<?xml-stylesheet type="text/xml" href="biblio.xsl"?>

<!DOCTYPE TEI.2 PUBLIC "-//TEI//DTD TEI Lite XML ver. 1//EN" "teixlite.dtd" 
[

<!-- e-aj literoj -->
<!ENTITY Ccirc "&#x0108;">
<!ENTITY ccirc "&#x0109;">
<!ENTITY Gcirc "&#x011c;">
<!ENTITY gcirc "&#x011d;">
<!ENTITY Hcirc "&#x0124;">
<!ENTITY hcirc "&#x0125;">
<!ENTITY Jcirc "&#x0134;">
<!ENTITY jcirc "&#x0135;">
<!ENTITY Scirc "&#x015c;">
<!ENTITY scirc "&#x015d;">
<!ENTITY Ubreve "&#x016c;">
<!ENTITY ubreve "&#x016d;">

<!-- hebreaj literoj -->
<!ENTITY alef   "&#x05d0;">
<!ENTITY bet    "&#x05d1;">
<!ENTITY gimel  "&#x05d2;">
<!ENTITY dalet  "&#x05d3;">
<!ENTITY he     "&#x05d4;">
<!ENTITY vav    "&#x05d5;">
<!ENTITY zain  "&#x05d6;">
<!ENTITY het    "&#x05d7;">
<!ENTITY tet    "&#x05d8;">
<!ENTITY jod    "&#x05d9;">
<!ENTITY kaf    "&#x05db;">
<!ENTITY lamed  "&#x05dc;">
<!ENTITY mem    "&#x05de;">
<!ENTITY nun    "&#x05e0;">
<!ENTITY samekh "&#x05e1;">
<!ENTITY ain   "&#x05e2;">
<!ENTITY pe     "&#x05e4;">
<!ENTITY cadi  "&#x05e6;">
<!ENTITY kof    "&#x05e7;">
<!ENTITY resh   "&#x05e8;">
<!ENTITY shin   "&#x05e9;">
<!ENTITY tav    "&#x05ea;">


<!-- aliaj literoj -->
<!ENTITY leftquot "&#x201e;">
<!ENTITY rightquot "&#x201c;">
<!ENTITY dash "&#x2015;"> 

]>

<!-- $Id: biblio.xml,v 1.15 2017/08/31 19:02:01 revo Exp $ -->
<!-- 
  $Log: biblio.xml,v $
  Revision 1.15  2017/08/31 19:02:01  revo
  korekto en I Reghoj 14:10 lau Tadashi Jamada

  Revision 1.14  2017/04/07 06:08:18  revo
  korekto en jugxistoj 8:32

  Revision 1.13  2013/08/25 13:40:18  revo
  korektoj lau Tadaszi

  Revision 1.12  2013/02/24 13:16:29  revo
  korektoj lau Ken Caviness

  Revision 1.11  2012/12/02 09:18:35  revo
  korektoj lau Beltono Jamada kaj Gerhard Hofmann

  Revision 1.10  2012/09/09 19:09:03  revo
  korektis erarojn trovitajn de Ken Caviness, Gerhard Hofmann kaj Beltono Jamada

  Revision 1.9  2012/04/14 14:51:08  revo
  ses korektoj lau Gerhard Hofmann

  Revision 1.8  2012/02/05 15:05:29  revo
  tajperaro lau Ken Caviness

  Revision 1.7  2012/01/28 10:37:22  revo
  korektoj lau Gerhard Hofmann

  Revision 1.6  2012/01/14 19:58:19  revo
  transformreguloj por Rilatoj

  Revision 1.5  2011/10/31 15:28:35  revo
  du korektetoj lau Gerhard Hoffmann

  Revision 1.4  2011/09/10 12:53:11  revo
  korekto de tajperaroj lau Gerhard Hofmann

  Revision 1.3  2002/09/25 21:05:29  revo
  kap- kaj piedlinioj por la navigado


-->

<TEI.2>
<teiHeader>

  <fileDesc>
    <titleStmt>
      <title>La Sankta Biblio</title>
      <respStmt>
        <resp>enkomputiligita de</resp>
        <name>Charles R. L. Power</name>
      </respStmt>
      <respStmt>
        <resp>adaptita al TEI de</resp>
        <name>Wolfram DIESTEL</name>
      </respStmt>
    </titleStmt>
    <editionStmt>
      <edition>$Id: biblio.xml,v 1.15 2017/08/31 19:02:01 revo Exp $</edition>
    </editionStmt>
    <extent>5263 kB</extent>
    <publicationStmt>
      <publisher>Brita kaj Alilada Biblia Societo</publisher>
      <pubPlace>Londono</pubPlace>
      <publisher>Nacia Biblia Societo de Skotlando</publisher>
      <pubPlace>Edinburgo</pubPlace>
      <date>1990</date>
    </publicationStmt>
    <sourceDesc>
      <p>Vidu la redaktan noton.</p>
    </sourceDesc>
  </fileDesc>

  <encodingDesc>
    <projectDesc>
      <p>Tiu teksto esti&gcirc;is kadre de projekto
      celanta disponigi gravajn verkojn de la esperanta literaturo
      en XML-igita formo por ebligi konvertadon al aliaj formoj
      kaj a&ubreve;tomatan traser&ccirc;adon je cita&jcirc;oj.</p>
    </projectDesc>
    <editorialDecl>
      <p>
        Mi ne tre certas, &ccirc;u mi uzis plej &gcirc;ustan manieron
        formuli la tekston en TEI-formo. Sed jen kiel mi faris.
      </p>
      <p>
        La du testamentoj aperas kiel du tekstoj (&lt;text&gt;)
        kun propraj titolpa&gcirc;oj. La unuopaj libroj estas
        apartigitaj per &lt;div type="book"&gt;. La &ccirc;apitroj
        per &lt;div type="chapter"&gt;. Krome la partoj de la
        psalmaro estas apartigitaj per &lt;div type="psalmbook"&gt;,
        la psalmoj per &lt;div type="psalm"&gt;. La &ccirc;apitroj kaj
        psalmoj cetere estas numeritaj.
      </p>
      <p>
       La unuopaj versoj estas koditaj per &lt;l&gt; kaj la alineoj
       per &lt;lg&gt;. En la biblio pli longaj paroloj aperas versforme
       kun dekstren &scirc;ovita teksto. Ilin mi markis per la atributo
       rend='indent' kaj la versfinojn (linirompojn) per &lt;lb/&gt;.
      </p>
      <p>
       Se mi uzus por la alineoj &lt;p&gt; mi ne scius kiel disigi la
       unuopajn versojn tiel, ke oni povu ilin ekstrakti facile. Eble 
       estus anka&ubreve; bone marki &ccirc;iujn parolojn per &lt;q&gt;, 
       sed tio signifus multe da redakta laboro sen tro granda gajno, 
       &ccirc;ar en la prezento la mallongaj paroloj ne estas speciale 
       emfazitaj. La pli longaj estas jam markitaj kiel menciite.
      </p>
      <p>
       &Ccirc;apitrokomencoj ofte aperas majuskle en mia ekzemplero de la 
       Biblio, tiujn eble oni marku per &lt;hi&gt;, sed mi ankora&ubreve; 
       ne realigis tion. 
      </p>
      <p>
       Foje okazas, ke verso etendi&gcirc;as trans alineoj. Mi tiam
       enmetis en la dua parto atributon rend='cont' kaj saman versnumeron.
      </p>
      <p>
        La mallongaj priskriboj de la psalmoj aperas en &lt;head&gt;.
        La "Sela"-oj en &lt;hi rend='sela'&gt;. En la originalo ili
        aperas &ccirc;e la dekstra tekstorando kun pli malgrandaj tipoj.
        La psalmo 119 estas iom aparta pro la hebreaj literoj kaj la
        piednoto. Piednoto aperas anka&ubreve; en iu alia loko.
      </p>
    </editorialDecl>    
  </encodingDesc>

  <profileDesc>
    <langUsage>
      <language id="eo">Esperanto</language>
    </langUsage>
  </profileDesc>
</teiHeader>


<text lang="eo">

 <front>
    <titlePage>
      <docTitle>
        <titlePart type="main">La Sankta Biblio</titlePart>
        <titlePart type="subtitle">Malnova kaj Nova Testamentoj<lb/>
          Tradukitaj el la Originalaj Lingvoj</titlePart>
       </docTitle>
      <docImprint>
         <pubPlace>Londono</pubPlace><lb/>
         <publisher>Brita kaj Alilanda Biblia Societo</publisher><lb/>
         <pubPlace>Edinburgo</pubPlace><lb/>
         <publisher>Nacia Biblia Societo de Skotlando</publisher>
      </docImprint>
    </titlePage>
  </front>

  <group>


<!-- ************* LA MALNOVA TESTAMENTO *************** -->
    
    <text id="MT">
      <front rend="index">
        <titlePage>
          <docTitle>
            <titlePart type="main">La Malnova Testamento</titlePart>
            <titlePart type="translator">
              el la hebrea originalo tradukis<lb/>
              <name>Lazaro Ludoviko Zamenhof</name>
            </titlePart> 
          </docTitle>
          <docImprint>
            <pubPlace>Londono</pubPlace><lb/>
            <publisher>Brita kaj Alilanda Biblia Societo</publisher>
          </docImprint>
        </titlePage>       
      </front>
      <body>


<!-- LIBRO: GENEZO -->

        <div type='book' n='01' id='libro_gen' rend='doc'>

          <index index='content' level1='GENEZO'/>
          <head>GENEZO</head>
          <head>UNUA LIBRO DE MOSEO</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la komenco Dio kreis la &ccirc;ielon kaj la teron.</l>
  <l n='2'>Kaj la tero
    estis senforma kaj dezerta, kaj mallumo estis super la abismo;
    kaj la spirito de Dio &scirc;vebis super la akvo.</l>
  <l n='3'>Kaj Dio diris: Estu
    lumo; kaj fari&gcirc;is lumo.</l>
  <l n='4'>Kaj Dio vidis la lumon, ke &gcirc;i estas
    bona; kaj Dio apartigis la lumon de la mallumo.</l>
  <l n='5'>Kaj Dio nomis
    la lumon Tago, kaj la mallumon Li nomis Nokto. Kaj estis vespero,
    kaj estis mateno, unu tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj Dio diris: Estu firma&jcirc;o inter la akvo, kaj &gcirc;i apartigu
    akvon de akvo.</l>
  <l n='7'>Kaj Dio kreis la firma&jcirc;on, kaj apartigis la
    akvon, kiu estas sub la firma&jcirc;o, de la akvo, kiu estas super la
    firma&jcirc;o; kaj fari&gcirc;is tiel.</l>
  <l n='8'>Kaj Dio nomis la firma&jcirc;on &Ccirc;ielo. Kaj
    estis vespero, kaj estis mateno, la dua tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj Dio diris: Kolekti&gcirc;u la akvo de sub la &ccirc;ielo en unu lokon,
    kaj aperu la seka&jcirc;o; kaj fari&gcirc;is tiel.</l>
  <l n='10'>Kaj Dio nomis la
    seka&jcirc;on Tero, kaj la kolekti&gcirc;ojn de la akvo Li nomis Maroj. Kaj
    Dio vidis, ke &gcirc;i estas bona.</l>
  <l n='11'>Kaj Dio diris: Kreskigu la tero
    verda&jcirc;on, herbon, kiu naskas semon, fruktarbon, kiu donas la&ubreve; sia
    speco frukton, kies semo estas en &gcirc;i mem, sur la tero; kaj
    fari&gcirc;is tiel.</l>
  <l n='12'>Kaj la tero elkreskigis verda&jcirc;on, herbon, kiu
    naskas semon la&ubreve; sia speco, kaj arbon, kiu donas frukton, kies
    semo estas en &gcirc;i mem la&ubreve; sia speco. Kaj Dio vidis, ke &gcirc;i estas
    bona.</l>
  <l n='13'>Kaj estis vespero, kaj estis mateno, la tria tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj Dio diris: Estu luma&jcirc;oj en la &ccirc;iela firma&jcirc;o, por apartigi
    la tagon de la nokto, kaj ili prezentu signojn, tempojn, tagojn,
    kaj jarojn;</l>
  <l n='15'>kaj ili estu luma&jcirc;oj en la &ccirc;iela firma&jcirc;o, por lumi
    super la tero; kaj fari&gcirc;is tiel.</l>
  <l n='16'>Kaj Dio faris la du grandajn
    luma&jcirc;ojn: la pli grandan luma&jcirc;on, por regi la tagon, kaj la
    malpli grandan luma&jcirc;on, por regi la nokton, kaj la stelojn.</l>
  <l n='17'>Kaj Dio starigis ilin sur la &ccirc;iela firma&jcirc;o, por ke ili lumu sur
    la teron,</l>
  <l n='18'>kaj por ke ili regu la tagon kaj la nokton kaj faru
    diferencon inter la lumo kaj la mallumo. Kaj Dio vidis, ke &gcirc;i
    estas bona.</l>
  <l n='19'>Kaj estis vespero, kaj estis mateno, la kvara
    tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj Dio diris: La akvo aperigu movi&gcirc;anta&jcirc;ojn, vivajn esta&jcirc;ojn,
    kaj birdoj ekflugu super la tero, sub la &ccirc;iela firma&jcirc;o.</l>
  <l n='21'>Kaj
    Dio kreis la grandajn balenojn, kaj &ccirc;iujn vivajn esta&jcirc;ojn
    movi&gcirc;antajn, kiujn aperigis la akvo, la&ubreve; ilia speco, kaj &ccirc;iujn
    flugilhavajn birdojn la&ubreve; ilia speco. Kaj Dio vidis, ke &gcirc;i estas
    bona.</l>
  <l n='22'>Kaj Dio ilin benis, dirante: Fruktu kaj multi&gcirc;u, kaj
    plenigu la akvon en la maroj, kaj la birdoj multi&gcirc;u sur la tero.</l>
  <l n='23'>Kaj estis vespero, kaj estis mateno, la kvina tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj Dio diris: La tero aperigu vivajn esta&jcirc;ojn, la&ubreve; ilia
    speco, brutojn kaj rampa&jcirc;ojn kaj surterajn bestojn, la&ubreve; ilia
    speco; kaj fari&gcirc;is tiel.</l>
  <l n='25'>Kaj Dio kreis la bestojn de la tero,
    la&ubreve; ilia speco, kaj la brutojn, la&ubreve; ilia speco, kaj &ccirc;iujn
    rampa&jcirc;ojn de la tero, la&ubreve; ilia speco. Kaj Dio vidis, ke &gcirc;i estas
    bona.</l>
  <l n='26'>Kaj Dio diris: Ni kreu homon la&ubreve; Nia bildo, similan al
    Ni; kaj ili regu super la fi&scirc;oj de la maro kaj super la birdoj de
    la &ccirc;ielo kaj super la brutoj, kaj super &ccirc;iuj rampa&jcirc;oj, kiuj
    rampas sur la tero.</l>
  <l n='27'>Kaj Dio kreis la homon la&ubreve; Sia bildo, la&ubreve;
    la bildo de Dio Li kreis lin; en formo de viro kaj virino Li
    kreis ilin.</l>
  <l n='28'>Kaj Dio benis ilin, kaj Dio diris al ili: Fruktu
    kaj multi&gcirc;u, kaj plenigu la teron kaj submetu &gcirc;in al vi, kaj regu
    super la fi&scirc;oj de la maro kaj super la birdoj de la &ccirc;ielo, kaj
    super &ccirc;iuj bestoj, kiuj movi&gcirc;as sur la tero.</l>
  <l n='29'>Kaj Dio diris:
    Jen Mi donis al vi &ccirc;iujn herbojn, kiuj semas semon, kiuj trovi&gcirc;as
    sur la tuta tero, kaj &ccirc;iujn arbojn, kiuj havas en si arban
    frukton, kiu semas semon; tio estu por vi man&gcirc;a&jcirc;o.</l>
  <l n='30'>Kaj al &ccirc;iuj
    bestoj de la tero kaj al &ccirc;iuj birdoj de la &ccirc;ielo kaj al &ccirc;iuj
    rampa&jcirc;oj sur la tero, kiuj havas en si vivan animon, la tutan
    verdan herba&jcirc;on kiel man&gcirc;a&jcirc;on. Kaj fari&gcirc;is tiel.</l>
  <l n='31'>Kaj Dio
    rigardis &ccirc;ion, kion Li kreis, kaj vidis, ke &gcirc;i estas tre bona.
    Kaj estis vespero, kaj estis mateno, la sesa tago.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj estis finitaj la &ccirc;ielo kaj la tero kaj &ccirc;iuj iliaj
    apartena&jcirc;oj.</l>
  <l n='2'>Kaj Dio finis en la sepa tago Sian laboron, kiun
    Li faris, kaj Li ripozis en la sepa tago de la tuta laboro, kiun
    Li faris.</l>
  <l n='3'>Kaj Dio benis la sepan tagon kaj sanktigis &gcirc;in, &ccirc;ar
    en &gcirc;i Li ripozis de Sia tuta laboro, kiun Li faris kreante.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Tia estas la naski&gcirc;o de la &ccirc;ielo kaj la tero, kiam ili estis
    kreitaj, kiam Dio la Eternulo faris la teron kaj la &ccirc;ielon.</l>
  <l n='5'>Kaj
    nenia kampa arbeta&jcirc;o ankora&ubreve; estis sur la tero, kaj nenia kampa
    herbo ankora&ubreve; kreskis, &ccirc;ar Dio la Eternulo ne pluvigis sur la
    teron, kaj ne ekzistis homo, por prilabori la teron.</l>
  <l n='6'>Sed nebulo
    levi&gcirc;adis de la tero kaj donadis malsekecon al la tuta supra&jcirc;o de
    la tero.</l>
  <l n='7'>Kaj Dio la Eternulo kreis la homon el polvo de la
    tero, kaj Li enblovis en lian nazon spiron de vivo, kaj la homo
    fari&gcirc;is viva animo.</l>
  <l n='8'>Kaj Dio la Eternulo plantis &gcirc;ardenon en
    Eden en la Oriento, kaj Li metis tien la homon, kiun Li kreis.</l>
  <l n='9'>Kaj Dio la Eternulo elkreskigis el la tero &ccirc;iun arbon &ccirc;arman por
    la vido kaj bonan por la man&gcirc;o, kaj la arbon de vivo en la mezo
    de la &gcirc;ardeno, kaj la arbon de sciado pri bono kaj malbono.</l>
  <l n='10'>Kaj rivero eliras el Eden, por akvoprovizi la &gcirc;ardenon, kaj de
    tie &gcirc;i dividi&gcirc;as kaj fari&gcirc;as kvar &ccirc;efpartoj.</l>
  <l n='11'>La nomo de unu
    estas Pi&scirc;on; &gcirc;i estas tiu, kiu &ccirc;irka&ubreve;as la tutan landon &Hcirc;avila,
    kie estas la oro.</l>
  <l n='12'>Kaj la oro de tiu lando estas bona; tie
    trovi&gcirc;as bedelio kaj la &scirc;tono onikso.</l>
  <l n='13'>Kaj la nomo de la dua
    rivero estas Gi&hcirc;on; &gcirc;i estas tiu, kiu &ccirc;irka&ubreve;as la tutan landon
    Etiopujo.</l>
  <l n='14'>Kaj la nomo de la tria rivero estas &Hcirc;idekel; &gcirc;i
    estas tiu, kiu fluas anta&ubreve; Asirio. Kaj la kvara rivero estas
    E&ubreve;frato.</l>
  <l n='15'>Kaj Dio la Eternulo prenis la homon kaj enlo&gcirc;igis lin
    en la &gcirc;ardeno Edena, por ke li prilaboradu &gcirc;in kaj gardu &gcirc;in.</l>
  <l n='16'>Kaj Dio la Eternulo ordonis al la homo, dirante: De &ccirc;iu arbo de
    la &gcirc;ardeno vi man&gcirc;u;</l>
  <l n='17'>sed de la arbo de sciado pri bono kaj
    malbono vi ne man&gcirc;u, &ccirc;ar en la tago, en kiu vi man&gcirc;os de &gcirc;i, vi
    mortos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj Dio la Eternulo diris: Ne estas bone, ke la homo estu
    sola; Mi kreos al li helpanton similan al li.</l>
  <l n='19'>Kaj Dio la
    Eternulo kreis el la tero &ccirc;iujn bestojn de la kampo kaj &ccirc;iujn
    birdojn de la &ccirc;ielo, kaj venigis ilin al la homo, por vidi, kiel
    li nomos ilin; kaj kiel la homo nomis &ccirc;iun vivan esta&jcirc;on, tiel
    restis &gcirc;ia nomo.</l>
  <l n='20'>Kaj la homo donis nomojn al &ccirc;iuj brutoj kaj
    al la birdoj de la &ccirc;ielo kaj al &ccirc;iuj bestoj de la kampo; sed por
    la homo ne trovi&gcirc;is helpanto simila al li.</l>
  <l n='21'>Kaj Dio la Eternulo
    faligis profundan dormon sur la homon, kaj &ccirc;i tiu endormi&gcirc;is; kaj
    Li prenis unu el liaj ripoj kaj fermis la lokon per karno.</l>
  <l n='22'>Kaj
    Dio la Eternulo konstruis el la ripo, kiun Li prenis de la homo,
    virinon, kaj Li venigis &scirc;in al la homo.</l>
  <l n='23'>Kaj la homo diris: Jen
    nun &scirc;i estas osto el miaj ostoj kaj karno el mia karno; &scirc;i estu
    nomata Virino, &ccirc;ar el Viro &scirc;i estas prenita.</l>
  <l n='24'>Tial viro
    forlasos sian patron kaj sian patrinon, kaj ali&gcirc;os al sia edzino,
    kaj ili estos unu karno.</l>
  <l n='25'>Kaj ili amba&ubreve; estis nudaj, la homo
    kaj lia edzino, kaj ili ne hontis.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la serpento estis pli ruza, ol &ccirc;iuj kampaj bestoj, kiujn
    kreis Dio la Eternulo. Kaj &gcirc;i diris al la virino: &Ccirc;u Dio diris,
    ke vi ne man&gcirc;u de &ccirc;iuj arboj de la &gcirc;ardeno?</l>
  <l n='2'>Kaj la virino diris
    al la serpento: La fruktojn de la arboj de la &gcirc;ardeno ni povas
    man&gcirc;i;</l>
  <l n='3'>sed pri la fruktoj de la arbo, kiu estas en la mezo de
    la &gcirc;ardeno, Dio diris: Ne man&gcirc;u ion de ili kaj ne tu&scirc;u ilin, por
    ke vi ne mortu.</l>
  <l n='4'>Kaj la serpento diris al la virino: Ne, vi ne
    mortos;</l>
  <l n='5'>sed Dio scias, ke en la tago, en kiu vi man&gcirc;os ion de
    ili, malfermi&gcirc;os viaj okuloj kaj vi estos kiel Dio, vi scios
    bonon kaj malbonon.</l>
  <l n='6'>Kaj la virino vidis, ke la arbo estas bona
    por man&gcirc;i kaj &gcirc;i estas &ccirc;arma por la okuloj, kaj la arbo estas
    dezirinda por sa&gcirc;i&gcirc;i; kaj &scirc;i prenis de &gcirc;iaj fruktoj, kaj &scirc;i
    man&gcirc;is, kaj &scirc;i donis kune anka&ubreve; al sia edzo, kaj li man&gcirc;is.</l>
  <l n='7'>Kaj
    malfermi&gcirc;is la okuloj de ili amba&ubreve;, kaj ili scii&gcirc;is, ke ili estas
    nudaj; kaj ili kunkudris foliojn de figarbo kaj faris al si
    zona&jcirc;ojn.</l>
  <l n='8'>Kaj ili a&ubreve;dis la vo&ccirc;on de Dio la Eternulo, kiu mar&scirc;is
    en la &gcirc;ardeno dum la malvarmeto de la tago; kaj Adam kaj lia
    edzino ka&scirc;i&gcirc;is de Dio la Eternulo inter la arboj de la &gcirc;ardeno.</l>
  <l n='9'>Kaj Dio la Eternulo vokis Adamon, kaj diris al li: Kie vi estas?</l>
  <l n='10'>Kaj tiu diris: Vian vo&ccirc;on mi a&ubreve;dis en la &gcirc;ardeno, kaj mi
    ektimis, &ccirc;ar mi estas nuda; kaj mi ka&scirc;is min.</l>
  <l n='11'>Kaj Dio diris:
    Kiu diris al vi, ke vi estas nuda? &ccirc;u vi ne man&gcirc;is de la arbo,
    pri kiu Mi ordonis al vi, ke vi ne man&gcirc;u de &gcirc;i?</l>
  <l n='12'>Kaj Adam
    diris: La edzino, kiun Vi donis al mi kiel kunulinon, &scirc;i donis al
    mi de la arbo, kaj mi man&gcirc;is.</l>
  <l n='13'>Kaj Dio la Eternulo diris al la
    virino: Kial vi tion faris? Kaj la virino diris: La serpento
    tromplogis min, kaj mi man&gcirc;is.</l>
  <l n='14'>Kaj Dio la Eternulo diris al la
    serpento: &Ccirc;ar vi tion faris, tial estu malbenita inter &ccirc;iuj
    brutoj kaj inter &ccirc;iuj bestoj de la kampo; sur via ventro vi
    irados kaj teron vi man&gcirc;ados dum via tuta vivo.</l>
  <l n='15'>Kaj Mi metos
    malamikecon inter vi kaj la virino kaj inter via idaro kaj &scirc;ia
    idaro; &gcirc;i frapados vian kapon, kaj vi pikados &gcirc;ian kalkanon.</l>
  <l n='16'>Al la virino Li diris: Mi multigos viajn suferojn dum via
    gravedeco; en doloro vi naskados infanojn; kaj al via viro vi vin
    tiros, kaj li regos super vi.</l>
  <l n='17'>Kaj al Adam Li diris: &Ccirc;ar vi
    obeis la vo&ccirc;on de via edzino, kaj vi man&gcirc;is de la arbo, pri kiu
    Mi ordonis al vi, dirante, ke vi ne man&gcirc;u de &gcirc;i, tial malbenita
    estu la tero pro vi; kun suferoj vi man&gcirc;ados de &gcirc;i dum via tuta
    vivo.</l>
  <l n='18'>Kaj dornojn kaj pika&jcirc;ojn &gcirc;i kreskigos por vi, kaj vi
    man&gcirc;ados herbojn de la kampo.</l>
  <l n='19'>En la &scirc;vito de via viza&gcirc;o vi
    man&gcirc;ados panon, &gcirc;is vi revenos en la teron, el kiu vi estas
    prenita; &ccirc;ar vi estas polvo kaj refari&gcirc;os polvo.</l>
  <l n='20'>Kaj Adam
    donis al sia edzino la nomon Eva, &ccirc;ar &scirc;i estis patrino de &ccirc;iuj
    vivantoj.</l>
  <l n='21'>Kaj Dio la Eternulo faris por Adam kaj por lia
    edzino vestojn el felo, kaj Li vestis ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj Dio la Eternulo diris: Jen Adam fari&gcirc;is kiel unu el Ni,
    sciante bonon kaj malbonon; nun eble li etendos sian manon kaj
    prenos anka&ubreve; de la arbo de vivo kaj man&gcirc;os kaj vivos eterne.</l>
  <l n='23'>Kaj Dio la Eternulo eligis lin el la Edena &gcirc;ardeno, por ke li
    prilaboradu la teron, el kiu li estis prenita.</l>
  <l n='24'>Kaj Li elpelis
    Adamon, kaj lokis anta&ubreve; la Edena &gcirc;ardeno la kerubon kaj la
    turni&gcirc;antan flaman glavon, por gardi la vojon al la arbo de vivo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Adam ekkonis Evan, sian edzinon, kaj &scirc;i gravedi&gcirc;is, kaj &scirc;i
    naskis Kainon; kaj &scirc;i diris: Mi akiris homon de la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Kaj plue &scirc;i naskis lian fraton Habel. Kaj Habel fari&gcirc;is
    &scirc;afpa&scirc;tisto, kaj Kain fari&gcirc;is terlaboristo.</l>
  <l n='3'>Kaj post ia tempo
    fari&gcirc;is, ke Kain alportis el la fruktoj de la tero donacoferon al
    la Eternulo.</l>
  <l n='4'>Kaj Habel anka&ubreve; alportis el la unuenaskitoj de
    siaj &scirc;afoj kaj el ilia graso. Kaj la Eternulo atentis Habelon kaj
    lian donacoferon;</l>
  <l n='5'>sed Kainon kaj lian donacoferon Li ne
    atentis. Kaj Kain tre ekkoleris, kaj lia viza&gcirc;o klini&gcirc;is.</l>
  <l n='6'>Kaj
    la Eternulo diris al Kain: Kial vi koleras? kaj kial klini&gcirc;is via
    viza&gcirc;o?</l>
  <l n='7'>Ja se vi agos bone, vi estos forta; sed se vi agos
    malbone, la peko ku&scirc;os &ccirc;e la pordo, kaj vin &gcirc;i aspiros, sed vi
    regu super &gcirc;i.</l>
  <l n='8'>Kaj Kain parolis kun sia frato Habel; kaj kiam
    ili estis sur la kampo, Kain levi&gcirc;is kontra&ubreve; sian fraton Habel
    kaj mortigis lin.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo diris al Kain: Kie estas via
    frato Habel? Kaj tiu diris: Mi ne scias; &ccirc;u mi estas gardisto de
    mia frato?</l>
  <l n='10'>Kaj Li diris: Kion vi faris? la vo&ccirc;o de la sango de
    via frato krias al Mi de la tero.</l>
  <l n='11'>Kaj nun estu malbenita de
    sur la tero, kiu malfermis sian bu&scirc;on, por preni la sangon de via
    frato el via mano.</l>
  <l n='12'>Kiam vi prilaboros la teron, &gcirc;i ne plu
    donos al vi sian forton; vaganto kaj forkuranto vi estos sur la
    tero.</l>
  <l n='13'>Kaj Kain diris al la Eternulo: Pli granda estas mia
    puno, ol kiom mi povos elporti.</l>
  <l n='14'>Jen Vi forpelas min hodia&ubreve; de
    sur la tero, kaj mi devas min ka&scirc;i de anta&ubreve; Via viza&gcirc;o, kaj mi
    estos vaganto kaj forkuranto sur la tero, kaj iu ajn, kiu min
    renkontos, mortigos min.</l>
  <l n='15'>Kaj la Eternulo diris al li: Sciu, ke
    al iu, kiu mortigos Kainon, estos ven&gcirc;ite sepoble. Kaj la
    Eternulo faris sur Kain signon, ke ne mortigu lin iu, kiu lin
    renkontos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj Kain foriris de anta&ubreve; la Eternulo, kaj lo&gcirc;i&gcirc;is en la lando
    Nod, oriente de Eden.</l>
  <l n='17'>Kaj Kain ekkonis sian edzinon, kaj &scirc;i
    gravedi&gcirc;is, kaj &scirc;i naskis &Hcirc;ano&hcirc;on. Kaj li konstruis urbon, kaj li
    donis al la urbo nomon la&ubreve; la nomo de sia filo: &Hcirc;ano&hcirc;.</l>
  <l n='18'>Kaj al
    &Hcirc;ano&hcirc; naski&gcirc;is Irad, kaj al Irad naski&gcirc;is Me&hcirc;ujael, kaj al
    Me&hcirc;ujael naski&gcirc;is Metu&scirc;ael, kaj al Metu&scirc;ael naski&gcirc;is Leme&hcirc;.</l>
  <l n='19'>Kaj Leme&hcirc; prenis al si du edzinojn: unu havis la nomon Ada, kaj
    la dua havis la nomon Cila.</l>
  <l n='20'>Kaj Ada naskis Jabalon; li estis
    la patro de tiuj, kiuj lo&gcirc;as en tendoj kaj pa&scirc;tas brutojn.</l>
  <l n='21'>Kaj
    la nomo de lia frato estis Jubal; li estis la patro de &ccirc;iuj, kiuj
    ludas harpon kaj fluton.</l>
  <l n='22'>Cila anka&ubreve; naskis Tubal-Kainon,
    for&gcirc;anton de diversaj majstra&jcirc;oj el kupro kaj fero. Kaj la
    fratino de Tubal-Kain estis Naama.</l>
  <l n='23'>Kaj Leme&hcirc; diris al siaj
    edzinoj Ada kaj Cila:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='23'>A&ubreve;skultu mian vo&ccirc;on, edzinoj de Leme&hcirc;,<lb/>
         Atentu mian parolon!<lb/>
         &Ccirc;ar viron mi mortigis por vundo al mi<lb/>
         Kaj junulon por tubero al mi;<lb/></l>
  <l n='24'>Se sepoble estos ven&gcirc;ite por Kain,<lb/>
         Por Leme&hcirc; estos sepdek-sepoble.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj denove Adam ekkonis sian edzinon, kaj &scirc;i naskis filon, kaj
    donis al li la nomon Set: &Ccirc;ar Dio metis al mi alian semon
    anstata&ubreve; Habel, kiun mortigis Kain.</l>
  <l n='26'>Kaj al Set anka&ubreve; naski&gcirc;is
    filo, kaj li donis al li la nomon Eno&scirc;. Tiam oni komencis
    alvokadi la nomon de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la libro de naskoj de Adam. Kiam Dio kreis la homon,
    Li faris lin la&ubreve; la bildo de Dio;</l>
  <l n='2'>kiel viron kaj virinon Li
    kreis ilin, kaj Li benis ilin kaj donis al ili la nomon Homo en
    la tago de ilia naski&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>Kaj Adam vivis cent tridek jarojn, kaj
    al li naski&gcirc;is filo la&ubreve; lia bildo kaj simileco, kaj li donis al
    li la nomon Set.</l>
  <l n='4'>Kaj Adam vivis, post kiam naski&gcirc;is al li Set,
    okcent jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    tuta vivo, kiun travivis Adam, estis na&ubreve;cent tridek jaroj, kaj li
    mortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj Set vivis cent kvin jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Eno&scirc;.</l>
  <l n='7'>Kaj
    Set vivis, post kiam naski&gcirc;is al li Eno&scirc;, okcent sep jarojn, kaj
    naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  <l n='8'>Kaj la tuta vivo de Set estis
    na&ubreve;cent dek du jaroj, kaj li mortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj Eno&scirc; vivis na&ubreve;dek jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Kenan.</l>
  <l n='10'>Kaj
    Eno&scirc; vivis, post kiam naski&gcirc;is al li Kenan, okcent dek kvin
    jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  <l n='11'>Kaj la tuta vivo
    de Eno&scirc; estis na&ubreve;cent kvin jaroj, kaj li mortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj Kenan vivis sepdek jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Mahalalel.</l>
  <l n='13'>Kaj Kenan vivis, post kiam naski&gcirc;is al li Mahalalel, okcent
    kvardek jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    tuta vivo de Kenan estis na&ubreve;cent dek jaroj, kaj li mortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj Mahalalel vivis sesdek kvin jarojn, kaj naski&gcirc;is al li
    Jared.</l>
  <l n='16'>Kaj Mahalalel vivis, post kiam naski&gcirc;is al li Jared,
    okcent tridek jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  <l n='17'>Kaj la tuta vivo de Mahalalel estis okcent na&ubreve;dek kvin jaroj, kaj
    li mortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj Jared vivis cent sesdek du jarojn, kaj naski&gcirc;is al li
    &Hcirc;ano&hcirc;.</l>
  <l n='19'>Kaj Jared vivis, post kiam naski&gcirc;is al li &Hcirc;ano&hcirc;, okcent
    jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  <l n='20'>Kaj la tuta vivo
    de Jared estis na&ubreve;cent sesdek du jaroj, kaj li mortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj &Hcirc;ano&hcirc; vivis sesdek kvin jarojn, kaj naski&gcirc;is al li
    Metu&scirc;ela&hcirc;.</l>
  <l n='22'>Kaj &Hcirc;ano&hcirc; iradis kun Dio, post kiam naski&gcirc;is al li
    Metu&scirc;ela&hcirc;, tricent jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  <l n='23'>Kaj la tuta vivo de &Hcirc;ano&hcirc; estis tricent sesdek kvin jaroj.</l>
  <l n='24'>Kaj &Hcirc;ano&hcirc; iradis kun Dio; kaj li malaperis, &ccirc;ar Dio lin prenis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj Metu&scirc;ela&hcirc; vivis cent okdek sep jarojn, kaj naski&gcirc;is al li
    Leme&hcirc;.</l>
  <l n='26'>Kaj Metu&scirc;ela&hcirc; vivis, post kiam naski&gcirc;is al li Leme&hcirc;,
    sepcent okdek du jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  <l n='27'>Kaj la tuta vivo de Metu&scirc;ela&hcirc; estis na&ubreve;cent sesdek na&ubreve; jaroj, kaj
    li mortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj Leme&hcirc; vivis cent okdek du jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filo.</l>
  <l n='29'>Kaj li donis al li la nomon Noa, dirante: &Ccirc;i tiu konsolos nin
    en niaj faroj kaj en la laboroj de niaj manoj sur la tero, kiun
    la Eternulo malbenis.</l>
  <l n='30'>Kaj Leme&hcirc; vivis, post kiam naski&gcirc;is al
    li Noa, kvincent na&ubreve;dek kvin jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj
    filinoj.</l>
  <l n='31'>Kaj la tuta vivo de Leme&hcirc; estis sepcent sepdek sep
    jaroj, kaj li mortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj Noa havis la a&gcirc;on de kvincent jaroj, kaj al Noa naski&gcirc;is
    &Scirc;em, &Hcirc;am, kaj Jafet.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam la homoj komencis multi&gcirc;i sur la tero kaj al ili
    naski&gcirc;is filinoj,</l>
  <l n='2'>tiam la filoj de Dio vidis la filinojn de la
    homoj, ke ili estas belaj; kaj ili prenis al si edzinojn el &ccirc;iuj,
    kiujn ili elektis.</l>
  <l n='3'>Kaj la Eternulo diris: Ne regos Mia spirito
    inter la homoj eterne, pro iliaj pekoj, &ccirc;ar ili estas karno; ilia
    vivo estu cent dudek jaroj.</l>
  <l n='4'>Gigantoj estis sur la tero en tiu
    tempo, e&ccirc; post kiam la filoj de Dio venis al la filinoj de la
    homoj kaj &ccirc;i tiuj naskis al ili. Tio estis la fortuloj, tre famaj
    de plej antikva tempo.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo vidis, ke granda estas
    la malboneco de la homoj sur la tero kaj ke &ccirc;iuj pensoj kaj
    intencoj de iliaj koroj estas nur malbono en &ccirc;iu tempo;</l>
  <l n='6'>tiam la
    Eternulo pentis, ke Li kreis la homon sur la tero, kaj Li
    aflikti&gcirc;is en Sia koro.</l>
  <l n='7'>Kaj la Eternulo diris: Mi ekstermos de
    sur la tero la homon, kiun Mi kreis, de la homo &gcirc;is la brutoj,
    &gcirc;is la rampa&jcirc;oj, kaj &gcirc;is la birdoj de la &ccirc;ielo; &ccirc;ar Mi pentas, ke
    Mi ilin kreis.</l>
  <l n='8'>Sed Noa akiris pla&ccirc;on en la okuloj de la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Jen estas la historio de Noa: Noa estis homo virta kaj
    senmakula en sia generacio; kun Dio Noa iradis.</l>
  <l n='10'>Kaj naski&gcirc;is
    al Noa tri filoj: &Scirc;em, &Hcirc;am, kaj Jafet.</l>
  <l n='11'>Kaj la tero malvirti&gcirc;is
    anta&ubreve; Dio, kaj la tero pleni&gcirc;is de maljusta&jcirc;oj.</l>
  <l n='12'>Kaj Dio vidis
    la teron, ke &gcirc;i malvirti&gcirc;is, &ccirc;ar &ccirc;iu karno malvirtigis sian vojon
    sur la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj Dio diris al Noa: La fino de &ccirc;iu karno venis anta&ubreve; Min,
    &ccirc;ar la tero pleni&gcirc;is de maljusta&jcirc;oj per ili, kaj jen Mi pereigos
    ilin kun la tero.</l>
  <l n='14'>Faru al vi arkeon el ligno gofera;
    aparta&jcirc;ojn faru en la arkeo, kaj &scirc;miru &gcirc;in per pe&ccirc;o interne kaj
    ekstere.</l>
  <l n='15'>Kaj faru &gcirc;in tiamaniere: tricent ulnoj estu la longo
    de la arkeo, kvindek ulnoj &gcirc;ia lar&gcirc;o, kaj tridek ulnoj &gcirc;ia alto.</l>
  <l n='16'>Fenestron faru en la arkeo, supre, kun la alto de unu ulno,
    kaj la pordon de la arkeo vi faros en la flanko; malsupran
    spacon, duan spacon, kaj trian spacon faru en &gcirc;i.</l>
  <l n='17'>Kaj jen Mi
    venigos akvan diluvon sur la teron, por ekstermi &ccirc;iun karnon, kiu
    havas en si spiriton de vivo sub la &ccirc;ielo; &ccirc;io, kio estas sur la
    tero, pereos.</l>
  <l n='18'>Kaj Mi starigos Mian interligon kun vi; kaj vi
    eniros en la arkeon, vi kaj viaj filoj kaj via edzino kaj la
    edzinoj de viaj filoj kune kun vi.</l>
  <l n='19'>Kaj el &ccirc;iuj viva&jcirc;oj, el &ccirc;iu
    karno, enkonduku po unu paro el &ccirc;iuj en la arkeon, ke ili restu
    vivaj kun vi; virbesto kaj virinbesto ili estu.</l>
  <l n='20'>El la birdoj
    la&ubreve; iliaj specoj, kaj el la brutoj la&ubreve; iliaj specoj, el &ccirc;iuj
    rampa&jcirc;oj de la tero la&ubreve; iliaj specoj, po paro el &ccirc;iuj eniru kun
    vi, por resti vivaj.</l>
  <l n='21'>Kaj vi prenu al vi el &ccirc;iuj man&gcirc;a&jcirc;oj, kiuj
    estas man&gcirc;ataj, kaj kolektu al vi; kaj &gcirc;i estu por vi kaj por ili
    por man&gcirc;i.</l>
  <l n='22'>Kaj Noa tion faris; &ccirc;ion, kiel Dio al li ordonis,
    tiel li faris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Noa: Eniru vi kaj via tuta familio en
    la arkeon, &ccirc;ar vin Mi vidis, ke vi estas virtulo anta&ubreve; Mi en &ccirc;i
    tiu generacio.</l>
  <l n='2'>El &ccirc;iuj brutoj puraj prenu al vi po sep paroj,
    virbestojn kaj iliajn inojn; kaj el la brutoj, kiuj ne estas
    puraj, po du, virbeston kaj &gcirc;ian inon.</l>
  <l n='3'>Anka&ubreve; el la birdoj de la
    &ccirc;ielo po sep paroj, virbestojn kaj virinbestojn, por ke semo
    restu sur la tuta tero.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar post sep tagoj Mi pluvigos sur la
    teron dum kvardek tagoj kaj kvardek noktoj, kaj Mi ekstermos de
    sur la tero &ccirc;iujn ekzista&jcirc;ojn, kiujn Mi kreis.</l>
  <l n='5'>Kaj Noa faris
    &ccirc;ion, kion la Eternulo al li ordonis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj Noa havis la a&gcirc;on de sescent jaroj, kiam la akva diluvo
    venis sur la teron.</l>
  <l n='7'>Kaj eniris Noa kaj liaj filoj kaj lia
    edzino kaj la edzinoj de liaj filoj kune kun li en la arkeon, pro
    la akvo de la diluvo.</l>
  <l n='8'>El la brutoj puraj, kaj el la brutoj,
    kiuj ne estas puraj, kaj el la birdoj, kaj el &ccirc;iuj rampa&jcirc;oj sur
    la tero,</l>
  <l n='9'>po unu paro venis al Noa en la arkeon, virbesto kaj
    ino, kiel Dio ordonis al Noa.</l>
  <l n='10'>Kaj kiam pasis la sep tagoj, la
    diluva akvo venis sur la teron.</l>
  <l n='11'>En la sescenta jaro de la vivo
    de Noa, en la dua monato, en la dek-sepa tago de la monato, en
    tiu tago disfendi&gcirc;is &ccirc;iuj fontoj de la granda abismo kaj la
    aperturoj de la &ccirc;ielo malfermi&gcirc;is.</l>
  <l n='12'>Kaj estis pluvo sur la tero
    dum kvardek tagoj kaj kvardek noktoj.</l>
  <l n='13'>&Gcirc;uste en tiu tago eniris
    en la arkeon Noa, kaj &Scirc;em kaj &Hcirc;am kaj Jafet, la filoj de Noa, kaj
    la edzino de Noa, kaj la tri edzinoj de liaj filoj kune kun ili;</l>
  <l n='14'>ili, kaj &ccirc;iuj bestoj la&ubreve; siaj specoj, kaj &ccirc;iuj brutoj la&ubreve; siaj
    specoj, kaj &ccirc;iuj rampa&jcirc;oj, kiuj rampas sur la tero, la&ubreve; siaj
    specoj, kaj &ccirc;iuj fluga&jcirc;oj la&ubreve; siaj specoj, &ccirc;iuj birdoj, &ccirc;iuj
    flugilhavantoj.</l>
  <l n='15'>Kaj eniris al Noa en la arkeon po du el &ccirc;iu
    karno, kiu havas en si spiriton de vivo.</l>
  <l n='16'>Kaj la venintoj,
    virbesto kaj ino el &ccirc;iu karno, eniris, kiel ordonis al ili Dio;
    kaj la Eternulo fermis post ili.</l>
  <l n='17'>Kaj estis diluvo dum kvardek
    tagoj sur la tero; kaj multi&gcirc;is la akvo kaj levis la arkeon, kaj
    &gcirc;i estis alte super la tero.</l>
  <l n='18'>Kaj la akvo forti&gcirc;is sur la tero,
    kaj la arkeo na&gcirc;is sur la supra&jcirc;o de la akvo.</l>
  <l n='19'>Kaj la akvo
    treege forti&gcirc;is kaj tre multi&gcirc;is sur la tero; kaj kovri&gcirc;is &ccirc;iuj
    altaj montoj, kiuj estas sub la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='20'>Dek kvin ulnojn pli
    alte levi&gcirc;is la akvo kaj kovris la montojn.</l>
  <l n='21'>Kaj pereis &ccirc;iu
    karno, kiu movi&gcirc;as sur la tero, la birdoj kaj la brutoj kaj la
    bestoj, kaj &ccirc;iuj rampa&jcirc;oj, kiuj rampas sur la tero, kaj &ccirc;iuj
    homoj.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;io, kio havis en si spiriton de vivo, el &ccirc;io, kio
    estis sur la seka tero, mortis.</l>
  <l n='23'>Kaj ekstermi&gcirc;is &ccirc;iuj
    ekzista&jcirc;oj, kiuj estis sur la tero, de homo &gcirc;is brutoj kaj
    rampa&jcirc;oj kaj birdoj de la &ccirc;ielo; ili ekstermi&gcirc;is de sur la tero;
    kaj restis nur Noa kaj kio estis kun li en la arkeo.</l>
  <l n='24'>Kaj la
    akvo okupis la teron dum cent kvindek tagoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Dio rememoris Noan, kaj &ccirc;iujn bestojn kaj &ccirc;iujn brutojn,
    kiuj estis kun li en la arkeo; kaj Dio venigis venton sur la
    teron, kaj la akvo kvieti&gcirc;is.</l>
  <l n='2'>Kaj fermi&gcirc;is la fontoj de la
    abismo kaj la aperturoj de la &ccirc;ielo, kaj &ccirc;esi&gcirc;is la pluvo el la
    &ccirc;ielo.</l>
  <l n='3'>Kaj iom post iom refori&gcirc;is la akvo de sur la tero, kaj
    la akvo komencis malmulti&gcirc;i post la paso de cent kvindek tagoj.</l>
  <l n='4'>Kaj la arkeo haltis en la sepa monato, en la dek-sepa tago de la
    monato, sur la montoj Ararat.</l>
  <l n='5'>Kaj la akvo konstante
    malplii&gcirc;adis &gcirc;is la deka monato; en la unua tago de la deka
    monato montri&gcirc;is la suproj de la montoj.</l>
  <l n='6'>Kaj post kvardek tagoj
    Noa malfermis la fenestron de la arkeo, kiun li faris.</l>
  <l n='7'>Kaj li
    ellasis korvon, kaj &gcirc;i elflugis, forflugadis kaj revenadis, &gcirc;is
    forseki&gcirc;is la akvo sur la tero.</l>
  <l n='8'>Kaj li ellasis de si kolombon,
    por vidi, &ccirc;u jam malforti&gcirc;is la akvo sur la tero.</l>
  <l n='9'>Sed la
    kolombo ne trovis ripozejon por siaj piedoj, kaj &gcirc;i revenis al li
    en la arkeon, &ccirc;ar akvo estis sur la supra&jcirc;o de la tuta tero. Kaj
    li etendis sian manon kaj prenis la kolombon kaj envenigis &gcirc;in al
    si en la arkeon.</l>
  <l n='10'>Kaj li atendis ankora&ubreve; aliajn sep tagojn, kaj
    li denove ellasis la kolombon el la arkeo.</l>
  <l n='11'>Kaj revenis al li
    la kolombo en tempo vespera, kaj jen &gcirc;i havis en sia bu&scirc;o
    de&scirc;iritan folion de olivarbo; kaj Noa konvinki&gcirc;is, ke la akvo
    malforti&gcirc;is sur la tero.</l>
  <l n='12'>Kaj li atendis ankora&ubreve; aliajn sep
    tagojn, kaj li ellasis la kolombon, kaj &ccirc;i tiu jam ne plu revenis
    al li.</l>
  <l n='13'>Kaj en la sescent-unua jaro, en la unua tago de la unua
    monato, forseki&gcirc;is la akvo sur la tero; kaj Noa malfermis la
    tegmenton de la arkeo, kaj li vidis, ke seki&gcirc;is la supra&jcirc;o de la
    tero.</l>
  <l n='14'>Kaj en la dua monato, en la dudek-sepa tago de la
    monato, la tero elseki&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj Dio diris al Noa jene:</l>
  <l n='16'>Eliru el la arkeo, vi kaj via
    edzino kaj viaj filoj kaj la edzinoj de viaj filoj kune kun vi;</l>
  <l n='17'>&ccirc;iujn bestojn, kiuj estas kun vi, el &ccirc;iu karno, el la birdoj
    kaj brutoj, kaj el &ccirc;iuj rampa&jcirc;oj, kiuj rampas sur la tero,
    elirigu kune kun vi; kaj ili movi&gcirc;u sur la tero kaj fruktu kaj
    multi&gcirc;u sur la tero.</l>
  <l n='18'>Kaj eliris Noa kaj liaj filoj kaj lia
    edzino kaj la edzinoj de liaj filoj kune kun li.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;iuj bestoj,
    &ccirc;iuj rampa&jcirc;oj, kaj &ccirc;iuj birdoj, &ccirc;io, kio movi&gcirc;as sur la tero, la&ubreve;
    siaj familioj, eliris el la arkeo.</l>
  <l n='20'>Kaj Noa konstruis altaron
    al la Eternulo, kaj li prenis el &ccirc;iuj puraj brutoj kaj el &ccirc;iuj
    puraj birdoj kaj oferis bruloferojn sur la altaro.</l>
  <l n='21'>Kaj la
    Eternulo flaris la agrablan odoron, kaj la Eternulo diris en Sia
    koro: Mi ne plu malbenos la teron pro la homo, &ccirc;ar la penso de la
    homa koro estas malbona jam de lia juneco; kaj Mi ne batos plu
    &ccirc;ion vivantan, kiel Mi faris.</l>
  <l n='22'>De nun tiel longe, kiel la tero
    ekzistos, semado kaj rikoltado, malvarmo kaj varmo, somero kaj
    vintro, tago kaj nokto ne &ccirc;esi&gcirc;os.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Dio benis Noan kaj liajn filojn, kaj diris al ili: Fruktu
    kaj multi&gcirc;u, kaj plenigu la teron.</l>
  <l n='2'>Kaj ili timu vin kaj tremu
    anta&ubreve; vi, &ccirc;iuj bestoj de la tero kaj &ccirc;iuj birdoj de la &ccirc;ielo,
    &ccirc;io, kio movi&gcirc;as sur la tero, kaj &ccirc;iuj fi&scirc;oj de la maro; en viajn
    manojn ili estas transdonitaj.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;io, kio movi&gcirc;as kaj vivas,
    servu al vi kiel man&gcirc;a&jcirc;o; kiel verdan herbon, Mi donis al vi
    &ccirc;ion.</l>
  <l n='4'>Nur karnon kune kun &gcirc;ia animo, la sango, ne man&gcirc;u.</l>
  <l n='5'>Anka&ubreve; vian sangon kaj animon Mi repostulos, el la manoj de &ccirc;iuj
    bestoj Mi &gcirc;in repostulos, kaj el la manoj de homo, el la manoj de
    &ccirc;iu homo pro lia frato Mi repostulos la animon de homo.</l>
  <l n='6'>Se iu
    ver&scirc;os sangon de homo, lia sango anka&ubreve; estos ver&scirc;ita de homo; &ccirc;ar
    la&ubreve; la bildo de Dio estas farita la homo.</l>
  <l n='7'>Kaj vi fruktu kaj
    multi&gcirc;u, movi&gcirc;adu sur la tero kaj multi&gcirc;u sur &gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj Dio diris al Noa kaj al liaj filoj kune kun li jene:</l>
  <l n='9'>Jen
    Mi starigas Mian interligon kun vi kaj kun via idaro post vi;</l>
  <l n='10'>kaj kun &ccirc;iu viva ekzista&jcirc;o, kiu estas kun vi, el birdoj, el
    brutoj, kaj el &ccirc;iuj bestoj de la tero kun vi, el &ccirc;iuj, kiuj
    eliris el la arkeo, kun &ccirc;iuj bestoj de la tero.</l>
  <l n='11'>Kaj Mi
    starigas Mian interligon kun vi, ke ne ekstermi&gcirc;os plu &ccirc;iu karno
    per akvo de diluvo, kaj ne estos plu diluvo, por pereigi la
    teron.</l>
  <l n='12'>Kaj Dio diris: &Ccirc;i tio estas la signo de la interligo,
    kiun Mi metas inter Mi kaj inter vi kaj inter &ccirc;iu viva ekzista&jcirc;o,
    kiu estas kun vi, por eternaj generacioj:</l>
  <l n='13'>Mian arkon Mi metas
    en la nubon, kaj &gcirc;i estu signo de la interligo inter Mi kaj la
    tero.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam Mi venigos nubon super la teron, montri&gcirc;os la
    arko en la nubo;</l>
  <l n='15'>kaj Mi rememoros Mian interligon, kiu
    ekzistas inter Mi kaj vi kaj &ccirc;iu viva ekzista&jcirc;o el &ccirc;iu karno, kaj
    la akvo ne fari&gcirc;os plu diluvo, por pereigi &ccirc;iun karnon.</l>
  <l n='16'>Kaj la
    arko estos en la nubo; kaj Mi &gcirc;in vidos, por memori pri la eterna
    interligo inter Dio kaj &ccirc;iu viva ekzista&jcirc;o el &ccirc;iu karno, kiu
    estas sur la tero.</l>
  <l n='17'>Kaj Dio diris al Noa: &Ccirc;i tio estas la signo
    de la interligo, kiun Mi starigis inter Mi kaj &ccirc;iu karno, kiu
    estas sur la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj la filoj de Noa, kiuj eliris el la arkeo, estis: &Scirc;em, &Hcirc;am,
    kaj Jafet; kaj &Hcirc;am estis la patro de Kanaan.</l>
  <l n='19'>Tio estis la tri
    filoj de Noa; kaj de ili diskreskis la tuta lo&gcirc;antaro de la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj Noa komencis terkultivan laboron kaj plantis
    vinber&gcirc;ardenon.</l>
  <l n='21'>Kaj li trinkis el la vino kaj ebrii&gcirc;is, kaj
    nudi&gcirc;is en sia tendo.</l>
  <l n='22'>Kaj &Hcirc;am, la patro de Kanaan, vidis la
    nudecon de sia patro, kaj li diris tion al siaj du fratoj
    ekstere.</l>
  <l n='23'>Kaj &Scirc;em kaj Jafet prenis la veston kaj metis &gcirc;in sur
    siajn &scirc;ultrojn, kaj iris dorsdirekte kaj kovris la nudecon de sia
    patro; kaj iliaj viza&gcirc;oj estis turnitaj malanta&ubreve;en, kaj la
    nudecon de sia patro ili ne vidis.</l>
  <l n='24'>Kaj Noa veki&gcirc;is de sia
    ebrieco, kaj li scii&gcirc;is, kiel agis kun li lia pli juna filo.</l>
  <l n='25'>Kaj li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='25'>Malbenita estu Kanaan;<lb/>
         Sklavo de sklavoj li estu &ccirc;e siaj fratoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='26'>Glorata estu la Eternulo, la Dio de &Scirc;em;<lb/>
         Kaj Kanaan estu sklavo al ili;<lb/></l>
  <l n='27'>Dio disvastigu Jafeton,<lb/>
         Kaj li lo&gcirc;u en la tendoj de &Scirc;em,<lb/>
         Kaj Kanaan estu sklavo al ili.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj Noa vivis post la diluvo tricent kvindek jarojn.</l>
  <l n='29'>Kaj la
    tuta vivo de Noa estis na&ubreve;cent kvindek jaroj, kaj li mortis.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la generaciaro de la filoj de Noa: &Scirc;em, &Hcirc;am, kaj
    Jafet. Kaj naski&gcirc;is al ili filoj post la diluvo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>La filoj de Jafet: Gomer kaj Magog kaj Madaj kaj Javan kaj
    Tubal kaj Me&scirc;e&hcirc; kaj Tiras.</l>
  <l n='3'>Kaj la filoj de Gomer: A&scirc;kenaz kaj
    Rifat kaj Togarma.</l>
  <l n='4'>Kaj la filoj de Javan: Eli&scirc;a kaj Tar&scirc;i&scirc;,
    Kitim kaj Dodanim.</l>
  <l n='5'>De &ccirc;i tiuj dissemi&gcirc;is la insuloj da popoloj
    en siaj landoj, &ccirc;iu la&ubreve; sia lingvo, la&ubreve; siaj gentoj kaj nacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj la filoj de &Hcirc;am: Ku&scirc; kaj Micraim kaj Put kaj Kanaan.</l>
  <l n='7'>Kaj
    la filoj de Ku&scirc;: Seba kaj &Hcirc;avila kaj Sabta kaj Raama kaj Sabte&hcirc;a;
    kaj la filoj de Raama; &Scirc;eba kaj Dedan.</l>
  <l n='8'>Kaj Ku&scirc; naskigis
    Nimrodon, kiu komencis esti potenca sur la tero.</l>
  <l n='9'>Li estis
    potenca &ccirc;asisto anta&ubreve; la Eternulo; tial oni diras: Kiel Nimrod,
    potenca &ccirc;asisto anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Kaj la komenco de lia regno
    estis Babel kaj Ere&hcirc; kaj Akad kaj Kalne en la lando &Scirc;inar.</l>
  <l n='11'>El
    &ccirc;i tiu lando li eliris en Asirion kaj konstruis la urbojn Nineve
    kaj Re&hcirc;obot kaj Kala&hcirc;,</l>
  <l n='12'>kaj Resen inter Nineve kaj Kala&hcirc; (&gcirc;i
    estis la granda urbo).</l>
  <l n='13'>Kaj Micraim naskigis la Ludidojn kaj la
    Anamidojn kaj la Lehabidojn kaj la Naftu&hcirc;idojn</l>
  <l n='14'>kaj la
    Patrusidojn kaj la Kaslu&hcirc;idojn (de kiuj devenis la Fili&scirc;toj) kaj
    la Kaftoridojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj de Kanaan naski&gcirc;is Cidon, lia unuenaskito, kaj &Hcirc;et,</l>
  <l n='16'>kaj
    la Jebusidoj kaj la Amoridoj kaj la Girga&scirc;idoj</l>
  <l n='17'>kaj la &Hcirc;ividoj
    kaj la Arkidoj kaj la Sinidoj</l>
  <l n='18'>kaj la Arvadidoj kaj la
    Cemaridoj kaj la &Hcirc;amatidoj; kaj poste la gentoj Kanaanaj disi&gcirc;is.</l>
  <l n='19'>Kaj la limoj de la Kanaanidoj estis de Cidon &gcirc;is Gerar kaj
    Gaza, &gcirc;is Sodom kaj Gomora, Adma kaj Ceboim &gcirc;is La&scirc;a.</l>
  <l n='20'>Tio
    estas la filoj de &Hcirc;am la&ubreve; siaj gentoj kaj lingvoj, en siaj landoj
    kaj nacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Naski&gcirc;is infanoj anka&ubreve; al &Scirc;em, la patro de &ccirc;iuj Eberidoj, pli
    maljuna frato de Jafet.</l>
  <l n='22'>La filoj de &Scirc;em: Elam kaj A&scirc;ur kaj
    Arpa&hcirc;&scirc;ad kaj Lud kaj Aram.</l>
  <l n='23'>Kaj la filoj de Aram: Uc kaj &Hcirc;ul
    kaj Geter kaj Ma&scirc;.</l>
  <l n='24'>Kaj al Arpa&hcirc;&scirc;ad naski&gcirc;is &Scirc;ela&hcirc;, kaj al
    &Scirc;ela&hcirc; naski&gcirc;is Eber.</l>
  <l n='25'>Kaj al Eber naski&gcirc;is du filoj: la nomo de
    unu estis Peleg, &ccirc;ar dum lia vivo dividi&gcirc;is la tero; kaj la nomo
    de lia frato estis Joktan.</l>
  <l n='26'>Kaj al Joktan naski&gcirc;is Almodad kaj
    &Scirc;elef kaj &Hcirc;acarmavet kaj Jera&hcirc;</l>
  <l n='27'>kaj Hadoram kaj Uzal kaj Dikla</l>
  <l n='28'>kaj Obal kaj Abimael kaj &Scirc;eba</l>
  <l n='29'>kaj Ofir kaj &Hcirc;avila kaj
    Jobab. &Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis filoj de Joktan.</l>
  <l n='30'>Kaj ilia lo&gcirc;loko
    estis de Me&scirc;a &gcirc;is Sefar, la orienta monto.</l>
  <l n='31'>Tio estas la filoj
    de &Scirc;em la&ubreve; siaj gentoj kaj lingvoj, en siaj landoj, la&ubreve; siaj
    nacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Tio estas la gentoj de la filoj de Noa, la&ubreve; siaj generacioj,
    en siaj nacioj; kaj de ili disi&gcirc;is la popoloj sur la tero post la
    diluvo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sur la tuta tero estis unu lingvo kaj unu parolmaniero.</l>
  <l n='2'>Kaj
    kiam ili ekiris de la oriento, ili trovis valon en la lando &Scirc;inar
    kaj tie eklo&gcirc;is.</l>
  <l n='3'>Kaj ili diris unu al alia: Venu, ni faru
    brikojn kaj ni brulpretigu ilin per fajro. Kaj la brikoj fari&gcirc;is
    por ili &scirc;tonoj, kaj la bitumo fari&gcirc;is por ili kalko.</l>
  <l n='4'>Kaj ili
    diris: Venu, ni konstruu al ni urbon, kaj turon, kies supro
    atingos la &ccirc;ielon, kaj ni akiru al ni gloron, anta&ubreve; ol ni disi&gcirc;os
    sur la supra&jcirc;o de la tuta tero.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo mallevi&gcirc;is, por
    vidi la urbon kaj la turon, kiujn konstruis la homidoj.</l>
  <l n='6'>Kaj la
    Eternulo diris: Jen estas unu popolo, kaj unu lingvon ili &ccirc;iuj
    havas; kaj jen, kion ili komencis fari, kaj ili ne estos
    malhelpataj en &ccirc;io, kion ili decidis fari.</l>
  <l n='7'>Ni mallevi&gcirc;u do, kaj
    Ni konfuzu tie ilian lingvon, por ke unu ne komprenu la parolon
    de alia.</l>
  <l n='8'>Kaj la Eternulo disigis ilin de tie sur la supra&jcirc;on de
    la tuta tero, kaj ili &ccirc;esis konstrui la urbon.</l>
  <l n='9'>Tial oni donis
    al &gcirc;i la nomon Babel, &ccirc;ar tie la Eternulo konfuzis la lingvon de
    la tuta tero kaj de tie la Eternulo disigis ilin sur la supra&jcirc;on
    de la tuta tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Jen estas la generaciaro de &Scirc;em: &Scirc;em havis la a&gcirc;on de cent
    jaroj, kaj naski&gcirc;is al li Arpa&hcirc;&scirc;ad, du jarojn post la diluvo.</l>
  <l n='11'>Kaj &Scirc;em vivis post la naski&gcirc;o de Arpa&hcirc;&scirc;ad kvincent jarojn, kaj
    naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj Arpa&hcirc;&scirc;ad vivis tridek kvin jarojn, kaj naski&gcirc;is al li
    &Scirc;ela&hcirc;.</l>
  <l n='13'>Kaj Arpa&hcirc;&scirc;ad vivis post la naski&gcirc;o de &Scirc;ela&hcirc; kvarcent
    tri jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj &Scirc;ela&hcirc; vivis tridek jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Eber.</l>
  <l n='15'>Kaj
    &Scirc;ela&hcirc; vivis post la naski&gcirc;o de Eber kvarcent tri jarojn, kaj
    naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj Eber vivis tridek kvar jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Peleg.</l>
  <l n='17'>Kaj Eber vivis post la naski&gcirc;o de Peleg kvarcent tridek
    jarojn, kaj naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj Peleg vivis tridek jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Reu.</l>
  <l n='19'>Kaj
    Peleg vivis post la naski&gcirc;o de Reu ducent na&ubreve; jarojn, kaj
    naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj Reu vivis tridek du jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Serug.</l>
  <l n='21'>Kaj Reu vivis post la naski&gcirc;o de Serug ducent sep jarojn, kaj
    naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj Serug vivis tridek jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Na&hcirc;or.</l>
  <l n='23'>Kaj Serug vivis post la naski&gcirc;o de Na&hcirc;or ducent jarojn, kaj
    naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj Na&hcirc;or vivis dudek na&ubreve; jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Tera&hcirc;.</l>
  <l n='25'>Kaj Na&hcirc;or vivis post la naski&gcirc;o de Tera&hcirc; cent dek na&ubreve; jarojn, kaj
    naski&gcirc;is al li filoj kaj filinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj Tera&hcirc; vivis sepdek jarojn, kaj naski&gcirc;is al li Abram,
    Na&hcirc;or, kaj Haran.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj jen estas la generaciaro de Tera&hcirc;: al Tera&hcirc; naski&gcirc;is
    Abram, Na&hcirc;or, kaj Haran; kaj al Haran naski&gcirc;is Lot.</l>
  <l n='28'>Kaj Haran
    mortis anta&ubreve; sia patro Tera&hcirc; en sia lando de naski&gcirc;o, en Ur la
    &Hcirc;aldea.</l>
  <l n='29'>Kaj Abram kaj Na&hcirc;or prenis al si edzinojn; la nomo de
    la edzino de Abram estis Saraj, kaj la nomo de la edzino de Na&hcirc;or
    estis Milka, filino de Haran, kiu estis la patro de Milka kaj la
    patro de Jiska.</l>
  <l n='30'>Kaj Saraj estis senfrukta kaj ne havis
    infanon.</l>
  <l n='31'>Kaj Tera&hcirc; prenis sian filon Abram kaj sian nepon Lot,
    filo de Haran, kaj sian bofilinon Saraj, edzino de lia filo
    Abram; kaj ili eliris kune el Ur la &Hcirc;aldea, por iri en la landon
    Kanaanan; kaj ili venis &gcirc;is &Hcirc;aran kaj enlo&gcirc;i&gcirc;is tie.</l>
  <l n='32'>Kaj Tera&hcirc;
    atingis la a&gcirc;on de ducent kvin jaroj, kaj Tera&hcirc; mortis en &Hcirc;aran.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Abram: Iru el via lando, el inter via
    parencaro, kaj el la domo de via patro, al la lando, kiun Mi
    montros al vi.</l>
  <l n='2'>Kaj Mi faros vin granda popolo, kaj Mi benos vin
    kaj grandigos vian nomon, kaj vi estos beno.</l>
  <l n='3'>Kaj Mi benos viajn
    benantojn, kaj viajn malbenantojn Mi malbenos, kaj beni&gcirc;os per vi
    &ccirc;iuj gentoj de la tero.</l>
  <l n='4'>Kaj Abram iris, kiel la Eternulo diris
    al li, kaj kun li iris Lot. Kaj Abram havis la a&gcirc;on de sepdek
    kvin jaroj, kiam li eliris el &Hcirc;aran.</l>
  <l n='5'>Kaj Abram prenis sian
    edzinon Saraj kaj sian nevon Lot, kaj ilian tutan havon, kiun ili
    akiris, kaj la homojn, kiujn ili akiris en &Hcirc;aran; kaj ili eliris,
    por iri al la lando Kanaana; kaj ili venis en la landon Kanaanan.</l>
  <l n='6'>Kaj Abram trapasis la landon &gcirc;is la loko &Scirc;e&hcirc;em, &gcirc;is la kverko
    More; kaj la Kanaanidoj tiam lo&gcirc;is en la lando.</l>
  <l n='7'>Kaj la Eternulo
    aperis al Abram, kaj diris: Al via idaro Mi donos &ccirc;i tiun teron.
    Kaj li konstruis tie altaron al la Eternulo, kiu aperis al li.</l>
  <l n='8'>Kaj de tie li translo&gcirc;i&gcirc;is al la monto, kiu estas oriente de Bet-El, 
    kaj aran&gcirc;is sian tendon tiamaniere, ke Bet-El estis okcidente
    kaj Aj oriente; kaj li konstruis tie altaron al la Eternulo kaj
    pre&gcirc;adis al la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj Abram iris pluen, &ccirc;iam pluen al
    sudo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj estis malsato en la lando. Kaj Abram malsupreniris
    Egiptujon, por tie lo&gcirc;i kelktempe, &ccirc;ar malfacila estis la malsato
    en la lando.</l>
  <l n='11'>Kaj kiam li estis jam proksime de Egiptujo, li
    diris al sia edzino Saraj: Mi scias ja, ke vi estas virino
    belaspekta;</l>
  <l n='12'>kaj kiam la Egiptoj vin vidos, ili diros: Tio
    estas lia edzino; kaj ili mortigos min, kaj vin ili lasos viva.</l>
  <l n='13'>Diru do, ke vi estas mia fratino, por ke al mi estu bone pro
    vi kaj por ke mia animo restu viva pro vi.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam Abram
    venis Egiptujon, la Egiptoj vidis, ke la virino estas tre bela;</l>
  <l n='15'>kaj vidis &scirc;in la eminentuloj de Faraono, kaj ili la&ubreve;dis &scirc;in al
    Faraono; kaj oni prenis la virinon en la domon de Faraono.</l>
  <l n='16'>Kaj
    al Abram estis bone pro &scirc;i, kaj li havis &scirc;afojn kaj bovojn kaj
    azenojn kaj sklavojn kaj sklavinojn kaj azeninojn kaj kamelojn.</l>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo punis per grandaj suferoj Faraonon kaj lian
    domon pro Saraj, la edzino de Abram.</l>
  <l n='18'>Kaj Faraono alvokis
    Abramon, kaj diris: Kion vi faris al mi? kial vi ne diris al mi,
    ke &scirc;i estas via edzino?</l>
  <l n='19'>kial vi diris: &Scirc;i estas mia fratino?
    Kaj mi prenis &scirc;in al mi kiel edzinon. Kaj nun jen estas via
    edzino; prenu kaj foriru.</l>
  <l n='20'>Kaj Faraono ordonis pri li al homoj,
    kaj ili forkondukis lin kaj lian edzinon kaj lian tutan havon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Abram supreniris el Egiptujo, li kaj lia edzino, kaj &ccirc;io,
    kio estis kun li, kaj kun li anka&ubreve; Lot, direktante sin al sudo.</l>
  <l n='2'>Kaj Abram estis tre ri&ccirc;a je brutoj, ar&gcirc;ento, kaj oro.</l>
  <l n='3'>Kaj li
    da&ubreve;rigis sian migradon de sudo &gcirc;is Bet-El, &gcirc;is la loko, kie
    anta&ubreve;e estis lia tendo inter Bet-El kaj Aj,</l>
  <l n='4'>al la loko de la
    altaro, kiun li tie faris anta&ubreve;e; kaj Abram tie pre&gcirc;is al la
    Eternulo.</l>
  <l n='5'>Kaj anka&ubreve; Lot, kiu iris kun Abram, havis &scirc;afojn kaj
    bovojn kaj tendojn.</l>
  <l n='6'>Kaj ne sufi&ccirc;is por ili la tero, ke ili lo&gcirc;u
    kune, &ccirc;ar ilia havo estis granda kaj ili ne povis lo&gcirc;i kune.</l>
  <l n='7'>Kaj estis malpaco inter la pa&scirc;tistoj de la brutaro de Abram kaj
    la pa&scirc;tistoj de la brutaro de Lot; kaj la Kanaanidoj kaj
    Perizidoj tiam lo&gcirc;is en la lando.</l>
  <l n='8'>Kaj Abram diris al Lot: Ne
    estu malpaco inter mi kaj vi kaj inter miaj pa&scirc;tistoj kaj viaj
    pa&scirc;tistoj, &ccirc;ar ni estas fratoj.</l>
  <l n='9'>La tuta tero estas ja anta&ubreve; vi;
    aparti&gcirc;u do de mi: se vi iros maldekstren, mi iros dekstren; se
    vi iros dekstren, mi iros maldekstren.</l>
  <l n='10'>Kaj Lot levis siajn
    okulojn kaj vidis, ke la tuta &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de Jordan, anta&ubreve; ol la
    Eternulo pereigis Sodomon kaj Gomoran, tuta estas akvumata kiel
    &gcirc;ardeno de la Eternulo, kiel la lando Egipta, &gcirc;is Coar.</l>
  <l n='11'>Kaj
    Lot elektis al si la tutan &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on de Jordan; kaj Lot ekiris
    orienten; kaj ili aparti&gcirc;is unu de la alia:</l>
  <l n='12'>Abram enlo&gcirc;i&gcirc;is en
    la lando Kanaana, kaj Lot enlo&gcirc;i&gcirc;is en la urboj de la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o
    kaj starigis siajn tendojn &gcirc;is Sodom.</l>
  <l n='13'>Kaj la lo&gcirc;antoj de Sodom
    estis malbonaj kaj tre pekaj kontra&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    Eternulo diris al Abram, post kiam Lot aparti&gcirc;is de li: Levu
    viajn okulojn, kaj rigardu de la loko, sur kiu vi nun estas,
    norden kaj suden kaj orienten kaj okcidenten;</l>
  <l n='15'>&ccirc;ar la tutan
    teron, kiun vi vidas, Mi donos al vi kaj al via idaro por eterne.</l>
  <l n='16'>Kaj Mi faros vian idaron kiel polvo de la tero; se iu povos
    kalkuli la polvon de la tero, li kalkulos anka&ubreve; vian idaron.</l>
  <l n='17'>Levi&gcirc;u, trairu la landon la&ubreve;longe kaj la&ubreve;lar&gcirc;e, &ccirc;ar al vi Mi &gcirc;in
    donos.</l>
  <l n='18'>Kaj Abram forprenis sian tendon, kaj iris kaj eklo&gcirc;is
    en la arbareto Mamre, kiu estas en &Hcirc;ebron; kaj li konstruis tie
    altaron al la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj estis en la tempo de Amrafel, re&gcirc;o de &Scirc;inar, Arjo&hcirc;, re&gcirc;o de
    Elasar, Kedorlaomer, re&gcirc;o de Elam, kaj Tidal, re&gcirc;o de Gojim;</l>
  <l n='2'>ili faris militon kontra&ubreve; Bera, re&gcirc;o de Sodom, kaj Bir&scirc;a, re&gcirc;o de
    Gomora, &Scirc;inab, re&gcirc;o de Adma, kaj &Scirc;emeber, re&gcirc;o de Ceboim, kaj la
    re&gcirc;o de Bela, kiu estas Coar.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj kunvenis en la valo
    Sidim, kiu nun estas la Sala Maro.</l>
  <l n='4'>Dek du jarojn ili servis al
    Kedorlaomer, kaj en la dek-tria ili ribeli&gcirc;is.</l>
  <l n='5'>Kaj en la dek-
    kvara jaro venis Kedorlaomer, kaj la re&gcirc;oj, kiuj estis kun li,
    kaj ili venkobatis la Rafaidojn en A&scirc;terot-Karnaim, kaj la
    Zuzidojn en Ham, kaj la Emidojn en &Scirc;ave-Kirjataim,</l>
  <l n='6'>kaj la
    &Hcirc;oridojn sur ilia monto Seir &gcirc;is El-Paran, kiu estas &ccirc;e la
    dezerto.</l>
  <l n='7'>Kaj ili reiris kaj venis al En-Mi&scirc;pat, kiu estas
    Kade&scirc;, kaj venkobatis la tutan kampon de la Amalekidoj, kaj anka&ubreve;
    la Amoridojn, kiuj lo&gcirc;is en &Hcirc;acacon-Tamar.</l>
  <l n='8'>Kaj eliris la re&gcirc;o
    de Sodom kaj la re&gcirc;o de Gomora kaj la re&gcirc;o de Adma kaj la re&gcirc;o de
    Ceboim, kaj la re&gcirc;o de Bela, kiu estas Coar, kaj komencis batalon
    kontra&ubreve; ili en la valo Sidim,</l>
  <l n='9'>kontra&ubreve; Kedorlaomer, re&gcirc;o de
    Elam, kaj Tidal, re&gcirc;o de Gojim, kaj Amrafel, re&gcirc;o de &Scirc;inar, kaj
    Arjo&hcirc;, re&gcirc;o de Elasar; kvar re&gcirc;oj kontra&ubreve; kvin.</l>
  <l n='10'>Kaj en la valo
    Sidim estis multe da bitumaj kavoj; kaj la re&gcirc;oj de Sodom kaj
    Gomora forkuris kaj falis tien, kaj la restintoj kuris sur la
    monton.</l>
  <l n='11'>Kaj ili prenis la tutan havon de Sodom kaj Gomora kaj
    ilian tutan man&gcirc;ebla&jcirc;on, kaj foriris.</l>
  <l n='12'>Ili prenis Loton, la
    nevon de Abram, kaj lian havon, &ccirc;ar li lo&gcirc;is en Sodom, kaj ili
    foriris.</l>
  <l n='13'>Kaj venis forsavi&gcirc;into kaj diris al Abram la Hebreo,
    kiu lo&gcirc;is en la arbareto de Mamre la Amorido, frato de E&scirc;kol kaj
    frato de Aner, kiuj estis en interligo kun Abram.</l>
  <l n='14'>Kaj Abram
    a&ubreve;dis, ke lia frato estas kaptita, kaj li elkondukis siajn
    ekzercitojn, naskitajn en lia domo, tricent dek ok, kaj
    persekutis &gcirc;is Dan.</l>
  <l n='15'>Kaj li dividis sin kontra&ubreve; ili en la
    nokto, li kaj liaj domanoj, kaj venkobatis ilin, kaj persekutis
    ilin &gcirc;is &Hcirc;oba, kiu estas maldekstre de Damasko.</l>
  <l n='16'>Kaj li
    revenigis la tutan havon, kaj anka&ubreve; sian fraton Lot kaj lian
    havon li revenigis, kaj anka&ubreve; la virinojn kaj la popolon.</l>
  <l n='17'>Kaj
    la re&gcirc;o de Sodom eliris al li renkonte, kiam li revenis, venkinte
    Kedorlaomeron kaj la re&gcirc;ojn, kiuj estis kun li, en la valon &Scirc;ave,
    kiu estas Valo de la Re&gcirc;o.</l>
  <l n='18'>Kaj Melkicedek, re&gcirc;o de Salem,
    elportis panon kaj vinon. Li estis pastro de Dio Plejsupra.</l>
  <l n='19'>Kaj li benis lin kaj diris: Benata estu Abram de Dio Plejsupra,
    la Kreinto de la &ccirc;ielo kaj la tero;</l>
  <l n='20'>kaj benata estu Dio
    Plejsupra, kiu transdonis viajn malamikojn en viajn manojn. Kaj
    Abram donis al li dekona&jcirc;on el &ccirc;io.</l>
  <l n='21'>Kaj la re&gcirc;o de Sodom diris
    al Abram: Donu al mi la homojn, kaj la havon prenu al vi.</l>
  <l n='22'>Kaj
    Abram diris al la re&gcirc;o de Sodom: Mi levas mian manon al la
    Eternulo, Dio Plejsupra, la Kreinto de la &ccirc;ielo kaj la tero,</l>
  <l n='23'>ke e&ccirc; fadenon a&ubreve; rimenon de &scirc;uo mi ne prenos el &ccirc;io, kio
    apartenas al vi, por ke vi ne diru: Mi ri&ccirc;igis Abramon;</l>
  <l n='24'>escepto estos nur tio, kion man&gcirc;is la junuloj, kaj la parto de la
    homoj, kiuj iris kun mi: Aner, E&scirc;kol, kaj Mamre; ili prenu sian
    parton.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tiuj fari&gcirc;oj la Eternulo diris al Abram en vizio jene: Ne
    timu, Abram, Mi estas via &scirc;ildo; via rekompenco estas tre granda.</l>
  <l n='2'>Kaj Abram diris: Ho Eternulo, mia Sinjoro, kion Vi donos al mi?
    mi vagas ja seninfane, kaj la administranto de mia domo estas
    Eliezer el Damasko.</l>
  <l n='3'>Kaj Abram diris: Al mi Vi ne donis ja
    idaron, kaj jen mia domano estos mia heredanto.</l>
  <l n='4'>Kaj tiam la
    Eternulo diris al li jene: &Ccirc;i tiu ne estos via heredanto; nur
    tiu, kiu eliros el via interna&jcirc;o, estos via heredanto.</l>
  <l n='5'>Kaj Li
    elirigis lin eksteren, kaj diris: Rigardu al la &ccirc;ielo kaj kalkulu
    la stelojn, se vi povas ilin kalkuli. Kaj Li diris al li: Tiel
    estos via idaro.</l>
  <l n='6'>Kaj li kredis al la Eternulo; kaj tio estis
    kalkulita al li kiel virto.</l>
  <l n='7'>Kaj Li diris al li: Mi estas la
    Eternulo, kiu elirigis vin el Ur la &Hcirc;aldea, por doni al vi &ccirc;i
    tiun landon kiel poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='8'>Kaj li diris: Ho Eternulo, mia
    Sinjoro, per kio mi povas scii, ke mi &gcirc;in posedos?</l>
  <l n='9'>Kaj Li diris
    al li: Prenu por Mi bovinon trijaran kaj kaprinon trijaran kaj
    &scirc;afon trijaran kaj turton kaj junan kolombon.</l>
  <l n='10'>Kaj li alportis
    al Li &ccirc;ion &ccirc;i tion, kaj Li distran&ccirc;is ilin la&ubreve; la mezo kaj metis
    &ccirc;iujn partojn unu kontra&ubreve; la alia, sed la birdojn Li ne
    distran&ccirc;is.</l>
  <l n='11'>Kaj la rabobirdoj mallevi&gcirc;is sur la kadavrojn, sed
    Abram ilin forpelis.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;e la subiro de la suno profunda dormo
    falis sur Abramon; kaj jen timego pro la granda mallumo atakis
    lin.</l>
  <l n='13'>Kaj Li diris al Abram: Sciu, ke via idaro estos fremduloj
    en lando, kiu ne apartenos al ili; kaj oni sklavigos kaj
    turmentos ilin dum kvarcent jaroj.</l>
  <l n='14'>Tamen la popolon, &ccirc;e kiu
    ili estos sklavoj, Mi ju&gcirc;os; kaj poste ili eliros kun granda
    havo.</l>
  <l n='15'>Kaj vi foriros al viaj prapatroj en paco; vi estos
    entombigita en bona maljuneco.</l>
  <l n='16'>Kaj en la kvara generacio ili
    revenos &ccirc;i tien; &ccirc;ar la krimoj de la Amoridoj ankora&ubreve; ne atingis
    plenecon.</l>
  <l n='17'>Kiam la suno subiris kaj fari&gcirc;is mallumo, subite
    forna fumo kaj fajra flamo trakuris inter tiuj distran&ccirc;ita&jcirc;oj.</l>
  <l n='18'>En tiu tago la Eternulo faris interligon kun Abram, dirante: Al
    via idaro Mi donos &ccirc;i tiun landon, de la rivero de Egiptujo &gcirc;is
    la granda rivero, la rivero E&ubreve;frato:</l>
  <l n='19'>la Kenidojn kaj la
    Kenizidojn kaj la Kadmonidojn</l>
  <l n='20'>kaj la &Hcirc;etidojn kaj la
    Perizidojn kaj la Rafaidojn</l>
  <l n='21'>kaj la Amoridojn kaj la
    Kanaanidojn kaj la Girga&scirc;idojn kaj la Jebusidojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Saraj, la edzino de Abram, ne naskis al li; sed &scirc;i havis
    sklavinon, Egiptinon, kies nomo estis Hagar.</l>
  <l n='2'>Kaj Saraj diris al
    Abram: Jen la Eternulo &scirc;losis min, ke mi ne nasku; eniru do al
    mia sklavino, eble mi havos infanojn per &scirc;i. Kaj Abram obeis la
    vo&ccirc;on de Saraj.</l>
  <l n='3'>Kaj Saraj, la edzino de Abram, prenis Hagaron
    la Egiptinon, sian sklavinon, kiam pasis dek jaroj de la tempo,
    kiam Abram eklo&gcirc;is en la lando Kanaana, kaj &scirc;i donis &scirc;in al sia
    edzo Abram kiel edzinon.</l>
  <l n='4'>Kaj li venis al Hagar, kaj &scirc;i
    gravedi&gcirc;is. Kaj &scirc;i vidis, ke &scirc;i gravedi&gcirc;is, kaj tiam &scirc;ia
    sinjorino senvalori&gcirc;is en &scirc;iaj okuloj.</l>
  <l n='5'>Kaj Saraj diris al
    Abram: Vi estas maljusta kontra&ubreve; mi; mi donis mian sklavinon en
    viajn brakojn, sed kiam &scirc;i vidis, ke &scirc;i gravedi&gcirc;is, mi
    senvalori&gcirc;is en &scirc;iaj okuloj; la Eternulo ju&gcirc;u inter mi kaj vi.</l>
  <l n='6'>Kaj Abram diris al Saraj: Jen via sklavino estas en viaj manoj,
    faru kun &scirc;i &ccirc;ion, kio pla&ccirc;as al vi. Kaj Saraj komencis premi &scirc;in,
    kaj &scirc;i forkuris.</l>
  <l n='7'>Kaj trovis &scirc;in an&gcirc;elo de la Eternulo &ccirc;e akva
    fonto en la dezerto, &ccirc;e la fonto sur la vojo al &Scirc;ur.</l>
  <l n='8'>Kaj li
    diris: Hagar, sklavino de Saraj, de kie vi venas kaj kien vi
    iras? Kaj &scirc;i diris: De Saraj, mia sinjorino, mi forkuras.</l>
  <l n='9'>Kaj
    la an&gcirc;elo de la Eternulo diris al &scirc;i: Reiru al via sinjorino, kaj
    humili&gcirc;u sub &scirc;iaj manoj.</l>
  <l n='10'>Kaj la an&gcirc;elo de la Eternulo diris al
    &scirc;i: Mi multigos vian idaron tiel, ke pro multeco oni ne povos &gcirc;in
    kalkuli.</l>
  <l n='11'>Kaj la an&gcirc;elo de la Eternulo diris al &scirc;i: Jen vi
    estas graveda, kaj vi naskos filon; kaj vi donos al li la nomon
    I&scirc;mael, &ccirc;ar la Eternulo a&ubreve;dis vian suferon.</l>
  <l n='12'>Kaj li estos homo
    sova&gcirc;a; lia mano estos kontra&ubreve; &ccirc;iuj, kaj la manoj de &ccirc;iuj kontra&ubreve;
    li, kaj li lo&gcirc;os anta&ubreve; &ccirc;iuj siaj fratoj.</l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulon, kiu
    parolis al &scirc;i, &scirc;i nomis: Dio-kiu-min-vidis; &ccirc;ar &scirc;i diris: &Ccirc;i tie
    mi vidis Tiun, kiu min vidas; kaj &ccirc;u mi poste vivas?</l>
  <l n='14'>Tial oni
    nomis tiun puton puto de la Vivanto-Vidanto; &gcirc;i estas inter Kade&scirc;
    kaj Bered.</l>
  <l n='15'>Kaj Hagar naskis al Abram filon; kaj Abram donis al
    sia filo, kiun naskis Hagar, la nomon I&scirc;mael.</l>
  <l n='16'>Kaj Abram havis
    la a&gcirc;on de okdek ses jaroj, kiam Hagar naskis I&scirc;maelon al Abram.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Abram havis la a&gcirc;on de na&ubreve;dek na&ubreve; jaroj, aperis la
    Eternulo al Abram, kaj diris al li: Mi estas Dio la Plejpotenca;
    iradu anta&ubreve; Mi kaj estu senpeka.</l>
  <l n='2'>Kaj Mi faros Mian interligon
    inter Mi kaj vi, kaj Mi multigos vin tre forte.</l>
  <l n='3'>Kaj Abram &jcirc;etis
    sin viza&gcirc;altere, kaj Dio parolis al li, dirante:</l>
  <l n='4'>Jen estas Mia
    interligo kun vi: vi estos patro de multe da popoloj.</l>
  <l n='5'>Kaj via
    nomo ne estos plu Abram, sed via nomo estos Abraham, &ccirc;ar Mi faris
    vin patro de multe da popoloj.</l>
  <l n='6'>Kaj Mi fruktigos vin tre multe,
    kaj Mi devenigos de vi popolojn, kaj re&gcirc;oj devenos de vi.</l>
  <l n='7'>Kaj
    Mi starigos Mian interligon inter Mi kaj vi kaj via idaro post vi
    en iliaj generacioj, eternan interligon, ke Mi estos Dio por vi
    kaj por via idaro post vi.</l>
  <l n='8'>Kaj Mi donos al vi kaj al via idaro
    post vi la landon, en kiu vi lo&gcirc;as kiel fremdulo, la tutan landon
    Kanaanan, por eterna poseda&jcirc;o, kaj Mi estos Dio por ili.</l>
  <l n='9'>Kaj
    Dio diris al Abraham: Kaj vi gardu Mian interligon, vi kaj via
    idaro post vi en iliaj generacioj.</l>
  <l n='10'>Jen estas Mia interligo,
    kiun vi devas gardi inter Mi kaj vi kaj via idaro post vi: &ccirc;iu
    virseksulo &ccirc;e vi estu cirkumcidata.</l>
  <l n='11'>Kaj cirkumcidu la karnon
    de via prepucio, kaj tio estu signo de interligo inter Mi kaj vi.</l>
  <l n='12'>Kaj en la a&gcirc;o de ok tagoj estu cirkumcidata &ccirc;e vi en viaj
    generacioj &ccirc;iu virseksulo naskita en la domo a&ubreve; a&ccirc;etita per mono
    &ccirc;e iu aligentulo, kiu ne estas el via idaro.</l>
  <l n='13'>Cirkumcidata estu
    &ccirc;iu naskita en via domo a&ubreve; a&ccirc;etita per via mono, kaj Mia
    interligo estu sur via karno kiel interligo eterna.</l>
  <l n='14'>Kaj se
    estos prepucihava virseksulo, kiu ne cirkumcidos la karnon de sia
    prepucio, tiu animo ekstermi&gcirc;os el sia popolo: Mian interligon &gcirc;i
    rompis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj Dio diris al Abraham: Vian edzinon Saraj ne nomu Saraj,
    sed &scirc;ia nomo estu Sara.</l>
  <l n='16'>Kaj Mi benos &scirc;in, kaj Mi donos de &scirc;i
    al vi filon; kaj Mi benos &scirc;in, kaj de &scirc;i devenos popoloj, re&gcirc;oj
    de popoloj devenos de &scirc;i.</l>
  <l n='17'>Kaj Abraham &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere,
    kaj ekridis, kaj diris en sia koro: &Ccirc;u de homo centjara fari&gcirc;os
    nasko, kaj &ccirc;u Sara la na&ubreve;dekjara naskos?</l>
  <l n='18'>Kaj Abraham diris al
    Dio: Ho, ke I&scirc;mael vivu anta&ubreve; Vi!</l>
  <l n='19'>Kaj Dio diris: Efektive
    Sara, via edzino, naskos al vi filon, kaj vi donos al li la nomon
    Isaak; kaj Mi starigos Mian interligon kun li kiel interligon
    eternan por lia idaro post li.</l>
  <l n='20'>Anka&ubreve; pri I&scirc;mael Mi a&ubreve;dis vin:
    jen Mi benis lin, kaj Mi fruktigos lin kaj Mi multigos lin tre
    forte; dek du princoj naski&gcirc;os de li, kaj Mi devenigos de li
    grandan popolon.</l>
  <l n='21'>Sed Mian interligon Mi starigos kun Isaak,
    kiun naskos al vi Sara en &ccirc;i tiu tempo en la venonta jaro.</l>
  <l n='22'>Kaj
    Li &ccirc;esis paroli kun li, kaj Dio levi&gcirc;is for de Abraham.</l>
  <l n='23'>Kaj
    Abraham prenis sian filon I&scirc;mael kaj &ccirc;iujn naskitajn en lia domo
    kaj &ccirc;iujn a&ccirc;etitajn per lia mono, &ccirc;iun virseksulon el la homoj de
    la domo de Abraham, kaj li cirkumcidis la karnon de ilia prepucio
    en tiu sama tago, kiel diris al li Dio.</l>
  <l n='24'>Kaj Abraham havis la
    a&gcirc;on de na&ubreve;dek na&ubreve; jaroj, kiam li cirkumcidis la karnon de sia
    prepucio.</l>
  <l n='25'>Kaj lia filo I&scirc;mael havis la a&gcirc;on de dek tri jaroj,
    kiam la karno de lia prepucio estis cirkumcidita.</l>
  <l n='26'>En tiu sama
    tago estis cirkumciditaj Abraham kaj lia filo I&scirc;mael;</l>
  <l n='27'>kaj &ccirc;iuj
    liaj domanoj, kiuj naski&gcirc;is en la domo a&ubreve; estis a&ccirc;etitaj per mono
    &ccirc;e aligentulo, estis cirkumciditaj kune kun li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al li la Eternulo en la arbareto Mamre, kiam li
    sidis &ccirc;e la pordo de la tendo dum la varmego de la tago.</l>
  <l n='2'>Kiam
    li levis siajn okulojn, li vidis, ke jen tri viroj staras anta&ubreve;
    li. Ekvidinte, li kuris al ili renkonte de la pordo de la tendo
    kaj klini&gcirc;is anta&ubreve; ili &gcirc;is la tero.</l>
  <l n='3'>Kaj li diris: Mia sinjoro!
    se mi trovis pla&ccirc;on en viaj okuloj, ne pasu preter vian sklavon.</l>
  <l n='4'>Oni alportos iom da akvo, kaj vi lavu viajn piedojn kaj ripozu
    sub la arbo.</l>
  <l n='5'>Kaj mi alportos pecon da pano, por ke vi fortigu
    viajn korojn; poste vi foriros; &ccirc;ar por tio vi pasis preter via
    sklavo. Kaj ili diris: Faru tiel, kiel vi diris.</l>
  <l n='6'>Kaj Abraham
    rapidis en la tendon al Sara, kaj diris: Rapide prenu tri
    mezurojn da plej bona faruno, knedu, kaj faru kukojn.</l>
  <l n='7'>Kaj anka&ubreve;
    al la bovoj Abraham kuris, kaj li prenis bovidon delikatan kaj
    bonan kaj donis al la junulo, kaj tiu rapide pretigis &gcirc;in.</l>
  <l n='8'>Kaj
    li prenis buteron kaj lakton kaj la pretigitan bovidon kaj metis
    anta&ubreve; ilin, kaj li staris apud ili sub la arbo, kaj ili man&gcirc;is.</l>
  <l n='9'>Kaj ili diris al li: Kie estas Sara, via edzino? Kaj li
    respondis: Jen &scirc;i estas en la tendo.</l>
  <l n='10'>Kaj Li diris: Mi revenos
    al vi en la sama jartempo, kaj tiam estos filo &ccirc;e Sara, via
    edzino. Kaj Sara a&ubreve;skultis &ccirc;e la pordo de la tendo, kiu estis
    malanta&ubreve; Li.</l>
  <l n='11'>Kaj Abraham kaj Sara estis maljunuloj de profunda
    a&gcirc;o; &ccirc;e Sara &ccirc;esi&gcirc;is la virinaj ordinara&jcirc;oj.</l>
  <l n='12'>Kaj Sara ekridis
    interne, dirante: &Ccirc;u kiam mi kaduki&gcirc;is, mi havus ankora&ubreve;
    volupton? kaj mia sinjoro estas ja maljuna!</l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo
    diris al Abraham: Kial do Sara ridas, dirante: &Ccirc;u efektive mi
    naskos, kiam mi maljuni&gcirc;is?</l>
  <l n='14'>&Ccirc;u por la Eternulo io estas
    malfacila? en la difinita tempo Mi revenos al vi en la venonta
    jaro, kaj Sara havos filon.</l>
  <l n='15'>Sed Sara malkonfesis, dirante: Mi
    ne ridis; &ccirc;ar &scirc;i timis. Sed Li diris: Ne, vi ridis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj levi&gcirc;is de tie la viroj kaj direkti&gcirc;is al Sodom: kaj
    Abraham iris kun ili, por akompani ilin.</l>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo
    diris: &Ccirc;u mi ka&scirc;os anta&ubreve; Abraham, kion Mi faras?</l>
  <l n='18'>Abraham
    fari&gcirc;os ja popolo granda kaj potenca, kaj per li beni&gcirc;os &ccirc;iuj
    popoloj de la tero.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar Mi lin elektis, por ke li ordonu al
    siaj filoj kaj al sia domo post si, ke ili observu la vojon de la
    Eternulo, agante virte kaj juste; por ke la Eternulo plenumu pri
    Abraham, kion Li diris pri li.</l>
  <l n='20'>Kaj la Eternulo diris: &Ccirc;ar la
    kriado de Sodom kaj Gomora estas granda kaj ilia pekado estas tre
    peza,</l>
  <l n='21'>tial Mi malsupreniros, kaj rigardos, &ccirc;u ili plene agas
    tiel, kiel estas la kriado, kiu venis al Mi, a&ubreve; ne; Mi scii&gcirc;os.</l>
  <l n='22'>Kaj la viroj turni&gcirc;is de tie kaj iris al Sodom; kaj Abraham
    staris ankora&ubreve; anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='23'>Kaj Abraham alproksimi&gcirc;is,
    kaj diris: &Ccirc;u Vi anka&ubreve; pereigos virtulon kune kun malvirtulo?</l>
  <l n='24'>Eble ekzistas kvindek virtuloj en la urbo: &ccirc;u Vi tiam pereigos
    kaj ne indulgos la lokon pro la kvindek virtuloj, kiuj estas en
    &gcirc;i?</l>
  <l n='25'>Ne decas por Vi agi tiamaniere, ke Vi mortigu virtulon
    kune kun malvirtulo, ke virtulo estu kiel malvirtulo; ne decas
    por Vi, ke la Ju&gcirc;anto de la tuta tero agu maljuste.</l>
  <l n='26'>Kaj la
    Eternulo diris: Se Mi trovos en Sodom kvindek virtulojn en la
    urbo, Mi indulgos la tutan lokon pro ili.</l>
  <l n='27'>Kaj Abraham
    respondis, dirante: Jen mi ekkura&gcirc;is paroli al mia Sinjoro,
    kvankam mi estas polvo kaj cindro;</l>
  <l n='28'>eble al la kvindeko da
    virtuloj mankos kvin: &ccirc;u Vi pereigos pro la kvin la tutan urbon?
    Kaj Li diris: Mi ne pereigos, se Mi trovos tie kvardek kvin.</l>
  <l n='29'>Kaj li plue parolis al Li kaj diris: Eble trovi&gcirc;os tie kvardek?
    Kaj Li diris: Mi ne faros tion pro la kvardek.</l>
  <l n='30'>Kaj li diris:
    Ne koleru, mia Sinjoro, ke mi parolos plue: eble trovi&gcirc;os tie
    tridek? Kaj Li diris: Mi ne faros, se Mi trovos tie tridek.</l>
  <l n='31'>Kaj li diris: Jen mi ekkura&gcirc;is paroli al mia Sinjoro: eble
    trovi&gcirc;os dudek? Kaj Li diris: Mi ne pereigos pro la dudek.</l>
  <l n='32'>Kaj
    li diris: Ne koleru, mia Sinjoro, ke mi parolos ankora&ubreve; nur unu
    fojon: eble trovi&gcirc;os tie dek? Kaj Li diris: Mi ne pereigos pro la
    dek.</l>
  <l n='33'>Kaj la Eternulo foriris, kiam Li &ccirc;esis paroli kun
    Abraham; kaj Abraham reiris al sia loko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la du an&gcirc;eloj venis Sodomon vespere, kaj Lot tiam sidis &ccirc;e
    la pordego de Sodom. Kiam Lot ilin ekvidis, li levi&gcirc;is renkonte
    al ili kaj klini&gcirc;is viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='2'>Kaj li diris: Mi petas vin,
    sinjoroj, envenu en la domon de via sklavo kaj pasigu la nokton
    kaj lavu viajn piedojn, kaj vi levi&gcirc;os matene kaj iros vian
    vojon. Kaj ili diris: Ne, ni pasigos la nokton sur la strato.</l>
  <l n='3'>Kaj li tre petegis ilin, kaj ili direktis sin al li kaj envenis
    en lian domon; kaj li faris al ili festenon, kaj li bakis macojn,
    kaj ili man&gcirc;is.</l>
  <l n='4'>Anta&ubreve; ol ili ku&scirc;i&gcirc;is, la homoj de la urbo, la
    homoj de Sodom, &ccirc;irka&ubreve;is la domon, de la junuloj &gcirc;is la
    maljunuloj, la tuta popolo, de &ccirc;iuj finoj.</l>
  <l n='5'>Kaj ili vokis Loton,
    kaj diris al li: Kie estas la viroj, kiuj venis al vi dum la
    nokto? elirigu ilin al ni, por ke ni ilin ekkonu.</l>
  <l n='6'>Kaj Lot
    eliris al ili anta&ubreve; la sojlon, kaj la pordon li &scirc;losis post si.</l>
  <l n='7'>Kaj li diris: Ho, miaj fratoj, ne agu malbone!</l>
  <l n='8'>Jen mi havas du
    filinojn, kiuj ankora&ubreve; ne ekkonis viron; mi elirigos ilin al vi,
    kaj faru kun ili, kion vi deziras; nur al tiuj viroj nenion faru,
    &ccirc;ar por tio ili venis sub la ombron de mia tegmento.</l>
  <l n='9'>Sed ili
    diris: Iru for! Kaj ili diris plue: Vi venis &ccirc;i tien kiel
    fremdulo, kaj vi volas ju&gcirc;i! nun ni pli malbone agos kun vi, ol
    kun ili. Kaj ili tre insiste postulis de la viro, de Lot, kaj ili
    aliris, por elrompi la pordon.</l>
  <l n='10'>Tiam tiuj viroj etendis siajn
    manojn kaj envenigis Loton al si en la domon, kaj la pordon ili
    &scirc;losis;</l>
  <l n='11'>kaj la homojn, kiuj estis anta&ubreve; la sojlo de la domo,
    ili frapis per blindeco, de la malgrandaj &gcirc;is la grandaj, tiel ke
    tiuj laci&gcirc;is, ser&ccirc;ante la pordon.</l>
  <l n='12'>Kaj la viroj diris al Lot:
    Kiun vi havas &ccirc;i tie? bofilon, a&ubreve; viajn filojn a&ubreve; viajn filinojn,
    a&ubreve; &ccirc;iun ajn, kiun vi havas en la urbo, elirigu ilin el &ccirc;i tiu
    loko;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar ni ekstermos &ccirc;i tiun lokon, &ccirc;ar granda fari&gcirc;is ilia
    kriado anta&ubreve; la Eternulo, kaj la Eternulo sendis nin, por &gcirc;in
    pereigi.</l>
  <l n='14'>Kaj Lot eliris, kaj parolis kun siaj bofiloj,
    prenontaj liajn filinojn, kaj diris: Levi&gcirc;u, eliru el &ccirc;i tiu
    loko, &ccirc;ar la Eternulo pereigos la urbon. Sed liaj bofiloj
    rigardis lin kiel &scirc;ercanton.</l>
  <l n='15'>Kiam levi&gcirc;is la matenru&gcirc;o, la
    an&gcirc;eloj rapidigis Loton, dirante: Levi&gcirc;u, prenu vian edzinon kaj
    amba&ubreve; viajn filinojn, kiuj &ccirc;i tie trovi&gcirc;as, por ke vi ne pereu
    pro la krimeco de la urbo.</l>
  <l n='16'>Sed &ccirc;ar li malrapidis, tial la
    viroj kaptis lian manon kaj la manon de lia edzino kaj la manojn
    de liaj du filinoj, pro kompato de la Eternulo al li, kaj ili
    elirigis lin kaj metis lin ekster la urbon.</l>
  <l n='17'>Kaj kiam ili
    elkondukis lin eksteren, ili diris al li: Savu vin pro via animo;
    ne rigardu malanta&ubreve;en kaj haltu nenie en la tuta &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o; sur
    la monton savu vin, por ke vi ne pereu.</l>
  <l n='18'>Kaj Lot diris al ili:
    Ho, ne, mia Sinjoro!</l>
  <l n='19'>Jen Via sklavo pla&ccirc;is al Vi, kaj granda
    estas la favorkoreco, kiun Vi montris al mi, konservante la vivon
    al mia animo; sed mi ne povas savi min sur la monton, &ccirc;ar povus
    trafi min malfeli&ccirc;o kaj mi mortus.</l>
  <l n='20'>Jen &ccirc;i tiu urbo estas
    sufi&ccirc;e proksima, por kuri tien, kaj &gcirc;i estas malgranda; mi savos
    min tien; &gcirc;i estas ja malgranda; kaj mia animo restos viva.</l>
  <l n='21'>Kaj Li diris al li: Jen Mi komplezos al vi anka&ubreve; en &ccirc;i tiu afero,
    kaj Mi ne renversos la urbon, pri kiu vi parolis.</l>
  <l n='22'>Rapide savu
    vin tien, &ccirc;ar Mi nenion povas fari, &gcirc;is vi venos tien. Tial tiu
    urbo ricevis la nomon Coar.</l>
  <l n='23'>La suno levi&gcirc;is super la teron,
    kiam Lot venis Coaron.</l>
  <l n='24'>Kaj la Eternulo pluvigis sur Sodomon
    kaj Gomoran sulfuron kaj fajron de la Eternulo el la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='25'>Kaj Li ruinigis tiujn urbojn kaj la tutan &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on kaj &ccirc;iujn
    lo&gcirc;antojn de la urboj kaj la kreska&jcirc;ojn de la tero.</l>
  <l n='26'>Kaj lia
    edzino ekrigardis malanta&ubreve;en, kaj &scirc;i fari&gcirc;is kolono el salo.</l>
  <l n='27'>Kaj matene Abraham levi&gcirc;is kaj iris al la loko, kie li estis
    starinta anta&ubreve; la Eternulo;</l>
  <l n='28'>kaj li ekrigardis en la direkto al
    Sodom kaj Gomora kaj al la tuta lando de la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o, kaj li
    vidis, ke jen fumo levi&gcirc;as de la tero kiel fumo el forno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj kiam Dio estis pereiganta la urbojn de la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o, Li
    rememoris pri Abraham, kaj Li elirigis Loton el la mezo de la
    ruinigado, kiam Li estis ruiniganta la urbojn, en kiuj lo&gcirc;is Lot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj Lot eliris el Coar kaj eklo&gcirc;is sur la monto, kaj liaj du
    filinoj kun li; &ccirc;ar li timis lo&gcirc;i en Coar. Kaj li lo&gcirc;is en
    kaverno, li kaj liaj du filinoj.</l>
  <l n='31'>Kaj la pli maljuna diris al
    la pli juna: Nia patro estas maljuna, kaj en la lando ne ekzistas
    viro, kiu envenus al ni la&ubreve; la moro de la tuta tero;</l>
  <l n='32'>tial ni
    ebriigu nian patron per vino, kaj ni ku&scirc;u kun li, por ke ni
    aperigu de nia patro idaron.</l>
  <l n='33'>Kaj ili ebriigis sian patron per
    vino en tiu nokto; kaj venis la pli maljuna kaj ku&scirc;is kun sia
    patro; kaj li ne sciis, kiam &scirc;i ku&scirc;i&gcirc;is kaj kiam &scirc;i levi&gcirc;is.</l>
  <l n='34'>La morga&ubreve;an tagon la pli maljuna diris al la pli juna: Jen mi
    ku&scirc;is hiera&ubreve; kun mia patro; ni ebriigu lin per vino anka&ubreve; en &ccirc;i
    tiu nokto, kaj vi venu, ku&scirc;u kun li, por ke ni aperigu de nia
    patro idaron.</l>
  <l n='35'>Kaj ili anka&ubreve; en &ccirc;i tiu nokto ebriigis sian
    patron per vino; kaj la pli juna iris kaj ku&scirc;is kun li; kaj li ne
    sciis, kiam &scirc;i ku&scirc;i&gcirc;is kaj kiam &scirc;i levi&gcirc;is.</l>
  <l n='36'>Kaj amba&ubreve; filinoj
    de Lot gravedi&gcirc;is de sia patro.</l>
  <l n='37'>Kaj la pli maljuna naskis
    filon, kaj &scirc;i donis al li la nomon Moab; li estas la prapatro de
    la Moabidoj &gcirc;is nun.</l>
  <l n='38'>Kaj la pli juna anka&ubreve; naskis filon, kaj
    &scirc;i donis al li la nomon Ben-Ami; li estas la prapatro de la
    Amonidoj &gcirc;is nun.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Abraham ekmigris de tie al la lando suda, kaj li eklo&gcirc;is
    inter Kade&scirc; kaj &Scirc;ur; kaj li lo&gcirc;is kiel fremdulo en Gerar.</l>
  <l n='2'>Kaj
    Abraham diris pri sia edzino Sara: &Scirc;i estas mia fratino. Kaj
    Abimele&hcirc;, re&gcirc;o de Gerar, sendis kaj prenis Saran.</l>
  <l n='3'>Kaj Dio venis
    al Abimele&hcirc; nokte en la son&gcirc;o, kaj diris al li: Vi mortos pro la
    virino, kiun vi prenis, &ccirc;ar &scirc;i estas edzino de edzo.</l>
  <l n='4'>Sed
    Abimele&hcirc; ne alproksimi&gcirc;is al &scirc;i, kaj li diris: Mia Sinjoro! &ccirc;u vi
    mortigos anka&ubreve; senkulpan popolon?</l>
  <l n='5'>Li diris ja al mi: &Scirc;i estas
    mia fratino; kaj &scirc;i anka&ubreve; diris al mi: Li estas mia frato. En
    senkulpeco de mia koro kaj en pureco de miaj manoj mi faris tion.</l>
  <l n='6'>Kaj Dio diris al li en la son&gcirc;o: Mi anka&ubreve; scias, ke en
    senkulpeco de via koro vi tion faris, kaj tial Mi detenis vin, ke
    vi ne peku kontra&ubreve; Mi, tial Mi ne lasis, ke vi kuntu&scirc;i&gcirc;u kun &scirc;i.</l>
  <l n='7'>Kaj nun redonu la edzinon al la edzo, &ccirc;ar li estas profeto, kaj
    li pre&gcirc;os pri vi, kaj vi restos viva; sed se vi ne redonos, tiam
    sciu, ke vi mortos, vi kaj &ccirc;iuj viaj.</l>
  <l n='8'>Kaj Abimele&hcirc; levi&gcirc;is frue
    matene, kaj li vokis &ccirc;iujn siajn sklavojn kaj rakontis &ccirc;ion &ccirc;i
    tion al iliaj oreloj; kaj la homoj tre ektimis.</l>
  <l n='9'>Kaj Abimele&hcirc;
    vokis Abrahamon, kaj diris al li: Kion vi faris al ni? kaj per
    kio mi pekis anta&ubreve; vi, ke vi venigis sur min kaj sur mian regnon
    grandan pekon? aferojn, kiuj ne estas farataj, vi faris kontra&ubreve;
    mi.</l>
  <l n='10'>Kaj Abimele&hcirc; diris al Abraham: Kion vi vidis, kiam vi
    faris tiun aferon?</l>
  <l n='11'>Kaj Abraham diris: Mi pensis, ke ne
    ekzistas timo anta&ubreve; Dio en &ccirc;i tiu loko, kaj ke oni mortigos min
    pro mia edzino.</l>
  <l n='12'>Kaj efektive &scirc;i estas mia fratino, filino de
    mia patro, nur ne filino de mia patrino; kaj &scirc;i fari&gcirc;is mia
    edzino.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam Dio elmigrigis min el la domo de mia patro,
    mi diris al &scirc;i: Faru al mi &ccirc;i tiun komplezon, en kian ajn lokon
    ni venos, diru pri mi: Li estas mia frato.</l>
  <l n='14'>Kaj Abimele&hcirc; prenis
    &scirc;afojn kaj bovojn kaj sklavojn kaj sklavinojn kaj donis al
    Abraham, kaj li redonis al li lian edzinon Sara.</l>
  <l n='15'>Kaj Abimele&hcirc;
    diris: Jen mia lando estas anta&ubreve; vi; kie pla&ccirc;as al vi, tie
    lo&gcirc;i&gcirc;u.</l>
  <l n='16'>Kaj al Sara li diris: Jen mi donis mil ar&gcirc;entajn
    monerojn al via frato; tio estu al vi kovro por la okuloj anta&ubreve;
    &ccirc;iuj, kiuj estas kun vi, kaj anta&ubreve; &ccirc;iuj vi estas pravigita.</l>
  <l n='17'>Kaj Abraham ekpre&gcirc;is al Dio; kaj Dio sanigis Abimele&hcirc;on kaj lian
    edzinon kaj liajn sklavinojn, kaj ili komencis naski.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar la
    Eternulo estis &scirc;losinta &ccirc;iujn uterojn en la domo de Abimele&hcirc; pro
    Sara, la edzino de Abraham.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo rememoris Saran, kiel Li diris, kaj la Eternulo
    faris al Sara, kiel Li parolis.</l>
  <l n='2'>Kaj Sara gravedi&gcirc;is kaj naskis
    al Abraham filon en lia maljuneco, en la difinita tempo, pri kiu
    Dio al li diris.</l>
  <l n='3'>Kaj Abraham donis al sia filo, kiu naski&gcirc;is al
    li, kiun naskis al li Sara, la nomon Isaak.</l>
  <l n='4'>Kaj Abraham
    cirkumcidis sian filon Isaak, kiam tiu havis la a&gcirc;on de ok tagoj,
    kiel ordonis al li Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj Abraham havis la a&gcirc;on de cent
    jaroj, kiam naski&gcirc;is al li lia filo Isaak.</l>
  <l n='6'>Kaj Sara diris:
    Ridinda&jcirc;on faris al mi Dio; &ccirc;iu, kiu a&ubreve;dos, ridos pri mi.</l>
  <l n='7'>Kaj
    &scirc;i diris: Kiu dirus al Abraham, ke Sara mamnutros infanojn? &ccirc;ar
    mi naskis filon en lia maljuneco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj la infano kreskis, kaj &gcirc;i estis demamigita, kaj Abraham
    faris grandan festenon en la tago, en kiu Isaak estis demamigita.</l>
  <l n='9'>Kaj Sara vidis, ke la filo de Hagar la Egiptino, kiun &ccirc;i tiu
    naskis al Abraham, mokas.</l>
  <l n='10'>Kaj &scirc;i diris al Abraham: Forpelu &ccirc;i
    tiun sklavinon kaj &scirc;ian filon; &ccirc;ar la filo de &ccirc;i tiu sklavino ne
    heredos kun mia filo, kun Isaak.</l>
  <l n='11'>Kaj la afero forte malpla&ccirc;is
    al Abraham pro lia filo.</l>
  <l n='12'>Kaj Dio diris al Abraham: &Gcirc;i ne
    malpla&ccirc;u al vi pro la knabo kaj pro via sklavino; pri &ccirc;io, kion
    diros al vi Sara, obeu &scirc;ian vo&ccirc;on; &ccirc;ar per Isaak oni nomos vian
    idaron.</l>
  <l n='13'>Sed anka&ubreve; el la filo de la sklavino Mi kreskigos
    popolon, &ccirc;ar li estas via semo.</l>
  <l n='14'>Kaj Abraham levi&gcirc;is frue
    matene, kaj prenis panon kaj felsakon kun akvo kaj donis al
    Hagar, metante &gcirc;in sur &scirc;ian &scirc;ultron, anka&ubreve; la infanon, kaj
    foririgis &scirc;in; kaj &scirc;i iris, kaj &scirc;i erarvagis en la dezerto Beer-
    &Scirc;eba.</l>
  <l n='15'>Kaj konsumi&gcirc;is la akvo de la felsako, kaj &scirc;i &jcirc;etis la
    infanon sub unu el la arbeta&jcirc;oj.</l>
  <l n='16'>Kaj &scirc;i iris kaj sidi&gcirc;is
    kontra&ubreve;e, en la malproksimeco de pafo el pafarko; &ccirc;ar &scirc;i diris:
    Mi ne povas rigardi la morton de la infano. Kaj &scirc;i sidi&gcirc;is
    kontra&ubreve;e, kaj &scirc;i komencis la&ubreve;te plori.</l>
  <l n='17'>Kaj Dio a&ubreve;dis la vo&ccirc;on
    de la knabo; kaj an&gcirc;elo de Dio vokis Hagaron el la &ccirc;ielo, kaj
    diris al &scirc;i: Kio estas al vi, Hagar? ne timu, &ccirc;ar Dio a&ubreve;dis la
    vo&ccirc;on de la knabo el la loko, kie li estas.</l>
  <l n='18'>Levi&gcirc;u, prenu la
    knabon kaj tenu lin per via mano, &ccirc;ar grandan popolon Mi faros el
    li.</l>
  <l n='19'>Kaj Dio malfermis &scirc;iajn okulojn, kaj &scirc;i ekvidis puton kun
    akvo, kaj &scirc;i iris kaj plenigis la felsakon per akvo kaj trinkigis
    la knabon.</l>
  <l n='20'>Kaj Dio estis kun la knabo, kaj li grandi&gcirc;is kaj
    lo&gcirc;is en la dezerto kaj fari&gcirc;is arkpafisto.</l>
  <l n='21'>Kaj li lo&gcirc;is en la
    dezerto Paran; kaj lia patrino prenis al li edzinon el la lando
    Egipta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj en tiu tempo Abimele&hcirc; kaj lia militestro Pi&hcirc;ol diris al
    Abraham jene: Dio estas kun vi en &ccirc;io, kion vi faras;</l>
  <l n='23'>nun &jcirc;uru
    do al mi per Dio, ke vi ne agos malfidele kun mi, nek kun mia
    filo, nek kun mia nepo; ke tiel same favorkore, kiel mi agis kun
    vi, vi agos kun mi, kaj kun la lando, en kiu vi lo&gcirc;as kiel
    fremdulo.</l>
  <l n='24'>Kaj Abraham diris: Mi &jcirc;uras.</l>
  <l n='25'>Kaj Abraham ripro&ccirc;is
    Abimele&hcirc;on pro la akva puto, kiun perforte forprenis la sklavoj
    de Abimele&hcirc;.</l>
  <l n='26'>Kaj Abimele&hcirc; diris: Mi ne scias, kiu faris tion,
    kaj anka&ubreve; vi ne diris al mi; mi e&ccirc; ne a&ubreve;dis pri tio &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  <l n='27'>Kaj Abraham prenis &scirc;afojn kaj bovojn kaj donis al Abimele&hcirc;,
    kaj ili amba&ubreve; starigis inter si interligon.</l>
  <l n='28'>Kaj Abraham
    starigis sep &scirc;afidojn aparte.</l>
  <l n='29'>Kaj Abimele&hcirc; diris al Abraham:
    Por kio estas tiuj sep &scirc;afidoj, kiujn vi starigis aparte?</l>
  <l n='30'>Kaj
    tiu diris: Sep &scirc;afidojn prenu el mia mano, por ke ili estu por mi
    atesto, ke mi elfosis tiun puton.</l>
  <l n='31'>Tial tiu loko havas la nomon
    Beer-&Scirc;eba, &ccirc;ar tie ili amba&ubreve; &jcirc;uris.</l>
  <l n='32'>Kaj ili starigis
    interligon en Beer-&Scirc;eba. Kaj Abimele&hcirc; kaj lia militestro Pi&hcirc;ol
    levi&gcirc;is kaj reiris en la landon de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='33'>Kaj Abraham
    plantis tamariskon en Beer-&Scirc;eba, kaj pre&gcirc;is tie al la Eternulo,
    la Dio eterna.</l>
  <l n='34'>Kaj Abraham lo&gcirc;is en la lando de la Fili&scirc;toj
    longan tempon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tiuj okazinta&jcirc;oj Dio provis Abrahamon, kaj diris al li:
    Abraham! Kaj tiu respondis: Jen mi estas.</l>
  <l n='2'>Kaj Li diris: Prenu
    vian filon, vian solan, kiun vi amas, Isaakon, kaj iru en la
    landon Morija, kaj oferu lin tie kiel bruloferon sur unu el la
    montoj, kiun Mi montros al vi.</l>
  <l n='3'>Kaj Abraham levi&gcirc;is frue matene
    kaj selis sian azenon kaj prenis siajn du junulojn kun si kaj
    sian filon Isaak; kaj li fendis lignon por brulofero, kaj levi&gcirc;is
    kaj iris al tiu loko, pri kiu diris al li Dio.</l>
  <l n='4'>En la tria tago
    Abraham levis siajn okulojn kaj ekvidis la lokon de malproksime.</l>
  <l n='5'>Kaj Abraham diris al siaj junuloj: Restu &ccirc;i tie kun la azeno,
    kaj mi kun la knabo iros tien, kaj ni adorklini&gcirc;os kaj revenos al
    vi.</l>
  <l n='6'>Kaj Abraham prenis la lignon por la brulofero kaj metis &gcirc;in
    sur sian filon Isaak, kaj li prenis en sian manon la fajron kaj
    la tran&ccirc;ilon; kaj ili iris amba&ubreve; kune.</l>
  <l n='7'>Kaj Isaak diris al sia
    patro Abraham: Mia patro! Kaj tiu respondis: Jen mi estas, mia
    filo. Kaj li diris: Jen estas la fajro kaj la ligno, sed kie
    estas la &scirc;afo por la brulofero?</l>
  <l n='8'>Kaj Abraham diris: Dio
    anta&ubreve;vidos al Si la &scirc;afon por la brulofero, mia filo. Kaj ili
    iris amba&ubreve; kune.</l>
  <l n='9'>Kaj ili venis al la loko, pri kiu diris al li
    Dio; kaj Abraham konstruis tie la altaron kaj surmetis la lignon,
    kaj ligis sian filon Isaak kaj metis lin sur la altaron super la
    ligno.</l>
  <l n='10'>Kaj Abraham etendis sian manon kaj prenis la tran&ccirc;ilon,
    por bu&ccirc;i sian filon.</l>
  <l n='11'>Kaj ekvokis al li an&gcirc;elo de la Eternulo
    el la &ccirc;ielo, kaj diris: Abraham, Abraham! Kaj li respondis: Jen
    mi estas.</l>
  <l n='12'>Kaj Tiu diris: Ne etendu vian manon sur la knabon,
    kaj faru al li nenion; &ccirc;ar nun Mi scias, ke vi timas Dion kaj vi
    ne indulgis pro Mi vian filon, la solan.</l>
  <l n='13'>Kaj Abraham levis
    siajn okulojn, kaj vidis, ke jen vir&scirc;afo malanta&ubreve;e impliki&gcirc;is per
    la kornoj en la arbeta&jcirc;oj. Kaj Abraham iris kaj prenis la
    vir&scirc;afon, kaj oferis &gcirc;in kiel bruloferon anstata&ubreve; sia filo.</l>
  <l n='14'>Kaj Abraham donis al tiu loko la nomon: La Eternulo Vidas; tial
    oni ankora&ubreve; nun diras: Sur la monto, kie la Eternulo aperas.</l>
  <l n='15'>Kaj denove an&gcirc;elo de la Eternulo vokis al Abraham el la &ccirc;ielo,</l>
  <l n='16'>kaj diris: Mi &jcirc;uras per Mi, diras la Eternulo, ke &ccirc;ar vi faris
    tiun aferon kaj ne indulgis vian filon, la solan;</l>
  <l n='17'>tial Mi
    benos vin kaj Mi multigos vian idaron simile al la steloj de la
    &ccirc;ielo kaj al la sablo sur la bordo de la maro; kaj via idaro
    posedos la pordegojn de siaj malamikoj.</l>
  <l n='18'>Kaj beni&gcirc;os per via
    idaro &ccirc;iuj popoloj de la tero, pro tio, ke vi obeis Mian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='19'>Kaj Abraham revenis al siaj junuloj, kaj ili levi&gcirc;is kaj iris
    kune al Beer-&Scirc;eba; kaj Abraham lo&gcirc;is en Beer-&Scirc;eba.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Post tiuj okazinta&jcirc;oj oni sciigis al Abraham, dirante: Jen
    anka&ubreve; Milka naskis infanojn al via frato Na&hcirc;or:</l>
  <l n='21'>la
    unuenaskiton Uc, kaj lian fraton Buz, kaj Kemuelon, la patron de
    Aram;</l>
  <l n='22'>kaj Kesedon kaj &Hcirc;azon kaj Pilda&scirc;on kaj Jidlafon kaj
    Betuelon.</l>
  <l n='23'>Kaj de Betuel naski&gcirc;is Rebeka. &Ccirc;i tiujn ok naskis
    Milka al Na&hcirc;or, la frato de Abraham.</l>
  <l n='24'>Kaj lia kromvirino, nome
    Reuma, anka&ubreve; naskis: Teba&hcirc;on kaj Ga&hcirc;amon kaj Ta&hcirc;a&scirc;on kaj Maa&hcirc;an.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la vivo de Sara estis cent dudek sep jaroj; tiom estis la
    jaroj de la vivo de Sara.</l>
  <l n='2'>Kaj Sara mortis en Kirjat-Arba, kiu
    estas &Hcirc;ebron, en la lando Kanaana. Kaj Abraham venis, por funebri
    pri Sara kaj plori pri &scirc;i.</l>
  <l n='3'>Kaj Abraham levi&gcirc;is for de sia
    mortintino, kaj diris al la filoj de &Hcirc;et jene:</l>
  <l n='4'>Fremdulo kaj
    paslo&gcirc;anto mi estas &ccirc;e vi; donu al mi posedotan lokon por tombo
    inter vi, por ke mi enterigu mian mortintinon, kiu estas anta&ubreve;
    mi.</l>
  <l n='5'>Kaj la filoj de &Hcirc;et respondis al Abraham, dirante al li:</l>
  <l n='6'>A&ubreve;skultu nin, nia sinjoro! vi estas princo de Dio inter ni; en la
    plej elektitaj niaj tomboj enterigu vian mortintinon; neniu el ni
    rifuzos al vi sian tomblokon, por enterigi vian mortintinon.</l>
  <l n='7'>Kaj Abraham levi&gcirc;is, kaj profunde klini&gcirc;is anta&ubreve; la popolo de la
    lando, anta&ubreve; la filoj de &Hcirc;et.</l>
  <l n='8'>Kaj li diris al ili jene: Se
    pla&ccirc;as al vi, ke mi enterigu mian mortintinon, kiu estas anta&ubreve;
    mi, tiam a&ubreve;skultu min kaj petu por mi Efronon, la filon de Co&hcirc;ar,</l>
  <l n='9'>ke li donu al mi la duoblan kavernon, kiun li havas en la fino
    de sia kampo; por plena sumo da mono li donu &gcirc;in al mi inter vi
    por tomba poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='10'>Kaj Efron sidis inter la filoj de &Hcirc;et, kaj
    respondis Efron la &Hcirc;etido al Abraham a&ubreve;deble por la filoj de &Hcirc;et,
    anta&ubreve; &ccirc;iuj, kiuj venis en la pordegon de lia urbo, dirante:</l>
  <l n='11'>Ne, mia sinjoro, a&ubreve;skultu min! la kampon mi donas al vi, kaj la
    kavernon, kiu estas sur &gcirc;i, al vi mi donas, anta&ubreve; la okuloj de la
    filoj de mia popolo mi donas &gcirc;in al vi; enterigu vian
    mortintinon.</l>
  <l n='12'>Kaj Abraham profunde klini&gcirc;is anta&ubreve; la popolo de
    la lando.</l>
  <l n='13'>Kaj li diris al Efron a&ubreve;deble por la popolo de la
    lando jene: Mi petas, a&ubreve;skultu min: mi donas monon por la kampo;
    prenu de mi, kaj mi enterigos tie mian mortintinon.</l>
  <l n='14'>Kaj Efron
    respondis al Abraham, dirante al li:</l>
  <l n='15'>Mia sinjoro, a&ubreve;skultu
    min: la tero valoras kvarcent siklojn; sed kio &gcirc;i estas inter mi
    kaj vi? enterigu vian mortintinon.</l>
  <l n='16'>Kaj Abraham a&ubreve;skultis
    Efronon, kaj Abraham pesis al Efron la monon, pri kiu li parolis
    a&ubreve;deble por la filoj de &Hcirc;et, kvarcent siklojn da ar&gcirc;ento, uzata
    en la komerco.</l>
  <l n='17'>Kaj la kampo de Efron kun la duobla kaverno,
    kiu estis anta&ubreve; Mamre, la kampo kaj la kaverno sur &gcirc;i kaj &ccirc;iuj
    arboj sur la kampo, inter &ccirc;iuj &gcirc;iaj limoj &ccirc;irka&ubreve;e, fari&gcirc;is</l>
  <l n='18'>poseda&jcirc;o de Abraham anta&ubreve; la okuloj de la filoj de &Hcirc;et, de &ccirc;iuj,
    kiuj venis en la pordegon de lia urbo.</l>
  <l n='19'>Kaj post tio Abraham
    enterigis sian edzinon Sara en la duobla kaverno de la kampo,
    anta&ubreve; Mamre, kiu estas &Hcirc;ebron, en la lando Kanaana.</l>
  <l n='20'>Kaj la
    kampo kaj la kaverno sur &gcirc;i fari&gcirc;is tomba poseda&jcirc;o de Abraham,
    kiun li akiris de la filoj de &Hcirc;et.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Abraham estis maljuna kaj en profunda a&gcirc;o. Kaj la Eternulo
    benis Abrahamon en &ccirc;io.</l>
  <l n='2'>Kaj Abraham diris al sia sklavo, la
    administranto de lia domo, kiu regis &ccirc;ion, kio apartenis al li:
    Metu vian manon sub mian femuron;</l>
  <l n='3'>kaj mi &jcirc;urigas vin per la
    Eternulo, la Dio de la &ccirc;ielo kaj la Dio de la tero, ke vi ne
    prenos edzinon por mia filo el la filinoj de la Kanaanidoj, inter
    kiuj mi lo&gcirc;as;</l>
  <l n='4'>sed en mian landon kaj en mian patrujon vi iros
    kaj vi prenos edzinon por mia filo Isaak.</l>
  <l n='5'>Kaj la sklavo diris
    al li: Eble la virino ne volos iri kun mi en &ccirc;i tiun landon; &ccirc;u
    mi tiam devas revenigi vian filon en la landon, el kiu vi eliris?</l>
  <l n='6'>Kaj Abraham diris al li: Gardu vin, ne revenigu mian filon
    tien.</l>
  <l n='7'>La Eternulo, la Dio de la &ccirc;ielo, kiu prenis min el la
    domo de mia patro kaj el mia patrujo, kaj diris al mi kaj &jcirc;uris
    al mi, dirante: Al via idaro Mi donos &ccirc;i tiun landon &dash; Li sendos
    Sian an&gcirc;elon anta&ubreve; vi, kaj vi prenos edzinon por mia filo el tie.</l>
  <l n='8'>Kaj se la virino ne volos iri kun vi, tiam vi fari&gcirc;os libera de
    &ccirc;i tiu mia &jcirc;uro; nur mian filon ne revenigu tien.</l>
  <l n='9'>Kaj la sklavo
    metis sian manon sub la femuron de sia sinjoro Abraham kaj &jcirc;uris
    al li pri tiu afero.</l>
  <l n='10'>Kaj la sklavo prenis dek kamelojn el la
    kameloj de sia sinjoro, kaj li iris; kaj &ccirc;iaj bona&jcirc;oj de lia
    sinjoro estis en liaj manoj. Kaj li levi&gcirc;is kaj iris
    Mezopotamion, al la urbo Na&hcirc;or.</l>
  <l n='11'>Kaj li genuigis la kamelojn
    ekstere de la urbo, &ccirc;e puto kun akvo, en vespera tempo, en la
    tempo, kiam eliras la virinoj, por &ccirc;erpi akvon.</l>
  <l n='12'>Kaj li diris:
    Ho Eternulo, Dio de mia sinjoro Abraham, sukcesigu min hodia&ubreve; kaj
    faru favorkora&jcirc;on al mia sinjoro Abraham.</l>
  <l n='13'>Jen mi staras apud
    la fonto da akvo, kaj la filinoj de la urbanoj eliras, por &ccirc;erpi
    akvon;</l>
  <l n='14'>kaj la junulinon, al kiu mi diros: Volu klini vian
    kru&ccirc;on, ke mi trinku, kaj &scirc;i diros: Trinku, kaj mi trinkigos
    anka&ubreve; viajn kamelojn &dash; &scirc;in Vi destinis por Via sklavo Isaak; kaj
    per tio mi scii&gcirc;os, ke Vi faris favorkora&jcirc;on al mia sinjoro.</l>
  <l n='15'>Kaj anta&ubreve; ol li finis paroli, jen eliras Rebeka, kiu estis
    naskita al Betuel, la filo de Milka, edzino de Na&hcirc;or, frato de
    Abraham; kaj &scirc;ia kru&ccirc;o estis sur &scirc;ia &scirc;ultro.</l>
  <l n='16'>Kaj la junulino
    estis tre belaspekta, virgulino, kiun ankora&ubreve; ne ekkonis viro.
    Kaj &scirc;i malsupreniris al la fonto kaj plenigis sian kru&ccirc;on kaj
    iris supren.</l>
  <l n='17'>Kaj la sklavo kuris al &scirc;i renkonte, kaj diris:
    Volu lasi min trinki iom da akvo el via kru&ccirc;o.</l>
  <l n='18'>Kaj &scirc;i diris:
    Trinku, mia sinjoro; kaj &scirc;i rapide mallevis la kru&ccirc;on sur sian
    manon, kaj &scirc;i donis al li trinki.</l>
  <l n='19'>Kaj kiam &scirc;i sufi&ccirc;e lin
    trinkigis, &scirc;i diris: Anka&ubreve; por viaj kameloj mi &ccirc;erpos, &gcirc;is ili
    finos trinki.</l>
  <l n='20'>Kaj rapide &scirc;i elver&scirc;is el sia kru&ccirc;o en la
    trinkujon, kaj kuris denove al la puto, por &ccirc;erpi por &ccirc;iuj liaj
    kameloj.</l>
  <l n='21'>Kaj la viro admiris &scirc;in silente, por konvinki&gcirc;i, &ccirc;u
    la Eternulo prosperigis lian vojon a&ubreve; ne.</l>
  <l n='22'>Kaj kiam la kameloj
    &ccirc;esis trinki, tiam la viro prenis oran ringon, havantan la pezon
    de duono de siklo, kaj du braceletojn por &scirc;iaj manoj, havantajn
    la pezon de dek sikloj da oro.</l>
  <l n='23'>Kaj li diris: Kies filino vi
    estas? volu diri al mi; &ccirc;u en la domo de via patro estas loko por
    ni, por tradormi la nokton?</l>
  <l n='24'>Kaj &scirc;i diris al li: Mi estas
    filino de Betuel, filo de Milka, kiun &scirc;i naskis al Na&hcirc;or.</l>
  <l n='25'>Kaj
    &scirc;i diris al li: Anka&ubreve; da pajlo kaj da fura&gcirc;o ni havas multe, kaj
    anka&ubreve; lokon, por ke vi tradormu la nokton.</l>
  <l n='26'>Kaj la viro
    klini&gcirc;is kaj faris adoron al la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Kaj li diris:
    Glorata estu la Eternulo, la Dio de mia sinjoro Abraham, kiu ne
    lasis sen Sia favorkoreco kaj vereco mian sinjoron. Per la vojo,
    kiun mi iris, la Eternulo alkondukis min al la domo de la frato
    de mia sinjoro.</l>
  <l n='28'>Kaj la junulino kuris, kaj rakontis tiujn
    aferojn en la domo de sia patrino.</l>
  <l n='29'>Kaj Rebeka havis fraton,
    kiu estis nomata Laban. Kaj Laban kuris al la viro eksteren, al
    la fonto.</l>
  <l n='30'>Kaj kiam li vidis la ringon kaj la braceletojn sur
    la manoj de sia fratino, kaj kiam li a&ubreve;dis la vortojn de sia
    fratino Rebeka, kiu diris: Tiel parolis kun mi tiu viro &dash; tiam li
    iris al la viro, kaj jen tiu staras &ccirc;e la kameloj apud la fonto.</l>
  <l n='31'>Kaj li diris: Venu, benita de la Eternulo; kial vi staras
    ekstere? mi pretigis la domon kaj anka&ubreve; lokon por la kameloj.</l>
  <l n='32'>Kaj li venigis la viron en la domon, kaj malligis la kamelojn,
    kaj donis pajlon kaj fura&gcirc;on al la kameloj, kaj akvon por lavi
    liajn piedojn, kaj la piedojn de la homoj, kiuj estis kun li.</l>
  <l n='33'>Kaj estis metita anta&ubreve; li man&gcirc;o; sed li diris: Mi ne man&gcirc;os,
    anta&ubreve; ol mi diros mian aferon. Kaj tiu diris: Parolu.</l>
  <l n='34'>Kaj li
    diris: Sklavo de Abraham mi estas.</l>
  <l n='35'>Kaj la Eternulo forte benis
    mian sinjoron, kaj li fari&gcirc;is granda; kaj Li donis al li &scirc;afojn
    kaj bovojn kaj ar&gcirc;enton kaj oron kaj sklavojn kaj sklavinojn kaj
    kamelojn kaj azenojn.</l>
  <l n='36'>Kaj Sara, la edzino de mia sinjoro,
    naskis filon al mia sinjoro, kiam &scirc;i maljuni&gcirc;is; kaj li donis al
    li &ccirc;ion, kion li havis.</l>
  <l n='37'>Kaj mia sinjoro &jcirc;urigis min, dirante:
    Ne prenu edzinon por mia filo el la filinoj de la Kanaanidoj, en
    kies lando mi lo&gcirc;as.</l>
  <l n='38'>Nur al la domo de mia patro iru kaj al
    mia familio, kaj prenu edzinon por mia filo.</l>
  <l n='39'>Kaj mi diris al
    mia sinjoro: Eble la virino ne volos iri kun mi?</l>
  <l n='40'>Kaj li diris
    al mi: La Eternulo, anta&ubreve; kiu mi iradis, sendos Sian an&gcirc;elon kun
    vi kaj sukcesigos vian vojon; kaj vi prenos edzinon por mia filo
    el mia familio kaj el la domo de mia patro.</l>
  <l n='41'>Tiam vi estos
    libera de mia &jcirc;uro, kiam vi venos al mia familio; kaj se ili ne
    donos al vi, vi estos libera de mia &jcirc;uro.</l>
  <l n='42'>Kaj mi venis hodia&ubreve;
    al la fonto, kaj mi diris: Eternulo, Dio de mia sinjoro Abraham!
    ho, se Vi volus sukcesigi mian vojon, kiun mi nun iras!</l>
  <l n='43'>Jen mi
    staras apud la fonto da akvo; la virgulino, kiu eliros, por
    &ccirc;erpi, kaj al kiu mi diros: Lasu min trinki iom da akvo el via
    kru&ccirc;o,</l>
  <l n='44'>kaj kiu diros al mi: Trinku vi, kaj anka&ubreve; por viaj
    kameloj mi &ccirc;erpos &dash; tio estas la virino, kiun la Eternulo destinis
    por la filo de mia sinjoro.</l>
  <l n='45'>Anta&ubreve; ol mi finis paroli en mia
    koro, jen Rebeka eliras, kaj &scirc;ia kru&ccirc;o estas sur &scirc;ia &scirc;ultro; kaj
    &scirc;i malsupreniris al la fonto kaj &ccirc;erpis. Kaj mi diris al &scirc;i: Volu
    trinkigi min.</l>
  <l n='46'>Kaj rapide &scirc;i deprenis sian kru&ccirc;on de la &scirc;ultro,
    kaj diris: Trinku, kaj anka&ubreve; viajn kamelojn mi trinkigos. Kaj mi
    trinkis, kaj anka&ubreve; la kamelojn &scirc;i trinkigis.</l>
  <l n='47'>Kaj mi demandis
    &scirc;in, kaj mi diris: Kies filino vi estas? Kaj &scirc;i diris: Filino de
    Betuel, filo de Na&hcirc;or, kiun naskis al li Milka. Kaj mi metis la
    ringon sur &scirc;ian nazon kaj la braceletojn sur &scirc;iajn manojn.</l>
  <l n='48'>Kaj
    mi klini&gcirc;is kaj faris adoron al la Eternulo, kaj mi gloris la
    Eternulon, la Dion de mia sinjoro Abraham, kiu kondukis min per
    &gcirc;usta vojo, por ke mi prenu la filinon de la frato de mia sinjoro
    por lia filo.</l>
  <l n='49'>Kaj nun se vi volas fari favorkora&jcirc;on kaj
    &gcirc;usta&jcirc;on al mia sinjoro, diru al mi; kaj se ne, vi anka&ubreve; diru al
    mi, kaj mi turnos min dekstren a&ubreve; maldekstren.</l>
  <l n='50'>Tiam respondis
    Laban kaj Betuel, kaj diris: De la Eternulo venis &ccirc;i tiu afero;
    ni ne povas diri al vi ion malbonan a&ubreve; bonan.</l>
  <l n='51'>Jen Rebeka estas
    anta&ubreve; vi; prenu &scirc;in kaj iru, kaj &scirc;i estu edzino al la filo de via
    sinjoro, kiel diris la Eternulo.</l>
  <l n='52'>Kaj kiam la sklavo de Abraham
    a&ubreve;dis iliajn vortojn, li klini&gcirc;is &gcirc;is la tero al la Eternulo.</l>
  <l n='53'>Kaj la sklavo elprenis ar&gcirc;enta&jcirc;ojn kaj ora&jcirc;ojn kaj vestojn kaj
    donis al Rebeka; kaj donacojn li donis al &scirc;ia frato kaj al &scirc;ia
    patrino.</l>
  <l n='54'>Kaj man&gcirc;is kaj trinkis li kaj la homoj, kiuj estis
    kun li, kaj ili tradormis tie la nokton. Kaj kiam ili levi&gcirc;is
    matene, li diris: Lasu min for al mia sinjoro.</l>
  <l n='55'>Tiam &scirc;ia frato
    kaj &scirc;ia patrino diris: La junulino restu kun ni almena&ubreve; dek
    tagojn, poste vi iros.</l>
  <l n='56'>Kaj li diris al ili: Ne retenu min, &ccirc;ar
    la Eternulo sukcesigis mian vojon. Lasu min for, kaj mi iros al
    mia sinjoro.</l>
  <l n='57'>Kaj ili diris: Ni vokos la junulinon, kaj ni
    demandos, kion &scirc;i diros.</l>
  <l n='58'>Kaj ili alvokis Rebekan, kaj diris al
    &scirc;i: &Ccirc;u vi iros kun &ccirc;i tiu viro? Kaj &scirc;i diris: Mi iros.</l>
  <l n='59'>Kaj ili
    forsendis sian fratinon Rebeka kaj &scirc;ian nutrintinon kaj la
    sklavon de Abraham kaj liajn homojn.</l>
  <l n='60'>Kaj ili benis Rebekan,
    kaj diris al &scirc;i: Nia fratino! miloj da miloj elkresku el vi, kaj
    via idaro posedu la pordegojn de siaj malamikoj.</l>
  <l n='61'>Kaj levi&gcirc;is
    Rebeka kaj &scirc;iaj servistinoj kaj sidi&gcirc;is sur la kameloj, kaj ili
    iris post tiu viro; kaj la sklavo prenis Rebekan kaj foriris.</l>
  <l n='62'>Kaj Isaak venis de la vojo, kiu kondukas al la puto de la
    Vivanto-Vidanto; li lo&gcirc;is en la suda lando.</l>
  <l n='63'>Kaj Isaak eliris,
    por mediti sur la kampo, kiam komenci&gcirc;is vespero; kaj li levis
    siajn okulojn kaj vidis, ke jen venas kameloj.</l>
  <l n='64'>Kaj Rebeka
    levis siajn okulojn, kaj &scirc;i ekvidis Isaakon kaj desaltis de la
    kamelo.</l>
  <l n='65'>Kaj &scirc;i diris al la sklavo: Kiu estas tiu viro, kiu
    iras sur la kampo renkonte al ni? Kaj la sklavo diris: Tio estas
    mia sinjoro. Kaj &scirc;i prenis la kovrotukon kaj kovris sin.</l>
  <l n='66'>Kaj
    la sklavo rakontis al Isaak &ccirc;ion, kion li faris.</l>
  <l n='67'>Kaj Isaak
    enkondukis &scirc;in en la tendon de sia patrino Sara; kaj li prenis
    Rebekan, kaj &scirc;i fari&gcirc;is lia edzino, kaj li ekamis &scirc;in. Kaj Isaak
    konsoli&gcirc;is pri sia patrino.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Abraham prenis alian edzinon, kiu estis nomata Ketura.</l>
  <l n='2'>Kaj &scirc;i naskis al li Zimranon kaj Jok&scirc;anon kaj Medanon kaj
    Midjanon kaj Ji&scirc;bakon kaj &Scirc;ua&hcirc;on.</l>
  <l n='3'>Kaj de Jok&scirc;an naski&gcirc;is &Scirc;eba
    kaj Dedan. Kaj la filoj de Dedan estis la A&scirc;uridoj, Letu&scirc;idoj,
    kaj Leumidoj.</l>
  <l n='4'>Kaj la filoj de Midjan estis Efa kaj Efer kaj
    &Hcirc;ano&hcirc; kaj Abida kaj Eldaa. &Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis la filoj de Ketura.</l>
  <l n='5'>Kaj Abraham fordonis &ccirc;ion, kion li havis, al Isaak.</l>
  <l n='6'>Kaj al la
    filoj de siaj kromvirinoj Abraham donis donacojn, kaj foririgis
    ilin de sia filo Isaak, ankora&ubreve; dum sia vivo, orienten, en landon
    orientan.</l>
  <l n='7'>Kaj la nombro de la jaroj de vivo de Abraham, kiujn
    li travivis, estis cent sepdek kvin jaroj.</l>
  <l n='8'>Kaj Abraham
    konsumi&gcirc;is kaj mortis en bona maljuneco, profunda&gcirc;a kaj sata de
    vivo, kaj li alkolekti&gcirc;is al sia popolo.</l>
  <l n='9'>Kaj enterigis lin liaj
    filoj Isaak kaj I&scirc;mael en la duobla kaverno, kiu trovi&gcirc;as anta&ubreve;
    Mamre, sur la kampo de Efron, filo de Co&hcirc;ar, la &Hcirc;etido.</l>
  <l n='10'>Sur la
    kampo, kiun a&ccirc;etis Abraham de la filoj de &Hcirc;et, tie estas
    enterigitaj Abraham kaj lia edzino Sara.</l>
  <l n='11'>Kaj post la morto de
    Abraham Dio benis lian filon Isaak. Kaj Isaak lo&gcirc;is &ccirc;e la puto de
    la Vivanto-Vidanto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj jen estas la generaciaro de I&scirc;mael, filo de Abraham, kiun
    Hagar, la Egiptino, sklavino de Sara, naskis al Abraham;</l>
  <l n='13'>kaj
    jen estas la nomoj de la filoj de I&scirc;mael, la&ubreve; iliaj nomoj kaj
    generacioj: Nebajot, la unuenaskito de I&scirc;mael, kaj Kedar kaj
    Adbeel kaj Mibsam</l>
  <l n='14'>kaj Mi&scirc;ma kaj Duma kaj Masa,</l>
  <l n='15'>&Hcirc;adad kaj
    Tema, Jetur, Nafi&scirc;, kaj Kedma.</l>
  <l n='16'>Tio estas la filoj de I&scirc;mael,
    kaj tio estas iliaj nomoj en iliaj vila&gcirc;oj kaj tendaroj, dek du
    princoj super siaj gentoj.</l>
  <l n='17'>Kaj la da&ubreve;ro de la vivo de I&scirc;mael
    estis cent tridek sep jaroj; kaj li konsumi&gcirc;is kaj mortis kaj
    alkolekti&gcirc;is al sia popolo.</l>
  <l n='18'>Kaj ili lo&gcirc;is de &Hcirc;avila &gcirc;is &Scirc;ur,
    kiu estas anta&ubreve; Egiptujo, sur la vojo al Asirio. Anta&ubreve; &ccirc;iuj siaj
    fratoj li lo&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj jen estas la generaciaro de Isaak, filo de Abraham: de
    Abraham naski&gcirc;is Isaak.</l>
  <l n='20'>Kaj Isaak havis la a&gcirc;on de kvardek
    jaroj, kiam li prenis kiel edzinon Rebekan, filinon de Betuel la
    Siriano, el Mezopotamio, fratinon de Laban la Siriano.</l>
  <l n='21'>Kaj
    Isaak pre&gcirc;is al la Eternulo pri sia edzino, &ccirc;ar &scirc;i estis
    senfrukta; kaj la Eternulo cedis al lia pre&gcirc;o, kaj lia edzino
    Rebeka gravedi&gcirc;is.</l>
  <l n='22'>Kaj la infanoj interpu&scirc;i&gcirc;is en &scirc;ia interno,
    kaj &scirc;i diris: Se estas tiel, por kio do mi gravedi&gcirc;is? Kaj &scirc;i
    iris, por demandi la Eternulon.</l>
  <l n='23'>Kaj la Eternulo diris al &scirc;i:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='23'>Du popoloj estas en via ventro,<lb/>
         Kaj du gentoj disaparti&gcirc;os el via interno;<lb/>
         Kaj unu popolo estos pli forta ol la dua,<lb/>
         Kaj la pli granda servos la malpli grandan.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj kiam venis la tempo, ke &scirc;i nasku, tiam montri&gcirc;is, ke
    &gcirc;emeloj estas en &scirc;ia ventro.</l>
  <l n='25'>Kaj la unua eliris ru&gcirc;a, li estis
    tuta kiel harkovrita felo; kaj oni donis al li la nomon Esav.</l>
  <l n='26'>Kaj poste eliris lia frato, tenante per la mano la kalkanon de
    Esav; kaj oni donis al li la nomon Jakob. Kaj Isaak havis la a&gcirc;on
    de sesdek jaroj, kiam ili naski&gcirc;is.</l>
  <l n='27'>Kaj la knaboj grandi&gcirc;is;
    kaj Esav fari&gcirc;is lerta &ccirc;asisto, kampisto, kaj Jakob fari&gcirc;is homo
    kvieta, sidanta en la tendo.</l>
  <l n='28'>Kaj Isaak amis Esavon, &ccirc;ar li
    man&gcirc;adis lian &ccirc;asa&jcirc;on; sed Rebeka amis Jakobon.</l>
  <l n='29'>Kaj Jakob
    kuiris kuira&jcirc;on; kaj Esav venis de la kampo kaj estis laca.</l>
  <l n='30'>Kaj Esav diris al Jakob: Donu al mi man&gcirc;i de &ccirc;i tiu ru&gcirc;a kuira&jcirc;o,
    &ccirc;ar mi estas laca. Tial oni donis al li la nomon Edom.</l>
  <l n='31'>Kaj
    Jakob diris: Vendu al mi hodia&ubreve; vian unuenaskitecon.</l>
  <l n='32'>Kaj Esav
    diris: Jen mi tuj mortos; por kio do mi bezonas la
    unuenaskitecon?</l>
  <l n='33'>Kaj Jakob diris: &Jcirc;uru al mi hodia&ubreve;; kaj tiu
    &jcirc;uris al li kaj vendis sian unuenaskitecon al Jakob.</l>
  <l n='34'>Kaj Jakob
    donis al Esav panon kaj kuira&jcirc;on el lentoj, kaj li man&gcirc;is kaj
    trinkis, kaj levi&gcirc;is kaj foriris. Kaj Esav mal&scirc;atis la
    unuenaskitecon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Estis malsato en la lando, krom la anta&ubreve;a malsato, kiu estis en
    la tempo de Abraham. Kaj Isaak iris al Abimele&hcirc;, la re&gcirc;o de la
    Fili&scirc;toj, en Gerar.</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo aperis al li, kaj diris: Ne
    iru Egiptujon, lo&gcirc;u en la lando, pri kiu Mi diros al vi.</l>
  <l n='3'>Vivu
    kiel fremdulo en &ccirc;i tiu lando, kaj Mi estos kun vi, kaj Mi benos
    vin; &ccirc;ar al vi kaj al via idaro Mi donos &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn landojn,
    kaj Mi plenumos la &jcirc;uron, kiun Mi &jcirc;uris al via patro Abraham.</l>
  <l n='4'>Kaj Mi multigos vian idaron simile al la steloj de la &ccirc;ielo, kaj
    Mi donos al via idaro &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn landojn, kaj beni&gcirc;os per via
    idaro &ccirc;iuj popoloj de la tero;</l>
  <l n='5'>pro tio, ke Abraham obeis Mian
    vo&ccirc;on, kaj plenumadis Miajn aran&gcirc;ojn, Miajn le&gcirc;ojn, kaj Miajn
    instruojn.</l>
  <l n='6'>Kaj Isaak eklo&gcirc;is en Gerar.</l>
  <l n='7'>Kaj kiam la homoj de
    tiu loko demandis pri lia edzino, li diris: &Scirc;i estas mia fratino;
    &ccirc;ar li timis diri: Mia edzino; por ke la homoj de la loko ne
    mortigu lin pro Rebeka, &ccirc;ar &scirc;i estis belaspekta.</l>
  <l n='8'>Unu fojon,
    kiam li estis tie jam de longa tempo, Abimele&hcirc;, la re&gcirc;o de la
    Fili&scirc;toj, rigardis tra la fenestro, kaj vidis, ke Isaak amuzi&gcirc;as
    kun sia edzino Rebeka.</l>
  <l n='9'>Tiam Abimele&hcirc; vokis Isaakon, kaj diris:
    Jen, &scirc;i estas ja via edzino; kial do vi diris: &Scirc;i estas mia
    fratino? Kaj Isaak diris al li: &Ccirc;ar mi pensis, ke eble mi mortos
    pro &scirc;i.</l>
  <l n='10'>Kaj Abimele&hcirc; diris: Kion do vi faris al ni! preska&ubreve;
    jam ku&scirc;i&gcirc;is unu el la popolo kun via edzino, kaj vi venigus sur
    nin krimon.</l>
  <l n='11'>Kaj Abimele&hcirc; faris ordonon al la tuta popolo jene:
    Kiu tu&scirc;os &ccirc;i tiun viron a&ubreve; lian edzinon, tiu mortos.</l>
  <l n='12'>Kaj Isaak
    semis en tiu lando, kaj havis en tiu jaro centoble-mezuran
    rikolton; kaj la Eternulo lin benis.</l>
  <l n='13'>Kaj tiu homo grandi&gcirc;is
    kaj &ccirc;iam pli kaj pli grandi&gcirc;adis, &gcirc;is li fari&gcirc;is tre granda.</l>
  <l n='14'>Kaj li havis tre multe da brutoj malgrandaj kaj brutoj grandaj
    kaj grandan servistaron; kaj la Fili&scirc;toj enviis lin.</l>
  <l n='15'>Kaj &ccirc;iujn
    putojn, kiujn elfosis la sklavoj de lia patro en la tempo de lia
    patro Abraham, la Fili&scirc;toj &scirc;topis kaj plenigis ilin per tero.</l>
  <l n='16'>Tiam Abimele&hcirc; diris al Isaak: Foriru de ni, &ccirc;ar vi fari&gcirc;is multe
    pli forta ol ni.</l>
  <l n='17'>Kaj Isaak foriris de tie kaj aran&gcirc;is siajn
    tendojn en la valo de Gerar, kaj tie li eklo&gcirc;is.</l>
  <l n='18'>Kaj Isaak
    denove elfosis la akvoputojn, kiujn oni elfosis en la tempo de
    lia patro Abraham kaj la Fili&scirc;toj &scirc;topis post la morto de
    Abraham; kaj li donis al ili tiujn samajn nomojn, kiujn donis al
    ili lia patro.</l>
  <l n='19'>Kaj la sklavoj de Isaak fosis en la valo kaj
    trovis tie puton kun fre&scirc;a akvo.</l>
  <l n='20'>Kaj disputis la pa&scirc;tistoj de
    Gerar kun la pa&scirc;tistoj de Isaak, dirante: Al ni apartenas la
    akvo. Kaj oni donis al la puto la nomon Esek, &ccirc;ar oni disputis
    pri &gcirc;i.</l>
  <l n='21'>Kaj ili elfosis alian puton, kaj anka&ubreve; pri &gcirc;i ili
    disputis; kaj oni donis al &gcirc;i la nomon Sitna.</l>
  <l n='22'>Kaj li fori&gcirc;is
    de tie kaj elfosis alian puton, kaj pri &gcirc;i oni ne disputis. Kaj
    li donis al &gcirc;i la nomon Re&hcirc;obot, dirante: Nun la Eternulo donis
    al ni vastan lokon, kaj ni multi&gcirc;os sur la tero.</l>
  <l n='23'>Kaj de tie li
    formigris al Beer-&Scirc;eba.</l>
  <l n='24'>Kaj aperis al li la Eternulo en tiu
    nokto, kaj diris: Mi estas la Dio de via patro Abraham; ne timu,
    &ccirc;ar Mi estas kun vi, kaj Mi benos vin kaj Mi multigos vian idaron
    pro Abraham, Mia servanto.</l>
  <l n='25'>Kaj li konstruis tie altaron kaj
    pre&gcirc;is al la Eternulo. Kaj li aran&gcirc;is tie sian tendon, kaj la
    sklavoj de Isaak elfosis tie puton.</l>
  <l n='26'>Kaj Abimele&hcirc; iris al li el
    Gerar, kaj anka&ubreve; lia amiko A&hcirc;uzat kaj lia militestro Pi&hcirc;ol.</l>
  <l n='27'>Kaj Isaak diris al ili: Por kio vi venis al mi? vi min ja malamas
    kaj forpelis min de vi.</l>
  <l n='28'>Kaj ili diris: Ni vidis, ke la
    Eternulo estas kun vi; tial ni diris: Estu &jcirc;uro inter ni, inter
    ni kaj vi, kaj ni faru interligon kun vi,</l>
  <l n='29'>ke vi ne faru al ni
    malbonon, kiel ni vin ne tu&scirc;is kaj kiel ni faris al vi nur bonon
    kaj lasis vin foriri en paco; vi estas nun benito de la Eternulo.</l>
  <l n='30'>Kaj li faris por ili festenon, kaj ili man&gcirc;is kaj trinkis.</l>
  <l n='31'>Kaj ili levi&gcirc;is frue matene kaj &jcirc;uris al si reciproke. Kaj Isaak
    lasis ilin foriri, kaj ili foriris de li en paco.</l>
  <l n='32'>Kaj en tiu
    tago venis la sklavoj de Isaak, kaj raportis al li pri la puto,
    kiun ili elfosis, kaj diris al li: Ni trovis akvon.</l>
  <l n='33'>Kaj li
    donis al &gcirc;i la nomon &Scirc;iba; pro tio la nomo de la urbo estas Beer-
    &Scirc;eba &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kiam Esav havis la a&gcirc;on de kvardek jaroj, li prenis kiel
    edzinojn Jehuditon, filinon de Beeri la &Hcirc;etido, kaj Basmaton,
    filinon de Elon la &Hcirc;etido.</l>
  <l n='35'>Kaj ili multe &ccirc;agrenis Isaakon kaj
    Rebekan.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Isaak maljuni&gcirc;is kaj la vidado de liaj okuloj malakri&gcirc;is,
    li vokis Esavon, sian pli maljunan filon, kaj diris al li: Mia
    filo! Kaj tiu diris al li: Jen mi estas.</l>
  <l n='2'>Kaj li diris: Jen mi
    maljuni&gcirc;is; mi ne scias, kiam mi mortos;</l>
  <l n='3'>prenu do nun viajn
    armilojn, vian sagujon kaj vian pafarkon, kaj iru sur la kampon
    kaj &ccirc;asu por mi &ccirc;asa&jcirc;on;</l>
  <l n='4'>kaj faru por mi bongustan man&gcirc;a&jcirc;on,
    kian mi amas, kaj alportu al mi, kaj mi &gcirc;in man&gcirc;os, por ke mia
    animo vin benu, anta&ubreve; ol mi mortos.</l>
  <l n='5'>Sed Rebeka a&ubreve;dis, kiam
    Isaak parolis al sia filo Esav. Kaj Esav iris sur la kampon, por
    &ccirc;asi &ccirc;asa&jcirc;on kaj alporti.</l>
  <l n='6'>Kaj Rebeka diris al sia filo Jakob
    jene: Mi a&ubreve;dis, ke via patro diris al via frato Esav jene:</l>
  <l n='7'>Alportu al mi &ccirc;asa&jcirc;on kaj faru por mi bongustan man&gcirc;a&jcirc;on, kaj mi
    man&gcirc;os, kaj mi benos vin anta&ubreve; la Eternulo anta&ubreve; mia morto.</l>
  <l n='8'>Kaj
    nun, mia filo, a&ubreve;skultu mian vo&ccirc;on, kion mi ordonas al vi:</l>
  <l n='9'>iru
    al la brutaro kaj alportu al mi de tie du bonajn kapridojn, kaj
    mi faros el ili bongustan man&gcirc;a&jcirc;on por via patro, kian li amas;</l>
  <l n='10'>kaj vi alportos al via patro, kaj li man&gcirc;os, por ke li benu
    vin anta&ubreve; sia morto.</l>
  <l n='11'>Kaj Jakob diris al sia patrino Rebeka:
    Mia frato Esav estas ja homo harkovrita, kaj mi estas homo glata;</l>
  <l n='12'>eble mia patro min palpos, tiam mi estos en liaj okuloj kiel
    trompanto, kaj mi venigos sur min malbenon, sed ne benon.</l>
  <l n='13'>Kaj
    lia patrino diris al li: Sur mi estu tiu malbeno, mia filo; nur
    a&ubreve;skultu mian vo&ccirc;on kaj iru, alportu al mi.</l>
  <l n='14'>Kaj li iris kaj
    prenis kaj alportis al sia patrino, kaj lia patrino faris
    bongustan man&gcirc;a&jcirc;on, kian amis lia patro.</l>
  <l n='15'>Kaj Rebeka prenis la
    luksajn vestojn de sia pli maljuna filo Esav, kiujn &scirc;i havis &ccirc;e
    si en la domo, kaj &scirc;i vestis sian pli junan filon Jakob;</l>
  <l n='16'>kaj
    per la feloj de la kapridoj &scirc;i vestis liajn manojn kaj la
    glata&jcirc;on de lia kolo.</l>
  <l n='17'>Kaj &scirc;i donis la bongustan man&gcirc;a&jcirc;on kaj
    la panon, kiujn &scirc;i pretigis, en la manon de sia filo Jakob.</l>
  <l n='18'>Kaj li venis al sia patro, kaj diris: Mia patro! Kaj tiu diris:
    Jen mi estas; kiu vi estas, mia filo?</l>
  <l n='19'>Kaj Jakob diris al sia
    patro: Mi estas Esav, via unuenaskito; mi faris, kiel vi diris al
    mi; volu levi&gcirc;i, sidi&gcirc;u, kaj man&gcirc;u mian &ccirc;asa&jcirc;on, por ke via animo
    min benu.</l>
  <l n='20'>Kaj Isaak diris al sia filo: Kiamaniere vi tiel
    rapide trovis, mia filo? Kaj tiu diris: &Ccirc;ar la Eternulo, via Dio,
    sendis al mi renkonte.</l>
  <l n='21'>Kaj Isaak diris al Jakob: Alproksimi&gcirc;u,
    kaj mi vin palpos, mia filo, &ccirc;u tio estas vi, mia filo Esav, a&ubreve;
    ne.</l>
  <l n='22'>Kaj Jakob alproksimi&gcirc;is al sia patro Isaak, kaj tiu lin
    palpis, kaj diris: La vo&ccirc;o estas vo&ccirc;o de Jakob, sed la manoj
    estas manoj de Esav.</l>
  <l n='23'>Kaj li ne rekonis lin, &ccirc;ar liaj manoj
    estis kiel la manoj de lia frato Esav, harkovritaj; kaj li benis
    lin.</l>
  <l n='24'>Kaj li diris: &Ccirc;u tio estas vi, mia filo Esav? Kaj tiu
    diris: Mi.</l>
  <l n='25'>Kaj li diris: Al&scirc;ovu al mi, kaj mi man&gcirc;os la
    &ccirc;asa&jcirc;on de mia filo, por ke mia animo vin benu. Kaj li al&scirc;ovis al
    li, kaj tiu man&gcirc;is; kaj li alportis al li vinon, kaj tiu trinkis.</l>
  <l n='26'>Kaj lia patro Isaak diris al li: Alproksimi&gcirc;u kaj kisu min,
    mia filo.</l>
  <l n='27'>Kaj li alproksimi&gcirc;is kaj kisis lin, kaj tiu flaris
    la odoron de liaj vestoj, kaj li benis lin, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='27'>Vidu, la odoro de mia filo<lb/>
         Estas kiel la odoro de kampo, kiun la Eternulo benis;<lb/></l>
  <l n='28'>Dio donu al vi roson &ccirc;ielan<lb/>
         Kaj grason de la tero<lb/>
         Kaj multe da greno kaj mosto.<lb/></l>
  <l n='29'>Popoloj vin servu,<lb/>
         Kaj gentoj klini&gcirc;u anta&ubreve; vi;<lb/>
         Estu sinjoro super viaj fratoj,<lb/>
         Kaj klini&gcirc;u anta&ubreve; vi la filoj de via patrino;<lb/>
         Viaj malbenantoj estu malbenataj,<lb/>
         Kaj viaj benantoj estu benataj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj kiam Isaak finis beni Jakobon kaj apena&ubreve; Jakob eliris de
    anta&ubreve; sia patro Isaak, lia frato Esav venis de sia &ccirc;asado.</l>
  <l n='31'>Kaj
    anka&ubreve; li faris bongustan man&gcirc;a&jcirc;on kaj alportis al sia patro, kaj
    diris al sia patro: Levi&gcirc;u, mia patro, kaj man&gcirc;u la &ccirc;asa&jcirc;on de
    via filo, por ke via animo min benu.</l>
  <l n='32'>Kaj lia patro Isaak diris
    al li: Kiu vi estas? Kaj li diris: Mi estas via unuenaskita filo
    Esav.</l>
  <l n='33'>Tiam Isaak ektremis per tre granda tremo, kaj diris: Kiu
    do estas tiu, kiu &ccirc;asis &ccirc;asa&jcirc;on kaj alportis al mi, kaj mi man&gcirc;is
    de &ccirc;io, anta&ubreve; ol vi venis, kaj mi benis lin? kaj li restos ja
    benita!</l>
  <l n='34'>Kiam Esav a&ubreve;dis la vortojn de sia patro, li ekkriis
    per tre granda kaj maldol&ccirc;a krio, kaj diris al sia patro: Benu
    anka&ubreve; min, ho mia patro!</l>
  <l n='35'>Kaj tiu diris: Via frato venis kun
    ruzo kaj prenis vian benon.</l>
  <l n='36'>Kaj li diris: &Gcirc;uste do lia nomo
    estas Jakob, &ccirc;ar li submetis al mi la piedon jam du fojojn; mian
    unuenaskitecon li prenis, kaj jen li nun prenis mian benon! Kaj
    li diris: &Ccirc;u vi ne rezervis por mi benon?</l>
  <l n='37'>Kaj Isaak respondis
    kaj diris al Esav: Jen mi faris lin sinjoro super vi, kaj &ccirc;iujn
    liajn fratojn mi donis al li kiel servantojn, kaj grenon kaj
    moston mi havigis al li; kion do mi faros por vi, mia filo?</l>
  <l n='38'>Kaj Esav diris al sia patro: &Ccirc;u &gcirc;i estas la sola beno, kiun vi
    havas? benu anka&ubreve; min, ho mia patro! Kaj Esav ekploris per la&ubreve;ta
    vo&ccirc;o.</l>
  <l n='39'>Kaj lia patro Isaak respondis kaj diris al li:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='39'>Jen la graso de la tero estu en via loko de lo&gcirc;ado<lb/>
         Kaj la &ccirc;iela roso de supre;<lb/></l>
  <l n='40'>Kaj per via glavo vi vivos, kaj vian fraton vi servos;<lb/>
         Sed kiam vi kontra&ubreve;batalos,<lb/>
         Vi de&jcirc;etos lian jugon de via kolo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Kaj Esav ekmalamis Jakobon pro la beno, per kiu benis lin lia
    patro; kaj Esav diris en sia koro: Balda&ubreve; venos la tagoj de
    funebro pro mia patro, tiam mi mortigos mian fraton Jakob.</l>
  <l n='42'>Kaj
    oni raportis al Rebeka la vortojn de &scirc;ia pli maljuna filo Esav;
    tiam &scirc;i sendis kaj vokis sian pli junan filon Jakob, kaj diris al
    li: Jen via frato Esav minacas mortigi vin;</l>
  <l n='43'>tial nun, mia
    filo, a&ubreve;skultu mian vo&ccirc;on; kaj levi&gcirc;u, forkuru al mia frato Laban
    en &Hcirc;aran;</l>
  <l n='44'>kaj lo&gcirc;u &ccirc;e li kelkan tempon, &gcirc;is kvieti&gcirc;os la
    furiozo de via frato;</l>
  <l n='45'>&gcirc;is la kolero de via frato deturni&gcirc;os de
    vi, kaj li forgesos, kion vi faris al li. Tiam mi sendos kaj
    prenos vin de tie. Kial mi perdu vin amba&ubreve; en unu tago?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>Kaj Rebeka diris al Isaak: Tedis al mi la vivo pro la
    &Hcirc;etidinoj; se Jakob prenos edzinon el &ccirc;i tiuj &Hcirc;etidinoj, el la
    filinoj de la lando, tiam por kio mi vivu?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Isaak alvokis Jakobon kaj benis lin, kaj ordonis al li,
    dirante: Ne prenu edzinon el la filinoj Kanaanaj.</l>
  <l n='2'>Levi&gcirc;u, iru
    Mezopotamion, al la domo de Betuel, la patro de via patrino, kaj
    prenu al vi el tie edzinon el la filinoj de Laban, la frato de
    via patrino.</l>
  <l n='3'>Kaj Dio la Plejpotenca benu vin kaj fruktigu vin
    kaj multigu vin, kaj kreskigu el vi amason da popoloj.</l>
  <l n='4'>Kaj Li
    donu al vi la benon de Abraham, al vi kaj al via idaro kune kun
    vi, por ke vi heredu la landon de via fremdelo&gcirc;ado, kiun Dio
    donis al Abraham.</l>
  <l n='5'>Kaj Isaak forsendis Jakobon, kaj tiu iris
    Mezopotamion, al Laban, la filo de Betuel la Siriano, frato de
    Rebeka, patrino de Jakob kaj Esav.</l>
  <l n='6'>Kiam Esav vidis, ke Isaak
    benis Jakobon kaj sendis lin en Mezopotamion, por ke li prenu al
    si el tie edzinon, kaj ke, benante lin, li ordonis al li,
    dirante: Ne prenu edzinon el la filinoj Kanaanaj;</l>
  <l n='7'>kaj ke Jakob
    obeis sian patron kaj sian patrinon kaj iris Mezopotamion:</l>
  <l n='8'>tiam
    Esav vidis, ke ne pla&ccirc;as la filinoj Kanaanaj al lia patro Isaak.</l>
  <l n='9'>Kaj Esav iris al I&scirc;mael kaj prenis al si Ma&hcirc;alaton, filinon de
    I&scirc;mael, filo de Abraham, fratinon de Nebajot, kiel edzinon krom
    siaj aliaj edzinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj Jakob eliris el Beer-&Scirc;eba kaj iris en la direkto al &Hcirc;aran.</l>
  <l n='11'>Li venis al iu loko kaj restis tie, por pasigi la nokton, &ccirc;ar
    la suno subiris. Kaj li prenis unu el la &scirc;tonoj de tiu loko kaj
    metis &gcirc;in sub sian kapon kaj ku&scirc;i&gcirc;is en tiu loko.</l>
  <l n='12'>Kaj li
    son&gcirc;is: jen &scirc;tuparo staras sur la tero, kaj &gcirc;ia supro atingas la
    &ccirc;ielon, kaj jen an&gcirc;eloj de Dio iras sur &gcirc;i supren kaj malsupren.</l>
  <l n='13'>Kaj jen la Eternulo staras sur &gcirc;i, kaj diras: Mi estas la
    Eternulo, la Dio de via patro Abraham kaj la Dio de Isaak; la
    teron, sur kiu vi ku&scirc;as, Mi donos al vi kaj al via idaro.</l>
  <l n='14'>Kaj
    via idaro estos kiel la polvo de la tero, kaj vi disvasti&gcirc;os
    okcidenten kaj orienten kaj norden kaj suden, kaj beni&gcirc;os per vi
    kaj per via idaro &ccirc;iuj gentoj de la tero.</l>
  <l n='15'>Kaj Mi estas kun vi,
    kaj Mi gardos vin &ccirc;ie, kien vi iros, kaj Mi revenigos vin sur &ccirc;i
    tiun teron; &ccirc;ar Mi ne forlasos vin, &gcirc;is Mi estos farinta tion,
    kion Mi diris al vi.</l>
  <l n='16'>Kaj Jakob veki&gcirc;is el sia dormo, kaj li
    diris: Vere, la Eternulo estas en &ccirc;i tiu loko, kaj mi ne sciis.</l>
  <l n='17'>Kaj li ektimis, kaj diris: Kiel timinda estas &ccirc;i tiu loko! &gcirc;i
    estas nenio alia ol domo de Dio, kaj &ccirc;i tie estas la pordego de
    la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='18'>Kaj Jakob levi&gcirc;is frue matene, kaj prenis la &scirc;tonon,
    kiun li estis metinta sub sian kapon, kaj starigis &gcirc;in kiel
    monumenton, kaj ver&scirc;is oleon sur &gcirc;ian supron.</l>
  <l n='19'>Kaj li donis al
    tiu loko la nomon Bet-El; sed anta&ubreve;e la nomo de la urbo estis
    Luz.</l>
  <l n='20'>Kaj Jakob faris sanktan promeson, dirante: Se Dio estos
    kun mi, kaj gardos min sur &ccirc;i tiu vojo, kiun mi iras, kaj donos
    al mi panon por man&gcirc;i kaj veston por porti sur mi,</l>
  <l n='21'>kaj mi
    revenos en paco al la domo de mia patro, kaj la Eternulo estos
    por mi Dio:</l>
  <l n='22'>tiam &ccirc;i tiu &scirc;tono, kiun mi starigis kiel
    monumenton, estos domo de Dio, kaj de &ccirc;io, kion Vi donos al mi,
    mi oferos al Vi dekonon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Jakob levis siajn piedojn kaj iris al la lando de la
    orientanoj.</l>
  <l n='2'>Kaj li vidis: jen estas puto sur la kampo, kaj tri
    gregoj da &scirc;afoj ku&scirc;as apud &gcirc;i; &ccirc;ar el tiu puto oni trinkigadis la
    gregojn; kaj granda &scirc;tono estis sur la aperturo de la puto.</l>
  <l n='3'>Kaj
    kiam tie kunvenis &ccirc;iuj gregoj, tiam oni deruladis la &scirc;tonon de
    sur la aperturo kaj trinkigadis la &scirc;afojn kaj denove remetadis la
    &scirc;tonon sur &gcirc;ian lokon, sur la aperturon de la puto.</l>
  <l n='4'>Kaj Jakob
    diris al ili: Fratoj miaj, de kie vi estas? Kaj ili diris: Ni
    estas el &Hcirc;aran.</l>
  <l n='5'>Kaj li diris al ili: &Ccirc;u vi konas Labanon, filon
    de Na&hcirc;or? Kaj ili diris: Ni konas.</l>
  <l n='6'>Kaj li diris al ili: &Ccirc;u li
    bone fartas? Kaj ili diris: Li fartas bone, kaj jen lia filino
    Ra&hcirc;el venas kun la &scirc;afoj.</l>
  <l n='7'>Kaj li diris: De la tago restas ja
    ankora&ubreve; multe, ankora&ubreve; ne estas la tempo, por kolekti la gregojn;
    trinkigu la &scirc;afojn kaj iru, pa&scirc;tu.</l>
  <l n='8'>Kaj ili diris: Ni ne povas,
    &gcirc;is kolekti&gcirc;os &ccirc;iuj gregoj kaj oni derulos la &scirc;tonon de sur la
    aperturo de la puto kaj ni trinkigos la &scirc;afojn.</l>
  <l n='9'>Dum li ankora&ubreve;
    parolis kun ili, venis Ra&hcirc;el kun la &scirc;afoj de sia patro, &ccirc;ar &scirc;i
    pa&scirc;tis ilin.</l>
  <l n='10'>Kaj kiam Jakob ekvidis Ra&hcirc;elon, la filinon de
    Laban, frato de lia patrino, kaj la &scirc;afojn de Laban, frato de lia
    patrino, tiam Jakob alproksimi&gcirc;is, derulis la &scirc;tonon de sur la
    aperturo de la puto, kaj trinkigis la &scirc;afojn de Laban, la frato
    de lia patrino.</l>
  <l n='11'>Kaj Jakob kisis Ra&hcirc;elon kaj la&ubreve;te ekploris.</l>
  <l n='12'>Kaj Jakob diris al Ra&hcirc;el, ke li estas parenco de &scirc;ia patro kaj
    filo de Rebeka. Kaj &scirc;i kuris kaj diris al sia patro.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam
    Laban a&ubreve;dis la sciigon pri Jakob, filo de lia fratino, li kuris
    al li renkonte kaj &ccirc;irka&ubreve;prenis lin kaj kisis lin kaj venigis lin
    en sian domon. Kaj tiu rakontis al Laban &ccirc;ion.</l>
  <l n='14'>Kaj Laban diris
    al li: Vi estas ja mia osto kaj mia karno! Kaj li lo&gcirc;is &ccirc;e li
    tutan monaton.</l>
  <l n='15'>Kaj Laban diris al Jakob: &Ccirc;u pro tio, ke vi
    estas mia parenco, vi devas servi min senpage? diru al mi, kion
    mi devas pagi al vi?</l>
  <l n='16'>Sed Laban havis du filinojn; la nomo de
    la pli maljuna estis Lea, kaj la nomo de la pli juna estis Ra&hcirc;el.</l>
  <l n='17'>La okuloj de Lea estis malsanaj, sed Ra&hcirc;el estis belforma kaj
    belviza&gcirc;a.</l>
  <l n='18'>Kaj Jakob ekamis Ra&hcirc;elon, kaj diris: Mi servos vin
    sep jarojn pro Ra&hcirc;el, via pli juna filino.</l>
  <l n='19'>Tiam Laban diris:
    Pli bone estas, ke mi donu &scirc;in al vi, ol ke mi donu &scirc;in al alia
    viro; lo&gcirc;u &ccirc;e mi.</l>
  <l n='20'>Kaj Jakob servis pro Ra&hcirc;el sep jarojn, kaj
    ili estis en liaj okuloj kiel kelke da tagoj, &ccirc;ar li amis &scirc;in.</l>
  <l n='21'>Kaj Jakob diris al Laban: Donu mian edzinon, &ccirc;ar fini&gcirc;is mia
    tempo, kaj mi envenos al &scirc;i.</l>
  <l n='22'>Kaj Laban kunvenigis &ccirc;iujn homojn
    de tiu loko kaj faris festenon.</l>
  <l n='23'>Sed vespere li prenis sian
    filinon Lea kaj enirigis &scirc;in al li; kaj tiu envenis al &scirc;i.</l>
  <l n='24'>Kaj
    Laban donis sian sklavinon Zilpa al Lea kiel sklavinon.</l>
  <l n='25'>Sed
    matene montri&gcirc;is, ke tio estas Lea. Tiam li diris al Laban: Kion
    do vi faris al mi! &ccirc;u ne pro Ra&hcirc;el mi servis vin? kial do vi min
    trompis?</l>
  <l n='26'>Tiam Laban diris: En nia loko ne estas moro, ke oni
    donu la pli junan anta&ubreve; ol la pli maljunan.</l>
  <l n='27'>Pasigu semajnon
    kun &ccirc;i tiu, tiam mi donos al vi anka&ubreve; tiun, pro servo, kiun vi
    servos &ccirc;e mi ankora&ubreve; aliajn sep jarojn.</l>
  <l n='28'>Kaj Jakob faris tiel
    kaj pasigis semajnon kun &ccirc;i tiu. Kaj Laban donis al li sian
    filinon Ra&hcirc;el kiel edzinon.</l>
  <l n='29'>Kaj Laban donis al sia filino
    Ra&hcirc;el sian sklavinon Bilha kiel sklavinon.</l>
  <l n='30'>Kaj Jakob envenis
    anka&ubreve; al Ra&hcirc;el, kaj li amis Ra&hcirc;elon pli ol Lean, kaj li servis &ccirc;e
    li ankora&ubreve; aliajn sep jarojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kiam la Eternulo vidis, ke Lea estas malamata, Li mal&scirc;losis
    &scirc;ian uteron; sed Ra&hcirc;el estis senfrukta.</l>
  <l n='32'>Kaj Lea gravedi&gcirc;is kaj
    naskis filon, kaj &scirc;i donis al li la nomon Ruben, &ccirc;ar &scirc;i diris: La
    Eternulo vidis mian mizeron, kaj nun mia edzo min amos.</l>
  <l n='33'>Kaj &scirc;i
    denove gravedi&gcirc;is kaj naskis filon. Kaj &scirc;i diris: La Eternulo
    a&ubreve;dis, ke mi estas malamata, tial Li donis al mi anka&ubreve; &ccirc;i tiun;
    kaj &scirc;i donis al li la nomon Simeon.</l>
  <l n='34'>Kaj &scirc;i denove gravedi&gcirc;is
    kaj naskis filon. Kaj &scirc;i diris: La nunan fojon mia edzo ali&gcirc;os al
    mi, &ccirc;ar mi naskis al li tri filojn; tial al li estis donita la
    nomo Levi.</l>
  <l n='35'>Kaj &scirc;i denove gravedi&gcirc;is kaj naskis filon. Kaj &scirc;i
    diris: Nun mi dankos la Eternulon; tial &scirc;i donis al li la nomon
    Jehuda. Kaj &scirc;i &ccirc;esis naski.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Ra&hcirc;el vidis, ke &scirc;i ne naskas al Jakob, &scirc;i enviis sian
    fratinon, kaj &scirc;i diris al Jakob: Donu al mi infanojn, &ccirc;ar alie mi
    mortos.</l>
  <l n='2'>Kaj Jakob forte ekkoleris Ra&hcirc;elon, kaj li diris: &Ccirc;u mi
    anstata&ubreve;as Dion, kiu rifuzis al vi frukton de ventro?</l>
  <l n='3'>Kaj &scirc;i
    diris: Jen estas mia sklavino Bilha; envenu al &scirc;i, ke &scirc;i nasku
    sur miaj genuoj kaj ke mi anka&ubreve; ricevu filojn per &scirc;i.</l>
  <l n='4'>Kaj &scirc;i
    donis al li sian sklavinon Bilha kiel edzinon, kaj Jakob envenis
    al &scirc;i.</l>
  <l n='5'>Kaj Bilha gravedi&gcirc;is kaj naskis al Jakob filon.</l>
  <l n='6'>Kaj
    Ra&hcirc;el diris: Dio min ju&gcirc;is kaj a&ubreve;dis mian vo&ccirc;on kaj donis al mi
    filon; tial &scirc;i donis al li la nomon Dan.</l>
  <l n='7'>Kaj Bilha, la sklavino
    de Ra&hcirc;el, denove gravedi&gcirc;is kaj naskis duan filon al Jakob.</l>
  <l n='8'>Tiam Ra&hcirc;el diris: Per Dia lukto mi luktis kun mia fratino, kaj mi
    venkis; kaj &scirc;i donis al li la nomon Naftali.</l>
  <l n='9'>Kiam Lea vidis, ke
    &scirc;i &ccirc;esis naski, &scirc;i prenis sian sklavinon Zilpa kaj donis &scirc;in al
    Jakob kiel edzinon.</l>
  <l n='10'>Kaj Zilpa, la sklavino de Lea, naskis al
    Jakob filon.</l>
  <l n='11'>Kaj Lea diris: Venis feli&ccirc;o! kaj &scirc;i donis al li
    la nomon Gad.</l>
  <l n='12'>Kaj Zilpa, la sklavino de Lea, naskis duan filon
    al Jakob.</l>
  <l n='13'>Kaj Lea diris: Por mia bono; &ccirc;ar la virinoj diros,
    ke estas al mi bone. Kaj &scirc;i donis al li la nomon A&scirc;er.</l>
  <l n='14'>Ruben
    iris en la tempo de rikoltado de tritiko kaj trovis mandragorojn
    sur la kampo, kaj li alportis ilin al sia patrino Lea. Kaj Ra&hcirc;el
    diris al Lea: Donu al mi el la mandragoroj de via filo.</l>
  <l n='15'>Sed
    tiu diris al &scirc;i: &Ccirc;u ne sufi&ccirc;as al vi, ke vi prenis mian edzon,
    kaj vi volas preni anka&ubreve; la mandragorojn de mia filo? Tiam Ra&hcirc;el
    diris: Nu, li ku&scirc;u kun vi &ccirc;i tiun nokton por la mandragoroj de
    via filo.</l>
  <l n='16'>Kiam Jakob venis de la kampo vespere, Lea eliris al
    li renkonte, kaj diris: Al mi venu, &ccirc;ar mi a&ccirc;etis vin per la
    mandragoroj de mia filo. Kaj li ku&scirc;is kun &scirc;i en tiu nokto.</l>
  <l n='17'>Kaj
    Dio a&ubreve;dis Lean, kaj &scirc;i gravedi&gcirc;is kaj naskis al Jakob kvinan
    filon.</l>
  <l n='18'>Kaj Lea diris: Dio donis al mi rekompencon por tio, ke
    mi donis mian sklavinon al mia edzo; kaj &scirc;i donis al li la nomon
    Isa&hcirc;ar.</l>
  <l n='19'>Kaj Lea denove gravedi&gcirc;is kaj naskis sesan filon al
    Jakob.</l>
  <l n='20'>Kaj Lea diris: Havigis al mi Dio bonan havon; nun mia
    edzo lo&gcirc;os &ccirc;e mi, &ccirc;ar mi naskis al li ses filojn. Kaj &scirc;i donis al
    li la nomon Zebulun.</l>
  <l n='21'>Kaj poste &scirc;i naskis filinon, kaj &scirc;i donis
    al &scirc;i la nomon Dina.</l>
  <l n='22'>Kaj Dio rememoris Ra&hcirc;elon, kaj Dio
    ela&ubreve;dis &scirc;in kaj mal&scirc;losis &scirc;ian uteron.</l>
  <l n='23'>Kaj &scirc;i gravedi&gcirc;is kaj
    naskis filon. Kaj &scirc;i diris: Dio forprenis mian malhonoron.</l>
  <l n='24'>Kaj
    &scirc;i donis al li la nomon Jozef, dirante: La Eternulo aldonos al mi
    alian filon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kiam Ra&hcirc;el naskis Jozefon, Jakob diris al Laban: Forliberigu
    min, kaj mi iros al mia loko kaj al mia lando.</l>
  <l n='26'>Donu miajn
    edzinojn kaj miajn infanojn, pro kiuj mi servis vin, kaj mi iros;
    &ccirc;ar vi konas la servon, per kiu mi vin servis.</l>
  <l n='27'>Kaj Laban diris
    al li: Ho, se mi povus akiri vian favoron! mi spertis, ke la
    Eternulo benis min pro vi.</l>
  <l n='28'>Kaj li diris: Difinu, kian
    rekompencon mi &scirc;uldas al vi, kaj mi donos.</l>
  <l n='29'>Kaj tiu diris al
    li: Vi scias, kiel mi servis vin kaj kia fari&gcirc;is via brutaro &ccirc;e
    mi;</l>
  <l n='30'>&ccirc;ar malmulte vi havis anta&ubreve; mi, sed nun &gcirc;i multe vasti&gcirc;is;
    kaj la Eternulo benis vin post mia veno; kaj nun kiam mi laboros
    anka&ubreve; por mia domo?</l>
  <l n='31'>Kaj Laban diris: Kion mi donu al vi? Kaj
    Jakob diris: Donu al mi nenion; sed se vi faros al mi jenon, tiam
    mi denove pa&scirc;tos kaj gardos viajn &scirc;afojn:</l>
  <l n='32'>mi pasos hodia&ubreve; tra
    via tuta &scirc;afaro; apartigu el &gcirc;i &ccirc;iun &scirc;afon mikskoloran kaj
    makulitan kaj &ccirc;iun bruton nigran inter la &scirc;afoj, kaj makulitan
    kaj mikskoloran inter la kaproj; kaj ili estu mia rekompenco.</l>
  <l n='33'>Kaj respondos por mi mia justeco en la morga&ubreve;a tago, kiam vi
    venos vidi mian rekompencon; &ccirc;iu el la kaproj, kiu ne estos
    mikskolora a&ubreve; makulita, kaj &ccirc;iu el la &scirc;afoj, kiu ne estos nigra,
    estu rigardata kiel &scirc;telita de mi.</l>
  <l n='34'>Kaj Laban diris: &Gcirc;i estu,
    kiel vi diris.</l>
  <l n='35'>Kaj li apartigis en tiu tago la virkaprojn
    striitajn kaj makulitajn kaj &ccirc;iujn kaprinojn mikskolorajn kaj
    makulitajn, &ccirc;iujn, kiuj havis sur si iom da blanka&jcirc;o, kaj &ccirc;iujn
    nigrajn &scirc;afojn; kaj li transdonis ilin en la manojn de siaj
    filoj.</l>
  <l n='36'>Kaj li faris interspacon de tritaga irado inter si kaj
    Jakob. Kaj Jakob pa&scirc;tis la restintajn &scirc;afojn de Laban.</l>
  <l n='37'>Kaj
    Jakob prenis al si bastonojn el verdaj poploj, migdalarboj, kaj
    platanarboj, kaj sen&scirc;eligis sur ili blankajn striojn tiamaniere,
    ke la blanka&jcirc;o sur la bastonoj elmontri&gcirc;is.</l>
  <l n='38'>Kaj li metis la
    skrapitajn bastonojn anta&ubreve; la &scirc;afoj en la akvotrinkigajn
    kanalojn, al kiuj la &scirc;afoj venadis por trinki, kaj ili
    gravedi&gcirc;adis, kiam ili venadis trinki.</l>
  <l n='39'>Kaj la &scirc;afoj gravedi&gcirc;is
    super la bastonoj, kaj ili naskis &scirc;afidojn striitajn,
    mikskolorajn, kaj makulitajn.</l>
  <l n='40'>Kaj la &scirc;afidojn Jakob apartigis,
    kaj li turnis la viza&gcirc;ojn de la brutoj kontra&ubreve; la striitajn kaj
    kontra&ubreve; la nigrajn brutojn de Laban; sed siajn brutarojn li
    apartigis kaj ne almiksis ilin al la brutoj de Laban.</l>
  <l n='41'>&Ccirc;iufoje,
    kiam pasii&gcirc;is brutoj fortaj, Jakob metis la bastonojn en la
    kanalojn anta&ubreve; la okuloj de la brutoj, por ke ili pasii&gcirc;u anta&ubreve;
    la bastonoj;</l>
  <l n='42'>sed kiam la brutoj estis malfortaj, li ne metis.
    Tiamaniere la malfortaj fari&gcirc;is apartena&jcirc;o de Laban, kaj la
    fortaj fari&gcirc;is apartena&jcirc;o de Jakob.</l>
  <l n='43'>Kaj tiu homo fari&gcirc;is
    eksterordinare ri&ccirc;a, kaj li havis multe da brutoj kaj sklavinojn
    kaj sklavojn kaj kamelojn kaj azenojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Li a&ubreve;dis, ke la filoj de Laban parolis jene: Jakob forprenis la
    tutan havon de nia patro, kaj el la havo de nia patro li akiris
    la tutan ri&ccirc;econ.</l>
  <l n='2'>Kaj Jakob vidis la&ubreve; la viza&gcirc;o de Laban, ke li
    ne estas rilate al li tia, kia li estis hiera&ubreve; kaj anta&ubreve;hiera&ubreve;.</l>
  <l n='3'>Kaj la Eternulo diris al Jakob: Reiru en la landon de viaj patroj
    kaj en vian naski&gcirc;landon, kaj Mi estos kun vi.</l>
  <l n='4'>Tiam Jakob
    sendis kaj vokis Ra&hcirc;elon kaj Lean sur la kampon al sia brutaro;</l>
  <l n='5'>kaj li diris al ili: Mi vidas la&ubreve; la viza&gcirc;o de via patro, ke li
    ne estas rilate al mi tia, kia li estis hiera&ubreve; kaj anta&ubreve;hiera&ubreve;;
    sed la Dio de mia patro estis kun mi.</l>
  <l n='6'>Vi scias, ke per &ccirc;iuj
    miaj fortoj mi servis vian patron.</l>
  <l n='7'>Sed via patro trompis min
    kaj dekfoje &scirc;an&gcirc;is mian laborpagon; tamen Dio ne lasis lin fari
    al mi malbonon.</l>
  <l n='8'>Kiam li diris: Mikskoloraj estu via rekompenco &dash; &ccirc;iuj brutoj naskis idojn mikskolorajn; kaj kiam li diris:
    Striitaj estu via rekompenco &dash; &ccirc;iuj brutoj naskis striitajn.</l>
  <l n='9'>Tiamaniere Dio forprenis la brutojn de via patro kaj donis al mi.</l>
  <l n='10'>En la tempo, kiam la brutoj pasii&gcirc;is, mi levis miajn okulojn
    kaj vidis en son&gcirc;o, ke la virbestoj, kiuj levi&gcirc;is sur la brutojn,
    estas striitaj, mikskoloraj, kaj makulitaj.</l>
  <l n='11'>Kaj an&gcirc;elo de Dio
    diris al mi en la son&gcirc;o: Jakob! kaj mi diris: Jen mi estas.</l>
  <l n='12'>Kaj li diris: Levu viajn okulojn kaj vidu: &ccirc;iuj virbestoj, kiuj
    levi&gcirc;is sur la brutojn, estas striitaj, mikskoloraj, kaj
    makulitaj, &ccirc;ar Mi vidis &ccirc;ion, kion Laban faras al vi.</l>
  <l n='13'>Mi estas
    la Dio el Bet-El, kie vi ver&scirc;is oleon sur la monumenton kaj kie
    vi faris sanktan promeson al Mi. Nun levi&gcirc;u, eliru el &ccirc;i tiu
    lando kaj reiru en la landon de via naski&gcirc;o.</l>
  <l n='14'>Kaj Ra&hcirc;el kaj Lea
    respondis kaj diris al li: &Ccirc;u ni havas ankora&ubreve; parton kaj heredon
    en la domo de nia patro?</l>
  <l n='15'>Li rigardas ja nin kiel fremdulinojn;
    &ccirc;ar li vendis nin kaj e&ccirc; forman&gcirc;is nian monon.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar la tuta
    ri&ccirc;o, kiun Dio forprenis de nia patro, apartenas al ni kaj al
    niaj infanoj. Kaj nun &ccirc;ion, kion Dio al vi diris, faru.</l>
  <l n='17'>Jakob
    levi&gcirc;is, kaj metis siajn infanojn kaj siajn edzinojn sur la
    kamelojn.</l>
  <l n='18'>Kaj li forkondukis sian tutan brutaron kaj sian
    tutan havon, kiun li akiris, sian propra&jcirc;on, kiun li akiris en
    Mezopotamio, por iri al sia patro Isaak en la landon Kanaanan.</l>
  <l n='19'>Laban estis foririnta, por tondi siajn &scirc;afojn; tiam Ra&hcirc;el &scirc;telis
    la domajn diojn de sia patro.</l>
  <l n='20'>Jakob trompis la atenton de
    Laban la Siriano, ne dirante al li, ke li forkuras.</l>
  <l n='21'>Kaj li
    rapide foriris kune kun &ccirc;io, kion li havis. Kaj li transpasis la
    Riveron kaj direkti&gcirc;is al la monto Gilead.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Oni diris al Laban en la tria tago, ke Jakob forkuris.</l>
  <l n='23'>Tiam
    li prenis kun si siajn fratojn, kaj kuris post li distancon de
    sep tagoj kaj kuratingis lin sur la monto Gilead.</l>
  <l n='24'>Tiam Dio
    aperis al Laban la Siriano nokte en la son&gcirc;o, kaj diris al li:
    Gardu vin, ke vi ne parolu kun Jakob bone nek malbone.</l>
  <l n='25'>Laban
    kuratingis Jakobon. Jakob starigis sian tendon sur la monto, kaj
    Laban aran&gcirc;is siajn fratojn anka&ubreve; sur la monto Gilead.</l>
  <l n='26'>Kaj
    Laban diris al Jakob: Kion vi faris? vi trompis min kaj
    forkondukis miajn filinojn kvaza&ubreve; militkaptitojn!</l>
  <l n='27'>Kial vi
    forkuris sekrete kaj ka&scirc;e de mi, kaj ne diris al mi? Mi foririgus
    vin en gajeco kaj kun kantoj, kun tamburino kaj harpo.</l>
  <l n='28'>Vi e&ccirc;
    ne lasis min kisi miajn infanojn kaj filinojn! malsa&gcirc;e vi agis.</l>
  <l n='29'>Mi havas forton en mia mano, por fari al vi malbonon; sed la
    Dio de via patro hiera&ubreve; diris al mi jene: Gardu vin, ke vi ne
    parolu kun Jakob bone a&ubreve; malbone.</l>
  <l n='30'>Kaj se vi nun foriris, &ccirc;ar
    vi forte deziris esti en la domo de via patro, kial do vi &scirc;telis
    miajn diojn?</l>
  <l n='31'>Tiam Jakob respondis kaj diris al Laban: Mi
    timis; mi pensis, ke eble vi forrabos de mi viajn filinojn.</l>
  <l n='32'>Sed tiu, &ccirc;e kiu vi trovos viajn diojn, mortu. En la &ccirc;eesto de
    niaj parencoj ser&ccirc;u &ccirc;e mi tion, kio estas via, kaj prenu al vi.
    Jakob ne sciis, ke Ra&hcirc;el ilin &scirc;telis.</l>
  <l n='33'>Tiam Laban eniris en la
    tendon de Jakob kaj en la tendon de Lea kaj en la tendon de la du
    sklavinoj, kaj li ne trovis. Kaj li eliris el la tendo de Lea kaj
    eniris en la tendon de Ra&hcirc;el.</l>
  <l n='34'>Sed Ra&hcirc;el prenis la domajn diojn
    kaj metis ilin sub la selon de la kamelo kaj sidi&gcirc;is sur ili. Kaj
    Laban palpe esploris la tutan tendon kaj ne trovis.</l>
  <l n='35'>Kaj &scirc;i
    diris al sia patro: Mia sinjoro ne koleru, ke mi ne povas stari&gcirc;i
    anta&ubreve; vi, &ccirc;ar mi havas la virinan ordinara&jcirc;on. Kaj li ser&ccirc;is kaj
    ne trovis la domajn diojn.</l>
  <l n='36'>Kaj Jakob ekkoleris kaj disputis
    kun Laban. Kaj Jakob diris al Laban: Kia estas mia kulpo, kia
    estas mia peko, ke vi persekutas min?</l>
  <l n='37'>Vi trapalpis &ccirc;iujn miajn
    apartena&jcirc;ojn; kion vi trovis el la apartena&jcirc;oj de via domo?
    elmetu &ccirc;i tie anta&ubreve; miaj parencoj kaj viaj, kaj ili ju&gcirc;u inter ni
    amba&ubreve;.</l>
  <l n='38'>Jam dudek jarojn mi estas &ccirc;e vi; viaj &scirc;afoj kaj kaproj
    ne estis seninfanaj; la vir&scirc;afojn el via brutaro mi ne man&gcirc;is;</l>
  <l n='39'>kion sova&gcirc;aj bestoj dis&scirc;iris, tion mi ne alportis al vi: &gcirc;i estis
    mia malprofito; de mi vi postulis &ccirc;ion, kio estis &scirc;telita en tago
    a&ubreve; &scirc;telita en nokto;</l>
  <l n='40'>dum la tago min konsumis la varmego, kaj
    dum la nokto la malvarmo; kaj dormo kuris for de miaj okuloj.</l>
  <l n='41'>Tiaj estis la dudek jaroj, dum kiuj mi servis vin en via domo,
    dek kvar jarojn pro viaj du filinoj kaj ses jarojn pro viaj
    brutoj; kaj vi &scirc;an&gcirc;is mian laborpagon dekfoje.</l>
  <l n='42'>Se ne estus kun
    mi la Dio de mia patro, la Dio de Abraham kaj Timo de Isaak, vi
    nun foririgus min kun nenio. Mian mizeron kaj la laboron de miaj
    manoj vidis Dio kaj &gcirc;ustigis vin hiera&ubreve;.</l>
  <l n='43'>Tiam Laban respondis
    kaj diris al Jakob: La filinoj estas miaj filinoj, kaj la infanoj
    estas miaj infanoj, kaj la brutoj estas miaj brutoj, kaj &ccirc;io,
    kion vi vidas, estas mia; sed kion mi povas fari hodia&ubreve; al miaj
    filinoj, kaj al iliaj infanoj, kiujn ili naskis?</l>
  <l n='44'>Nun ni faru
    interligon, mi kaj vi, kaj &gcirc;i estu atesto inter mi kaj vi.</l>
  <l n='45'>Tiam Jakob prenis &scirc;tonon kaj starigis &gcirc;in kiel memorsignon.</l>
  <l n='46'>Kaj Jakob diris al siaj parencoj: Kolektu &scirc;tonojn. Kaj ili prenis
    &scirc;tonojn kaj faris monteton; kaj ili man&gcirc;is tie sur la monteto.</l>
  <l n='47'>Kaj Laban donis al &gcirc;i la nomon Jegar-Sahaduta, sed Jakob donis al
    &gcirc;i la nomon Galeed.</l>
  <l n='48'>Laban diris: &Ccirc;i tiu monteto estu nun
    atesto inter mi kaj vi; tial &gcirc;i ricevis la nomon Galeed;</l>
  <l n='49'>anka&ubreve;
    la nomon Micpa; &ccirc;ar li diris: Dio observu inter mi kaj vi, kiam
    ni malaperos unu de la alia.</l>
  <l n='50'>Se vi agos malbone kontra&ubreve; miaj
    filinoj kaj se vi prenos aliajn edzinojn krom miaj filinoj, tiam,
    se neniu estos &ccirc;e ni, vidu, ke Dio estas atestanto inter mi kaj
    vi.</l>
  <l n='51'>Kaj Laban diris al Jakob: Jen estas &ccirc;i tiu monteto, kaj
    jen estas la memorsigno, kiun mi starigis inter mi kaj vi;</l>
  <l n='52'>atesto estu &ccirc;i tiu monteto, kaj atesto estu la memorsigno, ke mi
    ne transiros al vi trans &ccirc;i tiun monteton kaj vi ne transiros al
    mi trans &ccirc;i tiun monteton kaj trans la memorsignon por malbono.</l>
  <l n='53'>La Dio de Abraham kaj la Dio de Na&hcirc;or ju&gcirc;u inter ni, la Dio de
    ilia patro. Kaj Jakob &jcirc;uris al li per la Timo de sia patro Isaak.</l>
  <l n='54'>Kaj Jakob oferbu&ccirc;is oferon sur la monto, kaj li invitis siajn
    parencojn man&gcirc;i panon; kaj ili man&gcirc;is panon kaj tradormis la
    nokton sur la monto.</l>
  <l n='55'>Laban levi&gcirc;is frue matene kaj kisis siajn
    infanojn kaj siajn filinojn kaj benis ilin, kaj foriris; kaj
    Laban revenis al sia loko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='32'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Jakob iris sian vojon. Kaj renkonti&gcirc;is kun li an&gcirc;eloj de
    Dio.</l>
  <l n='2'>Kaj Jakob diris, kiam li ilin vidis: Tio estas militistaro
    de Dio; kaj li donis al tiu loko la nomon Ma&hcirc;anaim.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Jakob sendis anta&ubreve; si senditojn al sia frato Esav, en la landon
    Seir, en la regionon de Edom.</l>
  <l n='4'>Kaj li ordonis al ili jene: Tiele
    diru al mia sinjoro Esav: Jen kion diris via sklavo Jakob: Mi
    lo&gcirc;is &ccirc;e Laban kaj restis tie &gcirc;is nun.</l>
  <l n='5'>Mi havas bovojn kaj
    azenojn, &scirc;afojn kaj sklavojn kaj sklavinojn; kaj mi sendas, por
    sciigi mian sinjoron, por ke mi akiru vian favoron.</l>
  <l n='6'>Kaj la
    senditoj revenis al Jakob, kaj diris: Ni venis al via frato Esav;
    li iras renkonte al vi, kaj kvarcent homoj iras kune kun li.</l>
  <l n='7'>Tiam Jakob tre ektimis kaj aflikti&gcirc;is. Kaj li dividis la homojn,
    kiuj estis kun li, kaj la &scirc;afojn kaj la bovojn kaj la kamelojn,
    en du ta&ccirc;mentojn;</l>
  <l n='8'>kaj li diris: Se Esav venos al unu ta&ccirc;mento
    kaj venkobatos &gcirc;in, tiam la restinta ta&ccirc;mento sin savos.</l>
  <l n='9'>Kaj
    Jakob diris: Dio de mia patro Abraham kaj Dio de mia patro Isaak,
    Eternulo, kiu diris al mi: Reiru en vian landon kaj en vian
    naski&gcirc;lokon, kaj Mi faros al vi bonon;</l>
  <l n='10'>mi estas tro malgranda
    por &ccirc;iuj favorkora&jcirc;oj kaj por la tuta bona&jcirc;o, kiun Vi faris al
    Via sklavo; &ccirc;ar kun mia bastono mi transiris &ccirc;i tiun Jordanon,
    kaj nun mi havas du ta&ccirc;mentojn.</l>
  <l n='11'>Savu min de la mano de mia
    frato, de la mano de Esav; &ccirc;ar mi timas lin, ke li eble venos kaj
    mortigos &ccirc;e mi patrinon kun la infanoj.</l>
  <l n='12'>Vi diris ja: Mi faros
    al vi bonon, kaj Mi faros vian idaron tia, kia estas la apudmara
    sablo, kiun oni ne povas kalkuli pro multegeco.</l>
  <l n='13'>Kaj li pasigis
    tie la nokton. Kaj li prenis el tio, kion li havis sub la mano,
    donacon por sia frato Esav:</l>
  <l n='14'>ducent kaprinojn kaj dudek
    virkaprojn, ducent &scirc;afinojn kaj dudek vir&scirc;afojn,</l>
  <l n='15'>tridek
    mamnutrantajn kamelojn kun iliaj idoj, kvardek bovinojn kaj dek
    virbovojn, dudek azeninojn kaj dek azenidojn.</l>
  <l n='16'>Kaj li
    transdonis en la manojn de siaj sklavoj &ccirc;iun gregon aparte, kaj
    li diris al siaj sklavoj: Iru anta&ubreve; mi kaj lasu liberan
    interspacon inter unu grego kaj alia.</l>
  <l n='17'>Kaj al la unua li
    ordonis jene: Se vin renkontos mia frato Esav, kaj demandos vin:
    Kies vi estas? kaj kien vi iras? kaj al kiu apartenas tio, kio
    estas anta&ubreve; vi?</l>
  <l n='18'>tiam diru: Al via sklavo Jakob; &gcirc;i estas
    donaco, sendata al mia sinjoro Esav, kaj jen li anka&ubreve; mem estas
    post ni.</l>
  <l n='19'>Kaj li ordonis anka&ubreve; al la dua, anka&ubreve; al la tria,
    anka&ubreve; al &ccirc;iuj, kiuj iris post la gregoj, dirante: Tiamaniere
    parolu al Esav, kiam vi lin renkontos.</l>
  <l n='20'>Kaj diru: Jen anka&ubreve; via
    sklavo Jakob iras post ni. &Ccirc;ar li pensis: Mi pardonemigos lin per
    la donaco, kiu iras anta&ubreve; mi, kaj poste mi vidos lian viza&gcirc;on;
    eble li akceptos min favore.</l>
  <l n='21'>Kaj la donaco pasis anta&ubreve; li; sed
    li pasigis tiun nokton en la tendaro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj li levi&gcirc;is en tiu nokto, kaj prenis siajn du edzinojn kaj
    siajn du sklavinojn kaj siajn dek unu infanojn, kaj transpasis la
    vadejon de Jabok.</l>
  <l n='23'>Kaj li prenis ilin kaj transirigis ilin
    trans la riveron, kaj transigis tion, kion li havis.</l>
  <l n='24'>Kaj Jakob
    restis sola. Kaj iu luktis kun li &gcirc;is la apero de la matenru&gcirc;o.</l>
  <l n='25'>Vidinte, ke li ne povas lin venki, tiu tu&scirc;is la artikon de lia
    femuro; kaj la femuro de Jakob elartiki&gcirc;is, dum li luktis kun
    tiu.</l>
  <l n='26'>Kaj tiu diris: Forliberigu min, &ccirc;ar levi&gcirc;is la matenru&gcirc;o.
    Sed li diris: Mi ne forliberigos vin, anta&ubreve; ol vi min benos.</l>
  <l n='27'>Kaj tiu diris al li: Kia estas via nomo? Kaj li respondis: Jakob.</l>
  <l n='28'>Tiam tiu diris: Ne Jakob estu de nun via nomo, sed Izrael; &ccirc;ar
    vi luktis kun Dio kaj kun homoj, kaj vi venkis.</l>
  <l n='29'>Kaj Jakob
    demandis, dirante: Diru vian nomon. Sed tiu diris: Por kio vi
    demandas mian nomon? Kaj li benis lin tie.</l>
  <l n='30'>Kaj Jakob donis al
    tiu loko la nomon Penuel, dirante: &Ccirc;ar mi vidis Dion viza&gcirc;on
    kontra&ubreve; viza&gcirc;o, kaj mia animo savi&gcirc;is.</l>
  <l n='31'>La suno levi&gcirc;is anta&ubreve;
    li, kiam li trapasis Penuelon; kaj li lamis per sia femuro.</l>
  <l n='32'>Tial la Izraelidoj ne man&gcirc;as &gcirc;is la nuna tempo la tendenon, kiu
    estas sur la artiko de la femuro, &ccirc;ar tiu tu&scirc;is la femuran
    artikon de Jakob &ccirc;e la tendeno.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='33'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jakob levis siajn okulojn, kaj vidis, ke jen venas Esav kaj kun
    li kvarcent homoj. Tiam li dividis la infanojn de Lea kaj de
    Ra&hcirc;el kaj de la du sklavinoj.</l>
  <l n='2'>Kaj li starigis la sklavinojn kaj
    iliajn infanojn anta&ubreve;e, Lean kun &scirc;iaj infanoj poste, kaj Ra&hcirc;elon
    kun Jozef en la fino.</l>
  <l n='3'>Kaj li mem pasis preter ilin, kaj
    klini&gcirc;is &gcirc;is la tero sep fojojn, anta&ubreve; ol li atingis sian fraton.</l>
  <l n='4'>Sed Esav kuris al li renkonte kaj &ccirc;irka&ubreve;prenis lin, kaj &jcirc;etis
    sin sur lian kolon kaj kisis lin; kaj ili ploris.</l>
  <l n='5'>Esav levis
    siajn okulojn kaj ekvidis la virinojn kaj la infanojn, kaj diris:
    Kiuj estas &ccirc;e vi &ccirc;i tiuj? Jakob respondis: La infanoj, kiujn Dio
    favore donis al via sklavo.</l>
  <l n='6'>Tiam alproksimi&gcirc;is la sklavinoj,
    ili kaj iliaj infanoj, kaj profunde klini&gcirc;is.</l>
  <l n='7'>Poste
    alproksimi&gcirc;is anka&ubreve; Lea kaj &scirc;iaj infanoj kaj klini&gcirc;is; fine
    alproksimi&gcirc;is Jozef kaj Ra&hcirc;el kaj klini&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>Tiam Esav diris:
    Kio estas tiu tuta ta&ccirc;mento, kiun mi renkontis? Kaj Jakob
    respondis: Por akiri la favoron de mia sinjoro.</l>
  <l n='9'>Sed Esav diris:
    Mi havas multe, mia frato; kio apartenas al vi, tio restu &ccirc;e vi.</l>
  <l n='10'>Kaj Jakob diris: Ho ne! se mi akiris vian favoron, prenu mian
    donacon el mia mano; &ccirc;ar mi vidis vian viza&gcirc;on, kvaza&ubreve; mi vidus
    la viza&gcirc;on de Dio, kaj vi montri&gcirc;is favora al mi.</l>
  <l n='11'>Prenu mian
    benon, kiu estas alportita al vi; &ccirc;ar Dio favore donis al mi kaj
    mi havas &ccirc;ion. Kaj li insistis, kaj tiu prenis.</l>
  <l n='12'>Kaj Esav
    diris: Ni levi&gcirc;u kaj iru, kaj mi iros apud vi.</l>
  <l n='13'>Sed Jakob diris
    al li: Mia sinjoro scias, ke la infanoj estas malfortaj, kaj la
    &scirc;afoj kaj bovoj &ccirc;e mi estas tro junaj; se oni pelos ilin dum unu
    tago, la brutaro mortos.</l>
  <l n='14'>Mia sinjoro iru anta&ubreve; sia sklavo, kaj
    mi kondukos malrapide, kiel iros la brutoj, kiuj estas anta&ubreve; mi,
    kaj kiel iros la infanoj, &gcirc;is mi venos al mia sinjoro en Seir.</l>
  <l n='15'>Tiam Esav diris: Mi restigos &ccirc;e vi iujn el la homoj, kiuj estas
    kun mi. Sed Jakob diris: Por kio? lasu min nur posedi la favoron
    de mia sinjoro.</l>
  <l n='16'>Kaj en tiu tago Esav returne foriris sian
    vojon al Seir.</l>
  <l n='17'>Kaj Jakob ekiris al Sukot kaj konstruis al si
    domon, kaj por siaj brutoj li faris kabanojn; tial la loko
    ricevis la nomon Sukot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Veninte el Mezopotamio, Jakob alvenis bonstate en la urbo de
    &Scirc;e&hcirc;em, kiu estas en la lando Kanaana; kaj li starigis sian
    tendaron anta&ubreve; la urbo.</l>
  <l n='19'>Kaj la kampoparton, sur kiu li
    starigis sian tendon, li a&ccirc;etis el la manoj de la filoj de &Hcirc;amor,
    la patro de &Scirc;e&hcirc;em, por cent kesitoj.</l>
  <l n='20'>Kaj li starigis tie
    altaron, kaj li nomis &gcirc;in El, la Dio de Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='34'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Dina, la filino de Lea, kiun &scirc;i naskis al Jakob, eliris, por
    vidi la filinojn de la lando.</l>
  <l n='2'>Kaj vidis &scirc;in &Scirc;e&hcirc;em, filo de
    &Hcirc;amor la &Hcirc;ivido, princo de la lando, kaj li prenis &scirc;in kaj ku&scirc;is
    kun &scirc;i kaj faris al &scirc;i perforta&jcirc;on.</l>
  <l n='3'>Kaj alglui&gcirc;is lia animo al
    Dina, la filino de Jakob, kaj li ekamis la junulinon kaj parolis
    al la koro de la junulino.</l>
  <l n='4'>Kaj &Scirc;e&hcirc;em diris al sia patro &Hcirc;amor
    jene: Prenu por mi &ccirc;i tiun knabinon kiel edzinon.</l>
  <l n='5'>Jakob a&ubreve;dis,
    ke li senhonorigis lian filinon Dina; sed liaj filoj estis kun
    liaj brutoj sur la kampo, tial Jakob silentis &gcirc;is ilia veno.</l>
  <l n='6'>Kaj &Hcirc;amor, la patro de &Scirc;e&hcirc;em, eliris al Jakob, por paroli kun li.</l>
  <l n='7'>Sed la filoj de Jakob venis de la kampo. Kiam ili a&ubreve;dis, la
    viroj &ccirc;agreni&gcirc;is kaj forte koleri&gcirc;is, ke li faris malnobla&jcirc;on en
    Izrael, ku&scirc;inte kun la filino de Jakob, kio ne devis esti farata.</l>
  <l n='8'>&Hcirc;amor ekparolis al ili, dirante: &Scirc;e&hcirc;em, mia filo, deziregas per
    sia animo vian filinon; donu &scirc;in al li kiel edzinon.</l>
  <l n='9'>Kaj
    boparenci&gcirc;u kun ni: viajn filinojn donu al ni, kaj niajn filinojn
    prenu al vi.</l>
  <l n='10'>Kaj lo&gcirc;u kun ni, kaj la lando estos anta&ubreve; vi;
    lo&gcirc;u kaj faru negocojn kaj akiru poseda&jcirc;ojn en &gcirc;i.</l>
  <l n='11'>Kaj &Scirc;e&hcirc;em
    diris al &scirc;ia patro kaj al &scirc;iaj fratoj: Estu favoraj al mi; kaj
    kion vi diros al mi, mi donos.</l>
  <l n='12'>Postulu de mi tre grandan doton
    kaj donacojn, kaj mi donos, kion vi diros al mi; nur donu al mi
    la junulinon kiel edzinon.</l>
  <l n='13'>Kaj la filoj de Jakob respondis al
    &Scirc;e&hcirc;em kaj al lia patro &Hcirc;amor ruze, kaj parolis tiel pro tio, ke
    li senhonorigis ilian fratinon Dina;</l>
  <l n='14'>kaj ili diris al ili: Ni
    ne povas fari tion kaj doni nian fratinon al viro, kiu ne estas
    cirkumcidita; &ccirc;ar tio estus por ni hontinda&jcirc;o.</l>
  <l n='15'>Nur tiam ni
    donos al vi nian konsenton, se vi estos kiel ni kaj cirkumcidos
    &ccirc;e vi &ccirc;iun virseksulon.</l>
  <l n='16'>Tiam ni donos niajn filinojn al vi kaj
    viajn filinojn ni prenos al ni, kaj ni lo&gcirc;os kun vi, kaj ni estos
    unu popolo.</l>
  <l n='17'>Sed se vi ne konsentos lasi cirkumcidi vin, tiam
    ni prenos nian filinon kaj foriros.</l>
  <l n='18'>Ilia parolo pla&ccirc;is al
    &Hcirc;amor, kaj al &Scirc;e&hcirc;em, la filo de &Hcirc;amor.</l>
  <l n='19'>Kaj la junulo ne
    prokrastis fari la aferon, &ccirc;ar li deziris la filinon de Jakob;
    kaj li estis la plej honorata inter &ccirc;iuj domanoj de sia patro.</l>
  <l n='20'>Kaj &Hcirc;amor kaj lia filo &Scirc;e&hcirc;em venis al la pordego de sia urbo, kaj
    ekparolis al la lo&gcirc;antoj de sia urbo, dirante:</l>
  <l n='21'>Tiuj homoj
    estas pacaj kun ni; tial ili lo&gcirc;u en la lando kaj faru en &gcirc;i
    negocojn; la lando estas ja grandspaca por ili. Iliajn filinojn
    ni prenu al ni kiel edzinojn, kaj niajn filinojn ni donu al ili.</l>
  <l n='22'>Sed nur en tia okazo tiuj homoj konsentas lo&gcirc;i kun ni kaj esti
    unu popolo, se ni cirkumcidos &ccirc;e ni &ccirc;iun virseksulon, kiel ili
    estas cirkumciditaj.</l>
  <l n='23'>Ilia akirita&jcirc;o kaj hava&jcirc;o kaj &ccirc;iuj iliaj
    brutoj fari&gcirc;os ja niaj, se ni nur donos al ili nian konsenton kaj
    ili lo&gcirc;os kun ni.</l>
  <l n='24'>Kaj obeis al &Hcirc;amor kaj al lia filo &Scirc;e&hcirc;em
    &ccirc;iuj elirantaj el la pordego de lia urbo; kaj cirkumcidi&gcirc;is &ccirc;iuj
    virseksuloj, &ccirc;iuj elirantaj el la pordego de lia urbo.</l>
  <l n='25'>En la
    tria tago, kiam ili estis malsanaj, du filoj de Jakob, Simeon kaj
    Levi, fratoj de Dina, prenis &ccirc;iu sian glavon kaj venis sentime en
    la urbon kaj mortigis &ccirc;iujn virseksulojn.</l>
  <l n='26'>Kaj &Hcirc;amoron kaj lian
    filon &Scirc;e&hcirc;em ili mortigis per glavo, kaj prenis Dinan el la domo
    de &Scirc;e&hcirc;em kaj eliris.</l>
  <l n='27'>La filoj de Jakob venis al la mortigitoj,
    kaj prirabis la urbon pro tio, ke ili senhonorigis ilian
    fratinon.</l>
  <l n='28'>Iliajn &scirc;afojn kaj iliajn bovojn kaj iliajn azenojn,
    kaj &ccirc;ion, kio estis en la urbo, kaj tion, kio estis sur la kampo,
    ili prenis.</l>
  <l n='29'>Kaj ilian tutan ri&ccirc;on kaj &ccirc;iujn iliajn infanojn
    kaj iliajn edzinojn ili malliberigis, kaj rabis &ccirc;ion, kio estis
    en la domoj.</l>
  <l n='30'>Tiam Jakob diris al Simeon kaj al Levi: Vi
    afliktis min kaj faris min malaminda por la lo&gcirc;antoj de la lando,
    por la Kanaanidoj kaj Perizidoj. Mi havas ja malmulte da homoj;
    kiam ili kolekti&gcirc;os kontra&ubreve; mi kaj venkobatos min, tiam estos
    ekstermita mi kaj mia domo.</l>
  <l n='31'>Sed ili diris: &Ccirc;u estas permesite
    agi kun nia fratino kiel kun publikulino?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='35'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Dio diris al Jakob: Levi&gcirc;u, iru al Bet-El kaj lo&gcirc;u tie; kaj
    faru tie altaron al Dio, kiu aperis al vi, kiam vi kuris de via
    frato Esav.</l>
  <l n='2'>Tiam Jakob diris al sia domanaro, kaj al &ccirc;iuj, kiuj
    estis kun li: Forigu la fremdajn diojn, kiuj estas inter vi, kaj
    puri&gcirc;u kaj &scirc;an&gcirc;u viajn vestojn.</l>
  <l n='3'>Kaj ni levi&gcirc;u, kaj ni iru al
    Bet-El; kaj mi faros tie altaron al Dio, kiu atentis min en la
    tago de mia mizero, kaj estis kun mi sur la vojo, kiun mi iris.</l>
  <l n='4'>Kaj ili donis al Jakob &ccirc;iujn fremdajn diojn, kiuj estis en iliaj
    manoj, kaj la ringojn, kiuj estis en iliaj oreloj; kaj Jakob
    enfosis ilin sub la kverko, kiu estis apud &Scirc;e&hcirc;em.</l>
  <l n='5'>Kaj ili
    ekiris. Kaj timo de Dio venis sur la urbojn, kiuj estis &ccirc;irka&ubreve;
    ili, kaj ili ne persekutis la filojn de Jakob.</l>
  <l n='6'>Jakob venis al
    la urbo Luz, kiu estas en la lando Kanaana kaj havas anka&ubreve; la
    nomon Bet-El, li kaj &ccirc;iuj homoj, kiuj estis kun li.</l>
  <l n='7'>Kaj li
    konstruis tie altaron, kaj donis al la loko la nomon El-Bet-El;
    &ccirc;ar tie aperis al li Dio, kiam li kuris de sia frato.</l>
  <l n='8'>Tiam
    mortis Debora, la mamnutrintino de Rebeka, kaj oni &scirc;in enterigis
    apud Bet-El, sub la kverko. Kaj tiu loko ricevis la nomon Alon-Ba&hcirc;ut.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj denove Dio aperis al Jakob, kiam li revenis el Mezopotamio,
    kaj benis lin.</l>
  <l n='10'>Kaj Dio diris al li: Via nomo estas Jakob;
    tamen ne plue estu nomata Jakob, sed Izrael estu via nomo. Kaj Li
    donis al li la nomon Izrael.</l>
  <l n='11'>Kaj Dio diris al li: Mi estas Dio
    la Plejpotenca; fruktu kaj multi&gcirc;u; popolo kaj popolaro fari&gcirc;os
    el vi, kaj re&gcirc;oj eliros el via lumbo.</l>
  <l n='12'>Kaj la landon, kiun Mi
    donis al Abraham kaj al Isaak, Mi donos al vi, kaj al via idaro
    post vi Mi donos la landon.</l>
  <l n='13'>Kaj Dio forlevi&gcirc;is de li sur la
    loko, kie Li parolis kun li.</l>
  <l n='14'>Jakob starigis monumenton sur la
    loko, kie Li parolis kun li, monumenton &scirc;tonan; kaj li ver&scirc;is sur
    &gcirc;in ver&scirc;oferon kaj ver&scirc;is sur &gcirc;in oleon.</l>
  <l n='15'>Kaj al la loko, kie
    Dio parolis kun li, Jakob donis la nomon Bet-El.</l>
  <l n='16'>Kaj ili
    forlasis Bet-Elon. Kiam restis ankora&ubreve; negranda interspaco, por
    veni al Efrata, Ra&hcirc;el naskis, kaj &scirc;ia aku&scirc;i&gcirc;o estis malfacila.</l>
  <l n='17'>Dum &scirc;ia aku&scirc;i&gcirc;a suferado la aku&scirc;istino diris al &scirc;i: Ne timu, &ccirc;ar
    anka&ubreve; &ccirc;i tiu &ccirc;e vi estas filo.</l>
  <l n='18'>Dum la elirado de &scirc;ia animo,
    &ccirc;ar &scirc;i estis mortanta, &scirc;i donis al li la nomon Ben-Oni; sed lia
    patro donis al li la nomon Benjamen.</l>
  <l n='19'>Kaj Ra&hcirc;el mortis, kaj oni
    enterigis &scirc;in sur la vojo al Efrata, kiu estas Bet-Le&hcirc;em.</l>
  <l n='20'>Kaj
    Jakob starigis monumenton super &scirc;ia tombo. Tio estas la tomba
    monumento de Ra&hcirc;el &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='21'>Kaj Izrael formigris, kaj
    starigis sian tendon transe de la turo Eder.</l>
  <l n='22'>En la tempo, kiam
    Izrael lo&gcirc;is en tiu lando, Ruben iris kaj ku&scirc;is kun Bilha, la
    kromvirino de lia patro. Kaj pri tio a&ubreve;dis Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='22'>La filoj de Jakob estis dek du:</l>
  <l n='23'>la filoj de Lea: Ruben, la
    unuenaskito de Jakob, kaj Simeon kaj Levi kaj Jehuda kaj Isa&hcirc;ar
    kaj Zebulun;</l>
  <l n='24'>la filoj de Ra&hcirc;el: Jozef kaj Benjamen;</l>
  <l n='25'>kaj la
    filoj de Bilha, sklavino de Ra&hcirc;el: Dan kaj Naftali;</l>
  <l n='26'>kaj la
    filoj de Zilpa, sklavino de Lea: Gad kaj A&scirc;er. Tio estas la filoj
    de Jakob, kiuj naski&gcirc;is al li en Mezopotamio.</l>
  <l n='27'>Kaj Jakob venis
    al sia patro Isaak en Mamre, al Kirjat-Arba (tio estas &Hcirc;ebron),
    kie vivis fremdule Abraham kaj Isaak.</l>
  <l n='28'>Isaak havis la a&gcirc;on de
    cent okdek jaroj.</l>
  <l n='29'>Kaj Isaak konsumi&gcirc;is kaj mortis kaj
    alkolekti&gcirc;is al sia popolo, estante maljuna kaj sata de vivo. Kaj
    lin enterigis liaj filoj Esav kaj Jakob.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='36'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la generaciaro de Esav, kiu anka&ubreve; estas Edom.</l>
  <l n='2'>Esav
    prenis siajn edzinojn el la Kanaanidinoj: Adan, filinon de Elon
    la &Hcirc;etido, kaj Oholibaman, filinon de Ana, filino de Cibeon la
    &Hcirc;ivido,</l>
  <l n='3'>kaj Basmaton, filinon de I&scirc;mael, fratinon de Nebajot.</l>
  <l n='4'>Kaj Ada naskis al Esav Elifazon, kaj Basmat naskis Reuelon.</l>
  <l n='5'>Kaj
    Oholibama naskis Jeu&scirc;on kaj Jalamon kaj Kora&hcirc;on. Tio estas la
    filoj de Esav, kiuj naski&gcirc;is al li en la lando Kanaana.</l>
  <l n='6'>Kaj
    Esav prenis siajn edzinojn kaj siajn filojn kaj siajn filinojn
    kaj &ccirc;iujn siajn domanojn kaj sian havon kaj &ccirc;iujn siajn brutojn
    kaj sian tutan akirita&jcirc;on, kiun li akiris en la lando Kanaana;
    kaj foriris en alian landon, for de sia frato Jakob.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar ilia
    havo estis tiel granda, ke ili ne povis lo&gcirc;i kune; kaj la lando,
    en kiu ili vivis fremdule, ne povis teni ilin pro la grandeco de
    iliaj brutaroj.</l>
  <l n='8'>Kaj Esav eklo&gcirc;is sur la monto Seir; Esav estas
    anka&ubreve; Edom.</l>
  <l n='9'>Kaj jen estas la generaciaro de Esav, la patro de
    la Edomidoj, sur la monto Seir:</l>
  <l n='10'>jen estas la nomoj de la filoj
    de Esav: Elifaz, filo de Ada, edzino de Esav; Reuel, filo de
    Basmat, edzino de Esav.</l>
  <l n='11'>Kaj la filoj de Elifaz estis: Teman,
    Omar, Cefo kaj Gatam kaj Kenaz.</l>
  <l n='12'>Kaj Timna estis kromvirino de
    Elifaz, filo de Esav, kaj &scirc;i naskis al Elifaz Amalekon. Tio estas
    la filoj de Ada, edzino de Esav.</l>
  <l n='13'>Kaj jen estas la filoj de
    Reuel: Na&hcirc;at kaj Zera&hcirc;, &Scirc;ama kaj Miza. Tio estas la filoj de
    Basmat, edzino de Esav.</l>
  <l n='14'>Kaj jen estas la filoj de Oholibama,
    filino de Ana, filino de Cibeon, edzino de Esav: &scirc;i naskis al
    Esav Jeu&scirc;on kaj Jalamon kaj Kora&hcirc;on.</l>
  <l n='15'>Jen estas la &ccirc;efoj de la
    filoj de Esav: la filoj de Elifaz, unuenaskito de Esav: &ccirc;efo
    Teman, &ccirc;efo Omar, &ccirc;efo Cefo, &ccirc;efo Kenaz,</l>
  <l n='16'>&ccirc;efo Kora&hcirc;, &ccirc;efo
    Gatam, &ccirc;efo Amalek. Tio estas la &ccirc;efoj de Elifaz en la lando de
    Edom. Tio estas la filoj de Ada.</l>
  <l n='17'>Kaj jen estas la filoj de
    Reuel, filo de Esav: &ccirc;efo Na&hcirc;at, &ccirc;efo Zera&hcirc;, &ccirc;efo &Scirc;ama, &ccirc;efo
    Miza. Tio estas la &ccirc;efoj de Reuel en la lando de Edom. Tio estas
    la filoj de Basmat, edzino de Esav.</l>
  <l n='18'>Kaj jen estas la filoj de
    Oholibama, edzino de Esav: &ccirc;efo Jeu&scirc;, &ccirc;efo Jalam, &ccirc;efo Kora&hcirc;. Tio
    estas la &ccirc;efoj de Oholibama, filino de Ana, edzino de Esav.</l>
  <l n='19'>Tio estas la filoj de Esav, kaj tio estas iliaj &ccirc;efoj. Tio estas
    Edom.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Jen estas la filoj de Seir la &Hcirc;orido, kiuj lo&gcirc;is en la lando:
    Lotan kaj &Scirc;obal kaj Cibeon kaj Ana</l>
  <l n='21'>kaj Di&scirc;on kaj Ecer kaj
    Di&scirc;an. Tio estas la &ccirc;efoj de la &Hcirc;oridoj, filoj de Seir, en la
    lando de Edom.</l>
  <l n='22'>La filoj de Lotan estis: &Hcirc;ori kaj Hemam; kaj la
    fratino de Lotan estis Timna.</l>
  <l n='23'>Kaj jen estas la filoj de &Scirc;obal:
    Alvan kaj Mana&hcirc;at kaj Ebal, &Scirc;efo kaj Onam.</l>
  <l n='24'>Kaj jen estas la
    infanoj de Cibeon: Aja kaj Ana. Tio estas tiu Ana, kiu trovis la
    varmajn akvojn en la dezerto, kiam li pa&scirc;tis la azenojn de sia
    patro Cibeon.</l>
  <l n='25'>Kaj jen estas la infanoj de Ana: Di&scirc;on, kaj
    Oholibama, filino de Ana.</l>
  <l n='26'>Kaj jen estas la filoj de Di&scirc;on:
    &Hcirc;emdan kaj E&scirc;ban kaj Jitran kaj Keran.</l>
  <l n='27'>Jen estas la filoj de
    Ecer: Bilhan kaj Zaavan kaj Akan.</l>
  <l n='28'>Jen estas la filoj de Di&scirc;an:
    Uc kaj Aran.</l>
  <l n='29'>Jen estas la &ccirc;efoj de la &Hcirc;oridoj: &ccirc;efo Lotan,
    &ccirc;efo &Scirc;obal, &ccirc;efo Cibeon, &ccirc;efo Ana,</l>
  <l n='30'>&ccirc;efo Di&scirc;on, &ccirc;efo Ecer, &ccirc;efo
    Di&scirc;an. Tio estas la &ccirc;efoj de la &Hcirc;oridoj, la&ubreve; la ordo de ilia
    &ccirc;efeco en la lando Seir.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj jen estas la re&gcirc;oj, kiuj re&gcirc;is en la lando de Edom, anta&ubreve;
    ol aperis re&gcirc;oj &ccirc;e la Izraelidoj:</l>
  <l n='32'>En Edom re&gcirc;is Bela, filo de
    Beor, kaj la nomo de lia urbo estis Dinhaba.</l>
  <l n='33'>Kiam Bela mortis,
    ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li Jobab, filo de Zera&hcirc; el Bocra.</l>
  <l n='34'>Kiam mortis
    Jobab, ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li &Hcirc;u&scirc;am el la lando de la Temananoj.</l>
  <l n='35'>Kiam mortis &Hcirc;u&scirc;am, ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li Hadad, filo de Bedad, kiu
    venkobatis la Midjanidojn sur la kampo de Moab; kaj la nomo de
    lia urbo estis Avit.</l>
  <l n='36'>Kiam mortis Hadad, ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li
    Samla el Masreka.</l>
  <l n='37'>Kiam mortis Samla, ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li &Scirc;aul
    el Re&hcirc;obot &ccirc;e la Rivero.</l>
  <l n='38'>Kiam mortis &Scirc;aul, ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li
    Baal-&Hcirc;anan, filo de A&hcirc;bor.</l>
  <l n='39'>Kiam mortis Baal-&Hcirc;anan, filo de
    A&hcirc;bor, ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li Hadar; la nomo de lia urbo estis Pau,
    kaj la nomo de lia edzino estis Mehetabel, filino de Matred,
    filino de Me-Zahab.</l>
  <l n='40'>Kaj jen estas la nomoj de la &ccirc;efoj de
    Esav, la&ubreve; iliaj gentoj, lokoj, kaj nomoj: &ccirc;efo Timna, &ccirc;efo Alva,
    &ccirc;efo Jetet,</l>
  <l n='41'>&ccirc;efo Oholibama, &ccirc;efo Ela, &ccirc;efo Pinon,</l>
  <l n='42'>&ccirc;efo
    Kenaz, &ccirc;efo Teman, &ccirc;efo Mibcar,</l>
  <l n='43'>&ccirc;efo Magdiel, &ccirc;efo Iram. Tio
    estas la &ccirc;efoj de Edom, kiel ili lo&gcirc;is en la lando, posedata de
    ili. Esav estis la patro de la Edomidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='37'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jakob lo&gcirc;is en la lando, en kiu lia patro lo&gcirc;is fremdule, en la
    lando Kanaana.</l>
  <l n='2'>Jen estas la generaciaro de Jakob. Jozef,
    havante la a&gcirc;on de dek sep jaroj, pa&scirc;tis kune kun siaj fratoj la
    brutaron; li estis knabo kune kun la filoj de Bilha kaj la filoj
    de Zilpa, la edzinoj de lia patro; kaj malbonajn famojn pri ili
    Jozef raportadis al ilia patro.</l>
  <l n='3'>Kaj Izrael amis Jozefon pli ol
    &ccirc;iujn siajn filojn, &ccirc;ar li estis por li filo naskita en
    maljuneco; kaj li faris al li mikskoloran veston.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar la fratoj
    vidis, ke lin ilia patro amas pli ol &ccirc;iujn liajn fratojn, tial
    ili malamis lin kaj ne povis paroli kun li pace.</l>
  <l n='5'>Jozef havis
    son&gcirc;on, kaj li rakontis &gcirc;in al siaj fratoj; tiam ili ekmalamis
    lin ankora&ubreve; pli.</l>
  <l n='6'>Li diris al ili: A&ubreve;skultu la son&gcirc;on, kiun mi
    son&gcirc;is:</l>
  <l n='7'>ni ligis garbojn meze de la kampo; kaj jen mia garbo
    stari&gcirc;is kaj restis starante, kaj viaj garboj &gcirc;in &ccirc;irka&ubreve;is kaj
    profunde klini&gcirc;is anta&ubreve; mia garbo.</l>
  <l n='8'>Tiam liaj fratoj diris al
    li: &Ccirc;u vi estos re&gcirc;o super ni? a&ubreve; &ccirc;u vi regos super ni? Kaj ili
    ankora&ubreve; pli ekmalamis lin pro liaj son&gcirc;oj kaj pro liaj vortoj.</l>
  <l n='9'>Kaj li son&gcirc;is ankora&ubreve; alian son&gcirc;on kaj rakontis &gcirc;in al siaj
    fratoj, kaj diris: Mi son&gcirc;is ankora&ubreve; unu son&gcirc;on: jen la suno kaj
    la luno kaj dek unu steloj klini&gcirc;as anta&ubreve; mi.</l>
  <l n='10'>Kaj li rakontis
    al sia patro kaj al siaj fratoj; kaj lia patro faris al li
    ripro&ccirc;on, kaj diris al li: Kion vi volas kun tiu son&gcirc;o, kiun vi
    son&gcirc;is? &ccirc;u mi kaj via patrino kaj viaj fratoj venos, por klini&gcirc;i
    anta&ubreve; vi &gcirc;is la tero?</l>
  <l n='11'>Kaj liaj fratoj lin enviis, sed lia
    patro konservis en la memoro la aferon.</l>
  <l n='12'>Liaj fratoj iris pa&scirc;ti
    la &scirc;afojn de sia patro en &Scirc;e&hcirc;em.</l>
  <l n='13'>Kaj Izrael diris al Jozef:
    Viaj fratoj pa&scirc;tas ja en &Scirc;e&hcirc;em; venu do, mi sendos vin al ili.
    Kaj tiu respondis al li: Jen mi estas.</l>
  <l n='14'>Kaj Izrael diris al li:
    Iru, rigardu, kiel fartas viaj fratoj kaj kiel fartas la &scirc;afoj,
    kaj alportu al mi respondon. Kaj li forsendis lin el la valo de
    &Hcirc;ebron, kaj tiu venis &Scirc;e&hcirc;emon.</l>
  <l n='15'>Kaj iu viro trovis lin, kaj
    vidis, ke li erarvagas sur la kampo; kaj la viro demandis lin:
    Kion vi ser&ccirc;as?</l>
  <l n='16'>Kaj li diris: Miajn fratojn mi ser&ccirc;as; diru al
    mi, kie ili pa&scirc;tas.</l>
  <l n='17'>Kaj la viro diris: Ili foriris de &ccirc;i tie;
    &ccirc;ar mi a&ubreve;dis, ke ili diris: Ni iru al Dotan. Kaj Jozef iris ser&ccirc;i
    siajn fratojn, kaj trovis ilin en Dotan.</l>
  <l n='18'>Kaj ili ekvidis lin
    de malproksime; kaj anta&ubreve; ol li alproksimi&gcirc;is al ili, naski&gcirc;is en
    ili la malbona intenco mortigi lin.</l>
  <l n='19'>Kaj ili diris unu al alia:
    Jen tiu son&gcirc;isto venas;</l>
  <l n='20'>nun ni iru kaj mortigu lin, kaj ni
    &jcirc;etu lin en unu el la putoj, kaj ni diru, ke sova&gcirc;a besto lin
    forman&gcirc;is; kaj ni vidos, kio fari&gcirc;os el liaj son&gcirc;oj.</l>
  <l n='21'>Sed tion
    a&ubreve;dis Ruben kaj savis lin el iliaj manoj, kaj diris: Ni ne
    mortigu lin.</l>
  <l n='22'>Kaj Ruben diris al ili: Ne ver&scirc;u sangon; &jcirc;etu lin
    en &ccirc;i tiun puton, kiu estas en la dezerto, sed manon ne metu sur
    lin. &Ccirc;ar li intencis savi lin el iliaj manoj kaj revenigi lin al
    sia patro.</l>
  <l n='23'>Kaj kiam Jozef venis al siaj fratoj, ili deprenis
    de li lian veston, la mikskoloran veston, kiu estis sur li;</l>
  <l n='24'>kaj ili prenis lin kaj &jcirc;etis lin en la puton; sed la puto estis
    malplena, akvo ne estis en &gcirc;i.</l>
  <l n='25'>Kiam ili sidi&gcirc;is, por man&gcirc;i
    panon, ili levis siajn okulojn, kaj ekvidis, ke jen karavano da
    I&scirc;maelidoj venas el Gilead, kaj iliaj kameloj portas aroma&jcirc;ojn
    kaj balzamon kaj mirhon; ili iras, direktante sin al Egiptujo.</l>
  <l n='26'>Kaj Jehuda diris al siaj fratoj: Kian profiton ni havos, se ni
    mortigos nian fraton kaj ka&scirc;os lian sangon?</l>
  <l n='27'>Venu, ni vendos
    lin al la I&scirc;maelidoj, por ke nia mano ne meti&gcirc;u sur lin; &ccirc;ar li
    estas nia frato, nia karno. Kaj liaj fratoj akceptis lian
    proponon.</l>
  <l n='28'>Kaj kiam la Midjanidoj, la komercistoj, preteriris,
    ili eltiris kaj levis Jozefon el la puto kaj vendis Jozefon al la
    I&scirc;maelidoj por dudek ar&gcirc;entaj moneroj; kaj tiuj forkondukis
    Jozefon al Egiptujo.</l>
  <l n='29'>Kiam Ruben revenis al la puto, li vidis,
    ke Jozef ne estas en la puto. Kaj li dis&scirc;iris siajn vestojn.</l>
  <l n='30'>Kaj li reiris al siaj fratoj, kaj diris: La knabo forestas, kaj
    kien mi nun iros?</l>
  <l n='31'>Kaj ili prenis la veston de Jozef kaj bu&ccirc;is
    kapron kaj trempis la veston en la sango.</l>
  <l n='32'>Kaj ili sendis la
    mikskoloran veston kaj venigis &gcirc;in al sia patro, kaj dirigis: &Ccirc;i
    tion ni trovis; rigardu, &ccirc;u &gcirc;i estas la vesto de via filo a&ubreve; ne.</l>
  <l n='33'>Kaj li rekonis &gcirc;in, kaj diris: &Gcirc;i estas la vesto de mia filo!
    sova&gcirc;a besto lin forman&gcirc;is! dis&scirc;irita estas Jozef!</l>
  <l n='34'>Kaj Jakob
    dis&scirc;iris siajn vestojn kaj metis saka&jcirc;on &ccirc;irka&ubreve; sian lumbon kaj
    funebris pri sia filo multe da tagoj.</l>
  <l n='35'>Kaj &ccirc;iuj liaj filoj kaj
    filinoj penis konsoli lin, sed li ne volis konsoli&gcirc;i, kaj diris:
    En funebro mi iros en &Scirc;eolon al mia filo. Tiel ploris pri li lia
    patro.</l>
  <l n='36'>Sed la Midjanidoj vendis lin en Egiptujo al Potifar,
    kortegano de Faraono, estro de la korpogardistoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='38'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo Jehuda aparti&gcirc;is for de siaj fratoj, kaj eklo&gcirc;is
    apud iu Adulamano, kiu estis nomata &Hcirc;ira.</l>
  <l n='2'>Kaj Jehuda vidis tie
    filinon de iu Kanaanido, nomata &Scirc;ua, kaj li prenis &scirc;in kaj
    envenis al &scirc;i.</l>
  <l n='3'>Kaj &scirc;i gravedi&gcirc;is kaj naskis filon; kaj li donis
    al li la nomon Er.</l>
  <l n='4'>Kaj &scirc;i denove gravedi&gcirc;is kaj naskis filon,
    kaj &scirc;i donis al li la nomon Onan.</l>
  <l n='5'>Kaj ankora&ubreve; plue &scirc;i naskis
    filon, kaj donis al li la nomon &Scirc;ela. Sed Jehuda estis en Kezib,
    kiam &scirc;i naskis tiun.</l>
  <l n='6'>Kaj Jehuda prenis edzinon por sia
    unuenaskito Er, kaj &scirc;ia nomo estis Tamar.</l>
  <l n='7'>Sed Er, la
    unuenaskito de Jehuda, estis malbona anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, kaj la Eternulo lin mortigis.</l>
  <l n='8'>Tiam Jehuda diris al
    Onan: Envenu al la edzino de via frato, kaj boedzi&gcirc;u kun &scirc;i kaj
    naskigu idaron al via frato.</l>
  <l n='9'>Sed Onan sciis, ke ne por li estos
    la idaro; tial, envenante al la edzino de sia frato, li
    elver&scirc;adis la semon sur la teron, por ne doni idaron al sia
    frato.</l>
  <l n='10'>Kaj malpla&ccirc;is al la Eternulo tio, kion li faris, kaj Li
    mortigis anka&ubreve; lin.</l>
  <l n='11'>Tiam Jehuda diris al sia bofilino Tamar:
    Restu kiel vidvino en la domo de via patro, &gcirc;is grandi&gcirc;os mia
    filo &Scirc;ela. &Ccirc;ar li timis, ke eble li anka&ubreve; mortos, kiel liaj
    fratoj. Kaj Tamar iris kaj eklo&gcirc;is en la domo de sia patro.</l>
  <l n='12'>Pasis multe da tempo, kaj mortis la filino de &Scirc;ua, la edzino de
    Jehuda. Kiam Jehuda konsoli&gcirc;is, li iris Timnan, al la tondantoj
    de liaj &scirc;afoj, li kaj lia amiko, &Hcirc;ira la Adulamano.</l>
  <l n='13'>Kaj oni
    sciigis al Tamar, dirante: Jen via bopatro iras Timnan, por tondi
    siajn &scirc;afojn.</l>
  <l n='14'>Tiam &scirc;i demetis de si siajn vestojn de vidvineco
    kaj kovris sin per kovrotuko kaj vualis sin, kaj sidi&gcirc;is apud la
    pordo de Enaim, kiu trovi&gcirc;as sur la vojo al Timna. &Ccirc;ar &scirc;i vidis,
    ke &Scirc;ela grandi&gcirc;is kaj &scirc;i ne estas donita al li kiel edzino.</l>
  <l n='15'>Kaj Jehuda &scirc;in vidis, kaj li pensis, ke &scirc;i estas publikulino, &ccirc;ar
    &scirc;i kovris sian viza&gcirc;on.</l>
  <l n='16'>Kaj li turnis sin al &scirc;i &ccirc;e la vojo,
    kaj diris: Lasu min enveni al vi. &Ccirc;ar li ne sciis, ke tio estas
    lia bofilino. Kaj &scirc;i diris: Kion vi donos al mi, se vi envenos al
    mi?</l>
  <l n='17'>Kaj li diris: Mi sendos al vi kapron el la brutaro. Sed &scirc;i
    diris: Donu al mi garantia&jcirc;on, &gcirc;is vi sendos.</l>
  <l n='18'>Kaj li diris:
    Kian garantia&jcirc;on mi donu al vi? &Scirc;i diris: Vian sigelilon kaj vian
    &scirc;nureton, kaj vian bastonon, kiu estas en via mano. Kaj li donis
    al &scirc;i kaj envenis al &scirc;i, kaj &scirc;i gravedi&gcirc;is de li.</l>
  <l n='19'>Kaj &scirc;i
    levi&gcirc;is kaj iris, kaj formetis de si sian kovrotukon kaj surmetis
    sur sin siajn vestojn de vidvineco.</l>
  <l n='20'>Kaj Jehuda sendis la
    kapron per sia amiko la Adulamano, por preni la garantia&jcirc;on el la
    manoj de la virino; sed li &scirc;in ne trovis.</l>
  <l n='21'>Kaj li demandis la
    homojn de &scirc;ia loko, dirante: Kie estas la publikulino, kiu sidis
    en Enaim &ccirc;e la vojo? Kaj ili diris: &Ccirc;i tie ne estis publikulino.</l>
  <l n='22'>Kaj li revenis al Jehuda, kaj diris: Mi &scirc;in ne trovis, kaj
    anka&ubreve; la homoj de la loko diris, ke tie ne estis publikulino.</l>
  <l n='23'>Tiam Jehuda diris: &Scirc;i prenu &gcirc;in al si, por ke ni ne estu mokataj;
    mi sendis ja &ccirc;i tiun kapron, sed vi &scirc;in ne trovis.</l>
  <l n='24'>Post la
    paso de tri monatoj oni sciigis al Jehuda, dirante: Tamar, via
    bofilino, mal&ccirc;asti&gcirc;is, kaj &scirc;i e&ccirc; gravedi&gcirc;is de mal&ccirc;asteco. Tiam
    Jehuda diris: Elkonduku &scirc;in, kaj oni &scirc;in brulmortigu.</l>
  <l n='25'>Kiam oni
    &scirc;in kondukis, &scirc;i sendis, ke oni diru al &scirc;ia bopatro: Mi
    gravedi&gcirc;is de la viro, al kiu apartenas &ccirc;i tio. Kaj &scirc;i diris:
    Rekonu, al kiu apartenas la sigelilo kaj la &scirc;nuretoj kaj &ccirc;i tiu
    bastono.</l>
  <l n='26'>Kaj Jehuda rekonis, kaj li diris: &Scirc;i estas pli prava
    ol mi, &ccirc;ar mi ne donis &scirc;in al mia filo &Scirc;ela. Kaj li &scirc;in ne plue
    konis.</l>
  <l n='27'>Kiam &scirc;i devis naski, montri&gcirc;is, ke &gcirc;emeloj estas en &scirc;ia
    ventro.</l>
  <l n='28'>Kaj kiam &scirc;i estis naskanta, el&scirc;ovi&gcirc;is la mano de unu
    infano; kaj la aku&scirc;istino prenis kaj alligis al la mano ru&gcirc;an
    fadenon, dirante: &Ccirc;i tiu eliris la unua.</l>
  <l n='29'>Sed kiam li retiris
    sian manon, eliris lia frato. Kaj &scirc;i diris: Kial vi faris por vi
    tra&scirc;iron? Kaj oni donis al li la nomon Perec.</l>
  <l n='30'>Poste eliris lia
    frato, kiu havis sur sia mano la ru&gcirc;an fadenon. Kaj oni donis al
    li la nomon Zera&hcirc;.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='39'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jozef estis forkondukita en Egiptujon, kaj lin a&ccirc;etis Potifar,
    kortegano de Faraono, estro de la korpogardistoj, Egipto, el la
    manoj de la I&scirc;maelidoj, kiuj venigis lin tien.</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo
    estis kun Jozef, kaj li estis sukcesulo; kaj li estis en la domo
    de sia sinjoro, la Egipto.</l>
  <l n='3'>Kaj lia sinjoro vidis, ke la
    Eternulo estas kun li, kaj ke &ccirc;ion, kion li faras, la Eternulo
    sukcesigas en lia mano.</l>
  <l n='4'>Kaj Jozef akiris lian favoron kaj
    servis lin; kaj li estrigis lin super sia domo, kaj transdonis en
    liajn manojn &ccirc;ion, kion li havis.</l>
  <l n='5'>Kaj de tiu tempo, kiam li
    estrigis lin super sia domo, kaj super &ccirc;io, kion li havis, la
    Eternulo benis la domon de la Egipto pro Jozef, kaj la beno de la
    Eternulo estis super &ccirc;io, kion li havis, en la domo kaj sur la
    kampo.</l>
  <l n='6'>Kaj li lasis &ccirc;ion, kion li havis, en la manoj de Jozef,
    kaj li sciis pri nenio, krom nur pri la pano, kiun li man&gcirc;is. Kaj
    Jozef estis gracia kaj bela.</l>
  <l n='7'>Post kelka tempo la edzino de lia
    sinjoro &jcirc;etis siajn rigardojn sur Jozefon, kaj diris: Ku&scirc;i&gcirc;u kun
    mi.</l>
  <l n='8'>Sed li rifuzis, kaj li diris al la edzino de sia sinjoro:
    Jen, mia sinjoro kontrolas &ccirc;e mi nenion en la domo, kaj &ccirc;ion,
    kion li havas, li transdonis en miajn manojn;</l>
  <l n='9'>neniu en &ccirc;i tiu
    domo estas pli granda ol mi, kaj li retenis de mi nenion, krom
    vi, &ccirc;ar vi estas lia edzino. Kiel do mi faros &ccirc;i tiun grandan
    malbonagon kaj pekos anta&ubreve; Dio?</l>
  <l n='10'>Dum &scirc;i paroladis al Jozef
    &ccirc;iutage kaj li ne volis obei &scirc;in kaj ku&scirc;i&gcirc;i kun &scirc;i kaj esti kun
    &scirc;i,</l>
  <l n='11'>okazis unu tagon, ke li venis en la domon, por fari sian
    laboron, kaj neniu el la domanoj estis en la domo;</l>
  <l n='12'>tiam &scirc;i
    kaptis lin je lia vesto, dirante: Ku&scirc;i&gcirc;u kun mi. Sed li lasis
    sian veston en &scirc;iaj manoj kaj forkuris for el la domo.</l>
  <l n='13'>Kaj
    kiam &scirc;i vidis, ke li lasis sian veston en &scirc;ia mano kaj forkuris
    el la domo,</l>
  <l n='14'>&scirc;i vokis siajn domanojn, kaj diris al ili:
    Rigardu, li venigis al ni Hebreon, por moki nin; &ccirc;i tiu venis al
    mi, por ku&scirc;i&gcirc;i kun mi; sed mi ekkriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o;</l>
  <l n='15'>kaj kiam
    li a&ubreve;dis, ke mi ekkriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o, li lasis sian veston &ccirc;e
    mi kaj forkuris for el la domo.</l>
  <l n='16'>Kaj &scirc;i ku&scirc;igis lian veston
    apud si, &gcirc;is lia sinjoro venis en sian domon.</l>
  <l n='17'>Kaj &scirc;i rakontis
    al li tion saman, dirante: La sklavo, la Hebreo, kiun vi venigis
    al ni, venis al mi, por petoli kun mi;</l>
  <l n='18'>sed kiam mi la&ubreve;te
    ekkriis, li lasis sian veston &ccirc;e mi kaj elkuris el la domo.</l>
  <l n='19'>Kiam lia sinjoro a&ubreve;dis la vortojn de sia edzino, kiujn &scirc;i diris
    al li, parolante: Tiel agis kun mi via sklavo &dash; tiam li forte
    ekkoleris.</l>
  <l n='20'>Kaj la sinjoro de Jozef prenis lin kaj fordonis lin
    en malliberejon, en la lokon, kie la malliberuloj de la re&gcirc;o
    estis tenataj; kaj li estis tie en la malliberejo.</l>
  <l n='21'>Kaj la
    Eternulo estis kun Jozef kaj estis favorkora al li kaj havigis al
    li la favoron de la estro de la malliberejo.</l>
  <l n='22'>Kaj la estro de
    la malliberejo transdonis en la manojn de Jozef &ccirc;iujn
    malliberulojn, kiuj estis en la malliberejo; kaj &ccirc;io, kion ili
    tie faris, estis farata sub lia kontrolo.</l>
  <l n='23'>La estro de la
    malliberejo rigardis nenion, kio estis sub lia disponado, &ccirc;ar la
    Eternulo estis kun li; kaj &ccirc;ion, kion li faris, la Eternulo
    sukcesigis.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='40'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tiuj okazinta&jcirc;oj la vinisto de la re&gcirc;o de Egiptujo kaj la
    bakisto kulpi&gcirc;is anta&ubreve; sia sinjoro, la re&gcirc;o de Egiptujo.</l>
  <l n='2'>Kaj
    Faraono koleri&gcirc;is kontra&ubreve; siaj du korteganoj, kontra&ubreve; la
    vinistestro kaj kontra&ubreve; la bakistestro.</l>
  <l n='3'>Kaj li metis ilin sub
    gardon en la domon de la estro de la korpogardistoj, en la
    malliberejon, en la lokon, kie Jozef estis malliberigita.</l>
  <l n='4'>Kaj
    la estro de la korpogardistoj destinis por ili Jozefon, kaj li
    servis ilin. Kaj ili restis kelkan tempon en la malliberejo.</l>
  <l n='5'>Kaj amba&ubreve; son&gcirc;is son&gcirc;on, &ccirc;iu sian apartan son&gcirc;on en la sama
    nokto, &ccirc;iu kun aparta signifo de la son&gcirc;o, la vinisto kaj la
    bakisto de la re&gcirc;o de Egiptujo, kiuj estis tenataj en la
    malliberejo.</l>
  <l n='6'>Kiam Jozef venis al ili matene, li vidis, ke ili
    estas &ccirc;agrenitaj.</l>
  <l n='7'>Kaj li demandis la korteganojn de Faraono,
    kiuj estis kun li en malliberejo en la domo de lia sinjoro,
    dirante: Kial viaj viza&gcirc;oj estas &ccirc;agrenitaj hodia&ubreve;?</l>
  <l n='8'>Kaj ili
    diris al li: Ni son&gcirc;is son&gcirc;on, sed estas &ccirc;i tie neniu, kiu &gcirc;in
    signifoklarigus. Kaj Jozef diris al ili: La signifoklarigoj
    apartenas ja al Dio; tamen rakontu al mi.</l>
  <l n='9'>Tiam la vinistestro
    rakontis sian son&gcirc;on al Jozef, kaj diris al li: En mia son&gcirc;o mi
    vidis anta&ubreve; mi vinbertrunkon;</l>
  <l n='10'>la trunko havis tri bran&ccirc;ojn;
    apena&ubreve; &gcirc;i ekfloris, tuj aperis sur &gcirc;i beraroj kun maturaj beroj;</l>
  <l n='11'>kaj la pokalo de Faraono estis en mia mano; kaj mi prenis la
    berojn, kaj mi elpremis ilin en la pokalon de Faraono, kaj mi
    donis la pokalon en la manon de Faraono.</l>
  <l n='12'>Kaj Jozef diris al
    li: Jen estas &gcirc;ia signifoklarigo: la tri bran&ccirc;oj estas tri tagoj;</l>
  <l n='13'>post tri tagoj Faraono levos vian kapon kaj redonos al vi vian
    oficon, kaj vi donos la pokalon de Faraono en lian manon la&ubreve; la
    maniero de anta&ubreve;e, kiam vi estis lia vinisto.</l>
  <l n='14'>Sed memoru min,
    kiam estos bone al vi, kaj faru al mi favorkora&jcirc;on kaj memorigu
    pri mi Faraonon kaj elirigu min el &ccirc;i tiu domo.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar oni &scirc;telis
    min el la lando de la Hebreoj, kaj anka&ubreve; &ccirc;i tie mi faris nenion,
    pro kio oni metis min en la malliberejon.</l>
  <l n='16'>Kiam la bakistestro
    vidis, ke la signifoklarigo estas bona, li diris al Jozef: Mi
    anka&ubreve; havis son&gcirc;on; jen tri blankaj korboj estis sur mia kapo;</l>
  <l n='17'>kaj en la supra korbo estis &ccirc;iaspecaj man&gcirc;a&jcirc;oj de Faraono,
    bakita&jcirc;oj, kaj la birdoj man&gcirc;is ilin el la korbo sur mia kapo.</l>
  <l n='18'>Kaj Jozef respondis, dirante: Jen estas &gcirc;ia signifoklarigo: la
    tri korboj estas tri tagoj;</l>
  <l n='19'>post tri tagoj Faraono deprenos de
    vi vian kapon kaj pendigos vin sur arbo, kaj la birdoj forman&gcirc;os
    de vi vian karnon.</l>
  <l n='20'>En la tria tago, tago de naski&gcirc;o de
    Faraono, li faris festenon por &ccirc;iuj siaj servantoj; kaj li
    venigis la vinistestron kaj la bakistestron en la mezon de siaj
    servantoj.</l>
  <l n='21'>Kaj li redonis al la vinistestro lian oficon, kaj
    tiu donis la pokalon en la manon de Faraono;</l>
  <l n='22'>sed la
    bakistestron li pendigis, kiel son&gcirc;oklarigis al ili Jozef.</l>
  <l n='23'>Kaj
    la vinistestro ne rememoris Jozefon, sed forgesis lin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='41'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post du jaroj Faraono havis son&gcirc;on, ke jen li staras apud la
    Rivero.</l>
  <l n='2'>Kaj jen el la Rivero eliras sep bovinoj belaspektaj kaj
    grasaj, kaj ili pa&scirc;ti&gcirc;as en la kanejo.</l>
  <l n='3'>Kaj jen sep aliaj
    bovinoj eliras post ili el la Rivero, malbelaspektaj kaj
    malgrasaj, kaj ili stari&gcirc;as apud tiuj bovinoj sur la bordo de la
    Rivero.</l>
  <l n='4'>Kaj la bovinoj malbelaspektaj kaj malgrasaj forman&gcirc;is
    la sep bovinojn belaspektajn kaj grasajn. Kaj Faraono veki&gcirc;is.</l>
  <l n='5'>Kaj li endormi&gcirc;is kaj denove havis son&gcirc;on: jen sep spikoj levi&gcirc;as
    sur unu spiktrunko, dikaj kaj bonaj.</l>
  <l n='6'>Sed jen sep spikoj,
    maldikaj kaj bruligitaj de la orienta vento, elkreskas post ili.</l>
  <l n='7'>Kaj la maldikaj spikoj englutis la sep spikojn dikajn kaj
    plenajn. Kaj Faraono veki&gcirc;is, kaj vidis, ke tio estis son&gcirc;o.</l>
  <l n='8'>En
    la mateno lia spirito aflikti&gcirc;is; kaj li sendis kaj vokigis &ccirc;iujn
    sor&ccirc;istojn de Egiptujo kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn sa&gcirc;ulojn, kaj Faraono
    rakontis al ili sian son&gcirc;on; sed neniu povis signifoklarigi &gcirc;in
    al Faraono.</l>
  <l n='9'>Tiam la vinistestro ekparolis al Faraono, dirante:
    Miajn pekojn mi rememoras hodia&ubreve;.</l>
  <l n='10'>Faraono koleris siajn
    sklavojn, kaj metis min en malliberejon en la domon de la estro
    de la korpogardistoj, min kaj la bakistestron.</l>
  <l n='11'>Kaj ni son&gcirc;is
    son&gcirc;on en unu nokto, mi kaj li; &ccirc;iu havis son&gcirc;on kun aparta
    signifo.</l>
  <l n='12'>Kaj tie estis kun ni Hebrea junulo, sklavo de la
    estro de la korpogardistoj; kaj ni rakontis al li, kaj li
    signifoklarigis al ni niajn son&gcirc;ojn, al &ccirc;iu li klarigis la&ubreve; lia
    son&gcirc;o.</l>
  <l n='13'>Kaj kiel li klarigis al ni, tiel fari&gcirc;is: min oni
    revenigis al mia ofico, kaj lin oni pendigis.</l>
  <l n='14'>Tiam Faraono
    sendis alvoki Jozefon; kaj oni rapide eligis lin el la
    malliberejo, kaj li sin razis kaj &scirc;an&gcirc;is siajn vestojn kaj venis
    al Faraono.</l>
  <l n='15'>Kaj Faraono diris al Jozef: Mi son&gcirc;is son&gcirc;on, kaj
    neniu povas &gcirc;in klarigi; sed pri vi mi a&ubreve;dis, ke kiam vi a&ubreve;das
    son&gcirc;on, vi tuj &gcirc;in klarigas.</l>
  <l n='16'>Kaj Jozef respondis al Faraono,
    dirante: &Gcirc;i ne dependas de mi; Dio respondos bonon al Faraono.</l>
  <l n='17'>Kaj Faraono diris al Jozef: Mi son&gcirc;is, ke jen mi staras sur la
    bordo de la Rivero;</l>
  <l n='18'>kaj jen el la Rivero eliris sep bovinoj
    grasaj kaj belaspektaj kaj pa&scirc;ti&gcirc;is en la kanejo;</l>
  <l n='19'>sed jen sep
    aliaj bovinoj eliris post ili, maldikaj, tre malbonaspektaj kaj
    malgrasaj; tiajn malbelajn, kiel ili, mi ne vidis en la tuta
    Egipta lando;</l>
  <l n='20'>kaj la malgrasaj kaj malbelaj bovinoj forman&gcirc;is
    la sep anta&ubreve;ajn grasajn bovinojn;</l>
  <l n='21'>kaj tiuj eni&gcirc;is en ilian
    internon, sed oni ne povis rimarki, ke ili eni&gcirc;is en ilian
    internon, kaj ilia aspekto estis tiel maldika, kiel anta&ubreve;e. Kaj
    mi veki&gcirc;is.</l>
  <l n='22'>Kaj mi vidis en son&gcirc;o: jen sep spikoj elkreskis
    sur unu spiktrunko, plenaj kaj bonaj;</l>
  <l n='23'>sed jen sep spikoj,
    maldikaj, malgrasaj, kaj bruligitaj de la orienta vento,
    elkreskis post ili;</l>
  <l n='24'>kaj la malgrasaj spikoj englutis la sep
    bonajn spikojn. Kaj mi rakontis al la sor&ccirc;istoj, sed neniu
    klarigis al mi.</l>
  <l n='25'>Tiam Jozef diris al Faraono: La son&gcirc;o de
    Faraono estas unu; kion Dio estas faronta, Li diris al Faraono.</l>
  <l n='26'>La sep bonaj bovinoj estas sep jaroj, kaj la sep bonaj spikoj
    estas sep jaroj; &gcirc;i estas unu son&gcirc;o.</l>
  <l n='27'>Kaj la sep bovinoj
    malgrasaj kaj malbelaj, kiuj eliris post ili, estas sep jaroj;
    kaj la sep spikoj, malplenaj kaj bruligitaj de la orienta vento,
    estos sep jaroj de malsato.</l>
  <l n='28'>Tio estas, pri kio mi diris al
    Faraono, ke kion Dio estas faronta, Li montris al Faraono.</l>
  <l n='29'>Jen
    venos sep jaroj de granda abundeco en la tuta Egipta lando.</l>
  <l n='30'>Sed venos sep jaroj de malsato post ili; kaj forgesi&gcirc;os la tuta
    abundeco en la Egipta lando, kaj la malsato konsumos la teron.</l>
  <l n='31'>Kaj ne restos postesigno de la abundeco en la lando, pro tiu
    malsato, kiu venos poste, &ccirc;ar &gcirc;i estos tre malfacila.</l>
  <l n='32'>Kaj se
    la son&gcirc;o dufoje ripeti&gcirc;is al Faraono, tio montras, ke la afero
    estas firme decidita de Dio, kaj Dio rapidos plenumi tion.</l>
  <l n='33'>Kaj
    nun Faraono elser&ccirc;u homon kompetentan kaj sa&gcirc;an kaj estrigu lin
    super la Egipta lando;</l>
  <l n='34'>Faraono ordonu, ke li starigu
    observistojn en la lando kaj prenadu kvinonon de &ccirc;iuj produktoj
    de la Egipta tero dum la sep jaroj de abundeco.</l>
  <l n='35'>Kaj oni
    kolektu la tutan man&gcirc;a&jcirc;on de tiuj venontaj bonaj jaroj, kaj oni
    amasigu man&gcirc;eblan grenon en la urboj sub la disponon de Faraono,
    kaj oni &gcirc;in konservu.</l>
  <l n='36'>Kaj tiu man&gcirc;a&jcirc;o estos provizo por la
    lando por la sep jaroj de malsato, kiuj estos en la Egipta lando,
    por ke la lando ne pereu de malsato.</l>
  <l n='37'>Kaj tio pla&ccirc;is al Faraono
    kaj al &ccirc;iuj liaj servantoj.</l>
  <l n='38'>Kaj Faraono diris al siaj
    servantoj: &Ccirc;u ni povus trovi tian homon, kiel li, en kiu estas la
    spirito de Dio?</l>
  <l n='39'>Kaj Faraono diris al Jozef: &Ccirc;ar Dio sciigis al
    vi &ccirc;ion &ccirc;i tion, ne ekzistas kompetentulo kaj sa&gcirc;ulo tia, kiel
    vi.</l>
  <l n='40'>Vi estos super mia domo, kaj viajn vortojn obeos mia tuta
    popolo; nur per la trono mi estos pli alta ol vi.</l>
  <l n='41'>Kaj Faraono
    diris al Jozef: Vidu, mi estrigis vin super la tuta Egipta lando.</l>
  <l n='42'>Kaj Faraono deprenis sian ringon de sia mano kaj metis &gcirc;in sur
    la manon de Jozef; kaj li vestis lin per bisinaj vestoj kaj metis
    oran &ccirc;enon sur lian kolon.</l>
  <l n='43'>Kaj li veturigis lin sur sia dua
    &ccirc;aro; kaj oni kriis anta&ubreve; li: Genui&gcirc;u! Kaj li estrigis lin super
    la tuta Egipta lando.</l>
  <l n='44'>Kaj Faraono diris al Jozef: Mi estas
    Faraono; sed sen via ordono neniu levos sian manon a&ubreve; sian piedon
    en la tuta Egipta lando.</l>
  <l n='45'>Kaj Faraono donis al Jozef la nomon
    Cafnat-Panea&hcirc;, kaj li donis al li kiel edzinon Asnaton, filinon
    de Poti-Fera, pastro el On. Kaj Jozef komencis veturadon tra la
    Egipta lando.</l>
  <l n='46'>Jozef havis la a&gcirc;on de tridek jaroj, kiam li
    stari&gcirc;is anta&ubreve; Faraono, la re&gcirc;o de Egiptujo. Kaj Jozef foriris de
    Faraono kaj trapasis la tutan Egiptan landon.</l>
  <l n='47'>Kaj la tero
    alportis en la sep jaroj de abundeco grandegajn amasojn da greno.</l>
  <l n='48'>Kaj li kolektis la tutan grenon de la sep jaroj, kiuj estis en
    la Egipta lando, kaj li metis la grenon en la urbojn; la grenon
    de &ccirc;iuj kampoj, kiuj estis &ccirc;irka&ubreve; iu urbo, li metis en &gcirc;in.</l>
  <l n='49'>Kaj Jozef kolektis tre multe da greno, kiel la marborda sablo,
    &gcirc;is li &ccirc;esis kalkuli, &ccirc;ar oni ne plu povis kalkuli.</l>
  <l n='50'>Anta&ubreve; ol
    venis la jaroj de malsato, al Jozef naski&gcirc;is du filoj, kiujn
    naskis al li Asnat, filino de Poti-Fera, pastro el On.</l>
  <l n='51'>Kaj al
    la unuenaskito Jozef donis la nomon Manase, &ccirc;ar, li diris, Dio
    forgesigis al mi &ccirc;iujn miajn suferojn kaj la tutan domon de mia
    patro.</l>
  <l n='52'>Kaj al la dua li donis la nomon Efraim, &ccirc;ar, li diris,
    Dio faris min fruktoporta en la lando de mia suferado.</l>
  <l n='53'>Kaj
    fini&gcirc;is la sep jaroj de abundeco, kiuj estis en la Egipta lando.</l>
  <l n='54'>Kaj komenci&gcirc;is la sep jaroj de malsato, kiel diris Jozef; kaj
    estis malsato en &ccirc;iuj landoj, sed en la tuta lando Egipta estis
    pano.</l>
  <l n='55'>Kiam la tuta Egipta lando eksuferis malsaton, la popolo
    kriis al Faraono pri pano; tiam Faraono diris al &ccirc;iuj Egiptoj:
    Iru al Jozef, kaj kion li diros al vi, tion faru.</l>
  <l n='56'>La malsato
    estis en la tuta lando. Jozef malfermis &ccirc;iujn grenejojn, kaj
    vendadis al la Egiptoj. Kaj la malsato estis tre granda en la
    Egipta lando.</l>
  <l n='57'>Kaj el &ccirc;iuj landoj oni venadis Egiptujon, por
    a&ccirc;eti de Jozef, &ccirc;ar la malsato estis tre granda en &ccirc;iuj landoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='42'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Jakob scii&gcirc;is, ke oni vendas grenon en Egiptujo, li diris
    al siaj filoj: Kion vi rigardas?</l>
  <l n='2'>Kaj li diris: Mi a&ubreve;dis, ke oni
    vendas grenon en Egiptujo; veturu do tien kaj a&ccirc;etu por ni tie
    grenon, por ke ni vivu kaj ne mortu.</l>
  <l n='3'>Kaj forveturis dek fratoj
    de Jozef, por a&ccirc;eti grenon en Egiptujo.</l>
  <l n='4'>Sed Benjamenon, la
    fraton de Jozef, Jakob ne sendis kun liaj fratoj; &ccirc;ar li timis,
    ke eble lin trafos malfeli&ccirc;o.</l>
  <l n='5'>Kaj la filoj de Izrael venis, por
    a&ccirc;eti grenon, kune kun aliaj venintoj; &ccirc;ar estis malsato en la
    lando Kanaana.</l>
  <l n='6'>Kaj Jozef estis la estro super la lando, kaj li
    estis la vendanto de la greno por la tuta popolo de la lando. Kaj
    la fratoj de Jozef venis kaj klini&gcirc;is al li viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='7'>Kiam
    Jozef ekvidis siajn fratojn, li rekonis ilin; sed li &scirc;ajnigis sin
    fremda al ili kaj parolis kun ili malafable, kaj diris al ili: El
    kie vi venis? Kaj ili diris: El la lando Kanaana, por a&ccirc;eti
    man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='8'>Jozef rekonis siajn fratojn, sed ili lin ne rekonis.</l>
  <l n='9'>Kaj Jozef rememoris la son&gcirc;ojn, kiujn li son&gcirc;is pri ili. Kaj li
    diris al ili: Vi estas spionoj: vi venis, por vidi la malfortajn
    lokojn de la lando.</l>
  <l n='10'>Kaj ili diris al li: Ne, mia sinjoro! viaj
    sklavoj venis, por a&ccirc;eti man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='11'>Ni &ccirc;iuj estas filoj de unu
    homo; ni estas honestaj; viaj sklavoj neniam estis spionoj.</l>
  <l n='12'>Sed li diris al ili: Ne, vi venis, por vidi la malfortajn lokojn
    de la lando.</l>
  <l n='13'>Ili diris: Ni, viaj sklavoj, estas dek du fratoj,
    filoj de unu homo en la lando Kanaana; la plej juna estas nun kun
    nia patro, kaj unu malaperis.</l>
  <l n='14'>Kaj Jozef diris al ili: Estas
    tio, kion mi diris al vi, vi estas spionoj.</l>
  <l n='15'>Per tio mi vin
    elprovos: mi &jcirc;uras per la vivo de Faraono, ke vi foriros el &ccirc;i
    tie nur tiam, kiam venos &ccirc;i tien via plej juna frato.</l>
  <l n='16'>Sendu
    unu el vi, ke li alkonduku vian fraton; sed vi estos
    malliberigitaj, kaj oni esploros viajn vortojn, &ccirc;u vi diris la
    veron; se ne, tiam mi &jcirc;uras per la vivo de Faraono, ke vi estas
    spionoj.</l>
  <l n='17'>Kaj li metis ilin sub gardon por la da&ubreve;ro de tri
    tagoj.</l>
  <l n='18'>Kaj Jozef diris al ili en la tria tago: Tion faru, kaj
    vi restos vivaj, &ccirc;ar mi havas timon anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='19'>Se vi estas
    homoj honestaj, tiam unu el viaj fratoj restu malliberigita en la
    domo, en kiu oni vin gardas, kaj vi iru kaj forportu hejmen la
    grenon, kiun vi a&ccirc;etis kontra&ubreve; la malsato.</l>
  <l n='20'>Sed vian plej junan
    fraton venigu al mi, por ke pruvi&gcirc;u la vereco de viaj vortoj kaj
    por ke vi ne mortu. Kaj ili faris tiel.</l>
  <l n='21'>Kaj ili diris unu al
    alia: Vere ni estas kulpaj pro nia frato; &ccirc;ar ni vidis la
    suferadon de lia animo, kiam li petegis nin, sed ni ne a&ubreve;skultis;
    por tio venis sur nin &ccirc;i tiu sufero.</l>
  <l n='22'>Kaj Ruben respondis al
    ili, dirante: Mi diris ja al vi: Ne peku rilate la infanon; sed
    vi ne obeis; nun lia sango estas repostulata.</l>
  <l n='23'>Kaj ili ne
    sciis, ke Jozef komprenas; &ccirc;ar inter ili estis tradukanto.</l>
  <l n='24'>Kaj
    li deturnis sin de ili kaj ekploris; poste li denove returnis sin
    al ili kaj parolis kun ili, kaj li prenis el inter ili Simeonon
    kaj ligis lin anta&ubreve; iliaj okuloj.</l>
  <l n='25'>Kaj Jozef ordonis plenigi
    iliajn sakojn per greno kaj redoni ilian monon al &ccirc;iu en lian
    sakon kaj doni al ili man&gcirc;a&jcirc;on por la vojo. Tiel oni faris al
    ili.</l>
  <l n='26'>Kaj ili metis sian grenon sur siajn azenojn kaj foriris.</l>
  <l n='27'>Kaj unu el ili malfermis sian sakon, por doni fura&gcirc;on al sia
    azeno dum la nokta halto, kaj li ekvidis sian monon, kiu estis en
    la aperturo de lia sako.</l>
  <l n='28'>Kaj li diris al siaj fratoj: Mia mono
    estas redonita; jen &gcirc;i estas en mia sako. Tiam konsterni&gcirc;is iliaj
    koroj, kaj kun tremo ili diris unuj al la aliaj: Kial Dio faris
    tion al ni?</l>
  <l n='29'>Kiam ili venis al sia patro Jakob en la landon
    Kanaanan, ili rakontis al li &ccirc;ion, kio okazis al ili, dirante:</l>
  <l n='30'>La homo, kiu estas sinjoro super tiu lando, parolis kun ni
    malafable, kaj diris, ke ni estas spionoj en la lando.</l>
  <l n='31'>Kaj ni
    diris al li: Ni estas homoj honestaj, ni neniam estis spionoj;</l>
  <l n='32'>ni estas dek du fratoj, filoj de nia patro; unu malaperis, kaj la
    plej juna estas nun kun nia patro en la lando Kanaana.</l>
  <l n='33'>Tiam
    diris al ni la homo, kiu estas sinjoro super la lando: Per tio mi
    konvinki&gcirc;os, ke vi estas homoj honestaj: unu el viaj fratoj lasu
    &ccirc;e mi, kaj la necesan grenon por via hejmo prenu kaj iru;</l>
  <l n='34'>kaj
    venigu al mi vian plej junan fraton; tiam mi scios, ke vi ne
    estas spionoj, ke vi estas honestaj homoj; vian fraton mi redonos
    al vi, kaj vi povos negoci en la lando.</l>
  <l n='35'>Kiam ili malplenigis
    siajn sakojn, montri&gcirc;is, ke &ccirc;iu el ili havas sian liga&jcirc;on da mono
    en sia sako. Kaj ili vidis siajn liga&jcirc;ojn da mono, ili kaj ilia
    patro, kaj ili timi&gcirc;is.</l>
  <l n='36'>Kaj ilia patro Jakob diris al ili: Vi
    min seninfanigis; Jozef forestas, kaj Simeon forestas, kaj
    Benjamenon vi volas forpreni! sur min &ccirc;io falis!</l>
  <l n='37'>Tiam Ruben
    diris al sia patro jene: Miajn du filojn mortigu, se mi ne
    revenigos lin al vi; donu lin en mian manon, kaj mi revenigos lin
    al vi.</l>
  <l n='38'>Sed li diris: Mia filo ne iros kun vi; &ccirc;ar lia frato
    mortis, kaj li sola restis. Se lin trafos malfeli&ccirc;o sur la vojo,
    kiun vi iros, tiam vi enirigos miajn grizajn harojn kun mal&gcirc;ojo
    en &Scirc;eolon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='43'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La malsato estis tre premanta en la lando.</l>
  <l n='2'>Kiam ili forman&gcirc;is
    la grenon, kiun ili venigis el Egiptujo, ilia patro diris al ili:
    Iru denove kaj a&ccirc;etu por ni iom da pano.</l>
  <l n='3'>Tiam Jehuda diris al
    li jene: Tiu homo tre severe diris al ni: Ne aperu anta&ubreve; mi, se
    via frato ne estos kun vi.</l>
  <l n='4'>Se vi sendos nian fraton kun ni,
    tiam ni iros kaj a&ccirc;etos por vi panon;</l>
  <l n='5'>sed se vi ne sendos, tiam
    ni ne iros; &ccirc;ar tiu homo diris al ni: Ne aperu anta&ubreve; mi, se via
    frato ne estos kun vi.</l>
  <l n='6'>Kaj Izrael diris: Kial vi faris al mi
    tian malbonon, kaj diris al la homo, ke vi havas ankora&ubreve; fraton?</l>
  <l n='7'>Kaj ili diris: La homo severe demandis pri ni kaj pri nia
    familio, dirante: &Ccirc;u via patro ankora&ubreve; vivas? &ccirc;u vi havas fraton?
    Kaj ni respondis al li tiujn demandojn. &Ccirc;u ni povis scii, ke li
    diros: Venigu vian fraton?</l>
  <l n='8'>Kaj Jehuda diris al sia patro
    Izrael: Sendu la knabon kun mi, tiam ni levi&gcirc;os kaj iros, por ke
    ni vivu kaj ne mortu, ni kaj vi kaj niaj infanoj.</l>
  <l n='9'>Mi garantios
    por li, el miaj manoj vi lin postulos. Se mi ne revenigos lin al
    vi kaj ne starigos anta&ubreve; via viza&gcirc;o, tiam mi estos kulpa anta&ubreve; vi
    dum la tuta vivo.</l>
  <l n='10'>Se ni ne prokrastus, ni jam du fojojn estus
    revenintaj.</l>
  <l n='11'>Tiam diris al ili ilia patro Izrael: Se estas
    tiel, tiam faru jene: prenu el la plej bonaj fruktoj de la lando
    en viajn vazojn, kaj alportu al la homo donacon: iom da balzamo
    kaj iom da mielo, aroma&jcirc;on kaj mirhon, pistakojn kaj migdalojn.</l>
  <l n='12'>Kaj da mono prenu duoblan sumon en viajn manojn, kaj la monon,
    kiu estis metita returne en la aperturojn de viaj sakoj, redonu
    per viaj manoj: eble okazis eraro.</l>
  <l n='13'>Kaj vian fraton prenu, kaj
    levi&gcirc;u kaj iru returne al tiu homo.</l>
  <l n='14'>Kaj Dio la Plejpotenca
    akirigu al vi kompaton de tiu homo, ke li resendu kun vi vian
    alian fraton kaj Benjamenon; sed mi, se mi seninfani&gcirc;is, mi restu
    seninfana.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj la homoj prenis tiujn donacojn, kaj da mono ili prenis
    duoblan sumon en siajn manojn, kaj anka&ubreve; Benjamenon; kaj ili
    levi&gcirc;is kaj iris Egiptujon kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; Jozef.</l>
  <l n='16'>Kiam
    Jozef vidis kun ili Benjamenon, li diris al la estro de sia domo:
    Enkonduku tiujn homojn en la domon, kaj bu&ccirc;u bruton kaj pretigu;
    &ccirc;ar kun mi man&gcirc;os tiuj homoj hodia&ubreve; tagmeze.</l>
  <l n='17'>Kaj la homo
    faris, kiel diris Jozef, kaj la homo enkondukis tiujn homojn en
    la domon de Jozef.</l>
  <l n='18'>Kaj tiuj homoj ektimis, kiam oni enkondukis
    ilin en la domon de Jozef, kaj ili diris: Pro la mono, kiu anta&ubreve;e
    estis metita returne en niajn sakojn, oni enkondukis nin, por
    &jcirc;eti sur nin kalumnion kaj ataki nin, kaj preni nin kiel sklavojn
    kune kun niaj azenoj.</l>
  <l n='19'>Kaj ili aliris al la homo, kiu estis
    estro super la domo de Jozef, kaj ekparolis al li &ccirc;e la pordo de
    la domo.</l>
  <l n='20'>Kaj ili diris: Pardonu, nia sinjoro! ni estis
    venintaj, por a&ccirc;eti panon;</l>
  <l n='21'>sed kiam ni venis al la
    noktohaltejo kaj ni malfermis niajn sakojn, ni ekvidis, ke la
    mono de &ccirc;iu el ni estas en la aperturo de lia sako, nia mono la&ubreve;
    &gcirc;ia plena pezo; tial ni &gcirc;in realportis per niaj manoj.</l>
  <l n='22'>Kaj
    alian monon ni alportis per niaj manoj, por a&ccirc;eti panon. Ni ne
    scias, kiu metis nian monon en niajn sakojn.</l>
  <l n='23'>Kaj li diris:
    Estu trankvilaj, ne timu. Via Dio kaj la Dio de via patro donis
    al vi trezoron en viajn sakojn; vian monon mi ricevis. Kaj li
    elkondukis al ili Simeonon.</l>
  <l n='24'>Kaj tiu homo enkondukis ilin en la
    domon de Jozef kaj donis akvon, kaj ili lavis siajn piedojn; kaj
    li donis man&gcirc;on al iliaj azenoj.</l>
  <l n='25'>Kaj ili pretigis la donacojn
    por la veno de Jozef tagmeze; &ccirc;ar ili a&ubreve;dis, ke tie ili man&gcirc;os
    panon.</l>
  <l n='26'>Kaj Jozef venis hejmen; kaj ili alportis al li en la
    domon la donacojn, kiujn ili havis en la manoj, kaj klini&gcirc;is al
    li &gcirc;is la tero.</l>
  <l n='27'>Kaj li demandis ilin pri ilia farto, kaj
    diris: &Ccirc;u bone fartas via maljuna patro, pri kiu vi diris al mi?
    &ccirc;u li vivas ankora&ubreve;?</l>
  <l n='28'>Kaj ili diris: Via sklavo nia patro
    fartas bone; li vivas ankora&ubreve;. Kaj ili klini&gcirc;is kaj &jcirc;etis sin
    anta&ubreve; li sur la teron.</l>
  <l n='29'>Kaj li levis siajn okulojn, kaj ekvidis
    sian fraton Benjamen, la filon de lia patrino, kaj li diris: &Ccirc;u
    tio estas via plej juna frato, pri kiu vi diris al mi? Kaj li
    diris: Dio vin favoru, mia filo.</l>
  <l n='30'>Kaj Jozef forrapidis, &ccirc;ar
    ekflamis lia interno pro lia frato kaj li volis plori. Kaj li
    eniris en internan &ccirc;ambron kaj ploris tie.</l>
  <l n='31'>Sed li lavis sian
    viza&gcirc;on kaj eliris, kaj tenis sin forte, kaj diris: Surtabligu
    panon!</l>
  <l n='32'>Kaj oni surtabligis por li aparte, kaj por ili aparte,
    kaj por la Egiptoj, kiuj man&gcirc;is kun li, aparte; &ccirc;ar la Egiptoj ne
    povas man&gcirc;i panon kun Hebreoj: tio estas abomeninda&jcirc;o por ili.</l>
  <l n='33'>Kaj ili sidi&gcirc;is anta&ubreve; li, pli maljuna la&ubreve; sia maljuneco kaj pli
    juna la&ubreve; sia juneco; kaj la homoj miris unu anta&ubreve; alia.</l>
  <l n='34'>Kaj
    oni portis al ili man&gcirc;a&jcirc;on de lia tablo; sed la porcio de
    Benjamen estis kvinoble pli granda, ol la porcioj de &ccirc;iuj. Kaj
    ili trinkis kaj ebrii&gcirc;is kun li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='44'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Jozef ordonis al la estro de sia domo jene: Plenigu la
    sakojn de tiuj homoj per greno tiom, kiom ili nur povas porti,
    kaj metu la monon de &ccirc;iu en la aperturon de lia sako;</l>
  <l n='2'>kaj mian
    pokalon, la ar&gcirc;entan pokalon, metu en la aperturon de la sako de
    la plej juna, kune kun la mono por lia greno. Kaj tiu faris, kiel
    Jozef diris.</l>
  <l n='3'>Kiam eklumis la mateno, oni forsendis la homojn,
    ilin kaj iliajn azenojn.</l>
  <l n='4'>Kiam ili eliris el la urbo kaj ankora&ubreve;
    ne estis malproksime, Jozef diris al la estro de sia domo:
    Levi&gcirc;u, kuru post tiuj homoj, kaj kiam vi atingos ilin, diru al
    ili: Kial vi pagis malbonon por bono?</l>
  <l n='5'>&Gcirc;i estas ja tiu pokalo,
    el kiu trinkas mia sinjoro, kaj li anka&ubreve; a&ubreve;guras sur &gcirc;i! vi agis
    malbone!</l>
  <l n='6'>Kaj li kuratingis ilin kaj diris al ili tiujn vortojn.</l>
  <l n='7'>Kaj ili diris al li: Kial mia sinjoro parolas tiajn vortojn?
    Dio gardu viajn sklavojn de farado de tia afero!</l>
  <l n='8'>Jen la monon,
    kiun ni trovis en la aperturoj de niaj sakoj, ni realportis al vi
    el la lando Kanaana; kiel do ni &scirc;telus el la domo de via sinjoro
    ar&gcirc;enton a&ubreve; oron?</l>
  <l n='9'>Tiu el viaj sklavoj, &ccirc;e kiu oni &gcirc;in trovos,
    mortu, kaj anka&ubreve; ni fari&gcirc;u sklavoj al mia sinjoro.</l>
  <l n='10'>Kaj li
    diris: &Gcirc;i estu la&ubreve; viaj vortoj: tiu, &ccirc;e kiu &gcirc;i trovi&gcirc;os, estu mia
    sklavo, sed vi estos senkulpaj.</l>
  <l n='11'>Kaj rapide &ccirc;iu el ili mallevis
    sian sakon sur la teron, kaj &ccirc;iu malfermis sian sakon.</l>
  <l n='12'>Kaj li
    ser&ccirc;is; de la plej maljuna li komencis, kaj per la plej juna li
    finis. Kaj la pokalo trovi&gcirc;is en la sako de Benjamen.</l>
  <l n='13'>Tiam ili
    dis&scirc;iris siajn vestojn, kaj &ccirc;iu metis la &scirc;ar&gcirc;on sur sian azenon,
    kaj ili reiris en la urbon.</l>
  <l n='14'>Kaj Jehuda kaj liaj fratoj venis
    en la domon de Jozef, kiu estis ankora&ubreve; tie, kaj ili &jcirc;etis sin
    anta&ubreve; li sur la teron.</l>
  <l n='15'>Kaj Jozef diris al ili: Kian aferon vi
    faris! &ccirc;u vi ne scias, ke tia homo, kiel mi, facile divenos?</l>
  <l n='16'>Tiam Jehuda diris: Kion ni diru al mia sinjoro? kion ni parolu
    kaj per kio ni nin pravigu? Dio trovis la pekon de viaj sklavoj!
    jen ni estas sklavoj al mia sinjoro, ni kaj anka&ubreve; tiu, en kies
    manoj trovi&gcirc;is la pokalo.</l>
  <l n='17'>Sed li diris: Dio min gardu de tia
    faro! la homo, en kies mano trovi&gcirc;is la pokalo, estos sklavo al
    mi, sed vi iru en paco al via patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Tiam Jehuda aliris al li, kaj diris: Permesu, mia sinjoro, ke
    via sklavo diru vorton en la orelojn de mia sinjoro, kaj ne
    koleri&gcirc;u kontra&ubreve; via sklavo, &ccirc;ar vi estas kiel Faraono.</l>
  <l n='19'>Mia
    sinjoro demandis siajn sklavojn, dirante: &Ccirc;u vi havas patron a&ubreve;
    fraton?</l>
  <l n='20'>Kaj ni diris al mia sinjoro: Ni havas maljunan patron,
    kaj malgrandan knabon, naskitan en lia maljuneco; kaj lia frato
    mortis, kaj li restis sola de sia patrino, kaj lia patro lin
    amas.</l>
  <l n='21'>Tiam vi diris al viaj sklavoj: Venigu lin al mi, ke mi
    lin rigardu.</l>
  <l n='22'>Sed ni diris al mia sinjoro: La knabo ne povas
    forlasi sian patron; &ccirc;ar se li forlasos sian patron, tiu mortos.</l>
  <l n='23'>Tiam vi diris al viaj sklavoj: Se ne venos kun vi via plej
    juna frato, tiam ne aperu plu anta&ubreve; mia viza&gcirc;o.</l>
  <l n='24'>Kaj kiam ni
    venis al via sklavo nia patro, ni diris al li la vortojn de mia
    sinjoro.</l>
  <l n='25'>Nia patro diris: Reiru, a&ccirc;etu por ni iom da greno.</l>
  <l n='26'>Sed ni diris: Ni ne povas iri; se estos kun ni nia plej juna
    frato, tiam ni iros; &ccirc;ar ni ne povas aperi anta&ubreve; la viza&gcirc;o de tiu
    homo, se nia plej juna frato ne estos kun ni.</l>
  <l n='27'>Tiam via sklavo
    nia patro diris al ni: Vi scias, ke mia edzino naskis al mi du;</l>
  <l n='28'>sed unu foriris de mi, kaj mi diris: Li estas dis&scirc;irita; kaj
    mi ne vidis lin &gcirc;is nun;</l>
  <l n='29'>se vi anka&ubreve; &ccirc;i tiun prenos de mi kaj
    lin trafos malfeli&ccirc;o, tiam vi enirigos miajn grizajn harojn kun
    mal&gcirc;ojo en &Scirc;eolon.</l>
  <l n='30'>Kaj nun se mi venos al via sklavo mia patro
    kaj ne estos kun ni la knabo, al kies animo estas alligita lia
    animo,</l>
  <l n='31'>tiam, ekvidinte, ke la knabo forestas, li mortos; kaj
    viaj sklavoj enirigos la grizajn harojn de via sklavo nia patro
    kun mal&gcirc;ojo en &Scirc;eolon.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar mi, via sklavo, garantiis por la
    knabo anta&ubreve; mia patro, dirante: Se mi ne revenigos lin al vi, mi
    estos kulpa anta&ubreve; mia patro por &ccirc;iam.</l>
  <l n='33'>Tial mi, via sklavo,
    restu anstata&ubreve; la knabo kiel sklavo &ccirc;e mia sinjoro, sed la knabo
    iru kun siaj fratoj.</l>
  <l n='34'>&Ccirc;ar kiel mi iros al mia patro, se la
    knabo ne estos kun mi? mi tiam vidus la malfeli&ccirc;on, kiu trafos
    mian patron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='45'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Jozef ne povis plu sin deteni anta&ubreve; &ccirc;iuj, kiuj staris
    &ccirc;irka&ubreve; li, kaj li ekkriis: Elirigu &ccirc;iujn for de mi. Kaj neniu
    restis &ccirc;e li, kiam Jozef rekonigis sin al siaj fratoj.</l>
  <l n='2'>Kaj li
    la&ubreve;te ekploris, kaj a&ubreve;dis la Egiptoj, kaj a&ubreve;dis la domo de
    Faraono.</l>
  <l n='3'>Kaj Jozef diris al siaj fratoj: Mi estas Jozef; &ccirc;u mia
    patro vivas ankora&ubreve;? Sed liaj fratoj ne povis respondi al li, &ccirc;ar
    ili konfuzi&gcirc;is anta&ubreve; li.</l>
  <l n='4'>Kaj Jozef diris al siaj fratoj: Aliru
    do al mi. Kaj ili aliris. Kaj li diris: Mi estas Jozef, via
    frato, kiun vi vendis en Egiptujon.</l>
  <l n='5'>Sed nun ne aflikti&gcirc;u, kaj
    ne beda&ubreve;ru, ke vi vendis min &ccirc;i tien; &ccirc;ar por la savo de via vivo
    Dio sendis min anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar nun jam du jarojn da&ubreve;ras la
    malsato en la lando, sed ankora&ubreve; dum kvin jaroj ne estos plugado
    nek rikoltado.</l>
  <l n='7'>Kaj Dio sendis min anta&ubreve; vi, por vin restigi sur
    la tero kaj por konservi vian vivon per granda savo.</l>
  <l n='8'>Sciu do,
    ne vi sendis min &ccirc;i tien, sed Dio; kaj Li faris min patro al
    Faraono, kaj sinjoro super lia tuta domo, kaj reganto super la
    tuta Egipta lando.</l>
  <l n='9'>Iru rapide al mia patro, kaj diru al li:
    Tiele diris via filo Jozef: Dio faris min sinjoro super la tuta
    Egiptujo; venu al mi, ne prokrastu.</l>
  <l n='10'>Vi lo&gcirc;os en la lando
    Go&scirc;en, kaj vi estos proksime de mi, vi kaj viaj filoj kaj la
    filoj de viaj filoj, kaj viaj &scirc;afoj kaj viaj bovoj, kaj &ccirc;io, kion
    vi havas.</l>
  <l n='11'>Kaj mi nutros vin tie, &ccirc;ar ankora&ubreve; kvin jarojn
    da&ubreve;ros la malsato; por ke ne mizeri&gcirc;u vi kaj via domo, kaj &ccirc;io,
    kion vi havas.</l>
  <l n='12'>Kaj jen viaj okuloj nun vidas, kaj anka&ubreve; la
    okuloj de mia frato Benjamen, ke mia bu&scirc;o parolas al vi.</l>
  <l n='13'>Kaj
    rakontu al mia patro pri mia tuta gloro en Egiptujo, kaj &ccirc;ion,
    kion vi vidis; kaj rapide venigu mian patron &ccirc;i tien.</l>
  <l n='14'>Kaj li
    &jcirc;etis sin sur la kolon de sia frato Benjamen kaj ploris, kaj
    Benjamen ploris sur lia kolo.</l>
  <l n='15'>Kaj li kisis &ccirc;iujn siajn fratojn
    kaj ploris super ili. Poste liaj fratoj ekparolis kun li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj la famo venis en la domon de Faraono, ke venis la fratoj
    de Jozef. Kaj tio pla&ccirc;is al Faraono kaj al liaj servantoj.</l>
  <l n='17'>Kaj
    Faraono diris al Jozef: Diru al viaj fratoj: Faru tion, &scirc;ar&gcirc;u
    viajn brutojn kaj iru en la landon Kanaanan;</l>
  <l n='18'>kaj prenu vian
    patron kaj viajn familiojn, kaj venu al mi; mi donos al vi &ccirc;ion
    bonan en la Egipta lando, kaj vi man&gcirc;os la grasa&jcirc;on de la lando.</l>
  <l n='19'>Kaj ordonu al ili jene: Prenu al vi el la Egipta lando
    veturilojn por viaj infanoj kaj virinoj, kaj kunprenu vian patron
    kaj venu.</l>
  <l n='20'>Kaj ne tro zorgu pri viaj a&jcirc;oj; &ccirc;ar &ccirc;io bona en la
    Egipta lando estas al via dispono.</l>
  <l n='21'>Kaj la filoj de Izrael
    faris tiel. Kaj Jozef donis al ili veturilojn la&ubreve; la ordono de
    Faraono, kaj li donis al ili provizojn por la vojo.</l>
  <l n='22'>Al &ccirc;iuj li
    donis novajn vestojn, sed al Benjamen li donis tricent ar&gcirc;entajn
    monerojn kaj kvin novajn vestojn.</l>
  <l n='23'>Kaj por sia patro li sendis
    dek azenojn, &scirc;ar&gcirc;itajn per bona&jcirc;o el Egiptujo, kaj dek azeninojn,
    &scirc;ar&gcirc;itajn per greno, pano, kaj man&gcirc;a&jcirc;o por lia patro por la vojo.</l>
  <l n='24'>Kaj li forsendis siajn fratojn, kaj ili iris. Kaj li diris al
    ili: Ne malpacu dum la vojo.</l>
  <l n='25'>Kaj ili eliris el Egiptujo kaj
    venis en la landon Kanaanan al sia patro Jakob.</l>
  <l n='26'>Kaj ili
    sciigis al li, dirante: Jozef vivas ankora&ubreve;, kaj li regas nun
    super la tuta Egipta lando. Kaj lia koro konfuzi&gcirc;is, &ccirc;ar li ne
    kredis al ili.</l>
  <l n='27'>Kaj ili rediris al li &ccirc;iujn vortojn de Jozef,
    kiujn li diris al ili; kaj li vidis la veturilojn, kiujn Jozef
    sendis, por veturigi lin, kaj tiam la spirito de ilia patro Jakob
    revivi&gcirc;is.</l>
  <l n='28'>Kaj Izrael diris: Sufi&ccirc;as, ke mia filo Jozef
    ankora&ubreve; vivas: mi iros kaj vidos lin, anta&ubreve; ol mi mortos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='46'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Izrael ekiris kun &ccirc;io, kion li havis, kaj li venis en Beer-
    &Scirc;eban, kaj li alportis oferojn al la Dio de sia patro Isaak.</l>
  <l n='2'>Kaj Dio diris al Izrael en nokta vizio: Jakob! Jakob! Kaj tiu
    diris: Jen mi estas.</l>
  <l n='3'>Kaj Li diris: Mi estas Dio, la Dio de via
    patro. Ne timu iri Egiptujon, &ccirc;ar Mi tie faros vin granda popolo.</l>
  <l n='4'>Mi iros kun vi Egiptujon, kaj Mi anka&ubreve; revenigos vin; kaj Jozef
    metos sian manon sur viajn okulojn.</l>
  <l n='5'>Kaj Jakob levi&gcirc;is el Beer-
    &Scirc;eba; kaj la filoj de Izrael ekveturigis sian patron Jakob kaj
    siajn infanojn kaj siajn edzinojn sur la veturiloj, kiujn sendis
    Faraono, por alveturigi lin.</l>
  <l n='6'>Kaj ili prenis siajn brutojn, kaj
    sian havon, kiun ili akiris en la lando Kanaana, kaj venis
    Egiptujon, Jakob kaj lia tuta idaro kun li.</l>
  <l n='7'>Siajn filojn kaj
    nepojn, siajn filinojn kaj nepinojn, kaj sian tutan idaron li
    venigis kun si en Egiptujon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Jen estas la nomoj de la filoj de Izrael, kiuj venis Egiptujon:
    Jakob kaj liaj filoj. La unuenaskito de Jabob, Ruben.</l>
  <l n='9'>Kaj la
    filoj de Ruben: &Hcirc;ano&hcirc; kaj Palu kaj &Hcirc;ecron kaj Karmi.</l>
  <l n='10'>Kaj la
    filoj de Simeon: Jemuel kaj Jamin kaj Ohad kaj Ja&hcirc;in kaj Co&hcirc;ar,
    kaj &Scirc;aul, filo de Kanaanidino.</l>
  <l n='11'>Kaj la filoj de Levi: Ger&scirc;on,
    Kehat, kaj Merari.</l>
  <l n='12'>Kaj la filoj de Jehuda: Er kaj Onan kaj
    &Scirc;ela kaj Perec kaj Zera&hcirc;; sed Er kaj Onan mortis en la lando
    Kanaana. Kaj la filoj de Perec estis: &Hcirc;ecron kaj &Hcirc;amul.</l>
  <l n='13'>Kaj la
    filoj de Isa&hcirc;ar: Tola kaj Puva kaj Job kaj &Scirc;imron.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    filoj de Zebulun: Sered kaj Elon kaj Ja&hcirc;leel.</l>
  <l n='15'>Tio estas la
    filoj de Lea, kiujn &scirc;i naskis al Jakob en Mezopotamio, kaj lia
    filino Dina. La nombro de &ccirc;iuj animoj de liaj filoj kaj filinoj
    estis tridek tri.</l>
  <l n='16'>Kaj la filoj de Gad: Cifjon kaj &Hcirc;agi, &Scirc;uni
    kaj Ecbon, Eri kaj Arod kaj Areli.</l>
  <l n='17'>Kaj la filoj de A&scirc;er: Jimna
    kaj Ji&scirc;va kaj Ji&scirc;vi kaj Beria, kaj Sera&hcirc;, ilia fratino; kaj la
    filoj de Beria: &Hcirc;eber kaj Malkiel.</l>
  <l n='18'>Tio estas la filoj de
    Zilpa, kiun Laban donis al sia filino Lea; kaj &scirc;i naskis ilin al
    Jakob, dek ses animojn.</l>
  <l n='19'>La filoj de Ra&hcirc;el, edzino de Jakob:
    Jozef kaj Benjamen.</l>
  <l n='20'>Kaj al Jozef en la lando Egipta naski&gcirc;is
    Manase kaj Efraim, kiujn naskis al li Asnat, filino de Poti-Fera,
    pastro el On.</l>
  <l n='21'>Kaj la filoj de Benjamen: Bela kaj Be&hcirc;er kaj
    A&scirc;bel, Gera kaj Naaman, E&hcirc;i kaj Ro&scirc;, Mupim kaj &Hcirc;upim kaj Ard.</l>
  <l n='22'>Tio estas la filoj de Ra&hcirc;el, kiuj naski&gcirc;is al Jakob, kune dek
    kvar animoj.</l>
  <l n='23'>Kaj la filoj de Dan: &Hcirc;u&scirc;im.</l>
  <l n='24'>Kaj la filoj de
    Naftali: Ja&hcirc;ceel kaj Guni kaj Jecer kaj &Scirc;ilem.</l>
  <l n='25'>Tio estas la
    filoj de Bilha, kiun donis Laban al sia filino Ra&hcirc;el; &scirc;i naskis
    ilin al Jakob, kune sep animojn.</l>
  <l n='26'>La nombro de &ccirc;iuj animoj,
    kiuj venis kun Jakob en Egiptujon, kiuj eliris el lia lumbo, krom
    la edzinoj de la filoj de Jakob, estis sesdek ses.</l>
  <l n='27'>Kaj la
    filoj de Jozef, kiuj naski&gcirc;is al li en Egiptujo, estis du animoj.
    La nombro de &ccirc;iuj animoj de la domo de Jakob, kiuj venis
    Egiptujon, estis sepdek.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Jehudan li sendis anta&ubreve; si al Jozef, por ke li informu lin
    anta&ubreve;e pri Go&scirc;en. Kaj ili venis en la landon Go&scirc;en.</l>
  <l n='29'>Kaj Jozef
    jungis sian &ccirc;aron kaj veturis renkonte al sia patro Izrael en la
    landon Go&scirc;en. Kaj kiam li ekvidis lin, li &jcirc;etis sin sur lian
    kolon kaj longe ploris sur lia kolo.</l>
  <l n='30'>Kaj Izrael diris al
    Jozef: Nun mi volonte mortos, vidinte vian viza&gcirc;on, &ccirc;ar vi vivas
    ankora&ubreve;.</l>
  <l n='31'>Kaj Jozef diris al siaj fratoj kaj al la domo de sia
    patro: Mi iros kaj rakontos al Faraono, kaj diros al li: Miaj
    fratoj kaj la domo de mia patro, kiuj estis en la lando Kanaana,
    venis al mi;</l>
  <l n='32'>kaj tiuj homoj estas pa&scirc;tistoj, &ccirc;ar ili estas
    brutedukistoj; kaj siajn malgrandajn kaj grandajn brutojn, kaj
    &ccirc;ion, kion ili havas, ili kunportis.</l>
  <l n='33'>Kaj se Faraono vin
    alvokos, kaj diros: Kio estas via okupo?</l>
  <l n='34'>tiam diru: Viaj
    sklavoj estis brutedukistoj de nia juneco &gcirc;is nun, kiel ni, tiel
    anka&ubreve; niaj patroj; por ke vi enlo&gcirc;i&gcirc;u en la lando Go&scirc;en; &ccirc;ar &ccirc;iu
    pa&scirc;tisto estas abomeninda&jcirc;o por la Egiptoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='47'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jozef venis kaj sciigis al Faraono, kaj diris: Mia patro kaj
    miaj fratoj kaj iliaj malgrandaj kaj grandaj brutoj, kaj &ccirc;io, kio
    apartenas al ili, venis el la lando Kanaana, kaj nun ili estas en
    la lando Go&scirc;en.</l>
  <l n='2'>Kaj el inter siaj fratoj li prenis kvin homojn
    kaj starigis ilin anta&ubreve; Faraono.</l>
  <l n='3'>Kaj Faraono diris al liaj
    fratoj: Kio estas via okupo? Kaj ili diris al Faraono: Viaj
    sklavoj estas brutedukistoj, kiel ni, tiel anka&ubreve; niaj patroj.</l>
  <l n='4'>Kaj ili diris al Faraono: Ni venis, por lo&gcirc;i en la lando; &ccirc;ar ne
    ekzistas pa&scirc;ta&jcirc;o por la brutoj de viaj sklavoj, &ccirc;ar forta estas
    la malsato en la lando Kanaana; permesu do, ke viaj sklavoj lo&gcirc;u
    en la lando Go&scirc;en.</l>
  <l n='5'>Tiam Faraono diris al Jozef jene: Via patro
    kaj viaj fratoj venis al vi;</l>
  <l n='6'>la lando Egipta estas anta&ubreve; vi; en
    la plej bona loko de la lando lo&gcirc;igu vian patron kaj viajn
    fratojn; ili lo&gcirc;u en la lando Go&scirc;en; kaj se vi scias, ke estas
    inter ili kapablaj homoj, faru ilin administrantoj de miaj
    brutoj.</l>
  <l n='7'>Kaj Jozef enkondukis sian patron Jakob kaj starigis lin
    anta&ubreve; Faraono; kaj Jakob benis Faraonon.</l>
  <l n='8'>Faraono diris al
    Jakob: Kian a&gcirc;on vi havas?</l>
  <l n='9'>Kaj Jakob diris al Faraono: La
    nombro de la jaroj de mia migrado estas cent tridek jaroj;
    malmultaj kaj malbonaj estis la jaroj de mia vivo, kaj ili ne
    atingis la nombron de la jaroj de la vivo de miaj patroj dum ilia
    migrado.</l>
  <l n='10'>Kaj Jakob benis Faraonon kaj foriris de Faraono.</l>
  <l n='11'>Kaj Jozef enlo&gcirc;igis sian patron kaj siajn fratojn, kaj donis al
    ili poseda&jcirc;on en la Egipta lando, en la lando Rameses, kiel
    Faraono ordonis.</l>
  <l n='12'>Kaj Jozef havigis panon al sia patro kaj al
    siaj fratoj kaj al la tuta domo de sia patro, la&ubreve; la nombro de la
    infanoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Ne estis pano sur la tuta tero, &ccirc;ar la malsato estis tre
    forta; kaj senforti&gcirc;is de la malsato la lando Egipta kaj la lando
    Kanaana.</l>
  <l n='14'>Kaj Jozef kolektis la tutan monon, kiu trovi&gcirc;is en la
    lando Egipta kaj en la lando Kanaana, pro la greno, kiun oni
    a&ccirc;etadis; kaj Jozef enportis la tutan monon en la domon de
    Faraono.</l>
  <l n='15'>Kiam ne estis plu mono en la lando Egipta kaj en la
    lando Kanaana, &ccirc;iuj Egiptoj venis al Jozef, kaj diris: Donu al ni
    panon; kial ni mortu anta&ubreve; vi pro tio, ke ni jam ne havas monon?</l>
  <l n='16'>Tiam Jozef diris: Donu viajn brutojn; kaj mi donos al vi panon
    pro viaj brutoj, se vi jam ne havas monon.</l>
  <l n='17'>Kaj ili alkondukis
    siajn brutojn al Jozef; kaj Jozef donis al ili panon pro &ccirc;evaloj,
    &scirc;afoj, bovoj, kaj azenoj, kaj li provizadis al ili panon pro &ccirc;iuj
    iliaj brutoj en tiu jaro.</l>
  <l n='18'>Kiam fini&gcirc;is tiu jaro, ili venis al
    li en la dua jaro, kaj diris al li: Ni ne ka&scirc;os anta&ubreve; nia
    sinjoro, ke monon ni jam ne havas, kaj la brutoj estas &ccirc;e nia
    sinjoro; nenio restis anta&ubreve; nia sinjoro krom niaj korpoj kaj nia
    tero;</l>
  <l n='19'>kial ni pereu anta&ubreve; viaj okuloj, ni kaj nia tero? a&ccirc;etu
    nin kaj nian teron pro la pano, kaj ni kaj nia tero estu sklavoj
    al Faraono; kaj donu semon, por ke ni vivu kaj ne mortu kaj la
    tero ne dezerti&gcirc;u.</l>
  <l n='20'>Kaj Jozef a&ccirc;etis la tutan Egiptan teron por
    Faraono; &ccirc;ar la Egiptoj vendis &ccirc;iu sian kampon, &ccirc;ar forte premis
    ilin la malsato. Kaj la tero fari&gcirc;is propra&jcirc;o de Faraono.</l>
  <l n='21'>Kaj
    la popolon li transirigis en la urbojn, de unu fino de Egiptujo
    &gcirc;is la alia.</l>
  <l n='22'>Nur la teron de la pastroj li ne a&ccirc;etis; &ccirc;ar la
    pastroj havis parton, difinitan de Faraono, kaj ili man&gcirc;adis sian
    parton, kiun donis al ili Faraono, tial ili ne vendis sian teron.</l>
  <l n='23'>Kaj Jozef diris al la popolo: Jen mi a&ccirc;etis vin hodia&ubreve; kaj
    vian teron por Faraono; jen mi donas al vi semon, kaj prisemu la
    teron.</l>
  <l n='24'>Kaj kiam vi havos rikolton, vi donos kvinonon al
    Faraono, kaj kvar partoj apartenos al vi, por prisemi la kampon
    kaj por man&gcirc;i, por vi, por &ccirc;io, kio estas en viaj domoj, kaj por
    viaj infanoj.</l>
  <l n='25'>Kaj ili diris: Vi konservis nian vivon; ni akiru
    favoron de nia sinjoro, kaj ni estu sklavoj al Faraono.</l>
  <l n='26'>Kaj
    Jozef faris &gcirc;in le&gcirc;o &gcirc;is la hodia&ubreve;a tago: de la tero Egipta
    kvinono de la produktoj apartenas al Faraono. Nur la tero de la
    pastroj ne fari&gcirc;is propra&jcirc;o de Faraono.</l>
  <l n='27'>Kaj Izrael eklo&gcirc;is en
    la lando Egipta, en la lando Go&scirc;en; kaj ili posedis &gcirc;in kaj
    fruktis kaj multi&gcirc;is forte.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj Jakob vivis en la lando Egipta dek sep jarojn. Kaj la
    da&ubreve;ro de la vivo de Jakob estis cent kvardek sep jaroj.</l>
  <l n='29'>Kiam
    alproksimi&gcirc;is la tempo, kiam Izrael devis morti, li alvokis sian
    filon Jozef, kaj diris al li: Se mi akiris vian favoron, metu
    vian manon sub mian femuron kaj faru al mi favorkora&jcirc;on kaj
    fidela&jcirc;on, ne enterigu min en Egiptujo;</l>
  <l n='30'>sed mi ku&scirc;u kun miaj
    patroj; elportu min el Egiptujo kaj entombigu min en ilia
    tombujo. Kaj tiu diris: Mi faros, kiel vi diris.</l>
  <l n='31'>Kaj li diris:
    &Jcirc;uru al mi. Kaj tiu &jcirc;uris. Kaj Izrael adorklini&gcirc;is sur la kapa
    parto de la lito.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='48'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tiuj okazinta&jcirc;oj oni sciigis al Jozef: Jen, via patro
    estas malsana. Kaj li prenis kun si siajn du filojn, Manase kaj
    Efraim.</l>
  <l n='2'>Kaj oni sciigis al Jakob, dirante: Jen via filo Jozef
    venas al vi. Tiam Izrael stre&ccirc;is siajn fortojn kaj sidi&gcirc;is sur la
    lito.</l>
  <l n='3'>Kaj Jakob diris al Jozef: Dio la Plejpotenca aperis al mi
    en Luz, en la lando Kanaana, kaj benis min.</l>
  <l n='4'>Kaj Li diris al mi:
    Mi fruktigos vin kaj multigos vin kaj faros vin amaso da popoloj,
    kaj Mi donos &ccirc;i tiun landon al via idaro post vi kiel eternan
    poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='5'>Kaj nun viaj du filoj, kiuj naski&gcirc;is al vi en la
    lando Egipta anta&ubreve; mia alveno al vi en Egiptujon, estas miaj;
    Efraim kaj Manase estu al mi, kiel Ruben kaj Simeon.</l>
  <l n='6'>Sed viaj
    infanoj, kiuj naski&gcirc;os al vi post ili, estu viaj; per la nomo de
    siaj fratoj ili estos nomataj en sia hereda parto.</l>
  <l n='7'>Kiam mi
    venis el Mezopotamio, mortis &ccirc;e mi Ra&hcirc;el en la lando Kanaana, dum
    la vojo, kiam restis ankora&ubreve; iom da tero &gcirc;is Efrata; kaj mi
    enterigis &scirc;in tie sur la vojo al Efrata, kiu estas nomata anka&ubreve;
    Bet-Le&hcirc;em.</l>
  <l n='8'>Kaj Izrael ekvidis la filojn de Jozef, kaj diris:
    Kiuj estas &ccirc;i tiuj?</l>
  <l n='9'>Kaj Jozef diris al sia patro: Ili estas
    miaj filoj, kiujn donis al mi Dio &ccirc;i tie. Kaj tiu diris:
    Alkonduku ilin al mi, kaj mi benos ilin.</l>
  <l n='10'>La okuloj de Izrael
    malforti&gcirc;is de maljuneco, li ne povis bone vidi. Jozef alkondukis
    ilin al li, kaj li kisis ilin kaj &ccirc;irka&ubreve;prenis ilin.</l>
  <l n='11'>Kaj
    Izrael diris al Jozef: Vidi vian viza&gcirc;on mi ne esperis, kaj jen
    Dio vidigis al mi e&ccirc; vian idaron.</l>
  <l n='12'>Kaj Jozef forigis ilin de
    liaj genuoj, kaj klini&gcirc;is anta&ubreve; li viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='13'>Kaj Jozef
    prenis amba&ubreve;, Efraimon per sia dekstra mano, kontra&ubreve; la
    maldekstra de Izrael, kaj Manasen per sia maldekstra mano,
    kontra&ubreve; la dekstra de Izrael, kaj alkondukis ilin al li.</l>
  <l n='14'>Sed
    Izrael etendis sian dekstran manon kaj metis &gcirc;in sur la kapon de
    Efraim, kvankam li estis la pli juna, kaj sian maldekstran sur la
    kapon de Manase; li intence tiel faris per siaj manoj, &ccirc;ar Manase
    estis la unuenaskito.</l>
  <l n='15'>Kaj li benis Jozefon, kaj diris: Dio,
    anta&ubreve; kiu iradis miaj patroj Abraham kaj Isaak, Dio, kiu pa&scirc;tis
    min de mia naski&gcirc;o &gcirc;is la nuna tago,</l>
  <l n='16'>la an&gcirc;elo, kiu savis min
    de &ccirc;ia malbono &dash; Li benu la knabojn; oni nomu ilin per mia nomo
    kaj per la nomo de miaj patroj Abraham kaj Isaak, kaj ili kresku
    kaj multi&gcirc;u sur la tero.</l>
  <l n='17'>Jozef vidis, ke lia patro metis sian
    dekstran manon sur la kapon de Efraim, kaj tio ne pla&ccirc;is al li;
    kaj li prenis la manon de sia patro, por deturni &gcirc;in de la kapo
    de Efraim sur la kapon de Manase.</l>
  <l n='18'>Kaj Jozef diris al sia
    patro: Ne tiel, mia patro, &ccirc;ar &ccirc;i tiu estas la unuenaskito; metu
    vian dekstran manon sur lian kapon.</l>
  <l n='19'>Sed lia patro rifuzis, kaj
    diris: Mi scias, mia filo, mi scias; li anka&ubreve; fari&gcirc;os popolo kaj
    li anka&ubreve; fari&gcirc;os granda, sed lia pli juna frato estos pli granda
    ol li, kaj lia idaro estos multenombra inter la popoloj.</l>
  <l n='20'>Kaj
    li benis ilin en tiu tago, dirante: Per vi benados Izrael,
    dirante: Dio vin faru kiel Efraim kaj Manase. Kaj li metis
    Efraimon anta&ubreve; Manase.</l>
  <l n='21'>Kaj Izrael diris al Jozef: Jen mi
    mortas; kaj Dio estos kun vi kaj revenigos vin en la landon de
    viaj patroj.</l>
  <l n='22'>Kaj mi donas al vi unu pecon da lando preferece
    anta&ubreve; viaj fratoj, kiun mi prenis el la manoj de la Amoridoj per
    mia glavo kaj pafarko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='49'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Jakob alvokis siajn filojn, kaj diris: Kolekti&gcirc;u, kaj mi
    sciigos al vi, kio fari&gcirc;os al vi en la tempo venonta.</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Kunvenu kaj a&ubreve;skultu, filoj de Jakob,<lb/>
         Kaj a&ubreve;skultu Izraelon, vian patron.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='3'>Ruben, vi estas mia unuenaskito,<lb/>
         Mia forto kaj komenco de mia vireco,<lb/>
         Supro de digno kaj supro de potenco;<lb/></l>
  <l n='4'>Rapidema kiel akvo, vi ne staros plej alte,<lb/>
         &Ccirc;ar vi supreniris sur la liton de via patro;<lb/>
         Tiam vi malhonoris mian liton per la supreniro.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='5'>Simeon kaj Levi, fratoj;<lb/>
         Iloj kruelaj estas viaj glavoj,<lb/></l>
  <l n='6'>En ilian konsilon mia animo ne iru,<lb/>
         Al ilia kunveno ne ali&gcirc;u mia honoro;<lb/>
         &Ccirc;ar en sia kolero ili mortigis viron<lb/>
         Kaj pro sia kaprico ili kripligis bovon.<lb/></l>
  <l n='7'>Malbenita estu ilia kolero, &ccirc;ar &gcirc;i estas forta,<lb/>
         Kaj ilia furiozo, &ccirc;ar &gcirc;i estas kruela.<lb/>
         Mi dividos ilin en Jakob,<lb/>
         Kaj mi dis&jcirc;etos ilin en Izrael.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='8'>Jehuda, vin la&ubreve;dos viaj fratoj;<lb/>
         Via mano estas sur la nuko de viaj malamikoj;<lb/>
         Klini&gcirc;os anta&ubreve; vi la filoj de via patro.<lb/></l>
  <l n='9'>Juna leono estas Jehuda;<lb/>
         De &ccirc;asakiro, mia filo, vi levi&gcirc;is.<lb/>
         Li genui&gcirc;is, ku&scirc;i&gcirc;is kiel leono kaj kiel leonino;<lb/>
         Kiu lin levos?<lb/></l>
  <l n='10'>Ne forpreni&gcirc;os sceptro de Jehuda,<lb/>
         Nek regbastono de inter liaj piedoj,<lb/>
         &Gcirc;is venos paco<lb/>
         Kaj al li humili&gcirc;os la popoloj.<lb/></l>
  <l n='11'>Li alligas al la vinbertrunko sian azenidon<lb/>
         Kaj al la delikata vinberbran&ccirc;o la filon de sia azenino;<lb/>
         Li lavas en vino sian veston<lb/>
         Kaj en sango de vinberoj sian mantelon.<lb/></l>
  <l n='12'>Liaj okuloj estas ru&gcirc;aj de vino<lb/>
         Kaj la dentoj blankaj de lakto.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='13'>Zebulun lo&gcirc;os &ccirc;e la bordo de maro,<lb/>
         &Ccirc;e albordi&gcirc;ejo de &scirc;ipoj,<lb/>
         Kaj lia limo atingos Cidonon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='14'>Isa&hcirc;ar estas fortosta azeno;<lb/>
         Li ku&scirc;os inter la bara&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj li vidis, ke ripozo estas bona<lb/>
         Kaj la tero estas agrabla;<lb/>
         Kaj li klinis sian &scirc;ultron por portado<lb/>
         Kaj fari&gcirc;is laboristo por tributo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='16'>Dan ju&gcirc;os sian popolon,<lb/>
         Kiel unu el la triboj de Izrael.<lb/></l>
  <l n='17'>Dan estos serpento &ccirc;e la vojo,<lb/>
         Cerasto &ccirc;e la irejo,<lb/>
         Mordanto de kalkano de &ccirc;evalo,<lb/>
         Ke &gcirc;ia rajdanto falas malanta&ubreve;en.<lb/></l>
  <l n='18'>Vian helpon mi esperas, ho Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='19'>Gadon premos amaso,<lb/>
         Sed li repremos &gcirc;in je la kalkano.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='20'>&Ccirc;e A&scirc;er estas grasa lia pano,<lb/>
         Kaj li liverados franda&jcirc;ojn al re&gcirc;oj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='21'>Naftali estas belkura cervo;<lb/>
         Li donas belajn parolojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='22'>Fruktoporta arbo estas Jozef,<lb/>
         Fruktoporta arbo super fonto;<lb/>
         La bran&ccirc;oj etendi&gcirc;is super la muron.<lb/></l>
  <l n='23'>&Ccirc;agrenis lin pafistoj<lb/>
         Kaj pafis kaj malamikis kontra&ubreve; li;<lb/></l>
  <l n='24'>Sed forta restis lia pafarko<lb/>
         Kaj elastaj estas liaj brakoj,<lb/>
         Per la manoj de la Potenculo de Jakob,<lb/>
         Per la Pa&scirc;tisto, la Roko de Izrael.<lb/></l>
  <l n='25'>La Dio de via patro donos al vi helpon,<lb/>
         La Plejpotenculo benos vin<lb/>
         Per benoj de la &ccirc;ielo supre,<lb/>
         Per benoj de la abismo, kiu ku&scirc;as malsupre,<lb/>
         Per benoj de la mamoj kaj de la utero.<lb/></l>
  <l n='26'>La benoj de via patro estas pli fortaj,<lb/>
         Ol la benoj de miaj gepatroj,<lb/>
         &Gcirc;is la limo de la eternaj alta&jcirc;oj.<lb/>
         Ili estu sur la kapo de Jozef<lb/>
         Kaj sur la verto de la elektito inter liaj fratoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='27'>Benjamen estas lupo karno&scirc;ira;<lb/>
         Matene li man&gcirc;os &ccirc;asakiron,<lb/>
         Kaj vespere li dividos raba&jcirc;on.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Tio estas &ccirc;iuj dek du triboj de Izrael; kaj tio estas, kion
    diris al ili ilia patro; kaj li benis ilin, &ccirc;iun per aparta beno
    li benis.</l>
  <l n='29'>Kaj li ordonis al ili, kaj diris al ili: Mi
    alkolekti&gcirc;as al mia popolo; enterigu min apud miaj patroj en la
    kaverno, kiu trovi&gcirc;as sur la kampo de Efron la &Hcirc;etido,</l>
  <l n='30'>en la
    duobla kampa kaverno, kiu trovi&gcirc;as anta&ubreve; Mamre en la lando
    Kanaana kaj kiun Abraham a&ccirc;etis kune kun la kampo de Efron la
    &Hcirc;etido kiel tomban poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='31'>Tie oni enterigis Abrahamon kaj
    lian edzinon Sara, tie oni enterigis Isaakon kaj lian edzinon
    Rebeka, kaj tie mi enterigis Lean,</l>
  <l n='32'>sur la kampo kaj en la
    kaverno sur &gcirc;i, kiuj estas a&ccirc;etitaj de el la filoj de &Hcirc;et.</l>
  <l n='33'>Kaj
    Jakob finis la ordonadon al siaj filoj, kaj li kunigis siajn
    piedojn sur la lito, kaj mortis kaj alkolekti&gcirc;is al sia popolo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='50'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Jozef &jcirc;etis sin sur la viza&gcirc;on de sia patro, kaj ploris
    super li kaj kisis lin.</l>
  <l n='2'>Kaj Jozef ordonis al siaj servantoj
    kuracistoj, balzami lian patron; kaj la kuracistoj balzamis
    Izraelon.</l>
  <l n='3'>Kaj pasis super li kvardek tagoj; &ccirc;ar tiel longe
    da&ubreve;ras la tagoj de balzamado. Kaj la Egiptoj ploris pri li sepdek
    tagojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kiam pasis la tagoj de lia priplorado, Jozef ekparolis al la
    domanoj de Faraono, dirante: Se mi akiris vian favoron, diru al
    Faraono jene:</l>
  <l n='5'>Mia patro &jcirc;urigis min, dirante: Jen mi mortas; en
    mia tombo, kiun mi elfosis al mi en la lando Kanaana, tie vi min
    enterigu. Nun mi volus iri, enterigi mian patron, kaj reveni.</l>
  <l n='6'>Kaj Faraono diris: Iru kaj enterigu vian patron, kiel li &jcirc;urigis
    vin.</l>
  <l n='7'>Kaj Jozef iris, por enterigi sian patron; kaj kun li iris
    &ccirc;iuj servantoj de Faraono, la &ccirc;efoj de lia domo kaj &ccirc;iuj &ccirc;efoj de
    la lando Egipta,</l>
  <l n='8'>kaj la tuta domo de Jozef, kaj liaj fratoj kaj
    la domo de lia patro; nur siajn infanojn kaj siajn malgrandajn
    kaj grandajn brutojn ili restigis en la lando Go&scirc;en.</l>
  <l n='9'>Kun ili
    iris anka&ubreve; &ccirc;aroj kaj rajdantoj; kaj la anaro estis tre granda.</l>
  <l n='10'>Ili venis al la placo Atad, kiu estas transe de Jordan, kaj ili
    faris tie grandan kaj fortan priploradon; kaj li funebris pri sia
    patro dum sep tagoj.</l>
  <l n='11'>Kiam la lo&gcirc;antoj de la lando Kanaana
    vidis la funebron sur la placo Atad, ili diris: &Gcirc;i estas granda
    funebro &ccirc;e la Egiptoj; tial la loko ricevis la nomon Abel-
    Micraim. &Gcirc;i estas transe de Jordan.</l>
  <l n='12'>Kaj liaj infanoj faris kun
    li, kiel li ordonis al ili.</l>
  <l n='13'>Kaj liaj filoj forportis lin en la
    landon Kanaanan, kaj enterigis lin en la kampa duobla kaverno,
    kiun Abraham a&ccirc;etis kune kun la kampo kiel tomban poseda&jcirc;on de el
    Efron la &Hcirc;etido, anta&ubreve; Mamre.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj Jozef revenis Egiptujon, li kaj liaj fratoj, kaj &ccirc;iuj,
    kiuj iris kun li, por enterigi lian patron, post kiam ili
    enterigis lian patron.</l>
  <l n='15'>Kiam la fratoj de Jozef vidis, ke ilia
    patro mortis, ili diris: Eble Jozef ekmalamos nin, kaj repagos al
    ni pro la tuta malbono, kiun ni faris al li?</l>
  <l n='16'>Tial ili sendis
    al Jozef, por diri al li: Via patro ordonis anta&ubreve; sia morto jene:</l>
  <l n='17'>Tiel diru al Jozef: Mi petas vin, pardonu la kulpon de viaj
    fratoj kaj ilian pekon, &ccirc;ar ili faris al vi malbonon. Nun pardonu
    do la kulpon de la sklavoj de la Dio de via patro. Kaj Jozef
    ploris, kiam ili parolis al li.</l>
  <l n='18'>Kaj iris liaj fratoj mem kaj
    &jcirc;etis sin teren anta&ubreve; li, kaj diris: Jen ni estas sklavoj al vi.</l>
  <l n='19'>Sed Jozef diris al ili: Ne timu; &ccirc;ar &ccirc;u mi estas anstata&ubreve; Dio?</l>
  <l n='20'>Vi intencis fari al mi malbonon; sed Dio aran&gcirc;is de tio bonon,
    por fari tiel, kiel nun estas, por konservi la vivon de multe da
    homoj.</l>
  <l n='21'>Kaj nun ne timu; mi nutros vin kaj viajn infanojn. Kaj
    li konsolis ilin kaj parolis al ili kore.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj Jozef lo&gcirc;is en Egiptujo, li kaj la domo de lia patro; kaj
    Jozef vivis cent dek jarojn.</l>
  <l n='23'>Kaj Jozef vidis &ccirc;e Efraim
    infanojn &gcirc;is la tria generacio; anka&ubreve; la infanoj de Ma&hcirc;ir, filo
    de Manase, naski&gcirc;is sur la genuoj de Jozef.</l>
  <l n='24'>Kaj Jozef diris al
    siaj fratoj: Mi mortas, sed Dio rememoros vin, kaj elkondukos vin
    el &ccirc;i tiu lando en la landon, pri kiu Li &jcirc;uris al Abraham, Isaak,
    kaj Jakob.</l>
  <l n='25'>Kaj Jozef &jcirc;urigis la filojn de Izrael, dirante:
    Kiam Dio rememoros vin, tiam elportu miajn ostojn el &ccirc;i tie.</l>
  <l n='26'>Kaj Jozef mortis en la a&gcirc;o de cent dek jaroj; kaj oni balzamis
    lin kaj metis lin en &ccirc;erkon en Egiptujo.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: ELIRO -->

        <div type='book' n='02' id='libro_eli' rend='doc'>

          <index index='content' level1='ELIRO'/>
          <head>ELIRO</head>
          <head>DUA LIBRO DE MOSEO</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la nomoj de la filoj de Izrael, kiuj venis Egiptujon
    kun Jakob; &ccirc;iu venis kun siaj domanoj:</l>
  <l n='2'>Ruben, Simeon, Levi, kaj
    Jehuda;</l>
  <l n='3'>Isa&hcirc;ar, Zebulun, kaj Benjamen;</l>
  <l n='4'>Dan kaj Naftali, Gad
    kaj A&scirc;er.</l>
  <l n='5'>Kaj la nombro de &ccirc;iuj animoj, kiuj eliris el la lumbo
    de Jakob, estis sepdek; kaj Jozef estis jam en Egiptujo.</l>
  <l n='6'>Kaj
    mortis Jozef kaj &ccirc;iuj liaj fratoj kaj tiu tuta generacio.</l>
  <l n='7'>Kaj
    la Izraelidoj fruktis kaj diskreskis kaj multi&gcirc;is kaj treege
    forti&gcirc;is, kaj la lando pleni&gcirc;is de ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Aperis en Egiptujo nova re&gcirc;o, kiu ne konis Jozefon.</l>
  <l n='9'>Kaj li
    diris al sia popolo: Jen la popolo de la Izraelidoj estas pli
    multenombra kaj pli forta ol ni;</l>
  <l n='10'>ni uzu do ruzon kontra&ubreve; &gcirc;i,
    por ke &gcirc;i ne multi&gcirc;u, &ccirc;ar se okazos milito, tiam anka&ubreve; tiu popolo
    ali&gcirc;os al niaj malamikoj kaj militos kontra&ubreve; ni kaj foriros el la
    lando.</l>
  <l n='11'>Kaj oni metis super ilin laborestrojn, por premi ilin
    per malfacilaj laboroj. Kaj ili konstruis por Faraono provizejajn
    urbojn Pitom kaj Rameses.</l>
  <l n='12'>Sed ju pli oni premis ilin, des pli
    ili multi&gcirc;is kaj kreskis; kaj la Izraelidoj fari&gcirc;is terura&jcirc;o.</l>
  <l n='13'>Kaj la Egiptoj laborigis la Izraelidojn kruele.</l>
  <l n='14'>Kaj ili
    maldol&ccirc;igis al ili la vivon per malfacila laboro super argilo kaj
    brikoj, kaj per &ccirc;ia laboro sur la kampo, per &ccirc;iaj laboroj, kiujn
    ili kruele metis sur ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj la re&gcirc;o de Egiptujo parolis al la Hebreaj aku&scirc;istinoj, el
    kiuj unu estis nomata &Scirc;ifra kaj la dua estis nomata Pua.</l>
  <l n='16'>Li
    diris: Kiam vi aku&scirc;igos la Hebreinojn, rigardu la ku&scirc;ejon; se
    estas filo, mortigu lin, kaj se estas filino, lasu &scirc;in vivi.</l>
  <l n='17'>Sed la aku&scirc;istinoj timis Dion, kaj ili ne faris, kiel diris al
    ili la re&gcirc;o de Egiptujo; kaj ili lasis la vivon al la virseksaj
    infanoj.</l>
  <l n='18'>Kaj la re&gcirc;o de Egiptujo alvokis la aku&scirc;istinojn, kaj
    diris al ili: Kial vi tion faras kaj lasas la vivon al la
    virseksaj infanoj?</l>
  <l n='19'>Tiam la aku&scirc;istinoj diris al Faraono: Ne
    kiel la Egiptaj virinoj estas la Hebreinoj; ili estas viglaj:
    anta&ubreve; ol venas al ili la aku&scirc;istino, ili jam estas naskintaj.</l>
  <l n='20'>Kaj Dio faris bonon al la aku&scirc;istinoj, kaj la popolo multi&gcirc;is kaj
    tre forti&gcirc;is.</l>
  <l n='21'>Kaj &ccirc;ar la aku&scirc;istinoj timis Dion, Li konstruis
    al ili domojn.</l>
  <l n='22'>Kaj Faraono ordonis al sia tuta popolo,
    dirante: &Ccirc;iun filon, kiu naski&gcirc;is, &jcirc;etu en la Riveron, kaj &ccirc;iun
    filinon lasu viva.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj iris unu homo el la domo de Levi kaj prenis edzinon
    Leviidinon.</l>
  <l n='2'>Kaj la virino gravedi&gcirc;is, kaj naskis filon; kaj &scirc;i
    vidis, ke li estas bela, kaj &scirc;i ka&scirc;is lin dum tri monatoj.</l>
  <l n='3'>Sed
    &scirc;i ne povis plu ka&scirc;i lin, tial &scirc;i prenis por li keston el kanoj
    kaj &ccirc;irka&ubreve;&scirc;miris &gcirc;in per asfalto kaj pe&ccirc;o, kaj metis tien la
    infanon kaj metis &gcirc;in inter la kanojn sur la bordo de la Rivero.</l>
  <l n='4'>Kaj lia fratino stari&gcirc;is malproksime, por scii&gcirc;i, kio fari&gcirc;os
    kun li.</l>
  <l n='5'>Kaj la filino de Faraono malsupreniris, por lavi sin en
    la Rivero, kaj &scirc;iaj servantinoj iradis sur la bordo de la Rivero.
    &Scirc;i ekvidis la keston meze de la kanoj, kaj &scirc;i sendis sian
    sklavinon, ke &scirc;i &gcirc;in prenu.</l>
  <l n='6'>&Scirc;i malfermis, kaj ekvidis la
    infanon; &gcirc;i estis knabeto, kiu ploris. Kaj &scirc;i kompatis lin, kaj
    diris: &Gcirc;i estas el la Hebreaj infanoj.</l>
  <l n='7'>Tiam lia fratino diris
    al la filino de Faraono: &Ccirc;u mi iru kaj voku al vi virinon
    nutrantinon el la Hebreinoj, ke &scirc;i nutru por vi la infanon?</l>
  <l n='8'>Kaj
    la filino de Faraono diris al &scirc;i: Iru. Kaj la knabino iris kaj
    vokis la patrinon de la infano.</l>
  <l n='9'>Kaj la filino de Faraono diris
    al &scirc;i: Prenu &ccirc;i tiun infanon kaj nutru &gcirc;in por mi, kaj mi pagos
    al vi. Kaj la virino prenis la infanon kaj nutris &gcirc;in.</l>
  <l n='10'>Kiam la
    infano grandi&gcirc;is, &scirc;i alportis lin al la filino de Faraono, kaj li
    fari&gcirc;is filo por &scirc;i, kaj &scirc;i donis al li la nomon Moseo, dirante:
    El la akvo mi lin eltiris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>En la tempo, kiam Moseo estis jam granda, li eliris al siaj
    fratoj kaj vidis iliajn malfacilajn laborojn; kaj li vidis, ke
    Egipto batas iun Hebreon el liaj fratoj.</l>
  <l n='12'>Tiam li turnis sin
    unuflanken kaj aliflanken, kaj vidinte, ke estas neniu, mortigis
    la Egipton kaj ka&scirc;is lin en la sablo.</l>
  <l n='13'>Kaj li eliris en la
    sekvanta tago, kaj vidis, ke du Hebreoj malpacas. Kaj li diris al
    la ofendanto: Kial vi batas vian proksimulon?</l>
  <l n='14'>Kaj tiu diris:
    Kiu faris vin estro kaj ju&gcirc;anto super ni? &ccirc;u vi intencas mortigi
    min, kiel vi mortigis la Egipton? Tiam Moseo ektimis, kaj diris:
    Videble la afero fari&gcirc;is sciata.</l>
  <l n='15'>Kaj Faraono a&ubreve;dis pri tiu
    afero kaj deziris mortigi Moseon. Sed Moseo forkuris de Faraono
    kaj eklo&gcirc;is en la lando Midjana, kaj li lo&gcirc;is apud puto.</l>
  <l n='16'>La
    pastro Midjana havis sep filinojn. Kaj ili venis kaj &ccirc;erpis akvon
    kaj plenigis la trogojn, por trinkigi la &scirc;afojn de sia patro.</l>
  <l n='17'>Sed venis la pa&scirc;tistoj kaj forpelis ilin. Tiam Moseo levi&gcirc;is kaj
    helpis ilin kaj trinkigis iliajn &scirc;afojn.</l>
  <l n='18'>Kiam ili venis al sia
    patro Reuel, li diris: Kial vi tiel balda&ubreve; venis hodia&ubreve;?</l>
  <l n='19'>Kaj
    ili diris: Iu Egipto savis nin el la manoj de la pa&scirc;tistoj, kaj
    li e&ccirc; &ccirc;erpis por ni kaj trinkigis la &scirc;afojn.</l>
  <l n='20'>Tiam li diris al
    siaj filinoj: Kie do li estas? kial vi forlasis tiun homon? voku
    lin, ke li man&gcirc;u panon.</l>
  <l n='21'>Kaj Moseo konsentis lo&gcirc;i &ccirc;e tiu homo;
    kaj tiu donis sian filinon Cipora al Moseo.</l>
  <l n='22'>Kaj &scirc;i naskis
    filon, kaj li donis al li la nomon Ger&scirc;om, &ccirc;ar li diris: Fremdulo
    mi estis en lando fremda.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Post longa tempo mortis la re&gcirc;o de Egiptujo. Kaj la Izraelidoj
    &gcirc;emis pro la laboroj kaj kriis, kaj ilia kriado pro la laboroj
    venis supren al Dio.</l>
  <l n='24'>Kaj Dio a&ubreve;dis ilian &gcirc;emadon, kaj Dio
    rememoris Sian interligon kun Abraham, Isaak, kaj Jakob.</l>
  <l n='25'>Kaj
    Dio rigardis la Izraelidojn, kaj Dio rememoris ilin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Moseo pa&scirc;tis la &scirc;afojn de Jitro, sia bopatro, pastro Midjana.
    Kaj li forkondukis la &scirc;afojn en malproksiman parton de la dezerto
    kaj venis al la Dia monto &Hcirc;oreb.</l>
  <l n='2'>Kaj aperis al li an&gcirc;elo de la
    Eternulo en flama fajro el la mezo de arbeta&jcirc;o. Kaj li vidis, ke
    jen la arbeta&jcirc;o brulas en la fajro, kaj tamen la arbeta&jcirc;o ne
    forbrulas.</l>
  <l n='3'>Kaj Moseo diris: Mi iros kaj rigardos tiun grandan
    fenomenon, kial la arbeta&jcirc;o ne forbrulas.</l>
  <l n='4'>La Eternulo vidis, ke
    li iras, por rigardi, kaj Dio vokis al li el la mezo de la
    arbeta&jcirc;o, kaj diris: Moseo, Moseo! Kaj tiu diris: Jen mi estas.</l>
  <l n='5'>Kaj Li diris: Ne alproksimi&gcirc;u &ccirc;i tien; deprenu viajn &scirc;uojn de
    viaj piedoj, &ccirc;ar la loko, sur kiu vi staras, estas tero sankta.</l>
  <l n='6'>Ankora&ubreve; Li diris: Mi estas la Dio de via patro, la Dio de
    Abraham, la Dio de Isaak, kaj la Dio de Jakob. Kaj Moseo kovris
    sian viza&gcirc;on, &ccirc;ar li timis rigardi Dion.</l>
  <l n='7'>Kaj la Eternulo diris:
    Mi vidis la mizeron de Mia popolo, kiu estas en Egiptujo, kaj Mi
    a&ubreve;dis &gcirc;ian kriadon ka&ubreve;ze de &gcirc;iaj premantoj; Mi scias &gcirc;iajn
    suferojn.</l>
  <l n='8'>Kaj Mi malsupreniris, por savi &gcirc;in el la manoj de la
    Egiptoj kaj elirigi &gcirc;in el tiu lando en landon bonan kaj vastan,
    en landon, en kiu fluas lakto kaj mielo, sur la lokon de la
    Kanaanidoj kaj la &Hcirc;etidoj kaj la Amoridoj kaj la Perizidoj kaj la
    &Hcirc;ividoj kaj la Jebusidoj.</l>
  <l n='9'>Nun la krioj de la Izraelidoj venis
    al Mi; kaj Mi vidis la turmentojn, per kiuj la Egiptoj turmentas
    ilin.</l>
  <l n='10'>Iru do, Mi sendos vin al Faraono, kaj elkonduku Mian
    popolon la Izraelidojn el Egiptujo.</l>
  <l n='11'>Kaj Moseo diris al Dio:
    Kiu mi estas, ke mi iru al Faraono kaj mi elkonduku la
    Izraelidojn el Egiptujo?</l>
  <l n='12'>Kaj Li diris: Mi estos kun vi; kaj
    tio estu por vi signo, ke Mi vin sendis: kiam vi estos
    elkondukinta Mian popolon el Egiptujo, vi faros servon al Dio sur
    &ccirc;i tiu monto.</l>
  <l n='13'>Kaj Moseo diris al Dio: Jen mi venos al la
    Izraelidoj, kaj diros al ili: La Dio de viaj patroj sendis min al
    vi; tiam ili diros al mi: Kia estas Lia nomo? Kion mi diru al
    ili?</l>
  <l n='14'>Kaj Dio diris al Moseo: MI ESTAS, KIU ESTAS. Kaj Li
    diris: Tiel diru al la Izraelidoj: La Estanto sendis min al vi.</l>
  <l n='15'>Kaj plue Dio diris al Moseo: Tiel diru al la Izraelidoj: La
    Eternulo, la Dio de viaj patroj, la Dio de Abraham, la Dio de
    Isaak, kaj la Dio de Jakob, sendis min al vi. Tia estas Mia nomo
    por eterne, kaj tia estas memora&jcirc;o pri Mi por &ccirc;iuj generacioj.</l>
  <l n='16'>Iru, kaj kunvenigu la &ccirc;efojn de Izrael, kaj diru al ili: La
    Eternulo, la Dio de viaj patroj, aperis al mi, la Dio de Abraham,
    Isaak, kaj Jakob, kaj Li diris: Mi atentis vin, kaj tion, kio
    estas farita al vi en Egiptujo.</l>
  <l n='17'>Kaj Mi diris: Mi elirigos vin
    el la mizero de Egiptujo en la landon de la Kanaanidoj kaj la
    &Hcirc;etidoj kaj la Amoridoj kaj la Perizidoj kaj la &Hcirc;ividoj kaj la
    Jebusidoj, en landon, en kiu fluas lakto kaj mielo.</l>
  <l n='18'>Kaj ili
    a&ubreve;skultos vian vo&ccirc;on, kaj vi venos, vi kaj la &ccirc;efoj de Izrael, al
    la re&gcirc;o de Egiptujo, kaj vi diros al li: La Eternulo, la Dio de
    la Hebreoj, vokis nin; lasu do nin iri vojon de tri tagoj en la
    dezerton, por ke ni faru oferon al la Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='19'>Sed
    Mi scias, ke la re&gcirc;o de Egiptujo ne permesos al vi iri, se ne
    devigos lin forta mano.</l>
  <l n='20'>Kaj Mi etendos Mian manon, kaj Mi
    batos Egiptujon per &ccirc;iuj Miaj mirakloj, kiujn Mi faros meze de
    &gcirc;i; kaj poste li lasos vin iri.</l>
  <l n='21'>Kaj Mi donos al tiu popolo
    favoron de la Egiptoj; kaj kiam vi iros, vi ne iros kun malplenaj
    manoj.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;iu virino petos de sia najbarino kaj de sia
    samdomanino vazojn ar&gcirc;entajn kaj vazojn orajn kaj vestojn; kaj vi
    metos tion sur viajn filojn kaj sur viajn filinojn, kaj vi
    senhavigos la Egiptojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Moseo respondis kaj diris: Sed se ili ne kredos al mi kaj ne
    a&ubreve;skultos mian vo&ccirc;on, kaj se ili diros: Ne aperis al vi la
    Eternulo?</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo diris al li: Kion vi tie havas en via
    mano? Kaj li diris: Bastonon.</l>
  <l n='3'>Kaj Li diris: &Jcirc;etu &gcirc;in sur la
    teron. Kaj li &jcirc;etis &gcirc;in sur la teron, kaj &gcirc;i fari&gcirc;is serpento;
    kaj Moseo forkuris de &gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Sed la Eternulo diris al Moseo:
    Etendu vian manon, kaj kaptu &gcirc;in je &gcirc;ia vosto (kaj li etendis
    sian manon kaj kaptis &gcirc;in, kaj &gcirc;i fari&gcirc;is bastono en lia mano),</l>
  <l n='5'>por ke ili kredu, ke aperis al vi la Eternulo, la Dio de iliaj
    patroj, la Dio de Abraham, la Dio de Isaak, kaj la Dio de Jakob.</l>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo diris al li plue: Metu vian manon en vian
    sinon. Kaj li metis sian manon en sian sinon; kaj kiam li
    elprenis &gcirc;in, jen lia mano estis leprokovrita kvaza&ubreve; ne&gcirc;o.</l>
  <l n='7'>Kaj
    Li diris: Remetu vian manon en vian sinon (kaj li remetis sian
    manon en sian sinon; kaj kiam li elprenis &gcirc;in el sia sino, jen &gcirc;i
    denove fari&gcirc;is kiel lia karno);</l>
  <l n='8'>kaj se ili ne kredos al vi kaj
    ne a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on de la unua signo, ili kredos al la vo&ccirc;o de
    la alia signo.</l>
  <l n='9'>Kaj se ili ne kredos e&ccirc; al amba&ubreve; tiuj signoj kaj
    ne a&ubreve;skultos vian vo&ccirc;on, tiam prenu akvon el la Rivero kaj ver&scirc;u
    &gcirc;in sur la sekan teron; kaj tiam la akvo, kiun vi prenis el la
    Rivero, fari&gcirc;os sango sur la seka tero.</l>
  <l n='10'>Kaj Moseo diris al la
    Eternulo: Ho, mia Sinjoro, mi ne estas elokventa, nek de hiera&ubreve;,
    nek de anta&ubreve;hiera&ubreve;, nek de tiu tempo, kiam Vi komencis paroli al
    Via sklavo; &ccirc;ar mi havas nelertan bu&scirc;on kaj nelertan langon.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo diris al li: Kiu faris bu&scirc;on al la homo? a&ubreve; kiu
    faras muta a&ubreve; surda a&ubreve; vidanta a&ubreve; blinda? &ccirc;u ne Mi, la Eternulo?</l>
  <l n='12'>Kaj nun iru, kaj Mi estos kun via bu&scirc;o, kaj Mi instruos vin,
    kion vi devas paroli.</l>
  <l n='13'>Kaj li diris: Ho, mia Sinjoro, sendu iun
    alian.</l>
  <l n='14'>Tiam ekflamis la kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Moseo,
    kaj Li diris: Mi scias ja, ke via frato Aaron, la Levido, estas
    elokventa; kaj jen li e&ccirc; iras al vi renkonte, kaj kiam li vidos
    vin, li ek&gcirc;ojos en sia koro.</l>
  <l n='15'>Kaj vi parolos al li kaj metos la
    vortojn en lian bu&scirc;on; kaj Mi estos kun via bu&scirc;o kaj kun lia
    bu&scirc;o, kaj Mi instruos vin, kion vi devas fari.</l>
  <l n='16'>Kaj li parolos
    por vi al la popolo; kaj li estos via bu&scirc;o, kaj vi estos por li
    anstata&ubreve; Dio.</l>
  <l n='17'>Kaj &ccirc;i tiun bastonon prenu en vian manon; per &gcirc;i
    vi faros la signojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Moseo iris kaj revenis al sia bopatro Jitro, kaj diris al li:
    Mi volas iri kaj reveni al miaj fratoj, kiuj estas en Egiptujo,
    kaj vidi, &ccirc;u ili vivas ankora&ubreve;. Kaj Jitro diris al Moseo: Iru en
    paco.</l>
  <l n='19'>Kaj la Eternulo diris al Moseo en Midjanujo: Iru, revenu
    Egiptujon; &ccirc;ar mortis &ccirc;iuj homoj, kiuj volis vin mortigi.</l>
  <l n='20'>Tiam
    Moseo prenis sian edzinon kaj siajn filojn kaj sidigis ilin sur
    azeno, kaj ekiris al la lando Egipta. Kaj Moseo prenis la
    bastonon de Dio en sian manon.</l>
  <l n='21'>Kaj la Eternulo diris al Moseo:
    Kiam vi revenos Egiptujon, tiam rigardu, &ccirc;iujn miraklojn, kiujn
    Mi donis en vian manon, faru anta&ubreve; Faraono. Sed Mi malmoligos
    lian koron, kaj li ne permesos al la popolo foriri.</l>
  <l n='22'>Kaj vi
    diru al Faraono: Tiel diris la Eternulo: Mia filo unuenaskita
    estas Izrael;</l>
  <l n='23'>kaj Mi diras al vi: Permesu, ke Mia filo iru kaj
    faru al Mi servon; se vi ne permesos al li iri, tiam Mi mortigos
    vian unuenaskitan filon.</l>
  <l n='24'>Sur la vojo, en la noktohaltejo,
    renkontis lin la Eternulo kaj volis mortigi lin;</l>
  <l n='25'>sed Cipora
    prenis akran &scirc;tonon, kaj detran&ccirc;is la prepucion de sia filo kaj
    ektu&scirc;is liajn piedojn, kaj diris: Sanga fian&ccirc;o vi estas por mi.</l>
  <l n='26'>Tiam Li forlasis lin. Kaj &scirc;i diris: Sanga fian&ccirc;o per la
    cirkumcido.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj la Eternulo diris al Aaron: Iru renkonte al Moseo en la
    dezerton. Kaj li iris kaj renkontis lin &ccirc;e la monto de Dio, kaj
    kisis lin.</l>
  <l n='28'>Kaj Moseo diris al Aaron &ccirc;iujn vortojn de la
    Eternulo, kiu sendis lin, kaj &ccirc;iujn signojn, pri kiuj Li ordonis
    al li.</l>
  <l n='29'>Kaj iris Moseo kaj Aaron kaj kunvenigis &ccirc;iujn &ccirc;efojn de
    la Izraelidoj.</l>
  <l n='30'>Kaj Aaron diris &ccirc;iujn vortojn, kiujn la
    Eternulo diris al Moseo, kaj li faris la signojn anta&ubreve; la popolo.</l>
  <l n='31'>Kaj la popolo kredis. Kaj ili a&ubreve;dis, ke la Eternulo rememoris
    la Izraelidojn kaj vidis ilian mizeron, kaj ili klini&gcirc;is kaj
    faris adoron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Poste venis Moseo kaj Aaron, kaj diris al Faraono: Tiel diris
    la Eternulo, la Dio de Izrael: Permesu, ke Mia popolo iru kaj
    faru al Mi feston en la dezerto.</l>
  <l n='2'>Sed Faraono diris: Kiu estas
    la Eternulo, kies vo&ccirc;on mi devas obei kaj lasi Izraelon iri? mi
    ne konas la Eternulon, kaj al Izrael mi ne permesos iri.</l>
  <l n='3'>Kaj
    ili diris: La Dio de la Hebreoj vokis nin; permesu, ke ni iru
    vojon de tri tagoj en la dezerton kaj ni alportu oferon al la
    Eternulo, nia Dio, por ke Li ne frapu nin per pesto a&ubreve; glavo.</l>
  <l n='4'>Sed la re&gcirc;o de Egiptujo diris al ili: Kial vi, Moseo kaj Aaron,
    fortiras la popolon de &gcirc;iaj laboroj? iru al viaj laboroj.</l>
  <l n='5'>Kaj
    Faraono diris: Jen multenombra estas nun la popolo de la lando,
    kaj vi volas liberigi ilin de iliaj laboroj!</l>
  <l n='6'>Kaj Faraono
    ordonis en tiu tago al la voktoj de la popolo kaj al &gcirc;iaj
    kontrolistoj, dirante:</l>
  <l n='7'>Ne donu plu pajlon al la popolo por la
    farado de la brikoj, kiel &gcirc;is nun; ili mem iru kaj kolektu al si
    pajlon.</l>
  <l n='8'>Sed la nombron de la brikoj, kiun ili pretigas &gcirc;is nun,
    postulu de ili, ne malgrandigu &gcirc;in; &ccirc;ar ili vagas senlabore, tial
    ili krias: Ni iru kaj alportu oferon al nia Dio.</l>
  <l n='9'>Oni devas
    premi tiujn homojn per la laboro, por ke ili estu okupitaj de &gcirc;i
    kaj ne atentu mensogajn vortojn.</l>
  <l n='10'>Tiam eliris la voktoj de la
    popolo kaj &gcirc;iaj kontrolistoj, kaj diris al la popolo: Tiel diras
    Faraono: Mi ne donos al vi pajlon;</l>
  <l n='11'>iru mem, prenu al vi
    pajlon, kie vi trovos; sed el via laboro nenio estos deprenata.</l>
  <l n='12'>Tiam la popolo disi&gcirc;is en la tuta lando Egipta, por kolekti
    pecojn da pajlo.</l>
  <l n='13'>Kaj la voktoj insistadis, dirante: Pretigu
    vian &ccirc;iutagan laboron, kiel tiam, kiam vi havis pajlon.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    kontrolistojn Izraelidojn, starigitajn super ili de la voktoj de
    Faraono, oni batadis, dirante: Kial vi ne pretigis vian ordonitan
    nombron da brikoj hiera&ubreve; kaj hodia&ubreve;, kiel &gcirc;is nun?</l>
  <l n='15'>La
    kontrolistoj Izraelidoj venis kaj kriis al Faraono, dirante: Kial
    vi agas tiel kun viaj sklavoj?</l>
  <l n='16'>Pajlo ne estas donata al viaj
    sklavoj, kaj brikojn oni ordonas al ni fari; kaj nun viaj sklavoj
    estas batataj, kaj via popolo pekas.</l>
  <l n='17'>Sed li diris:
    Mallaboruloj vi estas, mallaboruloj, tial vi diras: Ni iru, ni
    alportu oferon al la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Kaj nun iru, laboru, kaj pajlon
    oni ne donos al vi, kaj la difinitan nombron da brikoj liveru.</l>
  <l n='19'>Kaj la kontrolistoj Izraelidoj vidis, ke estas al ili malbone,
    &ccirc;ar estas dirite: Ne malgrandigu la &ccirc;iutagan nombron de viaj
    brikoj.</l>
  <l n='20'>Ili renkontis Moseon kaj Aaronon, kiuj staris anta&ubreve;
    ili, kiam ili eliris de Faraono.</l>
  <l n='21'>Kaj ili diris al tiuj: La
    Eternulo rigardu vin, kaj ju&gcirc;u vin por tio, ke vi malbonodorigis
    nian odoron anta&ubreve; Faraono kaj anta&ubreve; liaj servantoj, kaj donis
    glavon en iliajn manojn, por mortigi nin.</l>
  <l n='22'>Tiam Moseo turnis
    sin al la Eternulo, kaj diris: Mia Sinjoro! kial Vi faris
    malbonon al tiu popolo? kial Vi sendis min?</l>
  <l n='23'>De tiu tempo, kiam
    mi venis al Faraono, por paroli en Via nomo, li fari&gcirc;is pli
    malbona kontra&ubreve; tiu popolo, kaj Vi ne savis Vian popolon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed la Eternulo diris al Moseo: Nun vi vidos, kion Mi faros al
    Faraono; &ccirc;ar pro mano forta li foririgos ilin kaj pro mano forta
    li elpelos ilin el sia lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj Dio ekparolis al Moseo kaj diris al li: Mi estas la
    ETERNULO.</l>
  <l n='3'>Mi aperis al Abraham, al Isaak, kaj al Jakob kiel Dio
    la Plejpotenca, sed Mian nomon ETERNULO Mi ne sciigis al ili.</l>
  <l n='4'>Mi starigis Mian interligon kun ili, ke Mi donos al ili la landon
    Kanaanan, la landon de ilia migrado, en kiu ili lo&gcirc;is kiel
    fremduloj.</l>
  <l n='5'>Kaj Mi a&ubreve;dis la &gcirc;emadon de la Izraelidoj, kiujn la
    Egiptoj premas per laboroj, kaj Mi rememoris Mian interligon.</l>
  <l n='6'>Tial diru al la Izraelidoj: Mi estas la Eternulo, kaj Mi elirigos
    vin el sub la jugo de Egiptujo, kaj Mi liberigos vin el ilia
    sklaveco, kaj Mi savos vin per etendita brako kaj grandaj ju&gcirc;oj.</l>
  <l n='7'>Kaj Mi prenos vin kiel Mian popolon, kaj Mi estos via Dio; kaj
    vi scios, ke Mi estas la Eternulo, via Dio, kiu elirigas vin el
    sub la jugo de Egiptujo.</l>
  <l n='8'>Kaj Mi venigos vin en la landon, pri
    kiu Mi, levinte Mian manon, promesis, ke Mi donos &gcirc;in al Abraham,
    al Isaak, kaj al Jakob, kaj Mi donos &gcirc;in al vi kiel poseda&jcirc;on,
    Mi, la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Moseo parolis tiel al la Izraelidoj; sed ili
    ne a&ubreve;skultis Moseon pro malforteco de spirito kaj pro la
    malfacilaj laboroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='11'>Eniru, diru al
    Faraono, la re&gcirc;o de Egiptujo, ke li ellasu la Izraelidojn el sia
    lando.</l>
  <l n='12'>Moseo ekparolis anta&ubreve; la Eternulo, dirante: Jen la
    Izraelidoj ne a&ubreve;skultas min, kiel do min a&ubreve;skultos Faraono? kaj
    mi havas nelertajn lipojn.</l>
  <l n='13'>Sed la Eternulo ekparolis al Moseo
    kaj al Aaron, kaj donis al ili ordonojn por la Izraelidoj, kaj
    por Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, por elirigi la Izraelidojn el la
    lando Egipta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Jen estas la &ccirc;efoj de iliaj familioj: la filoj de Ruben,
    unuenaskito de Izrael: &Hcirc;ano&hcirc; kaj Palu, &Hcirc;ecron kaj Karmi. Tio
    estas la familioj de Ruben.</l>
  <l n='15'>Kaj la filoj de Simeon: Jemuel kaj
    Jamin kaj Ohad kaj Ja&hcirc;in kaj Co&hcirc;ar, kaj &Scirc;aul, filo de
    Kanaanidino. Tio estas la familioj de Simeon.</l>
  <l n='16'>Kaj jen estas la
    nomoj de la filoj de Levi la&ubreve; ilia naski&gcirc;o: Ger&scirc;on kaj Kehat kaj
    Merari. La da&ubreve;ro de la vivo de Levi estis cent tridek sep jaroj.</l>
  <l n='17'>La filoj de Ger&scirc;on: Libni kaj &Scirc;imei, kun iliaj familioj.</l>
  <l n='18'>Kaj la filoj de Kehat: Amram kaj Jichar kaj &Hcirc;ebron kaj Uziel. La
    da&ubreve;ro de la vivo de Kehat estis cent tridek tri jaroj.</l>
  <l n='19'>Kaj la
    filoj de Merari: Ma&hcirc;li kaj Mu&scirc;i. Tio estas la familioj de Levi
    la&ubreve; ilia naski&gcirc;o.</l>
  <l n='20'>Amram prenis al si sian onklinon Jo&hcirc;ebed
    kiel edzinon, kaj &scirc;i naskis al li Aaronon kaj Moseon. La da&ubreve;ro de
    la vivo de Amram estis cent tridek sep jaroj.</l>
  <l n='21'>Kaj la filoj de
    Jichar: Kora&hcirc; kaj Nefeg kaj Zi&hcirc;ri.</l>
  <l n='22'>Kaj la filoj de Uziel:
    Mi&scirc;ael kaj Elcafan kaj Sitri.</l>
  <l n='23'>Aaron prenis al si Eli&scirc;eban,
    filinon de Aminadab kaj fratinon de Na&hcirc;&scirc;on, kiel edzinon, kaj &scirc;i
    naskis al li Nadabon kaj Abihun, Eleazaron kaj Itamaron.</l>
  <l n='24'>Kaj
    la filoj de Kora&hcirc;: Asir kaj Elkana kaj Abiasaf. Tio estas la
    familioj de la Kora&hcirc;idoj.</l>
  <l n='25'>Eleazar, la filo de Aaron, prenis al
    si edzinon el la filinoj de Putiel, kaj &scirc;i naskis al li
    Pine&hcirc;ason. Tio estas la &ccirc;efoj de la Leviidoj la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  <l n='26'>Tio estas tiuj Aaron kaj Moseo, al kiuj la Eternulo diris:
    Elirigu la Izraelidojn el la lando Egipta la&ubreve; iliaj ta&ccirc;mentoj.</l>
  <l n='27'>Tio estas ili, kiuj parolis al Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, por
    elirigi la Izraelidojn el Egiptujo; tio estas Moseo kaj Aaron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>En tiu tago, kiam la Eternulo parolis al Moseo en la lando
    Egipta,</l>
  <l n='29'>la Eternulo diris al Moseo jene: Mi estas la Eternulo.
    Diru al Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, &ccirc;ion, kion Mi diras al vi.</l>
  <l n='30'>Kaj Moseo diris anta&ubreve; la Eternulo: Jen mi havas nelertajn lipojn;
    kiel do Faraono min a&ubreve;skultos?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed la Eternulo diris al Moseo: Vidu, mi faris vin dio por
    Faraono; kaj via frato Aaron estos via profeto.</l>
  <l n='2'>Vi parolos
    &ccirc;ion, kion Mi ordonos al vi; kaj via frato Aaron parolos al
    Faraono, ke li ellasu la Izraelidojn el sia lando.</l>
  <l n='3'>Sed Mi
    malmoligos la koron de Faraono, kaj Mi multigos Miajn signojn kaj
    Miajn miraklojn en la lando Egipta.</l>
  <l n='4'>Kaj Faraono vin ne
    a&ubreve;skultos, kaj Mi metos Mian manon sur Egiptujon, kaj Mi elirigos
    Mian militistaron, Mian popolon, la Izraelidojn, el la lando
    Egipta per grandaj ju&gcirc;oj.</l>
  <l n='5'>Kaj la Egiptoj scii&gcirc;os, ke Mi estas
    la Eternulo, kiam Mi etendos Mian manon super la Egiptojn kaj
    elirigos la Izraelidojn el inter ili.</l>
  <l n='6'>Kaj Moseo kaj Aaron
    faris, kiel ordonis al ili la Eternulo; tiel ili faris.</l>
  <l n='7'>Moseo
    havis la a&gcirc;on de okdek jaroj, kaj Aaron havis la a&gcirc;on de okdek
    tri jaroj, kiam ili parolis al Faraono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='9'>Se
    Faraono diros al vi, ke vi faru miraklon, tiam diru al Aaron:
    Prenu vian bastonon kaj &jcirc;etu &gcirc;in anta&ubreve; Faraonon; &gcirc;i fari&gcirc;os
    serpento.</l>
  <l n='10'>Moseo kaj Aaron venis al Faraono, kaj faris tiel,
    kiel ordonis la Eternulo. Aaron &jcirc;etis sian bastonon anta&ubreve;
    Faraonon kaj anta&ubreve; liajn servantojn, kaj &gcirc;i fari&gcirc;is serpento.</l>
  <l n='11'>Tiam anka&ubreve; Faraono alvokis la sa&gcirc;ulojn kaj sor&ccirc;istojn; kaj anka&ubreve;
    ili, la Egiptaj sor&ccirc;istoj, per siaj sor&ccirc;oj faris tiel.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;iu el
    ili &jcirc;etis sian bastonon, kaj ili fari&gcirc;is serpentoj; sed la
    bastono de Aaron englutis iliajn bastonojn.</l>
  <l n='13'>Kaj malmoli&gcirc;is la
    koro de Faraono, kaj li ne a&ubreve;skultis ilin, kiel diris la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tiam la Eternulo diris al Moseo: Obstina estas la koro de
    Faraono, li ne volas forliberigi la popolon.</l>
  <l n='15'>Iru al Faraono
    matene; li eliros al la akvo; stari&gcirc;u renkonte al li sur la bordo
    de la rivero, kaj la bastonon, kiu transformi&gcirc;is en serpenton,
    prenu en vian manon.</l>
  <l n='16'>Kaj diru al li: La Eternulo, Dio de la
    Hebreoj, sendis min al vi, por diri: Permesu al Mia popolo iri
    kaj fari al Mi servon en la dezerto; sed jen vi &gcirc;is nun ne obeis.</l>
  <l n='17'>Tiel diris la Eternulo: Per tio vi scii&gcirc;os, ke Mi estas la
    Eternulo: jen per la bastono, kiu estas en mia mano, mi frapos la
    akvon, kiu estas en la rivero, kaj &gcirc;i transformi&gcirc;os en sangon.</l>
  <l n='18'>Kaj la fi&scirc;oj, kiuj estas en la rivero, mortos, kaj la rivero
    malbonodoros, kaj la Egiptoj abomenos trinki akvon el la rivero.</l>
  <l n='19'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Diru al Aaron: Prenu vian
    bastonon, kaj etendu vian manon super la akvojn de la Egiptoj,
    super iliajn riverojn, super iliajn torentojn kaj super iliajn
    lagojn kaj super &ccirc;ian kolekti&gcirc;on de iliaj akvoj, kaj ili fari&gcirc;u
    sango; kaj estu sango en la tuta lando Egipta, en la vazoj lignaj
    kaj en la vazoj &scirc;tonaj.</l>
  <l n='20'>Kaj Moseo kaj Aaron faris tiel, kiel
    ordonis la Eternulo. Kaj li levis la bastonon, kaj frapis la
    akvon, kiu estis en la rivero, anta&ubreve; la okuloj de Faraono kaj
    anta&ubreve; la okuloj de liaj servantoj; kaj la tuta akvo, kiu estis en
    la rivero, transformi&gcirc;is en sangon.</l>
  <l n='21'>Kaj la fi&scirc;oj, kiuj estis
    en la rivero, mortis, kaj la rivero fari&gcirc;is malbonodora, kaj la
    Egiptoj ne povis trinki akvon el la rivero; kaj estis sango en la
    tuta lando Egipta.</l>
  <l n='22'>Sed tiel same faris la sor&ccirc;istoj de
    Egiptujo per siaj sor&ccirc;oj. Kaj malmoli&gcirc;is la koro de Faraono, kaj
    li ne a&ubreve;skultis ilin, kiel diris la Eternulo.</l>
  <l n='23'>Kaj Faraono
    turni&gcirc;is kaj eniris en sian domon, kaj lia koro ne atentis e&ccirc;
    tion.</l>
  <l n='24'>Kaj &ccirc;iuj Egiptoj ekfosis &ccirc;irka&ubreve; la rivero pro akvo por
    trinki, &ccirc;ar ili ne povis trinki la akvon el la rivero.</l>
  <l n='25'>Pasis
    sep tagoj, post kiam la Eternulo frapis la riveron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Iru al Faraono, kaj diru al li:
    Tiel diris la Eternulo: Permesu al Mia popolo iri, por ke &gcirc;i faru
    servon al Mi.</l>
  <l n='2'>Kaj se vi ne volos permesi tion, jen Mi frapos
    vian tutan regionon per ranoj;</l>
  <l n='3'>kaj eksvarmos la rivero per
    ranoj, kaj ili elrampos kaj venos en vian domon kaj en vian
    dormo&ccirc;ambron kaj sur vian liton kaj en la domojn de viaj
    servantoj kaj de via popolo kaj en viajn fornojn kaj en viajn
    pastujojn;</l>
  <l n='4'>kaj sur vin kaj sur vian popolon kaj sur &ccirc;iujn viajn
    servantojn rampos la ranoj.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo diris al Moseo:
    Diru al Aaron: Etendu vian manon kun via bastono super la
    riverojn, super la torentojn, kaj super la lagojn, kaj elirigu la
    ranojn sur la landon Egiptan.</l>
  <l n='6'>Kaj Aaron etendis sian manon
    super la akvojn de Egiptujo, kaj la ranoj eliris kaj kovris la
    landon Egiptan.</l>
  <l n='7'>Tion saman faris la sor&ccirc;istoj per siaj sor&ccirc;oj,
    kaj ili elirigis la ranojn sur la landon Egiptan.</l>
  <l n='8'>Tiam Faraono
    alvokis Moseon kaj Aaronon, kaj diris: Pre&gcirc;u al la Eternulo, ke
    Li forigu la ranojn for de mi kaj de mia popolo; tiam mi
    forliberigos la popolon, ke &gcirc;i alportu oferon al la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj Moseo diris al Faraono: Ordonu al mi, por kiu tempo mi devas
    pre&gcirc;i pro vi kaj pro viaj servantoj kaj pro via popolo, ke
    malaperu la ranoj for de vi kaj el viaj domoj kaj nur en la
    rivero ili restu.</l>
  <l n='10'>Tiu diris: Por morga&ubreve;. Kaj li diris: &Gcirc;i
    estu, kiel vi diris, por ke vi sciu, ke ekzistas neniu tia, kiel
    la Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='11'>Kaj fori&gcirc;os la ranoj for de vi kaj de
    viaj domoj kaj de viaj servantoj kaj de via popolo; nur en la
    rivero ili restos.</l>
  <l n='12'>Moseo kaj Aaron eliris for de Faraono, kaj
    Moseo ekvokis al la Eternulo pri la ranoj, kiujn li venigis sur
    Faraonon.</l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo faris la&ubreve; la vortoj de Moseo; kaj
    mortis la ranoj en la domoj, en la kortoj, kaj sur la kampoj.</l>
  <l n='14'>Kaj oni kun&scirc;ovelis ilin en multajn amasojn, kaj la lando
    malbonodori&gcirc;is.</l>
  <l n='15'>Sed kiam Faraono vidis, ke fari&gcirc;is facili&gcirc;o,
    li malmoligis sian koron kaj ne a&ubreve;skultis ilin, kiel diris la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Tiam la Eternulo diris al Moseo: Diru al Aaron: Etendu vian
    bastonon, kaj frapu la polvon de la tero, kaj el &gcirc;i fari&gcirc;os
    pikmu&scirc;oj en la tuta lando Egipta.</l>
  <l n='17'>Ili faris tiel: Aaron
    etendis sian manon kun sia bastono kaj frapis la polvon de la
    tero, kaj aperis pikmu&scirc;oj sur la homoj kaj la brutoj. La tuta
    polvo de la tero fari&gcirc;is pikmu&scirc;oj en la tuta lando Egipta.</l>
  <l n='18'>Tiel faris la sor&ccirc;istoj per siaj sor&ccirc;oj, por elirigi pikmu&scirc;ojn,
    sed ili ne povis. Kaj la pikmu&scirc;oj estis sur la homoj kaj sur la
    brutoj.</l>
  <l n='19'>Tiam la sor&ccirc;istoj diris al Faraono: &Gcirc;i estas fingro de
    Dio. Sed la koro de Faraono restis obstina, kaj li ne a&ubreve;skultis
    ilin, kiel diris la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Levi&gcirc;u frue matene, kaj
    stari&gcirc;u anta&ubreve; Faraono, kiam li iros al la akvo, kaj diru al li:
    Tiel diris la Eternulo: Forliberigu Mian popolon, ke &gcirc;i faru
    servon al Mi.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar se vi ne forliberigos Mian popolon, jen Mi
    venigos sur vin kaj sur viajn servantojn kaj sur vian popolon kaj
    en viajn domojn fiinsektojn; kaj pleni&gcirc;os de la fiinsektoj la
    domoj de la Egiptoj, kaj anka&ubreve; la tero, sur kiu ili estas.</l>
  <l n='22'>Kaj
    Mi distingos en tiu tago la teron de Go&scirc;en, sur kiu trovi&gcirc;as Mia
    popolo, ke tie ne estu fiinsektoj; por ke vi scii&gcirc;u, ke Mi estas
    la Eternulo meze de la tero.</l>
  <l n='23'>Kaj Mi faros apartigon inter Mia
    popolo kaj via popolo; morga&ubreve; okazos tiu signo.</l>
  <l n='24'>Kaj la
    Eternulo faris tiel, kaj aperis multego da fiinsektoj en la domo
    de Faraono kaj en la domoj de liaj servantoj kaj en la tuta lando
    Egipta; difekti&gcirc;is la tero ka&ubreve;ze de la fiinsektoj.</l>
  <l n='25'>Tiam
    Faraono alvokis Moseon kaj Aaronon, kaj diris: Iru, alportu
    oferon al via Dio en la lando.</l>
  <l n='26'>Sed Moseo diris: Ne estas
    oportune fari tiel; &ccirc;ar abomeninda&jcirc;o por la Egiptoj estus nia
    oferado al la Eternulo, nia Dio; se oferadon abomenindan por la
    Egiptoj ni faros anta&ubreve; iliaj okuloj, &ccirc;u ili tiam nin ne
    &scirc;tonmortigos?</l>
  <l n='27'>Vojon de tri tagoj ni iros en la dezerton, kaj
    ni faros oferon al la Eternulo, nia Dio, kiel Li diros al ni.</l>
  <l n='28'>Tiam Faraono diris: Mi forliberigos vin, kaj vi faros oferon al
    la Eternulo, via Dio, en la dezerto; nur ne foriru malproksime;
    pre&gcirc;u pro mi.</l>
  <l n='29'>Kaj Moseo diris: Jen mi foriras de vi, kaj mi
    pre&gcirc;os al la Eternulo, ke fori&gcirc;u la fiinsektoj for de Faraono, de
    liaj servantoj, kaj de lia popolo morga&ubreve;; sed Faraono ne plu
    trompu, ne forliberigante la popolon, por fari oferon al la
    Eternulo.</l>
  <l n='30'>Moseo eliris for de Faraono kaj pre&gcirc;is al la
    Eternulo.</l>
  <l n='31'>Kaj la Eternulo faris, kiel diris Moseo, kaj forigis
    la fiinsektojn for de Faraono, de liaj servantoj, kaj de lia
    popolo; ne restis e&ccirc; unu.</l>
  <l n='32'>Sed Faraono obstinigis sian koron
    anka&ubreve; &ccirc;i tiun fojon, kaj ne forliberigis la popolon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Iru al Faraono, kaj diru al li:
    Tiel diris la Eternulo, Dio de la Hebreoj: Forliberigu Mian
    popolon, ke &gcirc;i faru al Mi servon.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar se vi ne volos
    forliberigi kaj vi plue ilin retenos,</l>
  <l n='3'>jen la mano de la
    Eternulo estos sur viaj brutoj, kiuj estas sur la kampo, sur la
    &ccirc;evaloj, sur la azenoj, sur la kameloj, sur la bovoj, kaj sur la
    &scirc;afoj; estos sur ili tre forta pesto.</l>
  <l n='4'>Kaj la Eternulo faros
    apartigon inter la brutoj de la Izraelidoj kaj la brutoj de la
    Egiptoj; kaj el &ccirc;io, kio apartenas al la Izraelidoj, mortos
    nenio.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo difinis tempon, dirante: Morga&ubreve; la
    Eternulo faros tiun aferon en la lando.</l>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo faris
    tion en la sekvanta tago, kaj mortis &ccirc;iuj brutoj de la Egiptoj,
    sed el la brutoj de la Izraelidoj ne mortis e&ccirc; unu.</l>
  <l n='7'>Faraono
    sendis, kaj oni vidis, ke el la brutoj de la Izraelidoj ne mortis
    e&ccirc; unu. Sed la koro de Faraono estis obstina, kaj li ne
    forliberigis la popolon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Tiam la Eternulo diris al Moseo kaj al Aaron: Prenu al vi
    plenmanojn da cindro el la forno, kaj Moseo &jcirc;etu &gcirc;in al la &ccirc;ielo
    anta&ubreve; la okuloj de Faraono.</l>
  <l n='9'>Kaj &gcirc;i fari&gcirc;os polvo super la tuta
    lando Egipta, kaj sur la homoj kaj sur la bestoj fari&gcirc;os el &gcirc;i
    brulumaj abscesoj en la tuta lando Egipta.</l>
  <l n='10'>Kaj ili prenis
    cindron el la forno kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; Faraono, kaj Moseo &jcirc;etis
    &gcirc;in al la &ccirc;ielo, kaj aperis brulumaj abscesoj sur la homoj kaj
    sur la bestoj.</l>
  <l n='11'>Kaj la sor&ccirc;istoj ne povis teni sin anta&ubreve; Moseo
    pro la abscesoj, &ccirc;ar la abscesoj estis sur la sor&ccirc;istoj kaj sur
    &ccirc;iuj Egiptoj.</l>
  <l n='12'>Sed la Eternulo obstinigis la koron de Faraono,
    kaj li ne a&ubreve;skultis ilin, kiel diris la Eternulo al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tiam la Eternulo diris al Moseo: Levi&gcirc;u frue matene kaj
    stari&gcirc;u anta&ubreve; Faraono, kaj diru al li: Tiel diris la Eternulo,
    Dio de la Hebreoj: Forliberigu Mian popolon, ke &gcirc;i faru al Mi
    servon.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar &ccirc;i tiun fojon Mi sendos &ccirc;iujn Miajn frapojn en
    vian koron kaj sur viajn servantojn kaj sur vian popolon, por ke
    vi sciu, ke ne ekzistas simila al Mi sur la tuta tero.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar nun
    Mi etendus Mian manon kaj batus vin kaj vian popolon per pesto,
    kaj vi malaperus de la tero;</l>
  <l n='16'>sed nur por tio Mi vin konservis,
    ke Mi montru sur vi Mian forton, kaj por ke oni rakontu pri Mia
    nomo sur la tuta tero.</l>
  <l n='17'>Ankora&ubreve; vi retenas Mian popolon, kaj ne
    forliberigas &gcirc;in.</l>
  <l n='18'>Jen morga&ubreve; en &ccirc;i tiu tempo Mi pluvigos tre
    grandan hajlon, tian, ke simila al &gcirc;i ne estis en Egiptujo de
    post la tago de &gcirc;ia fondi&gcirc;o &gcirc;is nun.</l>
  <l n='19'>Kaj nun sendu, kolektu
    viajn brutojn, kaj &ccirc;ion, kion vi havas sur la kampo; sur &ccirc;iun
    homon kaj bruton, kiuj trovi&gcirc;os sur la kampo kaj ne kolekti&gcirc;os en
    la domon, falos la hajlo, kaj ili mortos.</l>
  <l n='20'>Kiu el la servantoj
    de Faraono timis la vorton de la Eternulo, tiu rapide envenigis
    siajn sklavojn kaj brutojn en la domojn;</l>
  <l n='21'>sed kiu ne atentis la
    vorton de la Eternulo, tiu lasis siajn sklavojn kaj siajn brutojn
    sur la kampo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Etendu vian manon al la &ccirc;ielo,
    kaj venos hajlo en la tuta lando Egipta, sur la homojn kaj sur la
    brutojn kaj sur &ccirc;iujn herbojn de la kampo en la lando Egipta.</l>
  <l n='23'>Kaj Moseo etendis sian bastonon al la &ccirc;ielo; kaj la Eternulo
    aperigis tondrojn kaj hajlon, kaj fajro iris sur la teron, kaj la
    Eternulo pluvigis hajlon sur la landon Egiptan.</l>
  <l n='24'>Kaj estis
    hajlo, kaj fajro ekflamadis meze de la hajlo, en tiel forta
    grado, ke io simila neniam estis en la tuta lando Egipta de post
    la tempo, kiam en &gcirc;i aperis popolo.</l>
  <l n='25'>Kaj la hajlo batdifektis
    en la tuta lando Egipta &ccirc;ion, kio estis sur la kampo; homojn kaj
    brutojn kaj &ccirc;iun herbon de la kampo batdifektis la hajlo, kaj
    &ccirc;iujn arbojn de la kampo &gcirc;i rompis.</l>
  <l n='26'>Nur en la lando Go&scirc;en, kie
    estis la Izraelidoj, ne estis hajlo.</l>
  <l n='27'>Tiam Faraono sendis, kaj
    alvokis Moseon kaj Aaronon, kaj diris al ili: Mi pekis la nunan
    fojon; la Eternulo estas la pravulo, mi kaj mia popolo estas la
    malpravuloj.</l>
  <l n='28'>Pre&gcirc;u al la Eternulo, ke &ccirc;esi&gcirc;u la tondroj de Dio
    kaj la hajlo; tiam mi forliberigos vin, kaj vi ne plu restos.</l>
  <l n='29'>Kaj Moseo diris al li: Kiam mi eliros el la urbo, mi etendos
    miajn manojn al la Eternulo; la tondroj &ccirc;esi&gcirc;os kaj la hajlo ne
    plu estos, por ke vi scii&gcirc;u, ke al la Eternulo apartenas la tero.</l>
  <l n='30'>Sed mi scias, ke vi kaj viaj servantoj ankora&ubreve; ne timas Dion,
    la Eternulon.</l>
  <l n='31'>La lino kaj la hordeo estis batdifektitaj, &ccirc;ar
    la hordeo havis spikojn kaj la lino havis bur&gcirc;onojn;</l>
  <l n='32'>sed la
    tritiko kaj la spelto ne estis batdifektitaj, &ccirc;ar ili estis
    malfrusezonaj.</l>
  <l n='33'>Moseo eliris de Faraono el la urbo kaj etendis
    siajn manojn al la Eternulo; tiam &ccirc;esi&gcirc;is la tondroj kaj la
    hajlo, kaj pluvo ne plu ver&scirc;i&gcirc;is sur la teron.</l>
  <l n='34'>Kiam Faraono
    vidis, ke &ccirc;esi&gcirc;is la pluvo kaj la hajlo kaj la tondroj, tiam li
    plue pekis kaj obstinigis sian koron, li kaj liaj servantoj.</l>
  <l n='35'>La koro de Faraono restis obstina, kaj li ne forliberigis la
    Izraelidojn, kiel diris la Eternulo per Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Iru al Faraono, &ccirc;ar Mi
    obstinigis lian koron kaj la korojn de liaj servantoj, por ke Mi
    faru &ccirc;i tiujn Miajn signojn inter ili;</l>
  <l n='2'>kaj por ke vi rakontu al
    via filo kaj al via nepo, kion Mi plenumis sur la Egiptoj, kaj
    pri Miaj signoj, kiujn Mi faris inter ili; kaj por ke vi sciu, ke
    Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Moseo kaj Aaron venis al Faraono, kaj
    diris al li: Tiel diris la Eternulo, Dio de la Hebreoj: &Gcirc;is kiam
    vi rifuzos humili&gcirc;i anta&ubreve; Mi? forliberigu Mian popolon, ke &gcirc;i
    faru al Mi servon.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar se vi rifuzos forliberigi Mian popolon,
    jen Mi venigos morga&ubreve; akridojn en vian regionon;</l>
  <l n='5'>kaj ili kovros
    la supra&jcirc;on de la tero tiel, ke oni ne povos vidi la teron; kaj
    ili forman&gcirc;os &ccirc;ion, kio restis &ccirc;e vi savita kontra&ubreve; la hajlo, kaj
    ili &ccirc;irka&ubreve;man&gcirc;os &ccirc;iujn arbojn, kiuj kreskas &ccirc;e vi sur la kampo;</l>
  <l n='6'>kaj ili plenigos viajn domojn kaj la domojn de &ccirc;iuj viaj
    servantoj kaj la domojn de &ccirc;iuj Egiptoj tiel, kiel ne vidis viaj
    patroj kaj viaj prapatroj de post la tago, kiam ili aperis sur la
    tero &gcirc;is la nuna tago. Kaj li turni&gcirc;is kaj eliris for de Faraono.</l>
  <l n='7'>Tiam la servantoj de Faraono diris al li: &Gcirc;is kiam tiu homo
    estos por ni suferilo? forliberigu tiujn homojn, por ke ili faru
    servon al la Eternulo, ilia Dio; &ccirc;u vi ankora&ubreve; ne vidas, ke
    Egiptujo pereas?</l>
  <l n='8'>Kaj oni revenigis denove Moseon kaj Aaronon al
    Faraono, kaj &ccirc;i tiu diris al ili: Iru, faru servon al la
    Eternulo, via Dio; sed kiuj estas la irontoj?</l>
  <l n='9'>Tiam Moseo diris:
    Kun niaj junuloj kaj maljunuloj ni iros, kun niaj filoj kaj niaj
    filinoj, kun niaj &scirc;afoj kaj niaj bovoj ni iros, &ccirc;ar ni havas
    feston de la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Kaj li diris al ili: Tiel la Eternulo
    estu kun vi, se mi forliberigos vin kaj viajn infanojn! &ccirc;u vi ne
    havas ian malbonan intencon?</l>
  <l n='11'>Ne; iru nur la viroj kaj faru
    servon al la Eternulo, &ccirc;ar tion vi petas. Kaj oni elpelis ilin
    for de Faraono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tiam la Eternulo diris al Moseo: Etendu vian manon super la
    landon Egiptan pro la akridoj, ke ili venu sur la landon Egiptan,
    kaj forman&gcirc;u &ccirc;iujn herbojn de la tero, &ccirc;ion, kion restigis la
    hajlo.</l>
  <l n='13'>Kaj Moseo etendis sian bastonon super la landon
    Egiptan, kaj la Eternulo direktis orientan venton sur la landon
    dum tiu tuta tago kaj dum la tuta nokto. Kiam fari&gcirc;is mateno, la
    orienta vento alportis la akridojn.</l>
  <l n='14'>Kaj la akridoj venis sur
    la tutan landon Egiptan kaj sidi&gcirc;is en la tuta Egipta regiono en
    tre granda amaso; anta&ubreve; ili neniam estis akridaro simila al ili,
    kaj poste neniam estos tia.</l>
  <l n='15'>Kaj ili kovris la tutan supra&jcirc;on
    de la tero, kaj la tero fari&gcirc;is malluma; kaj ili forman&gcirc;is la
    tutan herbon de la kampo, kaj &ccirc;iujn arbajn fruktojn, kiujn
    restigis la hajlo; kaj restis nenia verda&jcirc;o sur la arboj a&ubreve; inter
    la herboj de la kampo en la tuta lando Egipta.</l>
  <l n='16'>Tiam Faraono
    rapide alvokis Moseon kaj Aaronon, kaj diris: Mi pekis anta&ubreve; la
    Eternulo, via Dio, kaj anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='17'>Sed nun pardonu mian pekon
    nur &ccirc;i tiun fojon, kaj pre&gcirc;u al la Eternulo, via Dio, ke Li
    forigu de mi nur &ccirc;i tiun morton.</l>
  <l n='18'>Kaj li eliris for de Faraono
    kaj pre&gcirc;is al la Eternulo.</l>
  <l n='19'>Kaj la Eternulo venigis de la
    kontra&ubreve;a flanko venton okcidentan tre fortan, kaj &gcirc;i levis la
    akridojn kaj &jcirc;etis ilin en la Ru&gcirc;an Maron; ne restis e&ccirc; unu
    akrido en la tuta Egipta regiono.</l>
  <l n='20'>Sed la Eternulo obstinigis
    la koron de Faraono, kaj li ne forliberigis la Izraelidojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Tiam la Eternulo diris al Moseo: Etendu vian manon al la
    &ccirc;ielo, kaj fari&gcirc;os mallumo en la lando Egipta, palpebla mallumo.</l>
  <l n='22'>Kaj Moseo etendis sian manon al la &ccirc;ielo, kaj fari&gcirc;is densa
    mallumo en la tuta lando Egipta dum tri tagoj.</l>
  <l n='23'>Oni ne vidis
    unu alian, kaj neniu levi&gcirc;is de sia loko dum tri tagoj; sed &ccirc;iuj
    Izraelidoj havis lumon en siaj lo&gcirc;ejoj.</l>
  <l n='24'>Tiam Faraono alvokis
    Moseon, kaj diris: Iru, faru servon al la Eternulo; nur viaj
    &scirc;afoj kaj viaj bovoj restu; anka&ubreve; viaj infanoj iru kun vi.</l>
  <l n='25'>Sed
    Moseo diris: Vi devas anka&ubreve; doni en niajn manojn oferojn kaj
    bruloferojn, kiujn ni alportos al la Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='26'>Anka&ubreve;
    niaj brutoj iros kun ni, ne restos e&ccirc; unu hufo; &ccirc;ar el ili ni
    prenos, por fari servon al la Eternulo, nia Dio; kaj ni ne scias,
    per kio ni devas servi al la Eternulo, &gcirc;is ni venos tien.</l>
  <l n='27'>Kaj
    la Eternulo obstinigis la koron de Faraono, kaj li ne volis
    forliberigi ilin.</l>
  <l n='28'>Kaj Faraono diris al li: Iru for de mi!
    gardu vin, ke vi ne venu plu anta&ubreve; mian viza&gcirc;on; &ccirc;ar en la tago,
    en kiu vi venos anta&ubreve; mian viza&gcirc;on, vi mortos.</l>
  <l n='29'>Tiam Moseo
    diris: Tiel vi diris; mi ne venos do plu anta&ubreve; vian viza&gcirc;on.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Ankora&ubreve; unu punon Mi venigos
    sur Faraonon kaj sur Egiptujon; post tio li forliberigos vin el
    &ccirc;i tie; kaj forliberigante, li tute elpelos vin el &ccirc;i tie.</l>
  <l n='2'>Diru
    nun al la popolo, ke ili petu &ccirc;iu viro de sia proksimulo kaj &ccirc;iu
    virino de sia proksimulino vazojn ar&gcirc;entajn kaj vazojn orajn.</l>
  <l n='3'>Kaj la Eternulo donis al la popolo favoron &ccirc;e la Egiptoj; kaj
    anka&ubreve; Moseo estis tre granda homo en la lando Egipta, en la
    okuloj de la servantoj de Faraono kaj en la okuloj de la popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj Moseo diris: Tiel diris la Eternulo: En la mezo de la nokto
    Mi iros internen de Egiptujo.</l>
  <l n='5'>Kaj mortos &ccirc;iu unuenaskito en la
    lando Egipta, de la unuenaskito de Faraono, kiu sidas sur sia
    trono, &gcirc;is la unuenaskito de la sklavino, kiu sidas malanta&ubreve; la
    muelejo; kaj &ccirc;iu unuenaskito el la brutoj.</l>
  <l n='6'>Kaj estos granda
    kriado en la tuta lando Egipta, tia, ke simila al &gcirc;i neniam estis
    kaj neniam plu estos.</l>
  <l n='7'>Sed &ccirc;e &ccirc;iuj Izraelidoj ne movos hundo
    sian langon, nek kontra&ubreve; homon, nek kontra&ubreve; bruton; por ke vi
    sciu, kiel la Eternulo faras apartigon inter la Egiptoj kaj la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='8'>Kaj venos &ccirc;iuj viaj sklavoj al mi kaj ter&jcirc;eti&gcirc;os
    anta&ubreve; mi, dirante: Eliru vi kaj la tuta popolo, kiu vin sekvas.
    Post tio mi eliros. Kaj li eliris for de Faraono kun granda
    kolero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Faraono vin ne a&ubreve;skultos; por
    ke multi&gcirc;u Miaj mirakloj en la lando Egipta.</l>
  <l n='10'>Kaj Moseo kaj
    Aaron faris &ccirc;iujn tiujn miraklojn anta&ubreve; Faraono; sed la Eternulo
    obstinigis la koron de Faraono, kaj li ne forliberigis la
    Izraelidojn el sia lando.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron en la lando
    Egipta, dirante:</l>
  <l n='2'>&Ccirc;i tiu monato estu por vi komenco de la
    monatoj; la unua &gcirc;i estu por vi inter la monatoj de la jaro.</l>
  <l n='3'>Diru al la tuta komunumo de Izrael: En la deka tago de &ccirc;i tiu
    monato prenu al si &scirc;afidon &ccirc;iu patro de familio, po unu &scirc;afido
    por domo.</l>
  <l n='4'>Kaj se en la domo estas tro malmulte da personoj por
    tuta &scirc;afido, tiam li prenu kune kun sia najbaro plej proksima al
    lia domo; la&ubreve; la nombro de la animoj, la&ubreve; la kvanto de man&gcirc;ado de
    &ccirc;iu, ili kalkulu sin por la &scirc;afido.</l>
  <l n='5'>La &scirc;afido estu sendifekta,
    virseksa, havanta la a&gcirc;on de unu jaro; el la &scirc;afoj a&ubreve; el la
    kaproj vi povas preni.</l>
  <l n='6'>Konservu &gcirc;in &gcirc;is la dek-kvara tago de &ccirc;i
    tiu monato; kaj la tuta komunumo de Izrael bu&ccirc;u &gcirc;in en la komenco
    de vespero.</l>
  <l n='7'>Kaj ili prenu iom el la sango, kaj &scirc;miru sur amba&ubreve;
    fostoj kaj sur la supra sojlo de la domoj, en kiuj ili &gcirc;in
    man&gcirc;os.</l>
  <l n='8'>Kaj ili man&gcirc;u la viandon en tiu nokto, rostitan sur
    fajro; kaj macojn kun maldol&ccirc;aj herboj ili man&gcirc;u.</l>
  <l n='9'>Ne man&gcirc;u &gcirc;in
    duonkrudan, nek kuiritan en akvo, sed nur rostitan sur fajro kun
    &gcirc;iaj kapo, kruroj, kaj interna&jcirc;oj.</l>
  <l n='10'>Ne restigu iom el &gcirc;i &gcirc;is la
    mateno; kio restos el &gcirc;i &gcirc;is la mateno, tion bruligu per fajro.</l>
  <l n='11'>Kaj tiele man&gcirc;u &gcirc;in; via lumbo estu zonita, viaj &scirc;uoj sur viaj
    piedoj, kaj via bastono en via mano; kaj man&gcirc;u &gcirc;in rapidante; &gcirc;i
    estas Pasko de la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Kaj Mi trairos la landon Egiptan
    en tiu nokto, kaj Mi batos &ccirc;iun unuenaskiton en la lando Egipta,
    de la homoj &gcirc;is la brutoj; kaj super &ccirc;iuj dioj de Egiptujo Mi
    faros ju&gcirc;on, Mi, la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj la sango &ccirc;e vi estos signo
    sur la domoj, en kiuj vi trovi&gcirc;as; kiam Mi vidos la sangon, Mi
    pasos preter vi, kaj ne estos inter vi la eksterma puno, kiam Mi
    batos la landon Egiptan.</l>
  <l n='14'>Kaj tiu tago estu por vi memora&jcirc;o;
    kaj festu &gcirc;in kiel feston de la Eternulo en viaj generacioj, kiel
    le&gcirc;on por eterne festu &gcirc;in.</l>
  <l n='15'>Dum sep tagoj man&gcirc;u macojn; en la
    unua tago forigu la fermenta&jcirc;on el viaj domoj; &ccirc;ar kiu man&gcirc;os
    fermenta&jcirc;on de la unua tago &gcirc;is la sepa tago, ties animo estos
    ekstermita el Izrael.</l>
  <l n='16'>Kaj en la unua tago faru al vi sanktan
    kunvenon, kaj en la sepa tago faru al vi sanktan kunvenon; nenia
    laboro estu farata en tiuj tagoj; nur kio estas necesa por man&gcirc;i
    por &ccirc;iu, nur tio sola povas esti farata de vi.</l>
  <l n='17'>Kaj observu la
    ordonon pri la macoj, &ccirc;ar &gcirc;uste en tiu tago Mi elkondukis viajn
    ta&ccirc;mentojn el la lando Egipta; kaj observu tiun tagon en viaj
    generacioj kiel le&gcirc;on eternan.</l>
  <l n='18'>De post la vespero de la dek-
    kvara tago de la unua monato man&gcirc;u macojn &gcirc;is la vespero de la
    dudek-unua tago de la monato.</l>
  <l n='19'>Dum sep tagoj fermenta&jcirc;o ne
    trovi&gcirc;u en viaj domoj; &ccirc;ar kiu man&gcirc;os fermenta&jcirc;on, ties animo
    ekstermi&gcirc;os el la komunumo de Izrael, &ccirc;u li estas fremdulo, a&ubreve; &ccirc;u
    li estas indi&gcirc;eno de la lando.</l>
  <l n='20'>Nenion fermentintan man&gcirc;u; en
    &ccirc;iuj viaj lo&gcirc;lokoj man&gcirc;u macojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Moseo alvokis &ccirc;iujn &ccirc;efojn de Izrael, kaj diris al ili: Elektu
    kaj prenu al vi &scirc;afidojn la&ubreve; viaj familioj, kaj bu&ccirc;u la Paskon.</l>
  <l n='22'>Kaj prenu faskon da hisopo, kaj trempu &gcirc;in en la sango, kiu
    estos en la pelvo, kaj tu&scirc;u la supran sojlon kaj amba&ubreve; fostojn
    per la sango, kiu estos en la pelvo; kaj neniu el vi eliru el la
    pordo de sia domo &gcirc;is la mateno.</l>
  <l n='23'>Kaj la Eternulo trairos, por
    puni la Egiptojn; kiam Li vidos la sangon sur la supra sojlo kaj
    amba&ubreve; fostoj, tiam la Eternulo preterpasos la pordon kaj ne
    permesos al la ekstermanto veni en viajn domojn por puni.</l>
  <l n='24'>Kaj
    observu &ccirc;i tion kiel le&gcirc;on por vi kaj por viaj filoj eterne.</l>
  <l n='25'>Kaj kiam vi venos en la landon, kiun la Eternulo donos al vi,
    kiel Li diris, observu &ccirc;i tiun servon.</l>
  <l n='26'>Kaj kiam diros al vi
    viaj filoj: Kion signifas &ccirc;i tiu via servo?</l>
  <l n='27'>tiam diru: &Gcirc;i
    estas ofero de Pasko al la Eternulo, kiu preterpasis la domojn de
    la Izraelidoj en Egiptujo, kiam Li punis la Egiptojn, sed niajn
    domojn savis. Kaj la popolo klini&gcirc;is kaj faris adoron.</l>
  <l n='28'>Kaj la
    Izraelidoj iris, kaj faris, kiel ordonis la Eternulo al Moseo kaj
    Aaron; tiel ili faris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kiam venis la noktomezo, la Eternulo batis &ccirc;iujn unuenaskitojn
    en la lando Egipta, de la unuenaskito de Faraono, sidanta sur sia
    trono, &gcirc;is la unuenaskito de malliberulo, sidanta en malliberejo;
    kaj &ccirc;iujn unuenaskitojn el la brutoj.</l>
  <l n='30'>Tiam Faraono levi&gcirc;is en
    la nokto, li kaj &ccirc;iuj liaj servantoj kaj &ccirc;iuj Egiptoj; kaj
    fari&gcirc;is granda kriado en Egiptujo; &ccirc;ar ne estis domo, en kiu ne
    estis mortinto.</l>
  <l n='31'>Kaj li alvokis Moseon kaj Aaronon en la nokto,
    kaj diris: Levi&gcirc;u, foriru el inter mia popolo, vi kaj la
    Izraelidoj; kaj iru, faru servon al la Eternulo, kiel vi diris.</l>
  <l n='32'>Anka&ubreve; viajn &scirc;afojn kaj viajn bovojn prenu, kiel vi diris, kaj
    iru; kaj benu anka&ubreve; min.</l>
  <l n='33'>Kaj la Egiptoj ur&gcirc;is sur la popolon,
    por pli rapide elirigi ilin el la lando; &ccirc;ar ili diris: Ni &ccirc;iuj
    mortos.</l>
  <l n='34'>Kaj la popolo forportis sian paston, anta&ubreve; ol &gcirc;i
    fermentis; iliaj pastujoj, ligitaj en iliaj vestoj, estis sur
    iliaj &scirc;ultroj.</l>
  <l n='35'>Kaj la Izraelidoj faris, kiel diris Moseo; kaj
    ili petis de la Egiptoj vazojn ar&gcirc;entajn kaj vazojn orajn kaj
    vestojn.</l>
  <l n='36'>Kaj la Eternulo favorigis al la popolo la Egiptojn,
    kaj &ccirc;i tiuj pruntedonis al ili; kaj ili multe prenis de la
    Egiptoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Kaj la Izraelidoj ekiris el Rameses al Sukot, en la nombro de
    &ccirc;irka&ubreve; sescent mil piedirantaj viroj, krom la infanoj.</l>
  <l n='38'>Kaj
    anka&ubreve; granda amaso da diversgentaj homoj eliris kun ili, kaj da
    &scirc;afoj kaj bovoj tre granda brutaro.</l>
  <l n='39'>Kaj el la pasto, kiun ili
    elportis el Egiptujo, ili bakis macajn platpanojn, &ccirc;ar &gcirc;i ankora&ubreve;
    ne fermentis; &ccirc;ar ili estis elpelitaj el Egiptujo kaj ne povis
    prokrasti, kaj ili e&ccirc; ne pretigis al si man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='40'>La da&ubreve;ro de
    la tempo, kiun la Izraelidoj lo&gcirc;is en Egiptujo, estis kvarcent
    tridek jaroj.</l>
  <l n='41'>Kiam fini&gcirc;is kvarcent tridek jaroj, &gcirc;uste en la
    sama tago, &ccirc;iuj ta&ccirc;mentoj de la Eternulo eliris el la lando
    Egipta.</l>
  <l n='42'>&Gcirc;i estas nokto dedi&ccirc;ata al la Eternulo, &ccirc;ar Li
    elkondukis ilin el la lando Egipta; &gcirc;i estas tiu nokto, kiu estas
    dedi&ccirc;ata al la Eternulo de &ccirc;iuj Izraelidoj en iliaj generacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='43'>Kaj la Eternulo diris al Moseo kaj Aaron: &Ccirc;i tio estas la le&gcirc;o
    pri la Pasko: neniu fremdulo man&gcirc;u &gcirc;in.</l>
  <l n='44'>Sed &ccirc;iu sklavo, kiun
    iu a&ccirc;etis per mono, se vi cirkumcidis lin, tiam li povas man&gcirc;i
    &gcirc;in.</l>
  <l n='45'>Paslo&gcirc;anto kaj dungito ne man&gcirc;u &gcirc;in.</l>
  <l n='46'>En unu domo &gcirc;i
    estu man&gcirc;ata; ne elportu el la domo iom el la viando eksteren,
    kaj oston en &gcirc;i ne rompu.</l>
  <l n='47'>La tuta komunumo de Izrael faru &gcirc;in.</l>
  <l n='48'>Kaj se enlo&gcirc;i&gcirc;os &ccirc;e vi aligentulo kaj li volos fari Paskon al
    la Eternulo, tiam cirkumcidu &ccirc;e li &ccirc;iujn virseksulojn, kaj tiam
    li povas prepari sin, por fari &gcirc;in, kaj li estos kiel indi&gcirc;eno de
    la lando; sed neniu ne cirkumcidita man&gcirc;u &gcirc;in.</l>
  <l n='49'>La sama le&gcirc;o
    estu por la indi&gcirc;eno, kaj por la aligentulo, kiu enlo&gcirc;i&gcirc;is inter
    vi.</l>
  <l n='50'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj faris, kiel ordonis la Eternulo al
    Moseo kaj al Aaron; tiel ili faris.</l>
  <l n='51'>En tiu sama tago la
    Eternulo elkondukis la Izraelidojn el la lando Egipta la&ubreve; iliaj
    ta&ccirc;mentoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Dedi&ccirc;u al Mi
    &ccirc;iun unuenaskiton, kiu malfermas &ccirc;iun uteron inter la Izraelidoj,
    el la homo kaj el la brutoj: al Mi li apartenas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj Moseo diris al la popolo: Memoru &ccirc;i tiun tagon, en kiu vi
    eliris el Egiptujo, el la domo de sklaveco; &ccirc;ar per forta mano la
    Eternulo elkondukis vin el tie; kaj ne man&gcirc;u fermenta&jcirc;on.</l>
  <l n='4'>Hodia&ubreve; vi eliras, en la monato Abib.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam la Eternulo
    venigos vin en la landon de la Kanaanidoj kaj la &Hcirc;etidoj kaj la
    Amoridoj kaj la &Hcirc;ividoj kaj la Jebusidoj, pri kiu Li &jcirc;uris al
    viaj patroj, ke Li donos al vi, en la landon, en kiu fluas lakto
    kaj mielo, tiam servu &ccirc;i tiun servon en &ccirc;i tiu monato.</l>
  <l n='6'>Dum sep
    tagoj man&gcirc;u macojn, kaj en la sepa tago estu festo de la
    Eternulo.</l>
  <l n='7'>Macoj estu man&gcirc;ataj dum la sep tagoj, kaj ne vidi&gcirc;u
    &ccirc;e vi fermenta&jcirc;o kaj ne vidi&gcirc;u &ccirc;e vi fermentinta pasto, en la
    tuta regiono, kiu apartenas al vi.</l>
  <l n='8'>Kaj sciigu al via filo en
    tiu tago, dirante: &Gcirc;i estas pro tio, kion la Eternulo faris al mi
    &ccirc;e mia elirado el Egiptujo.</l>
  <l n='9'>Kaj tio estu &ccirc;e vi kiel signo sur
    via mano kaj kiel memoriga&jcirc;o inter viaj okuloj, por ke la instruo
    de la Eternulo estu en via bu&scirc;o; &ccirc;ar per forta mano la Eternulo
    elkondukis vin el Egiptujo.</l>
  <l n='10'>Plenumu &ccirc;i tiun le&gcirc;on en &gcirc;ia tempo
    en &ccirc;iu jaro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj kiam la Eternulo venigos vin en la landon de la
    Kanaanidoj, kiel Li &jcirc;uris al vi kaj al viaj patroj, kaj donos &gcirc;in
    al vi,</l>
  <l n='12'>tiam transdonadu &ccirc;iun utermalferminton al la Eternulo,
    kaj &ccirc;iun unuenaskiton el la brutoj, virseksulon, al la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;iun unuenaskiton el la azenoj ela&ccirc;etu per &scirc;afido; kaj se
    vi ne ela&ccirc;etos, tiam rompu al &gcirc;i la kolon; kaj &ccirc;iun homan
    unuenaskiton inter viaj filoj ela&ccirc;etu.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam via filo
    morga&ubreve; vin demandos, dirante: Kio tio estas? tiam diru al li: Per
    forta mano la Eternulo elkondukis nin el Egiptujo, el la domo de
    sklaveco;</l>
  <l n='15'>kaj kiam Faraono obstine rifuzis forliberigi nin,
    tiam la Eternulo mortigis &ccirc;iun unuenaskiton en la lando Egipta,
    de la unuenaskito de homo &gcirc;is la unuenaskito de bruto; tial mi
    oferas al la Eternulo &ccirc;iun utermalfermintan virseksulon, kaj &ccirc;iun
    unuenaskiton el miaj filoj mi ela&ccirc;etas.</l>
  <l n='16'>Kaj tio estu kiel
    signo sur via mano kaj kiel memoriga&jcirc;o inter viaj okuloj; &ccirc;ar per
    forta mano la Eternulo elkondukis nin el Egiptujo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kiam Faraono forliberigis la popolon, Dio ne irigis ilin per
    la vojo de la lando Fili&scirc;ta, kiu estis proksima; &ccirc;ar Dio diris:
    Eble la popolo pentos, kiam &gcirc;i ekvidos militon, kaj &gcirc;i reiros
    Egiptujon.</l>
  <l n='18'>Kaj Dio kondukis la popolon &ccirc;irka&ubreve;ire, per la vojo
    tra la dezerto, al la Ru&gcirc;a Maro. Kaj armitaj la Izraelidoj eliris
    el la lando Egipta.</l>
  <l n='19'>Kaj Moseo prenis kun si la ostojn de
    Jozef, &ccirc;ar tiu &jcirc;urigis la Izraelidojn, dirante: Kiam Dio
    rememoros vin, tiam elportu miajn ostojn el &ccirc;i tie kun vi.</l>
  <l n='20'>Kaj
    ili elmovi&gcirc;is el Sukot, kaj starigis sian tendaron en Etam, en la
    fino de la dezerto.</l>
  <l n='21'>Kaj la Eternulo iradis anta&ubreve; ili dum la
    tago en nuba kolono, por konduki ilin la&ubreve; la &gcirc;usta vojo, kaj dum
    la nokto en kolono fajra, por lumi al ili, ke ili povu iri tage
    kaj nokte.</l>
  <l n='22'>Ne fori&gcirc;adis de anta&ubreve; la popolo la nuba kolono dum
    la tago nek la fajra kolono dum la nokto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Diru al la
    Izraelidoj, ke ili iru returne, kaj starigu sian tendaron anta&ubreve;
    Pi-Ha&hcirc;irot, inter Migdol kaj la maro, apud Baal-Cefon; tie ili
    stari&gcirc;u tendare super la maro.</l>
  <l n='3'>Faraono diros pri la Izraelidoj:
    Ili perdis la vojon en la lando, la dezerto ilin &scirc;losis.</l>
  <l n='4'>Kaj Mi
    obstinigos la koron de Faraono, kaj li kuros post ili; kaj Mi
    glori&gcirc;os per Faraono kaj per lia tuta militistaro, kaj la Egiptoj
    scii&gcirc;os, ke Mi estas la Eternulo. Kaj ili faris tiel.</l>
  <l n='5'>Kiam oni
    diris al la re&gcirc;o de Egiptujo, ke la popolo forkuris, tiam la koro
    de Faraono kaj de liaj servantoj turni&gcirc;is kontra&ubreve; la popolon, kaj
    ili diris: Kion ni faris, forliberiginte la Izraelidojn de
    servado al ni?</l>
  <l n='6'>Kaj li jungis sian &ccirc;aron kaj prenis kun si sian
    popolon.</l>
  <l n='7'>Kaj li prenis sescent plej bonajn &ccirc;arojn kaj &ccirc;iujn
    &ccirc;arojn de Egiptujo kaj la &ccirc;efojn de la tuta militistaro.</l>
  <l n='8'>Kaj la
    Eternulo obstinigis la koron de Faraono, la re&gcirc;o de Egiptujo, kaj
    li postkuris la Izraelidojn; sed la Izraelidojn elirigis mano
    alta.</l>
  <l n='9'>La Egiptoj postkuris ilin, kaj &ccirc;iuj &ccirc;evaloj kaj &ccirc;aroj de
    Faraono kaj liaj rajdantoj kaj lia militistaro atingis ilin, kiam
    ili staris tendare super la maro, apud Pi-Ha&hcirc;irot anta&ubreve; Baal-
    Cefon.</l>
  <l n='10'>Kiam Faraono alproksimi&gcirc;is, tiam la Izraelidoj levis
    siajn okulojn, kaj ekvidis, ke jen la Egiptoj iras post ili; kaj
    ili tre ektimis, kaj la Izraelidoj ekkriis al la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Kaj
    ili diris al Moseo: &Ccirc;u ne ekzistis tomboj en Egiptujo, ke vi
    prenis nin, por morti en la dezerto? kion vi faris al ni,
    elkondukinte nin el Egiptujo?</l>
  <l n='12'>Tion ni diris ja al vi en
    Egiptujo: Lasu nin, kaj ni servu la Egiptojn; &ccirc;ar pli bone estus
    por ni servi la Egiptojn, ol morti en la dezerto.</l>
  <l n='13'>Tiam Moseo
    diris al la popolo: Ne timu; staru, kaj vidu la savon de la
    Eternulo, kiun Li faros al vi hodia&ubreve;; &ccirc;ar la Egiptojn, kiujn vi
    vidas hodia&ubreve;, vi eterne neniam plu vidos.</l>
  <l n='14'>La Eternulo militos
    por vi, kaj vi silentu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Kion vi krias al Mi? diru al
    la Izraelidoj, ke ili ekiru.</l>
  <l n='16'>Kaj vi levu vian bastonon kaj
    etendu vian manon super la maron kaj disfendu &gcirc;in, por ke la
    Izraelidoj iru tra la mezo de la maro sur seka tero.</l>
  <l n='17'>Kaj jen,
    Mi obstinigos la korojn de la Egiptoj, kaj ili iros post vi; kaj
    Mi glori&gcirc;os per Faraono kaj per lia tuta militistaro, per liaj
    &ccirc;aroj kaj liaj rajdantoj.</l>
  <l n='18'>Kaj la Egiptoj scii&gcirc;os, ke Mi estas
    la Eternulo, kiam Mi glori&gcirc;os per Faraono, per liaj &ccirc;aroj kaj
    liaj rajdantoj.</l>
  <l n='19'>Kaj la Dia an&gcirc;elo, kiu iradis anta&ubreve; la tendaro
    de la Izraelidoj, formovi&gcirc;is kaj ekiris post ili; kaj la nuba
    kolono formovi&gcirc;is de anta&ubreve; ili kaj stari&gcirc;is post ili;</l>
  <l n='20'>kaj &gcirc;i
    aperis inter la tendaro de la Egiptoj kaj la tendaro de la
    Izraelidoj, kaj &gcirc;i estis nubo malluma, kaj lumis dum la nokto
    tiamaniere, ke unuj al la aliaj ne povis alproksimi&gcirc;i dum la tuta
    nokto.</l>
  <l n='21'>Kaj Moseo etendis sian manon super la maron; kaj la
    Eternulo pelis la maron per forta orienta vento dum la tuta nokto
    kaj faris la maron seka tero; kaj la akvo disfendi&gcirc;is.</l>
  <l n='22'>Kaj la
    Izraelidoj ekiris tra la mezo de la maro sur seka tero, kaj la
    akvo estis por ili muro dekstre kaj maldekstre.</l>
  <l n='23'>Kaj la Egiptoj
    postkuris kaj venis post ili, &ccirc;iuj &ccirc;evaloj de Faraono, liaj &ccirc;aroj
    kaj liaj rajdantoj, en la mezon de la maro.</l>
  <l n='24'>Kiam venis la
    matena gardotempo, la Eternulo ekrigardis la tendaron de la
    Egiptoj el la fajra kaj nuba kolono, kaj Li tumultigis la
    tendaron de la Egiptoj.</l>
  <l n='25'>Kaj Li depu&scirc;is la radojn de iliaj
    &ccirc;aroj kaj malrapidigis ilian iradon. Tiam la Egiptoj diris: Ni
    forkuru for de la Izraelidoj, &ccirc;ar la Eternulo militas por ili
    kontra&ubreve; la Egiptoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Etendu vian manon super la
    maron, por ke la akvo revenu sur la Egiptojn, sur iliajn &ccirc;arojn
    kaj iliajn rajdantojn.</l>
  <l n='27'>Kaj Moseo etendis sian manon super la
    maron, kaj la maro revenis en la komenco de la mateno, sur sian
    lokon, kaj la Egiptoj kuris renkonte al &gcirc;i. Kaj la Eternulo &jcirc;etis
    la Egiptojn en la mezon de la maro.</l>
  <l n='28'>Kaj la akvo revenis, kaj
    kovris la &ccirc;arojn kaj la rajdantojn de la tuta militistaro de
    Faraono, kiu venis post ili en la maron; ne restis el ili e&ccirc; unu.</l>
  <l n='29'>Sed la Izraelidoj iris sur seka tero tra la mezo de la maro,
    kaj la akvo estis por ili muro dekstre kaj maldekstre.</l>
  <l n='30'>Kaj la
    Eternulo savis en tiu tago la Izraelidojn el la mano de la
    Egiptoj; kaj la Izraelidoj vidis la Egiptojn mortintaj sur la
    bordo de la maro.</l>
  <l n='31'>Kaj la Izraelidoj vidis la grandan manon,
    kiun la Eternulo aperigis sur la Egiptoj, kaj la popolo ektimis
    la Eternulon kaj ekkredis al la Eternulo kaj al Lia sklavo Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Moseo kaj la Izraelidoj kantis &ccirc;i tiun kanton al la
    Eternulo, kaj parolis jene:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Mi kantos al la Eternulo, &ccirc;ar Li alte levi&gcirc;is;<lb/>
         &Ccirc;evalon kaj &gcirc;ian rajdanton Li &jcirc;etis en la maron.<lb/></l>
  <l n='2'>Mia forto kaj glorkanto estas la Eternulo,<lb/>
         Kaj Li estis por mi savo.<lb/>
         Li estas mia Dio, kaj mi Lin gloros,<lb/>
         La Dio de mia patro, kaj mi Lin altigos.<lb/></l>
  <l n='3'>La Eternulo estas viro de milito,<lb/>
         Eternulo estas Lia nomo.<lb/></l>
  <l n='4'>La &ccirc;arojn de Faraono kaj lian militistaron Li &jcirc;etis en la<lb/>
              maron;<lb/>
         Kaj liaj elektitaj militestroj dronis en la Ru&gcirc;a Maro.<lb/></l>
  <l n='5'>Abismoj ilin kovris;<lb/>
         Ili falis en la profundojn kiel &scirc;tono.<lb/></l>
  <l n='6'>Via dekstra mano, ho Eternulo, estas glora per forto,<lb/>
         Via dekstra mano, ho Eternulo, disbatas malamikon.<lb/></l>
  <l n='7'>Per Via granda majesto Vi frakasas Viajn kontra&ubreve;ulojn;<lb/>
         Vi sendas Vian koleron, kaj &gcirc;i forbruligas ilin kiel pajlon.<lb/></l>
  <l n='8'>De Via kolera blovo monti&gcirc;is akvo,<lb/>
         Amasigite stari&gcirc;is flua&jcirc;o,<lb/>
         Densi&gcirc;is abismoj en la mezo de la maro.<lb/></l>
  <l n='9'>La malamiko diris: Mi persekutos,<lb/>
         Mi atingos, mi dividos militakiron;<lb/>
         Sati&gcirc;os de ili mia animo;<lb/>
         Mi eltiros mian glavon, ekstermos ilin mia mano.<lb/></l>
  <l n='10'>Vi blovis per Via spirito, kaj ilin kovris la maro;<lb/>
         Kiel plumbo ili iris al fundo en la akvo potenca.<lb/></l>
  <l n='11'>Kiu estas kiel Vi inter la dioj, ho Eternulo?<lb/>
         Kiu estas kiel Vi, majesta en sankteco,<lb/>
         Timinda kaj la&ubreve;dinda, faranta miraklojn?<lb/></l>
  <l n='12'>Vi etendis Vian dekstran manon,<lb/>
         Kaj ilin englutis la tero.<lb/></l>
  <l n='13'>Vi kondukis kun Via favorkoreco tiun popolon, kiun Vi<lb/>
              liberigis;<lb/>
         Vi kondukis &gcirc;in per Via forto al Via sankta lo&gcirc;ejo.<lb/></l>
  <l n='14'>A&ubreve;dis popoloj kaj ektremis;<lb/>
         Teruro atakis la lo&gcirc;antojn de Fili&scirc;tujo.<lb/></l>
  <l n='15'>Tiam ektimis la &ccirc;efoj de Edom;<lb/>
         La potenculojn de Moab atakis tremo;<lb/>
         Perdis la kura&gcirc;on &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de Kanaan.<lb/></l>
  <l n='16'>Falas sur ilin timo kaj teruro pro la grandeco de Via brako;<lb/>
         Ili muti&gcirc;as kiel &scirc;tono, &gcirc;is pasas Via popolo, ho Eternulo,<lb/>
         &Gcirc;is pasas la popolo, kiun Vi akiris.<lb/></l>
  <l n='17'>Vi venigos ilin, kaj plantos ilin<lb/>
         Sur la monto de Via heredo,<lb/>
         Sur la loko, ho Eternulo, kiun Vi faris Via sidejo,<lb/>
         En la sanktejo, ho Sinjoro, kiun pretigis Viaj manoj.<lb/></l>
  <l n='18'>La Eternulo re&gcirc;os &ccirc;iam kaj eterne.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>&Ccirc;ar la &ccirc;evaloj de Faraono kun liaj &ccirc;aroj kaj rajdantoj eni&gcirc;is
    en la maron, kaj la Eternulo turnis sur ilin la akvon de la maro;
    sed la Izraelidoj iris sur seka tero tra la mezo de la maro.</l>
  <l n='20'>Mirjam, la profetino, fratino de Aaron, prenis tamburinon en sian
    manon, kaj &ccirc;iuj virinoj eliris post &scirc;i kun tamburinoj kaj
    dancante.</l>
  <l n='21'>Kaj Mirjam anta&ubreve;kantis al ili:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='21'>Kantu al la Eternulo, &ccirc;ar Li alte levi&gcirc;is;<lb/>
         &Ccirc;evalon kaj &gcirc;ian rajdanton Li &jcirc;etis en la maron.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Moseo ekkondukis la Izraelidojn for de la Ru&gcirc;a Maro, kaj ili
    eliris al la dezerto &Scirc;ur; ili iris dum tri tagoj tra la dezerto
    kaj ne trovis akvon.</l>
  <l n='23'>Ili venis al Mara, sed ili ne povis
    trinki la akvon en Mara, &ccirc;ar &gcirc;i estis maldol&ccirc;a; tial oni donis al
    la loko la nomon Mara.</l>
  <l n='24'>Kaj la popolo ekmurmuris kontra&ubreve; Moseo,
    dirante: Kion ni trinkos?</l>
  <l n='25'>Tiam li kriis al la Eternulo, kaj la
    Eternulo montris al li arbon, kaj li &jcirc;etis &gcirc;in en la akvon, kaj
    la akvo fari&gcirc;is dol&ccirc;a. Tie Li donis al ili le&gcirc;on kaj ju&gcirc;on, kaj
    tie Li ilin elprovis.</l>
  <l n='26'>Kaj Li diris: Se vi a&ubreve;skultados la vo&ccirc;on
    de la Eternulo, via Dio, kaj farados tion, kio pla&ccirc;as al Li, kaj
    vi atentados Liajn ordonojn kaj observados &ccirc;iujn Liajn le&gcirc;ojn,
    tiam Mi venigos sur vin neniun el tiuj malsanoj, kiujn Mi venigis
    sur la Egiptojn; &ccirc;ar Mi estas la Eternulo, via saniganto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj ili venis al Elim; tie estis dek du fontoj de akvo, kaj
    sepdek daktilpalmoj. Kaj ili starigis tie sian tendaron &ccirc;e la
    akvo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ili elmovi&gcirc;is el Elim, kaj la tuta komunumo de la Izraelidoj
    venis en la dezerton Sin, kiu trovi&gcirc;as inter Elim kaj Sinaj, en
    la dek-kvina tago de la dua monato, post sia eliro el la lando
    Egipta.</l>
  <l n='2'>Kaj la tuta komunumo de la Izraelidoj ekmurmuris
    kontra&ubreve; Moseo kaj Aaron en la dezerto.</l>
  <l n='3'>Kaj la Izraelidoj diris
    al ili: Ho, ni dezirus morti per la mano de la Eternulo en la
    lando Egipta, sidante super la potoj kun viando, man&gcirc;ante panon
    &gcirc;issate! vi elkondukis nin en &ccirc;i tiun dezerton, por mortigi &ccirc;i
    tiun tutan komunumon per malsato.</l>
  <l n='4'>Tiam la Eternulo diris al
    Moseo: Jen Mi pluvigos por vi panon el la &ccirc;ielo; kaj la popolo
    eliru kaj kolektu &ccirc;iutage tiom, kiom &gcirc;i bezonas por la tago, por
    ke Mi esploru &gcirc;in, &ccirc;u &gcirc;i sekvos Mian le&gcirc;on a&ubreve; ne.</l>
  <l n='5'>Sed en la
    sesa tago ili preparu tion, kion ili devas enporti, kaj tiam
    estos duobla porcio kompare kun tio, kion ili kolektas &ccirc;iutage.</l>
  <l n='6'>Kaj Moseo kaj Aaron diris al &ccirc;iuj Izraelidoj: Vespere vi scii&gcirc;os,
    ke la Eternulo elkondukis vin el la lando Egipta.</l>
  <l n='7'>Kaj matene vi
    vidos la gloron de la Eternulo; &ccirc;ar Li a&ubreve;dis vian murmuradon
    kontra&ubreve; la Eternulo. Sed kio estas ni, ke vi murmuras kontra&ubreve; ni?</l>
  <l n='8'>Kaj Moseo diris: La Eternulo donos al vi vespere viandon por
    man&gcirc;i kaj matene panon por sati&gcirc;i; &ccirc;ar la Eternulo a&ubreve;dis vian
    murmuradon, kiun vi murmuris kontra&ubreve; Li. Sed ni, kio ni estas? ne
    kontra&ubreve; ni estas via murmurado, sed kontra&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj
    Moseo diris al Aaron: Diru al la tuta komunumo de la Izraelidoj:
    Alproksimi&gcirc;u anta&ubreve; la Eternulon, &ccirc;ar Li a&ubreve;dis vian murmuradon.</l>
  <l n='10'>Kaj dum Aaron estis parolanta al la tuta komunumo de la
    Izraelidoj, ili turni&gcirc;is al la dezerto, kaj jen la gloro de la
    Eternulo aperis en nubo.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo parolis al Moseo,
    dirante:</l>
  <l n='12'>Mi a&ubreve;dis la murmuradon de la Izraelidoj; diru al ili
    jenon: En la komenco de la vespero vi man&gcirc;os viandon, kaj matene
    vi sati&gcirc;os per pano, kaj vi scii&gcirc;os, ke Mi estas la Eternulo, via
    Dio.</l>
  <l n='13'>Kiam venis la vespero, alflugis koturnoj kaj kovris la
    tendaron, kaj matene estis tavolo da roso &ccirc;irka&ubreve; la tendaro.</l>
  <l n='14'>Kiam la tavolo da roso forlevi&gcirc;is, tiam montri&gcirc;is, ke sur la
    supra&jcirc;o de la dezerto ku&scirc;as io delikata, sen&scirc;ela, delikata kiel
    prujno sur la tero.</l>
  <l n='15'>Kiam la Izraelidoj ekvidis, ili diris unuj
    al la aliaj: Kio &gcirc;i estas? &ccirc;ar ili ne sciis, kio &gcirc;i estas. Kaj
    Moseo diris al ili: &Gcirc;i estas la pano, kiun la Eternulo donis al
    vi por man&gcirc;i.</l>
  <l n='16'>Jen estas tio, kion ordonis la Eternulo: Kolektu
    &gcirc;in &ccirc;iu en tia kvanto, kiom li bezonas por man&gcirc;i; prenu po unu
    omero por &ccirc;iu kapo, la&ubreve; la nombro de viaj animoj, kiujn &ccirc;iu havas
    en sia tendo.</l>
  <l n='17'>Kaj tiel faris la Izraelidoj, kaj ili kolektis,
    unu pli, alia malpli.</l>
  <l n='18'>Kaj oni mezuris per omero; kaj kiu
    kolektis pli, ne havis superflue, kaj kiu kolektis malpli, ne
    havis mankon; &ccirc;iu kolektis tiom, kiom li povis man&gcirc;i.</l>
  <l n='19'>Kaj
    Moseo diris al ili: Neniu restigu iom el &gcirc;i &gcirc;is la mateno.</l>
  <l n='20'>Sed
    ili ne obeis Moseon, kaj kelkaj restigis iom el &gcirc;i &gcirc;is la mateno;
    kaj aperis en &gcirc;i vermoj, kaj &gcirc;i malbonodori&gcirc;is; kaj Moseo
    ekkoleris ilin.</l>
  <l n='21'>Ili kolektadis &gcirc;in &ccirc;iumatene, &ccirc;iu tiom, kiom
    li bezonis por man&gcirc;i; kaj kiam la suno fari&gcirc;is pli varma, tio
    fandi&gcirc;adis.</l>
  <l n='22'>Kiam venis la sesa tago, ili kolektis duoble da
    pano, po du omeroj por &ccirc;iu; kaj &ccirc;iuj &ccirc;efoj de la komunumo venis
    kaj diris tion al Moseo.</l>
  <l n='23'>Kaj li diris al ili: Jen estas, kion
    diris la Eternulo: ripozo de sankta sabato de la Eternulo estas
    morga&ubreve;; kion vi estas bakontaj, baku, kaj kion vi estas
    kuirontaj, kuiru; sed &ccirc;ion superfluan formetu, por ke &gcirc;i estu
    konservata &gcirc;is la mateno.</l>
  <l n='24'>Kaj ili formetis &gcirc;in &gcirc;is la mateno,
    kiel ordonis Moseo, kaj &gcirc;i ne malbonodori&gcirc;is, kaj vermoj ne
    aperis en &gcirc;i.</l>
  <l n='25'>Kaj Moseo diris: Man&gcirc;u &gcirc;in hodia&ubreve;, &ccirc;ar hodia&ubreve;
    estas sabato de la Eternulo; hodia&ubreve; vi ne trovos &gcirc;in sur la
    kampo.</l>
  <l n='26'>Dum ses tagoj kolektu &gcirc;in, sed la sepa tago estas
    sabato, en tiu tago &gcirc;i ne trovi&gcirc;os.</l>
  <l n='27'>En la sepa tago eliris
    kelkaj el la popolo, por kolekti, sed ili ne trovis.</l>
  <l n='28'>Kaj la
    Eternulo diris al Moseo: &Gcirc;is kiam vi rifuzos observi Miajn
    ordonojn kaj Mian instruon?</l>
  <l n='29'>Rigardu, la Eternulo donis al vi
    la sabaton, tial Li donas al vi en la sesa tago panon por du
    tagoj; restu &ccirc;iu hejme, neniu eliru for de sia loko en la sepa
    tago.</l>
  <l n='30'>Kaj la popolo ripozis en la sepa tago.</l>
  <l n='31'>Kaj la domo de
    Izrael donis al &gcirc;i la nomon manao; &gcirc;i estis kiel la semo de
    koriandro, blanka, kaj &gcirc;ia gusto estis kiel blankpaneto kun
    mielo.</l>
  <l n='32'>Kaj Moseo diris: Jen estas tio, kion ordonis la
    Eternulo: Plenigu per &gcirc;i omeron, ke &gcirc;i estu konservata en viaj
    generacioj, por ke oni vidu la panon, kiun Mi man&gcirc;igis al vi en
    la dezerto, kiam Mi elkondukis vin el la lando Egipta.</l>
  <l n='33'>Kaj
    Moseo diris al Aaron: Prenu unu vazon kaj enmetu tien plenan
    omeron da manao kaj starigu &gcirc;in anta&ubreve; la Eternulo, por ke &gcirc;i estu
    konservata en viaj generacioj.</l>
  <l n='34'>Kiel la Eternulo ordonis al
    Moseo, Aaron starigis &gcirc;in anta&ubreve; la Atesto, por konservi&gcirc;i.</l>
  <l n='35'>Kaj
    la Izraelidoj man&gcirc;is la manaon dum kvardek jaroj, &gcirc;is ili venis
    en landon lo&gcirc;eblan; la manaon ili man&gcirc;is, &gcirc;is ili venis al la
    limo de la lando Kanaana.</l>
  <l n='36'>Kaj omero estas dekono de efo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La tuta komunumo de la Izraelidoj elmovi&gcirc;is el la dezerto Sin
    la&ubreve; siaj tagvojoj, kiel ordonis la Eternulo; kaj ili starigis
    sian tendaron en Refidim, kaj la popolo ne havis akvon por
    trinki.</l>
  <l n='2'>Kaj la popolo malpacis kontra&ubreve; Moseo, kaj ili diris:
    Donu al ni akvon por trinki. Kaj Moseo diris al ili: Kial vi
    malpacas kontra&ubreve; mi? kial vi provas la Eternulon?</l>
  <l n='3'>Sed la popolo
    tie suferis pro manko de akvo, kaj la popolo murmuris kontra&ubreve;
    Moseo, kaj diris: Kial vi elkondukis nin el Egiptujo, por mortigi
    nin kaj niajn infanojn kaj niajn brutojn per soifo?</l>
  <l n='4'>Tiam Moseo
    kriis al la Eternulo, dirante: Kion mi faros kun &ccirc;i tiu popolo?
    balda&ubreve; povas okazi, ke ili min &scirc;tonmortigos.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo
    diris al Moseo: Preteriru anta&ubreve; la popolo, kaj prenu kun vi
    kelkajn el la &ccirc;efoj de Izrael, kaj vian bastonon, per kiu vi
    frapis la riveron, prenu en vian manon, kaj iru.</l>
  <l n='6'>Jen Mi staros
    anta&ubreve; vi tie super roko sur &Hcirc;oreb; kaj vi frapos la rokon, kaj
    eliros el &gcirc;i akvo, kaj la popolo trinkos. Kaj Moseo faris tiel
    anta&ubreve; la okuloj de la &ccirc;efoj de Izrael.</l>
  <l n='7'>Kaj li donis al tiu loko
    la nomon Masa kaj Meriba, pro la malpaco de la Izraelidoj, kaj
    pro tio, ke ili provis la Eternulon, dirante: &Ccirc;u la Eternulo
    estas inter ni, a&ubreve; ne?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Venis la Amalekidoj, kaj ekmilitis kontra&ubreve; la Izraelidoj en
    Refidim.</l>
  <l n='9'>Tiam Moseo diris al Josuo: Elektu al ni virojn, kaj
    eliru, batalu kontra&ubreve; la Amalekidoj. Morga&ubreve; mi staros sur supro
    de monteto, kaj la Dian bastonon mi havos en mia mano.</l>
  <l n='10'>Kaj
    Josuo faris, kiel diris al li Moseo, kaj batalis kontra&ubreve; la
    Amalekidoj; kaj Moseo, Aaron, kaj &Hcirc;ur supreniris sur la supron de
    la monteto.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;iufoje, kiam Moseo levis sian manon, venkis
    Izrael; kaj kiam li mallevis sian manon, venkis Amalek.</l>
  <l n='12'>Sed la
    manoj de Moseo estis pezaj; tial ili prenis &scirc;tonon kaj metis &gcirc;in
    sub lin, kaj li sidi&gcirc;is sur &gcirc;i; kaj Aaron kaj &Hcirc;ur subtenis liajn
    manojn, unu de unu flanko, la dua de la dua flanko; kaj liaj
    manoj estis en &gcirc;usta teni&gcirc;o &gcirc;is la subiro de la suno.</l>
  <l n='13'>Kaj
    Josuo senfortigis Amalekon kaj lian popolon per la glavo.</l>
  <l n='14'>Kaj
    la Eternulo diris al Moseo: Skribu &ccirc;i tion por memoro en libron
    kaj enmetu &ccirc;i tion en la orelojn de Josuo, ke Mi ekstermos la
    memoron pri Amalek sub la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='15'>Moseo konstruis altaron, kaj
    donis al &gcirc;i la nomon: La Eternulo mia Standardo.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar li diris:
    Estas promesite per la altaro de la Eternulo, ke la Eternulo
    militos kontra&ubreve; Amalek de generacio al generacio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jitro, la Midjana pastro, la bopatro de Moseo, a&ubreve;dis &ccirc;ion, kion
    la Eternulo faris al Moseo kaj al Sia popolo Izrael, ke la
    Eternulo elkondukis Izraelon el Egiptujo.</l>
  <l n='2'>Kaj Jitro, la bopatro
    de Moseo, prenis Ciporan, la edzinon de Moseo, kiun tiu forlasis;</l>
  <l n='3'>kaj &scirc;iajn du filojn, el kiuj unu havis la nomon Ger&scirc;om; &ccirc;ar la
    patro diris: Mi estis fremdulo en fremda lando;</l>
  <l n='4'>kaj la dua
    havis la nomon Eliezer, &ccirc;ar tiu diris: La Dio de mia patro helpis
    min, kaj savis min kontra&ubreve; la glavo de Faraono.</l>
  <l n='5'>Kaj Jitro, la
    bopatro de Moseo, kun liaj filoj kaj lia edzino venis al Moseo en
    la dezerton, kie li staris tendare &ccirc;e la monto de Dio.</l>
  <l n='6'>Kaj li
    dirigis al Moseo: Mi, via bopatro Jitro, venas al vi, kaj anka&ubreve;
    via edzino kaj &scirc;iaj du filoj kun &scirc;i.</l>
  <l n='7'>Tiam Moseo eliris renkonte
    al sia bopatro kaj profunde salutis lin kaj kisis lin, kaj ili
    demandis sin reciproke pri la farto kaj eniris en la tendon.</l>
  <l n='8'>Kaj Moseo rakontis al sia bopatro &ccirc;ion, kion la Eternulo faris al
    Faraono kaj al la Egiptoj pro Izrael, kaj &ccirc;iujn malfacila&jcirc;ojn,
    kiuj trafis ilin dum la vojo kaj el kiuj la Eternulo ilin savis.</l>
  <l n='9'>Jitro &gcirc;ojis je la tuta bono, kiun la Eternulo faris al Izrael,
    savinte lin el la mano de la Egiptoj.</l>
  <l n='10'>Kaj Jitro diris: Benata
    estu la Eternulo, kiu savis vin el la manoj de la Egiptoj kaj el
    la mano de Faraono, kaj kiu savis la popolon el sub la mano de la
    Egiptoj.</l>
  <l n='11'>Nun mi scias, ke la Eternulo estas pli granda ol &ccirc;iuj
    dioj; &gcirc;i estas pro tio, ke tiuj malbonintencis kontra&ubreve; ili.</l>
  <l n='12'>Kaj Jitro, la bopatro de Moseo, alportis al Dio bruloferon kaj
    bu&ccirc;oferojn; kaj Aaron kaj &ccirc;iuj &ccirc;efoj de Izrael venis, por man&gcirc;i
    panon kun la bopatro de Moseo anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='13'>La sekvantan tagon
    Moseo sidi&gcirc;is, por ju&gcirc;i la popolon; kaj la popolo staris anta&ubreve;
    Moseo de la mateno &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='14'>Kaj la bopatro de Moseo
    vidis &ccirc;ion, kion li faras por la popolo, kaj diris: Kio estas
    tio, kion vi faras al la popolo? kial vi sola sidas kaj la tuta
    popolo staras anta&ubreve; vi de mateno &gcirc;is vespero?</l>
  <l n='15'>Tiam Moseo diris
    al sia bopatro: La popolo venas al mi, por demandi Dion.</l>
  <l n='16'>Kiam
    fari&gcirc;as inter ili ia afero, ili venas al mi; kaj mi ju&gcirc;as inter
    unu kaj alia, kaj mi sciigas la le&gcirc;ojn de Dio kaj Liajn
    instruojn.</l>
  <l n='17'>Sed la bopatro de Moseo diris al li: Ne bona estas
    la afero, kiun vi faras.</l>
  <l n='18'>Senforti&gcirc;os vi kaj &ccirc;i tiu popolo, kiu
    estas kun vi; &ccirc;ar la afero estas tro malfacila por vi; vi ne
    povas plenumi &gcirc;in sola.</l>
  <l n='19'>A&ubreve;skultu mian vo&ccirc;on, mi donos al vi
    konsilon, kaj Dio estos kun vi. Vi estu por la popolo perulo
    anta&ubreve; Dio, kaj prezentu la aferojn al Dio.</l>
  <l n='20'>Instruu al ili la
    le&gcirc;ojn kaj instruojn, kaj montru al ili la vojon, kiun ili devas
    iri, kaj la farojn, kiujn ili devas fari.</l>
  <l n='21'>Kaj vi elser&ccirc;u inter
    la tuta popolo homojn bravajn, timantajn Dion, homojn veramajn,
    neprofitamajn; kaj starigu ilin super la popolo kiel milestrojn,
    centestrojn, kvindekestrojn, kaj dekestrojn.</l>
  <l n='22'>Kaj ili ju&gcirc;adu la
    popolon en &ccirc;iu tempo; &ccirc;iun grandan aferon ili venigu al vi, sed
    &ccirc;iun malgrandan aferon ju&gcirc;u ili; tiel fari&gcirc;os pli facile al vi,
    kaj ili portos kun vi.</l>
  <l n='23'>Se vi tion faros kaj Dio al vi ordonos,
    tiam vi povos resti forta, kaj anka&ubreve; &ccirc;i tiu tuta popolo venos al
    sia loko en paco.</l>
  <l n='24'>Moseo obeis la vo&ccirc;on de sia bopatro, kaj
    faris &ccirc;ion, kion tiu diris.</l>
  <l n='25'>Kaj Moseo elektis bravajn homojn
    inter la tuta Izrael, kaj faris ilin estroj super la popolo,
    milestroj, centestroj, kvindekestroj, kaj dekestroj.</l>
  <l n='26'>Kaj ili
    ju&gcirc;adis la popolon en &ccirc;iu tempo; malfacilan aferon ili venigadis
    al Moseo, kaj &ccirc;iun aferon malgrandan ju&gcirc;adis ili.</l>
  <l n='27'>Kaj Moseo
    lasis sian bopatron foriri, kaj tiu iris en sian landon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tria monato post la eliro de la Izraelidoj el la lando
    Egipta, en tiu tago ili venis en la dezerton Sinaj.</l>
  <l n='2'>Ili eliris
    el Refidim, kaj venis en la dezerton Sinaj kaj starigis sian
    tendaron en la dezerto; kaj Izrael stari&gcirc;is tie tendare anta&ubreve; la
    monto.</l>
  <l n='3'>Kaj Moseo supreniris al Dio; kaj la Eternulo vokis al li
    de la monto, dirante: Tiel diru al la domo de Jakob kaj sciigu al
    la filoj de Izrael:</l>
  <l n='4'>Vi vidis, kion Mi faris al la Egiptoj kaj
    kiel Mi portis vin sur aglaj flugiloj kaj venigis vin al Mi.</l>
  <l n='5'>Kaj nun se vi obeos Mian vo&ccirc;on kaj observos Mian interligon, vi
    estos Mia amata propra&jcirc;o inter &ccirc;iuj popoloj, &ccirc;ar al Mi apartenas
    la tuta tero.</l>
  <l n='6'>Kaj vi estos por Mi regno de pastroj kaj popolo
    sankta. Tio estas la vortoj, kiujn vi diru al la Izraelidoj.</l>
  <l n='7'>Moseo venis, kaj alvokis la &ccirc;efojn de la popolo, kaj prezentis al
    ili &ccirc;iujn tiujn vortojn, pri kiuj la Eternulo ordonis al li.</l>
  <l n='8'>Kaj la tuta popolo respondis kune kaj diris: &Ccirc;ion, kion la
    Eternulo diris, ni faros. Kaj Moseo raportis la vortojn de la
    popolo al la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Jen Mi
    venos al vi en densa nubo, por ke la popolo a&ubreve;du, kiam Mi parolos
    kun vi, kaj por ke ili kredu al vi eterne. Kaj Moseo sciigis la
    vortojn de la popolo al la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Kaj la Eternulo diris al
    Moseo: Iru al la popolo kaj sanktigu &gcirc;in hodia&ubreve; kaj morga&ubreve;, kaj
    ili lavu siajn vestojn.</l>
  <l n='11'>Kaj ili estu pretaj por la tria tago,
    &ccirc;ar en la tria tago la Eternulo malsupreniros anta&ubreve; la okuloj de
    la tuta popolo sur la monton Sinaj.</l>
  <l n='12'>Kaj difinu limon por la
    popolo &ccirc;irka&ubreve;e, dirante: Gardu vin, ke vi ne supreniru sur la
    monton nek tu&scirc;u &gcirc;ian bazon; &ccirc;iu, kiu tu&scirc;os la monton, estu
    mortigita.</l>
  <l n='13'>Mano lin ne tu&scirc;u, sed per &scirc;tonoj li estu mortigita,
    a&ubreve; li estu pafmortigita; &ccirc;u tio estos bruto, &ccirc;u tio estos homo,
    li ne vivu. Kiam eksonos longa trumpetado, tiam ili povas
    supreniri sur la monton.</l>
  <l n='14'>Kaj Moseo malsupreniris de la monto
    al la popolo kaj sanktigis la popolon, kaj ili lavis siajn
    vestojn.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris al la popolo: Estu pretaj por la tria
    tago; ne alproksimi&gcirc;u al virino.</l>
  <l n='16'>En la tria tago, tuj matene,
    komenci&gcirc;is tondroj kaj fulmoj, kaj densa nubo estis super la
    monto, kaj a&ubreve;di&gcirc;is tre forta sonado de korno; kaj ektremis la
    tuta popolo, kiu estis en la tendaro.</l>
  <l n='17'>Kaj Moseo elirigis la
    popolon el la tendaro renkonte al Dio, kaj ili stari&gcirc;is anta&ubreve; la
    bazo de la monto.</l>
  <l n='18'>Kaj la monto Sinaj tuta fumi&gcirc;is ka&ubreve;ze de
    tio, ke la Eternulo malsupreniris sur &gcirc;in en fajro; kaj &gcirc;ia fumo
    levi&gcirc;adis kiel fumo el forno, kaj la tuta monto forte tremis.</l>
  <l n='19'>Kaj la sonado de la korno fari&gcirc;adis &ccirc;iam pli kaj pli forta; Moseo
    paroladis, kaj Dio respondadis al li per vo&ccirc;o.</l>
  <l n='20'>Kaj la Eternulo
    malsupreniris sur la monton Sinaj, sur la supron de la monto; kaj
    la Eternulo vokis Moseon sur la supron de la monto, kaj Moseo
    supreniris.</l>
  <l n='21'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Iru malsupren,
    avertu la popolon, ke ili ne translimi&gcirc;u perforte al la Eternulo,
    por vidi, &ccirc;ar tiam multaj el ili falus.</l>
  <l n='22'>E&ccirc; la pastroj, kiuj
    alproksimi&gcirc;os al la Eternulo, sanktigu sin, por ke la Eternulo ne
    frakasu ilin.</l>
  <l n='23'>Kaj Moseo diris al la Eternulo: La popolo ne
    povas supreniri sur la monton Sinaj, &ccirc;ar Vi avertis nin, dirante:
    Faru limon &ccirc;irka&ubreve; la monto, kaj sanktigu &gcirc;in.</l>
  <l n='24'>Sed la Eternulo
    diris al li: Iru malsupren, poste supreniru vi kaj Aaron kun vi;
    sed la pastroj kaj la popolo ne penu perforte supreniri al la
    Eternulo, por ke Li ne frakasu ilin.</l>
  <l n='25'>Kaj Moseo malsupreniris
    al la popolo kaj diris tion al ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Dio diris &ccirc;iujn sekvantajn vortojn:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Mi estas la Eternulo, via Dio, kiu elkondukis vin el la lando
    Egipta, el la domo de sklaveco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Ne ekzistu &ccirc;e vi aliaj dioj anta&ubreve; Mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Ne faru al vi idolon, nek bildon de io, kio estas en la &ccirc;ielo
    supre a&ubreve; sur la tero malsupre a&ubreve; en la akvo sub la tero;</l>
  <l n='5'>ne
    klini&gcirc;u anta&ubreve; ili kaj ne servu ilin; &ccirc;ar Mi, la Eternulo, via
    Dio, estas Dio severa, kiu la malbonagon de la patroj punas sur
    la idoj en la tria kaj kvara generacioj &ccirc;e Miaj malamantoj,</l>
  <l n='6'>kaj
    kiu faras favorkora&jcirc;on por miloj al Miaj amantoj kaj al la
    plenumantoj de Miaj ordonoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Ne malbonuzu la nomon de la Eternulo, via Dio; &ccirc;ar la Eternulo
    ne lasos senpuna tiun, kiu malbonuzas Lian nomon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Memoru pri la tago sabata, ke vi tenu &gcirc;in sankta.</l>
  <l n='9'>Dum ses
    tagoj laboru kaj faru &ccirc;iujn viajn aferojn;</l>
  <l n='10'>sed la sepa tago
    estas sabato de la Eternulo, via Dio; faru nenian laboron, nek
    vi, nek via filo, nek via filino, nek via sklavo, nek via
    sklavino, nek via bruto, nek via fremdulo, kiu estas inter viaj
    pordegoj;</l>
  <l n='11'>&ccirc;ar dum ses tagoj la Eternulo kreis la &ccirc;ielon kaj la
    teron, la maron, kaj &ccirc;ion, kio estas en ili, sed en la sepa tago
    Li ripozis. Tial la Eternulo benis la tagon sabatan kaj sanktigis
    &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Respektu vian patron kaj vian patrinon, por ke longe da&ubreve;ru via
    vivo sur la tero, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Ne mortigu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Ne adultu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Ne &scirc;telu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Ne parolu kontra&ubreve; via proksimulo malveran ateston.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Ne deziru la domon de via proksimulo; ne deziru la edzinon de
    via proksimulo, nek lian sklavon, nek lian sklavinon, nek lian
    bovon, nek lian azenon, nek ion, kio apartenas al via proksimulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj la tuta popolo vidis la tondrojn kaj la fulmojn kaj la
    sonadon de la korno kaj la fumi&gcirc;adon de la monto; kaj la popolo
    vidis, kaj retiri&gcirc;is kun teruro kaj stari&gcirc;is malproksime.</l>
  <l n='19'>Kaj
    ili diris al Moseo: Parolu vi kun ni, kaj ni a&ubreve;skultos, sed Dio
    ne parolu kun ni, por ke ni ne mortu.</l>
  <l n='20'>Kaj Moseo diris al la
    popolo: Ne timu; &ccirc;ar por vin elprovi venis Dio, kaj por ke la
    timo anta&ubreve; Li estu anta&ubreve; via viza&gcirc;o, por ke vi ne peku.</l>
  <l n='21'>Kaj la
    popolo staris malproksime; sed Moseo alproksimi&gcirc;is al la mallumo,
    kie estis Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Tiel diru al la Izraelidoj: Vi
    vidis, kiel Mi parolis kun vi el la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='23'>Ne faru anta&ubreve; Mi
    diojn ar&gcirc;entajn, kaj diojn orajn ne faru al vi.</l>
  <l n='24'>Altaron el
    tero faru al Mi, kaj oferu sur &gcirc;i viajn bruloferojn kaj
    pacoferojn, viajn &scirc;afojn kaj viajn bovojn; sur &ccirc;iu loko, kie Mi
    memorigos Mian nomon, Mi venos al vi kaj benos vin.</l>
  <l n='25'>Kaj se vi
    faros al Mi altaron el &scirc;tonoj, ne konstruu &gcirc;in el &scirc;tonoj hakitaj;
    &ccirc;ar se vi levos sur &gcirc;in vian hakilon, vi &gcirc;in malsanktigos.</l>
  <l n='26'>Kaj
    ne supreniru per &scirc;tupoj al Mia altaro, por ke ne malkovri&gcirc;u via
    nudeco anta&ubreve; &gcirc;i.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen estas la ju&gcirc;oj, kiujn vi proponos al ili:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Se vi a&ccirc;etos sklavon Hebreon, li servu dum ses jaroj; sed en la
    sepa li eliru libera senpage.</l>
  <l n='3'>Se li venis sola, li eliru sola;
    se li estas edzigita, tiam lia edzino eliru kune kun li.</l>
  <l n='4'>Se lia
    sinjoro donis al li edzinon kaj &scirc;i naskis al li filojn a&ubreve;
    filinojn, tiam la edzino kaj &scirc;iaj infanoj restu &ccirc;e sia sinjoro,
    kaj li eliru sola.</l>
  <l n='5'>Sed se la sklavo diros: Mi amas mian
    sinjoron, mian edzinon, kaj miajn infanojn, mi ne volas liberi&gcirc;i;</l>
  <l n='6'>tiam lia sinjoro alkonduku lin anta&ubreve; la potenculojn kaj starigu
    lin apud la pordo a&ubreve; apud la fosto, kaj lia sinjoro trapiku lian
    orelon per aleno, kaj li estu lia sklavo por &ccirc;iam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj se iu vendos sian filinon kiel sklavinon, &scirc;i ne eliru kiel
    eliras la sklavoj.</l>
  <l n='8'>Se &scirc;i ne pla&ccirc;as al sia sinjoro, al kiu &scirc;i
    estis fordonita, tiam li donu al &scirc;i la eblon ela&ccirc;eti&gcirc;i; al fremda
    popolo &scirc;in vendi li ne havas la rajton, &ccirc;ar li kondutis ne
    honeste kontra&ubreve; &scirc;i.</l>
  <l n='9'>Se li transdonos &scirc;in al sia filo, li agu
    kun &scirc;i la&ubreve; la rajto de filinoj.</l>
  <l n='10'>Se li prenos por li alian
    edzinon, tiam nutra&jcirc;o, vestoj, kaj edzina vivo ne devas esti
    rifuzataj al &scirc;i.</l>
  <l n='11'>Kaj se tiujn tri aferojn li ne faros por &scirc;i,
    tiam &scirc;i eliru senpage, sen ela&ccirc;eto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Se iu batos homon kaj tiu mortos, li estu mortigita.</l>
  <l n='13'>Sed se
    li ne agis malbonintence, nur Dio pu&scirc;is tiun sub lian manon, Mi
    difinas al vi lokon, kien li povas forkuri.</l>
  <l n='14'>Sed se iu intence
    mortigis sian proksimulon per ruzo, tiam e&ccirc; de Mia altaro
    forprenu lin, ke li mortu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kiu batas sian patron a&ubreve; sian patrinon, tiu devas esti
    mortigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj se iu &scirc;telas homon por vendi lin, a&ubreve; oni trovas tiun en
    lia mano, li devas esti mortigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kiu malbenas sian patron a&ubreve; sian patrinon, tiu devas esti
    mortigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Se homoj kverelos, kaj unu batos la alian per &scirc;tono a&ubreve; per
    pugno kaj tiu ne mortos, sed devos ku&scirc;i en lito:</l>
  <l n='19'>se li levi&gcirc;os
    kaj irados ekstere per apogilo, tiam la batinto estu senkulpa; li
    nur kompensu al li lian malliberigitecon kaj zorgu pri lia
    kuracado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Se iu batos sian sklavon a&ubreve; sian sklavinon per bastono, kaj
    tiu mortos sub lia mano, tiam oni devas lin puni;</l>
  <l n='21'>sed se tiu
    restos viva dum unu a&ubreve; du tagoj, tiam oni ne devas lin puni; &ccirc;ar
    tio estas lia mono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Se viroj kverelos kaj frapos gravedan virinon, kaj &scirc;i abortos,
    sed ne fari&gcirc;os malfeli&ccirc;o, tiam oni punu lin per monpuno, kian
    metos sur lin la edzo de la virino, kaj li pagu &gcirc;in la&ubreve; decido de
    ju&gcirc;antoj.</l>
  <l n='23'>Sed se fari&gcirc;os malfeli&ccirc;o, tiam donu animon pro
    animo,</l>
  <l n='24'>okulon pro okulo, denton pro dento, manon pro mano,
    piedon pro piedo,</l>
  <l n='25'>bruldifekton pro bruldifekto, vundon pro
    vundo, kontuzon pro kontuzo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj se iu batos okulon de sia sklavo a&ubreve; de sia sklavino kaj
    difektos &gcirc;in, tiam li forliberigu tiun kompense pro la okulo.</l>
  <l n='27'>Kaj se li elbatos denton de sia sklavo a&ubreve; denton de sia sklavino,
    li forliberigu tiun kompense pro la dento.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Se bovo kornobatos viron a&ubreve; virinon kaj tiu mortos, tiam oni
    &scirc;tonmortigu la bovon kaj &gcirc;ia viando ne estu man&gcirc;ata, sed la
    mastro de la bovo restu senkulpa.</l>
  <l n='29'>Sed se la bovo estis
    kornobatema anta&ubreve;e kaj oni tion sciigis al &gcirc;ia mastro kaj li &gcirc;in
    ne gardis kaj &gcirc;i mortigis viron a&ubreve; virinon, tiam la bovon oni
    &scirc;tonmortigu kaj &gcirc;ian mastron oni mortigu.</l>
  <l n='30'>Se oni metos sur lin
    ela&ccirc;eton, tiam li donu pro sia animo tian ela&ccirc;etan sumon, kia
    estos metita sur lin.</l>
  <l n='31'>Se filo a&ubreve; filino estos kornobatita, oni
    agu kun li en la sama maniero.</l>
  <l n='32'>Se iun sklavon a&ubreve; sklavinon
    kornobatos la bovo, tiam tridek sikloj da mono devas esti pagitaj
    al ties mastro kaj la bovo devas esti &scirc;tonmortigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Se iu malfermos kavon, a&ubreve; elfosos kavon, kaj ne kovros &gcirc;in,
    kaj falos tien bovo a&ubreve; azeno,</l>
  <l n='34'>tiam la mastro de la kavo devas
    kompensi per mono al &gcirc;ia mastro, kaj la kadavro apartenu al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Se la bovo de iu homo kornobatos bovon de lia proksimulo tiel,
    ke &gcirc;i mortos, tiam ili vendu la vivan bovon kaj dividu inter si
    egalparte la monon pro &gcirc;i, kaj anka&ubreve; la kadavron ili dividu.</l>
  <l n='36'>Sed se oni sciis, ke la bovo estis kornobatema anta&ubreve;e, kaj &gcirc;ia
    mastro &gcirc;in ne gardis, tiam ili pagu bovon pro la bovo, kaj la
    kadavro apartenu al li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se iu &scirc;telos bovon a&ubreve; &scirc;afon kaj bu&ccirc;os &gcirc;in a&ubreve; vendos &gcirc;in, tiam
    li pagu kvin bovojn pro la bovo kaj kvar &scirc;afojn pro la &scirc;afo.</l>
  <l n='2'>Se
    iu trovos &scirc;telanton &ccirc;e subfosado kaj batos lin kaj tiu mortos,
    tiam oni ne ju&gcirc;u lin pro la sango.</l>
  <l n='3'>Sed se lumis super li la
    suno, tiam oni ju&gcirc;u lin pro la sango. La &scirc;telinto pagu kompenson;
    se li ne havas, tiam oni lin vendu pro lia &scirc;telo.</l>
  <l n='4'>Se la
    &scirc;telita&jcirc;o, &ccirc;u &gcirc;i estas bovo, &ccirc;u azeno, &ccirc;u &scirc;afo, estos trovita en
    liaj manoj viva, tiam li kompensu duoble.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Se iu difektos kampon a&ubreve; vinberejon, lasante sian bruton, ke &gcirc;i
    difektu kampon de aliulo, tiam li devas pagi per plejbona&jcirc;o el
    sia kampo kaj per plejbona&jcirc;o el sia vinberejo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Se eliros fajro kaj trafos dornojn kaj ekstermos garbojn a&ubreve;
    starantan grenon a&ubreve; kampon, tiam tiu kompensu, kiu ka&ubreve;zis la
    brulon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Se iu donos al sia proksimulo monon a&ubreve; uzata&jcirc;ojn, por konservi,
    kaj ili estos &scirc;telitaj el la domo de tiu homo, tiam, se la
    &scirc;telinto estos trovita, li kompensu duoble.</l>
  <l n='8'>Se la &scirc;telinto ne
    estos trovita, tiam la mastro de la domo venu al la potenculoj,
    kaj &jcirc;uru, ke li ne etendis sian manon sur la apartena&jcirc;on de sia
    proksimulo.</l>
  <l n='9'>Pri &ccirc;iu maljusta&jcirc;o, &ccirc;u &gcirc;i estos pri bovo, &ccirc;u pri
    azeno, &ccirc;u pri &scirc;afo, &ccirc;u pri vesto, pri &ccirc;iu perdita&jcirc;o, pri kiu iu
    diros, ke &gcirc;i estas lia, la afero de amba&ubreve; devas esti prezentita
    al la potenculoj; kiun la potenculoj trovos kulpa, tiu kompensu
    duoble al sia proksimulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Se iu donos al sia proksimulo azenon a&ubreve; bovon a&ubreve; &scirc;afon a&ubreve;
    alian bruton, por konservi, kaj &gcirc;i mortos a&ubreve; estos difektita a&ubreve;
    forkaptita, kaj neniu tion vidos,</l>
  <l n='11'>tiam &jcirc;uro anta&ubreve; la Eternulo
    estu inter ili, ke li ne etendis sian manon sur la apartena&jcirc;on de
    sia proksimulo, kaj &gcirc;ia mastro &gcirc;in prenos kaj li ne kompensos.</l>
  <l n='12'>Sed se oni &gcirc;in &scirc;telos de li, tiam li devas kompensi al &gcirc;ia
    mastro.</l>
  <l n='13'>Se &gcirc;i estos dis&scirc;irita, li prezentu ateston, kaj la
    dis&scirc;irita&jcirc;on li ne kompensos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Se iu &gcirc;in prenos prunte de sia proksimulo, kaj &gcirc;i estos
    difektita a&ubreve; mortos dum foresto de sia mastro, tiam li devas
    kompensi.</l>
  <l n='15'>Se &gcirc;ia mastro estis apud &gcirc;i, tiam li ne devas
    kompensi. Se &gcirc;i estis dungita, li perdis sian dungomonon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Se iu forlogos virgulinon, kiu ne estas fian&ccirc;inigita, kaj
    ku&scirc;os kun &scirc;i, tiam li donu al &scirc;i doton kaj prenu &scirc;in al si kiel
    edzinon.</l>
  <l n='17'>Se &scirc;ia patro ne volos doni &scirc;in al li, tiam li pagu
    tiom da mono, kiom virgulinoj ordinare ricevas dote.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Sor&ccirc;istinon ne lasu vivi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>&Ccirc;iu, kiu ku&scirc;is kun bruto, estu mortigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kiu alportas oferojn al dioj, krom al la Eternulo sole, tiu
    estu ekstermita.</l>
  <l n='21'>Fremdulon ne ofendu, nek premu lin; &ccirc;ar
    fremduloj vi estis en la lando Egipta.</l>
  <l n='22'>Vidvinon kaj orfon ne
    premu.</l>
  <l n='23'>Se vi ilin premos kaj ili krios al Mi, tiam Mi a&ubreve;dos
    ilian krion;</l>
  <l n='24'>kaj ekflamos Mia kolero, kaj Mi mortigos vin per
    glavo, kaj viaj edzinoj estos vidvinoj kaj viaj infanoj estos
    orfoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Se vi pruntedonos monon al iu el Mia popolo, al iu malri&ccirc;ulo
    apud vi, ne estu por li premanto, ne metu sur lin procentojn.</l>
  <l n='26'>Se vi prenos de via proksimulo veston kiel garantia&jcirc;on, tiam
    anta&ubreve; la subiro de la suno redonu &gcirc;in al li;</l>
  <l n='27'>&ccirc;ar &gcirc;i estas lia
    sola kovro, &gcirc;i estas la vesto por lia korpo; en kio li dormos?
    kaj kiam li krios al Mi, Mi a&ubreve;dos, &ccirc;ar Mi estas favorkora.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Potenculojn ne malbenu, kaj estron de via popolo ne insultu.</l>
  <l n='29'>Vian abundon kaj sukon ne retenu; la unuenaskiton el viaj
    filoj vi devas doni al Mi.</l>
  <l n='30'>Tiel same agu kun via bovo kaj via
    &scirc;afo; sep tagojn &gcirc;i restu kun sia patrino, en la oka tago donu
    &gcirc;in al Mi.</l>
  <l n='31'>Estu por Mi sanktaj homoj; kaj viandon, dis&scirc;iritan
    sur la kampo, ne man&gcirc;u; al hundo &jcirc;etu &gcirc;in.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ne disvastigu malveran famon; ne kunigu vian manon kun
    malvirtulo, por esti atestanto de malbonago.</l>
  <l n='2'>Ne sekvu la amason
    por malbona&jcirc;oj; kaj en ju&gcirc;o ne klini&gcirc;u al la opinio de la
    plimulto, por deklini&gcirc;i de la vero.</l>
  <l n='3'>Anka&ubreve; malri&ccirc;ulon ne favoru
    en lia ju&gcirc;a afero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Se vi renkontos bovon de via malamiko a&ubreve; lian azenon
    erarvagantan, rekonduku &gcirc;in al li.</l>
  <l n='5'>Se vi vidos, ke azeno de via
    malamiko falis sub sia &scirc;ar&gcirc;o, ne forlasu &gcirc;in, sed alportu helpon
    kune kun li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Ne forklinu la rajton de via malri&ccirc;ulo en lia ju&gcirc;a afero.</l>
  <l n='7'>De
    mensoga&jcirc;o malproksimi&gcirc;u, kaj senkulpulon kaj virtulon ne mortigu;
    &ccirc;ar Mi ne pravigos maljustulon.</l>
  <l n='8'>Donacojn ne akceptu; &ccirc;ar
    donacoj blindigas vidantojn kaj mal&gcirc;ustigas la aferojn de
    virtuloj.</l>
  <l n='9'>Fremdulon ne premu; vi konas ja la animon de
    fremdulo, &ccirc;ar fremduloj vi estis en la lando Egipta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Dum ses jaroj prisemu vian teron kaj rikoltu &gcirc;iajn
    produkta&jcirc;ojn;</l>
  <l n='11'>sed en la sepa jaro ripozigu &gcirc;in kaj ne tu&scirc;u
    &gcirc;in, por ke man&gcirc;u la malri&ccirc;uloj el via popolo, kaj la resta&jcirc;on
    man&gcirc;u la bestoj de la kampo. Tiel same agu kun via vinberejo kaj
    kun via olivarbejo.</l>
  <l n='12'>Dum ses tagoj faru viajn laborojn, kaj en
    la sepa tago festu, por ke ripozu via bovo kaj via azeno kaj por
    ke refre&scirc;i&gcirc;u la filo de via sklavino kaj la fremdulo.</l>
  <l n='13'>Kaj
    &ccirc;ion, kion Mi diris al vi, observu; kaj la nomon de aliaj dioj ne
    citu, &gcirc;i ne estu a&ubreve;data el via bu&scirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tri fojojn festu al Mi dum la jaro.</l>
  <l n='15'>La feston de la macoj
    observu; dum sep tagoj man&gcirc;u macojn, kiel Mi ordonis al vi, en la
    difinita tempo en la monato Abib (&ccirc;ar en tiu tempo vi eliris el
    Egiptujo); kaj oni ne aperu anta&ubreve; Mi kun malplenaj manoj;</l>
  <l n='16'>anka&ubreve; la feston de la rikolto de la unuaj fruktoj de via laboro,
    de tio, kion vi semos sur la kampo; kaj la feston de kolekto en
    la fino de la jaro, kiam vi kolektos viajn laborfruktojn el la
    kampo.</l>
  <l n='17'>Tri fojojn &ccirc;iujare aperu &ccirc;iuj viaj virseksuloj anta&ubreve; la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Ne ver&scirc;u sur fermenta&jcirc;on la sangon de Mia ofero; kaj la graso
    de Mia festofero ne restu &gcirc;is mateno.</l>
  <l n='19'>La komenca&jcirc;on de la
    unuaj fruktoj de via tero alportu en la domon de la Eternulo, via
    Dio. Ne kuiru kapridon en la lakto de &gcirc;ia patrino.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Jen Mi sendas an&gcirc;elon anta&ubreve; vi, por gardi vin sur la vojo, kaj
    por venigi vin al la loko, kiun Mi pretigis.</l>
  <l n='21'>Gardu vin anta&ubreve;
    lia viza&gcirc;o kaj a&ubreve;skultu lian vo&ccirc;on; ne incitu lin, &ccirc;ar li ne
    pardonos vian pekon; &ccirc;ar Mia nomo estas en li.</l>
  <l n='22'>Sed se vi
    a&ubreve;skultos lian vo&ccirc;on, kaj faros &ccirc;ion, kion Mi diros, tiam Mi
    malamikos kontra&ubreve; viaj malamikoj kaj premos viajn premantojn.</l>
  <l n='23'>Kiam Mia an&gcirc;elo iros anta&ubreve; vi, kaj Mi venigos vin al la Amoridoj,
    la &Hcirc;etidoj, la Perizidoj, la Kanaanidoj, la &Hcirc;ividoj, kaj la
    Jebusidoj, kaj Mi ilin ekstermos:</l>
  <l n='24'>ne adoru iliajn diojn kaj ne
    servu ilin, kaj ne agu kiel ili agas, sed frakasu ilin kaj detruu
    iliajn statuojn.</l>
  <l n='25'>Kaj servu la Eternulon, vian Dion, kaj Li
    benos vian panon kaj vian akvon; kaj Mi forigos malsanon el via
    mezo.</l>
  <l n='26'>Ne estos seninfana nek sennaska en via lando; la nombron
    de viaj tagoj Mi faros plena.</l>
  <l n='27'>Mian teruron Mi sendos anta&ubreve; vi,
    kaj Mi konfuzos &ccirc;iun popolon, al kiu vi venos, kaj &ccirc;iujn viajn
    malamikojn Mi turnos al vi dorse.</l>
  <l n='28'>Kaj Mi sendos krabrojn anta&ubreve;
    vi, kaj ili forpelos la &Hcirc;ividojn kaj la Kanaanidojn kaj la
    &Hcirc;etidojn de anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='29'>Mi ne forpelos ilin de anta&ubreve; vi en unu
    jaro, por ke la tero ne fari&gcirc;u senhoma kaj por ke ne multi&gcirc;u
    kontra&ubreve; vi la bestoj de la kampo.</l>
  <l n='30'>Iom post iom Mi forpelos
    ilin de anta&ubreve; vi, &gcirc;is vi multi&gcirc;os kaj posedos la landon.</l>
  <l n='31'>Kaj
    Mi faros viajn limojn de la Ru&gcirc;a Maro &gcirc;is la Maro Fili&scirc;ta, kaj de
    la dezerto &gcirc;is la Rivero; &ccirc;ar Mi transdonos en viajn manojn la
    lo&gcirc;antojn de la lando, kaj vi forpelos ilin de anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='32'>Ne
    faru interligon kun ili nek kun iliaj dioj.</l>
  <l n='33'>Ili ne lo&gcirc;u en via
    lando, por ke ili ne pekigu vin kontra&ubreve; Mi; se vi servos iliajn
    diojn, tio fari&gcirc;os kaptilo por vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj al Moseo Li diris: Supreniru al la Eternulo, vi kaj Aaron,
    Nadab kaj Abihu, kaj sepdek el la &ccirc;efoj de Izrael, kaj faru
    adoron de malproksime.</l>
  <l n='2'>Kaj Moseo sola alproksimi&gcirc;u al la
    Eternulo; sed ili ne alproksimi&gcirc;u, kaj la popolo ne supreniru kun
    li.</l>
  <l n='3'>Kaj Moseo venis kaj rakontis al la popolo &ccirc;iujn vortojn de
    la Eternulo kaj &ccirc;iujn le&gcirc;ojn. Kaj la tuta popolo respondis per
    unu vo&ccirc;o, kaj ili diris: &Ccirc;ion, kion diris la Eternulo, ni faros.</l>
  <l n='4'>Kaj Moseo skribis &ccirc;iujn vortojn de la Eternulo, kaj li levi&gcirc;is
    frue matene kaj konstruis altaron sub la monto kaj dek du
    kolonojn la&ubreve; la dek du triboj de Izrael.</l>
  <l n='5'>Kaj li sendis junulojn
    el la Izraelidoj, kaj ili alportis bruloferojn kaj bu&ccirc;is
    pacoferojn al la Eternulo, bovidojn.</l>
  <l n='6'>Moseo prenis duonon de la
    sango kaj enver&scirc;is en pelvojn, kaj duonon de la sango li
    &scirc;prucigis sur la altaron.</l>
  <l n='7'>Kaj li prenis la libron de la
    interligo kaj la&ubreve;tlegis &gcirc;in al la popolo, kaj ili diris: &Ccirc;ion,
    kion diris la Eternulo, ni faros kaj obeos.</l>
  <l n='8'>Kaj Moseo prenis la
    sangon kaj &scirc;prucigis sur la popolon, kaj diris: Jen estas sango
    de la interligo, kiun la Eternulo faris kun vi pri &ccirc;iuj tiuj
    vortoj.</l>
  <l n='9'>Kaj supreniris Moseo kaj Aaron, Nadab kaj Abihu, kaj
    sepdek el la &ccirc;efoj de Izrael.</l>
  <l n='10'>Kaj ili vidis la Dion de Izrael;
    kaj sub Liaj piedoj estis io, kiel farita&jcirc;o el brilanta safiro,
    kaj kiel la &ccirc;ielo mem, kiam &gcirc;i estas klara.</l>
  <l n='11'>Li ne etendis Sian
    manon kontra&ubreve; la &ccirc;efojn de Izrael; kaj ili vidis Dion, kaj man&gcirc;is
    kaj trinkis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Supreniru al Mi sur la monton
    kaj estu tie; kaj Mi donos al vi &scirc;tonajn tabelojn, kaj la
    instruon kaj ordonojn, kiujn Mi skribis, por instrui ilin.</l>
  <l n='13'>Kaj
    levi&gcirc;is Moseo kaj lia servanto Josuo, kaj Moseo supreniris sur la
    monton de Dio.</l>
  <l n='14'>Kaj al la &ccirc;efoj li diris: Restu &ccirc;i tie, &gcirc;is ni
    revenos al vi; kaj jen Aaron kaj &Hcirc;ur estas kun vi; kiu havas ian
    aferon, tiu venu al ili.</l>
  <l n='15'>Kaj Moseo supreniris sur la monton,
    kaj nubo kovris la monton.</l>
  <l n='16'>Kaj la majesto de la Eternulo lo&gcirc;is
    sur la monto Sinaj, kaj la nubo &gcirc;in kovris dum ses tagoj; kaj Li
    vokis Moseon en la sepa tago el interne de la nubo.</l>
  <l n='17'>Kaj la
    aspekto de la majesto de la Eternulo estis kiel fajro flamanta
    sur la supro de la monto anta&ubreve; la okuloj de la Izraelidoj.</l>
  <l n='18'>Kaj
    Moseo eniris en la mezon de la nubo, kaj supreniris sur la
    monton; kaj Moseo estis sur la monto dum kvardek tagoj kaj
    kvardek noktoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Diru al la
    Izraelidoj, ke ili alportu por Mi oferdonon; de &ccirc;iu homo, kies
    koro deziros doni, prenu la oferdonon por Mi.</l>
  <l n='3'>Kaj jen estas la
    oferdono, kiun vi prenos de ili: oro kaj ar&gcirc;ento kaj kupro,</l>
  <l n='4'>kaj
    blua teksa&jcirc;o kaj purpura kaj ru&gcirc;a, kaj bisino kaj kapra lano,</l>
  <l n='5'>kaj vir&scirc;afaj feloj ru&gcirc;e kolorigitaj kaj antilopaj feloj, kaj
    akacia ligno,</l>
  <l n='6'>oleo por lumigado, aroma&jcirc;oj por la sankta oleo
    kaj por la bonodoraj incensoj,</l>
  <l n='7'>&scirc;tonoj oniksaj kaj &scirc;tonoj
    enkadrigeblaj por la efodo kaj por la surbrusta&jcirc;o.</l>
  <l n='8'>Kaj ili faru
    por Mi sanktejon, por ke Mi lo&gcirc;u inter ili.</l>
  <l n='9'>La&ubreve; &ccirc;io, kiel Mi
    montros al vi la bildon de la Lo&gcirc;ejo kaj la bildon de &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    objektoj, tiel faru.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj ili faru keston el akacia ligno; du ulnoj kaj duono estu
    &gcirc;ia longo, kaj unu ulno kaj duono &gcirc;ia lar&gcirc;o, kaj unu ulno kaj
    duono &gcirc;ia alto.</l>
  <l n='11'>Kaj tegu &gcirc;in per pura oro, interne kaj ekstere
    tegu &gcirc;in, kaj faru sur &gcirc;i oran kronon &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='12'>Kaj fandu por
    &gcirc;i kvar orajn ringojn, kaj alfortikigu ilin sur &gcirc;iaj kvar
    anguloj: du ringojn sur unu &gcirc;ia flanko kaj du ringojn sur &gcirc;ia
    alia flanko.</l>
  <l n='13'>Kaj faru stangojn el akacia ligno kaj tegu ilin
    per oro.</l>
  <l n='14'>Kaj metu la stangojn en la ringojn sur la flankoj de
    la kesto, por porti la keston per ili.</l>
  <l n='15'>En la ringoj de la
    kesto devas esti la stangoj; ili ne estu prenataj for de &gcirc;i.</l>
  <l n='16'>Kaj en la keston enmetu la ateston, kiun Mi donos al vi.</l>
  <l n='17'>Kaj
    faru fermoplaton el pura oro; du ulnoj kaj duono estu &gcirc;ia longo,
    kaj unu ulno kaj duono &gcirc;ia lar&gcirc;o.</l>
  <l n='18'>Kaj faru du kerubojn el oro;
    per for&gcirc;a laboro faru ilin &ccirc;e la du randoj de la fermoplato.</l>
  <l n='19'>Faru unu kerubon &ccirc;e unu flanko kaj unu kerubon &ccirc;e la alia flanko;
    elstarantaj el la fermoplato faru la kerubojn, sur &gcirc;iaj du
    flankoj.</l>
  <l n='20'>Kaj la keruboj estu etendantaj siajn flugilojn
    supren, kovrante per siaj flugiloj la fermoplaton, kaj iliaj
    viza&gcirc;oj estu unu kontra&ubreve; la alia; al la fermoplato estu turnitaj
    la viza&gcirc;oj de la keruboj.</l>
  <l n='21'>Kaj metu la fermoplaton sur la
    keston supre, kaj en la keston metu la ateston, kiun Mi donos al
    vi.</l>
  <l n='22'>Kaj Mi aperados al vi tie, kaj Mi parolados kun vi super
    la fermoplato, el inter la du keruboj, kiuj estos super la kesto
    de atesto, pri &ccirc;io, kion Mi ordonos al vi por la Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj faru tablon el akacia ligno; du ulnoj estu &gcirc;ia longo, kaj
    unu ulno &gcirc;ia lar&gcirc;o, kaj unu ulno kaj duono &gcirc;ia alto.</l>
  <l n='24'>Kaj tegu
    &gcirc;in per pura oro, kaj faru al &gcirc;i oran kronon &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='25'>Kaj faru
    &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i manlar&gcirc;an listelon, kaj faru oran kronon &ccirc;irka&ubreve; la
    listelo.</l>
  <l n='26'>Kaj faru por &gcirc;i kvar orajn ringojn, kaj alfortikigu
    la ringojn en la kvar anguloj, &ccirc;e &gcirc;iaj kvar piedoj.</l>
  <l n='27'>Apud la
    listelo estu la ringoj, kiel ingoj por stangoj, por porti la
    tablon.</l>
  <l n='28'>Kaj faru la stangojn el akacia ligno, kaj tegu ilin
    per oro, ke per ili oni portu la tablon.</l>
  <l n='29'>Kaj faru &gcirc;iajn
    pladojn kaj &gcirc;iajn kulerojn, kaj &gcirc;iajn kalikojn kaj &gcirc;iajn kru&ccirc;ojn,
    per kiuj oni ver&scirc;os; el pura oro faru ilin.</l>
  <l n='30'>Kaj metu sur la
    tablon panon de propono anta&ubreve; Mi &ccirc;iam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj faru kandelabron el pura oro, per for&gcirc;a laboro estu farita
    la kandelabro; &gcirc;ia trunko kaj &gcirc;iaj bran&ccirc;oj, &gcirc;iaj kalikoj, &gcirc;iaj
    kapetoj, kaj &gcirc;iaj floroj elstaru el &gcirc;i.</l>
  <l n='32'>Kaj ses bran&ccirc;oj devas
    elstari el &gcirc;iaj flankoj: tri bran&ccirc;oj de la kandelabro el unu
    flanko, kaj tri bran&ccirc;oj de la kandelabro el la alia flanko;</l>
  <l n='33'>tri migdalformaj kalikoj, kapeto, kaj floro, sur unu bran&ccirc;o, kaj
    tri migdalformaj kalikoj, kapeto, kaj floro, sur la alia
    bran&ccirc;o; tiel sur la ses bran&ccirc;oj, kiuj elstaras el la kandelabro.</l>
  <l n='34'>Kaj sur la kandelabro estu kvar migdalformaj kalikoj kun
    kapetoj kaj floroj.</l>
  <l n='35'>Kaj kapeto sub unu paro da bran&ccirc;oj, kapeto
    sub la dua paro da bran&ccirc;oj, kaj kapeto sub la tria paro da
    bran&ccirc;oj; tiel por la ses bran&ccirc;oj, kiuj elstaras el la kandelabro.</l>
  <l n='36'>La kapetoj kaj bran&ccirc;oj devas elstari el &gcirc;i; &ccirc;io devas esti unu
    for&gcirc;ita tuta&jcirc;o el pura oro.</l>
  <l n='37'>Kaj faru por &gcirc;i sep lucernojn; kaj
    starigu sur &gcirc;i &gcirc;iajn lucernojn, ke ili lumu sur &gcirc;ian anta&ubreve;an
    flankon.</l>
  <l n='38'>Kaj &gcirc;iaj preniloj kaj cindrujoj estu el pura oro.</l>
  <l n='39'>El kikaro da pura oro oni faru &gcirc;in kaj &ccirc;iujn tiujn apartena&jcirc;ojn.</l>
  <l n='40'>Kaj rigardu kaj faru la&ubreve; ilia modelo, kiu estis montrita al vi
    sur la monto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La tabernaklon faru el dek tapi&scirc;oj el tordita bisino, kaj el
    blua, purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o; kerubojn artiste laboritajn faru
    sur ili.</l>
  <l n='2'>La longo de &ccirc;iu tapi&scirc;o estu dudek ok ulnoj, kaj la
    lar&gcirc;o de &ccirc;iu tapi&scirc;o estu kvar ulnoj; unu mezuro estu por &ccirc;iuj
    tapi&scirc;oj.</l>
  <l n='3'>Kvin tapi&scirc;oj estu kunigitaj unu kun la alia, kaj la
    kvin ceteraj tapi&scirc;oj estu anka&ubreve; kunigitaj unu kun la alia.</l>
  <l n='4'>Kaj
    faru ma&scirc;ojn el blua teksa&jcirc;o sur la rando de unu tapi&scirc;o, sur la
    rando de la kuni&gcirc;o, kaj tiel same faru sur la rando de la
    ekstrema tapi&scirc;o, sur la dua rando de kuni&gcirc;o.</l>
  <l n='5'>Kvindek ma&scirc;ojn
    faru sur unu tapi&scirc;o, kaj kvindek ma&scirc;ojn faru sur la rando de tiu
    tapi&scirc;o, sur kiu estas la dua flanko de la kuni&gcirc;o; la ma&scirc;oj devas
    esti reciproke aran&gcirc;itaj unu kontra&ubreve; alia.</l>
  <l n='6'>Kaj faru kvindek
    orajn hoketojn, kaj kunigu la tapi&scirc;ojn unu kun la alia per la
    hoketoj, por ke la tabernaklo fari&gcirc;u unu tuta&jcirc;o.</l>
  <l n='7'>Kaj faru
    tapi&scirc;ojn el kapra lano kiel kovron super la tabernaklo; dek unu
    tiajn tapi&scirc;ojn faru.</l>
  <l n='8'>La longo de &ccirc;iu tapi&scirc;o estu tridek ulnoj,
    kaj la lar&gcirc;o de &ccirc;iu tapi&scirc;o estu kvar ulnoj; unu mezuro estu por
    la dek unu tapi&scirc;oj.</l>
  <l n='9'>Kaj kunigu kvin tapi&scirc;ojn aparte kaj ses
    tapi&scirc;ojn aparte, kaj la sesan tapi&scirc;on faldu duige anta&ubreve; la
    tabernaklo.</l>
  <l n='10'>Kaj faru kvindek ma&scirc;ojn sur la rando de la
    ekstrema tapi&scirc;o, sur la rando de la kuni&gcirc;o, kaj kvindek ma&scirc;ojn
    sur la rando de la dua kuni&gcirc;a tapi&scirc;o.</l>
  <l n='11'>Kaj faru kvindek kuprajn
    hoketojn, kaj metu la hoketojn en la ma&scirc;ojn, por ke vi kunigu la
    tendon kaj &gcirc;i estu unu tuta&jcirc;o.</l>
  <l n='12'>Kaj el la superflua pendanta
    parto de la tapi&scirc;oj de la kovro, duono de la superflua tapi&scirc;a
    parto superpendu super la malanta&ubreve;a flanko de la tabernaklo.</l>
  <l n='13'>Kaj po unu ulno &ccirc;iuflanke el la superflua longo de la tapi&scirc;oj
    superpendu super amba&ubreve; flankoj de la tabernaklo, por kovri &gcirc;in.</l>
  <l n='14'>Kaj faru kovron por la tendo el ru&gcirc;aj vir&scirc;afaj feloj kaj
    ankora&ubreve; kovron el antilopaj feloj supre.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj faru starantajn tabulojn por la tabernaklo el akacia
    ligno.</l>
  <l n='16'>Dek ulnoj estu la longo de &ccirc;iu tabulo, kaj unu ulno kaj
    duono la lar&gcirc;o de &ccirc;iu tabulo.</l>
  <l n='17'>Du pivotoj estu &ccirc;e &ccirc;iu tabulo,
    al&gcirc;ustigitaj unu al la alia; tiel faru &ccirc;e &ccirc;iuj tabuloj de la
    tabernaklo.</l>
  <l n='18'>Kaj faru la tabulojn por la tabernaklo: dudek
    tabuloj staru sur la flanko suda.</l>
  <l n='19'>Kaj kvardek ar&gcirc;entajn bazojn
    faru sub la dudek tabuloj: du bazojn sub &ccirc;iu tabulo, por &gcirc;iaj du
    pivotoj.</l>
  <l n='20'>Kaj sur la dua flanko de la tabernaklo, sur la flanko
    norda, estu dudek tabuloj,</l>
  <l n='21'>kaj kvardek ar&gcirc;entaj bazoj por ili,
    po du bazoj sub &ccirc;iu tabulo.</l>
  <l n='22'>Kaj sur la malanta&ubreve;a flanko de la
    tabernaklo, okcidente, faru ses tabulojn.</l>
  <l n='23'>Kaj du tabulojn faru
    en la anguloj de la tabernaklo sur la malanta&ubreve;a flanko.</l>
  <l n='24'>Ili
    estu kunigitaj malsupre kaj kunigitaj supre per unu ringo; tiel
    &gcirc;i estu kun ili amba&ubreve;; por amba&ubreve; anguloj ili estu.</l>
  <l n='25'>Tiel estu
    ok tabuloj, kaj &ccirc;e ili dek ses ar&gcirc;entaj bazoj, po du bazoj sub
    &ccirc;iu tabulo.</l>
  <l n='26'>Kaj faru riglilojn el akacia ligno, kvin por la
    tabuloj de unu flanko de la tabernaklo,</l>
  <l n='27'>kaj kvin riglilojn por
    la tabuloj de la dua flanko de la tabernaklo, kaj kvin riglilojn
    por la tabuloj de la malanta&ubreve;a flanko de la tabernaklo,
    okcidente.</l>
  <l n='28'>Kaj la meza riglilo meze de la tabuloj &scirc;ovi&gcirc;u de
    unu fino &gcirc;is la alia.</l>
  <l n='29'>Kaj la tabulojn tegu per oro, kaj iliajn
    ringojn, ingojn por la rigliloj, faru el oro, kaj la riglilojn
    tegu per oro.</l>
  <l n='30'>Starigu la tabernaklon la&ubreve; &gcirc;ia modelo, kiu estis
    montrita al vi sur la monto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj faru kurtenon el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o, kaj el
    tordita bisino; artiste laboritaj keruboj estu faritaj sur &gcirc;i.</l>
  <l n='32'>Kaj pendigu &gcirc;in sur kvar akaciaj kolonoj, tegitaj per oro kaj
    havantaj orajn hokojn kaj ar&gcirc;entajn bazojn.</l>
  <l n='33'>Kaj pendigu la
    kurtenon sub la hokoj, kaj enportu tien internen de la kurteno la
    keston de atesto; kaj la kurteno faru por vi apartigon inter la
    sanktejo kaj la plejsanktejo.</l>
  <l n='34'>Kaj metu la fermoplaton sur la
    keston de atesto en la plejsanktejo.</l>
  <l n='35'>Kaj starigu la tablon
    ekster la kurteno, kaj la kandelabron kontra&ubreve; la tablo, en la
    suda parto de la tabernaklo; la tablon starigu en la norda parto.</l>
  <l n='36'>Kaj faru kovrotukon por la pordo de la tabernaklo, el blua,
    purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o, kaj el tordita bisino, kun broda&jcirc;oj;</l>
  <l n='37'>kaj faru por la kovrotuko kvin kolonojn el akacia ligno, kaj
    tegu ilin per oro, kaj iliaj hoketoj estu el oro; kaj fandu por
    ili kvin kuprajn bazojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj faru la altaron el akacia ligno, havantan la longon de kvin
    ulnoj kaj la lar&gcirc;on de kvin ulnoj; kvarangula estu la altaro; kaj
    &gcirc;ia alto estu tri ulnoj.</l>
  <l n='2'>Kaj faru &gcirc;iajn kornojn sur &gcirc;iaj kvar
    anguloj; el &gcirc;i elstaru &gcirc;iaj kornoj; kaj tegu &gcirc;in per kupro.</l>
  <l n='3'>Kaj
    faru por &gcirc;i potojn por &gcirc;ia cindro kaj &scirc;ovelilojn kaj kalikojn kaj
    forkojn kaj karbujojn; &ccirc;iujn &gcirc;iajn vazojn faru el kupro.</l>
  <l n='4'>Kaj
    faru por &gcirc;i kradon en formo de kupra reto, kaj faru sur la reto
    kvar kuprajn ringojn sur &gcirc;iaj kvar anguloj.</l>
  <l n='5'>Kaj metu &gcirc;in sub la
    kornicon de la altaro, malsupren, tiel, ke la reto atingu &gcirc;is la
    mezo de la altaro.</l>
  <l n='6'>Kaj faru stangojn por la altaro, stangojn el
    akacia ligno, kaj tegu ilin per kupro.</l>
  <l n='7'>Kaj metu &gcirc;iajn stangojn
    en ringojn, tiel, ke la stangoj estu &ccirc;e amba&ubreve; flankoj de la
    altaro, kiam oni &gcirc;in portos.</l>
  <l n='8'>Interne malplena faru &gcirc;in el
    tabuloj; kiel estis montrite al vi sur la monto, tiel oni faru.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj faru korton por la tabernaklo; sur la flanko suda estu
    kurtenoj por la korto, el tordita bisino; unu flanko havu la
    longon de cent ulnoj;</l>
  <l n='10'>kaj &gcirc;iaj dudek kolonoj kaj iliaj dudek
    bazoj estu el kupro; la hokoj de la kolonoj kaj iliaj ligiloj
    estu el ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='11'>Tiel same anka&ubreve; sur la norda flanko la&ubreve;longe
    estu kurtenoj, havantaj la longon de cent ulnoj; kaj dudek
    kolonoj, kaj por ili dudek bazoj el kupro; la hokoj de la kolonoj
    kaj iliaj ligiloj estu el ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='12'>Sed la&ubreve;lar&gcirc;e de la korto,
    sur la flanko okcidenta, estu kurtenoj, havantaj la longon de
    kvindek ulnoj; dek kolonoj, kaj por ili dek bazoj.</l>
  <l n='13'>Kaj
    la&ubreve;lar&gcirc;e de la korto, sur la flanko orienta, estu kurtenoj,
    havantaj la longon de kvindek ulnoj.</l>
  <l n='14'>Kaj kurtenoj, havantaj la
    longon de dek kvin ulnoj, estu por unu latero; anka&ubreve; tri kolonoj,
    kaj por ili tri bazoj.</l>
  <l n='15'>Kaj por la dua latero estu kurtenoj,
    havantaj la longon de dek kvin ulnoj; anka&ubreve; tri kolonoj, kaj por
    ili tri bazoj.</l>
  <l n='16'>Kaj por la pordego de la korto estu kovrotuko,
    havanta la longon de dudek ulnoj, el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a
    teksa&jcirc;o, kaj el tordita bisino, kun broda&jcirc;oj; kvar kolonoj, kaj
    por ili kvar bazoj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;iuj kolonoj &ccirc;irka&ubreve; la korto havu ligilojn
    el ar&gcirc;ento, hokojn el ar&gcirc;ento, kaj bazojn el kupro.</l>
  <l n='18'>La longo
    de la korto estu cent ulnoj, la lar&gcirc;o &ccirc;ie kvindek, kaj la alto
    kvin ulnoj; &ccirc;io estu farita el tordita bisino, kaj la bazoj estu
    el kupro.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;iuj vazoj de la tabernaklo, por &ccirc;iuj servoj, kaj
    &ccirc;iuj &gcirc;iaj najloj kaj &ccirc;iuj najloj de la korto, estu el kupro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj vi ordonu al la Izraelidoj, ke ili alportu al vi oleon
    olivan, puran, pistitan, por lumigado, por ke lucerno brulu &ccirc;iam.</l>
  <l n='21'>En la tabernaklo de kunveno, ekstere de la kurteno, kiu pendas
    anta&ubreve; la atesto, aran&gcirc;adu &gcirc;in Aaron kaj liaj filoj de vespero &gcirc;is
    mateno anta&ubreve; la Eternulo. Tio estu eterna le&gcirc;o en la generacioj
    de la Izraelidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj vi alproksimigu al vi vian fraton Aaron kaj liajn filojn
    kun li el inter la Izraelidoj, por ke li estu Mia pastro: Aaron,
    kaj Nadab, Abihu, Eleazar, kaj Itamar, la filoj de Aaron.</l>
  <l n='2'>Kaj
    faru sanktajn vestojn por via frato Aaron, por honoro kaj ornamo.</l>
  <l n='3'>Kaj diru al &ccirc;iuj, kiuj havas sa&gcirc;an koron kaj kiujn Mi plenigis
    per spirito de sa&gcirc;o, ke ili faru por Aaron vestojn, por sanktigi
    lin, ke li estu Mia pastro.</l>
  <l n='4'>Kaj jen estas la vestoj, kiujn ili
    devas fari: surbrusta&jcirc;o, efodo, tuniko, &hcirc;itono teksita, cidaro,
    kaj zono. Kaj ili faru sanktajn vestojn por via frato Aaron kaj
    por liaj filoj, ke li estu Mia pastro.</l>
  <l n='5'>Kaj ili prenu oron, kaj
    bluan, purpuran, kaj ru&gcirc;an teksa&jcirc;on, kaj bisinon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj ili faru la efodon el oro, el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a
    teksa&jcirc;o, kaj el tordita bisino, en artista maniero.</l>
  <l n='7'>Du
    sur&scirc;ultra&jcirc;ojn kunigantajn &gcirc;i havu sur siaj du finoj, por ke &gcirc;i
    estu ligita.</l>
  <l n='8'>Kaj la &ccirc;irka&ubreve;liganta zono sur &gcirc;i estu la sama
    labora&jcirc;o, kiel &gcirc;ia kontinua&jcirc;o, el oro, el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a
    teksa&jcirc;o, kaj el tordita bisino.</l>
  <l n='9'>Kaj prenu du oniksajn &scirc;tonojn,
    kaj gravuru sur ili la nomojn de la filoj de Izrael:</l>
  <l n='10'>ses el
    iliaj nomoj sur unu &scirc;tono kaj la ses ceterajn nomojn sur la dua
    &scirc;tono, la&ubreve; la ordo de ilia naski&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>Per laboro de gravuristoj,
    kiel sigelila gravurado, gravurigu sur la du &scirc;tonoj la nomojn de
    la filoj de Izrael; faru ilin &ccirc;irka&ubreve;ataj per kadretoj el oro.</l>
  <l n='12'>Kaj metu la du &scirc;tonojn sur la sur&scirc;ultra&jcirc;ojn de la efodo, kiel
    &scirc;tonojn de memoro pri la filoj de Izrael; kaj Aaron portu iliajn
    nomojn anta&ubreve; la Eternulo sur siaj du sur&scirc;ultra&jcirc;oj por memoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj faru kadretojn el oro;</l>
  <l n='14'>kaj du &ccirc;enetojn el pura oro;
    faru ilin kuni&gcirc;antaj per siaj finoj, plektitaj; kaj alfortikigu
    la plektitajn &ccirc;enetojn al la kadretoj.</l>
  <l n='15'>Kaj faru ju&gcirc;an
    surbrusta&jcirc;on per artista laboro; simile al la laboro de la efodo
    faru &gcirc;in; el oro, el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o, kaj el
    tordita bisino faru &gcirc;in.</l>
  <l n='16'>Kvarangula &gcirc;i estu kaj duobla;
    manstre&ccirc;o estu &gcirc;ia longo, kaj manstre&ccirc;o &gcirc;ia lar&gcirc;o.</l>
  <l n='17'>Kaj enmetu
    en &gcirc;in enmeta&jcirc;on el &scirc;tonoj en kvar vicoj. La &scirc;tonoj de vico:
    rubeno, topazo, kaj smeraldo estu la unua vico;</l>
  <l n='18'>kaj la dua
    vico: hiacinto, safiro, kaj jaspiso;</l>
  <l n='19'>kaj la tria vico:
    ligurio, agato, kaj ametisto;</l>
  <l n='20'>kaj la kvara vico: krizolito,
    kaj onikso, kaj berilo. En oraj kadretoj ili estu la&ubreve; siaj vicoj.</l>
  <l n='21'>Kaj la &scirc;tonoj estu la&ubreve; la nomoj de la filoj de Izrael; dek du,
    la&ubreve; iliaj nomoj, gravuritaj sigelile, &ccirc;iu kun sia nomo, por la
    dek du triboj.</l>
  <l n='22'>Kaj faru al la surbrusta&jcirc;o plektitajn &ccirc;enetojn,
    kuni&gcirc;antajn per siaj finoj, el pura oro.</l>
  <l n='23'>Kaj faru por la
    surbrusta&jcirc;o du orajn ringojn, kaj alfortikigu la du ringojn al la
    du finoj de la surbrusta&jcirc;o.</l>
  <l n='24'>Kaj metu la du orajn plektitajn
    &ccirc;enetojn en la du ringojn &ccirc;e la finoj de la surbrusta&jcirc;o.</l>
  <l n='25'>Kaj
    la du finojn de la du plektitaj &ccirc;enetoj enfortikigu en la du
    kadretojn, kaj alfortikigu ilin al la sur&scirc;ultra&jcirc;oj de la efodo
    sur la anta&ubreve;a flanko.</l>
  <l n='26'>Kaj faru du orajn ringojn, kaj
    alfortikigu ilin al la du aliaj finoj de la surbrusta&jcirc;o, sur
    interna &gcirc;ia rando, direktita al la efodo.</l>
  <l n='27'>Kaj faru du orajn
    ringojn, kaj alfortikigu ilin al la du sur&scirc;ultra&jcirc;oj de la efodo
    malsupre, sur la anta&ubreve;a flanko, &ccirc;e &gcirc;ia kuni&gcirc;o, super la zono de
    la efodo.</l>
  <l n='28'>Kaj oni alligu la surbrusta&jcirc;on per &gcirc;iaj ringoj al la
    ringoj de la efodo per la&ccirc;o el blua &scirc;tofo, por ke &gcirc;i estu super
    la zono de la efodo kaj por ke la surbrusta&jcirc;o ne for&scirc;ovi&gcirc;u de sur
    la efodo.</l>
  <l n='29'>Kaj Aaron portu la nomojn de la filoj de Izrael sur
    la ju&gcirc;a surbrusta&jcirc;o sur sia koro, kiam li eniros en la sanktejon,
    por &ccirc;iama memoro anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='30'>Kaj metu sur la ju&gcirc;an
    surbrusta&jcirc;on la signojn de lumo kaj la signojn de justo, por ke
    ili estu sur la koro de Aaron, kiam li eniros anta&ubreve; la Eternulon;
    kaj Aaron &ccirc;iam portu la ju&gcirc;on de la filoj de Izrael sur sia koro
    anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj faru la tunikon de la efodo tutan el blua teksa&jcirc;o.</l>
  <l n='32'>La
    aperturo por la kapo estu en &gcirc;ia mezo; &ccirc;irka&ubreve; la aperturo estu
    teksita bordero, kiel &ccirc;e aperturo de &scirc;ildo, por ke &gcirc;i ne
    dis&scirc;iri&gcirc;u.</l>
  <l n='33'>Sur &gcirc;ia malsupra rando faru granatojn el blua,
    purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o, &ccirc;irka&ubreve;e sur &gcirc;ia malsupra rando, kaj
    inter ili &ccirc;irka&ubreve;e orajn tintilojn.</l>
  <l n='34'>Ora tintilo kaj granato,
    ora tintilo kaj granato estu &ccirc;irka&ubreve;e sur la malsupra rando de la
    tuniko.</l>
  <l n='35'>&Gcirc;i estu sur Aaron dum lia servado; por ke oni a&ubreve;du
    sonon de li, kiam li eniros en la sanktejon anta&ubreve; la Eternulon
    kaj kiam li eliros, kaj por ke li ne mortu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj faru tabuleton el pura oro, kaj gravuru sur &gcirc;i en sigelila
    maniero: SANKTA AL LA ETERNULO.</l>
  <l n='37'>Kaj alfortikigu &gcirc;in per la&ccirc;o
    el blua &scirc;tofo, ke &gcirc;i estu sur la cidaro; sur la anta&ubreve;a flanko de
    la cidaro &gcirc;i devas esti.</l>
  <l n='38'>&Gcirc;i estu sur la frunto de Aaron; kaj
    Aaron portados la pekon kontra&ubreve; la sankta&jcirc;oj, kiujn sanktigos la
    Izraelidoj en &ccirc;iuj siaj sanktaj donoj; kaj &gcirc;i estos sur lia
    frunto &ccirc;iam, por ke la Eternulo ilin favoru.</l>
  <l n='39'>Kaj teksu la
    &hcirc;itonon el bisino, kaj faru la cidaron el bisino, kaj faru
    broditan zonon.</l>
  <l n='40'>Kaj por la filoj de Aaron faru &hcirc;itonojn, kaj
    faru por ili zonojn, kaj mitrojn faru por ili, por honoro kaj
    ornamo.</l>
  <l n='41'>Kaj vestu per ili vian fraton Aaron kaj liajn filojn
    kune kun li; kaj sanktoleu ilin kaj konsekru ilin kaj sanktigu
    ilin, por ke ili estu pastroj al Mi.</l>
  <l n='42'>Kaj faru por ili linajn
    pantalonojn, por kovri la nudecon de ilia karno; de la lumbo &gcirc;is
    la femuroj ili estu.</l>
  <l n='43'>Kaj ili estu sur Aaron kaj sur liaj
    filoj, kiam ili eniros en la tabernaklon de kunveno, a&ubreve; kiam ili
    alproksimi&gcirc;os al la altaro, por servi en la sanktejo; por ke ili
    ne faru pekon kaj ne mortu. Eterna le&gcirc;o &gcirc;i estu por li kaj por
    lia idaro post li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen estas tio, kion vi devas fari al ili, por sanktigi
    ilin, ke ili estu pastroj al Mi: prenu unu virbovidon kaj du
    vir&scirc;afojn sendifektajn;</l>
  <l n='2'>kaj macan panon, kaj macajn kukojn,
    miksitajn kun oleo, kaj macajn flanojn, &scirc;miritajn per oleo; el
    delikata tritika faruno faru ilin.</l>
  <l n='3'>Kaj metu ilin en unu korbon,
    kaj venigu ilin en la korbo, kaj anka&ubreve; la bovidon kaj la du
    vir&scirc;afojn.</l>
  <l n='4'>Kaj Aaronon kaj liajn filojn alvenigu al la pordo de
    la tabernaklo de kunveno, kaj lavu ilin per akvo.</l>
  <l n='5'>Kaj prenu la
    vestojn, kaj metu sur Aaronon la &hcirc;itonon kaj la tunikon de la
    efodo kaj la efodon kaj la surbrusta&jcirc;on, kaj zonu lin per la zono
    de la efodo.</l>
  <l n='6'>Kaj metu la cidaron sur lian kapon, kaj metu la
    sanktan kronon sur la cidaron.</l>
  <l n='7'>Kaj prenu la oleon de
    sanktoleado, kaj ver&scirc;u sur lian kapon kaj sanktoleu lin.</l>
  <l n='8'>Kaj
    liajn filojn alvenigu, kaj vestu ilin per la &hcirc;itonoj.</l>
  <l n='9'>Kaj zonu
    ilin per zono, Aaronon kaj liajn filojn, kaj alligu sur ili
    mitrojn, por ke al ili apartenu la pastreco la&ubreve; eterna le&gcirc;o; kaj
    konsekru Aaronon kaj liajn filojn.</l>
  <l n='10'>Kaj alvenigu la bovidon
    anta&ubreve; la tabernaklon de kunveno, kaj Aaron kaj liaj filoj metu
    siajn manojn sur la kapon de la bovido.</l>
  <l n='11'>Kaj bu&ccirc;u la bovidon
    anta&ubreve; la Eternulo, &ccirc;e la pordo de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='12'>Kaj prenu iom el la sango de la bovido kaj metu per viaj fingroj
    sur la kornojn de la altaro, kaj la tutan ceteran sangon elver&scirc;u
    &ccirc;e la bazo de la altaro.</l>
  <l n='13'>Kaj prenu la tutan sebon, kiu kovras
    la interna&jcirc;on, kaj la reton de la hepato, kaj la du renojn, kaj
    la sebon, kiu estas sur ili, kaj incense bruligu ilin sur la
    altaro.</l>
  <l n='14'>Kaj la karnon de la bovido kaj &gcirc;ian felon kaj &gcirc;ian
    malpura&jcirc;on forbruligu per fajro ekster la tendaro; &gcirc;i estas
    pekofero.</l>
  <l n='15'>Kaj unu vir&scirc;afon prenu, kaj Aaron kaj liaj filoj
    metu siajn manojn sur la kapon de la vir&scirc;afo.</l>
  <l n='16'>Kaj bu&ccirc;u la
    vir&scirc;afon, kaj prenu &gcirc;ian sangon kaj aspergu la altaron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='17'>Kaj la vir&scirc;afon dishaku en partojn, kaj lavu &gcirc;ian interna&jcirc;on
    kaj &gcirc;iajn krurojn, kaj metu ilin sur &gcirc;iajn partojn kaj sur &gcirc;ian
    kapon.</l>
  <l n='18'>Kaj forbruligu la tutan vir&scirc;afon sur la altaro; &gcirc;i
    estas brulofero por la Eternulo; agrabla odora&jcirc;o, fajrofero por
    la Eternulo &gcirc;i estas.</l>
  <l n='19'>Kaj prenu la duan vir&scirc;afon, kaj Aaron
    kaj liaj filoj metu siajn manojn sur la kapon de la vir&scirc;afo.</l>
  <l n='20'>Kaj bu&ccirc;u la vir&scirc;afon, kaj prenu iom el &gcirc;ia sango kaj metu sur la
    malsupran randon de la dekstra orelo de Aaron kaj sur la
    malsupran randon de la dekstra orelo de liaj filoj kaj sur la
    dikan fingron de ilia dekstra mano kaj sur la dikan fingron de
    ilia dekstra piedo; kaj aspergu per la sango la altaron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='21'>Kaj prenu el la sango, kiu estos sur la altaro, kaj sanktan
    oleon, kaj aspergu Aaronon kaj liajn vestojn kaj liajn filojn kaj
    la vestojn de liaj filoj kune kun li; kaj sankti&gcirc;os li kaj liaj
    vestoj kaj liaj filoj kaj la vestoj de liaj filoj kune kun li.</l>
  <l n='22'>Kaj prenu de la vir&scirc;afo la sebon kaj la voston, kaj la sebon, kiu
    kovras la interna&jcirc;on, kaj la reton de la hepato, kaj la du
    renojn, kaj la sebon, kiu estas sur ili, kaj la dekstran femuron,
    &ccirc;ar tio estas vir&scirc;afo de konsekrado;</l>
  <l n='23'>kaj unu bulon da pano kaj
    unu kukon kun oleo kaj unu flanon, el la korbo kun macoj, kiu
    staras anta&ubreve; la Eternulo;</l>
  <l n='24'>kaj metu &ccirc;ion sur la manojn de Aaron
    kaj sur la manojn de liaj filoj, kaj skuu tion kiel skuoferon
    anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='25'>Kaj prenu tion el iliaj manoj, kaj
    forbruligu &gcirc;in sur la altaro kune kun la brulofero, kiel agrablan
    odora&jcirc;on anta&ubreve; la Eternulo; &gcirc;i estas fajrofero por la Eternulo.</l>
  <l n='26'>Kaj prenu la brusta&jcirc;on de la vir&scirc;afo de konsekrado de Aaron,
    kaj skuu &gcirc;in kiel skuoferon anta&ubreve; la Eternulo; kaj tio estos via
    parto.</l>
  <l n='27'>Kaj sanktigu la brusta&jcirc;on de skuado kaj la femuron de
    levado, kiuj estis skuitaj kaj levitaj el la vir&scirc;afo de
    konsekrado de Aaron kaj de liaj filoj;</l>
  <l n='28'>kaj tio estu por Aaron
    kaj por liaj filoj por&ccirc;iama destinita&jcirc;o de la Izraelidoj; &ccirc;ar &gcirc;i
    estas levofero, kaj levofero &gcirc;i estu de la Izraelidoj, el iliaj
    pacoferoj ilia levofero al la Eternulo.</l>
  <l n='29'>Kaj la sanktaj vestoj
    de Aaron estu por liaj filoj post li, por ke ili estu
    sanktoleataj en ili kaj por ke ili estu konsekrataj en ili.</l>
  <l n='30'>Dum sep tagoj portu ilin sur si tiu el liaj filoj, kiu estos
    pastro anstata&ubreve; li, kaj kiu venos en la tabernaklon de kunveno,
    por servi en la sanktejo.</l>
  <l n='31'>Kaj la vir&scirc;afon de konsekrado prenu,
    kaj kuiru &gcirc;ian viandon sur sankta loko.</l>
  <l n='32'>Kaj Aaron kaj liaj
    filoj man&gcirc;u la viandon de la vir&scirc;afo, kaj la panon, kiu estas en
    la korbo, &ccirc;e la pordo de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='33'>Kaj ili
    tion man&gcirc;u, &ccirc;ar per tio ili puri&gcirc;is, por ke ili estu konsekritaj
    kaj por ke ili estu sanktigitaj. Laiko tion ne man&gcirc;u, &ccirc;ar tio
    estas sankta.</l>
  <l n='34'>Se el la viando de konsekrado kaj el la pano
    restos iom &gcirc;is la mateno, tiam forbruligu la resta&jcirc;on per fajro;
    &gcirc;i ne estu man&gcirc;ata, &ccirc;ar &gcirc;i estas sankta.</l>
  <l n='35'>Kaj agu kun Aaron kaj
    kun liaj filoj tiel, kiel Mi &ccirc;ion ordonis al vi; dum sep tagoj
    konsekru ilin.</l>
  <l n='36'>Kaj propekan bovidon oferu &ccirc;iutage por
    senpeki&gcirc;o; kaj senpekigu la altaron, oferante sur &gcirc;i, kaj oleu
    &gcirc;in, por &gcirc;in sanktigi.</l>
  <l n='37'>Dum sep tagoj senpekigu la altaron kaj
    sanktigu &gcirc;in; kaj la altaro fari&gcirc;u plejsankta&jcirc;o; &ccirc;io, kio ektu&scirc;os
    la altaron, fari&gcirc;os sankta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Jen tio, kion vi metos sur la altaron: du jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn
    &ccirc;iutage, &ccirc;iam;</l>
  <l n='39'>unu &scirc;afidon oferu matene, kaj la duan &scirc;afidon
    oferu &ccirc;irka&ubreve; la vespero;</l>
  <l n='40'>kaj por unu &scirc;afido dekonon de efo da
    delikata faruno, miksita kun kvarono de hino da elpistita oleo,
    kaj kvaronon de hino da vino por ver&scirc;oferi.</l>
  <l n='41'>La duan &scirc;afidon
    oferu &ccirc;irka&ubreve; la vespero; faru kun &gcirc;i kiel kun la matena donofero
    kaj ver&scirc;ofero, ke &gcirc;i estu agrabla odora&jcirc;o, fajrofero por la
    Eternulo,</l>
  <l n='42'>&ccirc;iama brulofero en viaj generacioj &ccirc;e la pordo de la
    tabernaklo de kunveno anta&ubreve; la Eternulo, kie Mi aperados anta&ubreve;
    vi, por paroli tie kun vi.</l>
  <l n='43'>Kaj Mi aperados tie anta&ubreve; la
    Izraelidoj, kaj la loko sankti&gcirc;os per Mia gloro.</l>
  <l n='44'>Kaj Mi
    sanktigos la tabernaklon de kunveno kaj la altaron; kaj Aaronon
    kaj liajn filojn Mi sanktigos, por ke ili estu Miaj pastroj.</l>
  <l n='45'>Kaj Mi lo&gcirc;os inter la Izraelidoj, kaj Mi estos por ili Dio.</l>
  <l n='46'>Kaj ili sciu, ke Mi estas la Eternulo, ilia Dio, kiu elirigis
    ilin el la lando Egipta, por ke Mi lo&gcirc;u inter ili, Mi, la
    Eternulo, ilia Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj faru altaron, por fumigi incenson; el akacia ligno faru
    &gcirc;in.</l>
  <l n='2'>Unu ulno estu &gcirc;ia longo, kaj unu ulno &gcirc;ia lar&gcirc;o; &gcirc;i estu
    kvarangula; kaj du ulnoj estu &gcirc;ia alto; kornoj elstaru el &gcirc;i.</l>
  <l n='3'>Kaj tegu &gcirc;in per pura oro, &gcirc;ian supran platon kaj &gcirc;iajn flankojn
    &ccirc;irka&ubreve;e kaj &gcirc;iajn kornojn; kaj faru al &gcirc;i oran kronon &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='4'>Kaj du orajn ringojn faru al &gcirc;i sub &gcirc;ia krono, sur &gcirc;iaj du
    lateroj; sur du flankoj faru ilin; kaj ili estu ingoj por
    stangoj, per kiuj oni portu &gcirc;in.</l>
  <l n='5'>Kaj faru la stangojn el akacia
    ligno, kaj tegu ilin per oro.</l>
  <l n='6'>Kaj starigu &gcirc;in anta&ubreve; la kurteno,
    kiu estas anta&ubreve; la kesto de atesto, kontra&ubreve; la fermoplato de la
    kesto de atesto, kie Mi aperados al vi.</l>
  <l n='7'>Kaj Aaron incensadu sur
    &gcirc;i aroman incenson; &ccirc;iumatene, kiam li ordigos la lucernojn, li
    incensu.</l>
  <l n='8'>Kaj kiam Aaron ekbruligos la lucernojn &ccirc;irka&ubreve; vespero,
    li incensu; &gcirc;i estu &ccirc;iama incensado anta&ubreve; la Eternulo en viaj
    generacioj.</l>
  <l n='9'>Ne alportu sur &gcirc;i incenson alian, nek bruloferon
    nek donoferon, kaj ver&scirc;oferon ne ver&scirc;u sur &gcirc;in.</l>
  <l n='10'>Kaj
    &ccirc;iopardonan oferon Aaron alportos sur &gcirc;iaj kornoj unu fojon en la
    jaro; el la sango de la &ccirc;iopardona pekofero unu fojon en jaro li
    alportu sur &gcirc;i &ccirc;iopardonan oferon en viaj generacioj; tio estos
    plej granda sankta&jcirc;o anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='12'>Kiam vi
    kalkulos la kapojn de la Izraelidoj, tiam &ccirc;iu donu liberigan
    pagon por sia animo al la Eternulo, kiam ili estos kalkulataj;
    kaj tiam ne estos inter ili epidemio dum la kalkulado.</l>
  <l n='13'>Jen
    kion devas doni &ccirc;iu, kiu pasas la kalkulon: duonon de siklo la&ubreve;
    la grandeco de la sankta siklo (siklo enhavas dudek gerojn);
    duono de siklo estu oferdono por la Eternulo.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;iu, kiu pasas
    la kalkulon, de la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj pli, devas doni la
    oferdonon al la Eternulo.</l>
  <l n='15'>La ri&ccirc;ulo ne donu pli kaj la
    malri&ccirc;ulo ne donu malpli ol duonon de siklo, donante la oferdonon
    por la Eternulo, por liberigi viajn animojn.</l>
  <l n='16'>Kaj prenu la
    monon de la liberigo de la Izraelidoj kaj uzu &gcirc;in por la servado
    en la tabernaklo de kunveno, kaj tio estos por la Izraelidoj kiel
    memoriga&jcirc;o anta&ubreve; la Eternulo, por liberigi viajn animojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='18'>Faru kupran
    lavujon kun kupra piedestalo, por lavado; kaj starigu &gcirc;in inter
    la tabernaklo de kunveno kaj la altaro, kaj enver&scirc;u tien akvon.</l>
  <l n='19'>Kaj Aaron kaj liaj filoj lavu per &gcirc;i siajn manojn kaj piedojn:</l>
  <l n='20'>kiam ili iros en la tabernaklon de kunveno, ili lavu sin per
    akvo, por ke ili ne mortu; a&ubreve; kiam ili alproksimi&gcirc;os al la
    altaro, por servi, por incensi fajroferon al la Eternulo,</l>
  <l n='21'>ili
    lavu siajn manojn kaj piedojn, por ke ili ne mortu; kaj tio estu
    por ili le&gcirc;o eterna, por li kaj por lia idaro en iliaj
    generacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Plue la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='23'>Prenu al vi
    plej bonajn aroma&jcirc;ojn: da bonodora mirho kvincent siklojn, kaj da
    aroma cinamo duonon de tio, ducent kvindek, kaj da aroma kano
    ducent kvindek,</l>
  <l n='24'>kaj da kasio kvincent siklojn la&ubreve; la mezuro de
    la sankta siklo, kaj da olivoleo unu hinon.</l>
  <l n='25'>Kaj faru el tio
    oleon por sanktoleado, kunmetitan &scirc;mira&jcirc;on la&ubreve; la arto de la
    &scirc;mira&jcirc;isto; &gcirc;i estu oleo por sanktoleado.</l>
  <l n='26'>Kaj sanktoleu per &gcirc;i
    la tabernaklon de kunveno kaj la keston de atesto,</l>
  <l n='27'>kaj la
    tablon kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn, kaj la kandelabron kaj &gcirc;iajn
    apartena&jcirc;ojn, kaj la altaron de incensado,</l>
  <l n='28'>kaj la altaron de
    bruloferoj kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn, kaj la lavujon kaj &gcirc;ian
    piedestalon.</l>
  <l n='29'>Kaj sanktigu ilin, ke ili fari&gcirc;u plejsankta&jcirc;o;
    &ccirc;iu, kiu ektu&scirc;os ilin, sankti&gcirc;os.</l>
  <l n='30'>Kaj Aaronon kaj liajn filojn
    sanktoleu, kaj sanktigu ilin, ke ili estu Miaj pastroj.</l>
  <l n='31'>Kaj al
    la Izraelidoj diru jene: Tio estu por Mi oleo de sanktoleado en
    viaj generacioj.</l>
  <l n='32'>Sur homan karnon &gcirc;i ne estu ver&scirc;ata, kaj la&ubreve;
    &gcirc;ia konsisto ne faru ion similan; &gcirc;i estas sankta, &gcirc;i estu sankta
    por vi.</l>
  <l n='33'>Se iu konsistigos ion similan kaj &scirc;miros per &gcirc;i
    laikon, li ekstermi&gcirc;u el sia popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Prenu al vi aroma&jcirc;ojn: balzamon
    kaj stakton kaj galbanon bonodoran kaj puran olibanon, po egalaj
    partoj el &ccirc;io;</l>
  <l n='35'>kaj faru el tio incensa&jcirc;on kunmetitan la&ubreve; la
    arto de la &scirc;mira&jcirc;isto, bone frotmiksitan, puran, sanktan.</l>
  <l n='36'>Kaj
    pistu el tio subtilan pulvoron, kaj metu iom el &gcirc;i anta&ubreve; la
    keston de atesto en la tabernaklo de kunveno, kie Mi aperados al
    vi; plejsankta&jcirc;o &gcirc;i estu por vi.</l>
  <l n='37'>Kaj la&ubreve; la incensa&jcirc;o, kiun vi
    faros, ne faru al vi alian similan; sankta &gcirc;i estu al vi por la
    Eternulo.</l>
  <l n='38'>Se iu faros ion similan, por odorigi per &gcirc;i, li
    ekstermi&gcirc;os el sia popolo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Jen, Mi vokis
    per la nomo Becalelon, filon de Uri, filo de &Hcirc;ur, el la tribo de
    Jehuda;</l>
  <l n='3'>kaj Mi plenigis lin per Dia spirito, per sa&gcirc;o kaj
    prudento kaj scio kaj &ccirc;ia arto,</l>
  <l n='4'>por pripensi ideojn, por labori
    el oro kaj el ar&gcirc;ento kaj el kupro,</l>
  <l n='5'>kaj por &ccirc;izi &scirc;tonojn por
    enkadrigo, kaj por &ccirc;izi lignon, por fari &ccirc;ian laboron.</l>
  <l n='6'>Kaj jen
    Mi donis al li kiel helpanton Oholiabon, filon de A&hcirc;isama&hcirc;, el la
    tribo de Dan; kaj en la koron de &ccirc;iu kompetentulo Mi enmetis
    sa&gcirc;on, por ke ili faru &ccirc;ion, kion Mi ordonis al vi:</l>
  <l n='7'>la
    tabernaklon de kunveno kaj la keston de atesto kaj la fermoplaton
    sur &gcirc;i kaj &ccirc;iujn apartena&jcirc;ojn de la tabernaklo,</l>
  <l n='8'>kaj la tablon
    kaj &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn kaj la puran kandelabron kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn
    apartena&jcirc;ojn kaj la altaron de incensado,</l>
  <l n='9'>kaj la altaron de
    bruloferoj kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn kaj la lavujon kaj &gcirc;ian
    piedestalon,</l>
  <l n='10'>kaj la oficajn vestojn kaj la sanktajn vestojn
    por la pastro Aaron kaj la pastrajn vestojn de liaj filoj,</l>
  <l n='11'>kaj
    la sanktan oleon kaj la aroman incensa&jcirc;on por la sanktejo; &ccirc;ion
    konforme al tio, kiel Mi ordonis al vi, ili faros.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='13'>Diru al la
    Izraelidoj jene: Nepre observu Miajn sabatojn; &ccirc;ar tio estas
    signo inter Mi kaj vi en viaj generacioj, por ke vi sciu, ke Mi
    estas la Eternulo, kiu vin sanktigas.</l>
  <l n='14'>Kaj observu la sabaton,
    &ccirc;ar &gcirc;i estas sankta por vi; kiu &gcirc;in malsanktigos, tiu mortu; &ccirc;ar
    se iu faros en &gcirc;i laboron, tiu animo ekstermi&gcirc;u el la mezo de sia
    popolo.</l>
  <l n='15'>Dum ses tagoj oni faru laboron, sed la sepan tagon
    estas sabato de ripozo, sankta por la Eternulo; &ccirc;iu, kiu faros
    laboron en la tago sabata, estu mortigita.</l>
  <l n='16'>Kaj la Izraelidoj
    observu la sabaton, por fari la sabaton en siaj generacioj eterna
    interligo.</l>
  <l n='17'>Inter Mi kaj la Izraelidoj &gcirc;i estu signo por &ccirc;iam;
    &ccirc;ar dum ses tagoj la Eternulo faris la &ccirc;ielon kaj la teron, sed
    en la sepa tago Li &ccirc;esis kaj ripozis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj, fininte paroli al li sur la monto Sinaj, la Eternulo
    donis al Moseo du tabelojn de atesto, tabelojn &scirc;tonajn,
    skribitajn per la fingro de Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='32'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la popolo vidis, ke Moseo longe ne malsuprenvenas de la
    monto, la popolo kolekti&gcirc;is anta&ubreve; Aaron, kaj diris al li: Levi&gcirc;u,
    faru al ni diojn, kiuj irus anta&ubreve; ni; &ccirc;ar pri tiu Moseo, la viro,
    kiu elkondukis nin el la lando Egipta, ni ne scias, kio fari&gcirc;is
    kun li.</l>
  <l n='2'>Tiam diris al ili Aaron: Elprenu la orajn orelringojn,
    kiuj estas en la oreloj de viaj edzinoj, de viaj filoj, kaj de
    viaj filinoj, kaj alportu al mi.</l>
  <l n='3'>Kaj la tuta popolo elprenis la
    orajn orelringojn, kiuj estis en iliaj oreloj, kaj alportis al
    Aaron.</l>
  <l n='4'>Kaj li prenis tion el iliaj manoj kaj formis &gcirc;in per
    &ccirc;izilo kaj faris el &gcirc;i fanditan bovidon. Kaj ili diris: Jen estas
    viaj dioj, ho Izrael, kiuj elirigis vin el la lando Egipta.</l>
  <l n='5'>Kiam Aaron tion vidis, li konstruis altaron anta&ubreve; &gcirc;i; kaj Aaron
    proklamis kaj diris: Morga&ubreve; estos festo de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj ili
    levi&gcirc;is frue la sekvantan tagon kaj oferis bruloferojn kaj
    alportis pacoferojn; kaj la popolo sidi&gcirc;is, por man&gcirc;i kaj trinki,
    kaj ili levi&gcirc;is, por ludi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Tiam la Eternulo diris al Moseo: Iru, iru malsupren; &ccirc;ar
    malvirti&gcirc;is via popolo, kiun vi elkondukis el la lando Egipta.</l>
  <l n='8'>Rapide ili forflanki&gcirc;is de la vojo, kiun Mi ordonis al ili; ili
    faris al si fanditan bovidon kaj adorklini&gcirc;is al &gcirc;i kaj alportis
    al &gcirc;i oferojn, kaj diris: Jen estas viaj dioj, ho Izrael, kiuj
    elirigis vin el la lando Egipta.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo diris al
    Moseo: Mi vidas &ccirc;i tiun popolon, &gcirc;i estas popolo malmolnuka.</l>
  <l n='10'>Lasu do Min, kaj ekflamos Mia kolero kontra&ubreve; ilin, kaj Mi ilin
    ekstermos, kaj Mi faros vin granda popolo.</l>
  <l n='11'>Sed Moseo ekpetegis
    la Eternulon, sian Dion, kaj diris: Por kio, ho Eternulo, Via
    kolero estas ekflamonta kontra&ubreve; Vian popolon, kiun Vi elirigis el
    la lando Egipta per granda forto kaj per potenca mano?</l>
  <l n='12'>Por kio
    la Egiptoj diru: Por malbono Li elirigis ilin, por mortigi ilin
    en la montoj kaj por ekstermi ilin de sur la tero? Forlasu Vian
    flaman koleron kaj fordecidu la malbonon kontra&ubreve; Via popolo.</l>
  <l n='13'>Rememoru Abrahamon, Isaakon, kaj Izraelon, Viajn sklavojn, al
    kiuj Vi &jcirc;uris per Vi, kaj al kiuj Vi diris: Mi multigos vian
    semon kiel la steloj de la &ccirc;ielo, kaj la tutan tiun landon, pri
    kiu Mi parolis, Mi donos al viaj idoj, kaj ili posedos &gcirc;in
    eterne.</l>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo fordecidis la malbonon, pri kiu Li
    diris, ke Li faros &gcirc;in al Sia popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Moseo sin returnis kaj malsupreniris de la monto, kaj la du
    tabeloj de atesto estis en liaj manoj, tabeloj, sur kiuj estis
    skribite amba&ubreve;flanke; sur unu flanko kaj sur la alia estis
    skribite sur ili.</l>
  <l n='16'>Kaj la tabeloj estis farita&jcirc;o de Dio, kaj la
    skribo estis skribo de Dio, gravurita sur la tabeloj.</l>
  <l n='17'>Kaj
    Josuo a&ubreve;dis la bruon de la popolo &gcirc;ojkrianta, kaj li diris al
    Moseo: Bruo de batalo estas en la tendaro.</l>
  <l n='18'>Sed tiu diris: Tio
    ne estas kriado de venko, nek kriado de malvenko, sed bruon de
    kantantoj mi a&ubreve;das.</l>
  <l n='19'>Kiam li alproksimi&gcirc;is al la tendaro kaj
    ekvidis la bovidon kaj la dancadon, tiam ekflamis la kolero de
    Moseo, kaj li for&jcirc;etis el siaj manoj la tabelojn kaj disrompis
    ilin sub la monto.</l>
  <l n='20'>Kaj li prenis la bovidon, kiun ili faris,
    kaj disbruligis &gcirc;in per fajro kaj disfrakasis &gcirc;is pulvoreco kaj
    dis&scirc;utis sur akvo kaj trinkigis &gcirc;in al la Izraelidoj.</l>
  <l n='21'>Kaj
    Moseo diris al Aaron: Kion faris al vi &ccirc;i tiu popolo, ke vi
    venigis sur &gcirc;in grandan pekon?</l>
  <l n='22'>Kaj Aaron diris: Ne ekflamu la
    kolero de mia sinjoro; vi scias, ke la popolo havas inklinon al
    malbono;</l>
  <l n='23'>ili diris al mi: Faru al ni diojn, kiuj irus anta&ubreve;
    ni; &ccirc;ar pri tiu Moseo, la viro, kiu elkondukis nin el la lando
    Egipta, ni ne scias, kio fari&gcirc;is kun li.</l>
  <l n='24'>Kaj mi diris al ili:
    Kiu havas oron, tiu deprenu &gcirc;in; kaj ili donis al mi, kaj mi
    &jcirc;etis &gcirc;in en fajron, kaj eliris &ccirc;i tiu bovido.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar Moseo
    vidis, ke la popolo estas sendisciplina, &ccirc;ar Aaron
    sendisciplinigis &gcirc;in &gcirc;is honto anta&ubreve; la malamikoj,</l>
  <l n='26'>tial Moseo
    stari&gcirc;is &ccirc;e la pordego de la tendaro, kaj diris: Kiu estas
    partiano de la Eternulo, tiu venu al mi. Kaj kolekti&gcirc;is al li
    &ccirc;iuj idoj de Levi.</l>
  <l n='27'>Kaj li diris al ili: Tiel diris la
    Eternulo, la Dio de Izrael: Metu &ccirc;iu sian glavon sur sian
    femuron, trairu tien kaj reen de pordego &gcirc;is pordego tra la
    tendaro, kaj &ccirc;iu mortigu sian fraton, sian amikon, sian
    proksimulon.</l>
  <l n='28'>Kaj la idoj de Levi faris, kiel diris Moseo; kaj
    estis mortigitaj el la popolo en tiu tago &ccirc;irka&ubreve; tri mil homoj.</l>
  <l n='29'>Kaj Moseo diris: Konsekru vin hodia&ubreve; al la Eternulo, &ccirc;iu sur
    sia filo kaj sur sia frato, por ke estu donata al vi hodia&ubreve; beno.</l>
  <l n='30'>La sekvantan tagon Moseo diris al la popolo: Vi pekis per
    granda peko; nun mi supreniros al la Eternulo, eble mi akiros
    pardonon por via peko.</l>
  <l n='31'>Kaj Moseo revenis al la Eternulo, kaj
    diris: Ho ve! tiu popolo pekis per granda peko kaj faris al si
    orajn diojn;</l>
  <l n='32'>nun volu pardoni ilian pekon; kaj se ne, tiam
    volu elstreki min el Via libro, kiun Vi skribis.</l>
  <l n='33'>Sed la
    Eternulo diris al Moseo; Kiu ajn pekis anta&ubreve; Mi, tiun Mi
    elstrekos el Mia libro.</l>
  <l n='34'>Kaj nun iru, konduku la popolon tien,
    kien Mi diris al vi. Jen Mia an&gcirc;elo iros anta&ubreve; vi; kaj en la tago
    de Mia rememorigado Mi rememorigos sur ili ilian pekon.</l>
  <l n='35'>Kaj la
    Eternulo frapis la popolon pro tio, ke ili faris la bovidon, kiun
    faris Aaron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='33'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Iru, eliru el &ccirc;i tie, vi kaj la
    popolo, kiun vi elkondukis el la lando Egipta, al la lando, pri
    kiu Mi &jcirc;uris al Abraham, al Isaak, kaj al Jakob, dirante: Al via
    idaro Mi &gcirc;in donos.</l>
  <l n='2'>Kaj Mi sendos anta&ubreve; vi an&gcirc;elon, kaj Mi
    forpelos la Kanaanidojn, la Amoridojn kaj la &Hcirc;etidojn kaj la
    Perizidojn, la &Hcirc;ividojn kaj la Jebusidojn.</l>
  <l n='3'>Iru al lando, en kiu
    fluas lakto kaj mielo. Mi ne iros meze de vi; &ccirc;ar vi estas popolo
    malmolnuka, kaj Mi eble ekstermus vin dum la vojo.</l>
  <l n='4'>Kaj la
    popolo a&ubreve;dis tiun malbonan sciigon, kaj ili ekfunebris, kaj neniu
    metis sur sin siajn ornama&jcirc;ojn.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo diris al Moseo:
    Diru al la Izraelidoj: Vi estas popolo malmolnuka; se Mi nur unu
    momenton irus meze de vi, Mi vin ekstermus; nun demetu de vi
    viajn ornama&jcirc;ojn, kaj Mi rigardos, kion Mi faru kun vi.</l>
  <l n='6'>Kaj la
    Izraelidoj demetis de si siajn ornama&jcirc;ojn anta&ubreve; la monto &Hcirc;oreb.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Moseo prenis la tabernaklon, kaj starigis &gcirc;in ekster la
    tendaro, malproksime de la tendaro, kaj nomis &gcirc;in Tabernaklo de
    Kunveno; kaj &ccirc;iu, kiu volis peti la Eternulon, devis eliri al la
    tabernaklo de kunveno, kiu estis ekstere de la tendaro.</l>
  <l n='8'>Kaj
    kiam Moseo eliradis al la tabernaklo, la tuta popolo levi&gcirc;adis,
    kaj &ccirc;iu stari&gcirc;adis &ccirc;e la pordo de sia tendo kaj rigardadis post
    Moseo, &gcirc;is li eniris en la tabernaklon.</l>
  <l n='9'>Kaj kiam Moseo eniradis
    en la tabernaklon, mallevi&gcirc;adis nuba kolono kaj stari&gcirc;adis &ccirc;e la
    pordo de la tabernaklo kaj paroladis kun Moseo.</l>
  <l n='10'>Kaj la tuta
    popolo vidadis la nuban kolonon, kiu staris &ccirc;e la pordo de la
    tabernaklo; kaj la tuta popolo levi&gcirc;adis kaj adorklini&gcirc;adis &ccirc;iu
    &ccirc;e la pordo de sia tendo.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo paroladis kun Moseo
    viza&gcirc;on kontra&ubreve; viza&gcirc;o, kiel parolas homo kun sia amiko. Kaj kiam
    li reiradis en la tendaron, tiam lia servanto Josuo, filo de Nun,
    junulo, ne fori&gcirc;adis el la tabernaklo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj Moseo diris al la Eternulo: Vidu, Vi diras al mi: Konduku
    &ccirc;i tiun popolon; kaj Vi ne sciigis al mi, kiun Vi sendos kun mi,
    kvankam Vi diris: Mi konas vin la&ubreve; via nomo, kaj vi akiris Mian
    favoron.</l>
  <l n='13'>Nun, se mi akiris Vian favoron, volu sciigi al mi
    Vian vojon, por ke mi konu Vin, por akiri Vian favoron; kaj vidu,
    ke &ccirc;i tiu popolo estas Via popolo.</l>
  <l n='14'>Tiam Li diris: Mia viza&gcirc;o
    iros anta&ubreve;e, kaj Mi donos al vi ripozon.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris al Li:
    Se Via viza&gcirc;o ne iros, tiam ne forkonduku nin de &ccirc;i tie.</l>
  <l n='16'>Per
    kio do montri&gcirc;os, ke mi kaj Via popolo akiris Vian favoron? &ccirc;u ne
    per tio, ke Vi irados kun ni? tiam mi kaj Via popolo distingi&gcirc;os
    de &ccirc;iu popolo, kiu estas sur la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Anka&ubreve; tion, kion vi diris, Mi
    faros; &ccirc;ar vi akiris Mian favoron kaj Mi konas vin la&ubreve; via nomo.</l>
  <l n='18'>Kaj li diris: Volu montri al mi Vian gloron.</l>
  <l n='19'>Kaj Li diris:
    Mi preterpasigos anta&ubreve; vi Mian tutan bonecon, kaj Mi alvokos la
    nomon de la Eternulo anta&ubreve; vi; kaj Mi favorkoros tiun, kiun Mi
    favorkoros, kaj Mi kompatos tiun, kiun Mi kompatos.</l>
  <l n='20'>Kaj Li
    diris: Vi ne povas vidi Mian viza&gcirc;on, &ccirc;ar ne povas homo vidi Min
    kaj resti viva.</l>
  <l n='21'>Kaj la Eternulo diris: Jen estas loko &ccirc;e Mi;
    stari&gcirc;u sur la roko.</l>
  <l n='22'>Kaj kiam preteriros Mia gloro, Mi metos
    vin en fendon de la roko, kaj Mi &scirc;irmos vin per Mia mano, &gcirc;is Mi
    pasos.</l>
  <l n='23'>Kaj kiam Mi formetos Mian manon, vi vidos Mian
    malanta&ubreve;an flankon, sed Mia viza&gcirc;o ne estos videbla.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='34'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Skulptu al vi du &scirc;tonajn
    tabelojn kiel la unuaj; kaj Mi skribos sur la tabeloj la vortojn,
    kiuj estis sur la unuaj tabeloj, kiujn vi rompis.</l>
  <l n='2'>Kaj estu
    preta por la mateno, kaj supreniru matene sur la monton Sinaj kaj
    stari&gcirc;u anta&ubreve; Mi tie sur la pinto de la monto.</l>
  <l n='3'>Kaj neniu
    supreniru kun vi, kaj anka&ubreve; neniu montri&gcirc;u sur la tuta monto; e&ccirc;
    &scirc;afo a&ubreve; bovo ne pa&scirc;ti&gcirc;u anta&ubreve; tiu monto.</l>
  <l n='4'>Kaj li skulptis du
    &scirc;tonajn tabelojn kiel la unuaj; kaj Moseo levi&gcirc;is frue matene kaj
    supreniris sur la monton Sinaj, kiel ordonis al li la Eternulo,
    kaj li prenis en siajn manojn la du &scirc;tonajn tabelojn.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    Eternulo mallevi&gcirc;is en nubo, kaj Moseo stari&gcirc;is apud Li tie kaj
    alvokis la nomon de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo preteriris
    anta&ubreve; li, kaj li ekkriis: Eternulo, Eternulo, Dio indulgema kaj
    kompatema, multepacienca, favorkora, kaj verema;</l>
  <l n='7'>kiu konservas
    favorkorecon por miloj, pardonas kulpon kaj krimon kaj pekon, sed
    anta&ubreve; kiu neniu estas senkulpa; kiu punas la kulpon de patroj sur
    filoj kaj nepoj, en la tria kaj kvara generacioj!</l>
  <l n='8'>Kaj rapide
    Moseo klini&gcirc;is &gcirc;is la tero kaj faris adoron.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris: Ho,
    se mi akiris Vian favoron, mia Sinjoro, tiam mia Sinjoro volu iri
    en nia mezo, &ccirc;ar tio estas popolo malmolnuka; kaj pardonu niajn
    kulpojn kaj niajn pekojn kaj faru nin Via poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='10'>Kaj Li
    diris: Jen Mi faros interligon; anta&ubreve; via tuta popolo Mi faros
    miraklojn, kiuj neniam ekzistis sur la tuta tero nek &ccirc;e iuj
    gentoj; kaj la tuta popolo, en kies mezo vi estas, vidos la faron
    de la Eternulo; &ccirc;ar terura estos tio, kion Mi faros por vi.</l>
  <l n='11'>Observu tion, kion Mi ordonas al vi hodia&ubreve;. Jen Mi forpelas anta&ubreve;
    vi la Amoridojn kaj la Kanaanidojn kaj la &Hcirc;etidojn kaj la
    Perizidojn kaj la &Hcirc;ividojn kaj la Jebusidojn.</l>
  <l n='12'>Gardu vin, ke vi
    ne faru interligon kun la lo&gcirc;antoj de la lando, en kiun vi venos,
    por ke tio ne fari&gcirc;u falilo inter vi;</l>
  <l n='13'>sed iliajn altarojn
    detruu kaj iliajn statuojn rompu kaj iliajn sanktajn stangojn
    dishaku.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar vi ne devas adori alian dion; &ccirc;ar la Eternulo,
    koleremulo estas Lia nomo, estas Dio kolerema.</l>
  <l n='15'>Ne faru
    interligon kun la lo&gcirc;antoj de la lando; &ccirc;ar, mal&ccirc;astante kun siaj
    dioj kaj alportante oferojn al siaj dioj, ili eble vokos vin kaj
    vi man&gcirc;os de iliaj oferoj,</l>
  <l n='16'>kaj vi prenos iliajn filinojn por
    viaj filoj, kaj iliaj filinoj mal&ccirc;astos por siaj dioj kaj
    mal&ccirc;astigos viajn filojn por siaj dioj.</l>
  <l n='17'>Diojn fanditajn ne
    faru al vi.</l>
  <l n='18'>La feston de macoj observu; dum sep tagoj man&gcirc;u
    macojn, kiel Mi ordonis al vi, en la difinita tempo de la monato
    Abib, &ccirc;ar en la monato Abib vi eliris el Egiptujo.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;io, kio
    malfermas unue la uteron, apartenas al mi; &ccirc;iu virseksulo el viaj
    brutoj, kiu malfermas unue la uteron, bovo a&ubreve; &scirc;afo.</l>
  <l n='20'>Utermalferminton el azenoj ela&ccirc;etu per &scirc;afido: kaj se vi ne
    ela&ccirc;etos, tiam rompu al &gcirc;i la kolon. La unuenaskiton el viaj
    filoj ela&ccirc;etu. Kaj oni ne montri&gcirc;u anta&ubreve; Mi kun malplenaj manoj.</l>
  <l n='21'>Dum ses tagoj laboru, kaj en la sepa tago ripozu; en la tempo
    de la plugado kaj de la rikoltado ripozu.</l>
  <l n='22'>Kaj feston de
    semajnoj faru al vi en la komenco de la rikoltado de tritiko, kaj
    feston de kolektado de fruktoj en la fino de la jaro.</l>
  <l n='23'>Tri
    fojojn en la jaro &ccirc;iuj viaj virseksuloj aperu anta&ubreve; la Sinjoro,
    la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar Mi forpelos gentojn anta&ubreve; vi
    kaj vastigos viajn limojn, kaj neniu deziros havi vian landon,
    kiam vi iros, por montri&gcirc;i anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, tri fojojn
    en la jaro.</l>
  <l n='25'>Ne bu&ccirc;ver&scirc;u sur fermentinta&jcirc;on la sangon de Mia
    ofero, kaj ne devas resti &gcirc;is mateno la ofero de la festo de
    Pasko.</l>
  <l n='26'>La komenca&jcirc;on de la unuaj produktoj de via tero alportu
    en la domon de la Eternulo, via Dio. Ne kuiru kapridon en la
    lakto de &gcirc;ia patrino.</l>
  <l n='27'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Skribu
    al vi &ccirc;i tiujn vortojn, &ccirc;ar la&ubreve; &ccirc;i tiuj vortoj Mi faris
    interligon kun vi kaj kun Izrael.</l>
  <l n='28'>Kaj li estis tie kun la
    Eternulo kvardek tagojn kaj kvardek noktojn; panon li ne man&gcirc;is
    kaj akvon li ne trinkis; kaj li skribis sur la tabeloj la vortojn
    de la interligo, la dek ordonojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kiam Moseo estis malsupreniranta de la monto Sinaj kaj la du
    tabeloj de atesto estis en la manoj de Moseo dum lia
    malsuprenirado de la monto, Moseo ne sciis, ke la ha&ubreve;to de lia
    viza&gcirc;o lumradiis pro tio, ke li parolis kun Li.</l>
  <l n='30'>Kaj Aaron kaj
    &ccirc;iuj Izraelidoj ekvidis Moseon, kaj jen la ha&ubreve;to de lia viza&gcirc;o
    lumradias; kaj ili timis alproksimi&gcirc;i al li.</l>
  <l n='31'>Sed Moseo vokis
    ilin, kaj returni&gcirc;is al li Aaron kaj &ccirc;iuj &ccirc;efoj de la komunumo,
    kaj Moseo ekparolis al ili.</l>
  <l n='32'>Poste alproksimi&gcirc;is &ccirc;iuj
    Izraelidoj; kaj li ordonis al ili &ccirc;ion, kion diris al li la
    Eternulo sur la monto Sinaj.</l>
  <l n='33'>Kiam Moseo &ccirc;esis paroli al ili,
    li metis sur sian viza&gcirc;on kovrotukon.</l>
  <l n='34'>Kiam Moseo venadis anta&ubreve;
    la Eternulon, por paroli kun Li, li formetadis la kovrotukon &gcirc;is
    sia eliro; kaj elirinte, li diradis al la Izraelidoj tion, kio
    estis ordonita al li.</l>
  <l n='35'>Kaj la Izraelidoj vidis, ke la ha&ubreve;to de
    la viza&gcirc;o de Moseo lumradias; kaj tiam Moseo denove metis la
    kovrotukon sur sian viza&gcirc;on, &gcirc;is li eniris, por paroli kun Li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='35'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Moseo kunvenigis la tutan komunumon de la Izraelidoj, kaj
    diris al ili: Jen kion la Eternulo ordonis al vi fari:</l>
  <l n='2'>Dum ses
    tagoj faru laboron, sed la sepa tago estu por vi sankta, sabato
    de ripozo al la Eternulo; &ccirc;iu, kiu faros en &gcirc;i laboron, estu
    mortigita.</l>
  <l n='3'>Ne bruligu fajron en &ccirc;iuj viaj lo&gcirc;ejoj en la tago
    sabata.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj Moseo ekparolis al la tuta komunumo de la Izraelidoj,
    dirante: Jen kion ordonis la Eternulo:</l>
  <l n='5'>Prenu inter vi oferdonon
    por la Eternulo: &ccirc;iu memvole alportu la oferdonon por la
    Eternulo: oron kaj ar&gcirc;enton kaj kupron,</l>
  <l n='6'>kaj bluan teksa&jcirc;on kaj
    purpuran kaj ru&gcirc;an, kaj bisinon kaj kapran lanon,</l>
  <l n='7'>kaj vir&scirc;afajn
    felojn ru&gcirc;e kolorigitajn, kaj antilopajn felojn, kaj akacian
    lignon,</l>
  <l n='8'>kaj oleon por lumigado, kaj aroma&jcirc;ojn por la sankta
    oleo kaj por la bonodoraj incensoj,</l>
  <l n='9'>kaj &scirc;tonojn oniksajn kaj
    &scirc;tonojn enkadrigeblajn por la efodo kaj por la surbrusta&jcirc;o.</l>
  <l n='10'>Kaj &ccirc;iu el vi, kiu estas kompetentulo, venu kaj faru &ccirc;ion, kion
    ordonis la Eternulo:</l>
  <l n='11'>la tabernaklon kaj &gcirc;ian tendon kaj &gcirc;ian
    kovron, &gcirc;iajn hoketojn kaj &gcirc;iajn tabulojn, &gcirc;iajn riglilojn, &gcirc;iajn
    kolonojn kaj &gcirc;iajn bazojn;</l>
  <l n='12'>la keston kaj &gcirc;iajn stangojn, la
    fermoplaton kaj la kurtenon;</l>
  <l n='13'>la tablon kaj &gcirc;iajn stangojn kaj
    &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn kaj la panojn de propono;</l>
  <l n='14'>kaj la
    kandelabron por lumigi kaj &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn kaj &gcirc;iajn lucernojn
    kaj la oleon por lumigi;</l>
  <l n='15'>kaj la altaron de incensado kaj &gcirc;iajn
    stangojn kaj la sanktan oleon kaj la bonodoran incenson kaj la
    pordan kovrotukon anta&ubreve; la pordo de la tabernaklo;</l>
  <l n='16'>la altaron
    de bruloferoj kaj &gcirc;ian kupran kradon, &gcirc;iajn stangojn kaj &ccirc;iujn
    &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn, la lavujon kaj &gcirc;ian piedestalon;</l>
  <l n='17'>la
    kurtenojn de la korto, &gcirc;iajn kolonojn kaj bazojn kaj la
    kovrotukon de la pordego de la korto;</l>
  <l n='18'>la najlojn de la
    tabernaklo kaj la najlojn de la korto kaj iliajn &scirc;nurojn;</l>
  <l n='19'>la
    oficajn vestojn por servado en la sanktejo, la sanktajn vestojn
    por la pastro Aaron kaj la pastrajn vestojn de liaj filoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj la tuta komunumo de la Izraelidoj eliris de anta&ubreve; Moseo.</l>
  <l n='21'>Kaj venis &ccirc;iuj homoj, kiujn tiris la koro; kaj &ccirc;iu, kiun
    inklinigis lia spirito, alportis la oferdonon por la Eternulo,
    por la aran&gcirc;o de la tabernaklo de kunveno kaj por &gcirc;ia tuta
    servado kaj por la sanktaj vestoj.</l>
  <l n='22'>Kaj venis la viroj kaj la
    virinoj; &ccirc;iuj, kiujn inklinigis la koro, alportis bukojn kaj
    orelringojn kaj ringojn kaj kolringojn, diversajn orajn
    objektojn; kaj &ccirc;iu alportis oran oferdonon al la Eternulo.</l>
  <l n='23'>Kaj
    &ccirc;iu, &ccirc;e kiu trovi&gcirc;is blua teksa&jcirc;o, a&ubreve; purpura, a&ubreve; ru&gcirc;a, a&ubreve;
    bisino, a&ubreve; kapra lano, a&ubreve; &scirc;afaj feloj ru&gcirc;aj, a&ubreve; antilopaj feloj,
    alportis.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;iu, kiu oferis ar&gcirc;enton a&ubreve; kupron, alportis la
    oferdonon por la Eternulo; kaj &ccirc;iu, &ccirc;e kiu trovi&gcirc;is akacia ligno
    por &ccirc;ia bezono de la servado, alportis &gcirc;in.</l>
  <l n='25'>Kaj &ccirc;iu virino,
    kiu havis ian kompetentecon, &scirc;pinis kaj alportis &scirc;pinitan lanon
    bluan kaj purpuran kaj ru&gcirc;an kaj bisinon.</l>
  <l n='26'>Kaj &ccirc;iuj virinoj,
    kiuj havis deziron kaj kompetentecon, &scirc;pinis kapran lanon.</l>
  <l n='27'>Kaj
    la princoj alportis &scirc;tonojn oniksajn kaj &scirc;tonojn enkadrigeblajn
    por la efodo kaj por la surbrusta&jcirc;o,</l>
  <l n='28'>kaj la aroma&jcirc;on kaj la
    oleon por lumigi kaj por la sankta oleo kaj por la bonodoraj
    incensoj.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;iu viro kaj virino el la Izraelidoj, kiujn
    inklinigis ilia koro alporti por &ccirc;ia laboro, kiun la Eternulo per
    Moseo ordonis fari, alportis oferon al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj Moseo diris al la Izraelidoj: Jen, la Eternulo vokis per
    la nomo Becalelon, filon de Uri, filo de &Hcirc;ur, el la tribo de
    Jehuda;</l>
  <l n='31'>kaj Li plenigis lin per Dia spirito, per sa&gcirc;o kaj
    prudento, kaj scio kaj per &ccirc;ia arto,</l>
  <l n='32'>por pripensi ideojn, por
    labori el oro kaj el ar&gcirc;ento kaj el kupro,</l>
  <l n='33'>kaj por &ccirc;izi
    &scirc;tonojn por enkadrigo, kaj por &ccirc;izi lignon, por fari &ccirc;ian
    artistan laboron.</l>
  <l n='34'>Kaj Li donis al li la kapablon instrui, al
    li kaj al Oholiab, filo de A&hcirc;isama&hcirc;, el la tribo de Dan.</l>
  <l n='35'>Li
    plenigis ilin per kompetenteco por farado de &ccirc;ia majstra laboro,
    por &ccirc;ia talenta brodado sur teksa&jcirc;o blua kaj purpura kaj ru&gcirc;a kaj
    sur bisino, por teksado de &ccirc;ia labora&jcirc;o kaj pripensado de ideoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='36'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj laboros Becalel kaj Oholiab kaj &ccirc;iuj kompetentuloj, en
    kiujn la Eternulo enmetis sa&gcirc;on kaj prudenton, por ke ili sciu
    fari &ccirc;iun laboron por la servado en la sanktejo, la&ubreve; &ccirc;io, kion
    ordonis la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj Moseo alvokis Becalelon kaj Oholiabon, kaj &ccirc;iun
    kompetentulon, al kiu la Eternulo enmetis sa&gcirc;on en la koron,
    &ccirc;iun, kiun tiris lia koro entrepreni la laboron kaj fari &gcirc;in.</l>
  <l n='3'>Kaj ili prenis de Moseo &ccirc;iujn oferdonojn, kiujn alportis la
    Izraelidoj por la bezonoj de la servado en la sanktejo, por
    ellabori ilin. Kaj tiuj alportadis al li ankora&ubreve; plue oferdonojn
    &ccirc;iumatene.</l>
  <l n='4'>Kaj venis &ccirc;iuj sa&gcirc;uloj, kiuj estis farantaj la tutan
    laboron por la sanktejo, &ccirc;iu venis de sia laboro, kiun li faris.</l>
  <l n='5'>Kaj ili diris al Moseo jene: La popolo alportas pli multe, ol
    bezonas la laboroj, kiujn la Eternulo ordonis fari.</l>
  <l n='6'>Tiam Moseo
    ordonis, kaj oni elkriis en la tendaro jene: Neniu viro kaj neniu
    virino faru plue labora&jcirc;on, por oferdoni al la sanktejo. Kaj la
    popolo &ccirc;esis alporti.</l>
  <l n='7'>Kaj la alportita&jcirc;o estis sufi&ccirc;a por la
    tuta farota laboro, kaj e&ccirc; superflua.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj &ccirc;iuj kompetentuloj inter tiuj, kiuj estis farantaj la
    laboron por la tabernaklo, faris dek tapi&scirc;ojn el tordita bisino
    kaj el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o; kerubojn artiste
    laboritajn ili faris sur ili.</l>
  <l n='9'>La longo de &ccirc;iu tapi&scirc;o estis
    dudek ok ulnoj, kaj la lar&gcirc;o de &ccirc;iu tapi&scirc;o estis kvar ulnoj; unu
    mezuro estis por &ccirc;iuj tapi&scirc;oj.</l>
  <l n='10'>Kaj li kunigis kvin tapi&scirc;ojn
    unu kun la alia, kaj la kvin ceterajn anka&ubreve; unu kun la alia.</l>
  <l n='11'>Kaj li faris ma&scirc;ojn el blua teksa&jcirc;o sur la rando de unu tapi&scirc;o,
    sur la rando de la kuni&gcirc;o; tiel same li faris sur la rando de la
    ekstrema tapi&scirc;o, sur la dua rando de kuni&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Kvindek ma&scirc;ojn li
    faris sur unu tapi&scirc;o, kaj kvindek ma&scirc;ojn li faris sur la rando de
    tiu tapi&scirc;o, sur kiu estis la dua flanko de la kuni&gcirc;o; la ma&scirc;oj
    estis reciproke aran&gcirc;itaj unu kontra&ubreve; alia.</l>
  <l n='13'>Kaj li faris
    kvindek orajn hoketojn, kaj li kunigis la tapi&scirc;ojn unu kun la
    alia per la hoketoj; kaj la tabernaklo fari&gcirc;is unu tuta&jcirc;o.</l>
  <l n='14'>Kaj
    li faris tapi&scirc;ojn el kapra lano kiel kovron super la tabernaklo;
    dek unu tiajn tapi&scirc;ojn li faris.</l>
  <l n='15'>La longo de &ccirc;iu tapi&scirc;o estis
    tridek ulnoj, kaj kvar ulnoj estis la lar&gcirc;o de &ccirc;iu tapi&scirc;o; unu
    mezuro estis por la dek unu tapi&scirc;oj.</l>
  <l n='16'>Kaj li kunigis kvin
    tapi&scirc;ojn aparte kaj la ceterajn ses tapi&scirc;ojn aparte.</l>
  <l n='17'>Kaj li
    faris kvindek ma&scirc;ojn sur la rando de la ekstrema tapi&scirc;o, sur la
    rando de la kuni&gcirc;o, kaj kvindek ma&scirc;ojn li faris sur la rando de
    la dua kuni&gcirc;a tapi&scirc;o.</l>
  <l n='18'>Kaj li faris kvindek kuprajn hoketojn,
    por kunigi la tendon, por ke &gcirc;i estu unu tuta&jcirc;o.</l>
  <l n='19'>Kaj li faris
    kovron por la tendo el ru&gcirc;aj vir&scirc;afaj feloj kaj ankora&ubreve; kovron el
    antilopaj feloj supre.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj li faris la tabulojn por la tabernaklo, starantajn, el
    akacia ligno.</l>
  <l n='21'>Dek ulnoj estis la longo de &ccirc;iu tabulo, kaj unu
    ulno kaj duono la lar&gcirc;o de &ccirc;iu tabulo.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;iu tabulo havis du
    pivotojn, al&gcirc;ustigitajn unu al la alia; tiel li faris &ccirc;e &ccirc;iuj
    tabuloj de la tabernaklo.</l>
  <l n='23'>Kaj li faris la tabulojn por la
    tabernaklo; dudek tabulojn sur la flanko suda.</l>
  <l n='24'>Kaj kvardek
    ar&gcirc;entajn bazojn li faris sub la dudek tabuloj, du bazojn sub &ccirc;iu
    tabulo, por &gcirc;iaj du pivotoj.</l>
  <l n='25'>Kaj sur la dua flanko de la
    tabernaklo, sur la flanko norda, li faris dudek tabulojn,</l>
  <l n='26'>kaj
    kvardek ar&gcirc;entajn bazojn por ili, du bazojn sub &ccirc;iu tabulo.</l>
  <l n='27'>Kaj sur la malanta&ubreve;a flanko de la tabernaklo, okcidente, li faris
    ses tabulojn.</l>
  <l n='28'>Kaj du tabulojn li faris en la anguloj de la
    tabernaklo sur la malanta&ubreve;a flanko.</l>
  <l n='29'>Kaj ili estis kunigitaj
    malsupre kaj kunigitaj supre per unu ringo; tiel li faris kun
    amba&ubreve; en la du anguloj.</l>
  <l n='30'>Kaj estis ok tabuloj, kaj &ccirc;e ili dek
    ses ar&gcirc;entaj bazoj, po du bazoj sub &ccirc;iu tabulo.</l>
  <l n='31'>Kaj li faris
    riglilojn el akacia ligno: kvin por la tabuloj de unu flanko de
    la tabernaklo,</l>
  <l n='32'>kaj kvin riglilojn por la tabuloj de la dua
    flanko de la tabernaklo, kaj kvin riglilojn por la tabuloj de la
    malanta&ubreve;a flanko de la tabernaklo, okcidente.</l>
  <l n='33'>Kaj li faris
    mezan riglilon, kiu &scirc;ovi&gcirc;is meze de la tabuloj de unu fino &gcirc;is la
    alia.</l>
  <l n='34'>Kaj la tabulojn li tegis per oro, kaj iliajn ringojn,
    ingojn por la rigliloj, li faris el oro, kaj la riglilojn li
    tegis per oro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Kaj li faris la kurtenon el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o,
    kaj el tordita bisino; per artista laboro li faris sur &gcirc;i
    kerubojn.</l>
  <l n='36'>Kaj li faris por &gcirc;i kvar kolonojn el akacia ligno,
    kaj li tegis ilin per oro, kaj iliaj hoketoj estis el oro; kaj li
    fandis por ili kvar ar&gcirc;entajn bazojn.</l>
  <l n='37'>Kaj li faris kovrotukon
    por la pordo de la tabernaklo, el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a
    teksa&jcirc;o, kaj el tordita bisino, kun broda&jcirc;oj;</l>
  <l n='38'>kaj kvin
    kolonojn por &gcirc;i kun iliaj hoketoj; kaj li tegis iliajn kapojn kaj
    liga&jcirc;ojn per oro; kaj por ili kvin kuprajn bazojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='37'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Becalel faris la keston el akacia ligno; du ulnoj kaj duono
    estis &gcirc;ia longo, kaj unu ulno kaj duono &gcirc;ia lar&gcirc;o, kaj unu ulno
    kaj duono &gcirc;ia alto.</l>
  <l n='2'>Kaj li tegis &gcirc;in per pura oro interne kaj
    ekstere, kaj li faris al &gcirc;i oran kronon &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='3'>Kaj li fandis
    por &gcirc;i kvar orajn ringojn sur &gcirc;iaj kvar anguloj: du ringojn sur
    unu &gcirc;ia flanko kaj du ringojn sur &gcirc;ia alia flanko.</l>
  <l n='4'>Kaj li faris
    stangojn el akacia ligno kaj tegis ilin per oro.</l>
  <l n='5'>Kaj li metis
    la stangojn en la ringojn sur la flankoj de la kesto, por porti
    la keston.</l>
  <l n='6'>Kaj li faris fermoplaton el pura oro; du ulnoj kaj
    duono estis &gcirc;ia longo, kaj unu ulno kaj duono &gcirc;ia lar&gcirc;o.</l>
  <l n='7'>Kaj li
    faris du kerubojn el oro; per for&gcirc;a laboro li faris ilin, sur la
    du randoj de la fermoplato:</l>
  <l n='8'>unu kerubon &ccirc;e unu flanko kaj la
    duan kerubon &ccirc;e la dua flanko; elstarantaj el la fermoplato li
    faris la kerubojn, sur &gcirc;iaj du flankoj.</l>
  <l n='9'>Kaj la keruboj estis
    etendantaj siajn flugilojn supren, kovrante per siaj flugiloj la
    fermoplaton, kaj iliaj viza&gcirc;oj estis unu kontra&ubreve; la alia; al la
    fermoplato estis turnitaj la viza&gcirc;oj de la keruboj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj li faris la tablon el akacia ligno; du ulnoj estis &gcirc;ia
    longo, kaj unu ulno &gcirc;ia lar&gcirc;o, kaj unu ulno kaj duono &gcirc;ia alto.</l>
  <l n='11'>Kaj li tegis &gcirc;in per pura oro, kaj li faris al &gcirc;i oran kronon
    &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='12'>Kaj li faris &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i manlar&gcirc;an listelon, kaj li
    faris oran kronon &ccirc;irka&ubreve; la listelo.</l>
  <l n='13'>Kaj li fandis por &gcirc;i kvar
    orajn ringojn, kaj li alfortikigis la ringojn sur la kvar
    anguloj, &ccirc;e &gcirc;iaj kvar piedoj.</l>
  <l n='14'>Apud la listelo estis la ringoj,
    kiel ingoj por la stangoj, por porti la tablon.</l>
  <l n='15'>Kaj li faris
    la stangojn el akacia ligno, kaj li tegis ilin per oro, por porti
    la tablon.</l>
  <l n='16'>Kaj anka&ubreve; la vazojn por la tablo, &gcirc;iajn pladojn kaj
    &gcirc;iajn kulerojn, kaj &gcirc;iajn kru&ccirc;ojn kaj la kalikojn, per kiuj oni
    ver&scirc;as, li faris el pura oro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj li faris la kandelabron el pura oro, per for&gcirc;a laboro li
    faris la kandelabron; &gcirc;ia trunko kaj &gcirc;iaj bran&ccirc;oj, &gcirc;iaj kalikoj,
    &gcirc;iaj kapetoj, kaj &gcirc;iaj floroj elstaris el &gcirc;i.</l>
  <l n='18'>Kaj ses bran&ccirc;oj
    elstaris el &gcirc;iaj flankoj: tri bran&ccirc;oj de la kandelabro el unu
    flanko, kaj tri bran&ccirc;oj de la kandelabro el la dua flanko;</l>
  <l n='19'>tri
    migdalformaj kalikoj, kapeto, kaj floro estis sur unu bran&ccirc;o, kaj
    tri migdalformaj kalikoj, kapeto, kaj floro sur la dua bran&ccirc;o;
    tiel estis sur la ses bran&ccirc;oj, kiuj elstaris el la kandelabro.</l>
  <l n='20'>Kaj sur la kandelabro estis kvar migdalformaj kalikoj kun siaj
    kapetoj kaj floroj.</l>
  <l n='21'>Kaj kapeto estis sub unu paro da bran&ccirc;oj,
    kaj kapeto sub la dua paro da bran&ccirc;oj, kaj kapeto sub la tria
    paro da bran&ccirc;oj; tiel estis &ccirc;e la ses bran&ccirc;oj, kiuj elstaris el
    &gcirc;i.</l>
  <l n='22'>La kapetoj kaj bran&ccirc;oj elstaris el &gcirc;i; &ccirc;io estis unu
    for&gcirc;ita tuta&jcirc;o el pura oro.</l>
  <l n='23'>Kaj li faris &gcirc;iajn sep lucernojn
    kaj &gcirc;iajn prenilojn kaj cindrujojn el pura oro.</l>
  <l n='24'>El kikaro da
    pura oro li faris &gcirc;in kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj li faris la altaron por la incensado el akacia ligno; unu
    ulno estis &gcirc;ia longo, kaj unu ulno &gcirc;ia lar&gcirc;o; kvarangula &gcirc;i
    estis; du ulnoj estis &gcirc;ia alto; el &gcirc;i elstaris &gcirc;iaj kornoj.</l>
  <l n='26'>Kaj li tegis &gcirc;in per pura oro, &gcirc;ian supran platon kaj &gcirc;iajn
    muretojn &ccirc;irka&ubreve;e kaj &gcirc;iajn kornojn; kaj li faris al &gcirc;i oran
    kronon &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='27'>Kaj du orajn ringojn li faris al &gcirc;i sub &gcirc;ia
    krono, sur &gcirc;iaj du flankoj, kiel ingojn por stangoj, per kiuj oni
    portu &gcirc;in.</l>
  <l n='28'>Kaj li faris la stangojn el akacia ligno kaj tegis
    ilin per oro.</l>
  <l n='29'>Kaj li faris la oleon por la sanktoleado kaj la
    puran bonodoran incenson la&ubreve; la arto de &scirc;mira&jcirc;isto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='38'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li faris la altaron por la bruloferoj el akacia ligno; kvin
    ulnoj estis &gcirc;ia longo, kaj kvin ulnoj &gcirc;ia lar&gcirc;o; kvarangula &gcirc;i
    estis; kaj tri ulnoj estis &gcirc;ia alto.</l>
  <l n='2'>Kaj li faris &gcirc;iajn kornojn
    sur &gcirc;iaj kvar anguloj; el &gcirc;i elstaris &gcirc;iaj kornoj; kaj li tegis
    &gcirc;in per kupro.</l>
  <l n='3'>Kaj li faris &ccirc;iujn vazojn de la altaro; la
    potojn, la &scirc;ovelilojn, la kalikojn, la forkojn, la karbujojn;
    &ccirc;iujn &gcirc;iajn vazojn li faris el kupro.</l>
  <l n='4'>Kaj li faris por la
    altaro kradon en formo de kupra reto, sub &gcirc;ia kornico, malsupre,
    &gcirc;is la mezo.</l>
  <l n='5'>Kaj li fandis kvar ringojn en la kvar anguloj de
    la kupra krado, ke ili estu ingoj por la stangoj.</l>
  <l n='6'>Kaj li faris
    la stangojn el akacia ligno kaj tegis ilin per kupro.</l>
  <l n='7'>Kaj li
    metis la stangojn en la ringojn sur la flankoj de la altaro, por
    ke oni povu porti &gcirc;in per ili; li faris &gcirc;in interne malplena, el
    tabuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj li faris la lavujon el kupro kaj &gcirc;ian piedestalon el kupro,
    el la speguloj de la virinoj, kiuj kolekti&gcirc;is amase anta&ubreve; la
    pordo de la tabernaklo de kunveno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj li faris la korton: sur la flanko suda estis la kurtenoj de
    la korto el tordita bisino, cent ulnoj,</l>
  <l n='10'>kaj al ili dudek
    kolonoj kun dudek kupraj bazoj; la hokoj de la kolonoj kaj iliaj
    liga&jcirc;oj estis el ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='11'>Kaj sur la norda flanko anka&ubreve; cent
    ulnoj, kaj al ili dudek kolonoj kaj dudek kupraj bazoj; la hokoj
    de la kolonoj kaj iliaj liga&jcirc;oj estis el ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='12'>Kaj sur la
    okcidenta flanko estis kurtenoj de kvindek ulnoj, kaj al ili dek
    kolonoj kun dek bazoj; la hokoj de la kolonoj kaj iliaj liga&jcirc;oj
    estis el ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='13'>Kaj sur la orienta flanko kvindek ulnoj.</l>
  <l n='14'>Kurtenoj de dek kvin ulnoj sur unu latero, kaj al tio tri kolonoj
    kun tri bazoj.</l>
  <l n='15'>Kaj sur la dua latero, sur amba&ubreve; flankoj de la
    pordego de la korto estis kurtenoj po dek kvin ulnoj, kaj al ili
    po tri kolonoj kun tri bazoj.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;iuj kurtenoj de la korto
    &ccirc;irka&ubreve;e estis el tordita bisino.</l>
  <l n='17'>Kaj la bazoj de la kolonoj
    estis el kupro, la hokoj de la kolonoj kaj iliaj liga&jcirc;oj el
    ar&gcirc;ento, kaj iliaj kapoj estis tegitaj per ar&gcirc;ento, kaj &ccirc;iuj
    kolonoj de la korto estis kunigitaj per ar&gcirc;entaj liga&jcirc;oj.</l>
  <l n='18'>Kaj
    la kovrotuko de la pordego de la korto estis brodita labora&jcirc;o el
    blua, purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o, kaj el tordita bisino; kaj dudek
    ulnoj estis &gcirc;ia longo, kaj kvin ulnoj &gcirc;ia lar&gcirc;o, la&ubreve; la mezuro de
    la kurtenoj de la korto.</l>
  <l n='19'>Kaj al &gcirc;i apartenis kvar kolonoj kun
    kvar kupraj bazoj; iliaj hokoj estis el ar&gcirc;ento, iliaj kapoj
    estis tegitaj per ar&gcirc;ento, kaj iliaj liga&jcirc;oj estis el ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='20'>Kaj &ccirc;iuj najloj en la tabernaklo kaj en la korto &ccirc;irka&ubreve;e estis el
    kupro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Jen estas la kalkulo pri la tabernaklo, la tabernaklo de
    atesto, kiu estis kalkulita la&ubreve; la ordono de Moseo, por la servo
    de la Levidoj, sub la kontrolo de Itamar, filo de la pastro
    Aaron.</l>
  <l n='22'>Kaj Becalel, filo de Uri, filo de &Hcirc;ur, el la tribo de
    Jehuda, faris &ccirc;ion, kion ordonis la Eternulo al Moseo;</l>
  <l n='23'>kaj kun
    li Oholiab, filo de A&hcirc;isama&hcirc;, el la tribo de Dan, artista
    skulptisto, teksisto, kaj brodisto sur blua, purpura, kaj ru&gcirc;a
    teksa&jcirc;o, kaj sur bisino.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>La tuta oro, kiu estis uzita por &ccirc;iuj laboroj de la sanktejo,
    la oro, kiu estis alportita kiel oferdonoj, prezentis la kvanton
    de dudek na&ubreve; kikaroj kaj sepcent tridek sikloj la&ubreve; la mezuro de
    la sankta siklo.</l>
  <l n='25'>Kaj la ar&gcirc;ento, akirita per la kalkulado de
    la komunumo, prezentis la kvanton de cent kikaroj kaj mil sepcent
    sepdek kvin sikloj la&ubreve; la sankta siklo:</l>
  <l n='26'>po unu bek'o, tio
    estas po duono de siklo la&ubreve; la sankta siklo, por &ccirc;iu kapo, de
    &ccirc;iuj, kiuj trapasis la kalkulon, kiuj havis la a&gcirc;on de dudek
    jaroj kaj pli, de sescent tri mil kvincent kvindek homoj.</l>
  <l n='27'>Cent
    kikaroj da ar&gcirc;ento estis uzitaj por elfandi la bazojn de la
    sanktejo kaj la bazojn de la kurteno; cent bazoj el cent kikaroj,
    po unu kikaro por bazo.</l>
  <l n='28'>Kaj el mil sepcent sepdek kvin sikloj
    estis faritaj hokoj por la kolonoj kaj estis tegitaj iliaj kapoj
    kaj estis faritaj liga&jcirc;oj inter ili.</l>
  <l n='29'>Kaj da oferdonita kupro
    estis sepdek kikaroj kaj du mil kvarcent sikloj.</l>
  <l n='30'>Kaj li faris
    el &gcirc;i la bazojn por la pordo de la tabernaklo de kunveno kaj la
    kupran altaron kaj la kupran kradon por &gcirc;i kaj &ccirc;iujn apartena&jcirc;ojn
    de la altaro,</l>
  <l n='31'>kaj la bazojn de la korto &ccirc;irka&ubreve;e kaj la bazojn
    de la pordego de la korto kaj &ccirc;iujn najlojn de la tabernaklo kaj
    &ccirc;iujn najlojn de la korto &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='39'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj el la blua, purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o ili faris la oficajn
    vestojn por la servado en la sanktejo; kaj ili faris la sanktajn
    vestojn por Aaron, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj ili faris la efodon el oro, el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a
    teksa&jcirc;o, kaj el tordita bisino.</l>
  <l n='3'>Kaj ili batetendis foliojn da
    oro kaj tran&ccirc;is ilin en formo de fadenoj, por enteksi internen de
    la blua, purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o kaj de la bisino per artista
    laboro.</l>
  <l n='4'>Sur&scirc;ultra&jcirc;ojn kunigantajn ili faris al &gcirc;i; sur siaj du
    finoj &gcirc;i estis ligita.</l>
  <l n='5'>Kaj la &ccirc;irka&ubreve;liganta zono sur &gcirc;i estis
    kontinua&jcirc;o de &gcirc;i, la sama labora&jcirc;o, el oro, el blua, purpura, kaj
    ru&gcirc;a teksa&jcirc;o, kaj el tordita bisino; kiel la Eternulo ordonis al
    Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj ili faris la oniksajn &scirc;tonojn, &ccirc;irka&ubreve;e enkadrigitajn per
    oro, gravuritajn per sigelila gravurado la&ubreve; la nomoj de la filoj
    de Izrael.</l>
  <l n='7'>Kaj li metis ilin sur la sur&scirc;ultra&jcirc;ojn de la efodo,
    kiel &scirc;tonojn de memoro pri la filoj de Izrael; kiel la Eternulo
    ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj ili faris la surbrusta&jcirc;on per artista laboro, simile
    al la laboro de la efodo, el oro, el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a
    teksa&jcirc;o, kaj el tordita bisino.</l>
  <l n='9'>&Gcirc;i estis kvarangula; ili faris
    la surbrusta&jcirc;on duobla; manstre&ccirc;o estis &gcirc;ia longo, kaj manstre&ccirc;o
    &gcirc;ia lar&gcirc;o; &gcirc;i estis duobla.</l>
  <l n='10'>Kaj ili enmetis en &gcirc;in kvar vicojn
    da &scirc;tonoj. La unua vico estis: rubeno, topazo, kaj smeraldo;</l>
  <l n='11'>kaj la dua vico: hiacinto, safiro, kaj jaspiso;</l>
  <l n='12'>kaj la tria
    vico: ligurio, agato, kaj ametisto;</l>
  <l n='13'>kaj la kvara vico:
    krizolito, onikso, kaj berilo. &Ccirc;iuj vicoj estis en oraj kadretoj.</l>
  <l n='14'>Kaj la &scirc;tonoj estis la&ubreve; la nomoj de la filoj de Izrael; dek
    du, la&ubreve; iliaj nomoj, gravuritaj sigelile, &ccirc;iu kun sia nomo, por
    la dek du triboj.</l>
  <l n='15'>Kaj ili faris al la surbrusta&jcirc;o plektitajn
    &ccirc;enetojn, kuni&gcirc;antajn per siaj finoj, el pura oro.</l>
  <l n='16'>Kaj ili
    faris du orajn kadretojn kaj du orajn ringojn, kaj alfortikigis
    la du ringojn al la du finoj de la surbrusta&jcirc;o.</l>
  <l n='17'>Kaj ili metis
    la du orajn plektitajn &ccirc;enetojn en la du ringojn &ccirc;e la finoj de
    la surbrusta&jcirc;o.</l>
  <l n='18'>Kaj la du finojn de la du plektitaj &ccirc;enetoj
    ili alfortikigis al la du kadretoj, kaj alfortikigis ilin al la
    sur&scirc;ultra&jcirc;oj de la efodo sur la anta&ubreve;a flanko.</l>
  <l n='19'>Kaj ili faris
    du orajn ringojn, kaj alfortikigis ilin al la du aliaj finoj de
    la surbrusta&jcirc;o, sur &gcirc;ia rando interna, direktita al la efodo.</l>
  <l n='20'>Kaj ili faris du orajn ringojn, kaj alfortikigis ilin al la du
    sur&scirc;ultra&jcirc;oj de la efodo malsupre, sur la anta&ubreve;a flanko, &ccirc;e &gcirc;ia
    kuni&gcirc;o, super la zono de la efodo.</l>
  <l n='21'>Kaj ili alligis la
    surbrusta&jcirc;on per &gcirc;iaj ringoj al la ringoj de la efodo per la&ccirc;o el
    blua &scirc;tofo, por ke &gcirc;i estu super la zono de la efodo kaj por ke
    la surbrusta&jcirc;o ne for&scirc;ovi&gcirc;u de sur la efodo; kiel la Eternulo
    ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj li faris la tunikon por la efodo, teksitan, tutan el blua
    teksa&jcirc;o.</l>
  <l n='23'>Kaj la aperturo de la tuniko estis en la mezo, kiel
    aperturo de &scirc;ildo; borderon havis la aperturo &ccirc;irka&ubreve;e, por ke &gcirc;i
    ne dis&scirc;iri&gcirc;u.</l>
  <l n='24'>Kaj ili faris sur la malsupra rando de la tuniko
    granatojn el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a &scirc;tofo, tordita.</l>
  <l n='25'>Kaj ili
    faris tintilojn el pura oro, kaj metis la tintilojn mezen de la
    granatoj sur la malsupra rando de la tuniko, &ccirc;irka&ubreve;e inter la
    granatoj;</l>
  <l n='26'>tintilon kaj granaton, tintilon kaj granaton sur la
    malsupra rando de la tuniko, &ccirc;irka&ubreve;e, por la servado; kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj ili faris la &hcirc;itonon el bisino, teksitan, por Aaron kaj
    liaj filoj,</l>
  <l n='28'>kaj la cidaron el bisino, kaj la ornamajn mitrojn
    el bisino, kaj la linajn pantalonojn el tordita bisino,</l>
  <l n='29'>kaj la
    zonon el tordita bisino kaj el blua, purpura, kaj ru&gcirc;a teksa&jcirc;o,
    broditan; kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj ili faris la tabuleton, la sanktan kronon, el pura oro,
    kaj ili skribis sur &gcirc;i skribon gravuritan: SANKTA AL LA ETERNULO.</l>
  <l n='31'>Kaj ili alfortikigis al &gcirc;i la&ccirc;on el blua &scirc;tofo, por
    alfortikigi al la cidaro supre; kiel la Eternulo ordonis al
    Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Tiel fini&gcirc;is la tuta laboro por la konstrua&jcirc;o de la tabernaklo
    de kunveno. Kaj la Izraelidoj faris konforme al &ccirc;io, kion la
    Eternulo ordonis al Moseo; tiel ili faris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj ili alportis la konstrua&jcirc;on al Moseo, la tabernaklon kaj
    &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn: hokojn, tabulojn, riglilojn, kolonojn,
    kaj bazojn;</l>
  <l n='34'>kaj la kovron el ru&gcirc;aj vir&scirc;afaj feloj kaj la
    kovron el antilopaj feloj kaj la kurtenon;</l>
  <l n='35'>la keston de atesto
    kaj &gcirc;iajn stangojn kaj la fermoplaton;</l>
  <l n='36'>la tablon, &ccirc;iujn &gcirc;iajn
    apartena&jcirc;ojn, kaj la panon de propono;</l>
  <l n='37'>la puran kandelabron,
    &gcirc;iajn lucernojn, la lucernojn vice starantajn, &ccirc;iujn &gcirc;iajn
    apartena&jcirc;ojn, kaj la oleon por lumigado;</l>
  <l n='38'>kaj la oran altaron
    kaj la sanktan oleon kaj la bonodoran incenson kaj la kovrotukon
    por la pordo de la tabernaklo;</l>
  <l n='39'>la kupran altaron kaj la kupran
    kradon por &gcirc;i, &gcirc;iajn stangojn kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn, la
    lavujon kaj &gcirc;ian piedestalon;</l>
  <l n='40'>la kurtenojn de la korto, &gcirc;iajn
    kolonojn kaj bazojn, la kovrotukon por la pordego de la korto,
    &gcirc;iajn &scirc;nurojn kaj najlojn, kaj &ccirc;ion, kio apartenas al la servado
    en la konstrua&jcirc;o de la tabernaklo de kunveno;</l>
  <l n='41'>la oficajn
    vestojn por la servado en la sanktejo, la sanktajn vestojn por la
    pastro Aaron kaj la pastrajn vestojn por liaj filoj.</l>
  <l n='42'>Konforme
    al &ccirc;io, kion la Eternulo ordonis al Moseo, tiel la Izraelidoj
    faris la tutan laboron.</l>
  <l n='43'>Kaj Moseo vidis la tutan laboron, li
    vidis, ke ili faris &gcirc;in tute tiel, kiel la Eternulo ordonis; kaj
    Moseo benis ilin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='40'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>En la unua
    monato, en la unua tago de la monato starigu la konstrua&jcirc;on de la
    tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='3'>Kaj metu tien la keston de atesto kaj
    &scirc;irmu la keston per la kurteno.</l>
  <l n='4'>Kaj enportu la tablon kaj
    aran&gcirc;u sur &gcirc;i &gcirc;ian aran&gcirc;ota&jcirc;on, kaj enportu la kandelabron kaj
    ekbruligu &gcirc;iajn lucernojn.</l>
  <l n='5'>Kaj starigu la oran altaron por la
    incensado anta&ubreve; la kesto de atesto, kaj pendigu la kovrotukon &ccirc;e
    la eniro de la tabernaklo.</l>
  <l n='6'>Kaj starigu la altaron de bruloferoj
    anta&ubreve; la eniro en la konstrua&jcirc;on de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='7'>Kaj starigu la lavujon inter la tabernaklo de kunveno kaj la
    altaro kaj enver&scirc;u en &gcirc;in akvon.</l>
  <l n='8'>Kaj aran&gcirc;u la korton &ccirc;irka&ubreve;e,
    kaj pendigu la kovrotukon &ccirc;e la pordego de la korto.</l>
  <l n='9'>Kaj prenu
    la sanktan oleon, kaj sanktoleu la lo&gcirc;ejon, kaj &ccirc;ion, kio estas
    en &gcirc;i, kaj sanktigu &gcirc;in kun &ccirc;iuj &gcirc;iaj apartena&jcirc;oj, por ke &gcirc;i estu
    sankta.</l>
  <l n='10'>Kaj sanktoleu la altaron de bruloferoj kun &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    apartena&jcirc;oj, kaj sanktigu la altaron, ke la altaro estu tre
    sankta.</l>
  <l n='11'>Kaj sanktoleu la lavujon kaj &gcirc;ian piedestalon, kaj
    sanktigu &gcirc;in.</l>
  <l n='12'>Kaj alkonduku Aaronon kaj liajn filojn al la
    eniro de la tabernaklo de kunveno, kaj lavu ilin per akvo.</l>
  <l n='13'>Kaj
    vestu Aaronon per la sanktaj vestoj kaj sanktoleu lin kaj
    sanktigu lin, ke li estu Mia pastro.</l>
  <l n='14'>Kaj liajn filojn
    alkonduku, kaj vestu ilin per &hcirc;itonoj.</l>
  <l n='15'>Kaj sanktoleu ilin,
    kiel vi sanktoleis ilian patron, ke ili estu Miaj pastroj; kaj
    ilia sanktoleiteco estu por ili por eterna pastreco en iliaj
    generacioj.</l>
  <l n='16'>Kaj Moseo faris konforme al &ccirc;io, kion la Eternulo
    al li ordonis; tiel li faris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>En la unua monato de la dua jaro, en la unua tago de la monato
    estis starigita la tabernaklo.</l>
  <l n='18'>Kaj Moseo starigis la
    tabernaklon kaj metis &gcirc;iajn bazojn kaj starigis &gcirc;iajn
    tabulojn kaj aran&gcirc;is &gcirc;iajn riglilojn kaj starigis &gcirc;iajn kolonojn.</l>
  <l n='19'>Kaj li etendis tendon super la tabernaklo kaj metis la kovron
    de la tendo sur &gcirc;in supre, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='20'>Kaj li prenis kaj metis la ateston en la keston, kaj almetis la
    stangojn al la kesto kaj surmetis la fermoplaton sur la keston
    supre.</l>
  <l n='21'>Kaj li envenigis la keston en la tabernaklon, kaj
    pendigis la kurtenon kaj &scirc;irmis la keston de atesto, kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='22'>Kaj li starigis la tablon en la
    tabernaklo de kunveno, en la norda parto de la tabernaklo, ekster
    la kurteno.</l>
  <l n='23'>Kaj li aran&gcirc;is sur &gcirc;i vicon da panoj anta&ubreve; la
    Eternulo, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='24'>Kaj li starigis
    la kandelabron en la tabernaklo de kunveno kontra&ubreve; la tablo, en
    la suda parto de la tabernaklo.</l>
  <l n='25'>Kaj li ekbruligis la lucernojn
    anta&ubreve; la Eternulo, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='26'>Kaj li
    starigis la oran altaron en la tabernaklo de kunveno anta&ubreve; la
    kurteno.</l>
  <l n='27'>Kaj li bruligis sur &gcirc;i bonodoran incenson, kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='28'>Kaj li pendigis la kovrotukon &ccirc;e la
    pordo de la tabernaklo.</l>
  <l n='29'>Kaj la altaron de bruloferoj li
    starigis &ccirc;e la eniro de la tabernaklo de kunveno, kaj li alportis
    sur &gcirc;i la bruloferon kaj la farunoferon, kiel la Eternulo ordonis
    al Moseo.</l>
  <l n='30'>Kaj li starigis la lavujon inter la tabernaklo de
    kunveno kaj la altaro, kaj enver&scirc;is tien akvon por sin lavi.</l>
  <l n='31'>Kaj lavis per &gcirc;i Moseo kaj Aaron kaj liaj filoj siajn manojn kaj
    siajn piedojn;</l>
  <l n='32'>kiam ili eniradis en la tabernaklon de kunveno
    kaj aliradis al la altaro, ili lavadis sin; kiel la Eternulo
    ordonis al Moseo.</l>
  <l n='33'>Kaj li aran&gcirc;is la korton &ccirc;irka&ubreve;e de la
    tabernaklo kaj de la altaro, kaj li pendigis la kovrotukon &ccirc;e la
    pordego de la korto. Tiamaniere Moseo finis la laboron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj nubo kovris la tabernaklon de kunveno, kaj la majesto de
    la Eternulo plenigis la tabernaklon.</l>
  <l n='35'>Kaj Moseo ne povis eniri
    en la tabernaklon de kunveno, &ccirc;ar ku&scirc;is sur &gcirc;i la nubo kaj la
    majesto de la Eternulo plenigis la tabernaklon.</l>
  <l n='36'>Kaj kiam la
    nubo levi&gcirc;adis de sur la tabernaklo, la Izraelidoj ekmar&scirc;adis,
    por fari &ccirc;iujn siajn mar&scirc;ojn.</l>
  <l n='37'>Sed se la nubo ne levi&gcirc;is, ili
    ne ekmar&scirc;is &gcirc;is la tago de &gcirc;ia levi&gcirc;o.</l>
  <l n='38'>&Ccirc;ar nubo de la Eternulo
    estis super la tabernaklo dum la tago, kaj fajro estis dum la
    nokto super &gcirc;i, anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;iuj Izraelidoj en &ccirc;iuj iliaj
    mar&scirc;oj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: LEVIDOJ -->

        <div type='book' n='03' id='libro_lev' rend='doc'>

          <index index='content' level1='LEVIDOJ'/>
          <head>LEVIDOJ</head>
          <head>TRIA LIBRO DE MOSEO</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo vokis Moseon, kaj ekparolis al li el la tabernaklo
    de kunveno, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la Izraelidoj, kaj diru al ili:
    Se iu el vi volas alporti oferon al la Eternulo, el la brutoj, el
    la bovoj, kaj el la &scirc;afoj alportu vian oferon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Se lia ofero estas brulofero el bovoj, li oferu virseksulon
    sendifektan; al la pordo de la tabernaklo de kunveno li alkonduku
    &gcirc;in, por favorigi al si la Eternulon.</l>
  <l n='4'>Kaj li metu sian manon
    sur la kapon de la brulofero, kaj li akiros favoron kaj
    pekpardonon.</l>
  <l n='5'>Kaj li bu&ccirc;u la bovidon anta&ubreve; la Eternulo; kaj la
    filoj de Aaron, la pastroj, alportu la sangon kaj aspergu per la
    sango &ccirc;irka&ubreve;e la altaron, kiu estas &ccirc;e la pordo de la tabernaklo
    de kunveno.</l>
  <l n='6'>Kaj oni senfeligu la bruloferon kaj dishaku &gcirc;in en
    pecojn.</l>
  <l n='7'>Kaj la filoj de la pastro Aaron metu fajron sur la
    altaron kaj metu lignon sur la fajron.</l>
  <l n='8'>Kaj la filoj de Aaron,
    la pastroj, metu la pecojn, la kapon, kaj la grason, sur la
    lignon, kiu estas sur la fajro sur la altaro.</l>
  <l n='9'>Kaj la interna&jcirc;on
    kaj la krurojn oni lavu per akvo; kaj la pastro forbruligu &ccirc;ion
    sur la altaro kiel bruloferon; &gcirc;i estas fajrofero, agrabla
    odora&jcirc;o al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj se lia ofero estas el la malgrandaj brutoj, el la &scirc;afoj a&ubreve;
    el la kaproj, brulofero, li alportu &gcirc;in virseksan, sendifektan.</l>
  <l n='11'>Kaj li bu&ccirc;u &gcirc;in sur la norda flanko de la altaro anta&ubreve; la
    Eternulo; kaj la filoj de Aaron, la pastroj, aspergu per &gcirc;ia
    sango la altaron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='12'>Kaj oni dishaku &gcirc;in en pecojn,
    apartiginte la kapon kaj la grason, kaj la pastro metu ilin sur
    la lignon, kiu estas sur la fajro sur la altaro.</l>
  <l n='13'>Kaj la
    interna&jcirc;on kaj la krurojn oni lavu per akvo; kaj la pastro &ccirc;ion
    alportu kaj forbruligu sur la altaro kiel bruloferon; &gcirc;i estas
    fajrofero, agrabla odora&jcirc;o al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj se el la birdoj estas lia brulofero al la Eternulo, li
    alportu sian oferon el turtoj a&ubreve; el kolombidoj.</l>
  <l n='15'>Kaj la pastro
    alportu &gcirc;in al la altaro kaj fortordu &gcirc;ian kapon kaj forbruligu
    &gcirc;in sur la altaro kaj elfluigu &gcirc;ian sangon super la muro de la
    altaro.</l>
  <l n='16'>Kaj &gcirc;ian kropon kun &gcirc;iaj plumoj li forigu kaj &jcirc;etu &gcirc;in
    apud la altaron sur la orientan flankon en la cindrejon.</l>
  <l n='17'>Kaj
    li disfendu &gcirc;iajn flugilojn, sed ne derompu; kaj la pastro
    forbruligu &gcirc;in sur la altaro, sur la ligno, kiu estas sur la
    fajro; &gcirc;i estas brulofero, fajrofero, agrabla odora&jcirc;o al la
    Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se iu alportos farunoferon al la Eternulo, lia ofero estu el
    delikata faruno, kaj li ver&scirc;u sur &gcirc;in oleon kaj metu sur &gcirc;in
    olibanon.</l>
  <l n='2'>Kaj li alportu &gcirc;in al la filoj de Aaron, la pastroj;
    kaj la pastro prenu el &gcirc;i plenmanon el la faruno kun la oleo kaj
    kun la olibano, kaj li ekbruligu tiun parton promemoran sur la
    altaro; &gcirc;i estas fajrofero, agrabla odora&jcirc;o al la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj
    la resta&jcirc;o el la farunofero estu por Aaron kaj por liaj filoj;
    plejsankta&jcirc;o &gcirc;i estas el la fajroferoj de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Se vi alportos farunoferon el io, kio estas bakita en forno, &gcirc;i
    estu macokukoj el plej bona faruno, miksitaj kun oleo, kaj
    macoflanoj, &scirc;miritaj per oleo.</l>
  <l n='5'>Kaj se via ofero estos
    farunofero farita sur pato, &gcirc;i estu el delikata faruno, miksita
    kun oleo, ne fermentinta.</l>
  <l n='6'>Dispecigu &gcirc;in kaj ver&scirc;u sur &gcirc;in
    oleon; &gcirc;i estas farunofero.</l>
  <l n='7'>Kaj se via ofero estos farunofero
    el kaserolo, &gcirc;i estu farita el delikata faruno kun oleo.</l>
  <l n='8'>Kaj
    alportu la farunoferon, kiu estas farita el &gcirc;i, al la Eternulo,
    kaj prezentu &gcirc;in al la pastro, kaj li alportu &gcirc;in al la altaro.</l>
  <l n='9'>Kaj la pastro prenos el la farunofero la parton promemoran kaj
    bruligos &gcirc;in sur la altaro; &gcirc;i estas fajrofero, agrabla odora&jcirc;o
    al la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Kaj la resta&jcirc;o el la farunofero estu por Aaron
    kaj por liaj filoj; &gcirc;i estas plejsankta&jcirc;o el la fajroferoj de la
    Eternulo.</l>
  <l n='11'>Nenia farunofero, kiun vi alportos al la Eternulo,
    estu farita el fermentinta&jcirc;o; &ccirc;ar nenion fermentintan kaj nenian
    mielon vi devas bruligi kiel fajroferon al la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Kiel
    oferon de unuaa&jcirc;oj vi povas alporti tion al la Eternulo, sed sur
    la altaron ili ne venu kiel agrabla odora&jcirc;o.</l>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;iun vian
    farunoferon salu per salo, kaj ne estigu vian farunoferon sen
    salo de interligo de via Dio; kun &ccirc;iu via ofero alportu salon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Se vi alportos al la Eternulo farunoferon el la unuaj
    terprodukta&jcirc;oj, tiam spikojn, rostitajn sur fajro, grajna&jcirc;on el
    fre&scirc;aj grajnoj alportu kiel farunoferon el viaj unuaj
    terprodukta&jcirc;oj.</l>
  <l n='15'>Kaj ver&scirc;u sur &gcirc;in oleon kaj metu sur &gcirc;in
    olibanon; &gcirc;i estas farunofero.</l>
  <l n='16'>Kaj la pastro bruligos la
    promemoran parton el &gcirc;ia grajna&jcirc;o kaj el &gcirc;ia oleo kun &gcirc;ia tuta
    olibano, kiel fajroferon al la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se lia ofero estas pacofero, se li alportas el la grandaj
    brutoj, &ccirc;u &gcirc;i estas virseksa, &ccirc;u virinseksa, sendifektan li
    alportu &gcirc;in anta&ubreve; la Eternulon.</l>
  <l n='2'>Kaj li metu sian manon sur la
    kapon de sia ofero kaj bu&ccirc;u &gcirc;in &ccirc;e la pordo de la tabernaklo de
    kunveno; kaj la filoj de Aaron, la pastroj, aspergu per la sango
    la altaron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='3'>Kaj li alportu el la pacofero kiel
    fajroferon al la Eternulo la sebon, kiu kovras la interna&jcirc;ojn,
    kaj la tutan sebon, kiu estas sur la interna&jcirc;oj,</l>
  <l n='4'>kaj amba&ubreve;
    renojn, kaj la sebon, kiu estas sur ili, kiu estas &ccirc;e la lumbo,
    kaj la reton sur la hepato, kune kun la renoj li &gcirc;in apartigu.</l>
  <l n='5'>Kaj la filoj de Aaron forbruligu tion sur la altaro, kune kun la
    brulofero, kiu estas sur la ligno, sur la fajro; &gcirc;i estas
    fajrofero, agrabla odora&jcirc;o al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj se el la malgrandaj brutoj estas lia ofero, kiel pacofero
    al la Eternulo, &ccirc;u &gcirc;i estas virseksa, &ccirc;u virinseksa, sendifektan
    li &gcirc;in alportu.</l>
  <l n='7'>Se &scirc;afidon li alportas kiel sian oferon, li
    alportu &gcirc;in anta&ubreve; la Eternulon;</l>
  <l n='8'>kaj li metu sian manon sur la
    kapon de sia ofero, kaj li bu&ccirc;u &gcirc;in anta&ubreve; la tabernaklo de
    kunveno; kaj la filoj de Aaron aspergu per &gcirc;ia sango la altaron
    &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='9'>Kaj li alportu el la pacofero kiel fajroferon al la
    Eternulo &gcirc;ian sebon, la tutan voston, detran&ccirc;itan &ccirc;e la sakro,
    kaj la sebon, kiu kovras la interna&jcirc;ojn, kaj la tutan sebon, kiu
    estas sur la interna&jcirc;oj,</l>
  <l n='10'>kaj amba&ubreve; renojn, kaj la sebon, kiu
    estas sur ili, kiu estas &ccirc;e la lumbo, kaj la reton sur la hepato,
    kune kun la renoj li &gcirc;in apartigu.</l>
  <l n='11'>Kaj la pastro bruligu tion
    sur la altaro; &gcirc;i estas man&gcirc;a&jcirc;o, fajrofero al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj se lia ofero estas kapro, li alportu &gcirc;in anta&ubreve; la
    Eternulon.</l>
  <l n='13'>Kaj li metu sian manon sur &gcirc;ian kapon, kaj li bu&ccirc;u
    &gcirc;in anta&ubreve; la tabernaklo de kunveno; kaj la filoj de Aaron aspergu
    per &gcirc;ia sango la altaron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='14'>Kaj li alportu el &gcirc;i ofere,
    kiel fajroferon al la Eternulo, la sebon, kiu kovras la
    interna&jcirc;ojn, kaj la tutan sebon, kiu estas sur la interna&jcirc;oj,</l>
  <l n='15'>kaj amba&ubreve; renojn, kaj la sebon, kiu estas sur ili, kiu estas &ccirc;e
    la lumbo, kaj la reton sur la hepato, kune kun la renoj li &gcirc;in
    apartigu.</l>
  <l n='16'>Kaj la pastro bruligu tion sur la altaro; &gcirc;i estas
    man&gcirc;a&jcirc;o, fajrofero, agrabla odora&jcirc;o; la tuta sebo estu por la
    Eternulo.</l>
  <l n='17'>&Gcirc;i estu eterna le&gcirc;o por viaj generacioj en &ccirc;iuj viaj
    lo&gcirc;lokoj; sebon kaj sangon neniam man&gcirc;u.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Diru al la
    Izraelidoj jene: Se iu pekos per eraro kontra&ubreve; la ordonoj de la
    Eternulo, malpermesantaj fari diversajn aferojn, kaj li faros iun
    el ili;</l>
  <l n='3'>se pastro sanktoleita pekos, &jcirc;etante kulpon sur la
    popolon, tiam li alportu pro sia peko, kiun li pekis, bovidon
    sendifektan al la Eternulo, kiel oferon propekan.</l>
  <l n='4'>Li venigu la
    bovidon al la pordo de la tabernaklo de kunveno anta&ubreve; la
    Eternulon, kaj li metu sian manon sur la kapon de la bovido, kaj
    li bu&ccirc;u la bovidon anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='5'>Kaj la sanktoleita pastro
    prenu iom el la sango de la bovido kaj enportu &gcirc;in en la
    tabernaklon de kunveno.</l>
  <l n='6'>Kaj la pastro trempu sian fingron en la
    sango, kaj aspergu per la sango sepfoje anta&ubreve; la Eternulo, anta&ubreve;
    la kurteno de la sanktejo.</l>
  <l n='7'>Kaj la pastro metu iom el la sango
    sur la kornojn de la altaro de bonodora incenso anta&ubreve; la Eternulo
    en la tabernaklo de kunveno, kaj la tutan ceteran sangon de la
    bovido li elver&scirc;u &ccirc;e la bazo de la altaro de bruloferoj, kiu
    estas &ccirc;e la pordo de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='8'>Kaj la tutan
    sebon de la propeka bovido li forlevu el &gcirc;i, la sebon, kiu kovras
    la interna&jcirc;ojn, kaj la tutan sebon, kiu estas sur la interna&jcirc;oj,</l>
  <l n='9'>kaj amba&ubreve; renojn, kaj la sebon, kiu estas sur ili, kiu estas &ccirc;e
    la lumbo, kaj la reton sur la hepato, kune kun la renoj li &gcirc;in
    apartigu,</l>
  <l n='10'>tiel same, kiel estas forlevata pacofero el bovo;
    kaj la pastro bruligu tion sur la altaro de bruloferoj.</l>
  <l n='11'>Kaj la
    felon de la bovido kaj &gcirc;ian tutan viandon kun &gcirc;ia kapo kaj kruroj
    kaj &gcirc;iajn interna&jcirc;ojn kaj malpura&jcirc;on,</l>
  <l n='12'>la tutan bovidon li
    elportu ekster la tendaron sur puran lokon, kien oni &scirc;utas la
    cindron, kaj li forbruligu tion sur ligno per fajro; sur la
    cindrejo tio estu forbruligata.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj se la tuta komunumo de la Izraelidoj pekos per eraro kaj
    la afero estos ka&scirc;ita anta&ubreve; la okuloj de la anaro, kaj ili faros
    iun el la agoj, kiujn la Eternulo malpermesis, kaj ili fari&gcirc;os
    kulpaj;</l>
  <l n='14'>kaj ili scii&gcirc;os pri la peko, kiun ili pekis: tiam la
    anaro alportu bovidon kiel propekan oferon kaj venigu &gcirc;in anta&ubreve;
    la tabernaklon de kunveno.</l>
  <l n='15'>Kaj la pleja&gcirc;uloj de la komunumo
    metu siajn manojn sur la kapon de la bovido anta&ubreve; la Eternulo,
    kaj oni bu&ccirc;u la bovidon anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Kaj la sanktoleita
    pastro enportu iom el la sango de la bovido en la tabernaklon de
    kunveno.</l>
  <l n='17'>Kaj la pastro trempu sian fingron en la sango, kaj
    aspergu sep fojojn anta&ubreve; la Eternulo, anta&ubreve; la kurteno.</l>
  <l n='18'>Kaj
    iom el la sango li metu sur la kornojn de la altaro, kiu estas
    anta&ubreve; la Eternulo en la tabernaklo de kunveno, kaj la tutan
    ceteran sangon li elver&scirc;u &ccirc;e la bazo de la altaro de bruloferoj,
    kiu estas &ccirc;e la pordo de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='19'>Kaj &gcirc;ian
    tutan sebon li forlevu el &gcirc;i kaj bruligu sur la altaro.</l>
  <l n='20'>Kaj li
    faru kun la bovido; kiel li faris kun la propeka bovido, tiel li
    faru kun &gcirc;i; kaj pekliberigos ilin la pastro, kaj estos pardonite
    al ili.</l>
  <l n='21'>Kaj li elportu la bovidon ekster la tendaron, kaj
    forbruligu &gcirc;in, kiel li forbruligis la unuan bovidon; &gcirc;i estas
    propeka ofero de la komunumo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Se princo pekos, kaj per eraro faros iun el la agoj, kiujn la
    Eternulo, lia Dio, malpermesis fari, kaj li fari&gcirc;os kulpa;</l>
  <l n='23'>kaj
    li scii&gcirc;os pri sia peko, kiun li pekis: tiam li alportu kiel sian
    oferon virkapron sendifektan.</l>
  <l n='24'>Kaj li metu sian manon sur la
    kapon de la kapro, kaj bu&ccirc;u &gcirc;in sur la loko, sur kiu estas
    bu&ccirc;ataj bruloferoj anta&ubreve; la Eternulo; &gcirc;i estas propeka ofero.</l>
  <l n='25'>Kaj la pastro prenos iom el la sango de la propeka ofero per sia
    fingro, kaj li metos &gcirc;in sur la kornojn de la altaro de
    bruloferoj, kaj la ceteran sangon li elver&scirc;os &ccirc;e la bazo de la
    altaro de bruloferoj.</l>
  <l n='26'>Kaj &gcirc;ian tutan sebon li bruligos sur la
    altaro, kiel la sebon de pacofero; kaj la pastro liberigos lin de
    lia peko, kaj estos pardonite al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Se iu el la popolo per eraro pekos, farante iun el la agoj,
    kiujn la Eternulo malpermesis, kaj li fari&gcirc;os kulpa;</l>
  <l n='28'>kaj li
    scii&gcirc;os pri sia peko, kiun li pekis: tiam li alportu kiel sian
    oferon kaprinon sendifektan pro sia peko, kiun li pekis.</l>
  <l n='29'>Kaj
    li metu sian manon sur la kapon de la propeka ofero, kaj li bu&ccirc;u
    la propekan oferon sur la loko de la bruloferoj.</l>
  <l n='30'>Kaj la pastro
    prenos iom el &gcirc;ia sango per sia fingro kaj metos sur la kornojn
    de la altaro de bruloferoj, kaj la tutan ceteran sangon li
    elver&scirc;os &ccirc;e la bazo de la altaro.</l>
  <l n='31'>Kaj &gcirc;ian tutan sebon li
    apartigos, kiel estas apartigata la sebo de la pacoferoj, kaj la
    pastro bruligos &gcirc;in sur la altaro, kiel agrablan odora&jcirc;on al la
    Eternulo; kaj la pastro pekliberigos lin, kaj estos pardonite al
    li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Se &scirc;afon li alportos kiel sian propekan oferon, li alportu
    virinseksan, sendifektan.</l>
  <l n='33'>Kaj li metu sian manon sur la kapon
    de la propeka ofero, kaj bu&ccirc;u &gcirc;in kiel propekan oferon sur la
    loko, kie oni bu&ccirc;as bruloferon.</l>
  <l n='34'>Kaj la pastro prenos per sia
    fingro iom el la sango de la propeka ofero kaj metos &gcirc;in sur la
    kornojn de la altaro de bruloferoj, kaj &gcirc;ian tutan ceteran sangon
    li elver&scirc;os &ccirc;e la bazo de la altaro.</l>
  <l n='35'>Kaj &gcirc;ian tutan sebon li
    apartigos, kiel estas apartigata la sebo de la &scirc;afo el la
    pacoferoj, kaj la pastro bruligos &gcirc;in sur la altaro kun la
    fajroferoj al la Eternulo; kaj la pastro liberigos lin de la
    peko, kiun li pekis, kaj estos pardonite al li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se iu pekos per tio, ke li a&ubreve;dos &jcirc;uron kaj estos atestanto, a&ubreve;
    ke li vidos a&ubreve; scios, sed ne sciigos kaj portos sur si la pekon;</l>
  <l n='2'>a&ubreve; se iu ektu&scirc;os ion malpuran, a&ubreve; kadavra&jcirc;on de malpura besto,
    a&ubreve; kadavra&jcirc;on de malpura bruto, a&ubreve; kadavra&jcirc;on de malpura rampa&jcirc;o,
    kaj li tion ne scios, kaj li malpuri&gcirc;os kaj kulpi&gcirc;os;</l>
  <l n='3'>a&ubreve; se iu
    ektu&scirc;os malpura&jcirc;on de homo, kia ajn estus tiu malpura&jcirc;o, per kiu
    oni malpuri&gcirc;as, kaj li tion ne scios, kaj poste li scii&gcirc;os, kaj
    li estos kulpa;</l>
  <l n='4'>a&ubreve; se iu per nesingarda bu&scirc;o &jcirc;uros fari ion
    malbonan a&ubreve; bonan, kion ajn homo elesprimas per &jcirc;uro, kaj li tion
    ne rimarkos, kaj poste li scii&gcirc;os, kaj li estos kulpa pri io el
    tiuj aferoj:</l>
  <l n='5'>se iu estos kulpa pri io el tiuj aferoj, li faru
    konfeson pri tio, kion li pekis;</l>
  <l n='6'>kaj pro sia peko, kiun li
    pekis, li alportu al la Eternulo kiel propekan oferon inon el la
    malgrandaj brutoj, &scirc;afinon a&ubreve; kaprinon; kaj la pastro liberigos
    lin de lia peko.</l>
  <l n='7'>Kaj se li ne estos sufi&ccirc;e bonstata, por
    alporti &scirc;afinon, li alportu pro sia peko, kiun li pekis, du
    turtojn a&ubreve; du kolombidojn al la Eternulo, unu kiel propekan
    oferon, la duan kiel bruloferon.</l>
  <l n='8'>Li alportu ilin al la pastro,
    kaj &ccirc;i tiu prezentos anta&ubreve;e tiun, kiu estos propeka ofero, kaj li
    tordorompos &gcirc;ian kapon &ccirc;e la nuko, sed ne apartigos &gcirc;in;</l>
  <l n='9'>kaj li
    aspergos per la sango de la propeka ofero la muron de la altaro,
    kaj la restintan sangon li elpremos &ccirc;e la bazo de la altaro; tio
    estas propeka ofero.</l>
  <l n='10'>Kaj el la dua li faros bruloferon la&ubreve; la
    reguloj; kaj la pastro liberigos lin de la peko, kiun li pekis,
    kaj estos pardonite al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Se li ne estos sufi&ccirc;e bonstata, por alporti du turtojn a&ubreve; du
    kolombidojn, tiam li alportu kiel oferon pro sia peko dekonon de
    efo da delikata faruno, kiel propekan oferon; li ne ver&scirc;u sur &gcirc;in
    oleon kaj kaj ne metu sur &gcirc;in olibanon, &ccirc;ar &gcirc;i estas propeka
    ofero.</l>
  <l n='12'>Kaj li alportu &gcirc;in al la pastro, kaj la pastro prenos
    el &gcirc;i plenmanon kiel memorparton kaj bruligos sur la altaro kun
    la fajroferoj al la Eternulo; &gcirc;i estas propeka ofero.</l>
  <l n='13'>Kaj la
    pastro liberigos lin de lia peko, kiun li pekis koncerne iun el
    tiuj aferoj, kaj estos pardonite al li; la resta&jcirc;o estu por la
    pastro, kiel farunofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='15'>Se iu
    kulpi&gcirc;os, pekante per eraro kontra&ubreve; la sankta&jcirc;oj de la Eternulo,
    tiam li alportu kiel prokulpan oferon al la Eternulo vir&scirc;afon
    sendifektan el la malgrandaj brutoj, havantan la&ubreve; via taksado la
    valoron de du sikloj, la&ubreve; la sankta siklo; &gcirc;i estu prokulpa
    ofero.</l>
  <l n='16'>Kaj pro la sankta&jcirc;o, kontra&ubreve; kiu li pekis, li pagu, kaj
    li aldonu kvinonon de &gcirc;ia valoro kaj donu tion al la pastro; kaj
    la pastro pekliberigos lin per la prokulpa vir&scirc;afo, kaj estos
    pardonite al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj se iu pekos, farante iun el tiuj aferoj, kiujn la Eternulo
    malpermesis, sed li ne sciis kaj fari&gcirc;is kulpa, kaj li portos sur
    si sian pekon:</l>
  <l n='18'>tiam li alportu vir&scirc;afon sendifektan el la
    malgrandaj brutoj, la&ubreve; via taksado, kiel kulpoferon al la pastro;
    kaj la pastro pekliberigos lin koncerne lian eraron, kiun li
    faris ne sciante, kaj estos pardonite al li.</l>
  <l n='19'>&Gcirc;i estas prokulpa
    ofero; li kulpi&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Se iu pekos kaj
    krimos anta&ubreve; la Eternulo, neante al sia proksimulo koncerne
    konfidita&jcirc;on a&ubreve; deponita&jcirc;on a&ubreve; rabita&jcirc;on, a&ubreve; se li trompe
    forprenos ion de sia proksimulo,</l>
  <l n='3'>a&ubreve; se li trovos perdita&jcirc;on kaj
    neos tion, a&ubreve; se li &jcirc;uros mensoge pri io, kion homo faras, kaj
    per tio pekas:</l>
  <l n='4'>tiam, se li pekis kaj kulpi&gcirc;is, li redonu la
    rabita&jcirc;on, kiun li rabis, a&ubreve; tion, kion li trompe forprenis, a&ubreve;
    la deponita&jcirc;on, kiu estis deponita &ccirc;e li, a&ubreve; la perdita&jcirc;on, kiun
    li trovis;</l>
  <l n='5'>a&ubreve; &ccirc;ion, pri kio li mensoge &jcirc;uris, li repagu per &gcirc;ia
    plena valoro kaj aldonu plie kvinonon de &gcirc;i; al tiu, kies tio
    estas, li donu &gcirc;in en la tago, kiam li alportas sian kulpoferon.</l>
  <l n='6'>Kaj kiel sian kulpoferon li alportu al la Eternulo sendifektan
    vir&scirc;afon el la malgrandaj brutoj, la&ubreve; via taksado, kiel
    kulpoferon, por la pastro.</l>
  <l n='7'>Kaj la pastro pekliberigos lin anta&ubreve;
    la Eternulo, kaj estos pardonite al li pri &ccirc;io, kion li faris kaj
    per kio li kulpi&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='9'>Ordonu al Aaron
    kaj al liaj filoj, dirante: Jen estas la le&gcirc;o pri la brulofero:
    la brulofero restu sur la fajrujo sur la altaro dum tuta nokto,
    &gcirc;is la mateno, kaj la fajro de la altaro restu brulanta sur &gcirc;i.</l>
  <l n='10'>Kaj la pastro metu sur sin sian linan veston, kaj siajn linajn
    pantalonojn li surmetu sur sian korpon, kaj li deprenu la
    cindron, kiun la fajro elbruligis el la brulofero sur la altaro,
    kaj li metu &gcirc;in apud la altaron.</l>
  <l n='11'>Kaj li demetu siajn vestojn
    kaj metu sur sin aliajn vestojn kaj elportu la cindron ekster la
    tendaron sur puran lokon.</l>
  <l n='12'>Kaj la fajro sur la altaro restu
    brulanta sur &gcirc;i kaj ne estingi&gcirc;u; kaj la pastro bruligu sur &gcirc;i
    lignon &ccirc;iumatene, kaj aran&gcirc;u sur &gcirc;i la bruloferon kaj bruligu sur
    &gcirc;i la sebon de la pacoferoj.</l>
  <l n='13'>Eterna fajro brulu sur la altaro,
    ne estingi&gcirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj jen estas la le&gcirc;o pri la farunofero: la filoj de Aaron
    alportu &gcirc;in anta&ubreve; la Eternulon sur la anta&ubreve;an parton de la
    altaro.</l>
  <l n='15'>Kaj la pastro prenu el &gcirc;i plenmanon el la delikata
    faruno de la farunofero kaj el &gcirc;ia oleo, kaj la tutan olibanon,
    kiu estas sur la farunofero, kaj li bruligu sur la altaro kiel
    agrablan odora&jcirc;on, memora&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Kaj la resta&jcirc;on
    el &gcirc;i man&gcirc;u Aaron kaj liaj filoj; senfermente ili &gcirc;in man&gcirc;u sur
    sankta loko, sur la korto de la tabernaklo de kunveno ili &gcirc;in
    man&gcirc;u.</l>
  <l n='17'>&Gcirc;i ne estu bakata fermentinte; kiel ilian parton Mi
    donis &gcirc;in el Miaj fajroferoj; &gcirc;i estas plejsankta&jcirc;o, simile al
    pekofero kaj kulpofero.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;iu virseksulo el la Aaronidoj povas
    &gcirc;in man&gcirc;i kiel eternan destinita&jcirc;on en viaj generacioj el la
    fajroferoj de la Eternulo; &ccirc;iu, kiu ektu&scirc;os ilin, devos esti
    sankta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='20'>Jen estas la
    ofero de Aaron kaj liaj filoj, kiun ili alportos al la Eternulo
    en la tago de sia sanktoleateco: dekono de efo da delikata faruno
    kiel konstanta farunofero, unu duono matene kaj la dua duono
    vespere.</l>
  <l n='21'>Sur pato kun oleo &gcirc;i devas esti preparita; bone
    bakitan alportu &gcirc;in; en formo de dispecigita farunofero alportu
    &gcirc;in kiel agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Kaj la pastro, kiu
    el liaj filoj estos sanktoleita anstata&ubreve; li, plenumos tion; &gcirc;i
    estu eterna le&gcirc;o anta&ubreve; la Eternulo; &gcirc;i tuta devas esti
    forbruligata.</l>
  <l n='23'>Kaj &ccirc;iu farunofero de pastro estu forbruligata
    tuta; &gcirc;i ne estu man&gcirc;ata.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='25'>Diru al Aaron
    kaj al liaj filoj jene: Jen estas la le&gcirc;o pri la pekofero: sur
    tiu loko, sur kiu estas bu&ccirc;ata la brulofero, oni bu&ccirc;u la
    pekoferon anta&ubreve; la Eternulo; plejsankta&jcirc;o &gcirc;i estas.</l>
  <l n='26'>La pastro,
    kiu plenumas la pekoferon, man&gcirc;u &gcirc;in; sur sankta loko &gcirc;i estu
    man&gcirc;ata, sur la korto de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;iu, kiu
    ektu&scirc;os &gcirc;ian viandon, devas esti sankta; kaj se iu aspergos per
    &gcirc;ia sango la veston, li lavu la aspergitan pecon sur sankta loko.</l>
  <l n='28'>Kaj la argilan vazon, en kiu &gcirc;i estis kuirita, oni disrompu;
    kaj se &gcirc;i estis kuirita en kupra vazo, oni purigu &ccirc;i tiun kaj
    lavu &gcirc;in per akvo.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;iu virseksulo el la pastroj povas &gcirc;in
    man&gcirc;i; &gcirc;i estas plejsankta&jcirc;o.</l>
  <l n='30'>Sed &ccirc;iu pekofero, el kies sango
    oni enportos en la tabernaklon de kunveno por pekliberigo en la
    sanktejo, ne estu man&gcirc;ata: per fajro oni &gcirc;in forbruligu.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen estas la le&gcirc;o pri la kulpofero: plejsankta&jcirc;o &gcirc;i estas.</l>
  <l n='2'>Sur la loko, sur kiu estas bu&ccirc;ata la brulofero, oni bu&ccirc;u la
    kulpoferon, kaj per &gcirc;ia sango oni aspergu la altaron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='3'>Kaj &gcirc;ian tutan sebon oni alportu el &gcirc;i ofere, la voston, kaj la
    sebon, kiu kovras la interna&jcirc;ojn,</l>
  <l n='4'>kaj amba&ubreve; renojn, kaj la
    sebon, kiu estas sur ili, kiu estas &ccirc;e la lumbo, kaj la reton sur
    la hepato, kune kun la renoj oni &gcirc;in apartigu.</l>
  <l n='5'>Kaj la pastro
    bruligu ilin sur la altaro kiel fajroferon al la Eternulo; &gcirc;i
    estas kulpofero.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;iu virseksulo el la pastroj povas &gcirc;in man&gcirc;i;
    sur sankta loko &gcirc;i estu man&gcirc;ata; &gcirc;i estas plejsankta&jcirc;o.</l>
  <l n='7'>Kiel
    por la pekofero, tiel anka&ubreve; por la kulpofero estu la sama le&gcirc;o;
    al la pastro, kiu pekliberigas per &gcirc;i, al li &gcirc;i apartenu.</l>
  <l n='8'>Al la
    pastro, kiu plenumas ies bruloferon, al tiu pastro apartenu la
    felo de la brulofero, kiun li plenumis.</l>
  <l n='9'>Kaj &ccirc;iu farunofero, kiu
    estas bakita en forno a&ubreve; pretigita en kaserolo a&ubreve; sur pato,
    apartenu al la pastro, kiu prezentis &gcirc;in.</l>
  <l n='10'>Kaj &ccirc;iu farunofero,
    miksita kun oleo a&ubreve; seka, apartenu al &ccirc;iuj Aaronidoj, al &ccirc;iuj
    egale.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj jen estas la le&gcirc;o pri la pacofero, kiu estas alportata al
    la Eternulo:</l>
  <l n='12'>se iu &gcirc;in alportas kiel dankon, li alportu kun la
    danka ofero nefermentintajn kukojn, miksitajn kun oleo, kaj
    nefermentintajn flanojn, &scirc;miritajn per oleo, kaj el delikata
    faruno kukojn frititajn, miksitajn kun oleo.</l>
  <l n='13'>Kune kun kukoj el
    pano fermentinta li alportu sian oferon, &ccirc;e sia danka pacofero.</l>
  <l n='14'>Kaj li alportu unu el ili, el &ccirc;iu ofero, kiel oferdonon al la
    Eternulo; al la pastro, kiu aspergas la sangon de la pacofero, &gcirc;i
    apartenu.</l>
  <l n='15'>Kaj la viando de la danka pacofero estu man&gcirc;ata en
    la tago de la oferado; oni ne devas restigi iom el &gcirc;i &gcirc;is la
    mateno.</l>
  <l n='16'>Sed se lia ofero estas sankta promeso a&ubreve; memvola
    ofero, &gcirc;i estu man&gcirc;ata en la tago de la alportado de la ofero;
    kaj anka&ubreve; en la sekvanta tago oni povas man&gcirc;i tion, kio restis el
    &gcirc;i.</l>
  <l n='17'>Kaj kio restis el la viando de la ofero &gcirc;is la tria tago,
    tio estu forbruligata per fajro.</l>
  <l n='18'>Se iu man&gcirc;os el la viando de
    sia pacofero en la tria tago, &gcirc;i ne akiros pla&ccirc;on; kiu alportos
    &gcirc;in, al tiu &gcirc;i ne estos kalkulata; &gcirc;i estos abomeninda&jcirc;o, kaj kiu
    &gcirc;in man&gcirc;os, tiu havos pekon.</l>
  <l n='19'>La viando, kiu ektu&scirc;is ion
    malpuran, ne estu man&gcirc;ata, oni &gcirc;in forbruligu per fajro. La
    ceteran viandon povas man&gcirc;i &ccirc;iu purulo.</l>
  <l n='20'>Se iu, havante sur si
    malpura&jcirc;on, man&gcirc;os viandon el la pacofero, kiu estis destinita
    por la Eternulo, ties animo ekstermi&gcirc;os el sia popolo.</l>
  <l n='21'>Se iu
    ektu&scirc;os ion malpuran, &ccirc;u malpura&jcirc;on de homo, &ccirc;u malpuran beston,
    &ccirc;u ian malpuran abomeninda&jcirc;on, kaj man&gcirc;os el la viando de
    pacofero, kiu estis destinita por la Eternulo, ties animo
    ekstermi&gcirc;os el sia popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='23'>Diru al la
    Izraelidoj jene: Sebon de bovo kaj de &scirc;afo kaj de kapro neniam
    man&gcirc;u.</l>
  <l n='24'>La sebon de kadavra&jcirc;o kaj la sebon de besto dis&scirc;irita
    oni povas uzi por &ccirc;ia laboro, sed man&gcirc;i &gcirc;in vi ne devas.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar
    &ccirc;iu, kiu man&gcirc;os sebon de brutoj, el kiuj oni alportas fajroferon
    al la Eternulo, la man&gcirc;into ekstermi&gcirc;os el sia popolo.</l>
  <l n='26'>Kaj
    nenian sangon man&gcirc;u en &ccirc;iuj viaj lo&gcirc;ejoj, nek el birdoj, nek el
    brutoj.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;iu, kiu man&gcirc;os ian sangon, ekstermi&gcirc;os el sia popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='29'>Diru al la
    Izraelidoj jene: Kiu alportas sian pacoferon al la Eternulo, tiu
    alportu mem al la Eternulo tion, kio apartenas el liaj pacoferoj;</l>
  <l n='30'>propramane li alportu la fajroferon al la Eternulo; la sebon
    kune kun la brusta&jcirc;o li alportu; la brusta&jcirc;on, por skui &gcirc;in kiel
    skuoferon anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='31'>Kaj la pastro bruligos la sebon
    sur la altaro, kaj la brusta&jcirc;o estos por Aaron kaj por liaj
    filoj.</l>
  <l n='32'>Kaj la dekstran femuron el viaj pacoferoj donu kiel
    levoferon al la pastro.</l>
  <l n='33'>Kiu el la Aaronidoj alportas la sangon
    de la pacoferoj kaj la sebon, al tiu apartenu la dekstra femuro
    kiel lia parto:</l>
  <l n='34'>&ccirc;ar la brusta&jcirc;on-skuoferon kaj la femuron-levoferon 
    Mi prenis de la Izraelidoj el iliaj pacoferoj, kaj Mi
    donis ilin al la pastro Aaron kaj al liaj filoj kiel eternan
    destinita&jcirc;on de la flanko de la Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Tio estas la sankta parto de Aaron kaj la sankta parto de liaj
    filoj el la fajroferoj de la Eternulo de post la tago, en kiu ili
    estis aligitaj, por esti pastroj al la Eternulo,</l>
  <l n='36'>parto, kiun
    la Eternulo ordonis doni al ili de la Izraelidoj en la tago, en
    kiu Li sanktoleis ilin. Tio estas eterna le&gcirc;o en iliaj
    generacioj.</l>
  <l n='37'>Tio estas la le&gcirc;o pri la brulofero, pri la
    farunofero, pri la pekofero, pri la kulpofero, pri la ofero de
    konsekro, kaj pri la pacofero;</l>
  <l n='38'>kiun la Eternulo donis al Moseo
    sur la monto Sinaj, kiam Li ordonis al la Izraelidoj en la
    dezerto Sinaja, ke ili alportadu siajn oferojn al la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Prenu Aaronon
    kaj liajn filojn kune kun li kaj la vestojn kaj la sanktan oleon
    kaj bovidon por pekofero kaj du vir&scirc;afojn kaj korbon da macoj.</l>
  <l n='3'>Kaj la tutan komunumon kunvenigu &ccirc;e la eniro de la tabernaklo de
    kunveno.</l>
  <l n='4'>Kaj Moseo faris, kiel la Eternulo al li ordonis; kaj
    la komunumo kolekti&gcirc;is &ccirc;e la eniro de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='5'>Kaj Moseo diris al la komunumo: Jen estas tio, kion la Eternulo
    ordonis fari.</l>
  <l n='6'>Kaj Moseo alvenigis Aaronon kaj liajn filojn, kaj
    li lavis ilin per akvo.</l>
  <l n='7'>Kaj li metis sur lin la &hcirc;itonon kaj
    zonis lin per zono kaj vestis lin per la tuniko kaj metis sur lin
    la efodon kaj zonis lin per la zono de la efodo kaj alfortikigis
    per &gcirc;i la efodon sur li.</l>
  <l n='8'>Kaj li metis sur lin la surbrusta&jcirc;on,
    kaj sur la surbrusta&jcirc;on la signojn de lumo kaj de justo.</l>
  <l n='9'>Kaj li
    metis la cidaron sur lian kapon, kaj sur la cidaron sur la anta&ubreve;a
    flanko li metis la oran tabuleton, la sanktan kronon, kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='10'>Kaj Moseo prenis la sanktan oleon,
    kaj sanktoleis la tabernaklon, kaj &ccirc;ion, kio estis en &gcirc;i, kaj li
    sanktigis ilin.</l>
  <l n='11'>Kaj li aspergis per tio la altaron sep fojojn,
    kaj li sankte&scirc;miris la altaron kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn, kaj
    la lavujon kaj &gcirc;ian piedestalon, por sanktigi ilin.</l>
  <l n='12'>Kaj li
    ver&scirc;is iom el la sankta oleo sur la kapon de Aaron, kaj li &scirc;miris
    lin, por sanktigi lin.</l>
  <l n='13'>Kaj Moseo alvenigis la filojn de Aaron
    kaj vestis ilin per &hcirc;itonoj kaj zonis ilin per zonoj kaj alligis
    sur ili mitrojn, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='14'>Kaj li
    alkondukis la propekan bovidon, kaj Aaron kaj liaj filoj metis
    siajn manojn sur la kapon de la propeka bovido.</l>
  <l n='15'>Kaj Moseo &gcirc;in
    bu&ccirc;is, kaj li prenis iom el la sango kaj metis per sia fingro sur
    la kornojn de la altaro &ccirc;irka&ubreve;e kaj pekliberigis la altaron; kaj
    la ceteran sangon li elver&scirc;is &ccirc;e la bazo de la altaro, kaj
    sanktigis &ccirc;i tiun, por pekliberigi &gcirc;in.</l>
  <l n='16'>Kaj li prenis la tutan
    sebon, kiu estis sur la interna&jcirc;oj, kaj la reton de la hepato,
    kaj amba&ubreve; renojn kaj ilian sebon, kaj Moseo bruligis tion sur la
    altaro.</l>
  <l n='17'>Kaj la bovidon kaj &gcirc;ian felon kaj &gcirc;ian karnon kaj &gcirc;ian
    malpura&jcirc;on li forbruligis per fajro ekster la tendaro, kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='18'>Kaj li alkondukis la vir&scirc;afon de
    brulofero; kaj Aaron kaj liaj filoj metis siajn manojn sur la
    kapon de la vir&scirc;afo.</l>
  <l n='19'>Kaj Moseo &gcirc;in bu&ccirc;is, kaj aspergis per la
    sango la altaron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='20'>Kaj la vir&scirc;afon li dishakis en
    partojn, kaj Moseo ekbruligis la kapon kaj la partojn kaj la
    grason.</l>
  <l n='21'>La interna&jcirc;ojn kaj la krurojn li lavis per akvo; kaj
    Moseo forbruligis la tutan &scirc;afon sur la altaro; &gcirc;i estis
    brulofero por agrabla odora&jcirc;o, fajrofero al la Eternulo, kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='22'>Kaj li alkondukis la duan vir&scirc;afon,
    la vir&scirc;afon de konsekrado; kaj Aaron kaj liaj filoj metis siajn
    manojn sur la kapon de la vir&scirc;afo.</l>
  <l n='23'>Kaj li &gcirc;in bu&ccirc;is, kaj Moseo
    prenis iom el &gcirc;ia sango kaj metis sur la malsupran randon de la
    dekstra orelo de Aaron kaj sur la dikan fingron de lia dekstra
    mano kaj sur la dikan fingron de lia dekstra piedo.</l>
  <l n='24'>Kaj li
    alkondukis la filojn de Aaron, kaj Moseo metis iom el la sango
    sur la malsupran randon de ilia dekstra orelo kaj sur la dikan
    fingron de ilia dekstra mano kaj sur la dikan fingron de ilia
    dekstra piedo; kaj Moseo aspergis per la sango la altaron
    &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='25'>Kaj li prenis la sebon kaj la voston, kaj la tutan
    sebon, kiu estis sur la interna&jcirc;oj, kaj la reton de la hepato,
    kaj amba&ubreve; renojn kaj ilian sebon, kaj la dekstran femuron.</l>
  <l n='26'>Kaj
    el la korbo da macoj, kiu estis anta&ubreve; la Eternulo, li prenis unu
    macan kukon kaj unu kukon kun oleo kaj unu flanon, kaj metis ilin
    sur la sebojn kaj sur la dekstran femuron.</l>
  <l n='27'>Kaj li metis &ccirc;ion
    &ccirc;i tion sur la manojn de Aaron kaj sur la manojn de liaj filoj,
    kaj li skuis tion kiel skuoferon anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='28'>Kaj Moseo
    prenis tion for de iliaj manoj kaj ekbruligis sur la altaro kune
    kun la brulofero: tio estis ofero de konsekrado, por agrabla
    odora&jcirc;o; &gcirc;i estis fajrofero al la Eternulo.</l>
  <l n='29'>Kaj Moseo prenis
    la brusta&jcirc;on kaj skuis &gcirc;in kiel skuoferon anta&ubreve; la Eternulo: de
    la &scirc;afo de konsekrado &gcirc;i estis la destinita parto por Moseo, kiel
    la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='30'>Kaj Moseo prenis iom el la
    sankta oleo, kaj el la sango, kiu estis sur la altaro, kaj
    aspergis Aaronon, liajn vestojn, liajn filojn, kaj la vestojn de
    liaj filoj kune kun li; kaj li sanktigis Aaronon, liajn vestojn,
    liajn filojn, kaj la vestojn de liaj filoj kune kun li.</l>
  <l n='31'>Kaj
    Moseo diris al Aaron kaj al liaj filoj: Kuiru la viandon &ccirc;e la
    pordo de la tabernaklo de kunveno; kaj tie man&gcirc;u &gcirc;in, kaj anka&ubreve;
    la panon, kiu estas en la korbo de konsekrado, kiel mi ordonis,
    dirante: Aaron kaj liaj filoj &gcirc;in man&gcirc;u.</l>
  <l n='32'>Kaj la resta&jcirc;on el la
    viando kaj el la pano forbruligu per fajro.</l>
  <l n='33'>Kaj for de la
    pordo de la tabernaklo de kunveno ne foriru dum sep tagoj, &gcirc;is la
    tago, en kiu fini&gcirc;os la tempo de via konsekrado; &ccirc;ar sep tagojn
    da&ubreve;ros via konsekrado.</l>
  <l n='34'>Kiel estis farite hodia&ubreve;, tiel la
    Eternulo ordonis fari, por pekliberigi vin.</l>
  <l n='35'>Kaj &ccirc;e la pordo de
    la tabernaklo de kunveno restu tage kaj nokte dum sep tagoj, kaj
    vi observos la servadon al la Eternulo, por ke vi ne mortu; &ccirc;ar
    tiel estas ordonite al mi.</l>
  <l n='36'>Kaj Aaron kaj liaj filoj faris
    &ccirc;ion, kion la Eternulo ordonis per Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la oka tago Moseo vokis Aaronon kaj liajn filojn kaj la
    pleja&gcirc;ulojn de Izrael.</l>
  <l n='2'>Kaj li diris al Aaron: Prenu al vi junan
    bovidon por pekofero kaj vir&scirc;afon por brulofero, sendifektajn,
    kaj alkonduku ilin anta&ubreve; la Eternulon.</l>
  <l n='3'>Kaj al la Izraelidoj
    diru jene: Prenu virkapron por propeka ofero, kaj bovidon kaj
    &scirc;afidon jara&gcirc;ajn, sendifektajn, por brulofero,</l>
  <l n='4'>kaj virbovon kaj
    vir&scirc;afon por pacofero, por fari oferon anta&ubreve; la Eternulo, kaj
    farunoferon, miksitan kun oleo; &ccirc;ar hodia&ubreve; la Eternulo aperos
    anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='5'>Kaj ili alportis tion, kion ordonis Moseo, anta&ubreve; la
    pordon de la tabernaklo de kunveno; kaj la tuta komunumo
    alproksimi&gcirc;is kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj Moseo diris:
    Jen estas tio, kion la Eternulo ordonis; faru, kaj tiam aperos
    anta&ubreve; vi la majesto de la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj Moseo diris al Aaron:
    Aliru al la altaro, kaj faru vian pekoferon kaj vian bruloferon
    kaj pekliberigu vin kaj la popolon, kaj faru la oferon de la
    popolo kaj pekliberigu ilin, kiel ordonis la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kaj
    Aaron aliris al la altaro, kaj bu&ccirc;is la bovidon, kiu estis lia
    propeka ofero.</l>
  <l n='9'>Kaj la filoj de Aaron alportis al li la sangon,
    kaj li trempis sian fingron en la sango kaj &scirc;miris la kornojn de
    la altaro, kaj la ceteran sangon li elver&scirc;is &ccirc;e la bazo de la
    altaro.</l>
  <l n='10'>Sed la sebon kaj la renojn kaj la reton de la hepato
    de la pekofero li bruligis sur la altaro, kiel la Eternulo
    ordonis al Moseo.</l>
  <l n='11'>Kaj la karnon kaj la felon li forbruligis
    per fajro ekster la tendaro.</l>
  <l n='12'>Kaj li bu&ccirc;is la bruloferon, kaj
    la filoj de Aaron alportis al li la sangon, kaj li aspergis per
    &gcirc;i la altaron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='13'>Kaj la bruloferon ili alportis al li
    dispecigitan kaj la kapon, kaj li bruligis tion sur la altaro.</l>
  <l n='14'>Kaj li lavis la interna&jcirc;ojn kaj la krurojn kaj bruligis tion kun
    la brulofero sur la altaro.</l>
  <l n='15'>Kaj li alportis la oferon de la
    popolo, kaj li prenis la propekan kapron de la popolo, kaj bu&ccirc;is
    &gcirc;in kaj faris el &gcirc;i pekoferon kiel el la anta&ubreve;a.</l>
  <l n='16'>Kaj li
    alportis la bruloferon kaj agis kun &gcirc;i la&ubreve; la reguloj.</l>
  <l n='17'>Kaj li
    alportis la farunoferon kaj prenis el &gcirc;i plenmanon kaj bruligis
    tion sur la altaro krom la matena brulofero.</l>
  <l n='18'>Kaj li bu&ccirc;is la
    bovon kaj la &scirc;afon kiel pacoferon de la popolo, kaj la filoj de
    Aaron alportis al li la sangon, kaj li aspergis per &gcirc;i la altaron
    &ccirc;irka&ubreve;e;</l>
  <l n='19'>kaj la sebojn de la bovo, kaj el la &scirc;afo la voston
    kaj la kovrantan sebon kaj la renojn kaj la reton de la hepato.</l>
  <l n='20'>Kaj ili metis la sebojn sur la brusta&jcirc;ojn, kaj li ekbruligis
    la sebojn sur la altaro.</l>
  <l n='21'>Kaj la brusta&jcirc;ojn kaj la dekstran
    femuron Aaron skuis kiel skuoferon anta&ubreve; la Eternulo, kiel Moseo
    ordonis.</l>
  <l n='22'>Kaj Aaron levis siajn manojn al la popolo kaj benis
    &gcirc;in; kaj li malsupreniris, plenuminte la pekoferon kaj la
    bruloferon kaj la pacoferon.</l>
  <l n='23'>Kaj Moseo kaj Aaron eniris en la
    tabernaklon de kunveno kaj eliris kaj benis la popolon. Kaj
    montri&gcirc;is la majesto de la Eternulo al la tuta popolo.</l>
  <l n='24'>Kaj
    eliris fajro el anta&ubreve; la Eternulo kaj konsumis sur la altaro la
    bruloferon kaj la sebon; kaj la tuta popolo vidis, kaj ili &gcirc;oje
    ekkriis kaj falis viza&gcirc;altere.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Nadab kaj Abihu, la filoj de Aaron, prenis &ccirc;iu sian
    incensujon kaj metis en &gcirc;in fajron kaj metis sur &gcirc;in incenson kaj
    alportis anta&ubreve; la Eternulon fajron fremdan, pri kiu Li ne ordonis
    al ili.</l>
  <l n='2'>Tiam eliris fajro el anta&ubreve; la Eternulo kaj forbruligis
    ilin, kaj ili mortis anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj Moseo diris al
    Aaron: Jen pri &ccirc;i tio parolis la Eternulo, kiam Li diris: Per
    Miaj proksimuloj Mi sankti&gcirc;os kaj anta&ubreve; la tuta popolo Mi
    majesti&gcirc;os. Kaj Aaron silentis.</l>
  <l n='4'>Kaj Moseo alvokis Mi&scirc;aelon kaj
    Elcafanon, filojn de Uziel, onklo de Aaron, kaj li diris al ili:
    Aliru, elportu viajn fratojn el la sanktejo ekster la tendaron.</l>
  <l n='5'>Kaj ili aliris kaj elportis ilin en iliaj &hcirc;itonoj ekster la
    tendaron, kiel diris Moseo.</l>
  <l n='6'>Kaj Moseo diris al Aaron kaj al
    liaj filoj Eleazar kaj Itamar: Viajn kapojn ne nudigu kaj viajn
    vestojn ne dis&scirc;iru, por ke vi ne mortu kaj por ke Li ne koleru la
    tutan komunumon; sed viaj fratoj, la tuta domo de Izrael,
    priploru la brulon, kiun la Eternulo ekbruligis.</l>
  <l n='7'>Kaj el la
    pordo de la tabernaklo de kunveno ne eliru, por ke vi ne mortu;
    &ccirc;ar la sankta oleo de la Eternulo estas sur vi. Kaj ili agis la&ubreve;
    la vortoj de Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj la Eternulo ekparolis al Aaron, dirante:</l>
  <l n='9'>Vinon kaj
    ebriiga&jcirc;on ne trinku, nek vi, nek viaj filoj kun vi, kiam vi iras
    en la tabernaklon de kunveno, por ke vi ne mortu. Tio estu eterna
    le&gcirc;o en viaj generacioj.</l>
  <l n='10'>Por ke vi diferencigu inter sankta&jcirc;o
    kaj ordinara&jcirc;o kaj inter malpura&jcirc;o kaj pura&jcirc;o;</l>
  <l n='11'>kaj por ke vi
    instruu al la Izraelidoj &ccirc;iujn le&gcirc;ojn, kiujn eldiris al ili la
    Eternulo per Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj Moseo diris al Aaron, kaj al Eleazar kaj al Itamar, liaj
    restintaj filoj: Prenu la farunoferon, kiu restis el la
    fajroferoj de la Eternulo, kaj man&gcirc;u &gcirc;in senfermente apud la
    altaro; &ccirc;ar &gcirc;i estas plejsankta&jcirc;o.</l>
  <l n='13'>Kaj man&gcirc;u &gcirc;in sur sankta
    loko; &ccirc;ar &gcirc;i estas via destinita&jcirc;o kaj la destinita&jcirc;o de viaj
    filoj el la fajroferoj de la Eternulo; &ccirc;ar tiel estas ordonite al
    mi.</l>
  <l n='14'>Kaj la brusta&jcirc;on de skuado kaj la femuron de levado man&gcirc;u
    sur loko pura, vi kaj viaj filoj kaj viaj filinoj kune kun vi;
    &ccirc;ar ili estas donitaj kiel via destinita&jcirc;o kaj destinita&jcirc;o de
    viaj filoj el la pacoferoj de la Izraelidoj.</l>
  <l n='15'>La femuron de
    levado kaj la brusta&jcirc;on de skuado ili alportu kun la fajroferoj
    el la sebo, por skui tion kiel skuoferon anta&ubreve; la Eternulo; kaj
    tio estu por vi kaj por viaj filoj eterna destinita&jcirc;o, kiel
    ordonis la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj la kapron propekan Moseo ser&ccirc;is, sed montri&gcirc;is, ke &gcirc;i
    estas forbruligita. Tiam li ekkoleris kontra&ubreve; Eleazar kaj kontra&ubreve;
    Itamar, la restintaj filoj de Aaron, kaj li diris:</l>
  <l n='17'>Kial vi ne
    man&gcirc;is la pekoferon sur loko sankta? &gcirc;i estas ja plejsankta&jcirc;o,
    kaj &gcirc;i estas donita al vi, por forporti la pekon de la komunumo,
    por pekliberigi ilin anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Jen &gcirc;ia sango ne estas
    enportita en la internon de la sanktejo; vi devis man&gcirc;i &gcirc;in en la
    sanktejo, kiel estas ordonite al mi.</l>
  <l n='19'>Kaj Aaron diris al Moseo:
    Jen hodia&ubreve; ili alportis sian pekoferon kaj sian bruloferon anta&ubreve;
    la Eternulon, kaj okazis al mi tia afero; se mi man&gcirc;us hodia&ubreve;
    pekoferon, &ccirc;u tio pla&ccirc;us al la Eternulo?</l>
  <l n='20'>Kaj Moseo tion a&ubreve;dis,
    kaj tio pla&ccirc;is al li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante al
    ili:</l>
  <l n='2'>Diru al la Izraelidoj jene: Tio estas la bestoj, kiujn vi
    povas man&gcirc;i el &ccirc;iuj brutoj, kiuj estas sur la tero:</l>
  <l n='3'>&ccirc;iun
    bruton, kiu havas disfenditajn hufojn kaj distran&ccirc;an sulkon sur
    la hufoj kaj kiu rema&ccirc;as ma&ccirc;ita&jcirc;on, vi povas man&gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Nur &ccirc;i
    tiujn ne man&gcirc;u el la rema&ccirc;antaj ma&ccirc;ita&jcirc;on kaj el la havantaj
    disfenditajn hufojn: la kamelon, &ccirc;ar &gcirc;i rema&ccirc;as ma&ccirc;ita&jcirc;on, sed
    disfenditajn hufojn &gcirc;i ne havas, malpura &gcirc;i estas por vi;</l>
  <l n='5'>kaj
    la hirakon, &ccirc;ar &gcirc;i rema&ccirc;as ma&ccirc;ita&jcirc;on, sed disfenditajn hufojn &gcirc;i
    ne havas, malpura &gcirc;i estas por vi;</l>
  <l n='6'>kaj la leporon, &ccirc;ar &gcirc;i
    rema&ccirc;as ma&ccirc;ita&jcirc;on, sed disfenditajn hufojn &gcirc;i ne havas, malpura
    &gcirc;i estas por vi;</l>
  <l n='7'>kaj la porkon, &ccirc;ar &gcirc;i havas disfenditajn
    hufojn kaj distran&ccirc;an sulkon sur la hufoj, sed &gcirc;i ne rema&ccirc;as
    ma&ccirc;ita&jcirc;on, malpura &gcirc;i estas por vi.</l>
  <l n='8'>Ilian viandon ne man&gcirc;u kaj
    iliajn kadavrojn ne tu&scirc;u, malpuraj ili estas por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Jenajn vi povas man&gcirc;i el &ccirc;iuj bestoj, kiuj estas en la akvo:
    &ccirc;iujn, kiuj havas na&gcirc;ilojn kaj skvamojn en la akvo, en la maroj,
    kaj en la riveroj, ilin vi povas man&gcirc;i.</l>
  <l n='10'>Sed &ccirc;iuj, kiuj ne
    havas na&gcirc;ilojn kaj skvamojn, en la maroj kaj en la riveroj, el
    &ccirc;io, kio movi&gcirc;as en la akvo, kaj el &ccirc;iuj esta&jcirc;oj, kiuj vivas en
    la akvo, ili estas abomeninda&jcirc;o por vi;</l>
  <l n='11'>kaj ili estu
    abomeninda&jcirc;o por vi, ilian viandon ne man&gcirc;u kaj iliajn kadavrojn
    abomenu.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;io en la akvo, kio ne havas na&gcirc;ilojn kaj skvamojn,
    estas abomeninda&jcirc;o por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;i tiujn abomenu inter la birdoj, ili ne estu man&gcirc;ataj,
    ili estas abomeninda&jcirc;oj: la aglon kaj la gipaeton kaj la
    pandionon</l>
  <l n='14'>kaj la milvon kaj la falkon kun &gcirc;ia speco,</l>
  <l n='15'>&ccirc;iun
    korvon kun &gcirc;ia speco,</l>
  <l n='16'>kaj la struton kaj la strigon kaj la
    mevon kaj la akcipitron kun &gcirc;ia speco</l>
  <l n='17'>kaj la noktuon kaj la
    mergulon kaj la ibison</l>
  <l n='18'>kaj la cignon kaj la pelikanon kaj la
    perknopteron</l>
  <l n='19'>kaj la cikonion kaj la ardeon kun &gcirc;ia speco kaj
    la upupon kaj la vesperton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>&Ccirc;io movi&gcirc;anta, kio havas flugilojn kaj iras kvarpiede, estas
    abomeninda&jcirc;o por vi.</l>
  <l n='21'>Nur tiujn vi povas man&gcirc;i el &ccirc;iuj
    movi&gcirc;antoj, kiuj havas flugilojn kaj iras kvarpiede: tiujn, kiuj
    havas genuojn super la kruroj, por salti per ili sur la tero.</l>
  <l n='22'>La jenajn el ili vi povas man&gcirc;i: la akridon kun &gcirc;ia speco kaj la
    cikadon kun &gcirc;ia speco kaj la grilon kun &gcirc;ia speco kaj la lokuston
    kun &gcirc;ia speco.</l>
  <l n='23'>Sed &ccirc;iu alia movi&gcirc;anto, kiu havas flugilojn kaj
    kvar piedojn, estas abomeninda&jcirc;o por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj per la jenaj vi fari&gcirc;os malpuraj; &ccirc;iu, kiu ektu&scirc;os ilian
    kadavron, estos malpura &gcirc;is la vespero;</l>
  <l n='25'>kaj &ccirc;iu, kiu portos
    kadavra&jcirc;on de ili, lavu siajn vestojn, kaj li estos malpura &gcirc;is
    la vespero:</l>
  <l n='26'>&ccirc;iu bruto, kiu havas disfenditajn hufojn, sed ne
    havas distran&ccirc;an sulkon kaj ne rema&ccirc;as ma&ccirc;ita&jcirc;on, estas malpura
    por vi; &ccirc;iu, kiu ektu&scirc;os ilin, estos malpura.</l>
  <l n='27'>Kaj el &ccirc;iuj
    bestoj kvarpiedaj &ccirc;iuj, kiuj iras sur siaj plandoj, estas
    malpuraj por vi; &ccirc;iu, kiu ektu&scirc;os ilian kadavron, estos malpura
    &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='28'>Kaj kiu portos kadavra&jcirc;on de ili, lavu siajn
    vestojn, kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero: malpuraj ili estas
    por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj jen, kio estas malpura por vi inter la rampa&jcirc;oj, kiuj
    rampas sur la tero: la talpo kaj la muso kaj la lacerto kun &gcirc;ia
    speco</l>
  <l n='30'>kaj la geko kaj la monitoro kaj la uromastiko kaj la
    skinko kaj la &hcirc;ameleono.</l>
  <l n='31'>Tiuj estas la malpuraj por vi inter
    &ccirc;iuj rampa&jcirc;oj; &ccirc;iu, kiu ektu&scirc;os ilin post ilia morto, estos
    malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='32'>Kaj &ccirc;io, sur kion falos io el ili
    malviva, estos malpura; &ccirc;u &gcirc;i estos ia ligna vazo, &ccirc;u vesto, &ccirc;u
    felo, &ccirc;u sako, &ccirc;u ia ilo, per kiu oni faras laboron &dash; oni metu &gcirc;in
    en akvon, kaj &gcirc;i estos malpura &gcirc;is la vespero, kaj tiam &gcirc;i
    fari&gcirc;os pura.</l>
  <l n='33'>Kaj se en ian argilan vazon io el ili falos
    internen, tiam &ccirc;io, kio estas interne, fari&gcirc;os malpura; kaj la
    vazon rompu.</l>
  <l n='34'>&Ccirc;iu man&gcirc;a&jcirc;o, kiun oni man&gcirc;as, se &scirc;prucos sur &gcirc;in
    tia akvo, fari&gcirc;os malpura; kaj &ccirc;iu trinka&jcirc;o, kiun oni trinkas, en
    tia vazo fari&gcirc;os malpura.</l>
  <l n='35'>Kaj &ccirc;io, sur kion falos io el ilia
    kadavra&jcirc;o, fari&gcirc;os malpura; se &gcirc;i estos forno a&ubreve; kaldrono, oni
    &gcirc;in disrompu; malpuraj ili estas kaj malpuraj ili estu por vi.</l>
  <l n='36'>Nur fonto kaj puto kaj akvejoj restos puraj. Kiu ektu&scirc;os ilian
    kadavra&jcirc;on, fari&gcirc;os malpura.</l>
  <l n='37'>Kaj se io el ilia kadavra&jcirc;o falos
    sur ian semeblan semon, kiu estas semota, &gcirc;i restos pura.</l>
  <l n='38'>Sed
    se estos ver&scirc;ita akvo sur la semon kaj io el ilia kadavra&jcirc;o falos
    sur &gcirc;in, tiam &gcirc;i estos malpura por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Kaj se mortos ia bruto el tiuj, kiujn vi uzas por man&gcirc;i, tiam
    tiu, kiu ektu&scirc;os &gcirc;ian kadavron, estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='40'>Kaj tiu, kiu man&gcirc;os ion el &gcirc;ia kadavra&jcirc;o, lavu siajn vestojn, kaj
    li estos malpura &gcirc;is la vespero; kaj tiu, kiu portos &gcirc;ian
    kadavron, lavu siajn vestojn, kaj li estos malpura &gcirc;is la
    vespero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>&Ccirc;ia rampa&jcirc;o, kiu rampas sur la tero, estas abomeninda&jcirc;o, &gcirc;i ne
    estu man&gcirc;ata.</l>
  <l n='42'>&Ccirc;io, kio rampas sur la ventro, kaj &ccirc;io, kio iras
    sur kvar piedoj a&ubreve; sur pli da piedoj, sed estas rampa&jcirc;o, kiu
    rampas sur la tero &dash; ilin ne man&gcirc;u, &ccirc;ar ili estas abomeninda&jcirc;o.</l>
  <l n='43'>Ne abomenindigu viajn animojn per iaj bestoj rampantaj, kaj ne
    malpuri&gcirc;u per ili, farante vin mem malpuraj.</l>
  <l n='44'>&Ccirc;ar Mi, la
    Eternulo, estas via Dio; tial sanktigu vin kaj estu sanktaj, &ccirc;ar
    Mi estas sankta; kaj ne malpurigu viajn animojn per ia rampa&jcirc;o,
    kiu rampas sur la tero.</l>
  <l n='45'>&Ccirc;ar Mi estas la Eternulo, kiu
    elkondukis vin el la lando Egipta, por esti Dio por vi; estu do
    sanktaj, &ccirc;ar Mi estas sankta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>Tio estas la le&gcirc;o pri la brutoj kaj pri la birdoj, kaj pri
    &ccirc;iuj bestoj, movi&gcirc;antaj en la akvo, kaj pri &ccirc;iuj bestoj, kiuj
    rampas sur la tero,</l>
  <l n='47'>por fari diferencon inter la malpura&jcirc;o kaj
    pura&jcirc;o, kaj inter la bestoj, kiujn oni povas man&gcirc;i, kaj la
    bestoj, kiujn oni devas ne man&gcirc;i.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Diru al la
    Izraelidoj jene: Se virino fruktigos semon kaj naskos knabeton,
    tiam &scirc;i estos malpura dum sep tagoj; kiel en la tagoj de sia
    monata&jcirc;a suferado &scirc;i estos malpura.</l>
  <l n='3'>Kaj en la oka tago oni
    cirkumcidu la karnon de lia prepucio.</l>
  <l n='4'>Tridek tri tagojn &scirc;i
    restu en la sango de sia puri&gcirc;o; nenion sanktan &scirc;i tu&scirc;u kaj en la
    sanktejon &scirc;i ne venu, &gcirc;is fini&gcirc;os la tagoj de &scirc;ia puri&gcirc;o.</l>
  <l n='5'>Se &scirc;i
    naskos knabineton, tiam &scirc;i estu malpura dum du semajnoj kiel &ccirc;e
    sia monata&jcirc;o, kaj sesdek ses tagojn &scirc;i restu en la sango de sia
    puri&gcirc;o.</l>
  <l n='6'>Kaj kiam fini&gcirc;os la tagoj de &scirc;ia puri&gcirc;o post filo a&ubreve;
    filino, &scirc;i alportu jara&gcirc;an &scirc;afidon kiel bruloferon, kaj
    kolombidon a&ubreve; turton kiel pekoferon, al la pordo de la tabernaklo
    de kunveno, al la pastro.</l>
  <l n='7'>Kaj li tion alportos anta&ubreve; la
    Eternulon kaj pekliberigos &scirc;in, kaj &scirc;i puri&gcirc;os de sia
    sangofluado. Tio estas la le&gcirc;o pri naskintino, &ccirc;u de knabo, &ccirc;u de
    knabino.</l>
  <l n='8'>Kaj se &scirc;i ne estas sufi&ccirc;e bonstata, por alporti
    &scirc;afidon, tiam &scirc;i prenu du turtojn a&ubreve; du kolombidojn, unu kiel
    bruloferon kaj la duan kiel pekoferon; kaj la pastro pekliberigos
    &scirc;in, kaj &scirc;i puri&gcirc;os.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='2'>Se
    &ccirc;e iu homo sur la ha&ubreve;to de lia korpo aperos &scirc;vela&jcirc;o a&ubreve; pustulo a&ubreve;
    makulo tiamaniere, ke sur la ha&ubreve;to de lia korpo fari&gcirc;os kvaza&ubreve;
    infekta&jcirc;o de lepro, tiam oni alkonduku lin al la pastro Aaron a&ubreve;
    al unu el liaj filoj, la pastroj.</l>
  <l n='3'>Kaj la pastro rigardos la
    infekta&jcirc;on sur la ha&ubreve;to de la korpo, kaj se li vidos, ke la haroj
    sur la infekta&jcirc;o fari&gcirc;is blankaj kaj la infekta&jcirc;o aspektas pli
    profunda ol la ha&ubreve;to de lia korpo, tiam &gcirc;i estas infekta&jcirc;o de
    lepro; kaj la pastro &gcirc;in pririgardos, kaj deklaros, ke &gcirc;i estas
    malpura.</l>
  <l n='4'>Kaj se &gcirc;i estos blanka makulo sur la ha&ubreve;to de lia
    korpo, sed &gcirc;i ne aspektos pli profunda ol la ha&ubreve;to, kaj la haroj
    sur &gcirc;i ne fari&gcirc;is blankaj, tiam la pastro en&scirc;losu la infektiton
    por sep tagoj.</l>
  <l n='5'>Kaj la pastro rigardos lin en la sepa tago, kaj
    se li vidos, ke la infekta&jcirc;o restis en la anta&ubreve;a stato, kaj ke la
    infekta&jcirc;o ne disvasti&gcirc;is sur la ha&ubreve;to, tiam la pastro en&scirc;losu lin
    por pluaj sep tagoj.</l>
  <l n='6'>Kaj la pastro rigardos lin en la plua sepa
    tago, kaj se li vidos, ke la infekta&jcirc;o fari&gcirc;is malpli rimarkebla
    kaj &gcirc;i ne disvasti&gcirc;is sur la ha&ubreve;to, tiam la pastro deklaru lin
    pura: &gcirc;i estas likeno: li lavu siajn vestojn, kaj li estos pura.</l>
  <l n='7'>Sed se la likeno tre disvasti&gcirc;is sur la ha&ubreve;to, post kiam li
    montris sin al la pastro, ke tiu deklaru lin pura, tiam li duan
    fojon devas sin montri al la pastro.</l>
  <l n='8'>Kaj se la pastro vidos, ke
    la likeno disvasti&gcirc;is sur la ha&ubreve;to, tiam la pastro deklaros lin
    malpura: &gcirc;i estas lepro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Se sur iu homo estos infekta&jcirc;o de lepro, oni alkonduku lin al
    la pastro.</l>
  <l n='10'>Kaj se la pastro vidos, ke estas blanka &scirc;vela&jcirc;o sur
    la ha&ubreve;to kaj ke de &gcirc;i la haroj fari&gcirc;is blankaj kaj sur la &scirc;vela&jcirc;o
    estas kruda karno,</l>
  <l n='11'>tiam tio estas malnova lepro sur la ha&ubreve;to
    de lia korpo; kaj la pastro deklaros lin malpura, ne en&scirc;losos
    lin; &ccirc;ar li estas malpura.</l>
  <l n='12'>Se la lepro disfloros sur la ha&ubreve;to
    kaj la lepro kovros la tutan ha&ubreve;ton de la infektito, de lia kapo
    &gcirc;is la piedoj, &ccirc;ion, kion povas vidi la okuloj de la pastro;</l>
  <l n='13'>kaj la pastro vidos, ke la lepro kovris lian tutan korpon, tiam
    li deklaros la infekta&jcirc;on pura: &ccirc;io fari&gcirc;is blanka, tial &gcirc;i estas
    pura.</l>
  <l n='14'>Sed en la tago, en kiu montri&gcirc;os sur li kruda karno, li
    estos malpura.</l>
  <l n='15'>Kiam la pastro vidos la krudan karnon, li
    deklaros lin malpura; la kruda karno estas malpura: &gcirc;i estas
    lepro.</l>
  <l n='16'>Tamen se la kruda karno &scirc;an&gcirc;i&gcirc;os kaj fari&gcirc;os blanka,
    tiam li venu al la pastro.</l>
  <l n='17'>Kaj kiam la pastro lin rigardos,
    kaj vidos, ke la infekta&jcirc;o aliformi&gcirc;is en blanka&jcirc;on, tiam la
    pastro deklaros la infekta&jcirc;on pura; li estos pura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj se sur ies korpo estos absceso kaj resani&gcirc;os,</l>
  <l n='19'>kaj sur
    la loko de la absceso estos blanka &scirc;vela&jcirc;o a&ubreve; ru&gcirc;ete-blanka
    makulo, tiam li devas sin montri al la pastro.</l>
  <l n='20'>Kaj la pastro
    rigardos, kaj se li vidos, ke &gcirc;i aspektas pli profunda ol la
    ha&ubreve;to kaj &gcirc;iaj haroj fari&gcirc;is blankaj, tiam la pastro deklaros lin
    malpura: &gcirc;i estas infekta&jcirc;o de lepro, &gcirc;i ekfloris en la absceso.</l>
  <l n='21'>Kaj se la pastro vidos, ke ne estas sur &gcirc;i blankaj haroj kaj
    &gcirc;i ne estas pli profunda ol la ha&ubreve;to kaj &gcirc;i estas ne tre
    rimarkebla, tiam la pastro en&scirc;losos lin por sep tagoj.</l>
  <l n='22'>Sed se
    &gcirc;i disvasti&gcirc;os sur la ha&ubreve;to, tiam la pastro deklaros lin malpura:
    tio estas infekta&jcirc;o.</l>
  <l n='23'>Se la makulo restos sur sia loko kaj ne
    disvasti&gcirc;os, &gcirc;i estas brulumo de absceso; kaj la pastro deklaros
    &gcirc;in pura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>A&ubreve; se sur la ha&ubreve;to de lia korpo estos brulvundo kaj sur la
    karno de la brulvundo aperos makulo ru&gcirc;ete-blanka a&ubreve; blanka,</l>
  <l n='25'>kaj la pastro &gcirc;in rigardos, kaj vidos, ke la haroj sur la makulo
    fari&gcirc;is blankaj kaj &gcirc;i aspektas pli profunda ol la ha&ubreve;to, tiam &gcirc;i
    estas lepro, kiu ekfloris sur la brulvundo; kaj la pastro
    deklaros &gcirc;in malpura: &gcirc;i estas infekta&jcirc;o de lepro.</l>
  <l n='26'>Se la
    pastro vidos, ke sur la makulo ne estas blankaj haroj kaj &gcirc;i ne
    estas pli profunda ol la ha&ubreve;to kaj &gcirc;i estas malmulte rimarkebla,
    tiam la pastro en&scirc;losos lin por sep tagoj.</l>
  <l n='27'>Kaj la pastro lin
    rigardos en la sepa tago; se &gcirc;i disvasti&gcirc;is sur la ha&ubreve;to, tiam la
    pastro deklaros lin malpura: &gcirc;i estas infekta&jcirc;o de lepro.</l>
  <l n='28'>Sed
    se la makulo restis sur sia loko kaj ne disvasti&gcirc;is sur la ha&ubreve;to
    kaj estas malmulte rimarkebla, tiam &gcirc;i estas &scirc;vela&jcirc;o de la
    brulvundo; kaj la pastro deklaros lin pura, &ccirc;ar &gcirc;i estas brulumo
    de la brulvundo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Se &ccirc;e viro a&ubreve; &ccirc;e virino estos infekta&jcirc;o sur la kapo a&ubreve; sur la
    barbo,</l>
  <l n='30'>kaj la pastro rigardos la infekta&jcirc;on, kaj vidos, ke &gcirc;i
    aspektas pli profunda ol la ha&ubreve;to kaj sur &gcirc;i estas haroj flavetaj
    kaj maldikaj, tiam la pastro deklaros lin malpura: tio estas
    favo, tio estas lepro de la kapo a&ubreve; de la barbo.</l>
  <l n='31'>Sed se la
    pastro rigardos la infekta&jcirc;on de la favo, kaj vidos, ke &gcirc;i ne
    aspektas pli profunda ol la ha&ubreve;to kaj ne estas sur &gcirc;i nigraj
    haroj, tiam la pastro en&scirc;losos la favo-infektiton por sep tagoj.</l>
  <l n='32'>Kaj la pastro rigardos la infektiton en la sepa tago, kaj se
    li vidos, ke la favo ne disvasti&gcirc;is kaj ne estas sur &gcirc;i flavetaj
    haroj kaj la fava&jcirc;o ne aspektas pli profunda ol la ha&ubreve;to,</l>
  <l n='33'>tiam
    oni lin razu, sed la fava&jcirc;on oni ne razu; kaj la pastro en&scirc;losos
    la favulon denove por sep tagoj.</l>
  <l n='34'>Kaj la pastro rigardos la
    favulon en la sepa tago, kaj se li vidos, ke la favo ne
    disvasti&gcirc;is sur la ha&ubreve;to kaj &gcirc;i ne aspektas pli profunda ol la
    ha&ubreve;to, tiam la pastro deklaros lin pura; kaj li lavu siajn
    vestojn, kaj li estos pura.</l>
  <l n='35'>Sed se la favo disvasti&gcirc;os sur la
    ha&ubreve;to, post kiam li estis deklarita pura,</l>
  <l n='36'>kaj la pastro vidos,
    ke la favo disvasti&gcirc;is sur la ha&ubreve;to, tiam la pastro ne ser&ccirc;u
    flavetajn harojn: li estas malpura.</l>
  <l n='37'>Sed se la favo haltis en
    sia stato kaj nigraj haroj elkreskis sur &gcirc;i, tiam la favo
    sani&gcirc;is; li estas pura, kaj la pastro deklaros lin pura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Se sur la ha&ubreve;to de la korpo de iu viro a&ubreve; virino aperos
    makuloj, makuloj blankaj,</l>
  <l n='39'>kaj la pastro rigardos, kaj vidos,
    ke sur la ha&ubreve;to de ilia korpo la makuloj estas pale-blankaj, tiam
    &gcirc;i estas likeno, kiu ekfloris sur la ha&ubreve;to; li estas pura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Se &ccirc;e iu elfalis la haroj sur la kapo, li estas senharulo; li
    estas pura.</l>
  <l n='41'>Se lia kapo senhari&gcirc;as sur la anta&ubreve;a parto, li
    estas kalvulo; li estas pura.</l>
  <l n='42'>Sed se sur la senhara&jcirc;o a&ubreve; sur
    la kalva&jcirc;o estos infekta&jcirc;o blanke-ru&gcirc;eta, tiam &gcirc;i estas lepro,
    kiu ekfloris sur lia senhara&jcirc;o a&ubreve; sur lia kalva&jcirc;o.</l>
  <l n='43'>Kaj la
    pastro lin rigardos, kaj se li vidos, ke la &scirc;vela&jcirc;o de la
    infekta&jcirc;o estas blanke-ru&gcirc;eta sur lia senhara&jcirc;o a&ubreve; sur lia
    kalva&jcirc;o, kiel aspektas lepro sur la ha&ubreve;to de la korpo,</l>
  <l n='44'>tiam
    tio estas leprulo, li estas malpura; la pastro deklaru lin
    malpura: sur lia kapo estas lia infekta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Kaj la vestojn de la leprulo, sur kiu estos tiu infekta&jcirc;o, oni
    devas dis&scirc;iri, kaj lia kapo devas esti nekovrita, kaj &gcirc;is la
    lipoj li devas esti &ccirc;irka&ubreve;kovrita, kaj li devas kriadi: Malpura,
    malpura!</l>
  <l n='46'>La tutan tempon, dum la infekta&jcirc;o estos sur li, li
    estu rigardata kiel malpura; malpura li estas; li estu izolita,
    ekster la tendaro estu lia lo&gcirc;ejo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>Kaj se estos infekta&jcirc;o de lepro sur vesto lana a&ubreve; sur vesto
    lina,</l>
  <l n='48'>&ccirc;u sur la fundamenta&jcirc;o, &ccirc;u sur la enteksita&jcirc;o, el lino
    a&ubreve; el lano, &ccirc;u sur felo, &ccirc;u sur ia fela&jcirc;o,</l>
  <l n='49'>kaj la infekta&jcirc;o
    estos verdeta a&ubreve; ru&gcirc;eta sur la vesto a&ubreve; sur la felo, sur la
    fundamenta&jcirc;o a&ubreve; sur la enteksita&jcirc;o a&ubreve; sur la fela&jcirc;o, tiam &gcirc;i
    estas infekta&jcirc;o de lepro, kaj oni devas montri &gcirc;in al la pastro.</l>
  <l n='50'>Kaj la pastro pririgardos la infektita&jcirc;on kaj en&scirc;losos la
    infektita&jcirc;on por sep tagoj.</l>
  <l n='51'>Kaj li rigardos la infektita&jcirc;on en
    la sepa tago; se li vidos, ke la infekta&jcirc;o disvasti&gcirc;is sur la
    vesto, a&ubreve; sur la fundamenta&jcirc;o, a&ubreve; sur la enteksita&jcirc;o, a&ubreve; sur ia
    fela&jcirc;o, tiam la infekta&jcirc;o estas lepro pereiga; &gcirc;i estas malpura.</l>
  <l n='52'>Kaj oni forbruligu la veston a&ubreve; la fundamenta&jcirc;on a&ubreve; la
    enteksita&jcirc;on el lano a&ubreve; el lino a&ubreve; &ccirc;ian fela&jcirc;on, sur kiu estos la
    infekta&jcirc;o; &ccirc;ar &gcirc;i estas lepro pereiga, per fajro oni devas &gcirc;in
    forbruligi.</l>
  <l n='53'>Sed se la pastro vidos, ke la infekta&jcirc;o ne
    disvasti&gcirc;is sur la vesto a&ubreve; sur la fundamenta&jcirc;o a&ubreve; sur la
    enteksita&jcirc;o a&ubreve; sur ia fela&jcirc;o,</l>
  <l n='54'>tiam la pastro ordonos, ke oni
    lavu tion, sur kio estas la infekta&jcirc;o, kaj li en&scirc;losos &gcirc;in denove
    por sep tagoj.</l>
  <l n='55'>Kaj la pastro rigardos la infekta&jcirc;on post la
    lavo, kaj se li vidos, ke la infekta&jcirc;o ne &scirc;an&gcirc;is sian aspekton
    kaj la infekta&jcirc;o ne disvasti&gcirc;is, tiam &gcirc;i estas malpura, per fajro
    oni &gcirc;in forbruligu; &gcirc;i estas penetri&gcirc;inta&jcirc;o sur la anta&ubreve;a a&ubreve;
    malanta&ubreve;a flanko.</l>
  <l n='56'>Sed se la pastro vidos, ke la infekta&jcirc;o
    fari&gcirc;is malpli rimarkebla post la lavo, tiam li de&scirc;iru &gcirc;in de la
    vesto a&ubreve; de la felo a&ubreve; de la fundamenta&jcirc;o a&ubreve; de la enteksita&jcirc;o.</l>
  <l n='57'>Se &gcirc;i denove aperos sur la vesto a&ubreve; sur la fundamenta&jcirc;o a&ubreve; sur
    la enteksita&jcirc;o a&ubreve; sur ia fela&jcirc;o, tiam &gcirc;i estas floranta&jcirc;o; per
    fajro oni forbruligu tion, sur kio estas la infekta&jcirc;o.</l>
  <l n='58'>Sed la
    veston a&ubreve; la fundamenta&jcirc;on a&ubreve; la enteksita&jcirc;on a&ubreve; &ccirc;ian fela&jcirc;on, de
    kiuj post la lavo fori&gcirc;os la infekta&jcirc;o, oni lavu duan fojon, kaj
    &gcirc;i estos pura.</l>
  <l n='59'>Tio estas la le&gcirc;o pri la infekta&jcirc;o de lepro sur
    vesto lana a&ubreve; lina, &ccirc;u sur fundamenta&jcirc;o, &ccirc;u sur enteksita&jcirc;o, a&ubreve;
    sur ia fela&jcirc;o, por deklari &gcirc;in pura a&ubreve; malpura.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Jen estas la
    le&gcirc;o pri la leprulo, en la tago, kiam oni devos purigi lin: oni
    venigu lin al la pastro;</l>
  <l n='3'>kaj la pastro eliros ekster la
    tendaron, kaj la pastro rigardos, kaj se li vidos, ke la
    infekta&jcirc;o de la lepro sani&gcirc;is &ccirc;e la leprulo,</l>
  <l n='4'>tiam la pastro
    ordonos preni por la purigoto du birdojn vivajn, purajn, kaj
    cedran lignon kaj ru&gcirc;an &scirc;nureton kaj hisopon.</l>
  <l n='5'>Kaj la pastro
    ordonos bu&ccirc;i unu birdon super argila vazo, super fluakvo.</l>
  <l n='6'>Kaj
    la vivan birdon li prenos kaj anka&ubreve; la cedran lignon kaj la ru&gcirc;an
    &scirc;nureton kaj la hisopon, kaj li trempos ilin kune kun la viva
    birdo en la sango de la birdo bu&ccirc;ita super la fluakvo.</l>
  <l n='7'>Kaj li
    aspergos la purigaton je la lepro sep fojojn, kaj li deklaros lin
    pura, kaj li lasos la vivan birdon forflugi sur la kampon.</l>
  <l n='8'>Kaj
    la purigato lavos siajn vestojn kaj forrazos &ccirc;iujn siajn harojn
    kaj banos sin en akvo, kaj li estos pura; kaj poste li iros en la
    tendaron kaj restos ekster sia tendo dum sep tagoj.</l>
  <l n='9'>En la sepa
    tago li forrazos &ccirc;iujn siajn harojn, sian kapon kaj sian barbon
    kaj la brovojn de siaj okuloj, &ccirc;iujn siajn harojn li forrazos,
    kaj li lavos siajn vestojn kaj banos sian korpon en akvo, kaj li
    fari&gcirc;os pura.</l>
  <l n='10'>Kaj en la oka tago li prenos du &scirc;afidojn
    sendifektajn kaj unu &scirc;afidinon sendifektan, jara&gcirc;an, kaj tri
    dekonojn de efo da delikata faruno, miksita kun oleo, kiel
    farunoferon, kaj unu log'on da oleo.</l>
  <l n='11'>Kaj la pastro puriganta
    starigos la homon purigatan kaj ilin anta&ubreve; la Eternulo, &ccirc;e la
    pordo de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='12'>Kaj la pastro prenos unu el
    la &scirc;afidoj kaj alportos &gcirc;in kiel kulpoferon kune kun la log'o da
    oleo, kaj skuos tion kiel skuoferon anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj li
    bu&ccirc;os la &scirc;afidon sur la loko, sur kiu oni bu&ccirc;as pekoferon kaj
    bruloferon, sur la sankta loko; &ccirc;ar, kiel la pekofero, la
    kulpofero apartenas al la pastro; &gcirc;i estas plejsankta&jcirc;o.</l>
  <l n='14'>Kaj
    la pastro prenos iom el la sango de la kulpofero, kaj la pastro
    metos tion sur la malsupran randon de la dekstra orelo de la
    purigato kaj sur la dikan fingron de lia dekstra mano kaj sur la
    dikan fingron de lia dekstra piedo.</l>
  <l n='15'>Kaj la pastro prenos iom
    el la log'o da oleo kaj ver&scirc;os sur sian maldekstran manplaton.</l>
  <l n='16'>Kaj la pastro trempos sian dekstran fingron en la oleo, kiu estos
    sur lia maldekstra manplato, kaj li aspergos per la oleo de sia
    fingro sep fojojn anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Kaj el la resta&jcirc;o de la
    oleo, kiu estos sur lia manplato, la pastro metos iom sur la
    malsupran randon de la dekstra orelo de la purigato kaj sur la
    dikan fingron de lia dekstra mano kaj sur la dikan fingron de lia
    dekstra piedo, sur la sangon de la kulpofero.</l>
  <l n='18'>Kaj la resta&jcirc;on
    de la oleo, kiu estos sur la manplato de la pastro, &ccirc;i tiu metos
    sur la kapon de la purigato; kaj la pastro pekliberigos lin anta&ubreve;
    la Eternulo.</l>
  <l n='19'>Kaj la pastro plenumos la pekoferon, kaj li
    pekliberigos la purigaton koncerne lian malpurecon, kaj poste li
    bu&ccirc;os la bruloferon.</l>
  <l n='20'>Kaj la pastro metos la bruloferon kaj la
    farunoferon sur la altaron; kaj la pastro pekliberigos lin, kaj
    li estos pura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Se li estas malri&ccirc;a kaj ne havas sufi&ccirc;e da bonstato, tiam li
    prenu unu &scirc;afidon, kiel pekoferon-skuata&jcirc;on, por pekliberi&gcirc;i, kaj
    unu dekonon de efo da delikata faruno, miksita kun oleo, kiel
    farunoferon, kaj log'on da oleo;</l>
  <l n='22'>kaj du turtojn a&ubreve; du
    kolombidojn, kiel lia stato permesos, kaj unu el ili estos
    pekofero kaj la dua estos brulofero.</l>
  <l n='23'>Kaj li alportos ilin en
    la oka tago de sia purigado al la pastro, al la pordo de la
    tabernaklo de kunveno, anta&ubreve; la Eternulon.</l>
  <l n='24'>Kaj la pastro
    prenos la &scirc;afidon de la kulpofero kaj la log'on da oleo, kaj la
    pastro skuos ilin kiel skuoferon anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='25'>Kaj li
    bu&ccirc;os la &scirc;afidon de la kulpofero, kaj la pastro prenos iom el la
    sango de la kulpofero kaj metos &gcirc;in sur la malsupran randon de la
    dekstra orelo de la purigato kaj sur la dikan fingron de lia
    dekstra mano kaj sur la dikan fingron de lia dekstra piedo.</l>
  <l n='26'>Kaj el la oleo la pastro ver&scirc;os sur sian maldekstran manplaton.</l>
  <l n='27'>Kaj la pastro aspergos per sia dekstra fingro, per la oleo,
    kiu estos sur lia maldekstra manplato, sep fojojn anta&ubreve; la
    Eternulo.</l>
  <l n='28'>Kaj la pastro metos iom el la oleo, kiu estos sur
    lia manplato, sur la malsupran randon de la dekstra orelo de la
    purigato kaj sur la dikan fingron de lia dekstra mano kaj sur la
    dikan fingron de lia dekstra piedo, sur la lokon de la sango de
    la kulpofero.</l>
  <l n='29'>Kaj la resta&jcirc;on de la oleo, kiu estos sur la
    manplato de la pastro, li metos sur la kapon de la purigato, por
    pekliberigi lin anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='30'>Kaj li faros el unu el la
    turtoj a&ubreve; el la kolombidoj, la&ubreve; la grado de lia bonstato,</l>
  <l n='31'>kiom
    permesos lia bonstato &dash; el unu li faros pekoferon kaj el la dua li
    faros bruloferon kune kun la farunofero; kaj la pastro
    pekliberigos la purigaton anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='32'>Tio estas la le&gcirc;o
    pri persono, kiu havas infekta&jcirc;on de lepro kaj kiu ne estas
    sufi&ccirc;e bonstata dum sia puri&gcirc;ado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='34'>Kiam vi venos en la landon Kanaanan, kiun Mi donas al vi kiel
    poseda&jcirc;on, kaj Mi &jcirc;etus infekta&jcirc;on de lepro sur iun domon en la
    lando, kiun vi posedos,</l>
  <l n='35'>tiam tiu, al kiu apartenas la domo,
    devas veni, kaj diri al la pastro jene: Sur mia domo aperis io
    simila al infekta&jcirc;o.</l>
  <l n='36'>Tiam la pastro ordonos, ke oni malplenigu
    la domon, anta&ubreve; ol venos la pastro, por rigardi la infekta&jcirc;on,
    por ke ne malpuri&gcirc;u &ccirc;io, kio estas en la domo; kaj post tio
    eniros la pastro, por &ccirc;irka&ubreve;rigardi la domon.</l>
  <l n='37'>Kaj li rigardos
    la infekta&jcirc;on, kaj se li vidos, ke estas infekta&jcirc;o sur la muroj
    de la domo, kavetoj verdetaj a&ubreve; ru&gcirc;etaj, kaj ili aspektas pli
    profundaj ol la supra&jcirc;o de la muro,</l>
  <l n='38'>tiam la pastro eliros el
    la domo anta&ubreve; la pordon de la domo, kaj li &scirc;losos la domon por
    sep tagoj.</l>
  <l n='39'>Kaj revenos la pastro en la sepa tago kaj rigardos;
    kaj se li vidos, ke la infekta&jcirc;o disvasti&gcirc;is sur la muroj de la
    domo,</l>
  <l n='40'>tiam la pastro ordonos, ke oni elrompu la &scirc;tonojn, sur
    kiuj estas la infekta&jcirc;o, kaj oni &jcirc;etu ilin ekster la urbon, sur
    lokon malpuran.</l>
  <l n='41'>Kaj la domon oni priskrapu interne &ccirc;irka&ubreve;e,
    kaj la kalka&jcirc;on, kiun oni deskrapis, oni &jcirc;etu ekster la urbon,
    sur lokon malpuran.</l>
  <l n='42'>Kaj oni prenu aliajn &scirc;tonojn kaj enmetu
    ilin sur la lokon de tiuj &scirc;tonoj, kaj oni prenu alian kalka&jcirc;on
    kaj kalku la domon.</l>
  <l n='43'>Se la infekta&jcirc;o reaperos kaj floros sur la
    domo, post kiam oni elrompis la &scirc;tonojn kaj &ccirc;irka&ubreve;skrapis la
    domon kaj kalkis,</l>
  <l n='44'>kaj la pastro venos, kaj vidos, ke la
    infekta&jcirc;o disvasti&gcirc;is sur la domo, tiam tio estas pereiga lepro
    sur la domo; &gcirc;i estas malpura.</l>
  <l n='45'>Kaj oni detruu la domon, &gcirc;iajn
    &scirc;tonojn kaj lignon kaj la tutan kalka&jcirc;on de la domo, kaj oni
    elportu tion ekster la urbon, sur lokon malpuran.</l>
  <l n='46'>Kaj kiu
    eniros en la domon, dum la tuta tempo, en kiu &gcirc;i estos &scirc;losita,
    tiu estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='47'>Kaj kiu dormis en tiu domo,
    tiu lavu siajn vestojn; kaj kiu man&gcirc;is en tiu domo, tiu lavu
    siajn vestojn.</l>
  <l n='48'>Sed se la pastro venos, kaj vidos, ke la
    infekta&jcirc;o ne disvasti&gcirc;is sur la domo, post kiam oni kalkis la
    domon, tiam la pastro deklaros la domon pura, &ccirc;ar la infekta&jcirc;o
    sani&gcirc;is.</l>
  <l n='49'>Tiam, por senpekigi la domon, li prenu du birdojn kaj
    cedran lignon kaj ru&gcirc;an &scirc;nureton kaj hisopon;</l>
  <l n='50'>kaj li bu&ccirc;u unu
    el la birdoj super argila vazo, super fluakvo;</l>
  <l n='51'>kaj li prenu la
    cedran lignon kaj la hisopon kaj la ru&gcirc;an &scirc;nureton kaj la vivan
    birdon, kaj li trempu ilin en la sango de la birdo bu&ccirc;ita kaj en
    la fluakvo kaj aspergu la domon sep fojojn.</l>
  <l n='52'>Kaj li senpekigos
    la domon per la sango de la birdo kaj per la fluakvo kaj per la
    viva birdo kaj per la cedra ligno kaj per la hisopo kaj per la
    ru&gcirc;a &scirc;nureto.</l>
  <l n='53'>Kaj li lasos la vivan birdon forflugi ekster la
    urbon, sur la kampon; kaj li pekliberigos la domon, kaj &gcirc;i estos
    pura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='54'>Tio estas la le&gcirc;o pri &ccirc;iu infekta&jcirc;o de lepro kaj pri favo,</l>
  <l n='55'>kaj pri lepro sur vesto kaj sur domo,</l>
  <l n='56'>kaj pri &scirc;vela&jcirc;o kaj pri
    likeno kaj pri makulo;</l>
  <l n='57'>por instrui, kiam oni devas deklari
    malpura kaj kiam oni devas deklari pura. Tio estas la le&gcirc;o pri la
    lepro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la Izraelidoj, kaj diru al ili: &Ccirc;iu, kiu havos elfluon
    el sia korpo, estos malpura pro sia elfluo.</l>
  <l n='3'>Kaj tia estos lia
    malpureco pro lia elfluo: kiam fluas el lia korpo lia elfluo a&ubreve;
    kiam &scirc;topi&gcirc;is lia korpo per lia elfluo, &gcirc;i estas lia malpureco.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;iu lito, sur kiu ku&scirc;os tiu, kiu havas elfluon, estos malpura;
    kaj &ccirc;iu objekto, sur kiu li sidos, estos malpura.</l>
  <l n='5'>Kaj se iu
    ektu&scirc;os lian liton, li lavu siajn vestojn kaj banu sin en akvo,
    kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='6'>Kaj se iu sidi&gcirc;os sur ia
    objekto, sur kiu sidis la elfluulo, li lavu siajn vestojn kaj
    banu sin en akvo, kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='7'>Kaj kiu
    ektu&scirc;os la korpon de la elfluulo, tiu lavu siajn vestojn kaj banu
    sin en akvo, kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='8'>Se la
    elfluulo kra&ccirc;os sur purulon, tiam &ccirc;i tiu lavu siajn vestojn kaj
    banu sin en akvo, kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='9'>Kaj &ccirc;iu
    veturilo, sur kiu veturis la elfluulo, estos malpura.</l>
  <l n='10'>Kaj &ccirc;iu,
    kiu ektu&scirc;os ion, kio estis sub tiu, estos malpura &gcirc;is la vespero;
    kaj kiu portos tion, tiu lavu siajn vestojn kaj banu sin en akvo,
    kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;iu, kiun ektu&scirc;os la
    elfluulo, ne lavinte siajn manojn per akvo, lavu siajn vestojn
    kaj banu sin en akvo, kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='12'>Kaj
    argilan vazon, kiun ektu&scirc;os la elfluulo, oni rompu; kaj &ccirc;iun
    lignan vazon oni lavu per akvo.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam la elfluulo puri&gcirc;os
    de sia elfluo, tiam li kalkulu al si sep tagojn de post la tago
    de sia puri&gcirc;o, kaj li lavu siajn vestojn kaj banu sian korpon en
    fluakvo, kaj li estos pura.</l>
  <l n='14'>Kaj en la oka tago li prenu al si
    du turtojn a&ubreve; du kolombidojn, kaj li venu anta&ubreve; la Eternulon al
    la pordo de la tabernaklo de kunveno kaj donu ilin al la pastro.</l>
  <l n='15'>Kaj la pastro oferfaros ilin, unu kiel pekoferon kaj la duan
    kiel bruloferon; kaj la pastro pekliberigos lin anta&ubreve; la Eternulo
    koncerne lian elfluon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Se &ccirc;e iu okazos elfluo de la semo, tiam li banu en akvo sian
    tutan korpon, kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='17'>Kaj &ccirc;iun
    veston kaj &ccirc;iun felon, sur kiun elver&scirc;i&gcirc;is semo, oni lavu per
    akvo, kaj &gcirc;i estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam kun virino
    ku&scirc;is viro kun elver&scirc;o de semo, tiam ili banu sin en akvo, kaj
    ili estos malpuraj &gcirc;is la vespero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj kiam virino havos elfluon, sango fluos el &scirc;ia korpo, tiam
    &scirc;i dum sep tagoj restu en sia malpureco; kaj &ccirc;iu, kiu &scirc;in
    ektu&scirc;os, estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='20'>Kaj &ccirc;io, sur kio &scirc;i
    ku&scirc;os dum sia malpureco, estos malpura; kaj &ccirc;io, sur kio &scirc;i
    sidos, estos malpura.</l>
  <l n='21'>Kaj &ccirc;iu, kiu ektu&scirc;os &scirc;ian liton, lavu
    siajn vestojn kaj banu sin en akvo, kaj li estos malpura &gcirc;is la
    vespero.</l>
  <l n='22'>Kaj &ccirc;iu, kiu ektu&scirc;os ian objekton, sur kiu &scirc;i sidis,
    lavu siajn vestojn kaj banu sin en akvo, kaj li estos malpura &gcirc;is
    la vespero.</l>
  <l n='23'>Kaj se io estos sur la lito, a&ubreve; sur objekto, sur
    kiu &scirc;i sidis, kaj iu tion ektu&scirc;os, tiam li estos malpura &gcirc;is la
    vespero.</l>
  <l n='24'>Kaj se viro ku&scirc;os kun &scirc;i kaj &scirc;ia malpureco estos sur
    li, tiam li estos malpura dum sep tagoj; kaj &ccirc;iu ku&scirc;ejo, sur kiu
    li ku&scirc;os, estos malpura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Se &ccirc;e virino fluos &scirc;ia sango dum multaj tagoj ne en la tempo
    de &scirc;ia monata&jcirc;o, a&ubreve; se &scirc;i havos elfluon krom sia monata&jcirc;o, tiam
    dum la tuta tempo de elfluado de &scirc;ia malpura&jcirc;o, simile kiel dum
    la tempo de &scirc;ia monata&jcirc;o, &scirc;i estos malpura.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;iu ku&scirc;ejo, sur
    kiu &scirc;i ku&scirc;os dum la tuta tempo de sia elfluado, estos kiel la
    ku&scirc;ejo dum &scirc;ia monata&jcirc;o; kaj &ccirc;iu objekto, sur kiu &scirc;i sidos, estos
    malpura, simile al la malpureco dum &scirc;ia monata&jcirc;o.</l>
  <l n='27'>Kaj &ccirc;iu, kiu
    ektu&scirc;os ilin, estos malpura; li lavu siajn vestojn kaj banu sin
    en akvo, kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='28'>Kaj kiam &scirc;i
    puri&gcirc;os de sia elfluo, tiam &scirc;i kalkulu al si sep tagojn, kaj
    poste &scirc;i estos pura.</l>
  <l n='29'>Kaj en la oka tago &scirc;i prenu al si du
    turtojn a&ubreve; du kolombidojn, kaj &scirc;i alportu ilin al la pastro, al
    la pordo de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='30'>Kaj la pastro oferfaros
    unu kiel pekoferon kaj la duan kiel bruloferon; kaj la pastro
    pekliberigos &scirc;in anta&ubreve; la Eternulo koncerne la elfluon de &scirc;ia
    malpureco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Tiel anta&ubreve;gardu la Izraelidojn kontra&ubreve; ilia malpureco, por ke
    ili ne mortu en sia malpureco, malpurigante Mian lo&gcirc;ejon, kiu
    estas inter ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Tio estas la le&gcirc;o pri la havanto de elfluo, kaj pri tiu, kiu
    havas elver&scirc;i&gcirc;on de semo, per kio li fari&gcirc;as malpura;</l>
  <l n='33'>kaj pri
    malsanulino pro sia monata&jcirc;o; kaj pri havanto de elfluo, &ccirc;u tio
    estas viro, &ccirc;u virino; kaj pri viro, kiu ku&scirc;os kun malpurulino.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo post la morto de la du filoj
    de Aaron, kiam ili venis anta&ubreve; la Eternulon kaj mortis.</l>
  <l n='2'>Kaj la
    Eternulo diris al Moseo: Diru al via frato Aaron, ke li ne en &ccirc;iu
    tempo eniru en la sanktejon malanta&ubreve; la kurtenon, anta&ubreve; la
    fermoplaton, kiu estas sur la kesto, por ke li ne mortu; &ccirc;ar en
    nubo Mi aperados super la fermoplato.</l>
  <l n='3'>Kun jeno Aaron venadu en
    la sanktejon: kun bovido por pekofero kaj kun vir&scirc;afo por
    brulofero.</l>
  <l n='4'>Sanktan linan &hcirc;itonon li surmetu sur sin, kaj linaj
    pantalonoj estu sur lia korpo, kaj per lina zono li zonu sin, kaj
    linan cidaron li havu sur la kapo: tio estas sanktaj vestoj. Kaj
    li banu en akvo sian korpon kaj surmetu ilin sur sin.</l>
  <l n='5'>Kaj de la
    komunumo de la Izraelidoj li prenu du kaprojn por pekofero kaj
    unu vir&scirc;afon por brulofero.</l>
  <l n='6'>Kaj Aaron alportos sian bovidon de
    pekofero, kaj pekliberigos sin kaj sian domon.</l>
  <l n='7'>Kaj li prenos la
    du kaprojn, kaj starigos ilin anta&ubreve; la Eternulo, &ccirc;e la pordo de
    la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='8'>Kaj Aaron faros lotojn pri la du
    kaproj: unu loton por la Eternulo kaj la duan loton por Azazel.</l>
  <l n='9'>Kaj Aaron alportos la kapron, sur kiun falis la loto por la
    Eternulo, kaj li oferfaros &gcirc;in kiel pekoferon.</l>
  <l n='10'>Kaj la kapron,
    sur kiun falis la loto por Azazel, li starigu vivan anta&ubreve; la
    Eternulo, por fari super &gcirc;i pekliberigon kaj forsendi &gcirc;in al
    Azazel en la dezerton.</l>
  <l n='11'>Kaj Aaron alportos sian bovidon de
    pekofero, kaj pekliberigos sin kaj sian domon, kaj bu&ccirc;os sian
    bovidon de pekofero.</l>
  <l n='12'>Kaj li prenos plenan incensujon da
    ardantaj karboj de la altaro, kiu staras anta&ubreve; la Eternulo, kaj
    plenajn plenmanojn da bonodora pistita incenso, kaj li enportos
    tion malanta&ubreve; la kurtenon.</l>
  <l n='13'>Kaj li metos la incenson sur la
    fajron anta&ubreve; la Eternulon, kaj nubo de la incenso kovros la
    fermoplaton, kiu estas sur la kesto de atesto, por ke li ne
    mortu.</l>
  <l n='14'>Kaj li prenos iom el la sango de la bovido kaj aspergos
    per sia fingro la anta&ubreve;an parton de la fermoplato, kaj anta&ubreve; la
    fermoplato li aspergos sep fojojn per la sango, kiu estos sur lia
    fingro.</l>
  <l n='15'>Kaj li bu&ccirc;os la pekoferan kapron de la popolo, kaj li
    enportos &gcirc;ian sangon malanta&ubreve; la kurtenon, kaj agos kun &gcirc;ia sango
    tiel same, kiel li agis kun la sango de la bovido, kaj li
    aspergos per &gcirc;i sur la fermoplaton kaj anta&ubreve; la fermoplato.</l>
  <l n='16'>Kaj li pekliberigos la sanktejon koncerne la malpura&jcirc;ojn de la
    Izraelidoj kaj iliajn krimojn, en &ccirc;iuj iliaj pekoj; kaj tiel li
    agos kun la tabernaklo de kunveno, kiu estas inter ili, meze de
    iliaj malpura&jcirc;oj.</l>
  <l n='17'>Neniu homo estu en la tabernaklo de kunveno,
    kiam li eniros, por pekliberigi la sanktejon, &gcirc;is li eliros. Kaj
    li pekliberigos sin kaj sian domon kaj la tutan komunumon de
    Izrael.</l>
  <l n='18'>Kaj li eliros al la altaro, kiu estas anta&ubreve; la
    Eternulo, kaj pekliberigos &gcirc;in; kaj li prenos iom el la sango de
    la bovido kaj el la sango de la kapro, kaj metos &gcirc;in sur la
    kornojn de la altaro &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='19'>Kaj li aspergos &gcirc;in sep fojojn
    per la sango, kiu estas sur lia fingro, kaj li purigos &gcirc;in kaj
    sanktigos &gcirc;in de la malpura&jcirc;oj de la Izraelidoj.</l>
  <l n='20'>Kiam li finos
    la pekliberigadon de la sanktejo kaj de la tabernaklo de kunveno
    kaj de la altaro, li alkondukos la vivan kapron;</l>
  <l n='21'>kaj Aaron
    metos siajn amba&ubreve; manojn sur la kapon de la viva kapro kaj
    konfesos super &gcirc;i &ccirc;iujn malbonagojn de la Izraelidoj kaj &ccirc;iujn
    iliajn krimojn kaj &ccirc;iujn iliajn pekojn, kaj li metos ilin sur la
    kapon de la kapro kaj forsendos &gcirc;in per speciala homo en la
    dezerton.</l>
  <l n='22'>Kaj la kapro forportos sur si &ccirc;iujn iliajn
    malbonagojn en landon senkomuniki&gcirc;an; kaj li foririgos la kapron
    en la dezerton.</l>
  <l n='23'>Kaj Aaron eniros en la tabernaklon de kunveno,
    kaj demetos de si la linajn vestojn, kiujn li surmetis, enirante
    en la sanktejon, kaj li restigos ilin tie.</l>
  <l n='24'>Kaj li banos sian
    korpon en akvo sur sankta loko, kaj li surmetos sur sin siajn
    vestojn, kaj eliros kaj oferfaros sian bruloferon kaj la
    bruloferon de la popolo, kaj li pekliberigos sin kaj la popolon.</l>
  <l n='25'>Kaj la sebon de la pekofero li fumbruligu sur la altaro.</l>
  <l n='26'>Kaj tiu, kiu forkondukis la kapron por Azazel, lavu siajn vestojn
    kaj banu sian korpon en akvo, kaj poste li povas eniri en la
    tendaron.</l>
  <l n='27'>Kaj la propekan bovidon kaj la propekan kapron, kies
    sango estis enportita, por pekliberigi la sanktejon, oni elportu
    ekster la tendaron, kaj oni forbruligu per fajro ilian felon kaj
    ilian karnon kaj ilian malpura&jcirc;on.</l>
  <l n='28'>Kaj tiu, kiu forbruligis
    ilin, lavu siajn vestojn kaj banu sian korpon en akvo, kaj poste
    li povas eniri en la tendaron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj tio estu por vi eterna le&gcirc;o: en la sepa monato, en la deka
    tago de la monato, premu viajn animojn, kaj faru nenian laboron,
    nek la indi&gcirc;eno, nek la fremdulo, kiu lo&gcirc;as inter vi.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar en
    tiu tago oni vin pekliberigos, por purigi vin; de &ccirc;iuj viaj pekoj
    anta&ubreve; la Eternulo vi fari&gcirc;os puraj.</l>
  <l n='31'>Sabato de plena ripozo &gcirc;i
    estu por vi; kaj premu viajn animojn; &gcirc;i estu le&gcirc;o por eterne.</l>
  <l n='32'>Pekliberigos la pastro, kiu estas sanktoleita, kaj kiu estas
    konsekrita, por pastri anstata&ubreve; sia patro; kaj li surmetos sur
    sin la linajn vestojn, la sanktajn vestojn.</l>
  <l n='33'>Kaj li
    pekliberigos la plej sanktan sanktejon kaj la tabernaklon de
    kunveno, kaj la altaron li pekliberigos; kaj la pastrojn kaj la
    tutan popolon de la komunumo li pekliberigos.</l>
  <l n='34'>Kaj tio estu por
    vi le&gcirc;o eterna: pekliberigi la Izraelidojn koncerne iliajn pekojn
    unu fojon en jaro. Kaj li faris, kiel la Eternulo ordonis al
    Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al Aaron
    kaj al liaj filoj kaj al &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj diru al ili: Jen
    estas tio, kion la Eternulo ordonis:</l>
  <l n='3'>Se iu el la domo de Izrael
    bu&ccirc;os bovon a&ubreve; &scirc;afon a&ubreve; kapron en la tendaro, a&ubreve; se li bu&ccirc;os &gcirc;in
    ekster la tendaro,</l>
  <l n='4'>kaj ne alkondukos &gcirc;in al la pordo de la
    tabernaklo de kunveno, por prezenti &gcirc;in kiel oferon al la
    Eternulo, anta&ubreve; la lo&gcirc;ejo de la Eternulo, tiam tiu homo estos
    kulpa pri sango: li ver&scirc;is sangon, kaj tiu homo ekstermi&gcirc;os el
    inter sia popolo.</l>
  <l n='5'>Por ke la Izraelidoj alkondukadu siajn
    bu&ccirc;otojn, kiujn ili volas bu&ccirc;i sur la kampo, kaj ili alkonduku
    ilin anta&ubreve; la Eternulon, al la pordo de la tabernaklo de kunveno,
    al la pastro, kaj ili bu&ccirc;u ilin kiel pacoferojn al la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj la pastro aspergos per la sango la altaron de la Eternulo &ccirc;e
    la pordo de la tabernaklo de kunveno, kaj li fumbruligos la sebon
    kiel agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Ili ne bu&ccirc;u plu siajn
    oferbrutojn al la demonoj, kiujn ili mal&ccirc;aste adoras. Le&gcirc;o eterna
    tio estu por ili en iliaj generacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj diru al ili: Se iu el la domo de Izrael, a&ubreve; el la
    fremduloj, kiuj lo&gcirc;as inter ili, alportos bruloferon a&ubreve; simplan
    oferon,</l>
  <l n='9'>kaj ne alkondukos &gcirc;in al la pordo de la tabernaklo de
    kunveno, por oferfari &gcirc;in al la Eternulo, tiam tiu homo
    ekstermi&gcirc;os el sia popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Se iu el la domo de Izrael, a&ubreve; el la fremduloj, kiuj lo&gcirc;as
    inter ili, man&gcirc;os ian sangon, tiam Mi turnos Mian viza&gcirc;on kontra&ubreve;
    tiun, kiu man&gcirc;is la sangon, kaj Mi ekstermos lin el inter lia
    popolo.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar la animo de korpo estas en la sango; kaj Mi
    destinis al vi &ccirc;i tion por la altaro, por pekliberigi viajn
    animojn, &ccirc;ar la sango pekliberigas per la animo.</l>
  <l n='12'>Tial Mi diris
    al la Izraelidoj: Neniu el vi man&gcirc;u sangon, kaj anka&ubreve; la
    fremdulo, kiu lo&gcirc;as inter vi, ne man&gcirc;u sangon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Se iu el la Izraelidoj, a&ubreve; el la fremduloj, kiuj lo&gcirc;as inter
    ili, &ccirc;askaptos beston a&ubreve; birdon, kiun oni povas man&gcirc;i, tiam li
    elfluigu &gcirc;ian sangon kaj kovru &gcirc;in per polvo.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar la animo de
    &ccirc;iu korpo estas &gcirc;ia sango, en &gcirc;ia animo &gcirc;i estas. Tial Mi diris
    al la Izraelidoj: La sangon de ia korpo ne man&gcirc;u, &ccirc;ar la animo de
    &ccirc;iu korpo estas &gcirc;ia sango; &ccirc;iu, kiu &gcirc;in man&gcirc;os, ekstermi&gcirc;os.</l>
  <l n='15'>Kaj &ccirc;iu, kiu man&gcirc;os mortinta&jcirc;on a&ubreve; dis&scirc;irita&jcirc;on, &ccirc;u li estas
    indi&gcirc;eno, &ccirc;u fremdulo, lavu siajn vestojn kaj banu sin en akvo,
    kaj li estos malpura &gcirc;is la vespero, kaj poste li estos pura.</l>
  <l n='16'>Sed se li ne lavos kaj sian korpon ne banos, li portos sur si
    sian malbonagon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='3'>La&ubreve;
    la agoj de la lando Egipta, en kiu vi lo&gcirc;is, ne agu; kaj la&ubreve; la
    agoj de la lando Kanaana, en kiun Mi venigas vin, ne agu; la&ubreve;
    iliaj le&gcirc;oj ne kondutu.</l>
  <l n='4'>Miajn decidojn plenumu kaj Miajn le&gcirc;ojn
    observu, por konduti la&ubreve; ili: Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj observu Miajn le&gcirc;ojn kaj Miajn decidojn, kiujn plenumante, la
    homo vivas per ili: Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Neniu alproksimi&gcirc;u al iu sia korpoparencino, por malkovri
    nudecon: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='7'>La nudecon de via patro kaj la
    nudecon de via patrino ne malkovru: &scirc;i estas via patrino, ne
    malkovru &scirc;ian nudecon.</l>
  <l n='8'>La nudecon de via patredzino ne
    malkovru: &gcirc;i estas la nudeco de via patro.</l>
  <l n='9'>La nudecon de via
    fratino, filino de via patro a&ubreve; filino de via patrino, &ccirc;u &scirc;i
    naski&gcirc;is en la domo, &ccirc;u &scirc;i naski&gcirc;is ekstere, ne malkovru ilian
    nudecon.</l>
  <l n='10'>La nudecon de filino de via filo a&ubreve; de filino de via
    filino, ne malkovru ilian nudecon; &ccirc;ar tio estas via nudeco.</l>
  <l n='11'>La nudecon de filino de via patredzino, kiu naski&gcirc;is de via
    patro, &scirc;i estas via fratino, ne malkovru &scirc;ian nudecon.</l>
  <l n='12'>La
    nudecon de fratino de via patro ne malkovru: &scirc;i estas
    korpoparencino de via patro.</l>
  <l n='13'>La nudecon de fratino de via
    patrino ne malkovru; &ccirc;ar &scirc;i estas korpoparencino de via patrino.</l>
  <l n='14'>La nudecon de frato de via patro ne malkovru, al lia edzino ne
    alproksimi&gcirc;u: &scirc;i estas via onklino.</l>
  <l n='15'>La nudecon de via bofilino
    ne malkovru: &scirc;i estas edzino de via filo, ne malkovru &scirc;ian
    nudecon.</l>
  <l n='16'>La nudecon de edzino de via frato ne malkovru: &gcirc;i
    estas nudeco de via frato.</l>
  <l n='17'>La nudecon de virino kaj de &scirc;ia
    filino ne malkovru: filinon de &scirc;ia filo kaj filinon de &scirc;ia filino
    ne prenu, por malkovri ilian nudecon: ili estas korpoparencinoj;
    tio estas mal&ccirc;asteco.</l>
  <l n='18'>Kaj virinon kune kun &scirc;ia fratino ne
    prenu kiel konkurantinon, por malkovri &scirc;ian nudecon apud &scirc;i, dum
    &scirc;ia vivo.</l>
  <l n='19'>Kaj al virino dum &scirc;ia monata malpureco ne
    alproksimi&gcirc;u, por malkovri &scirc;ian nudecon.</l>
  <l n='20'>Kaj kun la edzino de
    via proksimulo ne ku&scirc;u pro semo, malpuri&gcirc;ante kun &scirc;i.</l>
  <l n='21'>Kaj el
    via idaro ne fordonu oferon al Mole&hcirc;, kaj ne malhonoru la nomon
    de via Dio: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Kaj kun virseksulo ne ku&scirc;u,
    kiel oni ku&scirc;as kun virino: tio estas abomena&jcirc;o.</l>
  <l n='23'>Kaj kun nenia
    bruto ku&scirc;u, malpuri&gcirc;ante per &gcirc;i; kaj virino ne stari&gcirc;u anta&ubreve;
    bruto, por kuni&gcirc;i: tio estas fia&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Ne malpuri&gcirc;u per &ccirc;io &ccirc;i tio; &ccirc;ar per &ccirc;io &ccirc;i tio malpuri&gcirc;is la
    popoloj, kiujn Mi forpelas de anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='25'>Kaj malpuri&gcirc;is la
    tero, kaj Mi postulas respondon pri &gcirc;ia malbonagado, kaj la tero
    el&jcirc;etas siajn lo&gcirc;antojn.</l>
  <l n='26'>Sed vi observu Miajn le&gcirc;ojn kaj Miajn
    decidojn, kaj ne faru iujn el tiuj abomena&jcirc;oj, nek la indi&gcirc;eno,
    nek la fremdulo, kiu lo&gcirc;as inter vi</l>
  <l n='27'>(&ccirc;ar &ccirc;iujn tiujn
    abomena&jcirc;ojn faris la homoj de tiu tero, kiuj lo&gcirc;is anta&ubreve; vi, kaj
    la tero malpuri&gcirc;is);</l>
  <l n='28'>por ke la tero ne el&jcirc;etu anka&ubreve; vin, kiam
    vi malpurigos &gcirc;in, kiel &gcirc;i el&jcirc;etis la popolon, kiu estis anta&ubreve;
    vi.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar se iu faros ion el &ccirc;iuj tiuj abomena&jcirc;oj, la farantoj
    ekstermi&gcirc;os el sia popolo.</l>
  <l n='30'>Observu do Miajn ordonojn, por ke
    vi ne agu la&ubreve; la abomenindaj le&gcirc;oj, la&ubreve; kiuj oni agis anta&ubreve; vi,
    kaj por ke vi ne malpuri&gcirc;u per ili: Mi estas la Eternulo, via
    Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la
    tuta komunumo de la Izraelidoj, kaj diru al ili: Sanktaj estu,
    &ccirc;ar sankta estas Mi, la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;iu el vi timu sian
    patrinon kaj sian patron, kaj Miajn sabatojn observu: Mi estas la
    Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='4'>Ne turnu vin al idoloj, kaj diojn fanditajn
    ne faru al vi: Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam vi bu&ccirc;os
    pacoferon al la Eternulo, bu&ccirc;u &gcirc;in, por akiri pla&ccirc;on.</l>
  <l n='6'>En la
    tago de la oferado &gcirc;i estu man&gcirc;ata kaj en la morga&ubreve;a tago; sed
    tion, kio restis &gcirc;is la tria tago, oni forbruligu per fajro.</l>
  <l n='7'>Sed se oni &gcirc;in man&gcirc;os en la tria tago, &gcirc;i estos abomena&jcirc;o, &gcirc;i ne
    pla&ccirc;os.</l>
  <l n='8'>Kaj &gcirc;ia man&gcirc;into portos sur si sian malbonagon, &ccirc;ar li
    malhonoris la sankta&jcirc;on de la Eternulo; kaj tiu animo ekstermi&gcirc;os
    el sia popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj kiam vi rikoltos rikolta&jcirc;on de via tero, ne rikoltu &ccirc;ion
    &gcirc;is la rando de via kampo, kaj la resta&jcirc;on de via rikolta&jcirc;o ne
    forkolektu.</l>
  <l n='10'>Kaj vian vinberejon ne tute senberigu, kaj la
    falintajn berojn en via vinberejo ne forkolektu; por la malri&ccirc;ulo
    kaj por la fremdulo restigu ilin: Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='11'>Ne &scirc;telu, kaj ne mensogu, kaj ne trompu unu alian.</l>
  <l n='12'>Kaj ne
    &jcirc;uru per Mia nomo mensoge, malhonorante la nomon de via Dio: Mi
    estas la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Ne premu vian proksimulon kaj ne rabu; la
    pago por dungito ne noktorestu &ccirc;e vi &gcirc;is mateno.</l>
  <l n='14'>Ne malbenu
    surdulon, kaj anta&ubreve; blindulo ne ku&scirc;igu falilon; timu vian Dion:
    Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Ne faru maljusta&jcirc;on en la ju&gcirc;ado, ne
    estu partia por malri&ccirc;ulo kaj ne estimu potenculon; juste ju&gcirc;u
    vian proksimulon.</l>
  <l n='16'>Ne disportu kalumniojn inter via popolo, ne
    staru kontra&ubreve; la sango de via proksimulo: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Ne malamu vian fraton en via koro; admonu vian proksimulon,
    por ke vi ne portu sur vi pekon pro li.</l>
  <l n='18'>Ne faru ven&gcirc;on kaj ne
    portu koleron kontra&ubreve; la filoj de via popolo; amu vian
    proksimulon kiel vin mem: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='19'>Miajn le&gcirc;ojn
    observu. Vian bruton ne parigu miksospece, vian kampon ne prisemu
    miksospece, kaj veston miksospecan el lano kaj lino ne surmetu
    sur vin.</l>
  <l n='20'>Se viro ku&scirc;as kun virino pro semo, kaj &scirc;i estas
    sklavino, ordonita al viro, sed ankora&ubreve; ne ela&ccirc;etita a&ubreve; ne
    ricevinta liberecon, tiam devas esti enketo, sed ili ne mortu,
    &ccirc;ar &scirc;i ne estis libera.</l>
  <l n='21'>Li alportu pro sia kulpo al la
    Eternulo anta&ubreve; la pordon de la tabernaklo de kunveno vir&scirc;afon
    kiel pekoferon.</l>
  <l n='22'>Kaj la pastro pekliberigos lin per la vir&scirc;afo
    de pekofero anta&ubreve; la Eternulo koncerne la pekon, kiun li pekis,
    kaj pardonita estos al li la peko, kiun li pekis.</l>
  <l n='23'>Kaj kiam vi
    venos en la landon kaj plantos ian arbon man&gcirc;odonan, tiam rigardu
    &gcirc;iajn fruktojn kvaza&ubreve; konsekritaj; dum tri jaroj ili estu por vi
    kvaza&ubreve; konsekritaj, ili ne estu man&gcirc;ataj.</l>
  <l n='24'>En la kvara jaro
    &ccirc;iuj &gcirc;iaj fruktoj estu sanktaj, dankoferoj al la Eternulo.</l>
  <l n='25'>Sed
    en la kvina jaro vi povas man&gcirc;i &gcirc;iajn fruktojn, kolektante por vi
    &gcirc;iajn produkta&jcirc;ojn: Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='26'>Ne man&gcirc;u
    kun sango; ne a&ubreve;guru kaj ne anta&ubreve;diru sor&ccirc;e.</l>
  <l n='27'>Ne &ccirc;irka&ubreve;tondu la
    flankojn de via kapo kaj ne fordifektu la flankojn de via barbo.</l>
  <l n='28'>Entran&ccirc;ojn pro mortinto ne faru sur via korpo kaj skribon
    enpikitan ne faru sur vi: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='29'>Ne senhonorigu
    vian filinon, prostituante &scirc;in; por ke la lando ne fari&gcirc;u
    prostituista kaj por ke la lando ne pleni&gcirc;u de mal&ccirc;asteco.</l>
  <l n='30'>Miajn sabatojn gardu kaj Mian sanktejon respektu: Mi estas la
    Eternulo.</l>
  <l n='31'>Ne turnu vin al magiistoj nek al sor&ccirc;istoj, ne provu
    malpuri&gcirc;i per ili: Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='32'>Anta&ubreve;
    grizulo stari&gcirc;u, kaj respektu la viza&gcirc;on de maljunulo, kaj timu
    vian Dion: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='33'>Kaj se eklo&gcirc;os &ccirc;e vi fremdulo
    en via lando, ne premu lin.</l>
  <l n='34'>Kiel indi&gcirc;eno el inter vi estu por
    vi la fremdulo, kiu eklo&gcirc;is &ccirc;e vi, kaj amu lin kiel vin mem, &ccirc;ar
    fremduloj vi estis en la lando Egipta: Mi estas la Eternulo, via
    Dio.</l>
  <l n='35'>Ne faru maljusta&jcirc;on en la ju&gcirc;o, en la mezuro, en la peso,
    en la amplekso.</l>
  <l n='36'>Pesilo &gcirc;usta, peziloj &gcirc;ustaj, efo &gcirc;usta, kaj
    hino &gcirc;usta estu &ccirc;e vi: Mi estas la Eternulo, via Dio, kiu
    elkondukis vin el la lando Egipta.</l>
  <l n='37'>Kaj observu &ccirc;iujn Miajn
    le&gcirc;ojn kaj &ccirc;iujn Miajn decidojn kaj plenumu ilin: Mi estas la
    Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Al la Izraelidoj
    diru: &Ccirc;iu el la Izraelidoj, kaj el la fremduloj, kiuj lo&gcirc;as inter
    la Izraelidoj, kiu donos iun el siaj idoj al Mole&hcirc;, mortu; la
    popolo de la lando mortigu lin per &scirc;tonoj.</l>
  <l n='3'>Mi turnos Mian
    viza&gcirc;on kontra&ubreve; tiun homon, kaj Mi ekstermos lin el inter lia
    popolo pro tio, ke el siaj idoj li donis al Mole&hcirc;, por malpurigi
    Mian sanktejon kaj malhonori Mian sanktan nomon.</l>
  <l n='4'>Kaj se la
    popolo de la lando kovros siajn okulojn for de tiu homo, kiam li
    donos iun el siaj idoj al Mole&hcirc;, kaj ne mortigos lin:</l>
  <l n='5'>tiam Mi
    turnos Mian viza&gcirc;on kontra&ubreve; tiun homon kaj kontra&ubreve; lian familion,
    kaj Mi ekstermos lin, kaj &ccirc;iujn, kiuj mal&ccirc;astos, imitante lin en
    la mal&ccirc;astado por Mole&hcirc;, el inter ilia popolo.</l>
  <l n='6'>Kaj se iu animo
    sin turnos al magiistoj kaj sor&ccirc;istoj, por mal&ccirc;asti sub ilia
    gvido, tiam Mi turnos Mian viza&gcirc;on kontra&ubreve; tiun animon kaj
    ekstermos &gcirc;in el inter &gcirc;ia popolo.</l>
  <l n='7'>Sanktigu vin kaj estu
    sanktaj, &ccirc;ar Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='8'>Kaj observu Miajn
    le&gcirc;ojn kaj plenumu ilin: Mi estas la Eternulo, kiu sanktigas vin.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;iu, kiu malbenas sian patron a&ubreve; sian patrinon, estu mortigita:
    sian patron kaj sian patrinon li malbenis, lia sango estu sur li.</l>
  <l n='10'>Kaj se iu adultis kun edzinigita virino, se iu adultis kun la
    edzino de sia proksimulo, estu mortigitaj la adultinto kaj la
    adultintino.</l>
  <l n='11'>Kaj se iu ku&scirc;is kun la edzino de sia patro, li
    malkovris la nudecon de sia patro; amba&ubreve; ili estu mortigitaj,
    ilia sango estu sur ili.</l>
  <l n='12'>Kaj se iu ku&scirc;is kun sia bofilino, ili
    amba&ubreve; estu mortigitaj: abomena&jcirc;on ili faris, ilia sango estu sur
    ili.</l>
  <l n='13'>Kaj se iu ku&scirc;is kun viro kiel kun virino, abomena&jcirc;on ili
    amba&ubreve; faris: ili estu mortigitaj, ilia sango estu sur ili.</l>
  <l n='14'>Kaj
    se iu prenis virinon kaj &scirc;ian patrinon, tio estas mal&ccirc;astegeco:
    per fajro oni forbruligu lin kaj ilin, por ke ne estu mal&ccirc;asteco
    inter vi.</l>
  <l n='15'>Kaj se iu ku&scirc;is kun bruto, li estu mortigita, kaj
    anka&ubreve; la bruton mortigu.</l>
  <l n='16'>Kaj se virino alproksimi&gcirc;is al ia
    bruto, por sekskuni&gcirc;i kun &gcirc;i, tiam mortigu la virinon kaj la
    bruton: ili estu mortigitaj, ilia sango estu sur ili.</l>
  <l n='17'>Kaj se
    iu prenis sian fratinon, filinon de sia patro a&ubreve; filinon de sia
    patrino, kaj li vidis &scirc;ian nudecon kaj &scirc;i vidis lian nudecon, tio
    estas maldeca&jcirc;o; kaj ili devas esti ekstermitaj anta&ubreve; la okuloj
    de sia popolo: la nudecon de sia fratino li malkovris, li portu
    sian pekon.</l>
  <l n='18'>Kaj se iu ku&scirc;is kun virino dum &scirc;ia malsano kaj
    malkovris &scirc;ian nudecon, li vidatigis &scirc;ian elfluejon kaj &scirc;i
    malkovris la elfluejon de sia sango: ili amba&ubreve; estu ekstermitaj
    el inter sia popolo.</l>
  <l n='19'>Kaj la nudecon de la fratino de via
    patrino kaj de la fratino de via patro ne malkovru; &ccirc;ar li
    nudigis sian korpoparencinon, ili portu sian pekon.</l>
  <l n='20'>Kaj se iu
    ku&scirc;is kun sia onklino, li malkovris la nudecon de sia onklo: ili
    portu sian pekon, ili mortos seninfanaj.</l>
  <l n='21'>Kaj se iu prenis la
    edzinon de sia frato, tio estas malpura&jcirc;o: la nudecon de sia
    frato li malkovris, seninfanaj ili estos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj observu &ccirc;iujn Miajn le&gcirc;ojn kaj &ccirc;iujn Miajn decidojn kaj
    plenumu ilin, por ke ne el&jcirc;etu vin la lando, en kiun Mi kondukas
    vin, por tie lo&gcirc;i.</l>
  <l n='23'>Kaj ne agu la&ubreve; la le&gcirc;oj de la popolo, kiun
    Mi forpelas de anta&ubreve; vi, &ccirc;ar &ccirc;ion &ccirc;i tion ili faris kaj Mi
    ekabomenis ilin.</l>
  <l n='24'>Kaj Mi diris al vi: Vi heredos ilian landon,
    kaj Mi &gcirc;in donos al vi, por ke vi posedu &gcirc;in, la landon, en kiu
    fluas lakto kaj mielo. Mi estas la Eternulo, via Dio, kiu
    distingis vin el inter la popoloj.</l>
  <l n='25'>Kaj faru diferencon inter
    bruto pura kaj malpura kaj inter birdo malpura kaj pura; kaj ne
    malpurigu viajn animojn per bruto kaj per birdo, kaj per &ccirc;io, kio
    movi&gcirc;as sur la tero, kion Mi apartigis por vi, ke vi rigardu ilin
    kiel malpurajn.</l>
  <l n='26'>Kaj estu anta&ubreve; Mi sanktaj, &ccirc;ar sankta estas
    Mi, la Eternulo, kaj Mi apartigis vin el inter la popoloj, por ke
    vi estu Miaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj viro a&ubreve; virino, se ili estos magiistoj a&ubreve; sor&ccirc;istoj, estu
    mortigitaj; per &scirc;tonoj oni ilin mortigu, ilia sango estu sur ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Parolu al la pastroj, la
    Aaronidoj, kaj diru al ili: Neniu el ili malpurigu sin per
    mortinto en sia popolo;</l>
  <l n='2'>krom nur per sia proksima parenco, per
    sia patrino, per sia patro, per sia filo, per sia filino, kaj per
    sia frato;</l>
  <l n='3'>kaj per sia fratino-virgulino, proksima al li, kiu
    ne estis edzinigita, per &scirc;i li povas sin malpurigi.</l>
  <l n='4'>Li ne
    malpurigu sin, kiel estro en sia popolo, malsanktigante sin.</l>
  <l n='5'>Ili ne faru al si senhara&jcirc;on sur sia kapo, kaj la flankojn de sia
    barbo ili ne razu, kaj sur sia korpo ili ne faru entran&ccirc;ojn.</l>
  <l n='6'>Sanktaj ili estu anta&ubreve; sia Dio, kaj ili ne malsanktigu la nomon
    de sia Dio; &ccirc;ar la fajroferojn al la Eternulo, la panon al sia
    Dio ili alportas; tial ili estu sanktaj.</l>
  <l n='7'>Virinon mal&ccirc;astan a&ubreve;
    senhonorigitan ili ne prenu, kaj virinon, forpu&scirc;itan de sia edzo,
    ili ne prenu; &ccirc;ar pastro estas sankta al sia Dio.</l>
  <l n='8'>Tial tenu lin
    sankte, &ccirc;ar la panon de via Dio li alportas; sankta li estu por
    vi, &ccirc;ar sankta estas Mi, la Eternulo, kiu sanktigas vin.</l>
  <l n='9'>Se
    filino de pastro senhonori&gcirc;is per mal&ccirc;astado, &scirc;i senhonorigas
    sian patron: oni forbruligu &scirc;in per fajro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>La granda pastro inter siaj fratoj, tiu, sur kies kapon estas
    ver&scirc;ita la sankta oleo, kaj kiu estas konsekrita, por porti la
    vestojn, ne devas nudigi sian kapon nek dis&scirc;iri siajn vestojn.</l>
  <l n='11'>Kaj al neniu mortinto li venu; e&ccirc; per sia patro a&ubreve; sia patrino li
    sin ne malpurigu.</l>
  <l n='12'>Kaj el la sanktejo li ne eliru, kaj li ne
    malhonoru la sanktejon de sia Dio; &ccirc;ar sanktigo per la sankta
    oleo de lia Dio estas sur li: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Edzinon li
    prenu al si virgulinon.</l>
  <l n='14'>Vidvinon, forpu&scirc;itinon,
    senhonorigitinon, a&ubreve; mal&ccirc;astulinon li ne prenu, sed nur
    virgulinon el sia popolo li prenu kiel edzinon.</l>
  <l n='15'>Kaj li ne
    senhonorigu sian semon en sia popolo, &ccirc;ar Mi estas la Eternulo,
    kiu lin sanktigas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='17'>Diru al Aaron
    jene: Se iu el via idaro en iliaj generacioj havos ian kripla&jcirc;on,
    li ne alproksimi&gcirc;u, por alporti la panon de sia Dio.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar
    neniu, kiu havas ian kripla&jcirc;on, alproksimi&gcirc;u: nek blindulo, nek
    lamulo, nek platnazulo, nek monstrulo,</l>
  <l n='19'>nek homo, kiu havas
    rompitan kruron a&ubreve; rompitan brakon,</l>
  <l n='20'>nek &gcirc;ibulo, nek ftizulo,
    nek makulokululo, nek aknulo, nek favulo, nek herniulo.</l>
  <l n='21'>Neniu,
    kiu havas kripla&jcirc;on el la idaro de Aaron la patro, alproksimi&gcirc;u,
    por alporti la fajroferojn de la Eternulo: li havas kripla&jcirc;on,
    tial li ne alproksimi&gcirc;u, por alporti la panon de sia Dio.</l>
  <l n='22'>La
    panon de sia Dio el la plejsankta&jcirc;oj kaj el la sankta&jcirc;oj li povas
    man&gcirc;i.</l>
  <l n='23'>Sed al la kurteno li ne aliru kaj al la altaro li ne
    alproksimi&gcirc;u, &ccirc;ar li havas kripla&jcirc;on; por ke li ne malhonoru
    Miajn sanktejojn, &ccirc;ar Mi, la Eternulo, ilin sanktigas.</l>
  <l n='24'>Kaj
    Moseo tion diris al Aaron kaj al liaj filoj kaj al &ccirc;iuj
    Izraelidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Diru al Aaron
    kaj al liaj filoj, ke ili agu singarde koncerne la sankta&jcirc;ojn de
    la Izraelidoj, kaj ili ne malhonoru Mian sanktan nomon en tio,
    kion ili konsekras al Mi: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Diru al ili: Se
    iu en viaj generacioj el via tuta idaro aliros al la sankta&jcirc;oj,
    kiujn la Izraelidoj konsekras al la Eternulo, kaj li havos sur si
    malpura&jcirc;on, tiam tiu animo ekstermi&gcirc;os de anta&ubreve; Mi: Mi estas la
    Eternulo.</l>
  <l n='4'>Se iu el la idaro de Aaron havos lepron a&ubreve; elfluon,
    tiu ne man&gcirc;u la sankta&jcirc;ojn, &gcirc;is li puri&gcirc;os. Kiu ektu&scirc;is iun, kiu
    malpuri&gcirc;is per mortinto, a&ubreve; kiu havas elfluon de semo;</l>
  <l n='5'>a&ubreve; kiu
    ektu&scirc;is ian rampa&jcirc;on, per kiu li malpuri&gcirc;is, a&ubreve; iun homon, de kiu
    li malpuri&gcirc;is per ia lia malpura&jcirc;o;</l>
  <l n='6'>tiu, ektu&scirc;inte tion, estos
    malpura &gcirc;is la vespero, kaj li ne man&gcirc;u la sankta&jcirc;ojn, anta&ubreve; ol
    li estos lavinta sian korpon per akvo.</l>
  <l n='7'>Post la subiro de la
    suno li fari&gcirc;os pura, kaj tiam li povas man&gcirc;i la sankta&jcirc;ojn, &ccirc;ar
    tio estas lia man&gcirc;a&jcirc;o.</l>
  <l n='8'>Kadavra&jcirc;on kaj ion, kion dis&scirc;iris
    bestoj, li ne man&gcirc;u, por ke li ne malpuri&gcirc;u per tio: Mi estas la
    Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj ili observu Miajn ordonojn, por ke ili ne portu
    sur si pekon kaj ne mortu en &gcirc;i, se ili tion malhonoros: Mi estas
    la Eternulo, kiu ilin sanktigas.</l>
  <l n='10'>Kaj neniu laiko man&gcirc;u
    sankta&jcirc;on; lo&gcirc;anto &ccirc;e pastro kaj anka&ubreve; dungito ne man&gcirc;u
    sankta&jcirc;on.</l>
  <l n='11'>Se pastro a&ccirc;etis homon per sia mono, tiu povas
    man&gcirc;i tion; kaj tiuj, kiuj naski&gcirc;is en lia domo, povas man&gcirc;i lian
    panon.</l>
  <l n='12'>Se filino de pastro edzini&gcirc;is kun viro laika, &scirc;i ne
    man&gcirc;u el la levataj sankta&jcirc;oj.</l>
  <l n='13'>Sed se filino de pastro fari&gcirc;is
    vidvino a&ubreve; eksedzino kaj &scirc;i ne havas infanojn, kaj &scirc;i revenis en
    la domon de sia patro, kiel &scirc;i estis en sia juneco, tiam &scirc;i povas
    man&gcirc;i la panon de sia patro; sed neniu laiko devas &gcirc;in man&gcirc;i.</l>
  <l n='14'>Se iu man&gcirc;is sankta&jcirc;on per eraro, li aldonu al &gcirc;i kvinonon de la
    valoro kaj redonu al la pastro la sankta&jcirc;on.</l>
  <l n='15'>Ili ne malhonoru
    la sankta&jcirc;ojn de la Izraelidoj, kiujn ili oferlevas al la
    Eternulo.</l>
  <l n='16'>Kaj ili ne &scirc;ar&gcirc;u sur sin la kulpon de la krimo,
    man&gcirc;ante siajn sankta&jcirc;ojn; &ccirc;ar Mi estas la Eternulo, kiu ilin
    sanktigas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='18'>Parolu al
    Aaron kaj al liaj filoj kaj al &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj diru al ili:
    Se iu el la domo de Izrael a&ubreve; el la fremduloj inter Izrael
    alportas sian oferon, &ccirc;u &gcirc;i estas promesita&jcirc;o a&ubreve; &ccirc;u &gcirc;i estas
    ofero memvola, kiun ili alportas al la Eternulo kiel bruloferon,</l>
  <l n='19'>tiam, por ke vi akiru pla&ccirc;on, &gcirc;i devas esti sendifekta,
    virseksa, el grandaj brutoj, el &scirc;afoj, a&ubreve; el kaproj.</l>
  <l n='20'>Neniun
    beston, kiu havas difekta&jcirc;on, alportu, &ccirc;ar &gcirc;i ne akirigos al vi
    pla&ccirc;on.</l>
  <l n='21'>Kaj se iu alportas pacoferon al la Eternulo, por
    plenumi promeson a&ubreve; memvole, el grandaj a&ubreve; malgrandaj brutoj, &gcirc;i
    estu sendifekta, por ke &gcirc;i pla&ccirc;u; nenia difekto estu sur &gcirc;i.</l>
  <l n='22'>Beston blindan a&ubreve; difektitan a&ubreve; kriplan a&ubreve; absceshavan a&ubreve;
    aknohavan a&ubreve; favan ne alportu al la Eternulo; kaj ne donu ilin
    kiel fajroferon sur la altaron de la Eternulo.</l>
  <l n='23'>Bovon a&ubreve; &scirc;afon,
    kiu havas tro longajn a&ubreve; tro mallongajn membrojn, vi povas
    alporti kiel oferon memvolan, sed kiel promesita ofero &gcirc;i ne
    akiros pla&ccirc;on.</l>
  <l n='24'>Beston, kiu havas testikon kunpremitan,
    disbatitan, de&scirc;iritan, a&ubreve; fortran&ccirc;itan, ne alportu al la
    Eternulo, kaj en via lando ne faru tion.</l>
  <l n='25'>Kaj el la manoj de
    alilandulo ne alportu tiajn kiel panon de via Dio; &ccirc;ar kripla&jcirc;o
    estas sur ili, difekta&jcirc;o estas sur ili: ili ne akiros al vi
    pla&ccirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='27'>Kiam naski&gcirc;os
    bovido a&ubreve; &scirc;afido a&ubreve; kaprido, tiam &gcirc;i restu dum sep tagoj sub sia
    patrino, kaj de post la oka tago kaj plue &gcirc;i povas akiri pla&ccirc;on
    kiel fajrofero al la Eternulo.</l>
  <l n='28'>Sed nek bovon, nek &scirc;afon bu&ccirc;u
    kun &gcirc;ia ido en unu tago.</l>
  <l n='29'>Se vi alportas dankoferon al la
    Eternulo, oferu &gcirc;in tiel, ke &gcirc;i akiru por vi pla&ccirc;on.</l>
  <l n='30'>En la
    sama tago oni devas &gcirc;in man&gcirc;i; ne lasu iom el &gcirc;i &gcirc;is la mateno:
    Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='31'>Kaj observu Miajn ordonojn kaj plenumu
    ilin: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='32'>Kaj ne malhonoru Mian sanktan
    nomon, kaj Mi estu sankta inter la Izraelidoj: Mi estas la
    Eternulo, kiu sanktigas vin,</l>
  <l n='33'>kiu elkondukis vin el la lando
    Egipta, por esti por vi Dio. Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: La festoj de la Eternulo, kiujn vi
    nomos sanktaj kunvenoj, jen ili estas, Miaj festoj.</l>
  <l n='3'>Dum ses
    tagoj faru laboron; sed la sepan tagon estas sabato de ripozo,
    sankta kunveno, nenian laboron faru; &gcirc;i estu sabato al la
    Eternulo en &ccirc;iuj viaj lo&gcirc;ejoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Jen estas la festoj de la Eternulo, sanktaj kunvenoj, kiujn vi
    kunvokados en ilia tempo:</l>
  <l n='5'>en la unua monato, en la dek-kvara
    tago de la monato, &ccirc;irka&ubreve; la vespero, estas Pasko al la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj en la dek-kvina tago de tiu monato estas la festo de macoj
    al la Eternulo; dum sep tagoj man&gcirc;u macojn.</l>
  <l n='7'>En la unua tago
    estu &ccirc;e vi sankta kunveno, faru nenian laboron.</l>
  <l n='8'>Kaj alportadu
    fajroferojn al la Eternulo dum sep tagoj; en la sepa tago estu
    sankta kunveno, faru nenian laboron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='10'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: Kiam vi venos en la landon, kiun Mi
    donas al vi, kaj vi rikoltos &gcirc;ian rikolton, tiam alportu al la
    pastro la unuan garbon el via rikolto.</l>
  <l n='11'>Kaj li skuos la garbon
    anta&ubreve; la Eternulo, por ke vi akiru pla&ccirc;on; en la morga&ubreve;a tago
    post la festo la pastro &gcirc;in skuos.</l>
  <l n='12'>Kaj vi pretigu en la tago,
    kiam estos skuata via garbo, sendifektan &scirc;afidon jara&gcirc;an kiel
    bruloferon al la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj kun &gcirc;i, kiel farunoferon, du
    dekonojn de efo da delikata faruno, miksita kun oleo, kiel
    fajroferon al la Eternulo, kiel agrablan odora&jcirc;on, kaj kun &gcirc;i,
    kiel ver&scirc;oferon, kvaronon de hino da vino.</l>
  <l n='14'>Kaj panon kaj
    rostitajn grajnojn kaj fre&scirc;ajn grajnojn ne man&gcirc;u &gcirc;is tiu tago
    mem, en kiu vi alportos la oferon al via Dio; &gcirc;i estu eterna le&gcirc;o
    por viaj generacioj en &ccirc;iuj viaj lo&gcirc;ejoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj kalkulu al vi de post la morga&ubreve;a tago post la festo, de
    post la tago, en kiu vi alportis la garbon por skuado, sep
    plenajn semajnojn.</l>
  <l n='16'>&Gcirc;is la morga&ubreve;a tago post la sepa semajno
    kalkulu kvindek tagojn, kaj tiam vi alportos novan farunoferon al
    la Eternulo.</l>
  <l n='17'>El viaj lo&gcirc;ejoj alportu du panojn de skuofero; el
    du dekonoj de efo da delikata faruno ili estu; fermente ili estu
    bakitaj; tio estos unuaj produktoj por la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Kaj
    alportu kune kun la panoj sep &scirc;afidojn sendifektajn jara&gcirc;ajn kaj
    unu bovidon kaj du vir&scirc;afojn; ili estu brulofero al la Eternulo;
    kaj kune kun ili farunoferon kaj ver&scirc;oferon, fajroferon, agrablan
    odora&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  <l n='19'>Pretigu anka&ubreve; unu kapron kiel
    pekoferon, kaj du jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn kiel pacoferon.</l>
  <l n='20'>Kaj la
    pastro skuu ilin kune kun la unuaproduktaj panoj kiel skuoferon
    anta&ubreve; la Eternulo, kun la du &scirc;afidoj; &gcirc;i estu sankta&jcirc;o al la
    Eternulo por la pastro.</l>
  <l n='21'>Kaj proklamu en tiu tago: sankta
    kunveno estu &ccirc;e vi, faru nenian laboron; tio estu eterna le&gcirc;o en
    &ccirc;iuj viaj lo&gcirc;ejoj en viaj generacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj kiam vi rikoltos la rikolton en via lando, ne rikoltu &ccirc;ion
    &gcirc;is la rando de via kampo dum via rikoltado, kaj la postresta&jcirc;on
    de via rikolto ne kolektu; por la malri&ccirc;ulo kaj por la fremdulo
    lasu tion: Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='24'>Diru al la
    Izraelidoj jene: En la sepa monato, en la unua tago de la monato,
    estu &ccirc;e vi festo, memorigado per trumpetado, sankta kunveno.</l>
  <l n='25'>Faru nenian laboron; kaj alportu fajroferon al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='27'>Sed en la deka
    tago de tiu sepa monato estu tago de pekliberigo, sankta kunveno
    estu &ccirc;e vi; kaj humiligu vian animon kaj alportu fajroferon al la
    Eternulo.</l>
  <l n='28'>Kaj faru nenian laboron en tiu tago, &ccirc;ar &gcirc;i estas
    tago de pekliberigo, por pekliberigi vin anta&ubreve; la Eternulo, via
    Dio.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;iu animo, kiu ne humiligos sin en tiu tago, ekstermi&gcirc;os
    el inter sia popolo.</l>
  <l n='30'>Se iu animo faros ian laboron en tiu
    tago, Mi ekstermos tiun animon el inter &gcirc;ia popolo.</l>
  <l n='31'>Faru
    nenian laboron; &gcirc;i estu eterna le&gcirc;o en viaj generacioj en &ccirc;iuj
    viaj lo&gcirc;ejoj.</l>
  <l n='32'>Granda sabato &gcirc;i estu por vi; kaj humiligu viajn
    animojn; vespere en la na&ubreve;a tago de la monato, de vespero &gcirc;is
    vespero festu vian sabaton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='34'>Diru al la
    Izraelidoj jene: Komencante de la dek-kvina tago de tiu sepa
    monato estu festo de la&ubreve;boj dum sep tagoj al la Eternulo.</l>
  <l n='35'>En
    la unua tago estu sankta kunveno, faru nenian laboron.</l>
  <l n='36'>Dum sep
    tagoj alportadu fajroferojn al la Eternulo; en la oka tago estu
    &ccirc;e vi sankta kunveno, kaj alportu fajroferon al la Eternulo;
    ferma festo &gcirc;i estas, faru nenian laboron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Tio estas la festoj de la Eternulo, kiujn vi nomos sanktaj
    kunvenoj, por alporti fajroferon al la Eternulo, bruloferon kaj
    farunoferon, bu&ccirc;oferon kaj ver&scirc;oferojn, &ccirc;iun en &gcirc;ia tago;</l>
  <l n='38'>krom
    la sabatoj de la Eternulo kaj krom viaj donoj kaj krom &ccirc;iuj viaj
    promesoj, kaj krom &ccirc;iuj viaj memvolaj oferoj, kiujn vi donos al
    la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Kaj en la dek-kvina tago de la sepa monato, kiam vi kolektos
    la produkta&jcirc;on de la tero, festu la feston de la Eternulo dum sep
    tagoj; en la unua tago estu festo kaj en la oka tago estu festo.</l>
  <l n='40'>Kaj prenu al vi en la unua tago fruktojn de belaj arboj,
    bran&ccirc;ojn de palmoj kaj bran&ccirc;ojn de densaj arboj kaj de
    apudriveraj salikoj; kaj gajigu vin anta&ubreve; la Eternulo, via Dio,
    dum sep tagoj.</l>
  <l n='41'>Kaj festu tiun feston de la Eternulo dum sep
    tagoj en la jaro; eterna le&gcirc;o tio estu en viaj generacioj; en la
    sepa monato festu &gcirc;in.</l>
  <l n='42'>En la&ubreve;boj lo&gcirc;u dum sep tagoj, &ccirc;iu
    indi&gcirc;eno en Izrael lo&gcirc;u en la&ubreve;boj;</l>
  <l n='43'>por ke sciu viaj
    generacioj, ke en la&ubreve;boj Mi lo&gcirc;igis la Izraelidojn, kiam Mi
    elkondukis ilin el la lando Egipta: Mi estas la Eternulo, via
    Dio.</l>
  <l n='44'>Kaj Moseo diris pri la festoj de la Eternulo al la
    Izraelidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ordonu al la
    Izraelidoj, ke ili alportadu al vi oleon olivan, puran, pistitan,
    por lumigado, por ke lucerno brulu &ccirc;iam.</l>
  <l n='3'>Ekster la kurteno de
    la atesto en la tabernaklo de kunveno Aaron &gcirc;in &ccirc;iam aran&gcirc;adu de
    vespero &gcirc;is mateno anta&ubreve; la Eternulo; tio estu eterna le&gcirc;o en
    viaj generacioj.</l>
  <l n='4'>Sur la pure ora kandelabro li aran&gcirc;adu la
    lumojn anta&ubreve; la Eternulo &ccirc;iam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj prenu delikatan farunon kaj baku el &gcirc;i dek du panojn; el du
    dekonoj de efo estu &ccirc;iu pano;</l>
  <l n='6'>kaj aran&gcirc;u ilin en du vicoj, po
    ses en vico, sur la pure ora tablo anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj metu
    sur &ccirc;iun vicon puran olibanon, kaj tio estos &ccirc;e la pano
    memorofero, fajrofero al la Eternulo.</l>
  <l n='8'>En &ccirc;iu tago sabata oni
    &ccirc;iam aran&gcirc;u tion anta&ubreve; la Eternulo; de la Izraelidoj &gcirc;i estu
    eterna interligo.</l>
  <l n='9'>Kaj &gcirc;i estu por Aaron kaj por liaj filoj, kaj
    ili man&gcirc;u &gcirc;in sur sankta loko, &ccirc;ar tio estas plejsankta&jcirc;o por li
    el la fajroferoj de la Eternulo; tio estu eterna le&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj eliris iu filo de virino Izraelida kaj de viro Egipta
    inter la Izraelidojn, kaj en la tendaro la filo de la Izraelidino
    ekkverelis kun Izraelido;</l>
  <l n='11'>kaj la filo de la Izraelidino
    insultis la nomon de Dio kaj blasfemis; kaj oni venigis lin al
    Moseo. La nomo de lia patrino estis &Scirc;elomit, filino de Dibri el
    la tribo de Dan.</l>
  <l n='12'>Kaj oni metis lin en malliberejon, &gcirc;is oni
    ricevos precizan decidon de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='14'>Elirigu la
    blasfeminton ekster la tendaron; kaj &ccirc;iuj, kiuj a&ubreve;dis, metu siajn
    manojn sur lian kapon, kaj la tuta komunumo mortigu lin per
    &scirc;tonoj.</l>
  <l n='15'>Kaj al la Izraelidoj diru jene: &Ccirc;iu, kiu blasfemos
    sian Dion, portos sian pekon.</l>
  <l n='16'>Kiu insultas la nomon de la
    Eternulo, tiu estu mortigita; per &scirc;tonoj mortigu lin la tuta
    komunumo. &Ccirc;u fremdulo, &ccirc;u indi&gcirc;eno, se li blasfemos la nomon de
    la Eternulo, estu mortigita.</l>
  <l n='17'>Se iu mortigos iun homon, oni lin
    mortigu.</l>
  <l n='18'>Kiu mortigos bruton, tiu pagu pro &gcirc;i: beston pro
    besto.</l>
  <l n='19'>Se iu faris difekton al sia proksimulo, oni faru al li
    tiel, kiel li faris:</l>
  <l n='20'>rompon pro rompo, okulon pro okulo,
    denton pro dento; kian difekton li faris al homo, tian oni faru
    al li.</l>
  <l n='21'>Kaj kiu mortigis bruton, pagu pro &gcirc;i; sed kiu mortigis
    homon, estu mortigita.</l>
  <l n='22'>La sama ju&gcirc;o estu &ccirc;e vi &ccirc;u por
    fremdulo, &ccirc;u por indi&gcirc;eno; &ccirc;ar Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='23'>Kaj Moseo diris al la Izraelidoj, kaj oni elirigis la
    blasfeminton ekster la tendaron kaj mortigis lin per &scirc;tonoj; kaj
    la Izraelidoj faris, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo sur la monto Sinaj, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la Izraelidoj, kaj diru al ili: Kiam vi venos en la
    landon, kiun Mi donas al vi, tiam la tero ripozu sabaton al la
    Eternulo.</l>
  <l n='3'>Dum ses jaroj prisemu vian kampon kaj dum ses jaroj
    pritran&ccirc;u vian vinber&gcirc;ardenon kaj kolektu iliajn produkta&jcirc;ojn;</l>
  <l n='4'>sed en la sepa jaro estu sabato de ripozo por la tero, sabato al
    la Eternulo: vian kampon ne prisemu kaj vian vinber&gcirc;ardenon ne
    pritran&ccirc;u.</l>
  <l n='5'>Kio mem elkreskos post via rikolto, tion ne rikoltu,
    kaj la vinberojn de viaj nepritran&ccirc;itaj bran&ccirc;oj ne deprenu: tio
    estu jaro de ripozo por la tero.</l>
  <l n='6'>Kaj la produkta&jcirc;oj de la
    sabata tero estu man&gcirc;a&jcirc;o por vi &ccirc;iuj: por vi, por via sklavo, por
    via sklavino, kaj por via dungito kaj por via kunlo&gcirc;anto, kiuj
    lo&gcirc;as &ccirc;e vi.</l>
  <l n='7'>Kaj por via bruto kaj por la bestoj, kiuj estas
    sur via tero, &ccirc;iuj &gcirc;iaj produkta&jcirc;oj estu kiel man&gcirc;a&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj kalkulu al vi sep sabatajn jarojn, sep fojojn po sep jaroj,
    ke vi havu en la sep sabataj jaroj kvardek na&ubreve; jarojn.</l>
  <l n='9'>Kaj
    proklamu per trumpetado en la sepa monato, en la deka tago de la
    monato; en la tago de pekliberigo trumpetu en via tuta lando.</l>
  <l n='10'>Kaj sanktigu la kvindekan jaron, kaj proklamu liberecon en la
    lando por &ccirc;iuj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj: jubileo &gcirc;i estu por vi; kaj revenu
    &ccirc;iu al sia poseda&jcirc;o, kaj &ccirc;iu revenu al sia familio.</l>
  <l n='11'>Jubileo &gcirc;i
    estu por vi, la kvindeka jaro; ne semu, kaj ne rikoltu tion, kio
    mem elkreskis, kaj ne deprenu la berojn de la nepritran&ccirc;itaj
    vinberbran&ccirc;oj.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar jubileo &gcirc;i estas, sankta &gcirc;i estu por vi; de
    la kampo man&gcirc;u &gcirc;iajn produkta&jcirc;ojn.</l>
  <l n='13'>En tiu jubilea jaro &ccirc;iu
    revenu al sia poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='14'>Kaj se vi ion vendos al via
    proksimulo, a&ubreve; se vi a&ccirc;etos el la manoj de via proksimulo, unu ne
    malprofitigu la alian.</l>
  <l n='15'>La&ubreve; la kalkulo de la jaroj post la
    jubileo a&ccirc;etu de via proksimulo; la&ubreve; la kalkulo de la jaroj de
    produktado li vendu al vi.</l>
  <l n='16'>La&ubreve; la multeco de la jaroj
    pligrandigu la prezon, kaj ju pli malmultaj estas la jaroj, des
    pli malgrandigu la prezon; &ccirc;ar la nombron de la rikoltoj li
    vendas al vi.</l>
  <l n='17'>Kaj ne malprofitigu unu la alian, kaj timu vian
    Dion; &ccirc;ar Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='18'>Kaj plenumu Miajn
    le&gcirc;ojn, kaj Miajn decidojn observu kaj plenumu ilin, kaj tiam vi
    lo&gcirc;os en la lando sendan&gcirc;ere.</l>
  <l n='19'>Kaj la tero donados siajn
    fruktojn, kaj vi man&gcirc;ados &gcirc;issate, kaj vi lo&gcirc;os sur &gcirc;i
    sendan&gcirc;ere.</l>
  <l n='20'>Kaj se vi diros: Kion ni man&gcirc;os en la sepa jaro,
    kiam ni ne semos kaj ne enkolektos niajn produkta&jcirc;ojn?</l>
  <l n='21'>Mi
    sendos al vi Mian benon en la sesa jaro, kaj &gcirc;i alportos
    produkta&jcirc;ojn por tri jaroj.</l>
  <l n='22'>Kaj vi semos en la oka jaro, sed
    vi man&gcirc;os la produkta&jcirc;ojn malnovajn &gcirc;is la na&ubreve;a jaro; &gcirc;is venos
    la rikolto de &gcirc;iaj produkta&jcirc;oj, vi man&gcirc;os malnovajn.</l>
  <l n='23'>Kaj la
    tero ne estu vendata por &ccirc;iam; &ccirc;ar al Mi apartenas la tero, &ccirc;ar
    vi estas fremduloj kaj paslo&gcirc;antoj &ccirc;e Mi.</l>
  <l n='24'>Kaj sur la tuta tero
    de via posedado permesu liberigon de la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Se via frato malri&ccirc;i&gcirc;os kaj vendos ion de sia poseda&jcirc;o, sed
    venos rea&ccirc;etanto, lia proksima parenco, tiam li povu rea&ccirc;eti la
    vendita&jcirc;on de sia frato.</l>
  <l n='26'>Kaj se iu ne trovos por si
    rea&ccirc;etanton, sed li mem fari&gcirc;os sufi&ccirc;e bonstata, kaj havos tiom,
    ke li povos rea&ccirc;eti,</l>
  <l n='27'>tiam li kalkulu la jarojn de la
    venditeco, kaj la resta&jcirc;ojn li redonu al tiu, al kiu li vendis;
    kaj li revenu al sia posedado.</l>
  <l n='28'>Sed se li ne havos sufi&ccirc;e, por
    redoni al li, tiam lia vendita&jcirc;o restu en la manoj de la a&ccirc;etinto
    &gcirc;is la jubilea jaro; sed en la jubilea jaro &gcirc;i foriru, kaj li
    revenu al sia posedado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj se iu vendos lo&gcirc;eblan domon en urbo, kiun &ccirc;irka&ubreve;as muro,
    tiam &gcirc;i estas rea&ccirc;etebla &gcirc;is la fino de jaro post &gcirc;ia vendo; en
    la da&ubreve;ro de jaro &gcirc;i estas rea&ccirc;etebla.</l>
  <l n='30'>Sed se &gcirc;i ne estos
    rea&ccirc;etita anta&ubreve; la fino de tuta jaro, tiam la domo, kiu estas en
    urbo &ccirc;irka&ubreve;ita de muro, restas por &ccirc;iam &ccirc;e &gcirc;ia a&ccirc;etinto en liaj
    generacioj; &gcirc;i ne foriras en jaro jubilea.</l>
  <l n='31'>La domoj en la
    vila&gcirc;oj ne &ccirc;irka&ubreve;itaj de muro estu kalkulataj kiel kampo da tero;
    oni povas ilin rea&ccirc;eti, kaj en jubilea jaro ili foriras.</l>
  <l n='32'>Koncerne la urbojn de la Levidoj, la domojn en la urboj de ilia
    posedado, la Levidoj &ccirc;iam havas la rajton de rea&ccirc;eto.</l>
  <l n='33'>Se iu
    ela&ccirc;etos ion de la Levidoj, tiam la vendita domo a&ubreve; la urba
    poseda&jcirc;o foriras en la jubilea jaro; &ccirc;ar la domoj en la urboj de
    la Levidoj estas ilia poseda&jcirc;o inter la Izraelidoj.</l>
  <l n='34'>Kaj la
    kampoj &ccirc;irka&ubreve; iliaj urboj ne estu vendataj, &ccirc;ar tio estas ilia
    por&ccirc;iama poseda&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Se via frato malri&ccirc;i&gcirc;os kaj lia brako malforti&gcirc;os apud vi,
    tiam subtenu lin; &ccirc;u li estas fremdulo, &ccirc;u paslo&gcirc;anto, li vivu
    kun vi.</l>
  <l n='36'>Ne prenu de li procentojn nek alkreskon, kaj timu vian
    Dion, ke via frato vivu kun vi.</l>
  <l n='37'>Donante al li monon, ne
    postulu de li procentojn, kaj donante al li man&gcirc;a&jcirc;on, ne postulu
    &gcirc;ian pligrandigon.</l>
  <l n='38'>Mi estas la Eternulo, via Dio, kiu
    elkondukis vin el la lando Egipta, por doni al vi la landon
    Kanaanan, por esti via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Kiam malri&ccirc;i&gcirc;os apud vi via frato kaj li estos vendita al vi,
    tiam ne &scirc;ar&gcirc;u lin per laborado sklava;</l>
  <l n='40'>kiel dungito, kiel
    paslo&gcirc;anto li estu &ccirc;e vi; &gcirc;is la jubilea jaro li servu &ccirc;e vi;</l>
  <l n='41'>kaj tiam li foriru de vi, li mem kaj anka&ubreve; liaj filoj kun li, kaj
    li revenu al sia familio kaj al la poseda&jcirc;o de siaj patroj.</l>
  <l n='42'>&Ccirc;ar ili estas Miaj sklavoj, kiujn Mi elkondukis el la lando
    Egipta; ili ne estu vendataj, kiel oni vendas sklavojn.</l>
  <l n='43'>Ne
    regu ilin kun krueleco, kaj timu vian Dion.</l>
  <l n='44'>Via sklavo kaj via
    sklavino, kiujn vi povas havi, devas esti el la popoloj, kiuj
    estas &ccirc;irka&ubreve; vi; el ili a&ccirc;etu sklavon kaj sklavinon.</l>
  <l n='45'>Anka&ubreve; el
    la idoj de la paslo&gcirc;antoj, kiuj fremdule lo&gcirc;as &ccirc;e vi, el ili vi
    povas a&ccirc;eti, kaj el iliaj familioj, kiuj estas &ccirc;e vi kaj kiuj
    naski&gcirc;is en via lando; ili povas esti via poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='46'>Kaj vi
    povas transdoni ilin herede al viaj filoj post vi kiel por&ccirc;iaman
    poseda&jcirc;on; ilin vi povas uzi kiel sklavojn, sed super viaj
    fratoj, super Izraelidoj, ne regu unuj super aliaj kun krueleco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>Kaj se fremdulo a&ubreve; paslo&gcirc;anto &ccirc;e vi estos bonstata, kaj via
    frato malri&ccirc;i&gcirc;os anta&ubreve; li kaj vendos sin al la fremdulo a&ubreve;
    paslo&gcirc;anto &ccirc;e vi a&ubreve; al ido de familio de fremdulo:</l>
  <l n='48'>post la
    vendo restas al li rajto de ela&ccirc;eto; iu el liaj fratoj ela&ccirc;etu
    lin.</l>
  <l n='49'>A&ubreve; lia onklo, a&ubreve; filo de lia onklo ela&ccirc;etu lin, a&ubreve; iu el
    lia parencaro, el lia familio ela&ccirc;etu lin; a&ubreve; se lia stato
    sufi&ccirc;os, li mem sin ela&ccirc;etos.</l>
  <l n='50'>Kaj li faru prikalkulon kun sia
    a&ccirc;etinto, de la jaro, en kiu li sin vendis, &gcirc;is la jaro jubilea;
    kaj la mono, pro kiu li vendis sin, devas esti redonita la&ubreve; la
    nombro de la jaroj; kiel dungito li estu &ccirc;e li.</l>
  <l n='51'>Se restas
    ankora&ubreve; multe da jaroj, tiam proporcie al ili li redonu ela&ccirc;eton
    pro si el la mono, pro kiu li estis a&ccirc;etita.</l>
  <l n='52'>Se restas
    malmulte da jaroj &gcirc;is la jubilea jaro, tiam li kalkulu tion al li
    kaj proporcie al la jaroj li redonu pro si ela&ccirc;eton.</l>
  <l n='53'>Kiel
    la&ubreve;jara dungito li estu &ccirc;e li, kaj &ccirc;i tiu ne regu lin kruele
    anta&ubreve; viaj okuloj.</l>
  <l n='54'>Kaj se li ne ela&ccirc;eti&gcirc;os tiamaniere, tiam li
    foriru en la jubilea jaro, li kune kun siaj infanoj.</l>
  <l n='55'>&Ccirc;ar Miaj
    sklavoj estas la Izraelidoj; ili estas Miaj sklavoj, kiujn Mi
    elkondukis el la lando Egipta: Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ne faru al vi idolojn, kaj figurojn kaj statuojn ne starigu &ccirc;e
    vi, kaj &scirc;tonojn kun bildoj ne ku&scirc;igu en via lando, por
    adorklini&gcirc;i super ili: &ccirc;ar Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='2'>Miajn
    sabatojn observu, kaj Mian sanktejon respektegu: Mi estas la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Se vi agos la&ubreve; Miaj le&gcirc;oj kaj observos Miajn ordonojn kaj
    plenumos ilin,</l>
  <l n='4'>tiam Mi donos al vi pluvojn iliatempe, kaj la
    tero donos siajn produkta&jcirc;ojn, kaj la kampa arbo donos siajn
    fruktojn.</l>
  <l n='5'>Kaj la tempo de dra&scirc;ado da&ubreve;ros &ccirc;e vi &gcirc;is la
    enkolektado de la vinberoj, kaj la enkolektado de vinberoj da&ubreve;ros
    &gcirc;is la semado, kaj vi man&gcirc;os vian panon sate kaj vi lo&gcirc;os
    sendan&gcirc;ere en via lando.</l>
  <l n='6'>Kaj Mi donos pacon al via lando, kaj
    kiam vi ku&scirc;os, neniu vin timigos; kaj Mi forigos la malbonajn
    bestojn el la lando, kaj glavo ne trapasos vian landon.</l>
  <l n='7'>Kaj vi
    pelos viajn malamikojn, kaj ili falos anta&ubreve; vi de glavo.</l>
  <l n='8'>Kaj
    kvin el vi pelos centon, kaj cent el vi pelos dekmilon; kaj viaj
    malamikoj falos anta&ubreve; vi de glavo.</l>
  <l n='9'>Kaj Mi turnos Min al vi kaj
    kreskigos vin kaj multigos vin, kaj Mi fortikigos Mian interligon
    kun vi.</l>
  <l n='10'>Kaj vi man&gcirc;os grenon malnovan pasintjaran, kaj vi
    elportos la malnovan pro la nova.</l>
  <l n='11'>Kaj Mi starigos Mian lo&gcirc;ejon
    inter vi, kaj Mia animo vin ne abomenos.</l>
  <l n='12'>Kaj Mi iros inter vi,
    kaj Mi estos via Dio, kaj vi estos Mia popolo.</l>
  <l n='13'>Mi estas la
    Eternulo, via Dio, kiu elkondukis vin el la lando Egipta, por ke
    vi ne estu iliaj sklavoj; kaj Mi rompis la bastonojn de via jugo
    kaj ekirigis vin kun levita kapo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Sed se vi ne obeos Min kaj ne faros &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn ordonojn;</l>
  <l n='15'>kaj se vi malestimos Miajn le&gcirc;ojn kaj se via animo abomenos
    Miajn decidojn, kaj vi ne plenumos &ccirc;iujn Miajn ordonojn, rompante
    Mian interligon:</l>
  <l n='16'>tiam anka&ubreve; Mi faros al vi tion: Mi sendos sur
    vin teruron, maldiki&gcirc;on, kaj febron, kiuj konsumas la okulojn kaj
    senfortigas la animon; kaj vi semos viajn semojn vane, ilin
    man&gcirc;os viaj malamikoj.</l>
  <l n='17'>Kaj Mi turnos Mian viza&gcirc;on kontra&ubreve; vin,
    kaj vi falos anta&ubreve; viaj malamikoj, kaj regos vin viaj malamantoj,
    kaj vi kuros, kiam neniu pelos vin.</l>
  <l n='18'>Kaj se vi malgra&ubreve; &ccirc;i tio
    ne obeos Min, tiam Mi sepoble pligrandigos la punon pro viaj
    pekoj.</l>
  <l n='19'>Kaj Mi rompos vian fieran obstinecon, kaj Mi faros vian
    &ccirc;ielon kiel fero kaj vian teron kiel kupro.</l>
  <l n='20'>Kaj vane
    konsumi&gcirc;os via forto; via tero ne donos siajn produkta&jcirc;ojn, kaj
    la arboj de la tero ne donos siajn fruktojn.</l>
  <l n='21'>Kaj se vi malgra&ubreve;
    tio spitos Min kaj ne volos obei Min, tiam Mi aldonos sepoble da
    frapoj la&ubreve; viaj pekoj.</l>
  <l n='22'>Kaj Mi venigos sur vin la sova&gcirc;ajn
    bestojn, kaj ili forman&gcirc;os viajn infanojn kaj ekstermos viajn
    brutojn kaj malmultigos vin tiel, ke viaj vojoj dezerti&gcirc;os.</l>
  <l n='23'>Se
    anka&ubreve; per tio vi ne humili&gcirc;os, sed plue agos kontra&ubreve; Mi:</l>
  <l n='24'>tiam
    anka&ubreve; Mi agos kontra&ubreve; vi, kaj Mi anka&ubreve; frapos vin sepoble pro
    viaj pekoj.</l>
  <l n='25'>Kaj Mi venigos sur vin ven&gcirc;an glavon, kiu ven&gcirc;os
    pro la interligo; kaj vi kolekti&gcirc;os en viaj urboj, kaj Mi sendos
    peston en vian mezon, kaj vi estos fordonitaj en la manojn de la
    malamiko.</l>
  <l n='26'>Kiam Mi rompos al vi la apogon de la pano, tiam dek
    virinoj bakos vian panon en unu forno kaj redonos vian panon
    pesante, kaj vi man&gcirc;os kaj ne sati&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj se vi malgra&ubreve; tio ne obeos Min, kaj spitos Min:</l>
  <l n='28'>tiam Mi
    iros kontra&ubreve; vin kolere, kaj Mi punos vin sepoble pro viaj pekoj.</l>
  <l n='29'>Kaj vi man&gcirc;os la karnon de viaj filoj, kaj la karnon de viaj
    filinoj vi man&gcirc;os.</l>
  <l n='30'>Kaj Mi detruos viajn alta&jcirc;ojn kaj ruinigos
    viajn kolonojn de la suno, kaj Mi &jcirc;etos viajn kadavrojn sur la
    rompita&jcirc;ojn de viaj idoloj, kaj Mia animo abomenos vin.</l>
  <l n='31'>Kaj Mi
    faros el viaj urboj dezerton, kaj Mi ruinigos viajn sanktejojn,
    kaj Mi ne flaros viajn agrablajn odora&jcirc;ojn.</l>
  <l n='32'>Kaj Mi dezertigos
    la teron, ke miregos pri &gcirc;i viaj malamikoj, kiuj eklo&gcirc;os sur &gcirc;i.</l>
  <l n='33'>Kaj vin Mi dis&jcirc;etos inter la popolojn, kaj Mi nudigos post vi
    glavon; kaj via tero estos dezerta kaj viaj urboj estos
    ruinigitaj.</l>
  <l n='34'>Tiam la tero ricevos kontentigon pri siaj sabatoj
    dum la tuta tempo de sia dezerteco, kiam vi estos en la lando de
    viaj malamikoj; tiam ripozos la tero kaj kontentigos sin pri siaj
    sabatoj.</l>
  <l n='35'>Dum la tuta tempo de dezerteco &gcirc;i ripozos, kiom &gcirc;i ne
    ripozis en viaj sabatoj, kiam vi lo&gcirc;is sur &gcirc;i.</l>
  <l n='36'>Kaj al la
    restintoj el vi Mi sendos timon en ilian koron en la lando de
    iliaj malamikoj; kaj pelos ilin brueto de falanta folio, kaj ili
    kuros, kiel oni kuras de glavo, kaj ili falos, kiam neniu ilin
    persekutos.</l>
  <l n='37'>Kaj ili falos unu sur alian, kiel de glavo, dum
    neniu ilin pelos; kaj vi ne havos forton por stari anta&ubreve; viaj
    malamikoj.</l>
  <l n='38'>Kaj vi pereos inter la popoloj, kaj forman&gcirc;os vin
    la lando de viaj malamikoj.</l>
  <l n='39'>Kaj la restintoj el vi senforti&gcirc;os
    pro siaj pekoj en la landoj de viaj malamikoj, kaj anka&ubreve; pro la
    pekoj de siaj patroj ili senforti&gcirc;os.</l>
  <l n='40'>Tiam ili konfesos sian
    kulpon kaj la kulpon de siaj patroj en la malbonagoj, kiujn ili
    faris kontra&ubreve; Mi kaj pri kio ili spitis Min.</l>
  <l n='41'>Anka&ubreve; Mi iris
    kontra&ubreve; ilin kaj envenigis ilin en la landon de iliaj malamikoj;
    kaj se tiam humili&gcirc;os ilia koro ne cirkumcidita kaj se ili donos
    kontentigon pri siaj pekoj,</l>
  <l n='42'>tiam Mi rememoros Mian interligon
    kun Jakob, kaj Mian interligon kun Isaak kaj Mian interligon kun
    Abraham Mi rememoros, kaj la landon Mi rememoros.</l>
  <l n='43'>La lando
    estos forlasita de ili kaj ricevos kontentigon pri siaj sabatoj,
    kiam &gcirc;i dezerti&gcirc;os post ili; kaj ili donos kontentigon pri siaj
    kulpoj, &ccirc;ar ili malrespektis Miajn decidojn kaj Miajn le&gcirc;ojn ilia
    animo abomenis.</l>
  <l n='44'>Kaj tamen, kiam ili estos en la lando de siaj
    malamikoj, Mi ne malestimos ilin, kaj ne abomenos ilin tiom, por
    ekstermi ilin, por neniigi Mian interligon kun ili; &ccirc;ar Mi estas
    la Eternulo, ilia Dio.</l>
  <l n='45'>Kaj Mi rememoros por ili la interligon
    kun la anta&ubreve;uloj, kiujn Mi elkondukis el la lando Egipta anta&ubreve; la
    okuloj de la popoloj, por esti ilia Dio: Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>Tio estas la le&gcirc;oj kaj decidoj kaj instruoj, kiujn starigis la
    Eternulo inter Si kaj la Izraelidoj sur la monto Sinaj per Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: Se iu faros sanktan promeson dedi&ccirc;i
    animon la&ubreve; via taksado al la Eternulo,</l>
  <l n='3'>tiam via taksado devas
    esti: pro virseksulo en la a&gcirc;o de dudek jaroj &gcirc;is sesdek jaroj
    via taksado estu kvindek sikloj da ar&gcirc;ento la&ubreve; la sankta siklo.</l>
  <l n='4'>Kaj se tio estos virino, tiam via taksado estu tridek sikloj.</l>
  <l n='5'>Kaj se tio estos a&gcirc;ulo de kvin jaroj &gcirc;is dudek jaroj, via taksado
    estu pro viro dudek sikloj kaj pro virino dek sikloj.</l>
  <l n='6'>Se tio
    estos a&gcirc;ulo de unu monato &gcirc;is kvin jaroj, tiam via taksado estu
    pro viro kvin sikloj da ar&gcirc;ento kaj pro virino via taksado estu
    tri sikloj da ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='7'>Kaj se en la a&gcirc;o de sesdek jaroj kaj
    pli, tiam, se tio estos viro, via taksado estu dek kvin sikloj
    kaj pro virino dek sikloj.</l>
  <l n='8'>Kaj se li estas tro malri&ccirc;a por tia
    taksado, tiam oni starigu lin anta&ubreve; la pastro kaj la pastro taksu
    lin: konforme al la bonhaveco de la promesinto la pastro lin
    taksu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Se tio estas bruto el tiaj, kiajn oni ofere alportas al la
    Eternulo, tiam &ccirc;io, kio estas donita al la Eternulo, estu sankta.</l>
  <l n='10'>Oni ne devas &gcirc;in &scirc;an&gcirc;i nek anstata&ubreve;igi &gcirc;in, bonan per malbona
    a&ubreve; malbonan per bona; se tamen iu anstata&ubreve;igos bruton per bruto,
    tiam &gcirc;i kaj anka&ubreve; &gcirc;ia anstata&ubreve;igito fari&gcirc;u konsekrita.</l>
  <l n='11'>Se tio
    estas ia bruto malpura, el tiaj, kiajn oni ne alportas ofere al
    la Eternulo, tiam oni starigu la bruton anta&ubreve; la pastro;</l>
  <l n='12'>kaj
    la pastro taksos &gcirc;in, &ccirc;u &gcirc;i estas bona, &ccirc;u malbona; kiel taksos
    la pastro, tiel &gcirc;i estu.</l>
  <l n='13'>Se la promesinto volos &gcirc;in ela&ccirc;eti,
    li aldonu kvinonon al via takso.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Se iu dedi&ccirc;os sian domon kiel sankta&jcirc;on al la Eternulo, tiam
    la pastro &gcirc;in taksu, &ccirc;u &gcirc;i estas bona, &ccirc;u malbona; kiel la pastro
    &gcirc;in taksos, tiel &gcirc;i restu.</l>
  <l n='15'>Sed se la dedi&ccirc;into volos ela&ccirc;eti
    sian domon, tiam li aldonu kvinonon de la mono de via takso, kaj
    &gcirc;i restos lia.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Se el sia posedata kampo iu dedi&ccirc;os ion al la Eternulo, tiam
    via taksado devas esti proporcia al &gcirc;ia semita&jcirc;o: pro semita&jcirc;o en
    la kvanto de &hcirc;omero da hordeo estu la takso kvindek sikloj da
    ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='17'>Se de jubilea jaro li dedi&ccirc;as sian kampon, tiam la
    afero restu la&ubreve; via taksado.</l>
  <l n='18'>Sed se post la jubilea jaro li
    dedi&ccirc;os sian kampon, tiam la pastro kalkulu al li la monon la&ubreve; la
    jaroj, kiuj restas &gcirc;is la jubilea jaro, kaj tion oni deprenu de
    via takso.</l>
  <l n='19'>Se la dedi&ccirc;into volos ela&ccirc;eti la kampon, tiam li
    aldonu kvinonon de la mono la&ubreve; via taksado, kaj &gcirc;i restos lia.</l>
  <l n='20'>Sed se li ne ela&ccirc;etos la kampon kaj la kampo estos vendita al
    alia homo, tiam &gcirc;i ne estos plu ela&ccirc;etebla.</l>
  <l n='21'>Kaj tiu kampo,
    kiam &gcirc;i foriros en la jubilea jaro, estos konsekrita al la
    Eternulo, kiel kampo pri&jcirc;urita: &gcirc;i fari&gcirc;os poseda&jcirc;o de la pastro.</l>
  <l n='22'>Kaj se iu dedi&ccirc;os al la Eternulo kampon, kiun li a&ccirc;etis kaj
    kiu ne estas el la kampoj de lia hereda poseda&jcirc;o,</l>
  <l n='23'>tiam la
    pastro kalkulu al li la takson &gcirc;is la jubilea jaro, kaj li donu
    la takson en tiu tago, kiel konsekrita&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  <l n='24'>En
    la jubilea jaro la kampo revenos al tiu, de kiu oni &gcirc;in a&ccirc;etis,
    al kiu apartenas hereda posedado de tiu tero.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;iu via taksado
    estu la&ubreve; la sankta siklo: el dudek geroj konsistu la siklo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Nur unuenaskiton, kiu el la brutoj apartenas al la Eternulo
    pro sia unuenaskiteco, neniu dedi&ccirc;u: &ccirc;u &gcirc;i estas bovo, &ccirc;u &gcirc;i
    estas &scirc;afo, &gcirc;i apartenas al la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Se &gcirc;i estas bruto
    malpura, tiam oni devas ela&ccirc;eti &gcirc;in la&ubreve; via taksado kaj aldoni al
    la valoro kvinonon; se &gcirc;i ne estos ela&ccirc;etita, oni vendu &gcirc;in la&ubreve;
    via taksado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Nur &ccirc;io konsekrita, kion iu konsekris al la Eternulo, el &ccirc;io,
    kio apartenas al li, &ccirc;u &gcirc;i estas homo, &ccirc;u bruto, &ccirc;u posedata
    kampo, ne estu vendata nek ela&ccirc;etata. &Ccirc;io konsekrita estas
    plejsankta&jcirc;o de la Eternulo.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;iu konsekrita, kiu estos
    konsekrita el la homoj, ne estu ela&ccirc;etita; li devas morti.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>&Ccirc;iu dekona&jcirc;o el la tero, el la semita&jcirc;o de la tero, el la
    fruktoj de la arboj apartenas al la Eternulo; &gcirc;i estas sankta&jcirc;o
    de la Eternulo.</l>
  <l n='31'>Se iu volos ela&ccirc;eti ion el sia dekona&jcirc;o, li
    aldonu al la valoro kvinonon.</l>
  <l n='32'>Kaj &ccirc;iu dekono el la bovoj kaj
    &scirc;afoj, el &ccirc;io, kio pasas sub la bastono de pa&scirc;tanto, la deka estu
    konsekrita al la Eternulo.</l>
  <l n='33'>Oni ne devas esplori, &ccirc;u &gcirc;i estas
    bona a&ubreve; malbona, kaj oni &gcirc;in devas ne anstata&ubreve;igi; se iu &gcirc;in
    anstata&ubreve;igos, tiam &gcirc;i kaj &gcirc;ia anstata&ubreve;a&jcirc;o estu sankta&jcirc;oj kaj ne
    estu ela&ccirc;etataj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Tio estas la ordonoj, kiujn la Eternulo ordonis al Moseo por
    la Izraelidoj sur la monto Sinaj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: NOMBROJ -->

        <div type='book' n='04' id='libro_nom' rend='doc'>

          <index index='content' level1='NOMBROJ'/>
          <head>NOMBROJ</head>
          <head>KVARA LIBRO DE MOSEO</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo en la dezerto Sinaj en la
    tabernaklo de kunveno en la unua tago de la dua monato de la dua
    jaro post ilia eliro el la lando Egipta, dirante:</l>
  <l n='2'>Prikalkulu la
    tutan komunumon de la Izraelidoj la&ubreve; iliaj familioj, la&ubreve; iliaj
    patrodomoj, la&ubreve; la nombro de la nomoj de &ccirc;iuj virseksuloj
    la&ubreve;kape.</l>
  <l n='3'>De la a&gcirc;uloj de dudek jaroj kaj pli, &ccirc;iujn, kiuj
    ta&ubreve;gas por milito en Izrael, prikalkulu ilin la&ubreve; iliaj ta&ccirc;mentoj,
    vi kaj Aaron.</l>
  <l n='4'>Kaj kun vi estu po unu homo el &ccirc;iu tribo, homo,
    kiu estas &ccirc;efo en sia patrodomo.</l>
  <l n='5'>Kaj jen estas la nomoj de la
    viroj, kiuj staros kun vi: de Ruben staru Elicur, filo de &Scirc;edeur;</l>
  <l n='6'>de Simeon, &Scirc;elumiel, filo de Curi&scirc;adaj;</l>
  <l n='7'>de Jehuda, Na&hcirc;&scirc;on,
    filo de Aminadab;</l>
  <l n='8'>de Isa&hcirc;ar, Netanel, filo de Cuar;</l>
  <l n='9'>de
    Zebulun, Eliab, filo de &Hcirc;elon;</l>
  <l n='10'>de la filoj de Jozef: de
    Efraim, Eli&scirc;ama, filo de Amihud; de Manase, Gamliel, filo de
    Pedacur;</l>
  <l n='11'>de Benjamen, Abidan, filo de Gideoni;</l>
  <l n='12'>de Dan,
    A&hcirc;iezer, filo de Ami&scirc;adaj;</l>
  <l n='13'>de A&scirc;er, Pagiel, filo de O&hcirc;ran;</l>
  <l n='14'>de Gad, Eljasaf, filo de Deuel;</l>
  <l n='15'>de Naftali, A&hcirc;ira, filo de
    Enan.</l>
  <l n='16'>Tio estas la distingitoj el la komunumo, la estroj de la
    triboj de siaj patroj, la &ccirc;efoj de la miloj de Izrael.</l>
  <l n='17'>Kaj
    Moseo kaj Aaron prenis tiujn virojn, cititajn la&ubreve; iliaj nomoj.</l>
  <l n='18'>Kaj la tutan komunumon ili kunvenigis en la unua tago de la dua
    monato; kaj la kunvenintoj legitimis sin la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve;
    siaj patrodomoj, la&ubreve; la nombroj de la nomoj, de la a&gcirc;uloj de
    dudek jaroj kaj pli, la&ubreve;kape,</l>
  <l n='19'>kiel la Eternulo ordonis al
    Moseo. Kaj li prikalkulis ilin en la dezerto Sinaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj montri&gcirc;is, ke la filoj de Ruben, la unuenaskito de Izrael,
    la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve; siaj patrodomoj, la&ubreve; la
    nombro da nomoj la&ubreve;kape, &ccirc;iuj virseksuloj en la a&gcirc;o de dudek
    jaroj kaj pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='21'>prezentis en la tribo de
    Ruben la nombron de kvardek ses mil kvincent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>La filoj de Simeon la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve; siaj
    patrodomoj, kalkulitaj la&ubreve; la nombro da nomoj la&ubreve;kape, &ccirc;iuj
    virseksuloj en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='23'>prezentis en la tribo de Simeon la nombron de kvindek na&ubreve; mil
    tricent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>La filoj de Gad la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve; siaj
    patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj
    pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='25'>prezentis en la tribo de Gad la
    nombron de kvardek kvin mil sescent kvindek.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>La filoj de Jehuda la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve; siaj
    patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj
    pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='27'>prezentis en la tribo de Jehuda la
    nombron de sepdek kvar mil sescent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>La filoj de Isa&hcirc;ar la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve; siaj
    patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj
    pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='29'>prezentis en la tribo de Isa&hcirc;ar la
    nombron de kvindek kvar mil kvarcent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>La filoj de Zebulun la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve;
    siaj patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj
    kaj pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='31'>prezentis en la tribo de Zebulun
    la nombron de kvindek sep mil kvarcent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>La filoj de Jozef, la filoj de Efraim la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj
    familioj, la&ubreve; siaj patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o
    de dudek jaroj kaj pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='33'>prezentis en la
    tribo de Efraim la nombron de kvardek mil kvincent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>La filoj de Manase la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve; siaj
    patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj
    pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='35'>prezentis en la tribo de Manase la
    nombron de tridek du mil ducent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>La filoj de Benjamen la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve;
    siaj patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj
    kaj pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='37'>prezentis en la tribo de Benjamen
    la nombron de tridek kvin mil kvarcent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>La filoj de Dan la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve; siaj
    patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj
    pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='39'>prezentis en la tribo de Dan la
    nombron de sesdek du mil sepcent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>La filoj de A&scirc;er la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve; siaj
    patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj
    pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='41'>prezentis en la tribo de A&scirc;er la
    nombron de kvardek unu mil kvincent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>La filoj de Naftali la&ubreve; sia deveno, la&ubreve; siaj familioj, la&ubreve;
    siaj patrodomoj, la&ubreve; la nombro da nomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj
    kaj pli, &ccirc;iuj militkapablaj,</l>
  <l n='43'>prezentis en la tribo de Naftali
    la nombron de kvindek tri mil kvarcent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Tio estas la kalkulitoj, kiujn kalkulis Moseo kaj Aaron kaj la
    princoj de Izrael, dek du homoj, po unu el &ccirc;iu patrodomo.</l>
  <l n='45'>Kaj
    la nombro de &ccirc;iuj kalkulitoj el la Izraelidoj la&ubreve; iliaj
    patrodomoj, en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj pli, &ccirc;iuj militkapablaj
    en Izrael,</l>
  <l n='46'>la nombro de &ccirc;iuj kalkulitoj estis sescent tri mil
    kvincent kvindek.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>Sed la Levidoj la&ubreve; sia patrodomo ne estis kalkulitaj inter
    ili.</l>
  <l n='48'>&Ccirc;ar la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='49'>Nur la
    tribon de Levi ne prikalkulu, kaj ne metu ilian nombron mezen de
    la Izraelidoj.</l>
  <l n='50'>Sed vi komisiu al la Levidoj la tabernaklon de
    atesto kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn objektojn, kaj &ccirc;ion, kio apartenas al &gcirc;i;
    ili portadu la tabernaklon kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn objektojn, kaj ili
    priservu &gcirc;in, kaj &ccirc;irka&ubreve; la tabernaklo ili starigu siajn tendojn.</l>
  <l n='51'>Kaj kiam la tabernaklo devos forlasi sian lokon, tiam la
    Levidoj &gcirc;in levu; kaj kiam la tabernaklo devos resti sur loko,
    tiam la Levidoj &gcirc;in starigu; sed se laiko alproksimi&gcirc;os, li estu
    mortigita.</l>
  <l n='52'>Kaj la Izraelidoj aran&gcirc;os sin &ccirc;iu en sia tendaro
    kaj &ccirc;iu apud sia standardo, la&ubreve; siaj ta&ccirc;mentoj.</l>
  <l n='53'>Sed la Levidoj
    starigu siajn tendojn &ccirc;irka&ubreve; la tabernaklo de atesto, por ke ne
    trafu kolero la komunumon de la Izraelidoj; kaj la Levidoj
    plenumos la gardadon de la tabernaklo de atesto.</l>
  <l n='54'>Kaj tiel
    faris la Izraelidoj; konforme al &ccirc;io, kion la Eternulo ordonis al
    Moseo, tiel ili faris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='2'>La
    Izraelidoj starigu siajn tendojn &ccirc;iu apud sia standardo, apud la
    signoj de sia patrodomo; iom malproksime &ccirc;irka&ubreve; la tabernaklo de
    kunveno ili starigu siajn tendojn.</l>
  <l n='3'>En la anta&ubreve;a parto, oriente,
    staros tendare la standardo de la tendaro de Jehuda, la&ubreve; iliaj
    ta&ccirc;mentoj; kaj la princo de la Jehudaidoj estas Na&hcirc;&scirc;on, filo de
    Aminadab;</l>
  <l n='4'>kaj lia ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas sepdek
    kvar mil sescent.</l>
  <l n='5'>Apude staru la tribo de Isa&hcirc;ar; kaj la princo
    de la Isa&hcirc;aridoj estas Netanel, filo de Cuar;</l>
  <l n='6'>kaj lia ta&ccirc;mento
    kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas kvindek kvar mil kvarcent.</l>
  <l n='7'>Poste la
    tribo de Zebulun; kaj la princo de la Zebulunidoj estas Eliab,
    filo de &Hcirc;elon;</l>
  <l n='8'>kaj lia ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas
    kvindek sep mil kvarcent.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;iuj kalkulitoj de la tendaro de
    Jehuda estas cent okdek ses mil kvarcent la&ubreve; iliaj ta&ccirc;mentoj; ili
    elmovi&gcirc;u la unuaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>La standardo de la tendaro de Ruben estu sude, la&ubreve; iliaj
    ta&ccirc;mentoj; kaj la princo de la Rubenidoj estas Elicur, filo de
    &Scirc;edeur;</l>
  <l n='11'>kaj lia ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas kvardek ses
    mil kvincent.</l>
  <l n='12'>Apude staru la tribo de Simeon; kaj la princo de
    la Simeonidoj estas &Scirc;elumiel, filo de Curi&scirc;adaj;</l>
  <l n='13'>kaj lia
    ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas kvindek na&ubreve; mil tricent.</l>
  <l n='14'>Poste la tribo de Gad; kaj la princo de la Gadidoj estas Eljasaf,
    filo de Deuel;</l>
  <l n='15'>kaj lia ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas
    kvardek kvin mil sescent kvindek.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;iuj kalkulitoj de la
    tendaro de Ruben estas cent kvindek unu mil kvarcent kvindek la&ubreve;
    iliaj ta&ccirc;mentoj; ili elmovi&gcirc;u la duaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Poste elmovi&gcirc;u kun la tabernaklo de kunveno la tendaro de la
    Levidoj inter la tendaroj; kiel ili staros tendare, tiel ili
    elmovi&gcirc;u, &ccirc;iu la&ubreve; sia loko kun siaj standardoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>La standardo de la tendaro de Efraim, la&ubreve; iliaj ta&ccirc;mentoj,
    estu okcidente; kaj la princo de la Efraimidoj estas Eli&scirc;ama,
    filo de Amihud;</l>
  <l n='19'>kaj lia ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas
    kvardek mil kvincent.</l>
  <l n='20'>Apude estu la tribo de Manase; kaj la
    princo de la Manaseidoj estas Gamliel, filo de Pedacur;</l>
  <l n='21'>kaj
    lia ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas tridek du mil ducent.</l>
  <l n='22'>Poste la tribo de Benjamen; kaj la princo de la Benjamenidoj
    estas Abidan, filo de Gideoni;</l>
  <l n='23'>kaj lia ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj
    kalkulitoj estas tridek kvin mil kvarcent.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;iuj kalkulitoj de
    la tendaro de Efraim estas cent ok mil cent la&ubreve; iliaj ta&ccirc;mentoj;
    ili elmovi&gcirc;u la triaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>La standardo de la tendaro de Dan estu norde, la&ubreve; iliaj
    ta&ccirc;mentoj; kaj la princo de la Danidoj estas A&hcirc;iezer, filo de
    Ami&scirc;adaj;</l>
  <l n='26'>kaj lia ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas sesdek du
    mil sepcent.</l>
  <l n='27'>Apude staru tendare la tribo de A&scirc;er; kaj la
    princo de la A&scirc;eridoj estas Pagiel, filo de O&hcirc;ran;</l>
  <l n='28'>kaj lia
    ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj estas kvardek unu mil kvincent.</l>
  <l n='29'>Poste la tribo de Naftali; kaj la princo de la Naftaliidoj estas
    A&hcirc;ira, filo de Enan;</l>
  <l n='30'>kaj lia ta&ccirc;mento kaj &gcirc;iaj kalkulitoj
    estas kvindek tri mil kvarcent.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;iuj kalkulitoj de la tendaro
    de Dan estas cent kvindek sep mil sescent; ili elmovi&gcirc;u la lastaj
    kun siaj standardoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Tio estas la kalkulitoj de la Izraelidoj la&ubreve; iliaj patrodomoj.
    &Ccirc;iuj kalkulitoj de la tendaroj, la&ubreve; iliaj ta&ccirc;mentoj, estis
    sescent tri mil kvincent kvindek.</l>
  <l n='33'>Sed la Levidoj ne estis
    kalkulitaj inter la Izraelidoj; kiel la Eternulo ordonis al
    Moseo.</l>
  <l n='34'>Kaj la Izraelidoj faris konforme al &ccirc;io, kion la
    Eternulo ordonis al Moseo: tiel ili stari&gcirc;is tendare kun siaj
    standardoj, kaj tiel ili elmovi&gcirc;adis, &ccirc;iu la&ubreve; sia familio, la&ubreve;
    sia patrodomo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen estas la genealogio de Aaron kaj Moseo en tiu tempo,
    kiam la Eternulo parolis al Moseo sur la monto Sinaj.</l>
  <l n='2'>Jen estas
    la nomoj de la filoj de Aaron: la unuenaskito Nadab, kaj Abihu,
    Eleazar, kaj Itamar.</l>
  <l n='3'>Tio estas la nomoj de la filoj de Aaron,
    la pastroj sanktoleitaj, kiujn li konsekris por pastri.</l>
  <l n='4'>Sed
    Nadab kaj Abihu mortis anta&ubreve; la Eternulo, kiam ili oferalportis
    fremdan fajron anta&ubreve; la Eternulon en la dezerto Sinaj; kaj filojn
    ili ne havis. Kaj pastris Eleazar kaj Itamar apud Aaron ilia
    patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='6'>Alvenigu la
    tribon de Levi, kaj starigu &gcirc;in anta&ubreve; la pastro Aaron, ke ili
    servu lin.</l>
  <l n='7'>Kaj ili plenumu gardon koncerne lin kaj koncerne la
    tutan komunumon anta&ubreve; la tabernaklo de kunveno, por servi la
    servojn de la tabernaklo.</l>
  <l n='8'>Kaj ili gardu &ccirc;iujn objektojn de la
    tabernaklo de kunveno kaj la gardota&jcirc;on de la Izraelidoj, por
    servi la servojn de la tabernaklo.</l>
  <l n='9'>Kaj donu la Levidojn al
    Aaron kaj al liaj filoj; ili estu fordonitaj al li el la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='10'>Kaj Aaronon kaj liajn filojn oficialigu, ke ili
    plenumadu sian pastradon; se laiko en tion enmiksi&gcirc;os, li estu
    mortigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='12'>Jen Mi prenis
    la Levidojn el inter la Izraelidoj anstata&ubreve; &ccirc;iuj unuenaskitoj
    utermalfermintoj el la Izraelidoj; la Levidoj estu do Miaj;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar al Mi apartenas &ccirc;iuj unuenaskitoj; en la tago, en kiu Mi
    batis &ccirc;iujn unuenaskitojn en la lando Egipta, Mi dedi&ccirc;is al Mi
    &ccirc;iujn unuenaskitojn en Izrael, de homo &gcirc;is bruto; Miaj ili estu:
    Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo en la dezerto Sinaj,
    dirante:</l>
  <l n='15'>Prikalkulu la Levidojn la&ubreve; iliaj patrodomoj, la&ubreve;
    iliaj familioj; &ccirc;iun virseksulon en la a&gcirc;o de unu monato kaj pli
    prikalkulu.</l>
  <l n='16'>Kaj Moseo prikalkulis ilin la&ubreve; la diro de la
    Eternulo, kiel estis ordonite.</l>
  <l n='17'>Kaj jenaj estis la filoj de
    Levi la&ubreve; iliaj nomoj: Ger&scirc;on kaj Kehat kaj Merari.</l>
  <l n='18'>Kaj jen
    estas la nomoj de la filoj de Ger&scirc;on la&ubreve; iliaj familioj: Libni
    kaj &Scirc;imei.</l>
  <l n='19'>Kaj la filoj de Kehat la&ubreve; iliaj familioj: Amram kaj
    Jichar, &Hcirc;ebron kaj Uziel.</l>
  <l n='20'>Kaj la filoj de Merari la&ubreve; iliaj
    familioj: Ma&hcirc;li kaj Mu&scirc;i. Tio estas la familioj de Levi la&ubreve; iliaj
    patrodomoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>De Ger&scirc;on la familio de la Libniidoj kaj la familio de la
    &Scirc;imeiidoj; tio estas la familioj de la Ger&scirc;onidoj.</l>
  <l n='22'>Iliaj
    kalkulitoj la&ubreve; la nombro de &ccirc;iuj virseksuloj en la a&gcirc;o de unu
    monato kaj pli prezentas la nombron de sep mil kvincent.</l>
  <l n='23'>La
    familioj de la Ger&scirc;onidoj devas havi siajn tendojn malanta&ubreve; la
    tabernaklo, okcidente.</l>
  <l n='24'>Kaj la estro de la patrodomo de la
    Ger&scirc;onidoj estas Eljasaf, filo de Lael.</l>
  <l n='25'>Kaj sub la gardado de
    la Ger&scirc;onidoj en la tabernaklo de kunveno estas la tabernaklo,
    kaj la tendo, &gcirc;iaj kovriloj, kaj la kovrotuko de la pordo de la
    tabernaklo de kunveno,</l>
  <l n='26'>kaj la kurtenoj de la korto, kaj la
    kovrotuko de la pordo de la korto, kiu estas &ccirc;irka&ubreve; la tabernaklo
    kaj &ccirc;irka&ubreve; la altaro, kaj la &scirc;nuroj kun &ccirc;iuj aran&gcirc;a&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj de Kehat estas la familio de la Amramidoj kaj la familio
    de la Jicharidoj kaj la familio de la &Hcirc;ebronidoj kaj la familio
    de la Uzielidoj; tio estas la familioj de la Kehatidoj.</l>
  <l n='28'>La&ubreve; la
    nombro de &ccirc;iuj virseksuloj en la a&gcirc;o de unu monato kaj pli ili
    estas ok mil sescent, plenumantaj gardadon de la sanktejo.</l>
  <l n='29'>La
    familioj de la Kehatidoj devas havi siajn tendojn flanke de la
    tabernaklo, sude.</l>
  <l n='30'>Kaj la estro de la patrodomo de la familioj
    de la Kehatidoj estas Elcafan, filo de Uziel.</l>
  <l n='31'>Kaj sub ilia
    gardado estu la kesto kaj la tablo kaj la kandelabro kaj la
    altaroj, kaj la sanktaj vazoj, per kiuj oni faras la servadon,
    kaj la kurteno kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj apartena&jcirc;oj.</l>
  <l n='32'>Kaj la estro de la
    estroj de la Levidoj estas Eleazar, filo de la pastro Aaron; li
    kontrolas la plenumantojn de la gardado de la sanktejo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>De Merari estas la familio de la Ma&hcirc;liidoj kaj la familio de
    la Mu&scirc;iidoj; tio estas la familioj de Merari.</l>
  <l n='34'>Kaj iliaj
    kalkulitoj la&ubreve; la nombro de &ccirc;iuj virseksuloj en la a&gcirc;o de unu
    monato kaj pli estas ses mil ducent.</l>
  <l n='35'>Kaj la estro de la
    patrodomo de la familioj de Merari estas Curiel, filo de Abi&hcirc;ail;
    ili devas havi siajn tendojn flanke de la tabernaklo, norde.</l>
  <l n='36'>Kaj sub la kontrolo kaj gardado de la filoj de Merari estas la
    tabuloj de la tabernaklo kaj &gcirc;iaj stangoj kaj &gcirc;iaj kolonoj kaj
    &gcirc;iaj bazoj kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj vazoj kaj &gcirc;ia tuta aran&gcirc;a&jcirc;o,</l>
  <l n='37'>kaj la
    kolonoj de la korto &ccirc;irka&ubreve;e kaj iliaj bazoj kaj iliaj najloj kaj
    iliaj &scirc;nuroj.</l>
  <l n='38'>Kaj anta&ubreve; la tabernaklo, en la anta&ubreve;a parto de
    la tabernaklo de kunveno, oriente, havos siajn tendojn Moseo kaj
    Aaron kaj liaj filoj, plenumante la gardadon de la sanktejo, por
    gardi la Izraelidojn; sed se laiko alproksimi&gcirc;os, li estu
    mortigita.</l>
  <l n='39'>&Ccirc;iuj kalkulitaj Levidoj, kiujn prikalkulis Moseo
    kaj Aaron la&ubreve; la ordono de la Eternulo, la&ubreve; iliaj familioj, &ccirc;iuj
    virseksuloj en la a&gcirc;o de unu monato kaj pli, estis dudek du mil.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Prikalkulu &ccirc;iujn unuenaskitajn
    virseksulojn inter la Izraelidoj en la a&gcirc;o de unu monato kaj pli,
    kaj faru registron de iliaj nomoj.</l>
  <l n='41'>Kaj prenu la Levidojn por
    Mi, kiu estas la Eternulo, anstata&ubreve; &ccirc;iuj unuenaskitoj el la
    Izraelidoj, kaj la brutojn de la Levidoj anstata&ubreve; &ccirc;iuj
    unuenaskitoj el la brutoj de la Izraelidoj.</l>
  <l n='42'>Kaj Moseo
    prikalkulis, kiel ordonis al li la Eternulo, &ccirc;iujn unuenaskitojn
    el la Izraelidoj.</l>
  <l n='43'>Kaj estis &ccirc;iuj unuenaskitaj virseksuloj la&ubreve;
    la nombro de la nomoj en la a&gcirc;o de unu monato kaj pli la&ubreve; la
    kalkulo dudek du mil ducent sepdek tri.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='45'>Prenu la
    Levidojn anstata&ubreve; &ccirc;iuj unuenaskitoj el la Izraelidoj, kaj la
    brutojn de la Levidoj anstata&ubreve; iliaj brutoj, kaj la Levidoj
    apartenu al Mi: Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='46'>Kaj ela&ccirc;ete pro la
    ducent sepdek tri, kiuj estas superfluaj kompare kun la nombro de
    la Levidoj el la unuenaskitoj el la Izraelidoj,</l>
  <l n='47'>prenu po kvin
    sikloj pro &ccirc;iu kapo, la&ubreve; la sankta siklo prenu, po dudek geroj en
    siklo;</l>
  <l n='48'>kaj donu la monon al Aaron kaj al liaj filoj, ela&ccirc;ete
    pro la superfluaj inter ili.</l>
  <l n='49'>Kaj Moseo prenis la monon de la
    ela&ccirc;eto de la superfluaj kompare kun tiuj, kiuj estis ela&ccirc;etitaj
    per la Levidoj.</l>
  <l n='50'>De la unuenaskitoj de la Izraelidoj li prenis
    la monon, mil tricent sesdek kvin siklojn la&ubreve; la sankta siklo.</l>
  <l n='51'>Kaj Moseo donis la monon de la ela&ccirc;etitoj al Aaron kaj al liaj
    filoj, la&ubreve; la diro de la Eternulo, kiel ordonis la Eternulo al
    Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='2'>Prikalkulu la filojn de Kehat el inter la Levidoj la&ubreve; iliaj
    familioj, la&ubreve; iliaj patrodomoj,</l>
  <l n='3'>en la a&gcirc;o de tridek jaroj kaj
    pli, &gcirc;is la a&gcirc;o de kvindek jaroj, &ccirc;iujn kapablajn por servi, por
    fari laboron en la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='4'>Tio estas la servado
    de la Kehatidoj en la tabernaklo de kunveno, en la plejsanktejo.</l>
  <l n='5'>Aaron kaj liaj filoj eniru, kiam la tendaro devos elmovi&gcirc;i, kaj
    ili deprenu la kovrantan kurtenon kaj kovru per &gcirc;i la keston de
    atesto.</l>
  <l n='6'>Kaj ili metu sur &gcirc;in tegon el antilopaj feloj, kaj ili
    sternu supre bluan tukon, kaj ili enmetu &gcirc;iajn stangojn.</l>
  <l n='7'>Kaj
    sur la tablo de la panoj de propono ili sternu bluan tukon, kaj
    ili metu sur &gcirc;in la pladojn kaj la kulerojn kaj la tasojn kaj la
    pokalojn de la ver&scirc;oferoj; kaj &gcirc;ia konstanta pano estu sur &gcirc;i.</l>
  <l n='8'>Kaj ili sternu sur tio ru&gcirc;an tukon kaj kovru &gcirc;in per tego el
    antilopaj feloj, kaj ili enmetu &gcirc;iajn stangojn.</l>
  <l n='9'>Kaj ili prenu
    bluan tukon kaj kovru la kandelabron de lumigado kaj &gcirc;iajn
    lucernojn kaj &gcirc;iajn prenilojn kaj &gcirc;iajn cindrujojn, kaj &ccirc;iujn
    &gcirc;iajn oleujojn, kiuj estas uzataj &ccirc;e &gcirc;i.</l>
  <l n='10'>Kaj ili metu &gcirc;in kaj
    &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn en tegon el antilopaj feloj, kaj ili
    metu tion sur portilon.</l>
  <l n='11'>Kaj sur la ora altaro ili sternu bluan
    tukon kaj tegu &gcirc;in per tego el antilopaj feloj, kaj ili enmetu
    &gcirc;iajn stangojn.</l>
  <l n='12'>Kaj ili prenu &ccirc;iujn objektojn de servado, per
    kiuj oni servas en la sanktejo, kaj ili metu tion en bluan tukon
    kaj tegu tion per tego el antilopaj feloj kaj metu sur portilon.</l>
  <l n='13'>Kaj ili purigu la altaron de la cindro kaj sternu sur &gcirc;i
    purpuran tukon.</l>
  <l n='14'>Kaj ili metu sur &gcirc;in &ccirc;iujn &gcirc;iajn objektojn,
    per kiuj oni servas sur &gcirc;i, la karbujojn, la forkojn kaj la
    &scirc;ovelilojn kaj la kalikojn, &ccirc;iujn objektojn de la altaro, kaj ili
    sternu sur &gcirc;i tegon el antilopaj feloj, kaj ili enmetu &gcirc;iajn
    stangojn.</l>
  <l n='15'>Kiam Aaron kaj liaj filoj finos la kovradon de la
    sanktejo kaj de &ccirc;iuj objektoj de la sanktejo &ccirc;e la elmovi&gcirc;o de la
    tendaro, tiam venos la filoj de Kehat, por porti; sed ili ne
    ektu&scirc;u la sankta&jcirc;on, por ke ili ne mortu. Tio estas la porta&jcirc;o de
    la filoj de Kehat &ccirc;e la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='16'>Sub la gardado
    de Eleazar, filo de la pastro Aaron, estas la oleo por la
    lumigado kaj la bonodoraj incensoj kaj la konstanta farunofero
    kaj la oleo de sanktigado, la gardado de la tuta tabernaklo, kaj
    de &ccirc;io, kio estas en &gcirc;i, de la sanktejo kaj de &gcirc;iaj objektoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='18'>Ne pereigu la tribon de la familioj Kehatidaj inter la Levidoj;</l>
  <l n='19'>sed tion faru al ili, por ke ili vivu kaj ne mortu, kiam ili
    alproksimi&gcirc;os al la plejsanktejo: Aaron kaj liaj filoj eniru kaj
    starigu ilin &ccirc;iun &ccirc;e lia servo kaj &ccirc;e lia portota&jcirc;o;</l>
  <l n='20'>sed ili
    ne aliru, por rigardi, kiel oni dismetas la sankta&jcirc;ojn, por ke
    ili ne mortu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='22'>Prikalkulu
    anka&ubreve; la filojn de Ger&scirc;on la&ubreve; iliaj patrodomoj, la&ubreve; iliaj
    familioj.</l>
  <l n='23'>De la havantaj la a&gcirc;on de tridek jaroj kaj pli &gcirc;is
    la havantaj la a&gcirc;on de kvindek jaroj kalkulu ilin, &ccirc;iujn, kiuj
    estas kapablaj por la servado, por plenumi laboron en la
    tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='24'>Tio estas la laboro de la familioj
    Ger&scirc;onidaj, por servi kaj por porti:</l>
  <l n='25'>ili portu la tapi&scirc;ojn de
    la tabernaklo, kaj la tabernaklon de kunveno, &gcirc;ian kovrilon, kaj
    la tegon el la antilopaj feloj, kiu estas super &gcirc;i supre, kaj la
    kovrotukon de la pordo de la tabernaklo de kunveno,</l>
  <l n='26'>kaj la
    kurtenojn de la korto, kaj la kovrotukon de la pordego de la
    korto, kiu estas &ccirc;irka&ubreve; la tabernaklo kaj &ccirc;irka&ubreve; la altaro, kaj
    iliajn &scirc;nurojn kaj &ccirc;iujn iliajn servajn objektojn; kaj &ccirc;ion, kion
    oni devas fari &ccirc;e ili, ili faru.</l>
  <l n='27'>La&ubreve; la ordono de Aaron kaj de
    liaj filoj estu la tuta laborado de la Ger&scirc;onidoj, koncerne &ccirc;ian
    ilian portadon kaj &ccirc;ian ilian laboradon; kaj metu sub ilian
    gardadon &ccirc;ion, kion ili portas.</l>
  <l n='28'>Tio estas la laboro de la
    familioj de la Ger&scirc;onidoj en la tabernaklo de kunveno; kaj la
    kontrolon super ili havas Itamar, filo de la pastro Aaron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>La filojn de Merari prikalkulu la&ubreve; iliaj familioj, la&ubreve; ilia
    patrodomo.</l>
  <l n='30'>De la havantaj la a&gcirc;on de tridek jaroj kaj pli &gcirc;is
    la havantaj la a&gcirc;on de kvindek jaroj prikalkulu ilin, &ccirc;iujn
    servokapablajn, por plenumi la laborojn de la tabernaklo de
    kunveno.</l>
  <l n='31'>Kaj jen estas la ofico de ilia portado &ccirc;e ilia tuta
    laborado en la tabernaklo de kunveno: ili portu la tabulojn de la
    tabernaklo kaj &gcirc;iajn riglilojn kaj &gcirc;iajn kolonojn kaj &gcirc;iajn
    bazojn;</l>
  <l n='32'>kaj la kolonojn de la korto &ccirc;irka&ubreve;e kaj iliajn bazojn
    kaj la najlojn kaj la &scirc;nurojn kun &ccirc;iuj iliaj apartena&jcirc;oj kaj kun
    &ccirc;iuj iliaj servobjektoj; kaj la&ubreve;nome prikalkulu &ccirc;iujn objektojn,
    kiujn ili ofice devas porti.</l>
  <l n='33'>Tio estas la laboro de la
    familioj de la Merariidoj &ccirc;e ilia tuta laborado en la tabernaklo
    de kunveno, sub la kontrolo de Itamar, filo de la pastro Aaron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj Moseo kaj Aaron kaj la estroj de la komunumo prikalkulis
    la Kehatidojn la&ubreve; iliaj familioj kaj la&ubreve; ilia patrodomo,</l>
  <l n='35'>de la
    havantaj la a&gcirc;on de tridek jaroj kaj pli &gcirc;is la havantaj la a&gcirc;on
    de kvindek jaroj, &ccirc;iujn servokapablajn por la laborado en la
    tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='36'>Kaj ilia kalkulita nombro la&ubreve; iliaj
    familioj estis du mil sepcent kvindek.</l>
  <l n='37'>Tio estas la kalkulitoj
    de la familioj Kehatidaj, de &ccirc;iuj laborantoj en la tabernaklo de
    kunveno, kiujn prikalkulis Moseo kaj Aaron la&ubreve; la diro de la
    Eternulo per Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Kaj la kalkulitoj de la filoj de Ger&scirc;on la&ubreve; iliaj familioj kaj
    la&ubreve; ilia patrodomo,</l>
  <l n='39'>de la havantaj la a&gcirc;on de tridek jaroj kaj
    pli &gcirc;is la havantaj la a&gcirc;on de kvindek jaroj, &ccirc;iuj servokapablaj
    por la laborado en la tabernaklo de kunveno,</l>
  <l n='40'>ilia nombro la&ubreve;
    iliaj familioj, la&ubreve; ilia patrodomo, estis du mil sescent tridek.</l>
  <l n='41'>Tio estas la kalkulitoj de la familioj de la filoj de Ger&scirc;on,
    de &ccirc;iuj laborantoj en la tabernaklo de kunveno, kiujn prikalkulis
    Moseo kaj Aaron la&ubreve; la ordono de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>Kaj la kalkulitoj de la familioj de la filoj de Merari la&ubreve;
    iliaj familioj, la&ubreve; ilia patrodomo,</l>
  <l n='43'>de la havantaj la a&gcirc;on de
    tridek jaroj kaj pli &gcirc;is la havantaj la a&gcirc;on de kvindek jaroj,
    &ccirc;iuj servokapablaj por la laborado en la tabernaklo de kunveno,</l>
  <l n='44'>ilia nombro la&ubreve; iliaj familioj estis tri mil ducent.</l>
  <l n='45'>Tio
    estas la kalkulitoj de la familioj de la filoj de Merari, kiujn
    prikalkulis Moseo kaj Aaron la&ubreve; la diro de la Eternulo per Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>&Ccirc;iuj kalkulitoj, kiujn prikalkulis Moseo kaj Aaron kaj la
    estroj de Izrael, la Levidoj la&ubreve; iliaj familioj kaj la&ubreve; ilia
    patrodomo,</l>
  <l n='47'>de la havantaj la a&gcirc;on de tridek jaroj kaj pli &gcirc;is
    la havantaj la a&gcirc;on de kvindek jaroj, &ccirc;iuj servokapablaj por
    plenumi laboron kaj plenumi porton en la tabernaklo de kunveno,</l>
  <l n='48'>ilia nombro estis ok mil kvincent okdek.</l>
  <l n='49'>La&ubreve; la diro de la
    Eternulo per Moseo ili estis kalkulitaj, &ccirc;iu la&ubreve; sia laboro kaj
    portado, kalkulitaj, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ordonu al la
    Izraelidoj, ke ili elsendu el la tendaro &ccirc;iujn leprulojn, kaj
    &ccirc;iujn, kiuj havas elfluon, kaj &ccirc;iujn, kiuj malpuri&gcirc;is de
    mortinto.</l>
  <l n='3'>Kiel virojn, tiel anka&ubreve; virinojn elsendu, ekster la
    tendaron elsendu ilin, por ke ili ne malpurigu siajn tendarojn,
    inter kiuj Mi lo&gcirc;as.</l>
  <l n='4'>Kaj la Izraelidoj faris tiel, kaj ili
    elsendis ilin ekster la tendaron; kiel diris la Eternulo al
    Moseo, tiel faris la Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='6'>Diru al la
    Izraelidoj: Se viro a&ubreve; virino faros ian pekon kontra&ubreve; homo,
    farante per tio krimon kontra&ubreve; la Eternulo, kaj tiu animo
    kulpi&gcirc;os,</l>
  <l n='7'>tiam ili konfesu sian pekon, kiun ili faris, kaj ili
    kompensu sian kulpon plene kaj aldonu &gcirc;ian kvinonon, kaj donu al
    tiu, kontra&ubreve; kiu ili kulpi&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>Sed se tiu homo ne havas
    parencon, al kiu oni povus kompensi la kulpon, tiam la kompenso
    de la kulpo apartenas al la Eternulo, por la pastro, krom la
    vir&scirc;afo de pekliberigo, per kiu li estos pekliberigita.</l>
  <l n='9'>Kaj &ccirc;iu
    oferdono el &ccirc;iuj sankta&jcirc;oj de la Izraelidoj, kiujn ili alportas
    al la pastro, apartenas al li.</l>
  <l n='10'>Kaj &ccirc;ies sanktigita&jcirc;o al li
    apartenas. Se iu ion donas al la pastro, &gcirc;i apartenu al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='12'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: Se ies edzino forflanki&gcirc;os kaj pekos
    kontra&ubreve; li,</l>
  <l n='13'>kaj iu viro ku&scirc;os kun &scirc;i sekskuni&gcirc;e, kaj tio estos
    ka&scirc;ita anta&ubreve; &scirc;ia edzo, &ccirc;ar &scirc;i malpuri&gcirc;is ka&scirc;e, kaj ne estos
    atestanto pri &scirc;i kaj &scirc;i ne estos kaptita;</l>
  <l n='14'>sed atakos lin
    spirito de &jcirc;aluzo kaj li &jcirc;aluzos sian edzinon, kiam &scirc;i estos
    malpuri&gcirc;inta, a&ubreve; atakos lin spirito de &jcirc;aluzo kaj li &jcirc;aluzos sian
    edzinon, kiam &scirc;i ne estos malpuri&gcirc;inta:</l>
  <l n='15'>tiam la edzo alkonduku
    sian edzinon al la pastro, kaj alportu pro &scirc;i kiel oferon dekonon
    de efo da hordea faruno; li ne ver&scirc;u sur &gcirc;in oleon kaj ne metu
    sur &gcirc;in olibanon, &ccirc;ar tio estas farunofero de &jcirc;aluzo, farunofero
    de memorigo, memorigante pri malbonago.</l>
  <l n='16'>Kaj la pastro
    alproksimigos &scirc;in kaj starigos &scirc;in anta&ubreve; la Eternulo;</l>
  <l n='17'>kaj la
    pastro prenos sanktan akvon en argila vazo, kaj iom da tero, kiu
    estos sur la planko de la tabernaklo, la pastro prenos kaj &jcirc;etos
    en la akvon.</l>
  <l n='18'>Kaj la pastro starigos la virinon anta&ubreve; la
    Eternulo kaj disliberigos la harojn sur la kapo de la virino kaj
    donos en &scirc;iajn manojn la farunoferon de la memorigo, tiun
    farunoferon de &jcirc;aluzo, kaj en la mano de la pastro estos akvo
    maldol&ccirc;a, malbeniga.</l>
  <l n='19'>Kaj la pastro &scirc;in &jcirc;urligos, kaj diros al
    la virino: Se neniu viro ku&scirc;is kun vi kaj se vi ne forflanki&gcirc;is
    per malpuri&gcirc;o kun alia viro anstata&ubreve; via edzo, tiam restu
    sendifekta de &ccirc;i tiu maldol&ccirc;a malbeniga akvo;</l>
  <l n='20'>sed se vi
    forflanki&gcirc;is kun alia viro anstata&ubreve; via edzo kaj se vi malpuri&gcirc;is
    kaj iu viro ku&scirc;is kun vi krom via edzo &dash;</l>
  <l n='21'>la pastro &jcirc;urligos la
    virinon per &jcirc;uro de malbeno, kaj la pastro diros al la virino:
    Tiam la Eternulo fordonu vin al malbeno kaj al &jcirc;uro inter via
    popolo, farante vian femuron maldiki&gcirc;inta kaj vian ventron
    &scirc;velinta;</l>
  <l n='22'>kaj &ccirc;i tiu malbeniga akvo eniru en viajn
    interna&jcirc;ojn, por ke &scirc;velu via ventro kaj maldiki&gcirc;u via femuro.
    Kaj la virino diros: Amen, amen!</l>
  <l n='23'>Kaj la pastro enskribos tiun
    &jcirc;urligon en libro kaj lavos &gcirc;in per la maldol&ccirc;a akvo.</l>
  <l n='24'>Kaj li
    trinkigos al la virino la maldol&ccirc;an malbenigan akvon, kaj eniros
    en &scirc;in la malbeniga akvo por maldol&ccirc;o.</l>
  <l n='25'>Kaj la pastro prenos el
    la mano de la virino la farunoferon de &jcirc;aluzo, kaj li skuos la
    farunoferon anta&ubreve; la Eternulo kaj portos &gcirc;in al la altaro.</l>
  <l n='26'>Kaj
    la pastro prenos plenmanon el la farunofero, &gcirc;ian parton de
    memorigo, kaj bruligos sur la altaro, kaj poste li trinkigos al
    la virino la akvon.</l>
  <l n='27'>Kaj kiam li estos trinkiginta al &scirc;i la
    akvon, tiam, se &scirc;i malpuri&gcirc;is kaj pekis kontra&ubreve; sia edzo, eniros
    en &scirc;in la malbeniga akvo por maldol&ccirc;o, kaj &scirc;velos &scirc;ia ventro kaj
    maldiki&gcirc;os &scirc;ia femuro; kaj la virino fari&gcirc;os malbeno inter sia
    popolo.</l>
  <l n='28'>Sed se la virino ne malpuri&gcirc;is kaj &scirc;i estas pura, tiam
    &scirc;i restos sendifekta kaj povos naski infanojn.</l>
  <l n='29'>Tio estas la
    le&gcirc;o pri la &jcirc;aluzo, kiam virino forflanki&gcirc;os kun alia viro
    anstata&ubreve; sia edzo kaj malpuri&gcirc;os,</l>
  <l n='30'>a&ubreve; kiam viron atakos spirito
    de &jcirc;aluzo kaj li &jcirc;aluzos sian edzinon; tiam li starigu la edzinon
    anta&ubreve; la Eternulo, kaj la pastro agu kun &scirc;i la&ubreve; la tuta tiu le&gcirc;o.</l>
  <l n='31'>Kaj la edzo estos pura de kulpo, kaj la edzino portos sian
    pekon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: Se viro a&ubreve; virino decidos fari
    sanktan promeson de konsekri&gcirc;o, por konsekri sin al la Eternulo,</l>
  <l n='3'>tiam li devas deteni sin de vino kaj de ebriiga&jcirc;o, vinagron
    vinan kaj vinagron de ebriiga&jcirc;oj li ne devas trinki, kaj nenian
    trinka&jcirc;on el vinberoj li devas trinki, kaj vinberojn fre&scirc;ajn a&ubreve;
    sekigitajn li ne devas man&gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Dum la tuta tempo de sia
    konsekriteco li devas man&gcirc;i nenion, kio estas farita el vinberoj,
    de la kernoj &gcirc;is la &scirc;elo.</l>
  <l n='5'>Dum la tuta tempo de la promesita
    konsekriteco razilo ne devas ektu&scirc;i lian kapon; &gcirc;is la fini&gcirc;o de
    la tempo, por kiu li konsekris sin al la Eternulo, li estas
    sankta; li lasu libere kreski la harojn de sia kapo.</l>
  <l n='6'>Dum la
    tuta tempo, por kiu li konsekris sin al la Eternulo, li ne aliru
    al mortinta korpo.</l>
  <l n='7'>Ne &ccirc;e sia patro, nek &ccirc;e sia patrino, nek &ccirc;e
    sia frato, nek &ccirc;e sia fratino li malpuri&gcirc;u, se ili mortis; &ccirc;ar
    konsekro al lia Dio estas sur lia kapo.</l>
  <l n='8'>Dum la tuta tempo de
    sia konsekriteco li estas sankta al la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj se iu
    mortos apud li subite, neatendite, kaj li malpurigos sian
    konsekritan kapon, li pritondu sian kapon en la tago de sia
    puri&gcirc;o, en la sepa tago li &gcirc;in pritondu;</l>
  <l n='10'>kaj en la oka tago li
    alportu du turtojn a&ubreve; du kolombidojn al la pastro, al la pordo de
    la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='11'>Kaj la pastro faros el unu pekoferon
    kaj el la dua bruloferon, kaj li pekliberigos lin de tio, kion li
    pekis per la mortinta korpo, kaj li sanktigos lian kapon en tiu
    tago.</l>
  <l n='12'>Kaj li konsekros sin al la Eternulo por la tempo de sia
    konsekriteco, kaj li alportos jara&gcirc;an &scirc;afidon kiel kulpoferon;
    kaj la tempo anta&ubreve;a perdos sian valoron, &ccirc;ar lia konsekriteco
    malpuri&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj jen estas la le&gcirc;o pri la konsekrito: kiam fini&gcirc;os la tempo
    de lia konsekriteco, oni venigu lin al la pordo de la tabernaklo
    de kunveno;</l>
  <l n='14'>kaj li alportu kiel oferon al la Eternulo unu
    jara&gcirc;an &scirc;afidon sendifektan kiel bruloferon, kaj unu jara&gcirc;an
    &scirc;afidinon sendifektan kiel pekoferon, kaj unu vir&scirc;afon
    sendifektan kiel pacoferon,</l>
  <l n='15'>kaj korbon da macoj el delikata
    faruno, kukojn miksitajn kun oleo, kaj flanojn nefermentintajn,
    &scirc;miritajn per oleo, kaj ilian farunoferon kaj ver&scirc;oferon.</l>
  <l n='16'>Kaj
    la pastro prezentos tion anta&ubreve; la Eternulon kaj faros lian
    pekoferon kaj lian bruloferon.</l>
  <l n='17'>Kaj el la vir&scirc;afo li faros
    pacoferon al la Eternulo kune kun la korbo da macoj, kaj la
    pastro faros lian farunoferon kaj lian ver&scirc;oferon.</l>
  <l n='18'>Kaj la
    konsekrito pritondos &ccirc;e la pordo de la tabernaklo de kunveno sian
    konsekritan kapon, kaj li prenos la harojn de sia konsekrita
    kapo, kaj metos sur la fajron, kiu estas sub la pacofero.</l>
  <l n='19'>Kaj
    la pastro prenos la kuiritan &scirc;ultron de la vir&scirc;afo kaj unu
    nefermentintan kukon el la korbo kaj unu nefermentintan flanon,
    kaj li metos tion sur la manon de la konsekrito, kiam tiu estos
    pritondinta sian konsekritan kapon.</l>
  <l n='20'>Kaj la pastro skuos tion
    kiel skuoferon anta&ubreve; la Eternulo; sanktigita &gcirc;i estu por la
    pastro, krom la brusta&jcirc;o de skuado kaj la femuro de levado. Poste
    la konsekrito povas trinki vinon.</l>
  <l n='21'>Tio estas la le&gcirc;o pri
    konsekrito, kiu donis sanktan promeson; lia ofero apartenas al la
    Eternulo pro lia konsekriteco, krom tio, kion permesos al li lia
    bonhavo; konforme al sia promeso, kiun li promesis, li faru, la&ubreve;
    la le&gcirc;o pri lia konsekriteco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='23'>Diru al Aaron
    kaj al liaj filoj jene: Tiamaniere benu la Izraelidojn; diru al
    ili:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>La Eternulo vin benu kaj vin gardu;</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>La Eternulo lumu al vi per Sia viza&gcirc;o kaj favorkoru vin;</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>La Eternulo turnu Sian viza&gcirc;on al vi kaj donu al vi pacon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Tiel ili metu Mian nomon sur la Izraelidojn, kaj Mi ilin
    benos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tago, kiam Moseo finis la starigadon de la tabernaklo,
    kiam li sanktoleis &gcirc;in kaj sanktigis &gcirc;in kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn
    apartena&jcirc;ojn kaj la altaron kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn kaj
    sanktoleis ilin kaj sanktigis ilin,</l>
  <l n='2'>tiam alportis la estroj de
    Izrael, la &ccirc;efoj de siaj patrodomoj, tiuj estroj de la triboj,
    tiuj, kiuj administris la kalkuladon &dash;</l>
  <l n='3'>ili alportis siajn
    oferojn anta&ubreve; la Eternulon, ses kovritajn veturilojn kaj dek du
    bovojn, po unu veturilo de du estroj kaj po unu bovo de &ccirc;iu, kaj
    ili venigis tion anta&ubreve; la tabernaklon.</l>
  <l n='4'>Kaj la Eternulo
    ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='5'>Prenu de ili, kaj tio estu por la
    plenumado de la laboroj &ccirc;e la tabernaklo de kunveno; kaj donu
    tion al la Levidoj, al &ccirc;iu la&ubreve; la speco de lia laborado.</l>
  <l n='6'>Kaj
    Moseo prenis la veturilojn kaj la bovojn kaj donis ilin al la
    Levidoj.</l>
  <l n='7'>Du veturilojn kaj kvar bovojn li donis al la filoj de
    Ger&scirc;on la&ubreve; la speco de ilia laborado;</l>
  <l n='8'>kaj kvar veturilojn kaj
    ok bovojn li donis al la filoj de Merari la&ubreve; la speco de ilia
    laborado, sub la kontrolo de Itamar, filo de la pastro Aaron.</l>
  <l n='9'>Sed al la filoj de Kehat li ne donis, &ccirc;ar ili havis laboradon
    sanktan; sur la &scirc;ultroj ili devis porti.</l>
  <l n='10'>Kaj la estroj
    alportis oferojn por ina&ubreve;gura dono de la altaro, en la tago, en
    kiu &gcirc;i estis sanktoleita; kaj la estroj alportis sian oferon
    anta&ubreve; la altaron.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Po unu estro
    en tago ili alportu sian oferon por la ina&ubreve;guro de la altaro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>En la unua tago la alportanto de sia ofero estis Na&hcirc;&scirc;on, filo
    de Aminadab, de la tribo de Jehuda.</l>
  <l n='13'>Kaj lia ofero estis: unu
    ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de cent tridek sikloj, unu
    ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la sankta siklo, amba&ubreve;
    plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo, por farunofero;</l>
  <l n='14'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='15'>unu bovido, unu
    vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='16'>unu kapro por
    pekofero;</l>
  <l n='17'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj, kvin
    virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de Na&hcirc;&scirc;on,
    filo de Aminadab.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>En la dua tago alportis Natanel, filo de Cuar, estro de
    Isa&hcirc;ar.</l>
  <l n='19'>Li alportis sian oferon, kiu estis: unu ar&gcirc;enta plado,
    havanta la pezon de cent tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de
    sepdek sikloj, la&ubreve; la sankta siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata
    faruno, miksita kun oleo, por farunofero;</l>
  <l n='20'>unu ora kulero
    deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='21'>unu bovido, unu vir&scirc;afo, unu
    jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='22'>unu kapro por pekofero;</l>
  <l n='23'>kaj
    por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj, kvin virkaproj, kvin
    jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de Netanel, filo de Cuar.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>En la tria tago &dash; la estro de la Zebulunidoj, Eliab, filo de
    &Hcirc;elon.</l>
  <l n='25'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de cent
    tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la sankta
    siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo, por
    farunofero;</l>
  <l n='26'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='27'>unu
    bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='28'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='29'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    Eliab, filo de &Hcirc;elon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>En la kvara tago &dash; la estro de la Rubenidoj, Elicur, filo de
    &Scirc;edeur.</l>
  <l n='31'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de cent
    tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la sankta
    siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo, por
    farunofero;</l>
  <l n='32'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='33'>unu
    bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='34'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='35'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    Elicur, filo de &Scirc;edeur.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>En la kvina tago &dash; la estro de la Simeonidoj, &Scirc;elumiel, filo de
    Curi&scirc;adaj.</l>
  <l n='37'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de
    cent tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la
    sankta siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo,
    por farunofero;</l>
  <l n='38'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='39'>unu bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='40'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='41'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    &Scirc;elumiel, filo de Curi&scirc;adaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>En la sesa tago &dash; la estro de la Gadidoj, Eljasaf, filo de
    Deuel.</l>
  <l n='43'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de cent
    tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la sankta
    siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo, por
    farunofero;</l>
  <l n='44'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='45'>unu
    bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='46'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='47'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    Eljasaf, filo de Deuel.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='48'>En la sepa tago &dash; la estro de la Efraimidoj, Eli&scirc;ama, filo de
    Amihud.</l>
  <l n='49'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de cent
    tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la sankta
    siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo, por
    farunofero;</l>
  <l n='50'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='51'>unu
    bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='52'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='53'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    Eli&scirc;ama, filo de Amihud.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='54'>En la oka tago &dash; la estro de la Manaseidoj, Gamliel, filo de
    Pedacur.</l>
  <l n='55'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de
    cent tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la
    sankta siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo,
    por farunofero;</l>
  <l n='56'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='57'>unu bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='58'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='59'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    Gamliel, filo de Pedacur.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='60'>En la na&ubreve;a tago &dash; la estro de la Benjamenidoj, Abidan, filo de
    Gideoni.</l>
  <l n='61'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de
    cent tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la
    sankta siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo,
    por farunofero;</l>
  <l n='62'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='63'>unu bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='64'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='65'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    Abidan, filo de Gideoni.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='66'>En la deka tago &dash; la estro de la Danidoj, A&hcirc;iezer, filo de
    Ami&scirc;adaj.</l>
  <l n='67'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de
    cent tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la
    sankta siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo,
    por farunofero;</l>
  <l n='68'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='69'>unu bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='70'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='71'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    A&hcirc;iezer, filo de Ami&scirc;adaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='72'>En la dek-unua tago &dash; la estro de la A&scirc;eridoj, Pagiel, filo de
    O&hcirc;ran.</l>
  <l n='73'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de cent
    tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la sankta
    siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo, por
    farunofero;</l>
  <l n='74'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='75'>unu
    bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='76'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='77'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    Pagiel, filo de O&hcirc;ran.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='78'>En la dek-dua tago &dash; la estro de la Naftaliidoj, A&hcirc;ira, filo de
    Enan.</l>
  <l n='79'>Lia ofero: unu ar&gcirc;enta plado, havanta la pezon de cent
    tridek sikloj, unu ar&gcirc;enta kaliko de sepdek sikloj, la&ubreve; la sankta
    siklo, amba&ubreve; plenaj de delikata faruno, miksita kun oleo, por
    farunofero;</l>
  <l n='80'>unu ora kulero deksikla, plena de incenso;</l>
  <l n='81'>unu
    bovido, unu vir&scirc;afo, unu jara&gcirc;a &scirc;afido por brulofero;</l>
  <l n='82'>unu
    kapro por pekofero;</l>
  <l n='83'>kaj por pacofero du bovoj, kvin vir&scirc;afoj,
    kvin virkaproj, kvin jara&gcirc;aj &scirc;afidoj. Tio estis la ofero de
    A&hcirc;ira, filo de Enan.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='84'>Tia estis la ina&ubreve;gura dono de la altaro, en la tago, en kiu &gcirc;i
    estis sanktoleita, de la estroj de Izrael: dek du ar&gcirc;entaj
    pladoj, dek du ar&gcirc;entaj kalikoj, dek du oraj kuleroj;</l>
  <l n='85'>po cent
    tridek sikloj da ar&gcirc;ento havis &ccirc;iu plado, kaj po sepdek &ccirc;iu
    kaliko; la tuta ar&gcirc;ento de tiuj vazoj estis du mil kvarcent
    sikloj la&ubreve; la sankta siklo.</l>
  <l n='86'>Da oraj kuleroj plenaj de incenso
    estis dek du; po dek sikloj havis &ccirc;iu kulero, la&ubreve; la sankta
    siklo; la tuta oro de la kuleroj estis cent dudek sikloj.</l>
  <l n='87'>&Ccirc;iuj
    brutoj por brulofero estis: dek du bovidoj, dek du vir&scirc;afoj, dek
    du jara&gcirc;aj &scirc;afidoj, kaj al ili farunoferoj; kaj dek du kaproj por
    pekofero.</l>
  <l n='88'>Kaj &ccirc;iuj brutoj por pacofero estis: dudek kvar
    bovoj, sesdek vir&scirc;afoj, sesdek virkaproj, sesdek jara&gcirc;aj &scirc;afidoj.
    Tio estis la ina&ubreve;gura dono de la altaro, post kiam &gcirc;i estis
    sanktoleita.</l>
  <l n='89'>Kaj kiam Moseo eniris en la tabernaklon de
    kunveno, por paroli kun Li, li a&ubreve;dis la Vo&ccirc;on, parolantan al li
    de super la fermoplato, kiu estas sur la kesto de atesto, inter
    la du keruboj; kaj estis parolate al li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al Aaron,
    kaj diru al li: Kiam vi ekbruligos la lucernojn, tiam sur la
    anta&ubreve;an flankon de la kandelabro lumu la sep lucernoj.</l>
  <l n='3'>Kaj
    Aaron tiel faris; sur la anta&ubreve;an flankon de la kandelabro li
    lumigis la lucernojn, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='4'>Kaj
    jen estas la aran&gcirc;o de la kandelabro: for&gcirc;ita el oro, de &gcirc;ia
    trunko &gcirc;is &gcirc;iaj floroj, for&gcirc;ita &gcirc;i estis; la&ubreve; la modelo, kiun
    montris la Eternulo al Moseo, tiel li faris la kandelabron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='6'>Prenu la
    Levidojn el inter la Izraelidoj kaj purigu ilin.</l>
  <l n='7'>Kaj tiel agu
    kun ili, por purigi ilin: aspergu ilin per akvo propeka, kaj ili
    prirazu sian tutan korpon kaj lavu siajn vestojn kaj purigu sin.</l>
  <l n='8'>Kaj ili prenu bovidon kaj al &gcirc;i farunoferon, delikatan farunon,
    miksitan kun oleo, kaj duan bovidon prenu por pekofero.</l>
  <l n='9'>Kaj
    venigu la Levidojn anta&ubreve; la tabernaklon de kunveno, kaj kunvenigu
    la tutan komunumon de la Izraelidoj.</l>
  <l n='10'>Kaj alvenigu la Levidojn
    anta&ubreve; la Eternulon, kaj la Izraelidoj metu siajn manojn sur la
    Levidojn.</l>
  <l n='11'>Kaj Aaron faru super la Levidoj skuon anta&ubreve; la
    Eternulo en la nomo de la Izraelidoj, por ke ili komencu fari la
    servon al la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Kaj la Levidoj metu siajn manojn sur la
    kapojn de la bovidoj, kaj faru el unu pekoferon kaj el la dua
    bruloferon al la Eternulo, por pekliberigi la Levidojn.</l>
  <l n='13'>Kaj
    starigu la Levidojn anta&ubreve; Aaron kaj anta&ubreve; liaj filoj, kaj faru
    super ili skuon anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj tiel apartigu la
    Levidojn el inter la Izraelidoj, kaj la Levidoj apartenu al Mi.</l>
  <l n='15'>Kaj post tio la Levidoj eniros, por servi en la tabernaklo de
    kunveno, kiam vi estos puriginta ilin kaj plenuminta super ili la
    skuon.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar ili estas fordonitaj al Mi el inter la Izraelidoj;
    anstata&ubreve; &ccirc;iuj utermalfermintoj unuenaskitoj el &ccirc;iuj Izraelidoj Mi
    prenis ilin por Mi.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar al Mi apartenas &ccirc;iuj unuenaskitoj de
    la Izraelidoj, el la homoj kaj el la brutoj; en la tago, en kiu
    Mi batis &ccirc;iujn unuenaskitojn en la lando Egipta, Mi sanktigis
    ilin por Mi.</l>
  <l n='18'>Kaj Mi prenis la Levidojn anstata&ubreve; &ccirc;iuj
    unuenaskitoj inter la Izraelidoj.</l>
  <l n='19'>Kaj Mi fordonis la Levidojn
    al Aaron kaj al liaj filoj el inter la Izraelidoj, por ke ili
    faru servon pro la Izraelidoj en la tabernaklo de kunveno kaj por
    pekliberigi la Izraelidojn; por ke ne trafu la Izraelidojn frapo,
    se la Izraelidoj alproksimi&gcirc;us al la sanktejo.</l>
  <l n='20'>Kaj Moseo kaj
    Aaron kaj la tuta komunumo de la Izraelidoj agis kun la Levidoj
    konforme al &ccirc;io, kion la Eternulo ordonis al Moseo pri la
    Levidoj; tiel agis kun ili la Izraelidoj.</l>
  <l n='21'>Kaj la Levidoj sin
    purigis kaj lavis siajn vestojn, kaj Aaron faris super ili skuon
    anta&ubreve; la Eternulo, kaj Aaron pekliberigis ilin, por purigi ilin.</l>
  <l n='22'>Kaj post tio la Levidoj eniris, por plenumi sian servon en la
    tabernaklo de kunveno anta&ubreve; Aaron kaj anta&ubreve; liaj filoj; kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo pri la Levidoj, tiel oni agis kun ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='24'>Jen estas, kio
    koncernas la Levidojn: de la a&gcirc;o de dudek kvin jaroj kaj pli ili
    devas eniri en sian oficon pri la servado en la tabernaklo de
    kunveno.</l>
  <l n='25'>Kaj de la a&gcirc;o de kvindek jaroj ili retiri&gcirc;os el la
    ofico de la servado kaj ne servos plu.</l>
  <l n='26'>Tiam ili servos siajn
    fratojn en la tabernaklo de kunveno, plenumante gardadon, sed ne
    farante servadon. Tiel agu kun la Levidoj koncerne ilian oficon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo en la dezerto Sinaj en la
    dua jaro post ilia eliro el la lando Egipta, en la unua monato,
    dirante:</l>
  <l n='2'>La Izraelidoj faru la Paskon en la difinita tempo.</l>
  <l n='3'>En la dek-kvara tago de &ccirc;i tiu monato, &ccirc;irka&ubreve; la vespero, faru
    &gcirc;in en &gcirc;ia tempo; la&ubreve; &ccirc;iuj &gcirc;iaj le&gcirc;oj kaj la&ubreve; &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    instrukcioj faru &gcirc;in.</l>
  <l n='4'>Kaj Moseo diris al la Izraelidoj, ke ili
    faru la Paskon.</l>
  <l n='5'>Kaj ili faris la Paskon en la unua monato, en
    la dek-kvara tago de la monato, &ccirc;irka&ubreve; la vespero, en la dezerto
    Sinaj; konforme al &ccirc;io, kion la Eternulo ordonis al Moseo, tiel
    faris la Izraelidoj.</l>
  <l n='6'>Sed estis homoj, kiuj estis malpuraj pro
    ektu&scirc;o de mortinta homo kaj ne povis fari la Paskon en tiu tago;
    ili venis anta&ubreve; Moseon kaj Aaronon en tiu tago;</l>
  <l n='7'>kaj tiuj homoj
    diris al li: Ni estas malpuraj pro ektu&scirc;o de mortinta homo; kial
    ni estu esceptataj, ke ni ne alportu la oferon al la Eternulo en
    &gcirc;ia tempo inter la Izraelidoj?</l>
  <l n='8'>Kaj Moseo diris al ili: Staru;
    mi a&ubreve;skultos, kion la Eternulo ordonos koncerne vin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='10'>Parolu al la
    Izraelidoj, dirante: Se iu el vi a&ubreve; el viaj estontaj generacioj
    estos malpura pro ektu&scirc;o de mortinta homo, a&ubreve; se iu estos en
    malproksima vojiro, tamen li faru Paskon al la Eternulo.</l>
  <l n='11'>En la
    dua monato, en la dek-kvara tago, &ccirc;irka&ubreve; la vespero ili faru &gcirc;in;
    kun macoj kaj maldol&ccirc;aj herboj ili &gcirc;in man&gcirc;u.</l>
  <l n='12'>Ili ne lasu iom
    el &gcirc;i &gcirc;is la mateno, kaj oston ili ne rompu en &gcirc;i; la&ubreve; &ccirc;iuj ritoj
    de la Pasko ili faru &gcirc;in.</l>
  <l n='13'>Sed se iu estas pura kaj ne trovi&gcirc;as
    en vojiro kaj tamen ne faras la Paskon, ties animo ekstermi&gcirc;os el
    inter sia popolo, &ccirc;ar oferon al la Eternulo li ne alportis en &gcirc;ia
    tempo; sian pekon portos tiu homo.</l>
  <l n='14'>Kaj se lo&gcirc;os &ccirc;e vi
    fremdulo, li anka&ubreve; faru Paskon al la Eternulo; la&ubreve; la rito de la
    Pasko kaj la&ubreve; &gcirc;ia regularo li faru: sama regularo estu por vi,
    kiel por la fremdulo, tiel por la indi&gcirc;eno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>En la tago, en kiu estis starigita la tabernaklo, nubo kovris
    la tabernaklon super la tendo de atesto, kaj vespere estis super
    la tabernaklo kvaza&ubreve; aspekto de fajro &gcirc;is la mateno.</l>
  <l n='16'>Tiel
    estis &ccirc;iam: nubo &gcirc;in kovris, kaj fajra aspekto en la nokto.</l>
  <l n='17'>Kaj kiam levi&gcirc;adis la nubo de super la tabernaklo, tuj poste
    elmovi&gcirc;adis la Izraelidoj; kaj sur la loko, kie haltadis la nubo,
    tie starigadis sian tendaron la Izraelidoj.</l>
  <l n='18'>La&ubreve; la ordono de
    la Eternulo la Izraelidoj elmovi&gcirc;adis, kaj la&ubreve; la ordono de la
    Eternulo ili starigadis sian tendaron; dum la tuta tempo, kiam la
    nubo restis super la tabernaklo, ili staradis tendare.</l>
  <l n='19'>Kaj se
    la nubo restadis super la tabernaklo longan tempon, la Izraelidoj
    plenumadis la instrukcion de la Eternulo kaj ne elmovi&gcirc;adis.</l>
  <l n='20'>Iufoje la nubo restadis kelke da tagoj super la tabernaklo, sed
    ili la&ubreve; la ordono de la Eternulo restadis tendare kaj la&ubreve; la
    ordono de la Eternulo elmovi&gcirc;adis.</l>
  <l n='21'>Iufoje la nubo restadis de
    vespero &gcirc;is mateno; tiam, kiam la nubo levi&gcirc;is matene, ili
    elmovi&gcirc;adis; iufoje tagon kaj nokton &dash; kiam la nubo levi&gcirc;is, ili
    elmovi&gcirc;adis.</l>
  <l n='22'>Iufoje du tagojn a&ubreve; monaton a&ubreve; pli longan tempon &dash; kiel longe la nubo super la tabernaklo restis super &gcirc;i, la
    Izraelidoj restadis tendare kaj ne elmovi&gcirc;adis; sed kiam &gcirc;i
    levi&gcirc;is, ili elmovi&gcirc;adis.</l>
  <l n='23'>La&ubreve; la ordono de la Eternulo ili
    restadis tendare, kaj la&ubreve; la ordono de la Eternulo ili
    elmovi&gcirc;adis; ili plenumadis la instrukcion de la Eternulo,
    konforme al tio, kiel la Eternulo ordonis per Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Faru al vi du
    ar&gcirc;entajn trumpetojn, for&gcirc;itaj faru ilin; kaj ili servu al vi por
    kunvokado de la komunumo kaj por elmovi&gcirc;ado de la tendaroj.</l>
  <l n='3'>Kiam oni simple trumpetos per ili, tiam kolekti&gcirc;u al vi la tuta
    komunumo anta&ubreve; la pordo de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='4'>Kaj se oni
    trumpetos per unu el ili, tiam kolekti&gcirc;u al vi la princoj, la
    milestroj de Izrael.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam vi trumpetos tambursone, tiam
    elmovi&gcirc;u la tendaroj, kiuj staras oriente.</l>
  <l n='6'>Kaj kiam vi
    trumpetos tambursone duan fojon, tiam elmovi&gcirc;u la tendaroj, kiuj
    staras sude; oni trumpetu tambursone, kiam ili devos elmovi&gcirc;i.</l>
  <l n='7'>Sed kiam oni devas kunvenigi la komunumon, tiam trumpetu simple,
    sed ne tambursone.</l>
  <l n='8'>Kaj la filoj de Aaron, la pastroj, trumpetu
    per la trumpetoj; tio estu por vi le&gcirc;o eterna en viaj generacioj.</l>
  <l n='9'>Kaj kiam vi komencos militon en via lando kontra&ubreve; malamiko, kiu
    premas vin, tiam trumpetu tambursone per trumpetoj; kaj tiam vi
    estos rememoritaj anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, kaj vi estos
    helpitaj kontra&ubreve; viaj malamikoj.</l>
  <l n='10'>Kaj en la tago de via &gcirc;ojo
    kaj en viaj festoj kaj en viaj novmonataj tagoj trumpetu per
    trumpetoj &ccirc;e viaj bruloferoj kaj &ccirc;e viaj pacoferoj; kaj tio estos
    memorigo pri vi anta&ubreve; via Dio: Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>En la dua jaro, en la dua monato, en la dudeka tago de la
    monato, levi&gcirc;is la nubo de super la tabernaklo de atesto.</l>
  <l n='12'>Kaj
    elmovi&gcirc;is la Izraelidoj en sian vojiron el la dezerto Sinaj, kaj
    la nubo haltis en la dezerto Paran.</l>
  <l n='13'>Kaj ili elmovi&gcirc;is la unuan
    fojon konforme al la ordono de la Eternulo per Moseo.</l>
  <l n='14'>Kaj unue
    elmovi&gcirc;is la standardo de la tendaro de la Jehudaidoj la&ubreve; iliaj
    ta&ccirc;mentoj, kaj super &gcirc;ia ta&ccirc;mento estis Na&hcirc;&scirc;on, filo de Aminadab.</l>
  <l n='15'>Kaj super la ta&ccirc;mento de la tribo de la Isa&hcirc;aridoj estis
    Netanel, filo de Cuar.</l>
  <l n='16'>Kaj super la ta&ccirc;mento de la tribo de la
    Zebulunidoj estis Eliab, filo de &Hcirc;elon.</l>
  <l n='17'>Kaj oni dismetis la
    tabernaklon, kaj elmovi&gcirc;is la filoj de Ger&scirc;on kaj la filoj de
    Merari, portantaj la tabernaklon.</l>
  <l n='18'>Kaj elmovi&gcirc;is la standardo
    de la tendaro de Ruben la&ubreve; iliaj ta&ccirc;mentoj, kaj super &gcirc;ia
    ta&ccirc;mento estis Elicur, filo de &Scirc;edeur.</l>
  <l n='19'>Kaj super la ta&ccirc;mento
    de la tribo de la Simeonidoj estis &Scirc;elumiel, filo de Curi&scirc;adaj.</l>
  <l n='20'>Kaj super la ta&ccirc;mento de la tribo de la Gadidoj estis Eljasaf,
    filo de Deuel.</l>
  <l n='21'>Kaj elmovi&gcirc;is la Kehatidoj, portantaj la
    sankta&jcirc;ojn; sed oni starigis la tabernaklon anta&ubreve; ilia alveno.</l>
  <l n='22'>Kaj elmovi&gcirc;is la standardo de la tendaro de la Efraimidoj la&ubreve;
    iliaj ta&ccirc;mentoj, kaj super &gcirc;ia ta&ccirc;mento estis Eli&scirc;ama, filo de
    Amihud.</l>
  <l n='23'>Kaj super la ta&ccirc;mento de la tribo de la Manaseidoj
    estis Gamliel, filo de Pedacur.</l>
  <l n='24'>Kaj super la ta&ccirc;mento de la
    tribo de la Benjamenidoj estis Abidan, filo de Gideoni.</l>
  <l n='25'>Kaj
    elmovi&gcirc;is la standardo de la tendaro de la Danidoj, la finulo de
    &ccirc;iuj tendaroj, la&ubreve; iliaj ta&ccirc;mentoj, kaj super &gcirc;ia ta&ccirc;mento estis
    A&hcirc;iezer, filo de Ami&scirc;adaj.</l>
  <l n='26'>Kaj super la ta&ccirc;mento de la tribo
    de la A&scirc;eridoj estis Pagiel, filo de O&hcirc;ran.</l>
  <l n='27'>Kaj super la
    ta&ccirc;mento de la tribo de la Naftaliidoj estis A&hcirc;ira, filo de Enan.</l>
  <l n='28'>Tiaj estis la mar&scirc;oj de la Izraelidoj la&ubreve; iliaj ta&ccirc;mentoj. Kaj
    ili elmovi&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj Moseo diris al &Hcirc;obab, filo de Reuel la Midjanido, la
    bopatro de Moseo: Ni vojiras al tiu loko, pri kiu la Eternulo
    diris: &Gcirc;in Mi donos al vi; iru kun ni, kaj ni faros al vi bonon,
    &ccirc;ar la Eternulo promesis bonon al Izrael.</l>
  <l n='30'>Sed tiu diris al li:
    Mi ne iros, sed al mia lando kaj al mia parencaro mi iros.</l>
  <l n='31'>Kaj
    li diris: Ho, ne forlasu nin; &ccirc;ar vi scias, kie ni povas starigi
    tendaron en la dezerto, kaj vi estos por ni kiel okuloj;</l>
  <l n='32'>se vi
    iros kun ni, tiam la bonon, kiun la Eternulo faros al ni, ni
    faros al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj ili ekvojiris for de la monto de la Eternulo vojon de tri
    tagoj; kaj la kesto de la interligo de la Eternulo iris anta&ubreve; ili
    la tritagan vojon, por esplori por ili lokon de ripozo.</l>
  <l n='34'>Kaj la
    nubo de la Eternulo estis super ili dum la tago, kiam ili iris el
    la tendaro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Kaj &ccirc;iufoje, kiam la kesto elmovi&gcirc;is, Moseo diradis: Levi&gcirc;u,
    ho Eternulo, kaj dis&jcirc;eti&gcirc;u Viaj malamikoj, kaj forkuru Viaj
    malamantoj for de Via viza&gcirc;o.</l>
  <l n='36'>Kaj kiam &gcirc;i haltis, li diradis:
    Revenu, ho Eternulo, al la multegaj miloj de Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la popolo komencis murmuri pri sia malfeli&ccirc;o al la oreloj
    de la Eternulo; kaj kiam la Eternulo tion a&ubreve;dis, Lia kolero
    ekflamis; kaj ekbrulis inter ili fajro de la Eternulo, kaj &gcirc;i
    komencis ekstermadon en la rando de la tendaro.</l>
  <l n='2'>Tiam la popolo
    ekkriis al Moseo, kaj Moseo pre&gcirc;is al la Eternulo, kaj la fajro
    estingi&gcirc;is.</l>
  <l n='3'>Kaj li donis al tiu loko la nomon Tabera, &ccirc;ar
    brulis inter ili la fajro de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj la ali&gcirc;inta popolamaso inter ili komencis aperigi
    kapricojn; kaj anka&ubreve; la Izraelidoj ekploris, kaj diris: Kiu
    man&gcirc;igos al ni viandon?</l>
  <l n='5'>Ni memoras la fi&scirc;ojn, kiujn ni man&gcirc;is
    en Egiptujo senpage, la kukumojn kaj la melonojn kaj la poreojn
    kaj la bulbojn kaj la ajlojn.</l>
  <l n='6'>Kaj nun nia animo velkas; estas
    nenio krom &ccirc;i tiu manao anta&ubreve; niaj okuloj.</l>
  <l n='7'>Kaj la manao estis
    kiel semo de koriandro, kaj &gcirc;ia aspekto estis kiel la aspekto de
    bedelio.</l>
  <l n='8'>La popolo disiradis kaj kolektadis kaj mueladis per
    muel&scirc;tonoj a&ubreve; pistadis en pistujo, kaj kuiradis en kaldrono kaj
    faradis el &gcirc;i kukojn; kaj &gcirc;ia gusto estis kiel la gusto de oleaj
    kukoj.</l>
  <l n='9'>Kaj kiam la roso faladis sur la tendaron en la nokto,
    tiam faladis sur &gcirc;in anka&ubreve; la manao.</l>
  <l n='10'>Moseo a&ubreve;dis, ke la popolo
    ploras en siaj familioj, &ccirc;iu &ccirc;e la pordo de sia tendo; kaj forte
    ekflamis la kolero de la Eternulo, kaj Moseon tio afliktis.</l>
  <l n='11'>Kaj Moseo diris al la Eternulo: Kial Vi faris malbonon al Via
    sklavo? kaj kial mi ne pla&ccirc;is al Vi, ke Vi metis la &scirc;ar&gcirc;on de tiu
    tuta popolo sur min?</l>
  <l n='12'>&Ccirc;u mi embriigis tiun tutan popolon? a&ubreve; &ccirc;u
    mi &gcirc;in naskis, ke Vi diris al mi: Portu &gcirc;in sur via brusto, kiel
    portas nutristino su&ccirc;infanon, en la landon, pri kiu Vi &jcirc;uris al
    &gcirc;iaj patroj?</l>
  <l n='13'>Kie mi prenos viandon, por doni al tiu tuta
    popolo? &ccirc;ar ili ploras anta&ubreve; mi, dirante: Donu al ni viandon por
    man&gcirc;i.</l>
  <l n='14'>Ne povas mi sola porti tiun tutan popolon, &ccirc;ar &gcirc;i estas
    tro peza por mi.</l>
  <l n='15'>Kaj se Vi tiel agas kun mi, tiam mortigu min,
    se mi pla&ccirc;as al Vi, por ke mi ne vidu mian malfeli&ccirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Tiam la Eternulo diris al Moseo: Kolektu al Mi sepdek virojn
    el la pleja&gcirc;uloj de Izrael, pri kiuj vi scias, ke ili estas la
    pleja&gcirc;uloj de la popolo kaj &gcirc;iaj gvidantoj, kaj prenu ilin al la
    tabernaklo de kunveno, ke ili stari&gcirc;u tie kun vi.</l>
  <l n='17'>Kaj Mi
    mallevi&gcirc;os kaj parolos tie kun vi, kaj Mi deprenos iom de la
    spirito, kiu estas sur vi, kaj Mi metos sur ilin, por ke ili
    portu kun vi la &scirc;ar&gcirc;on de la popolo kaj por ke vi ne portu sola.</l>
  <l n='18'>Kaj al la popolo diru: Prepari&gcirc;u por morga&ubreve;, kaj vi man&gcirc;os
    viandon; &ccirc;ar vi ploris al la oreloj de la Eternulo, dirante: Kiu
    man&gcirc;igos al ni viandon? bone estis al ni en Egiptujo &dash; tial la
    Eternulo donos al vi viandon, kaj vi man&gcirc;os.</l>
  <l n='19'>Ne dum unu tago
    vi man&gcirc;os, kaj ne dum du tagoj kaj ne dum kvin tagoj kaj ne dum
    dek tagoj kaj ne dum dudek tagoj;</l>
  <l n='20'>sed dum tuta monato, &gcirc;is &gcirc;i
    eliros tra viaj nazotruoj kaj fari&gcirc;os al vi abomena&jcirc;o, pro tio,
    ke vi mal&scirc;atis la Eternulon, kiu estas inter vi, kaj vi ploris
    anta&ubreve; Li, dirante: Por kio ni eliris el Egiptujo?</l>
  <l n='21'>Kaj Moseo
    diris: El sescent mil piedirantoj konsistas la popolo, en kies
    mezo mi estas; kaj Vi diras: Mi donos al ili viandon, ke ili
    man&gcirc;os dum tuta monato!</l>
  <l n='22'>&Ccirc;u oni bu&ccirc;u por ili &scirc;afojn kaj bovojn,
    por ke sufi&ccirc;u por ili? a&ubreve; &ccirc;u &ccirc;iujn fi&scirc;ojn de la maro oni kolektu
    por ili, por ke sufi&ccirc;u por ili?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Tiam la Eternulo diris al Moseo: &Ccirc;u la brako de la Eternulo
    estas tro mallonga? nun vi vidos, &ccirc;u plenumi&gcirc;os al vi Mia vorto,
    a&ubreve; ne.</l>
  <l n='24'>Kaj Moseo eliris, kaj transdiris al la popolo la
    vortojn de la Eternulo; kaj li kolektis sepdek virojn el la
    pleja&gcirc;uloj de la popolo, kaj li starigis ilin &ccirc;irka&ubreve; la
    tabernaklo.</l>
  <l n='25'>Kaj la Eternulo mallevi&gcirc;is en nubo kaj parolis kun
    li, kaj Li deprenis iom de la spirito, kiu estis sur li, kaj
    metis sur la sepdek virojn pleja&gcirc;ulojn. Kaj kiam haltis sur ili
    la spirito, ili ekprofetis kaj ne &ccirc;esis.</l>
  <l n='26'>Sed restis du viroj
    en la tendaro; la nomo de unu estis Eldad, kaj la nomo de la dua
    estis Medad; kaj suriris sur ilin la spirito &dash; &ccirc;ar ili estis inter
    la enskribitaj, sed ne eliris al la tabernaklo &dash; kaj ili
    ekprofetis en la tendaro.</l>
  <l n='27'>Tiam kuris junulo kaj raportis al
    Moseo, kaj diris: Eldad kaj Medad profetas en la tendaro.</l>
  <l n='28'>Kaj
    respondis Josuo, filo de Nun, kaj servanto de Moseo detempe de
    lia juneco, kaj diris: Mia sinjoro Moseo, malpermesu al ili.</l>
  <l n='29'>Sed Moseo diris al li: &Ccirc;u vi &jcirc;aluzas pri mi? estus dezirinde, ke
    la tuta popolo de la Eternulo fari&gcirc;u profetoj, se la Eternulo
    metus Sian spiriton sur ilin.</l>
  <l n='30'>Kaj revenis Moseo en la
    tendaron, li kaj la pleja&gcirc;uloj de Izrael.</l>
  <l n='31'>Kaj vento elmovi&gcirc;is
    de la Eternulo, kaj alportis de la maro koturnojn kaj &jcirc;etis ilin
    sur la tendaron, sur la spaco de unutaga irado sur unu flanko kaj
    sur la spaco de unutaga irado sur la dua flanko, &ccirc;irka&ubreve; la
    tendaro kaj en denseco de du ulnoj super la tero.</l>
  <l n='32'>Kaj la
    popolo staris tiun tutan tagon kaj la tutan nokton kaj la tutan
    morga&ubreve;an tagon kaj kolektis la koturnojn; kiu kolektis plej
    malmulte, kolektis dek &hcirc;omerojn; kaj ili disku&scirc;igis ilin al si
    &ccirc;irka&ubreve; la tendaro.</l>
  <l n='33'>Kiam la viando estis ankora&ubreve; inter iliaj
    dentoj kaj ankora&ubreve; ne estis konsumita, ekflamis kontra&ubreve; la popolo
    la kolero de la Eternulo, kaj la Eternulo frapis la popolon per
    tre granda frapo.</l>
  <l n='34'>Kaj oni donis al tiu loko la nomon Kibrot-
    Hataava, &ccirc;ar tie oni enterigis la homojn, kiuj kapricis.</l>
  <l n='35'>De
    Kibrot-Hataava la popolo ekvojiris al &Hcirc;acerot kaj restis en
    &Hcirc;acerot.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ekparolis Mirjam kaj Aaron kontra&ubreve; Moseo pro la edzino
    Etiopino, kiun li prenis; &ccirc;ar li prenis al si edzinon Etiopinon.</l>
  <l n='2'>Kaj ili diris: &Ccirc;u nur kun Moseo parolis la Eternulo? Li parolis
    ja anka&ubreve; kun ni. Kaj la Eternulo tion a&ubreve;dis.</l>
  <l n='3'>Sed Moseo estis
    homo tre modesta, pli ol &ccirc;iuj homoj sur la tero.</l>
  <l n='4'>Kaj subite
    diris la Eternulo al Moseo kaj al Aaron kaj al Mirjam: Eliru vi
    tri al la tabernaklo de kunveno. Kaj ili eliris &ccirc;iuj tri.</l>
  <l n='5'>Kaj
    la Eternulo mallevi&gcirc;is en nuba kolono kaj stari&gcirc;is &ccirc;e la pordo de
    la tabernaklo, kaj Li vokis Aaronon kaj Mirjamon, kaj ili amba&ubreve;
    eliris.</l>
  <l n='6'>Kaj Li diris: A&ubreve;skultu Miajn vortojn: se iu el vi estas
    profeto de la Eternulo, Mi aperas al li en vizio, Mi parolas kun
    li en son&gcirc;o;</l>
  <l n='7'>sed ne tiel estas kun Mia sklavo Moseo: en Mia
    tuta domo li estas konfidato.</l>
  <l n='8'>Bu&scirc;on kontra&ubreve; bu&scirc;o Mi parolas kun
    li, kaj malka&scirc;e, ne per enigmoj; kaj la bildon de la Eternulo li
    vidas. Kial vi ne timis paroli kontra&ubreve; Mia sklavo Moseo?</l>
  <l n='9'>Kaj
    ekflamis la kolero de la Eternulo kontra&ubreve; ili, kaj Li foriris.</l>
  <l n='10'>Kaj la nubo forturni&gcirc;is de super la tabernaklo, kaj jen Mirjam
    kovri&gcirc;is per lepro, kiel per ne&gcirc;o. Kaj Aaron turni&gcirc;is al Mirjam,
    kaj li ekvidis, ke &scirc;i estas lepra.</l>
  <l n='11'>Kaj Aaron diris al Moseo:
    Mi petas, mia sinjoro, ne kalkulu al ni kiel pekon, ke ni agis
    malsa&gcirc;e kaj ke ni pekis;</l>
  <l n='12'>ho, &scirc;i ne estu kiel malvivulo, &ccirc;e kiu
    tuj post la eliro el la ventro de sia patrino forkonsumi&gcirc;is jam
    duono de la korpo.</l>
  <l n='13'>Kaj Moseo ekkriis al la Eternulo, dirante:
    Mi petas Vin, ho Dio, sanigu &scirc;in.</l>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo diris al
    Moseo: Se &scirc;ia patro estus kra&ccirc;inta sur &scirc;ian viza&gcirc;on, &ccirc;u &scirc;i tiam
    ne hontus sep tagojn? &scirc;i estu do en&scirc;losita dum sep tagoj ekster
    la tendaro, kaj poste &scirc;i revenu.</l>
  <l n='15'>Kaj Mirjam estis en&scirc;losita
    ekster la tendaro dum sep tagoj; kaj la popolo ne elmovi&gcirc;is, &gcirc;is
    Mirjam revenis.</l>
  <l n='16'>Poste la popolo ekvojiris de &Hcirc;acerot kaj
    haltis tendare en la dezerto Paran.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Sendu virojn, ke
    ili esplorrigardu la landon Kanaanan, kiun Mi donas al la
    Izraelidoj; po unu viro el &ccirc;iu tribo de iliaj patroj sendu, &ccirc;iu
    estu eminentulo inter ili.</l>
  <l n='3'>Kaj Moseo sendis ilin el la dezerto
    Paran la&ubreve; la ordono de la Eternulo; &ccirc;iuj ili estis eminentuloj
    inter la Izraelidoj.</l>
  <l n='4'>Kaj jen estas iliaj nomoj: el la tribo de
    Ruben, &Scirc;amua, filo de Zakur;</l>
  <l n='5'>el la tribo de Simeon, &Scirc;afat, filo
    de &Hcirc;ori;</l>
  <l n='6'>el la tribo de Jehuda, Kaleb, filo de Jefune;</l>
  <l n='7'>el la
    tribo de Isa&hcirc;ar, Jigal, filo de Jozef;</l>
  <l n='8'>el la tribo de Efraim,
    Ho&scirc;ea, filo de Nun;</l>
  <l n='9'>el la tribo de Benjamen, Palti, filo de
    Rafu;</l>
  <l n='10'>el la tribo de Zebulun, Gadiel, filo de Sodi;</l>
  <l n='11'>el la
    tribo de Jozef, el la tribo de Manase, Gadi, filo de Susi;</l>
  <l n='12'>el
    la tribo de Dan, Amiel, filo de Gemali;</l>
  <l n='13'>el la tribo de A&scirc;er,
    Setur, filo de Mi&hcirc;ael;</l>
  <l n='14'>el la tribo de Naftali, Na&hcirc;bi, filo de
    Vofsi;</l>
  <l n='15'>el la tribo de Gad, Geuel, filo de Ma&hcirc;i.</l>
  <l n='16'>Tio estas
    la nomoj de la viroj, kiujn Moseo sendis, por esplorrigardi la
    landon. Kaj Moseo donis al Ho&scirc;ea, filo de Nun, la nomon Josuo.</l>
  <l n='17'>Kaj Moseo sendis ilin, por esplorrigardi la landon Kanaanan, kaj
    diris al ili: Iru tien tra la Sudo kaj suriru sur la monton;</l>
  <l n='18'>kaj rigardu la landon, kia &gcirc;i estas; kaj la popolon, kiu lo&gcirc;as en
    &gcirc;i, &ccirc;u &gcirc;i estas forta a&ubreve; malforta, &ccirc;u &gcirc;i estas malgrandnombra a&ubreve;
    grandnombra;</l>
  <l n='19'>kaj kia estas la tero, sur kiu &gcirc;i sidas, &ccirc;u &gcirc;i
    estas bona a&ubreve; malbona; kaj kiaj estas la urboj, en kiuj &gcirc;i lo&gcirc;as,
    &ccirc;u en tendaroj a&ubreve; en fortika&jcirc;oj;</l>
  <l n='20'>kaj kia estas la tero, &ccirc;u &gcirc;i
    estas grasa a&ubreve; malgrasa, &ccirc;u estas sur &gcirc;i arboj a&ubreve; ne estas; kaj
    estu kura&gcirc;aj, kaj prenu iom el la fruktoj de la lando. Kaj tiam
    estis la tempo de maturi&gcirc;ado de vinberoj.</l>
  <l n='21'>Kaj ili iris kaj
    esplorrigardis la landon de la dezerto Cin &gcirc;is Re&hcirc;ob anta&ubreve; &Hcirc;amat.</l>
  <l n='22'>Kaj ili iris tra la Sudo, kaj venis &gcirc;is &Hcirc;ebron, kie lo&gcirc;is
    A&hcirc;iman, &Scirc;e&scirc;aj, kaj Talmaj, idoj de Anak. (&Hcirc;ebron estis konstruita
    sep jarojn anta&ubreve; ol Coan de Egiptujo.)</l>
  <l n='23'>Kaj ili venis &gcirc;is la
    valo E&scirc;kol, kaj ili detran&ccirc;is tie bran&ccirc;on kun unu peniko da
    vinberoj, kaj ili ekportis &gcirc;in sur stango duope; anka&ubreve; iom da
    granatoj kaj da figoj.</l>
  <l n='24'>Al tiu loko oni donis la nomon E&scirc;kol,
    pro la peniko da vinberoj, kiun detran&ccirc;is tie la Izraelidoj.</l>
  <l n='25'>Kaj ili revenis post la esplorrigardo de la lando post kvardek
    tagoj.</l>
  <l n='26'>Kaj ili iris kaj venis al Moseo kaj al Aaron kaj al la
    tuta komunumo de la Izraelidoj en la dezerton Paran, en la lokon
    Kade&scirc;, kaj donis al ili raporton kaj al la tuta komunumo kaj
    montris al ili la fruktojn de la lando.</l>
  <l n='27'>Kaj ili rakontis al
    li, kaj diris: Ni venis en la landon, en kiun vi sendis nin, kaj
    efektive en &gcirc;i fluas lakto kaj mielo, kaj jen estas &gcirc;iaj fruktoj;</l>
  <l n='28'>sed forta estas la popolo, kiu lo&gcirc;as en la lando, kaj la urboj
    estas fortikigitaj, tre grandaj; kaj anka&ubreve; la idojn de Anak ni
    vidis tie.</l>
  <l n='29'>Amalek lo&gcirc;as en la suda parto de la lando, kaj la
    &Hcirc;etidoj kaj Jebusidoj kaj Amoridoj lo&gcirc;as sur la monto, kaj la
    Kanaanidoj lo&gcirc;as apud la maro kaj sur la bordo de Jordan.</l>
  <l n='30'>Kaj
    Kaleb trankviligis la popolon anta&ubreve; Moseo, kaj diris: Ni iros,
    kaj ni ekposedos &gcirc;in, &ccirc;ar ni povas &gcirc;in venki.</l>
  <l n='31'>Sed la viroj,
    kiuj iris kun li, diris: Ni ne povas iri al tiu popolo, &ccirc;ar &gcirc;i
    estas pli forta ol ni.</l>
  <l n='32'>Kaj pri la lando, kiun ili
    esplorrigardis, ili disvastigis inter la Izraelidoj malbonan
    famon, dirante: La lando, kiun ni trapasis por esplorrigardi &gcirc;in,
    estas lando, kiu forman&gcirc;as siajn lo&gcirc;antojn, kaj la tuta popolo,
    kiun ni vidis en &gcirc;i, estas homoj grandkreskaj;</l>
  <l n='33'>kaj tie ni
    vidis la gigantojn, la idojn de Anak el la gigantoj, kaj ni estis
    en niaj okuloj kiel lokustoj, kaj tiaj ni estis anka&ubreve; en iliaj
    okuloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam tumulti&gcirc;is la tuta komunumo kaj ekkriis, kaj la popolo
    ploris en tiu nokto.</l>
  <l n='2'>Kaj ekmurmuris kontra&ubreve; Moseo kaj kontra&ubreve;
    Aaron &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj la tuta komunumo diris al ili: Ho, se
    ni estus mortintaj en la lando Egipta, a&ubreve; se ni mortus en &ccirc;i tiu
    dezerto!</l>
  <l n='3'>Kaj por kio la Eternulo irigas nin en tiun landon, por
    ke ni falu de glavo? niaj edzinoj kaj infanoj fari&gcirc;os militakiro.
    &Ccirc;u ne estas pli bone, ke ni revenu Egiptujon?</l>
  <l n='4'>Kaj ili diris unu
    al alia: Ni starigu al ni estron, kaj ni reiru Egiptujon.</l>
  <l n='5'>Tiam
    Moseo kaj Aaron &jcirc;eti&gcirc;is viza&gcirc;altere anta&ubreve; la tuta anaro de la
    komunumo de la Izraelidoj.</l>
  <l n='6'>Kaj Josuo, filo de Nun, kaj Kaleb,
    filo de Jefune, el tiuj, kiuj esplorrigardis la landon, dis&scirc;iris
    siajn vestojn,</l>
  <l n='7'>kaj ili diris al la tuta komunumo de la
    Izraelidoj jene: La lando, kiun ni trapasis, por esplorrigardi
    &gcirc;in, tiu lando estas tre, tre bona.</l>
  <l n='8'>Se la Eternulo estos
    favorkora al ni, Li venigos nin en tiun landon kaj donos &gcirc;in al
    ni, tiun landon, en kiu fluas lakto kaj mielo.</l>
  <l n='9'>Nur ne ribelu
    kontra&ubreve; la Eternulo, kaj ne timu la popolon de la lando, &ccirc;ar nia
    man&gcirc;ota&jcirc;o ili estas; ilia &scirc;irmo fori&gcirc;is de ili, kaj la Eternulo
    estas kun ni; ne timu ilin.</l>
  <l n='10'>Kaj la tuta komunumo diris, ke oni
    mortigu ilin per &scirc;tonoj. Sed la majesto de la Eternulo aperis en
    la tabernaklo de kunveno anta&ubreve; &ccirc;iuj Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: &Gcirc;is kiam incitados Min &ccirc;i tiu
    popolo? kaj &gcirc;is kiam &gcirc;i ne kredos al Mi, malgra&ubreve; &ccirc;iuj
    pruvosignoj, kiujn Mi faris meze de &gcirc;i?</l>
  <l n='12'>Mi frapos &gcirc;in per
    pesto kaj ekstermos &gcirc;in, kaj Mi faros el vi popolon pli grandan
    kaj pli fortan ol &gcirc;i.</l>
  <l n='13'>Sed Moseo diris al la Eternulo: A&ubreve;dos la
    Egiptoj, el inter kiuj Vi elkondukis &ccirc;i tiun popolon per Via
    forto,</l>
  <l n='14'>kaj ili diros al la lo&gcirc;antoj de tiu lando, kiuj a&ubreve;dis,
    ke Vi, la Eternulo, estas meze de &ccirc;i tiu popolo, kaj ke Vi, la
    Eternulo, montris Vin al ili okulon kontra&ubreve; okulo, kaj ke Via
    nubo staras super ili, kaj ke Vi iras anta&ubreve; ili dum la tago en
    nuba kolono kaj dum la nokto en kolono fajra;</l>
  <l n='15'>se Vi ekstermos
    &ccirc;i tiun popolon kiel unu homon, tiam la popoloj, kiuj a&ubreve;dis la
    famon pri Vi, dirus:</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar la Eternulo ne povis venigi &ccirc;i tiun
    popolon en la landon, pri kiu Li &jcirc;uris al ili, tial Li bu&ccirc;is ilin
    en la dezerto.</l>
  <l n='17'>Nun montri&gcirc;u do granda la forto de mia Sinjoro,
    la&ubreve; la parolo, kiun Vi diris:</l>
  <l n='18'>La Eternulo estas longepacienca
    kaj multe favorkora; Li pardonas kulpon kaj krimon, sed anta&ubreve; Li
    neniu estas senkulpa; Li punas la kulpon de patroj sur filoj kaj
    nepoj, en la tria kaj kvara generacioj.</l>
  <l n='19'>Ho, pardonu la kulpon
    de &ccirc;i tiu popolo la&ubreve; Via granda favorkoreco kaj kiel Vi
    pardonadis al &ccirc;i tiu popolo de Egiptujo &gcirc;is nun.</l>
  <l n='20'>Kaj la
    Eternulo diris: Mi pardonis konforme al via diro;</l>
  <l n='21'>sed kiel Mi
    vivas kaj kiel de la gloro de la Eternulo estas plena la tuta
    tero,</l>
  <l n='22'>&ccirc;iuj homoj, kiuj vidis Mian gloron kaj Miajn
    pruvosignojn, kiujn Mi faris en Egiptujo kaj en la dezerto, kaj
    provis Min jam dek fojojn kaj ne a&ubreve;skultis Mian vo&ccirc;on,</l>
  <l n='23'>ne
    vidos la landon, pri kiu Mi &jcirc;uris al iliaj patroj, kaj &ccirc;iuj, kiuj
    incitis Min, ne vidos &gcirc;in.</l>
  <l n='24'>Sed Mian sklavon Kaleb, &ccirc;ar estis
    en li spirito alia kaj li estis obeema al Mi, lin Mi venigos en
    la landon, en kiun li iris, kaj lia idaro heredos &gcirc;in.</l>
  <l n='25'>Sed la
    Amalekidoj kaj Kanaanidoj lo&gcirc;as en la valo; morga&ubreve; turnu vin kaj
    ekiru en la dezerton sur la vojo al la Ru&gcirc;a Maro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='27'>&Gcirc;is kiam &ccirc;i tiu malbona komunumo murmuros kontra&ubreve; Mi? la
    murmuradon de la Izraelidoj, kiun ili murmuras kontra&ubreve; Mi, Mi
    a&ubreve;dis.</l>
  <l n='28'>Diru al ili: Kiel Mi vivas, diras la Eternulo, kiel vi
    parolis al Miaj oreloj, tiel Mi faros al vi:</l>
  <l n='29'>en &ccirc;i tiu dezerto
    falos viaj kadavroj, kaj el &ccirc;iuj viaj kalkulitoj, la&ubreve; via tuta
    kalkulo, en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj pli, kiuj murmuris kontra&ubreve;
    Mi,</l>
  <l n='30'>neniu venos en la landon, pri kiu Mi levis Mian manon, ke
    Mi lo&gcirc;igos vin en &gcirc;i, neniu krom Kaleb, filo de Jefune, kaj
    Josuo, filo de Nun.</l>
  <l n='31'>Viajn infanojn, pri kiuj vi diris, ke ili
    fari&gcirc;os militakiro, Mi venigos tien, kaj ili ekkonos la landon,
    kiun vi mal&scirc;atis.</l>
  <l n='32'>Sed vi &dash; viaj kadavroj falos en &ccirc;i tiu
    dezerto.</l>
  <l n='33'>Kaj viaj filoj estos pa&scirc;tistoj en la dezerto dum
    kvardek jaroj, kaj portos vian mal&ccirc;astecon, &gcirc;is kiam viaj
    kadavroj konsumi&gcirc;os en la dezerto.</l>
  <l n='34'>La&ubreve; la nombro de la tagoj,
    dum kiuj vi esplorrigardis la landon, kvardek tagoj, po jaro pro
    &ccirc;iu tago, vi portos la punon pro via malbonago dum kvardek jaroj,
    por ke vi ekkonu Mian malfavoron.</l>
  <l n='35'>Mi, la Eternulo, tion diris:
    tion Mi faros al tiu tuta malbona komunumo, kiu ribelis kontra&ubreve;
    Mi; en &ccirc;i tiu dezerto ili pereos kaj &ccirc;i tie ili mortos.</l>
  <l n='36'>Kaj la
    viroj, kiujn Moseo sendis, por esplorrigardi la landon, kaj kiuj
    revenis kaj murmurigis kontra&ubreve; li la tutan komunumon,
    disvastigante malbonan famon pri la lando &dash;</l>
  <l n='37'>tiuj viroj, kiuj
    disvastigis malbonan famon pri la lando, mortis de pesto anta&ubreve; la
    Eternulo.</l>
  <l n='38'>Sed Josuo, filo de Nun, kaj Kaleb, filo de Jefune,
    restis vivaj el tiuj viroj, kiuj iris, por esplorrigardi la
    landon.</l>
  <l n='39'>Kaj Moseo diris tiujn vortojn al &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj
    la popolo tre mal&gcirc;ojis.</l>
  <l n='40'>Kaj ili levi&gcirc;is frumatene, kaj iris
    sur la supron de la monto, dirante: Jen ni estas, kaj ni iru sur
    la lokon, pri kiu parolis la Eternulo; &ccirc;ar ni pekis.</l>
  <l n='41'>Sed Moseo
    diris: Por kio vi kontra&ubreve;agas al la vortoj de la Eternulo? tio ja
    ne sukcesos.</l>
  <l n='42'>Ne iru, &ccirc;ar la Eternulo ne estas inter vi; kaj ne
    estu frapataj anta&ubreve; viaj malamikoj.</l>
  <l n='43'>&Ccirc;ar la Amalekidoj kaj la
    Kanaanidoj estas tie anta&ubreve; vi, kaj vi falos de glavo; &ccirc;ar pro
    tio, ke vi deturni&gcirc;is de la Eternulo, la Eternulo ne estos kun
    vi.</l>
  <l n='44'>Sed ili obstinis, kaj iris sur la supron de la monto;
    tamen la kesto de la interligo de la Eternulo kaj Moseo ne eliris
    el la tendaro.</l>
  <l n='45'>Kaj malsupreniris la Amalekidoj kaj la
    Kanaanidoj, kiuj lo&gcirc;is sur la monto, kaj batis ilin kaj
    persekutis ilin &gcirc;is &Hcirc;orma.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: Kiam vi venos en la landon de via
    lo&gcirc;ado, kiun Mi donas al vi,</l>
  <l n='3'>kaj vi faros fajroferon al la
    Eternulo, bruloferon a&ubreve; bu&ccirc;oferon, plenumante sanktan promeson a&ubreve;
    farante memvolan oferon, a&ubreve; en viaj festoj, por fari agrablan
    odora&jcirc;on al la Eternulo el grandaj brutoj a&ubreve; el malgrandaj:</l>
  <l n='4'>tiam la oferdonanto devas alporti al la Eternulo farunoferon el
    dekono de efo da delikata faruno, miksita kun kvarono de hino da
    oleo;</l>
  <l n='5'>kaj da vino por ver&scirc;ofero kvaronon de hino aldonu al la
    brulofero a&ubreve; al la bu&ccirc;ofero al &ccirc;iu &scirc;afido.</l>
  <l n='6'>Kaj &ccirc;e &scirc;afo alportu
    farunoferon el du dekonoj de efo da delikata faruno, miksita kun
    triono de hino da oleo.</l>
  <l n='7'>Kaj da vino por ver&scirc;ofero trionon de
    hino; alportu tion kiel agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kaj
    se bovidon vi alportos kiel bruloferon a&ubreve; bu&ccirc;oferon, por plenumi
    sanktan promeson, a&ubreve; kiel pacoferon al la Eternulo,</l>
  <l n='9'>tiam kun la
    bovido oni devas alporti farunoferon el tri dekonoj de efo da
    delikata faruno, miksita kun duono de hino da oleo;</l>
  <l n='10'>kaj da
    vino por ver&scirc;ofero alportu duonon de hino kiel fajroferon,
    agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Tiel oni devas fari &ccirc;e &ccirc;iu
    bovo a&ubreve; &ccirc;e &ccirc;iu &scirc;afo a&ubreve; &ccirc;e brutido el &scirc;afoj a&ubreve; kaproj.</l>
  <l n='12'>La&ubreve; la
    nombro de la oferoj, kiujn vi faros, agu tiel &ccirc;e &ccirc;iu, la&ubreve; ilia
    nombro.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;iu indi&gcirc;eno faru tion tiamaniere, alportante
    fajroferon, agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj se lo&gcirc;as
    inter vi fremdulo a&ubreve; kiu ajn estas inter vi en viaj generacioj,
    kaj li alportos fajroferon, agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo,
    tiam li faru tiel, kiel vi faras.</l>
  <l n='15'>Por la tuta komunumo devas
    esti unu le&gcirc;o, por vi kaj por la fremdulo inter vi; le&gcirc;o eterna
    en viaj generacioj, kiel por vi, tiel anka&ubreve; por la fremdulo, estu
    anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Unu le&gcirc;o kaj unu rajto estu por vi, kaj por
    la fremdulo, kiu lo&gcirc;as kun vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='18'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: Kiam vi venos en la landon, en kiun
    Mi vin kondukas,</l>
  <l n='19'>kaj vi man&gcirc;os la panon de tiu lando, tiam
    donu oferdonon al la Eternulo.</l>
  <l n='20'>Kiel unuaa&jcirc;on el via pasto
    alportu oferdone kukon; kiel oferdonon el la grenejo, tiel
    oferdonu &gcirc;in.</l>
  <l n='21'>El la unuaa&jcirc;oj de via pasto donu al la Eternulo
    oferdonon en viaj generacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj se vi eraros, kaj ne plenumos &ccirc;iujn tiujn ordonojn, kiujn
    la Eternulo diris al Moseo,</l>
  <l n='23'>&ccirc;ion, kion la Eternulo ordonis al
    vi per Moseo, de la tago, en kiu la Eternulo ordonis, kaj plue,
    en viaj generacioj;</l>
  <l n='24'>tiam se pro neatento de la komunumo estis
    farita la eraro, la tuta komunumo alportu unu bovidon kiel
    bruloferon, kiel agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo, kun &gcirc;ia
    farunofero kaj &gcirc;ia ver&scirc;ofero la&ubreve; la regularo, kaj unu kapron kiel
    pekoferon.</l>
  <l n='25'>Kaj la pastro pekliberigos la tutan komunumon de la
    Izraelidoj, kaj estos pardonite al ili; &ccirc;ar tio estis eraro, kaj
    ili alportis sian oferon, fajroferon al la Eternulo, kaj sian
    pekoferon anta&ubreve; la Eternulo pro sia peko.</l>
  <l n='26'>Kaj estos pardonite
    al la tuta komunumo de la Izraelidoj, kaj al la fremdulo, kiu
    lo&gcirc;as inter ili; &ccirc;ar la tuta popolo eraris.</l>
  <l n='27'>Kaj se unu homo
    pekos per eraro, tiam li alportu kaprinon jara&gcirc;an kiel pekoferon.</l>
  <l n='28'>Kaj la pastro pekliberigos la homon, kiu eraris, pekante per
    eraro anta&ubreve; la Eternulo; li pekliberigos lin, kaj estos pardonite
    al li.</l>
  <l n='29'>Kiel por la indi&gcirc;eno el la Izraelidoj, tiel anka&ubreve; por
    la fremdulo, kiu lo&gcirc;as inter ili, unu le&gcirc;o estu por vi por tiu,
    kiu eraris.</l>
  <l n='30'>Sed se iu faris ion per mano malhumila, &ccirc;u li
    estas indi&gcirc;eno, &ccirc;u fremdulo, li blasfemis kontra&ubreve; la Eternulo;
    kaj ekstermi&gcirc;os tiu homo el inter sia popolo;</l>
  <l n='31'>&ccirc;ar la vorton de
    la Eternulo li malestimis kaj Lian ordonon li malobeis;
    ekstermi&gcirc;u tiu homo, lia peko estas sur li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kiam la Izraelidoj estis en la dezerto, ili trovis homon, kiu
    kolektis lignon en tago sabata.</l>
  <l n='33'>Kaj tiuj, kiuj trovis lin,
    kiam li kolektis lignon, alkondukis lin al Moseo kaj al Aaron kaj
    al la tuta komunumo.</l>
  <l n='34'>Kaj oni metis lin en gardejon, &ccirc;ar ne
    estis ankora&ubreve; klarigite, kion oni devas fari al li.</l>
  <l n='35'>Kaj la
    Eternulo diris al Moseo: Tiu homo mortu; per &scirc;tonoj mortigu lin
    la tuta komunumo ekster la tendaro.</l>
  <l n='36'>Kaj la tuta komunumo
    elkondukis lin ekster la tendaron kaj mortigis lin per &scirc;tonoj,
    kaj li mortis; kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Kaj la Eternulo diris al Moseo jene:</l>
  <l n='38'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili, ke ili faru al si kvastojn sur la
    randoj de siaj vestoj en siaj generacioj, kaj ili enmetu en la
    kvaston de la rando fadenon bluan.</l>
  <l n='39'>Kaj &gcirc;i estu por vi kvasto,
    kiun rigardante, vi rememoros &ccirc;iujn ordonojn de la Eternulo kaj
    plenumos ilin kaj ne iros la&ubreve; viaj koroj kaj viaj okuloj, kiujn
    vi mal&ccirc;aste sekvadas;</l>
  <l n='40'>por ke vi memoru kaj plenumu &ccirc;iujn Miajn
    ordonojn kaj estu sanktaj anta&ubreve; via Dio.</l>
  <l n='41'>Mi estas la Eternulo,
    via Dio, kiu elkondukis vin el la lando Egipta, por ke Mi estu
    via Dio. Mi estas la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj entreprenis Kora&hcirc;, filo de Jichar, filo de Kehat, ido de
    Levi, kaj Datan kaj Abiram, filoj de Eliab, kaj On, filo de
    Pelet, idoj de Ruben,</l>
  <l n='2'>kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; Moseo, kaj kun ili el
    la Izraelidoj ducent kvindek viroj, estroj de la komunumo,
    vokataj al la kunvenoj; homoj eminentaj;</l>
  <l n='3'>kaj ili kolekti&gcirc;is
    kontra&ubreve; Moseo kaj kontra&ubreve; Aaron, kaj diris al ili: Sufi&ccirc;e por vi!
    la tuta komunumo, &ccirc;iuj estas ja sanktaj, kaj inter ili estas la
    Eternulo; kial do vi estrigas vin super la komunumo de la
    Eternulo?</l>
  <l n='4'>Kaj Moseo tion a&ubreve;dis, kaj &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='5'>Kaj li ekparolis al Kora&hcirc; kaj al lia tuta anaro, dirante: Morga&ubreve;
    la Eternulo montros, kiu estas Lia kaj kiu estas sankta, por ke
    Li alproksimigu lin al Si; kaj kiun Li elektos, tiun Li
    alproksimigos al Si.</l>
  <l n='6'>Faru jenon: prenu al vi incensujojn, Kora&hcirc;
    kaj lia tuta anaro,</l>
  <l n='7'>kaj metu sur ilin fajron kaj metu sur ilin
    incenson anta&ubreve; la Eternulo morga&ubreve;; kaj kiun la Eternulo elektos,
    tiu estos la sanktulo. Estas troe, ho Levidoj!</l>
  <l n='8'>Kaj Moseo diris
    al Kora&hcirc;: A&ubreve;skultu do, idoj de Levi:</l>
  <l n='9'>&ccirc;u ne sufi&ccirc;as al vi, ke la
    Dio de la Izraelidoj distingis vin inter la komunumo de Izrael,
    por alproksimigi vin al Si, por ke vi plenumu la servojn en la
    tabernaklo de la Eternulo kaj por ke vi staru anta&ubreve; la komunumo,
    por servi al &gcirc;i?</l>
  <l n='10'>Kaj Li alproksimigos vin kaj &ccirc;iujn viajn
    fratojn, la idojn de Levi, kun vi; kaj nun vi postulas e&ccirc;
    pastrecon!</l>
  <l n='11'>Tiamaniere vi kaj via tuta anaro ekribelis kontra&ubreve;
    la Eternulo; sed kio estas Aaron, ke vi murmuras kontra&ubreve; li?</l>
  <l n='12'>Kaj Moseo sendis voki Datanon kaj Abiramon, filojn de Eliab; sed
    ili diris: Ni ne iros!</l>
  <l n='13'>&Ccirc;u ne sufi&ccirc;as, ke el lando, en kiu
    fluas lakto kaj mielo, vi elirigis nin, por pereigi nin en la
    dezerto? kaj vi volas ankora&ubreve; regi super ni?</l>
  <l n='14'>Ja ne en landon,
    en kiu fluas lakto kaj mielo, vi venigis nin, kaj vi ne donis al
    ni poseda&jcirc;on el kampoj kaj vinber&gcirc;ardenoj! &ccirc;u vi volas blindigi
    la okulojn de &ccirc;i tiuj homoj? ni ne iros.</l>
  <l n='15'>Kaj tio tre kolerigis
    Moseon, kaj li diris al la Eternulo: Ne turnu Vin al ilia ofero;
    e&ccirc; unu azenon mi ne prenis de ili, kaj al neniu el ili mi faris
    ian malbonon.</l>
  <l n='16'>Kaj Moseo diris al Kora&hcirc;: Vi kaj via tuta anaro
    estu anta&ubreve; la Eternulo morga&ubreve;, vi kaj ili kaj Aaron.</l>
  <l n='17'>Kaj prenu
    &ccirc;iu sian incensujon kaj metu sur &gcirc;in incenson, kaj alportu anta&ubreve;
    la Eternulon &ccirc;iu sian incensujon, ducent kvindek incensujojn;
    anka&ubreve; vi kaj Aaron, &ccirc;iu sian incensujon.</l>
  <l n='18'>Kaj ili prenis &ccirc;iu
    sian incensujon kaj metis sur &gcirc;in fajron kaj &scirc;utis sur &gcirc;in
    incenson, kaj ili stari&gcirc;is &ccirc;e la pordo de la tabernaklo de
    kunveno, anka&ubreve; Moseo kaj Aaron.</l>
  <l n='19'>Kaj kunvenigis kontra&ubreve; ili
    Kora&hcirc; la tutan anaron &ccirc;e la pordo de la tabernaklo de kunveno;
    kaj montri&gcirc;is la majesto de la Eternulo al la tuta komunumo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='21'>Aparti&gcirc;u de &ccirc;i tiu anaro, kaj Mi ekstermos ilin en momento.</l>
  <l n='22'>Kaj ili &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere, kaj diris: Ho Dio, Dio de la
    spiritoj de &ccirc;ia karno! unu pekis, kaj Vi volas koleri la tutan
    komunumon?</l>
  <l n='23'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='24'>Diru al la komunumo jene: Foriru de &ccirc;irka&ubreve; la lo&gcirc;ejo de Kora&hcirc;,
    Datan, kaj Abiram.</l>
  <l n='25'>Kaj Moseo levi&gcirc;is kaj iris al Datan kaj
    Abiram, kaj post li iris la pleja&gcirc;uloj de Izrael.</l>
  <l n='26'>Kaj li diris
    al la komunumo: Foriru do de la tendoj de tiuj malbonaj homoj,
    kaj tu&scirc;u nenion, kio apartenas al ili, por ke vi ne pereu pro
    &ccirc;iuj iliaj pekoj.</l>
  <l n='27'>Kaj ili foriris de &ccirc;irka&ubreve; la lo&gcirc;ejo de
    Kora&hcirc;, Datan, kaj Abiram; sed Datan kaj Abiram eliris, kaj staris
    &ccirc;e la pordo de siaj tendoj kune kun siaj edzinoj, filoj, kaj
    malgrandaj infanoj.</l>
  <l n='28'>Kaj Moseo diris: Per tio vi ekscios, ke la
    Eternulo sendis min, por fari &ccirc;iujn tiujn aferojn, kaj ke mi ne
    faris la&ubreve; mia koro:</l>
  <l n='29'>se per la ordinara morto de &ccirc;iuj homoj
    mortos &ccirc;i tiuj, a&ubreve; ilin trafos la sorto, kiu povas trafi &ccirc;iun
    homon, tiam ne la Eternulo sendis min.</l>
  <l n='30'>Sed se novan aperon
    kreos la Eternulo, kaj la tero malfermos sian bu&scirc;on, kaj englutos
    ilin, kaj &ccirc;ion, kio apartenas al ili, kaj ili vivaj malsupreniros
    en &Scirc;eolon, tiam sciu, ke &ccirc;i tiuj homoj blasfemis kontra&ubreve; la
    Eternulo.</l>
  <l n='31'>Apena&ubreve; li finis paroli &ccirc;ion tion, disfendi&gcirc;is la
    tero, kiu estis sub ili;</l>
  <l n='32'>kaj la tero malfermis sian bu&scirc;on kaj
    englutis ilin kaj iliajn domojn kaj &ccirc;iujn homojn de Kora&hcirc; kaj la
    tutan havon.</l>
  <l n='33'>Kaj ili, kaj &ccirc;io, kio apartenis al ili,
    malsupreniris vivaj en &Scirc;eolon, kaj fermi&gcirc;is super ili la tero,
    kaj ili forpereis el inter la komunumo.</l>
  <l n='34'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj,
    kiuj estis &ccirc;irka&ubreve; ili, forkuris &ccirc;e ilia krio; &ccirc;ar ili diris: Ke
    nin anka&ubreve; la tero ne englutu.</l>
  <l n='35'>Kaj fajro eliris de la Eternulo,
    kaj &gcirc;i forbruligis tiujn ducent kvindek homojn, kiuj alportis la
    incenson.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='37'>Diru al
    Eleazar, filo de la pastro Aaron, ke li levu la incensujojn el la
    brulinta&jcirc;o, sed la fajron dis&jcirc;etu malproksimen; &ccirc;ar sankti&gcirc;is</l>
  <l n='38'>la incensujoj de tiuj, kiuj per sia vivo pagis pro la peko; kaj
    oni faru el ili tavoletojn, por tegi la altaron; &ccirc;ar oni alportis
    ilin anta&ubreve; la Eternulon, kaj ili sankti&gcirc;is; kaj ili estu memoriga
    signo por la Izraelidoj.</l>
  <l n='39'>Kaj Eleazar, la pastro, prenis la
    kuprajn incensujojn, kiujn alportis la bruligitaj, kaj tavoligis
    ilin, por tegi la altaron</l>
  <l n='40'>memorige por la Izraelidoj, ke
    laiko, kiu ne estas el la idoj de Aaron, ne alproksimi&gcirc;u, por
    incensi anta&ubreve; la Eternulo, por ke li ne fari&gcirc;u kiel Kora&hcirc; kaj lia
    anaro, kiel diris la Eternulo al li per Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Kaj en la sekvanta tago la tuta komunumo de la Izraelidoj
    ekmurmuris kontra&ubreve; Moseo kaj kontra&ubreve; Aaron, dirante: Vi mortigis
    la popolon de la Eternulo.</l>
  <l n='42'>Kaj kiam kolekti&gcirc;is la komunumo
    kontra&ubreve; Moseo kaj kontra&ubreve; Aaron, ili turni&gcirc;is al la tabernaklo de
    kunveno; kaj jen kovris &gcirc;in la nubo kaj aperis la majesto de la
    Eternulo.</l>
  <l n='43'>Kaj eniris Moseo kaj Aaron en la anta&ubreve;an parton de
    la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='44'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo,
    dirante:</l>
  <l n='45'>Fori&gcirc;u el inter &ccirc;i tiu komunumo, kaj Mi pereigos ilin
    en momento. Sed ili &jcirc;eti&gcirc;is viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='46'>Kaj Moseo diris al
    Aaron: Prenu vian incensujon kaj metu sur &gcirc;in fajron de la altaro
    kaj &scirc;utu sur &gcirc;in incenson kaj iru rapide al la komunumo kaj
    pekliberigu &gcirc;in; &ccirc;ar eliris kolero de anta&ubreve; la Eternulo,
    komenci&gcirc;is la frapado.</l>
  <l n='47'>Tiam Aaron prenis, kiel diris Moseo,
    kaj kuris en la mezon de la komunumo; kaj jen komenci&gcirc;is jam la
    frapado en la popolo. Kaj li metis la incenson kaj pekliberigis
    la popolon.</l>
  <l n='48'>Li stari&gcirc;is inter la mortintoj kaj la vivantoj,
    kaj la frapado &ccirc;esi&gcirc;is.</l>
  <l n='49'>Kaj la nombro de la mortintoj de la
    frapado estis dek kvar mil sepcent, krom tiuj, kiuj mortis pro
    Kora&hcirc;.</l>
  <l n='50'>Kaj Aaron revenis al Moseo al la pordo de la tabernaklo
    de kunveno; kaj la frapado &ccirc;esi&gcirc;is.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj prenu de ili po unu bastono de &ccirc;iu tribo, de &ccirc;iuj
    iliaj triboj dek du bastonojn, kaj &ccirc;ies nomon skribu sur lia
    bastono.</l>
  <l n='3'>Sed la nomon de Aaron skribu sur la bastono de Levi;
    &ccirc;ar unu bastono devas esti de la estro de ilia tribo.</l>
  <l n='4'>Kaj
    ku&scirc;igu ilin en la tabernaklo de kunveno anta&ubreve; la kesto de atesto,
    kie Mi aperas al vi.</l>
  <l n='5'>Kaj kiun viron Mi elektos, ties bastono
    ekfloros; kaj tiel Mi silentigos anta&ubreve; Mi la murmuradon de la
    Izraelidoj, kiun ili murmuras kontra&ubreve; vi.</l>
  <l n='6'>Kaj Moseo parolis al
    la Izraelidoj, kaj &ccirc;iuj iliaj estroj donis al li po unu bastono
    de &ccirc;iu tribo, la&ubreve; iliaj triboj dek du bastonojn; kaj la bastono
    de Aaron estis inter iliaj bastonoj.</l>
  <l n='7'>Kaj Moseo ku&scirc;igis la
    bastonojn anta&ubreve; la Eternulo en la tabernaklo de atesto.</l>
  <l n='8'>Kaj en
    la sekvanta tago Moseo venis en la tabernaklon de atesto; kaj jen
    ekfloris la bastono de Aaron de la domo de Levi, kaj &gcirc;i elirigis
    bur&gcirc;onojn kaj donis florojn kaj maturigis migdalojn.</l>
  <l n='9'>Kaj Moseo
    elportis &ccirc;iujn bastonojn de anta&ubreve; la Eternulo al &ccirc;iuj Izraelidoj;
    kaj ili vidis, kaj &ccirc;iu prenis sian bastonon.</l>
  <l n='10'>Kaj la Eternulo
    diris al Moseo: Remetu la bastonon de Aaron anta&ubreve; la keston de
    atesto, por ke &gcirc;i estu gardata kiel memorsigno por la
    ribelemuloj, por ke &ccirc;esi&gcirc;u ilia murmurado kontra&ubreve; Mi, kaj por ke
    ili ne mortu.</l>
  <l n='11'>Kaj Moseo faris tion; kiel la Eternulo ordonis
    al li, tiel li faris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj la Izraelidoj diris al Moseo: Jen ni mortas, ni pereas, ni
    &ccirc;iuj pereas;</l>
  <l n='13'>&ccirc;iu, kiu alproksimi&gcirc;as al la tabernaklo de la
    Eternulo, mortas; &ccirc;u ni &ccirc;iuj mortos?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Aaron: Vi kaj viaj filoj kaj la domo
    de via patro kune kun vi portos sur vi la kulpon pri la
    tabernaklo, kaj vi kaj viaj filoj kune kun vi portos la kulpon
    pri via pastrado.</l>
  <l n='2'>Anka&ubreve; viajn fratojn, la tribon de Levi, la
    genton de via patro, alproksimigu al vi; ili ali&gcirc;u al vi kaj
    servu vin; kaj vi kune kun viaj filoj estos &ccirc;e la tabernaklo de
    atesto.</l>
  <l n='3'>Kaj ili prizorgu la gardadon de vi kaj la gardadon de
    la tuta tabernaklo; nur al la objektoj de la sanktejo kaj al la
    altaro ili ne alproksimi&gcirc;u, por ke ili ne mortu, kiel ili, tiel
    anka&ubreve; vi.</l>
  <l n='4'>Ili ali&gcirc;u al vi kaj plenumu la zorgadon pri la
    tabernaklo de kunveno, koncerne &ccirc;iujn servojn en la tabernaklo;
    sed laiko ne alproksimi&gcirc;u al vi.</l>
  <l n='5'>Kaj plenumu la zorgadon pri la
    sanktejo kaj la zorgadon pri la altaro, por ke ne estu plu kolero
    kontra&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  <l n='6'>Kaj Mi prenis viajn fratojn, la
    Levidojn, el inter la Izraelidoj; donace al vi ili estas donitaj
    por la Eternulo, por plenumi la servojn en la tabernaklo de
    kunveno.</l>
  <l n='7'>Kaj vi kune kun viaj filoj plenumu vian pastradon en
    &ccirc;io, kio koncernas la altaron, kaj tion, kio estas malanta&ubreve; la
    kurteno, kaj servu; kiel donacon Mi donas al vi la servadon de
    via pastrado; sed laiko, kiu alproksimi&gcirc;os, estu mortigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj la Eternulo diris al Aaron: Mi donis al vi la zorgadon pri
    Miaj oferdonoj: &ccirc;ion, kion konsekras la Izraelidoj, Mi donis al
    vi kaj al viaj filoj, kiel sanktan apartena&jcirc;on per le&gcirc;o eterna.</l>
  <l n='9'>Jen kio apartenas al vi el la plejsankta&jcirc;oj, el la bruligata&jcirc;o:
    &ccirc;iu ilia ofero, kiel &ccirc;iu ilia farunofero, tiel anka&ubreve; &ccirc;iu ilia
    pekofero kaj &ccirc;iu ilia kulpofero, kiun ili donos al Mi, estas
    plejsankta&jcirc;o por vi kaj por viaj filoj.</l>
  <l n='10'>Sur la plej sankta
    loko man&gcirc;u tion; &ccirc;iu virseksulo povas tion man&gcirc;i. Sankta &gcirc;i estu
    por vi.</l>
  <l n='11'>Kaj jen kio apartenas al vi: iliaj donacataj oferdonoj
    el &ccirc;iuj skuoferoj de la Izraelidoj; al vi Mi donis ilin kaj al
    viaj filoj kaj al viaj filinoj kune kun vi, per le&gcirc;o eterna; &ccirc;iu
    pura en via domo povas tion man&gcirc;i.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ion plej bonan el oleo kaj
    &ccirc;ion plej bonan el mosto kaj el greno, iliajn unuaa&jcirc;ojn, kiujn
    ili donas al la Eternulo, Mi fordonis al vi.</l>
  <l n='13'>La unuaj
    produktoj de &ccirc;io, kio estas sur ilia tero, kiujn ili alportos al
    la Eternulo, apartenas al vi; &ccirc;iu pura en via domo povas tion
    man&gcirc;i.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;io, kio estas konsekrita en Izrael, apartenas al vi.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;iu utermalferminto el &ccirc;iuj vivaj esta&jcirc;oj, kiun ili alportas
    al la Eternulo, kiel el homoj, tiel anka&ubreve; el brutoj, apartenas al
    vi; tamen prenu ela&ccirc;eton pro unuenaskito el homoj, kaj anka&ubreve; pro
    unuenaskito el malpuraj brutoj prenu ela&ccirc;eton.</l>
  <l n='16'>Ilia ela&ccirc;eto
    estas: post la a&gcirc;o de unu monato prenu ela&ccirc;eton la&ubreve; via takso,
    kvin siklojn da ar&gcirc;ento la&ubreve; la sankta siklo, kiu konsistas el
    dudek geroj.</l>
  <l n='17'>Nur pro unuenaskito el bovoj a&ubreve; pro unuenaskito
    el &scirc;afoj a&ubreve; pro unuenaskito el kaproj ne prenu ela&ccirc;eton: ili
    estas sankta&jcirc;o; per ilia sango aspergu la altaron, kaj ilian
    sebon bruligu kiel fajroferon, agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Sed ilia viando apartenas al vi; kiel la brusta&jcirc;o de skuofero
    kaj la dekstra femuro, &gcirc;i apartenas al vi.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;iujn sanktajn
    oferdonojn, kiujn alportas la Izraelidoj al la Eternulo, Mi donis
    al vi kaj al viaj filoj kaj al viaj filinoj kune kun vi, per le&gcirc;o
    eterna. Tio estas interligo de salo por eterne anta&ubreve; la Eternulo
    por vi kaj por via idaro kune kun vi.</l>
  <l n='20'>Kaj la Eternulo diris al
    Aaron: En ilia tero vi ne havos hereda&jcirc;on, kaj parton vi ne havos
    inter ili; Mi estas via parto kaj via hereda&jcirc;o meze de la
    Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj al la filoj de Levi Mi donis kiel hereda&jcirc;on dekona&jcirc;on de
    &ccirc;io en Izrael, rekompence pro ilia servado, kiun ili faras, la
    servado en la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='22'>Kaj la Izraelidoj ne
    alproksimi&gcirc;u plu al la tabernaklo de kunveno, por ke ili ne portu
    pekon kaj ne mortu.</l>
  <l n='23'>Nur la Levidoj mem plenumu la servadon en
    la tabernaklo de kunveno kaj portu sur si ilian pekon; le&gcirc;o
    eterna tio estu en viaj generacioj; kaj inter la Izraelidoj ili
    ne havos poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar la dekona&jcirc;on de la Izraelidoj, kiun
    ili alportos al la Eternulo oferdone, Mi donis al la Levidoj kiel
    poseda&jcirc;on; tial Mi diris al ili, ke inter la Izraelidoj ili ne
    havu poseda&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='26'>Al la Levidoj
    parolu, kaj diru al ili: Kiam vi prenos de la Izraelidoj la
    dekona&jcirc;on, kiun Mi donas al vi de ili kiel poseda&jcirc;on, tiam levu
    el &gcirc;i oferdonon por la Eternulo, dekona&jcirc;on el la dekona&jcirc;o.</l>
  <l n='27'>Kaj
    estos kalkulata al vi via oferdono, kiel greno el la garbejo kaj
    kiel abunda&jcirc;o el la vinpremejo.</l>
  <l n='28'>Tiamaniere vi anka&ubreve; alportos
    oferdonon al la Eternulo el &ccirc;iuj viaj dekona&jcirc;oj, kiujn vi prenos
    de la Izraelidoj; kaj vi donos el ili la oferdonon, destinitan
    por la Eternulo, al la pastro Aaron.</l>
  <l n='29'>El &ccirc;iuj ricevataj donacoj
    alportu oferdonon al la Eternulo, el &ccirc;io plej bona en &gcirc;i &gcirc;ian
    parton konsekritan.</l>
  <l n='30'>Kaj diru al ili: Kiam vi alportos el tio
    la plej bonan parton, tiam &gcirc;i estos kalkulata al la Levidoj kiel
    enspezo el la garbejo kaj kiel enspezo el la vinpremejo.</l>
  <l n='31'>Kaj
    vi povas tion man&gcirc;i sur &ccirc;iu loko, vi kaj via domo; &ccirc;ar tio estas
    pago al vi pro via servado en la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='32'>Kaj vi
    ne portos pri tio pekon, kiam vi alportos la plej bonan parton el
    tio; kaj vi ne malsanktigos la konsekrita&jcirc;on de la Izraelidoj,
    kaj vi ne mortos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:</l>
  <l n='2'>Jen
    estas la instrukcio de la le&gcirc;o, kiun la Eternulo starigis,
    dirante: Diru al la Izraelidoj, ke ili venigu al vi bovinon
    ru&gcirc;an, sanan, kiu ne havas difekton kaj sur kiun ne estis metita
    jugo.</l>
  <l n='3'>Kaj donu &gcirc;in al Eleazar, la pastro, kaj li elkonduku &gcirc;in
    ekster la tendaron, kaj oni bu&ccirc;u &gcirc;in anta&ubreve; li.</l>
  <l n='4'>Kaj Eleazar, la
    pastro, prenu iom el &gcirc;ia sango per sia fingro kaj aspergu sep
    fojojn per &gcirc;ia sango en la direkto al la anta&ubreve;a parto de la
    tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='5'>Kaj oni forbruligu la bovinon anta&ubreve; liaj
    okuloj: &gcirc;ian felon kaj &gcirc;ian karnon kaj &gcirc;ian sangon kune kun &gcirc;ia
    sterko oni forbruligu.</l>
  <l n='6'>Kaj la pastro prenu cedran lignon kaj
    hisopon kaj ru&gcirc;an lanon kaj &jcirc;etu en la brula&jcirc;on de la bovino.</l>
  <l n='7'>Kaj la pastro lavu siajn vestojn kaj banu sian korpon en akvo,
    kaj poste li venu en la tendaron, kaj la pastro restos malpura
    &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='8'>Kaj tiu, kiu &gcirc;in forbruligis, lavu siajn
    vestojn per akvo kaj banu sian korpon en akvo, kaj li restos
    malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='9'>Kaj viro pura kolektu la cindron de la
    bovino kaj metu &gcirc;in ekster la tendaro sur puran lokon, kaj &gcirc;i
    estos konservata por la komunumo de la Izraelidoj por la akvo
    puriga: tio estas ofero propeka.</l>
  <l n='10'>Kaj la kolektinto de la
    cindro de la bovino lavu siajn vestojn, kaj li restos malpura &gcirc;is
    la vespero. Tio estos le&gcirc;o eterna por la Izraelidoj, kaj por la
    fremduloj, kiuj lo&gcirc;as inter ili.</l>
  <l n='11'>Kiu ektu&scirc;is la kadavron de ia
    homo, tiu restos malpura dum sep tagoj;</l>
  <l n='12'>li senpekigos sin per
    &gcirc;i en la tria tago kaj en la sepa tago, kaj li fari&gcirc;os pura; kaj
    se li ne senpekigos sin en la tria tago kaj en la sepa tago, li
    ne fari&gcirc;os pura.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;iu, kiu ektu&scirc;is la kadavron de homo, kiu
    mortis, kaj ne senpekigos sin, tiu malpurigas la lo&gcirc;ejon de la
    Eternulo; kaj tiu homo ekstermi&gcirc;os el inter Izrael; &ccirc;ar li ne
    estas aspergita per puriga akvo, li estas malpura, lia malpureco
    estas ankora&ubreve; sur li.</l>
  <l n='14'>Jen estas la le&gcirc;o: se homo mortis en
    tendo, tiam &ccirc;iu, kiu venas en la tendon, kaj &ccirc;io, kio trovi&gcirc;as en
    la tendo, estos malpura dum sep tagoj.</l>
  <l n='15'>Kaj &ccirc;iu nefermita vazo,
    sur kiu ne estas kovrilo kun &scirc;nureto, estas malpura.</l>
  <l n='16'>Kaj &ccirc;iu,
    kiu ektu&scirc;is sur kampo glavmortigiton a&ubreve; mortinton a&ubreve; oston de
    homo a&ubreve; tombon, estos malpura dum sep tagoj.</l>
  <l n='17'>Oni prenu por la
    malpurulo iom el la cindro de la bruligita pekofero kaj ver&scirc;u sur
    &gcirc;in akvon vivan en vazon;</l>
  <l n='18'>kaj viro pura prenu hisopon kaj
    trempu &gcirc;in en akvo, kaj aspergu la tendon kaj &ccirc;iujn vazojn, kaj
    la homojn, kiuj tie estis, kaj la tu&scirc;inton de la osto a&ubreve; de la
    mortigito a&ubreve; de la mortinto a&ubreve; de la tombo.</l>
  <l n='19'>Kaj la purulo
    aspergu la malpurulon en la tria tago kaj en la sepa tago kaj
    senpekigu lin en la sepa tago; kaj li lavu siajn vestojn kaj banu
    sin en akvo, kaj vespere li estos pura.</l>
  <l n='20'>Kaj se iu estos
    malpura kaj ne senpekigos sin, tiu ekstermi&gcirc;os el inter la
    komunumo, &ccirc;ar li malpurigis la sanktejon de la Eternulo: li ne
    estas aspergita per puriga akvo, li estas malpura.</l>
  <l n='21'>Kaj tio
    estu por vi le&gcirc;o eterna. Kaj tiu, kiu aspergis per la puriga
    akvo, lavu siajn vestojn; kaj la ektu&scirc;into de la puriga akvo
    estos malpura &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='22'>Kaj &ccirc;io, kion ektu&scirc;os la
    malpurulo, estos malpura; kaj la homo, kiu ektu&scirc;is, estos malpura
    &gcirc;is la vespero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj venis la Izraelidoj, la tuta komunumo, en la dezerton Cin
    en la unua monato; kaj la popolo eklo&gcirc;is en Kade&scirc;, kaj tie mortis
    Mirjam kaj estis tie enterigita.</l>
  <l n='2'>Kaj ne estis akvo por la
    komunumo, kaj ili kolekti&gcirc;is kontra&ubreve; Moseo kaj Aaron.</l>
  <l n='3'>Kaj la
    popolo malpacis kontra&ubreve; Moseo, kaj ili diris jene: Ho, kial ni ne
    mortis tiam, kiam mortis niaj fratoj anta&ubreve; la Eternulo!</l>
  <l n='4'>Kaj
    kial vi venigis la komunumon de la Eternulo en &ccirc;i tiun dezerton,
    por ke ni mortu &ccirc;i tie kune kun niaj brutoj?</l>
  <l n='5'>Kaj por kio vi
    elirigis nin el Egiptujo, por venigi nin al &ccirc;i tiu malbona loko,
    kie oni ne povas semi, kie ne ekzistas figarboj nek vinberoj nek
    granatoj, kaj kie ne ekzistas akvo por trinki?</l>
  <l n='6'>Tiam Moseo kaj
    Aaron iris de anta&ubreve; la komunumo al la pordo de la tabernaklo de
    kunveno kaj &jcirc;eti&gcirc;is viza&gcirc;altere, kaj la majesto de la Eternulo
    aperis al ili.</l>
  <l n='7'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='8'>Prenu la bastonon kaj kunvenigu la komunumon, vi kaj via frato
    Aaron, kaj parolu anta&ubreve; iliaj okuloj al la roko, kaj &gcirc;i donos
    sian akvon; kaj vi elirigos por ili akvon el la roko, kaj vi
    trinkigos la komunumon kaj &gcirc;iajn brutojn.</l>
  <l n='9'>Kaj Moseo prenis la
    bastonon de anta&ubreve; la Eternulo, kiel Li ordonis al li.</l>
  <l n='10'>Kaj
    Moseo kaj Aaron kunvenigis la komunumon anta&ubreve; la rokon, kaj li
    diris al ili: A&ubreve;skultu, ho ribeluloj, &ccirc;u el &ccirc;i tiu roko ni
    elirigu por vi akvon?</l>
  <l n='11'>Kaj Moseo levis sian manon kaj frapis la
    rokon per sia bastono du fojojn; kaj ekfluis multe da akvo, kaj
    trinkis la komunumo kaj &gcirc;iaj brutoj.</l>
  <l n='12'>Tiam la Eternulo diris al
    Moseo kaj al Aaron: Pro tio, ke vi ne kredis je Mi, por montri
    Min sankta en la okuloj de la Izraelidoj, tial vi ne venigos &ccirc;i
    tiun komunumon en la landon, kiun Mi donas al ili.</l>
  <l n='13'>Tio estas
    la Akvo de Malpaco, &ccirc;e kiu la Izraelidoj malpacis kontra&ubreve; la
    Eternulo kaj per kiu Li montris Sin sankta al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj Moseo sendis senditojn el Kade&scirc; al la re&gcirc;o de Edom, por
    diri: Tiel diras via frato Izrael: Vi scias &ccirc;iujn malfacila&jcirc;ojn,
    kiuj trafis nin;</l>
  <l n='15'>niaj patroj foriris en Egiptujon, kaj ni
    lo&gcirc;is en Egiptujo longan tempon, kaj la Egiptoj agis malbone
    kontra&ubreve; ni kaj kontra&ubreve; niaj patroj;</l>
  <l n='16'>kaj ni ekkriis al la
    Eternulo, kaj Li a&ubreve;dis nian vo&ccirc;on, kaj Li sendis an&gcirc;elon kaj
    elkondukis nin el Egiptujo; kaj jen ni estas en Kade&scirc;, urbo &ccirc;e la
    fino de viaj limoj;</l>
  <l n='17'>permesu do al ni trairi vian landon; ni ne
    iros tra kampo nek tra vinber&gcirc;ardeno, kaj ni ne trinkos akvon el
    la putoj; la&ubreve; la &ccirc;efa publika vojo ni iros, ni ne flanki&gcirc;os
    dekstren nek maldekstren, &gcirc;is ni trapasos viajn limojn.</l>
  <l n='18'>Sed
    Edom diris al li: Vi ne trapasos min, alie mi eliros kun glavo
    renkonte al vi.</l>
  <l n='19'>Kaj la Izraelidoj diris al li: La&ubreve; la granda
    vojo ni iros; kaj se ni trinkos vian akvon, mi kaj miaj brutoj,
    mi pagos pro &gcirc;i; nenio pli, sole per miaj piedoj mi trairos.</l>
  <l n='20'>Sed li diris: Ne trairu. Kaj Edom elpa&scirc;is kontra&ubreve; lin kun popolo
    multenombra kaj kun mano forta.</l>
  <l n='21'>Kaj Edom ne volis permesi al
    Izrael trapasi liajn limojn; kaj Izrael iris flanke de li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj ili elmovi&gcirc;is el Kade&scirc;; kaj la Izraelidoj, la tuta
    komunumo, venis al la monto Hor.</l>
  <l n='23'>Kaj la Eternulo ekparolis al
    Moseo kaj al Aaron sur la monto Hor, &ccirc;e la limo de la lando
    Edoma, dirante:</l>
  <l n='24'>Aaron alkolekti&gcirc;u al sia popolo; &ccirc;ar pro tio,
    ke vi malobeis Mian ordonon &ccirc;e la Akvo de Malpaco, li ne venos en
    la landon, kiun Mi donas al la Izraelidoj.</l>
  <l n='25'>Prenu Aaronon, kaj
    Eleazaron, lian filon, kaj suririgu ilin sur la monton Hor;</l>
  <l n='26'>kaj deprenu de Aaron liajn vestojn, kaj surmetu ilin sur
    Eleazaron, lian filon; kaj Aaron alkolekti&gcirc;u al sia popolo kaj
    mortu tie.</l>
  <l n='27'>Kaj Moseo faris, kiel ordonis la Eternulo; kaj ili
    suriris sur la monton Hor anta&ubreve; la okuloj de la tuta komunumo.</l>
  <l n='28'>Kaj Moseo deprenis de Aaron liajn vestojn, kaj surmetis ilin sur
    Eleazaron, lian filon. Kaj Aaron mortis tie sur la supro de la
    monto. Kaj Moseo kaj Eleazar malsupreniris de la monto.</l>
  <l n='29'>Kaj la
    tuta komunumo vidis, ke Aaron mortis, kaj la tuta domo de Izrael
    priploris Aaronon dum tridek tagoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Kanaanido, la re&gcirc;o de Arad, kiu lo&gcirc;is en la Sudo, a&ubreve;dis,
    ke Izrael venas per la vojo de Atarim; kaj li ekbatalis kontra&ubreve;
    Izrael kaj kaptis kelkajn kiel militkaptitojn.</l>
  <l n='2'>Tiam Izrael
    faris sanktan promeson al la Eternulo, kaj diris: Se Vi donos &ccirc;i
    tiun popolon en mian manon, tiam mi detruos iliajn urbojn.</l>
  <l n='3'>Kaj
    la Eternulo ela&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de Izrael kaj fordonis la
    Kanaanidojn; kaj oni pereigis ilin kaj iliajn urbojn kaj donis al
    la loko la nomon &Hcirc;orma.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj ili elmovi&gcirc;is de la monto Hor la&ubreve; la vojo al la Ru&gcirc;a Maro,
    por &ccirc;irka&ubreve;iri la landon de Edom. Kaj senkura&gcirc;i&gcirc;is la animo de la
    popolo sur la vojo.</l>
  <l n='5'>Kaj la popolo ekparolis kontra&ubreve; Dio kaj
    kontra&ubreve; Moseo: Kial vi elkondukis nin el Egiptujo, por ke ni
    mortu en la dezerto? &ccirc;ar ekzistas nek pano nek akvo, kaj al nia
    animo na&ubreve;zas la mizera nutra&jcirc;o.</l>
  <l n='6'>Tiam la Eternulo sendis sur la
    popolon venenajn serpentojn, kaj ili mordis la popolon, kaj
    mortis multe da homoj el Izrael.</l>
  <l n='7'>Kaj la popolo venis al Moseo,
    kaj diris: Ni pekis, parolante kontra&ubreve; la Eternulo kaj kontra&ubreve;
    vi; pre&gcirc;u al la Eternulo, ke Li forigu de ni la serpentojn. Kaj
    Moseo pre&gcirc;is pri la popolo.</l>
  <l n='8'>Kaj la Eternulo diris al Moseo:
    Faru al vi serpenton kupran kaj metu &gcirc;in sur stangon; kaj &ccirc;iu
    mordita, kiu ekrigardos &gcirc;in, restos viva.</l>
  <l n='9'>Kaj Moseo faris
    kupran serpenton kaj metis &gcirc;in sur stangon; kaj se serpento
    mordis iun kaj &ccirc;i tiu ekrigardis la kupran serpenton, li restis
    viva.</l>
  <l n='10'>Kaj la Izraelidoj elmovi&gcirc;is, kaj starigis sian tendaron
    en Obot.</l>
  <l n='11'>Kaj ili elmovi&gcirc;is el Obot, kaj starigis sian tendaron
    en Ije-Abarim en la dezerto, kiu estas kontra&ubreve; Moab, en la
    oriento.</l>
  <l n='12'>De tie ili elmovi&gcirc;is, kaj starigis sian tendaron en
    la valo de Zared.</l>
  <l n='13'>De tie ili elmovi&gcirc;is, kaj starigis sian
    tendaron apud tiu parto de Arnon en la dezerto, kiu estas ekster
    la limoj de la Amoridoj; &ccirc;ar Arnon estas la limo de Moab, inter
    Moab kaj la Amoridoj.</l>
  <l n='14'>Tial estas dirite en la Libro de la
    Militoj de la Eternulo:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='14'>Vaheb en Sufa,<lb/>
         Kaj la valoj de Arnon,<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj la deklivo de la valoj,<lb/>
         Kiu turni&gcirc;as al la kolonio Ar<lb/>
         Kaj apogi&gcirc;as al la limo de Moab.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj de tie al Beer; tio estas tiu puto, pri kiu la Eternulo
    diris al Moseo: Kunvenigu la popolon, kaj Mi donos al ili akvon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Tiam kantis Izrael &ccirc;i tiun kanton:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='17'>Levi&gcirc;u, puto, ni kantu pri &gcirc;i;<lb/></l>
  <l n='18'>Puto, kiun fosis princoj,<lb/>
         Boris eminentuloj de la popolo,<lb/>
         Per la sceptro, per siaj bastonoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='18'>Kaj el tiu dezerto al Matana,</l>
  <l n='19'>kaj el Matana al Na&hcirc;aliel, kaj
    el Na&hcirc;aliel al Bamot,</l>
  <l n='20'>kaj el Bamot al la valo, kiu estas sur
    la kampo de Moab, &ccirc;e la supro de Pisga, kiu estas turnita al la
    dezerto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj Izrael sendis senditojn al Si&hcirc;on, re&gcirc;o de la Amoridoj, por
    diri:</l>
  <l n='22'>Mi dezirus trairi vian landon; ni ne devoji&gcirc;os sur
    kampon a&ubreve; en vinber&gcirc;ardenon, ni ne trinkos akvon el puto; la&ubreve; la
    &ccirc;efa publika vojo ni iros, &gcirc;is ni trapasos viajn limojn.</l>
  <l n='23'>Sed
    Si&hcirc;on ne permesis al Izrael trapasi liajn limojn; kaj Si&hcirc;on
    kolektis sian tutan popolon kaj eliris kontra&ubreve; Izraelon en la
    dezerton kaj venis &gcirc;is Jahac kaj ekbatalis kontra&ubreve; Izrael.</l>
  <l n='24'>Kaj
    Izrael frapis lin per la glavo, kaj ekposedis lian landon de
    Arnon &gcirc;is Jabok, &gcirc;is la Amonidoj; &ccirc;ar forta estis la limo de la
    Amonidoj.</l>
  <l n='25'>Kaj Izrael prenis &ccirc;iujn tiujn urbojn; kaj Izrael
    eklo&gcirc;is en &ccirc;iuj urboj de la Amoridoj, en &Hcirc;e&scirc;bon kaj en &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    dependanta&jcirc;oj.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar &Hcirc;e&scirc;bon estis la urbo de Si&hcirc;on, la re&gcirc;o de
    la Amoridoj, kaj li militis kontra&ubreve; la anta&ubreve;a re&gcirc;o de Moab kaj
    prenis el lia mano lian tutan landon &gcirc;is Arnon.</l>
  <l n='27'>Tial diras
    alegoriistoj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='27'>Iru &Hcirc;e&scirc;bonon;<lb/>
         Konstrui&gcirc;u kaj fortiki&gcirc;u la urbo de Si&hcirc;on.<lb/></l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar fajro eliris el &Hcirc;e&scirc;bon,<lb/>
         Flamo el la urbo de Si&hcirc;on;<lb/>
         &Gcirc;i forman&gcirc;is Ar-Moabon,<lb/>
         La mastrojn de la alta&jcirc;oj de Arnon.<lb/></l>
  <l n='29'>Ve al vi, Moab!<lb/>
         Vi pereis, ho popolo de Kemo&scirc;!<lb/>
         Li faris el siaj filoj forkurintojn<lb/>
         Kaj el siaj filinoj kaptitinojn<lb/>
         De la re&gcirc;o de la Amoridoj Si&hcirc;on.<lb/></l>
  <l n='30'>Ni faligis ilin; pereis &Hcirc;e&scirc;bon &gcirc;is Dibon;<lb/>
         Kaj ni ruinigis ilin &gcirc;is Nofa&hcirc;,<lb/>
         Kiu estas apud Medba.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj Izrael lo&gcirc;is en la lando de la Amoridoj.</l>
  <l n='32'>Kaj Moseo
    sendis, por esplorrigardi Jazeron, kaj ili militakiris &gcirc;iajn
    vila&gcirc;ojn, kaj forpelis la Amoridojn, kiuj tie estis.</l>
  <l n='33'>Kaj ili
    forturni&gcirc;is kaj ekiris la&ubreve; la vojo al Ba&scirc;an. Tiam eliris al ili
    renkonte Og, la re&gcirc;o de Ba&scirc;an, li kaj lia tuta popolo, por batali
    &ccirc;e Edrei.</l>
  <l n='34'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Ne timu lin, &ccirc;ar en
    vian manon Mi fordonos lin kaj lian tutan popolon kaj lian
    landon, kaj vi agos kun li, kiel vi agis kun Si&hcirc;on, la re&gcirc;o de la
    Amoridoj, kiu lo&gcirc;is en &Hcirc;e&scirc;bon.</l>
  <l n='35'>Kaj ili venkobatis lin kaj
    liajn filojn kaj lian tutan popolon, &gcirc;is neniu restis; kaj ili
    ekposedis lian landon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Izraelidoj elmovi&gcirc;is, kaj haltis tendare en la stepoj de
    Moab, transe de Jordan, kontra&ubreve; Jeri&hcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Balak, filo de Cipor, vidis &ccirc;ion, kion Izrael faris al la
    Amoridoj.</l>
  <l n='3'>Kaj Moab tre timis tiun popolon, &ccirc;ar &gcirc;i estis
    multenombra; kaj Moab ektremis anta&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  <l n='4'>Kaj Moab
    diris al la &ccirc;efoj de Midjan: Nun tiu popolo forman&gcirc;os nian tutan
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on, kiel bovo forman&gcirc;as la herbon de la kampo. Kaj Balak,
    filo de Cipor, estis re&gcirc;o de Moab en tiu tempo.</l>
  <l n='5'>Kaj li sendis
    senditojn al Bileam, filo de Beor, en Petoron, kiu estis &ccirc;e la
    Rivero, en la landon de sia popolo, por voki lin, kaj diri: Jen
    popolo eliris el Egiptujo, jen &gcirc;i kovris la viza&gcirc;on de la tero,
    kaj &gcirc;i lo&gcirc;as kontra&ubreve; mi.</l>
  <l n='6'>Nun venu do, malbenu al mi tiun
    popolon, &ccirc;ar &gcirc;i estas pli forta ol mi; eble tiam mi povos
    venkobati &gcirc;in kaj elpeli &gcirc;in el la lando; &ccirc;ar mi scias, ke kiun
    vi benas, tiu estas benita, kaj kiun vi malbenas, tiu estas
    malbenita.</l>
  <l n='7'>Kaj iris la pleja&gcirc;uloj de Moab kaj la pleja&gcirc;uloj de
    Midjan, havante en siaj manoj la donacojn pro la sor&ccirc;ado, kaj ili
    venis al Bileam kaj diris al li la vortojn de Balak.</l>
  <l n='8'>Kaj li
    diris al ili: Tradormu &ccirc;i tie la nokton, kaj mi donos al vi
    respondon, konforme al tio, kion diros al mi la Eternulo. Kaj la
    &ccirc;efoj de Moab restis &ccirc;e Bileam.</l>
  <l n='9'>Kaj Dio venis al Bileam, kaj
    diris: Kiuj estas tiuj viroj &ccirc;e vi?</l>
  <l n='10'>Kaj Bileam diris al Dio:
    Balak, filo de Cipor, re&gcirc;o de Moab, sendis al mi, dirante:</l>
  <l n='11'>Jen
    estas la popolo, kiu eliris el Egiptujo, kaj &gcirc;i kovris la viza&gcirc;on
    de la tero; venu do, malbenu &gcirc;in al mi, eble tiam mi povos batali
    kontra&ubreve; &gcirc;i kaj forpeli &gcirc;in.</l>
  <l n='12'>Tiam Dio diris al Bileam: Ne iru
    kun ili; ne malbenu la popolon, &ccirc;ar &gcirc;i estas benita.</l>
  <l n='13'>Kaj
    Bileam levi&gcirc;is matene, kaj diris al la &ccirc;efoj de Balak: Iru en
    vian landon, &ccirc;ar la Eternulo ne volas permesi al mi iri kun vi.</l>
  <l n='14'>Kaj levi&gcirc;is la &ccirc;efoj de Moab kaj venis al Balak, kaj diris:
    Bileam ne volas iri kun ni.</l>
  <l n='15'>Balak sendis plue &ccirc;efojn, pli
    grandajn kaj pli eminentajn ol tiuj.</l>
  <l n='16'>Kaj ili venis al Bileam,
    kaj diris al li: Tiel diris Balak, filo de Cipor: Ne rifuzu do
    iri al mi;</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar mi tre honoros vin, kaj &ccirc;ion, kion vi diros al
    mi, mi faros; venu do, malbenu al mi tiun popolon.</l>
  <l n='18'>Sed Bileam
    respondis kaj diris al la servantoj de Balak: E&ccirc; se Balak donos
    al mi sian plenan domon da ar&gcirc;ento kaj oro, mi ne povas malobei
    la ordonon de la Eternulo, mia Dio, farante ion malgrandan a&ubreve;
    grandan.</l>
  <l n='19'>Tamen restu &ccirc;i tie anka&ubreve; vi dum la nokto, kaj mi
    scii&gcirc;os, kion plue diros al mi la Eternulo.</l>
  <l n='20'>Kaj Dio venis al
    Bileam en la nokto, kaj diris al li: Se tiuj viroj venis, por
    voki vin, levi&gcirc;u, iru kun ili, sed faru nur tion, kion Mi diros
    al vi.</l>
  <l n='21'>Kaj Bileam levi&gcirc;is matene kaj selis sian azeninon kaj
    iris kun la &ccirc;efoj de Moab.</l>
  <l n='22'>Kaj ekflamis la kolero de Dio pro
    tio, ke li iris; kaj an&gcirc;elo de la Eternulo stari&gcirc;is sur la vojo,
    por malhelpi lin. Li rajdis sur sia azenino, kaj du liaj junuloj
    estis kun li.</l>
  <l n='23'>Kaj la azenino ekvidis la an&gcirc;elon de la
    Eternulo, starantan sur la vojo kun elingigita glavo en la mano,
    kaj la azenino forturni&gcirc;is de la vojo kaj iris sur la kampon; kaj
    Bileam ekbatis la azeninon, por returni &gcirc;in sur la vojon.</l>
  <l n='24'>Tiam
    la an&gcirc;elo de la Eternulo stari&gcirc;is sur la vojeto inter
    vinber&gcirc;ardenoj, kie estis barilo sur unu flanko kaj barilo sur la
    dua flanko.</l>
  <l n='25'>Kaj la azenino ekvidis la an&gcirc;elon de la Eternulo,
    kaj alpremis sin al la muro kaj alpremis la piedon de Bileam al
    la muro; kaj li denove &gcirc;in batis.</l>
  <l n='26'>Kaj la an&gcirc;elo de la Eternulo
    denove forlasis sian lokon, kaj stari&gcirc;is sur malvasta loko, kie
    oni ne povas flankeniri dekstren, nek maldekstren.</l>
  <l n='27'>Kiam la
    azenino ekvidis la an&gcirc;elon de la Eternulo, &gcirc;i ku&scirc;i&gcirc;is sub Bileam.
    Kaj ekflamis la kolero de Bileam, kaj li batis la azeninon per la
    bastono.</l>
  <l n='28'>Tiam la Eternulo mal&scirc;losis la bu&scirc;on de la azenino,
    kaj &gcirc;i diris al Bileam: Kion mi faris al vi, ke vi batis min jam
    tri fojojn?</l>
  <l n='29'>Kaj Bileam diris al la azenino: &Ccirc;ar vi mokis min;
    se mi havus glavon en mia mano, mi nun mortigus vin.</l>
  <l n='30'>Kaj la
    azenino diris al Bileam: &Ccirc;u mi ne estas via azenino, sur kiu vi
    rajdadis de longatempe &gcirc;is la nuna tago? &ccirc;u mi kutimis tiel fari
    al vi? Kaj li diris: Ne.</l>
  <l n='31'>Tiam la Eternulo malkovris la okulojn
    de Bileam, kaj li ekvidis la an&gcirc;elon de la Eternulo, starantan
    sur la vojo kun elingigita glavo en sia mano; kaj li klini&gcirc;is,
    kaj &jcirc;eti&gcirc;is viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='32'>Kaj la an&gcirc;elo de la Eternulo diris al
    li: Kial vi batis vian azeninon jam tri fojojn? jen Mi eliris,
    por malhelpi, &ccirc;ar malbona estas via vojo anta&ubreve; Mi.</l>
  <l n='33'>La azenino
    ekvidis Min, kaj forturni&gcirc;is anta&ubreve; Mi jam tri fojojn; se &gcirc;i ne
    forturni&gcirc;us de Mi, tiam Mi vin mortigus kaj &gcirc;in Mi lasus vivi.</l>
  <l n='34'>Tiam Bileam diris al la an&gcirc;elo de la Eternulo: Mi pekis, &ccirc;ar mi
    ne sciis, ke Vi staras kontra&ubreve; mi sur la vojo; nun, se tio ne
    pla&ccirc;as al Vi, mi iros returne.</l>
  <l n='35'>Sed la an&gcirc;elo de la Eternulo
    diris al Bileam: Iru kun la viroj; sed nur tion, kion Mi diros al
    vi, vi diru. Kaj Bileam iris kun la &ccirc;efoj de Balak.</l>
  <l n='36'>Kiam Balak
    a&ubreve;dis, ke Bileam venis, li eliris renkonte al li &gcirc;is tiu Moaba
    urbo, kiu trovi&gcirc;as &ccirc;e la limo apud Arnon, kiu estas &ccirc;e la fino de
    la limo.</l>
  <l n='37'>Kaj Balak diris al Bileam: Mi sendis ja al vi, por
    voki vin; kial do vi ne iris al mi? &ccirc;u efektive mi ne povas
    honori vin?</l>
  <l n='38'>Sed Bileam diris al Balak: Jen mi venis al vi;
    tamen &ccirc;u mi povas ion diri al vi? kion Dio enmetos en mian bu&scirc;on,
    tion mi diros.</l>
  <l n='39'>Kaj Bileam iris kun Balak, kaj ili venis al
    Kirjat-&Hcirc;ucot.</l>
  <l n='40'>Kaj Balak bu&ccirc;is bovojn kaj &scirc;afojn, kaj sendis al
    Bileam, kaj al la &ccirc;efoj, kiuj estis kun li.</l>
  <l n='41'>En la sekvanta
    mateno Balak prenis Bileamon kaj surkondukis lin sur la alta&jcirc;ojn
    de Baal, kaj li ekvidis de tie la finan parton de la popolo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Bileam diris al Balak: Konstruu al mi &ccirc;i tie sep altarojn,
    kaj pretigu al mi &ccirc;i tie sep bovidojn kaj sep vir&scirc;afojn.</l>
  <l n='2'>Kaj
    Balak faris, kiel diris Bileam; kaj Balak kaj Bileam oferis po
    unu bovido kaj po unu vir&scirc;afo sur &ccirc;iu altaro.</l>
  <l n='3'>Kaj Bileam diris
    al Balak: Staru &ccirc;e via brulofero, kaj mi iros; eble la Eternulo
    venos al mi renkonte, kaj kion Li montros al mi, tion mi diros al
    vi. Kaj li iris sur la alta&jcirc;on.</l>
  <l n='4'>Kaj Dio renkonti&gcirc;is al Bileam,
    kaj &ccirc;i tiu diris al Li: La sep altarojn mi pretigis, kaj mi
    oferis po unu bovido kaj po unu vir&scirc;afo sur &ccirc;iu altaro.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    Eternulo enmetis vorton en la bu&scirc;on de Bileam, kaj diris: Reiru
    al Balak kaj parolu tiel.</l>
  <l n='6'>Kaj li revenis al tiu, kaj jen tiu
    staras &ccirc;e sia brulofero, li kaj &ccirc;iuj &ccirc;efoj de Moab.</l>
  <l n='7'>Kaj li
    komencis sian inspirita&jcirc;on, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>El Aram venigis min Balak,<lb/>
         Re&gcirc;o de Moab, el la montoj orientaj:<lb/>
         Venu, malbenu al mi Jakobon,<lb/>
         Kaj venu, malbondiru kontra&ubreve; Izrael.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiel mi tiun malbenos, kiun ne malbenas Dio?<lb/>
         Kiel mi tiun malbondiros, kiun ne malbondiras la Eternulo?<lb/></l>
  <l n='9'>De la supro de rokoj mi vidas lin,<lb/>
         Kaj de alta&jcirc;oj mi rigardas lin;<lb/>
         Jen la popolo lo&gcirc;as aparte<lb/>
         Kaj ne estas kalkulata inter la nacioj.<lb/></l>
  <l n='10'>Kiu kalkulis la polvon de Jakob<lb/>
         Kaj la nombron de kvarono de Izrael?<lb/>
         Mortu mia animo per la morto de justuloj,<lb/>
         Kaj mia fino estu simila al ilia!<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Tiam Balak diris al Bileam: Kion vi faris al mi? por malbeni
    miajn malamikojn mi prenis vin, kaj jen vi ilin benas.</l>
  <l n='12'>Kaj li
    respondis kaj diris: &Ccirc;u ne tion, kion la Eternulo metas en mian
    bu&scirc;on, mi devas precize diri?</l>
  <l n='13'>Kaj Balak diris al li: Venu do
    kun mi al alia loko, de kiu vi ilin vidos; nur ilian parton vi
    vidos, la tutan vi ilin ne vidos; kaj malbenu ilin al mi de tie.</l>
  <l n='14'>Kaj li prenis lin sur la kampon de &ccirc;irka&ubreve;rigardantoj, sur la
    supron de Pisga, kaj li konstruis sep altarojn kaj oferis po unu
    bovido kaj unu vir&scirc;afo sur &ccirc;iu altaro.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris al Balak:
    Staru &ccirc;i tie &ccirc;e via brulofero, kaj mi iros renkonte tien.</l>
  <l n='16'>Kaj
    la Eternulo renkonti&gcirc;is al Bileam kaj metis vorton en lian bu&scirc;on,
    kaj diris: Reiru al Balak kaj parolu tiel.</l>
  <l n='17'>Kaj li venis al li,
    kaj jen li staras &ccirc;e sia brulofero, kaj kun li la &ccirc;efoj de Moab.
    Kaj Balak diris al li: Kion parolis la Eternulo?</l>
  <l n='18'>Kaj li
    komencis sian inspirita&jcirc;on, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='18'>Levi&gcirc;u, Balak, kaj a&ubreve;skultu;<lb/>
         Atentu min, filo de Cipor.<lb/></l>
  <l n='19'>Dio ne estas homo, ke Li mensogus,<lb/>
         Kaj ne homido, ke Li pentus.<lb/>
         &Ccirc;u Li dirus kaj ne farus,<lb/>
         Parolus kaj ne plenumus?<lb/></l>
  <l n='20'>Jen beno estas komisiita al mi;<lb/>
         Li benas, kaj mi ne povas tion &scirc;an&gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='21'>Li ne vidis pekon &ccirc;e Jakob,<lb/>
         Kaj Li ne rimarkis malpiecon &ccirc;e Izrael;<lb/>
         La Eternulo, lia Dio, estas kun li,<lb/>
         Kaj re&gcirc;a aklamado estas &ccirc;e li.<lb/></l>
  <l n='22'>Dio, kiu elkondukis ilin el Egiptujo,<lb/>
         Estas por ili kiel la forto de bubalo.<lb/></l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar ne ekzistas sor&ccirc;ado en Jakob,<lb/>
         Nek a&ubreve;gurado en Izrael;<lb/>
         Siatempe estas dirate al Jakob kaj al Izrael, kion faras<lb/>
              Dio.<lb/></l>
  <l n='24'>Jen la popolo stari&gcirc;as kiel leonino<lb/>
         Kaj levi&gcirc;as kiel leono;<lb/>
         &Gcirc;i ne ku&scirc;i&gcirc;os, anta&ubreve; ol &gcirc;i man&gcirc;os rabakiron<lb/>
         Kaj anta&ubreve; ol &gcirc;i trinkos sangon de mortigitoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj Balak diris al Bileam: Nek per malbeno malbenu ilin, nek
    per beno benu ilin.</l>
  <l n='26'>Sed Bileam respondis kaj diris al Balak:
    &Ccirc;u mi ne diris al vi, ke &ccirc;ion, kion diros la Eternulo, tion mi
    faros?</l>
  <l n='27'>Kaj Balak diris al Bileam: Venu, mi prenos vin sur
    alian lokon; eble pla&ccirc;os al Dio, kaj vi malbenos ilin al mi de
    tie.</l>
  <l n='28'>Kaj Balak prenis Bileamon sur la supron de Peor, kiu
    estas turnita al la dezerto.</l>
  <l n='29'>Kaj Bileam diris al Balak:
    Konstruu al mi &ccirc;i tie sep altarojn, kaj pretigu al mi &ccirc;i tie sep
    bovidojn kaj sep vir&scirc;afojn.</l>
  <l n='30'>Kaj Balak faris, kiel diris
    Bileam, kaj oferis po unu bovido kaj po unu vir&scirc;afo sur &ccirc;iu
    altaro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar Bileam vidis, ke al la Eternulo pla&ccirc;as beni Izraelon, li ne
    iris, kiel anta&ubreve;e, por a&ubreve;guri, sed li turnis sian viza&gcirc;on al la
    dezerto.</l>
  <l n='2'>Kaj Bileam levis siajn okulojn, kaj ekvidis Izraelon,
    starantan la&ubreve; siaj triboj; kaj la spirito de Dio venis sur lin.</l>
  <l n='3'>Kaj li ekparolis sian inspirita&jcirc;on, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='3'>Parolas Bileam, filo de Beor,<lb/>
         Kaj parolas viro kun malfermita okulo;<lb/></l>
  <l n='4'>Parolas tiu, kiu a&ubreve;das la vortojn de Dio,<lb/>
         Kaj kiu vidas la vizion de la Plejpotenculo;<lb/>
         Li falas, sed malfermitaj estas liaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiel belaj estas viaj tendoj, ho Jakob,<lb/>
         Viaj lo&gcirc;ejoj, ho Izrael!<lb/></l>
  <l n='6'>Kiel valoj ili etendi&gcirc;as,<lb/>
         Kiel &gcirc;ardenoj apud rivero,<lb/>
         Kiel arboj aloaj, plantitaj de la Eternulo,<lb/>
         Kiel cedroj apud akvo.<lb/></l>
  <l n='7'>Fluos akvo el liaj siteloj,<lb/>
         Kaj lia semo estos &ccirc;e multaj akvoj;<lb/>
         Superos Agagon lia re&gcirc;o,<lb/>
         Kaj alti&gcirc;os lia regno.<lb/></l>
  <l n='8'>Dio, kiu elkondukis lin el Egiptujo,<lb/>
         Estas por li kiel la forto de bubalo;<lb/>
         Li forman&gcirc;as la popolojn, kiuj estas malamikaj al li,<lb/>
         Kaj iliajn ostojn li frakasas<lb/>
         Kaj per siaj sagoj disbatas.<lb/></l>
  <l n='9'>Li genui&gcirc;is, li ku&scirc;i&gcirc;is,<lb/>
         Kiel leono kaj kiel leonino;<lb/>
         Kiu lin levos?<lb/>
         Viaj benantoj estas benataj,<lb/>
         Kaj viaj malbenantoj estas malbenataj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Tiam ekflamis la kolero de Balak kontra&ubreve; Bileam, kaj li
    kunefrapis siajn manojn; kaj Balak diris al Bileam: Por malbeni
    miajn malamikojn mi vokis vin, kaj vi nun benis ilin jam tri
    fojojn!</l>
  <l n='11'>Kaj nun fori&gcirc;u sur vian lokon; mi intencis honori vin,
    sed jen la Eternulo senigis vin je la honoro.</l>
  <l n='12'>Kaj Bileam diris
    al Balak: &Ccirc;u e&ccirc; al viaj senditoj, kiujn vi sendis al mi, mi ne
    parolis jene:</l>
  <l n='13'>Se Balak e&ccirc; donus al mi sian plenan domon da
    ar&gcirc;ento kaj oro, mi ne povus malobei la ordonon de la Eternulo,
    farante bonon a&ubreve; malbonon la&ubreve; mia deziro? kion diros la Eternulo,
    tion mi diros.</l>
  <l n='14'>Kaj nun mi iras al mia popolo; venu, mi sciigos
    al vi, kion faros tiu popolo al via popolo en la malproksima
    venonta tempo.</l>
  <l n='15'>Kaj li ekparolis sian inspirita&jcirc;on, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='15'>Parolas Bileam, filo de Beor,<lb/>
         Kaj parolas viro kun malfermita okulo;<lb/></l>
  <l n='16'>Parolas tiu, kiu a&ubreve;das la vortojn de Dio<lb/>
         Kaj scias la penson de la Plejaltulo,<lb/>
         Kaj kiu vidas la vizion de la Plejpotenculo;<lb/>
         Li falas, sed malfermitaj estas liaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='17'>Mi vidas lin, sed ne nun;<lb/>
         Mi rigardas lin, sed ne proksime.<lb/>
         Eliros stelo el Jakob,<lb/>
         Kaj levi&gcirc;os sceptro el Izrael,<lb/>
         Detruos la randojn de Moab<lb/>
         Kaj frakasos &ccirc;iujn filojn de malordo.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj Edom estos submetito,<lb/>
         Kaj Seir estos submetito de siaj malamikoj;<lb/>
         Sed Izrael havos venkon.<lb/></l>
  <l n='19'>Kaj la reganto eliros el Jakob,<lb/>
         Kaj li pereigos la restintojn el la urbo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj li ekvidis Amalekon, kaj li ekparolis sian inspirita&jcirc;on,
    kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='20'>La unua el la popoloj estis Amalek,<lb/>
         Sed lia fino estos pereo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj li ekvidis la Kenidojn, kaj li ekparolis sian
    inspirita&jcirc;on, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='21'>Fortika estas via lo&gcirc;ejo,<lb/>
         Kaj aran&gcirc;ita sur roko estas via nesto;<lb/></l>
  <l n='22'>Sed ruinigita estos Kain,<lb/>
         Balda&ubreve; A&scirc;ur vin kaptos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj li ekparolis sian inspirita&jcirc;on, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='23'>Ve! kiu vivos, kiam Dio tion faros?<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj venos &scirc;ipoj de la lando de la Kitidoj,<lb/>
         Kaj ili humiligos A&scirc;uron kaj humiligos Eberon;<lb/>
         Sed anka&ubreve; ili pereos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj Bileam levi&gcirc;is, kaj foriris kaj revenis al sia loko; kaj
    anka&ubreve; Balak iris sian vojon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Izrael lo&gcirc;is en &Scirc;itim, kaj la popolo komencis mal&ccirc;astadi
    kun la filinoj de Moab.</l>
  <l n='2'>Kaj ili invitadis la popolon al la
    oferoj de siaj dioj, kaj la popolo man&gcirc;adis kaj klini&gcirc;adis anta&ubreve;
    iliaj dioj.</l>
  <l n='3'>Kaj Izrael ali&gcirc;is al Baal-Peor; kaj ekflamis la
    kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Izrael.</l>
  <l n='4'>Kaj la Eternulo diris al
    Moseo: Prenu &ccirc;iujn estrojn de la popolo kaj pendigu ilin al la
    Eternulo kontra&ubreve; la suno, kaj deturni&gcirc;os de Izrael la furiozo de
    la kolero de la Eternulo.</l>
  <l n='5'>Kaj Moseo diris al la ju&gcirc;istoj de
    Izrael: Mortigu &ccirc;iu siajn homojn, kiuj ali&gcirc;is al Baal-Peor.</l>
  <l n='6'>Kaj
    jen iu el la Izraelidoj venis kaj alkondukis al siaj fratoj
    Midjanidinon anta&ubreve; la okuloj de Moseo kaj anta&ubreve; la okuloj de la
    tuta komunumo de Izrael, dum ili ploris &ccirc;e la pordo de la
    tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='7'>Kiam tion vidis Pine&hcirc;as, filo de
    Eleazar, la filo de la pastro Aaron, li levi&gcirc;is el inter la
    komunumo kaj prenis ponardegon en sian manon.</l>
  <l n='8'>Kaj li iris post
    la Izraelido en la dormejon, kaj trapikis ilin amba&ubreve;, la
    Izraelidon kaj la virinon tra &scirc;ia ventro; kaj tiam &ccirc;esi&gcirc;is la
    punfrapado de la Izraelidoj.</l>
  <l n='9'>Kaj la nombro de la mortintoj per
    la punfrapado estis dudek kvar mil.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='11'>Pine&hcirc;as, filo
    de Eleazar, la filo de la pastro Aaron, deturnis Mian koleregon
    de la Izraelidoj, &ccirc;ar li fervoris pri Mi inter ili, kaj Mi ne
    ekstermis la Izraelidojn en Mia severeco.</l>
  <l n='12'>Tial diru: Jen Mi
    donas al li Mian interligon pri paco;</l>
  <l n='13'>kaj &gcirc;i estu por li kaj
    por lia idaro post li interligo de eterna pastreco, pro tio, ke
    li fervoris pri sia Dio kaj pekliberigis la Izraelidojn.</l>
  <l n='14'>La
    nomo de la mortigita Izraelido, kiu estis mortigita kune kun la
    Midjanidino, estis Zimri, filo de Salu, &ccirc;efo de patrodomo el la
    Simeonidoj;</l>
  <l n='15'>kaj la nomo de la mortigita Midjanidino estis
    Kozbi, filino de Cur, estro de la anoj de patrodomo en Midjan.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='17'>Estu malamikoj
    al la Midjanidoj kaj batu ilin;</l>
  <l n='18'>&ccirc;ar ili estas malamikoj al vi
    per sia insido, kiun ili faris al vi per Peor, kaj per Kozbi, la
    filino de la Midjana estro, ilia fratino mortigita en la tago de
    la punfrapado pro Peor.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj post la punfrapado la Eternulo ekparolis al Moseo, kaj al
    Eleazar, filo de la pastro Aaron, dirante:</l>
  <l n='2'>Kalkulu la tutan
    komunumon de la Izraelidoj en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj pli, la&ubreve;
    iliaj patrodomoj, &ccirc;iujn militkapablajn en Izrael.</l>
  <l n='3'>Kaj ekparolis
    al ili Moseo kaj la pastro Eleazar sur la stepoj de Moab apud la
    Jeri&hcirc;a Jordan, dirante:</l>
  <l n='4'>Kalkulu la popolon en la a&gcirc;o de dudek
    jaroj kaj pli, kiel la Eternulo ordonis al Moseo kaj al la
    Izraelidoj, kiuj eliris el la lando Egipta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Ruben, la unuenaskito de Izrael. La filoj de Ruben: de &Hcirc;ano&hcirc;,
    la familio de la &Hcirc;ano&hcirc;idoj; de Palu, la familio de la Paluidoj;</l>
  <l n='6'>de &Hcirc;ecron, la familio de la &Hcirc;ecronidoj; de Karmi, la familio de
    la Karmiidoj.</l>
  <l n='7'>Tio estas la familioj de la Rubenidoj; kaj ilia
    nombro estas kvardek tri mil sepcent tridek.</l>
  <l n='8'>Kaj la filoj de
    Palu: Eliab.</l>
  <l n='9'>Kaj la filoj de Eliab: Nemuel kaj Datan kaj
    Abiram; tio estas tiuj Datan kaj Abiram, eminentuloj de la
    komunumo, kiuj ribelis kontra&ubreve; Moseo kaj Aaron en la anaro de
    Kora&hcirc;, kiam ili ribelis kontra&ubreve; la Eternulo</l>
  <l n='10'>kaj la tero
    malfermis sian bu&scirc;on kaj englutis ilin kaj Kora&hcirc;on &ccirc;e la morto de
    la anaro, kiam la fajro ekstermis la ducent kvindek homojn, kaj
    ili fari&gcirc;is averto.</l>
  <l n='11'>Sed la filoj de Kora&hcirc; ne mortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>La filoj de Simeon la&ubreve; iliaj familioj: de Nemuel, la familio
    de la Nemuelidoj; de Jamin, la familio de la Jaminidoj; de Ja&hcirc;in,
    la familio de la Ja&hcirc;inidoj;</l>
  <l n='13'>de Zera&hcirc;, la familio de la
    Zera&hcirc;idoj; de &Scirc;aul, la familio de la &Scirc;aulidoj.</l>
  <l n='14'>Tio estas la
    familioj de la Simeonidoj, dudek du mil ducent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>La filoj de Gad la&ubreve; iliaj familioj: de Cefon, la familio de la
    Cefonidoj; de &Hcirc;agi, la familio de la &Hcirc;agiidoj; de &Scirc;uni, la
    familio de la &Scirc;uniidoj;</l>
  <l n='16'>de Ozni, la familio de la Ozniidoj; de
    Eri, la familio de la Eriidoj;</l>
  <l n='17'>de Arod, la familio de la
    Arodidoj; de Areli, la familio de la Areliidoj.</l>
  <l n='18'>Tio estas la
    familioj de la Gadidoj, la&ubreve; ilia nombro kvardek mil kvincent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>La filoj de Jehuda: Er kaj Onan; sed Er kaj Onan mortis en la
    lando Kanaana.</l>
  <l n='20'>Kaj la filoj de Jehuda la&ubreve; iliaj familioj
    estis: de &Scirc;ela, la familio de la &Scirc;elaidoj; de Perec, la familio
    de la Perecidoj; de Zera&hcirc;, la familio de la Zera&hcirc;idoj.</l>
  <l n='21'>Kaj la
    filoj de Perec estis: de &Hcirc;ecron, la familio de la &Hcirc;ecronidoj; de
    &Hcirc;amul, la familio de la &Hcirc;amulidoj.</l>
  <l n='22'>Tio estas la familioj de
    Jehuda, la&ubreve; ilia nombro sepdek ses mil kvincent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>La filoj de Isa&hcirc;ar la&ubreve; iliaj familioj: de Tola, la familio de
    la Tolaidoj; de Puva, la familio de la Puvaidoj;</l>
  <l n='24'>de Ja&scirc;ub, la
    familio de la Ja&scirc;ubidoj; de &Scirc;imron, la familio de la &Scirc;imronidoj.</l>
  <l n='25'>Tio estas la familioj de Isa&hcirc;ar, la&ubreve; ilia nombro sesdek kvar
    mil tricent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>La filoj de Zebulun la&ubreve; iliaj familioj: de Sered, la familio
    de la Seredidoj; de Elon, la familio de la Elonidoj; de Ja&hcirc;leel,
    la familio de la Ja&hcirc;leelidoj.</l>
  <l n='27'>Tio estas la familioj de la
    Zebulunidoj, la&ubreve; ilia nombro sesdek mil kvincent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>La filoj de Jozef la&ubreve; iliaj familioj: Manase kaj Efraim.</l>
  <l n='29'>La
    filoj de Manase: de Ma&hcirc;ir, la familio de la Ma&hcirc;iridoj; kaj de
    Ma&hcirc;ir naski&gcirc;is Gilead; de Gilead, la familio de la Gileadidoj.</l>
  <l n='30'>Jen estas la filoj de Gilead: de Iezer, la familio de la
    Iezeridoj; de &Hcirc;elek, la familio de la &Hcirc;elekidoj;</l>
  <l n='31'>kaj de
    Asriel, la familio de la Asrielidoj; kaj de &Scirc;e&hcirc;em, la familio de
    la &Scirc;e&hcirc;emidoj;</l>
  <l n='32'>kaj de &Scirc;emida, la familio de la &Scirc;emidaidoj; kaj
    de &Hcirc;efer, la familio de la &Hcirc;eferidoj.</l>
  <l n='33'>Kaj Celof&hcirc;ad, filo de
    &Hcirc;efer, ne havis filojn, sed nur filinojn; kaj la nomoj de la
    filinoj de Celof&hcirc;ad estis: Ma&hcirc;la kaj Noa kaj &Hcirc;ogla kaj Milka kaj
    Tirca.</l>
  <l n='34'>Tio estas la familioj de Manase, la&ubreve; ilia nombro
    kvindek du mil sepcent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Jen estas la filoj de Efraim la&ubreve; iliaj familioj: de &Scirc;utela&hcirc;,
    la familio de la &Scirc;utela&hcirc;idoj; de Be&hcirc;er, la familio de la
    Be&hcirc;eridoj; de Ta&hcirc;an, la familio de la Ta&hcirc;anidoj.</l>
  <l n='36'>Kaj jen estas
    la filoj de &Scirc;utela&hcirc;: de Eran, la familio de la Eranidoj.</l>
  <l n='37'>Tio
    estas la familioj de la filoj de Efraim, la&ubreve; ilia nombro tridek
    du mil kvincent. Tio estas la filoj de Jozef la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>La filoj de Benjamen la&ubreve; iliaj familioj: de Bela, la familio
    de la Belaidoj; de A&scirc;bel, la familio de la A&scirc;belidoj; de A&hcirc;iram,
    la familio de la A&hcirc;iramidoj;</l>
  <l n='39'>de &Scirc;efufam, la familio de la
    &Scirc;efufamidoj; de &Hcirc;ufam la familio de la &Hcirc;ufamidoj.</l>
  <l n='40'>Kaj la filoj
    de Bela estis: Ard kaj Naaman; de Ard, la familio de la Ardidoj;
    de Naaman, la familio de la Naamanidoj.</l>
  <l n='41'>Tio estas la filoj de
    Benjamen la&ubreve; iliaj familioj, kaj ilia nombro estis kvardek kvin
    mil sescent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>Jen estas la filoj de Dan la&ubreve; iliaj familioj: de &Scirc;u&hcirc;am, la
    familio de la &Scirc;u&hcirc;amidoj. Tio estas la familioj de Dan la&ubreve; iliaj
    familioj.</l>
  <l n='43'>&Ccirc;iuj familioj de la &Scirc;u&hcirc;amidoj prezentis la nombron
    de sesdek kvar mil kvarcent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>La filoj de A&scirc;er la&ubreve; iliaj familioj: de Jimna, la familio de
    la Jimnaidoj; de Ji&scirc;vi, la familio de la Ji&scirc;viidoj; de Beria, la
    familio de la Beriaidoj.</l>
  <l n='45'>De la filoj de Beria: de &Hcirc;eber, la
    familio de la &Hcirc;eberidoj; de Malkiel, la familio de la
    Malkielidoj.</l>
  <l n='46'>Kaj la nomo de la filino de A&scirc;er estis Sera&hcirc;.</l>
  <l n='47'>Tio estas la familioj de la filoj de A&scirc;er, la&ubreve; ilia nombro
    kvindek tri mil kvarcent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='48'>La filoj de Naftali la&ubreve; iliaj familioj: de Ja&hcirc;ceel, la familio
    de la Ja&hcirc;ceelidoj; de Guni, la familio de la Guniidoj;</l>
  <l n='49'>de
    Jecer, la familio de la Jeceridoj; de &Scirc;ilem la familio de la
    &Scirc;ilemidoj.</l>
  <l n='50'>Tio estas la familioj de Naftali la&ubreve; iliaj
    familioj, kaj ilia nombro estis kvardek kvin mil kvarcent.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='51'>Tia estis la kalkulita nombro de la Izraelidoj: sescent unu
    mil sepcent tridek.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='52'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='53'>Al tiuj estu
    dividita la tero kiel poseda&jcirc;o la&ubreve; la nombro de la nomoj.</l>
  <l n='54'>Al
    la plinombra donu pli grandan poseda&jcirc;on, kaj al la malplinombra
    donu malpli grandan poseda&jcirc;on; al &ccirc;iu la&ubreve; lia nombro estu donita
    lia poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='55'>Sed per loto oni dividu la teron; la&ubreve; la nomo de
    siaj patraj triboj ili ricevu poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='56'>Per la loto oni
    dividu al &ccirc;iu lian poseda&jcirc;on, kiel al la plinombraj, tiel al la
    malplinombraj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='57'>Kaj jen estas la kalkulitoj de Levi la&ubreve; iliaj familioj: de
    Ger&scirc;on, la familio de la Ger&scirc;onidoj; de Kehat, la familio de la
    Kehatidoj; de Merari, la familio de la Merariidoj.</l>
  <l n='58'>Jen estas
    la familioj de Levi: la familio de la Libniidoj, la familio de la
    &Hcirc;ebronidoj, la familio de la Ma&hcirc;liidoj, la familio de la
    Mu&scirc;iidoj, la familio de la Kora&hcirc;idoj. Kaj de Kehat naski&gcirc;is
    Amram.</l>
  <l n='59'>Kaj la nomo de la edzino de Amram estis Jo&hcirc;ebed, filino
    de Levi, kiu estis naskita al Levi en Egiptujo; kaj &scirc;i naskis al
    Amram Aaronon kaj Moseon kaj ilian fratinon Mirjam.</l>
  <l n='60'>Kaj al
    Aaron naski&gcirc;is Nadab kaj Abihu kaj Eleazar kaj Itamar.</l>
  <l n='61'>Sed
    Nadab kaj Abihu mortis, kiam ili alportis fremdan fajron anta&ubreve; la
    Eternulon.</l>
  <l n='62'>Kaj la nombro de iliaj kalkulitoj estis dudek tri
    mil, &ccirc;iuj virseksuloj en la a&gcirc;o de pli ol unu monato; &ccirc;ar ili ne
    estis kalkulitaj kune kun la Izraelidoj, &ccirc;ar al ili ne estis
    donita poseda&jcirc;o inter la Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='63'>Tio estas la nombro, kiun kalkulis Moseo kaj la pastro
    Eleazar, kiuj kalkulis la Izraelidojn sur la stepoj de Moab &ccirc;e la
    Jeri&hcirc;a Jordan.</l>
  <l n='64'>Kaj inter ili estis neniu el tiuj, kiujn
    kalkulis Moseo kaj la pastro Aaron, kiam ili kalkulis la
    Izraelidojn en la dezerto Sinaj.</l>
  <l n='65'>&Ccirc;ar la Eternulo diris pri
    ili: Ili mortos en la dezerto. Kaj restis el ili neniu, krom
    Kaleb, filo de Jefune, kaj Josuo, filo de Nun.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aliris la filinoj de Celof&hcirc;ad, filo de &Hcirc;efer, filo de
    Gilead, filo de Ma&hcirc;ir, filo de Manase, el la familioj de Manase,
    filo de Jozef; kaj jen estas la nomoj de liaj filinoj: Ma&hcirc;la kaj
    Noa kaj &Hcirc;ogla kaj Milka kaj Tirca;</l>
  <l n='2'>kaj ili stari&gcirc;is anta&ubreve; Moseo
    kaj anta&ubreve; la pastro Eleazar kaj anta&ubreve; la estroj kaj la tuta
    komunumo &ccirc;e la pordo de la tabernaklo de kunveno, kaj diris:</l>
  <l n='3'>Nia patro mortis en la dezerto, kaj li ne estis inter la anaro,
    kiu ribelis kontra&ubreve; la Eternulo en la anaro de Kora&hcirc;; sed pro sia
    peko li mortis, kaj filojn li ne havis.</l>
  <l n='4'>Kial malaperu la nomo
    de nia patro el inter lia familio, &ccirc;ar li ne havis filon? Donu al
    ni poseda&jcirc;on inter la fratoj de nia patro.</l>
  <l n='5'>Kaj Moseo prezentis
    ilian aferon anta&ubreve; la Eternulon.</l>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo diris al Moseo
    jene:</l>
  <l n='7'>Prave parolas la filinoj de Celof&hcirc;ad; efektive donu al
    ili heredan poseda&jcirc;on inter la fratoj de ilia patro, kaj
    transirigu la poseda&jcirc;on de ilia patro al ili.</l>
  <l n='8'>Kaj al la
    Izraelidoj diru jene: Se iu mortos, ne havante filon, tiam
    transirigu lian poseda&jcirc;on al lia filino;</l>
  <l n='9'>kaj se li ne havas
    filinon, tiam donu lian poseda&jcirc;on al liaj fratoj;</l>
  <l n='10'>kaj se li ne
    havas fratojn, donu lian poseda&jcirc;on al la fratoj de lia patro;</l>
  <l n='11'>kaj se lia patro ne havas fratojn, donu lian poseda&jcirc;on al lia
    proksima parenco el lia familio, ke li heredu &gcirc;in. Kaj tio estu
    por la Izraelidoj le&gcirc;a juro, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Supreniru sur &ccirc;i tiun monton
    Abarim, kaj rigardu la landon, kiun Mi donis al la Izraelidoj.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam vi estos vidinta &gcirc;in, vi alkolekti&gcirc;os al via popolo, vi
    anka&ubreve;, kiel alkolekti&gcirc;is via frato Aaron;</l>
  <l n='14'>&ccirc;ar vi malobeis Mian
    ordonon en la dezerto Cin, dum la malpaco de la komunumo, ke vi
    montru &ccirc;e la akvo Mian sanktecon anta&ubreve; iliaj okuloj &dash; tiu Akvo de
    Malpaco &ccirc;e Kade&scirc; en la dezerto Cin.</l>
  <l n='15'>Kaj Moseo ekparolis al la
    Eternulo, dirante:</l>
  <l n='16'>La Eternulo, Dio de la spiritoj de &ccirc;iu
    karno, starigu super la komunumo viron,</l>
  <l n='17'>kiu eliradus anta&ubreve; ili
    kaj kiu eniradus anta&ubreve; ili kaj kiu elkondukadus ilin kaj kiu
    enkondukadus ilin, por ke ne estu la komunumo de la Eternulo kiel
    &scirc;afoj, kiuj ne havas pa&scirc;tiston.</l>
  <l n='18'>Kaj la Eternulo diris al
    Moseo: Prenu al vi Josuon, filon de Nun, viron, kiu havas en si
    spiriton, kaj metu vian manon sur lin;</l>
  <l n='19'>kaj starigu lin anta&ubreve;
    Eleazar, la pastro, kaj anta&ubreve; la tuta komunumo, kaj donu al li
    instrukciojn anta&ubreve; iliaj okuloj;</l>
  <l n='20'>kaj metu sur lin parton de
    via majesto, por ke a&ubreve;skultu lin la tuta komunumo de la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='21'>Kaj li staru anta&ubreve; la pastro Eleazar kaj demandu
    lin pri decido per la signoj de lumo anta&ubreve; la Eternulo; la&ubreve; lia
    vorto devas eliri kaj la&ubreve; lia vorto devas eniri li kaj &ccirc;iuj
    Izraelidoj kun li kaj la tuta komunumo.</l>
  <l n='22'>Kaj Moseo faris, kiel
    ordonis al li la Eternulo; kaj li prenis Josuon kaj starigis lin
    anta&ubreve; la pastro Eleazar kaj anta&ubreve; la tuta komunumo;</l>
  <l n='23'>kaj li
    metis sur lin siajn manojn kaj donis al li instrukciojn, kiel la
    Eternulo parolis per Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ordonu al la
    Izraelidoj kaj diru al ili: Mian oferon, Mian panon, Miajn
    fajroferojn, Mian agrablan odora&jcirc;on observu, por alportadi al Mi
    en ilia tempo.</l>
  <l n='3'>Kaj diru al ili: Jen estas la fajrofero, kiun vi
    devas alportadi al la Eternulo: &scirc;afidojn jara&gcirc;ajn sendifektajn po
    du en &ccirc;iu tago, kiel konstantan bruloferon.</l>
  <l n='4'>Unu &scirc;afidon oferu
    matene, kaj la duan &scirc;afidon oferu &ccirc;irka&ubreve; la vespero;</l>
  <l n='5'>kaj
    dekonon de efo da delikata faruno kiel farunoferon, miksitan kun
    kvarono de hino da elpistita oleo.</l>
  <l n='6'>Tio estas la brulofero
    konstanta, kia estis farata &ccirc;e la monto Sinaj, kiel agrabla
    odora&jcirc;o, fajrofero al la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj &gcirc;ia ver&scirc;ofero estu po
    kvarono de hino &ccirc;e unu &scirc;afido; en la sanktejo vi devas ver&scirc;i la
    vinon al la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kaj la duan &scirc;afidon oferu &ccirc;irka&ubreve; la
    vespero; kun tia farunofero, kiel matene, kaj kun tia ver&scirc;ofero
    faru fajroferon, agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Sed en la tago sabata du &scirc;afidojn jara&gcirc;ajn sendifektajn kaj du
    dekonojn de efo da delikata faruno kiel farunoferon, miksitan kun
    oleo, kaj &gcirc;ian ver&scirc;oferon;</l>
  <l n='10'>tio estas la brulofero de &ccirc;iu
    sabato, krom la konstanta brulofero kaj &gcirc;ia ver&scirc;ofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj en viaj monatkomencoj alportu bruloferon al la Eternulo:
    du bovidojn kaj unu vir&scirc;afon, sep jara&gcirc;ajn sendifektajn &scirc;afidojn;</l>
  <l n='12'>kaj tri dekonojn de efo da delikata faruno kiel farunoferon,
    miksitan kun oleo, por &ccirc;iu bovido, kaj du dekonojn da delikata
    faruno kiel farunoferon, miksitan kun oleo, por la unu vir&scirc;afo;</l>
  <l n='13'>kaj po unu dekono da delikata faruno kiel farunoferon,
    miksitan kun oleo, por &ccirc;iu &scirc;afido; tio estas brulofero, agrabla
    odora&jcirc;o, fajrofero al la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj iliaj ver&scirc;oferoj estu:
    duono de hino da vino por bovido, kaj triono de hino por vir&scirc;afo,
    kaj kvarono de hino por &scirc;afido. Tio estas &ccirc;iumonata brulofero por
    &ccirc;iuj monatoj de la jaro.</l>
  <l n='15'>Kaj unu virkapro, kiel pekofero al la
    Eternulo, krom la konstanta brulofero, estu oferata kune kun sia
    ver&scirc;ofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj en la unua monato, en la dek-kvara tago de la monato,
    estas Pasko al la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Kaj en la dek-kvina tago de tiu
    monato estas festo; dum sep tagoj oni man&gcirc;u macojn.</l>
  <l n='18'>En la unua
    tago estas sankta kunveno; faru nenian servan laboron;</l>
  <l n='19'>kaj
    alportu fajroferon, bruloferon al la Eternulo: du bovidojn kaj
    unu vir&scirc;afon kaj sep jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn; sendifektaj ili estu &ccirc;e
    vi;</l>
  <l n='20'>kaj kiel ilian farunoferon alportu delikatan farunon,
    miksitan kun oleo, tri dekonojn por bovido kaj du dekonojn por la
    vir&scirc;afo;</l>
  <l n='21'>po unu dekono alportu por &ccirc;iu el la sep &scirc;afidoj;</l>
  <l n='22'>kaj unu virkapron, por pekliberigi vin.</l>
  <l n='23'>Krom la matena
    brulofero, kiu estas konstanta brulofero, alportu tion.</l>
  <l n='24'>Tiel
    faru en &ccirc;iu el la sep tagoj; tio estas man&gcirc;a&jcirc;o, fajrofero,
    agrabla odora&jcirc;o al la Eternulo; krom la konstanta brulofero oni
    tion alportu kune kun &gcirc;ia ver&scirc;ofero.</l>
  <l n='25'>Kaj en la sepa tago estu
    &ccirc;e vi sankta kunveno; faru nenian servan laboron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj en la tago de la unuaj fruktoj, kiam vi alportos novan
    farunoferon al la Eternulo en via festo de semajnoj, estu &ccirc;e vi
    sankta kunveno; faru nenian servan laboron;</l>
  <l n='27'>kaj alportu
    bruloferon, kiel agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo: du bovidojn,
    unu vir&scirc;afon, sep jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn;</l>
  <l n='28'>kaj kiel ilian
    farunoferon delikatan farunon, miksitan kun oleo, tri dekonojn
    por &ccirc;iu bovido, du dekonojn por la unu vir&scirc;afo;</l>
  <l n='29'>po unu dekono
    por &ccirc;iu el la sep &scirc;afidoj;</l>
  <l n='30'>unu virkapron, por pekliberigi vin.</l>
  <l n='31'>Krom la konstanta brulofero kaj &gcirc;ia ver&scirc;ofero alportu tion;
    sendifektaj ili estu &ccirc;e vi kaj kun siaj ver&scirc;oferoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj en la sepa monato, en la unua tago de la monato, estu &ccirc;e vi
    sankta kunveno; faru nenian servan laboron; tago de trumpetado &gcirc;i
    estu por vi.</l>
  <l n='2'>Kaj alportu bruloferon, kiel agrablan odora&jcirc;on al
    la Eternulo: unu bovidon, unu vir&scirc;afon, sep jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn
    sendifektajn;</l>
  <l n='3'>kaj ilian farunoferon: delikatan farunon,
    miksitan kun oleo, tri dekonojn por la bovido, du dekonojn por la
    vir&scirc;afo;</l>
  <l n='4'>kaj po unu dekono por &ccirc;iu el la sep &scirc;afidoj;</l>
  <l n='5'>kaj unu
    virkapron, kiel pekoferon, por pekliberigi vin;</l>
  <l n='6'>krom la monata
    brulofero kaj &gcirc;ia farunofero kaj la konstanta brulofero kaj &gcirc;ia
    farunofero; kaj iliajn ver&scirc;oferojn la&ubreve; ilia regularo; kiel
    agrablan odora&jcirc;on, fajroferon al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj en la deka tago de tiu sepa monato estu &ccirc;e vi sankta
    kunveno; kaj premu viajn animojn; faru nenian laboron;</l>
  <l n='8'>kaj
    alportu bruloferon al la Eternulo, agrablan odora&jcirc;on: unu
    bovidon, unu vir&scirc;afon, sep jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn; sendifektaj ili
    estu &ccirc;e vi;</l>
  <l n='9'>kaj ilian farunoferon: delikatan farunon, miksitan
    kun oleo, tri dekonojn por la bovido, du dekonojn por la unu
    vir&scirc;afo;</l>
  <l n='10'>po unu dekono por &ccirc;iu el la sep &scirc;afidoj;</l>
  <l n='11'>unu
    virkapron, kiel pekoferon, krom la pekofero de pekliberigo kaj la
    konstanta brulofero kaj &gcirc;ia farunofero kaj iliaj ver&scirc;oferoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj en la dek-kvina tago de la sepa monato estu &ccirc;e vi sankta
    kunveno; faru nenian servan laboron, kaj festu feston al la
    Eternulo dum sep tagoj;</l>
  <l n='13'>kaj alportu bruloferon, fajroferon,
    agrablan odora&jcirc;on al la Eternulo: dek tri bovidojn, du vir&scirc;afojn,
    dek kvar jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn, sendifektaj ili estu;</l>
  <l n='14'>kaj ilian
    farunoferon: delikatan farunon, miksitan kun oleo, po tri dekonoj
    por &ccirc;iu el la dek tri bovidoj, po du dekonoj por &ccirc;iu el la du
    vir&scirc;afoj;</l>
  <l n='15'>kaj po unu dekono por &ccirc;iu el la dek kvar &scirc;afidoj;</l>
  <l n='16'>kaj unu virkapron, kiel pekoferon, krom la konstanta brulofero,
    &gcirc;ia farunofero, kaj &gcirc;ia ver&scirc;ofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj en la dua tago: dek du bovidojn, du vir&scirc;afojn, dek kvar
    jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn sendifektajn;</l>
  <l n='18'>kaj ilian farunoferon kaj
    iliajn ver&scirc;oferojn por la bovidoj, por la vir&scirc;afoj, kaj por la
    &scirc;afidoj, la&ubreve; ilia nombro, la&ubreve; la regularo;</l>
  <l n='19'>kaj unu virkapron,
    kiel pekoferon, krom la konstanta brulofero kaj &gcirc;ia farunofero
    kaj iliaj ver&scirc;oferoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj en la tria tago: dek unu bovidojn, du vir&scirc;afojn, dek kvar
    jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn sendifektajn;</l>
  <l n='21'>kaj ilian farunoferon kaj
    iliajn ver&scirc;oferojn por la bovidoj, por la vir&scirc;afoj, kaj por la
    &scirc;afidoj, la&ubreve; ilia nombro, la&ubreve; la regularo;</l>
  <l n='22'>kaj unu virkapron
    pekoferan, krom la konstanta brulofero kaj &gcirc;ia farunofero kaj &gcirc;ia
    ver&scirc;ofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj en la kvara tago: dek bovidojn, du vir&scirc;afojn, dek kvar
    jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn sendifektajn;</l>
  <l n='24'>ilian farunoferon kaj iliajn
    ver&scirc;oferojn por la bovidoj, por la vir&scirc;afoj, kaj por la &scirc;afidoj,
    la&ubreve; ilia nombro, la&ubreve; la regularo;</l>
  <l n='25'>kaj unu virkapron pekoferan,
    krom la konstanta brulofero, &gcirc;ia farunofero, kaj &gcirc;ia ver&scirc;ofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj en la kvina tago: na&ubreve; bovidojn, du vir&scirc;afojn, dek kvar
    jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn sendifektajn;</l>
  <l n='27'>kaj ilian farunoferon kaj
    iliajn ver&scirc;oferojn por la bovidoj, por la vir&scirc;afoj, kaj por la
    &scirc;afidoj, la&ubreve; ilia nombro, la&ubreve; la regularo;</l>
  <l n='28'>kaj unu virkapron
    pekoferan, krom la konstanta brulofero kaj &gcirc;ia farunofero kaj &gcirc;ia
    ver&scirc;ofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj en la sesa tago: ok bovidojn, du vir&scirc;afojn, dek kvar
    jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn sendifektajn;</l>
  <l n='30'>kaj ilian farunoferon kaj
    iliajn ver&scirc;oferojn por la bovidoj, por la vir&scirc;afoj, kaj por la
    &scirc;afidoj, la&ubreve; ilia nombro, la&ubreve; la regularo;</l>
  <l n='31'>kaj unu virkapron
    pekoferan, krom la konstanta brulofero, &gcirc;ia farunofero, kaj &gcirc;ia
    ver&scirc;ofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj en la sepa tago: sep bovidojn, du vir&scirc;afojn, dek kvar
    jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn sendifektajn;</l>
  <l n='33'>kaj ilian farunoferon kaj
    iliajn ver&scirc;oferojn por la bovidoj, por la vir&scirc;afoj, kaj por la
    &scirc;afidoj, la&ubreve; ilia nombro, la&ubreve; la regularo;</l>
  <l n='34'>kaj unu virkapron
    pekoferan, krom la konstanta brulofero, &gcirc;ia farunofero, kaj &gcirc;ia
    ver&scirc;ofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>En la oka tago estu &ccirc;e vi sankta kunveno; faru nenian servan
    laboron;</l>
  <l n='36'>kaj alportu bruloferon, fajroferon, agrablan odora&jcirc;on
    al la Eternulo; unu bovidon, unu vir&scirc;afon, sep jara&gcirc;ajn &scirc;afidojn
    sendifektajn;</l>
  <l n='37'>ilian farunoferon kaj iliajn ver&scirc;oferojn por la
    bovido, por la vir&scirc;afo, kaj por la &scirc;afidoj, la&ubreve; ilia nombro, la&ubreve;
    la regularo;</l>
  <l n='38'>kaj unu virkapron pekoferan, krom la konstanta
    brulofero kaj &gcirc;ia farunofero kaj &gcirc;ia ver&scirc;ofero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Tion faru al la Eternulo en viaj festoj, krom viaj sanktaj
    promesita&jcirc;oj kaj viaj propravolaj donacoj, viaj bruloferoj kaj
    viaj farunoferoj kaj viaj ver&scirc;oferoj kaj viaj pacoferoj.</l>
  <l n='40'>Kaj
    Moseo raportis al la Izraelidoj konforme al &ccirc;io, kion la Eternulo
    ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Moseo ekparolis al la tribestroj de la Izraelidoj, dirante:
    Jen kion ordonis la Eternulo:</l>
  <l n='2'>Se iu faros sanktan promeson al
    la Eternulo a&ubreve; &jcirc;uros &jcirc;uron, ligante sian animon, li ne rompu sian
    vorton, sed konforme al &ccirc;io, kio eliris el lia bu&scirc;o, li faru.</l>
  <l n='3'>Kaj se virino faros sanktan promeson al la Eternulo a&ubreve; ligos sin
    en la domo de sia patro, en sia juneco,</l>
  <l n='4'>kaj &scirc;ia patro a&ubreve;dos
    &scirc;ian promeson, kaj la ligon, kiun &scirc;i metas sur sian animon, kaj
    &scirc;ia patro silentos pri tio; tiam valoras &ccirc;iuj &scirc;iaj promesoj, kaj
    &ccirc;iu ligo, kiun &scirc;i metis sur sian animon, valoras.</l>
  <l n='5'>Sed se &scirc;ia
    patro malpermesos al &scirc;i en la tago, kiam li a&ubreve;dis, tiam &ccirc;iuj &scirc;iaj
    promesoj kaj &ccirc;iuj &scirc;iaj ligoj, per kiuj &scirc;i ligis sian animon, ne
    valoras; kaj la Eternulo pardonos al &scirc;i, &ccirc;ar &scirc;ia patro
    malpermesis al &scirc;i.</l>
  <l n='6'>Se &scirc;i fari&gcirc;os edzino, kaj sur &scirc;i estos &scirc;iaj
    promesoj, a&ubreve; vorto, kiu elglitis el &scirc;ia bu&scirc;o kaj ligis &scirc;ian
    animon,</l>
  <l n='7'>kaj &scirc;ia edzo a&ubreve;dos, kaj li silentos en la tago, kiam li
    a&ubreve;dis; tiam valoras &scirc;iaj promesoj, kaj &scirc;iaj ligoj, per kiuj &scirc;i
    ligis sian animon, valoras.</l>
  <l n='8'>Sed se en la tago, kiam &scirc;ia edzo
    a&ubreve;dis, li malpermesas al &scirc;i, tiam li neniigas &scirc;ian promeson, kiu
    estas sur &scirc;i, kaj tion, kio elglitis el &scirc;ia bu&scirc;o kaj per kio &scirc;i
    ligis sian animon; kaj la Eternulo pardonos al &scirc;i.</l>
  <l n='9'>La promeso
    de vidvino kaj de eksedzino, &ccirc;io, per kio &scirc;i ligis sian animon,
    valoras sur &scirc;i.</l>
  <l n='10'>Se virino en la domo de sia edzo faris sanktan
    promeson a&ubreve; per &jcirc;uro metis ligon sur sian animon,</l>
  <l n='11'>kaj &scirc;ia edzo
    a&ubreve;dis kaj silentis, ne malpermesis al &scirc;i; tiam valoras &ccirc;iuj &scirc;iaj
    promesoj, kaj &ccirc;iu ligo, kiun &scirc;i metis sur sian animon, valoras.</l>
  <l n='12'>Sed se &scirc;ia edzo neniigis ilin en la tago, kiam li a&ubreve;dis; tiam
    &ccirc;io, kio eliris el &scirc;ia bu&scirc;o, &scirc;iaj promesoj kaj la ligoj de &scirc;ia
    animo, ne valoras: &scirc;ia edzo ilin neniigis; kaj la Eternulo
    pardonos al &scirc;i.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;iun promeson kaj &ccirc;iun ligi&gcirc;on per &jcirc;uro fari
    premon al sia animo &scirc;ia edzo povas valorigi a&ubreve; &scirc;ia edzo povas
    neniigi.</l>
  <l n='14'>Se &scirc;ia edzo silentis tagon por tago, tiam li
    valorigas &ccirc;iujn &scirc;iajn promesojn, a&ubreve; &ccirc;iujn ligi&gcirc;ojn, kiuj estas
    sur &scirc;i, li valorigas; &ccirc;ar li silentis en la tago, kiam li a&ubreve;dis.</l>
  <l n='15'>Kaj se li neniigis ilin, post kiam li a&ubreve;dis, tiam li prenis
    sur sin &scirc;ian kulpon.</l>
  <l n='16'>Tio estas la le&gcirc;oj, kiujn la Eternulo
    donis al Moseo pri la rilatoj inter edzo kaj lia edzino, inter
    patro kaj lia filino en &scirc;ia juneco en la domo de &scirc;ia patro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Faru ven&gcirc;on pro
    la Izraelidoj sur la Midjanidoj; kaj poste alkolekti&gcirc;u al via
    popolo.</l>
  <l n='3'>Kaj Moseo ekparolis al la popolo, dirante: Armu inter
    vi virojn por milito, ke ili iru kontra&ubreve; Midjan, por fari ven&gcirc;on
    de la Eternulo sur Midjan.</l>
  <l n='4'>Po mil el tribo, el &ccirc;iuj triboj de
    Izrael, sendu en militon.</l>
  <l n='5'>Kaj oni eligis el la miloj de la
    Izraelidoj, po mil el &ccirc;iu tribo, dek du mil armitojn por milito.</l>
  <l n='6'>Kaj Moseo sendis ilin, po mil el tribo, en militon, ilin kaj
    Pine&hcirc;ason, filon de la pastro Eleazar, en militon, kaj la sanktaj
    vazoj kaj alarmaj trumpetoj estis en lia mano.</l>
  <l n='7'>Kaj ili militis
    kontra&ubreve; Midjan, kiel la Eternulo ordonis al Moseo, kaj ili
    mortigis &ccirc;iujn virseksulojn.</l>
  <l n='8'>Kaj la re&gcirc;ojn de Midjan ili
    mortigis inter la aliaj mortigitoj: Evin, Rekemon, Curon, &Hcirc;uron,
    kaj Reban, la kvin re&gcirc;ojn de Midjan, kaj Bileamon, filon de Beor,
    ili mortigis per glavo.</l>
  <l n='9'>Kaj la Izraelidoj prenis en
    malliberecon la virinojn Midjanajn kaj iliajn infanojn; kaj &ccirc;iujn
    iliajn brutojn kaj ilian tutan poseda&jcirc;on kaj havon ili rabis.</l>
  <l n='10'>Kaj &ccirc;iujn iliajn urbojn en iliaj lokoj de lo&gcirc;ado kaj &ccirc;iujn iliajn
    kastelojn ili forbruligis per fajro.</l>
  <l n='11'>Kaj ili prenis la tutan
    kaptita&jcirc;on kaj rabita&jcirc;on, kiel la homojn, tiel anka&ubreve; la brutojn.</l>
  <l n='12'>Kaj ili venigis al Moseo kaj al la pastro Eleazar kaj al la
    komunumo de la Izraelidoj la kaptitojn kaj la prenita&jcirc;on kaj la
    rabita&jcirc;on en la tendaron sur la stepoj de Moab apud la Jeri&hcirc;a
    Jordan.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj eliris Moseo kaj la pastro Eleazar kaj &ccirc;iuj estroj de la
    komunumo renkonte al ili ekster la tendaron.</l>
  <l n='14'>Kaj Moseo
    ekkoleris kontra&ubreve; la militestroj, la milestroj kaj centestroj,
    kiuj venis el la milito.</l>
  <l n='15'>Kaj Moseo diris al ili: Vi lasis vivi
    &ccirc;iujn virinojn!</l>
  <l n='16'>Jen ili estis ja por la Izraelidoj, la&ubreve; la
    vortoj de Bileam, instigo por deturni&gcirc;i de la Eternulo al Peor;
    kaj pro tio estis ja la punfrapado en la komunumo de la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Kaj nun mortigu &ccirc;iun virseksan infanon; kaj &ccirc;iun virinon, kiu
    ekkonis viron sur ku&scirc;ejo de viro, mortigu.</l>
  <l n='18'>Sed &ccirc;iun infanon
    virinseksan, kiu ne ekkonis ku&scirc;ejon de viro, lasu viva por vi.</l>
  <l n='19'>Kaj vi restu ekster la tendaro dum sep tagoj; &ccirc;iu el vi kaj viaj
    kaptitoj, kiu mortigis homon, kaj &ccirc;iu, kiu ektu&scirc;is mortigiton,
    pekpurigu sin en la tria tago kaj en la sepa tago.</l>
  <l n='20'>Kaj &ccirc;iun
    veston kaj &ccirc;iun objekton el felo kaj &ccirc;ion faritan el kapra lano
    kaj &ccirc;iun lignan vazon pekpurigu.</l>
  <l n='21'>Kaj la pastro Eleazar diris
    al la militistoj, kiuj iris en la militon: Tio estas la le&gcirc;a
    instrukcio, kiun la Eternulo ordonis al Moseo:</l>
  <l n='22'>Nur oron,
    ar&gcirc;enton, kupron, feron, stanon, kaj plumbon,</l>
  <l n='23'>&ccirc;ion, kio povas
    iri en fajron, trairigu tra fajro, kaj &gcirc;i estos pura, tamen per
    puriga akvo oni &gcirc;in pekpurigu; &ccirc;ion, kio ne povas iri en fajron,
    trairigu tra akvo.</l>
  <l n='24'>Kaj lavu viajn vestojn en la sepa tago kaj
    fari&gcirc;u puraj, kaj poste vi povas veni en la tendaron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='26'>Kalkulu la
    kvanton de la prenita kaptita&jcirc;o, kiel de la homoj, tiel anka&ubreve; de
    la brutoj, vi kaj la pastro Eleazar kaj la estroj de la familioj
    de la komunumo.</l>
  <l n='27'>Kaj dividu la prenita&jcirc;on po duono inter tiuj,
    kiuj partoprenis en la milito kaj iris batali, kaj inter la tuta
    komunumo.</l>
  <l n='28'>Kaj prenu imposton por la Eternulo de la militistoj,
    kiuj iris batali, po unu animo el kvincent, kiel el la homoj,
    tiel el la bovoj kaj el la azenoj kaj el la &scirc;afoj.</l>
  <l n='29'>Prenu tion
    el ilia duono, kaj donu al la pastro Eleazar, kiel oferdonon por
    la Eternulo.</l>
  <l n='30'>Kaj el la duono, apartenanta al la Izraelidoj,
    prenu po unu kaptito el kvindek, kiel el la homoj, tiel anka&ubreve; el
    la bovoj, el la azenoj, kaj el la &scirc;afoj, el &ccirc;iuj brutoj, kaj donu
    ilin al la Levidoj, kiuj plenumas la oficojn en la tabernaklo de
    la Eternulo.</l>
  <l n='31'>Kaj faris Moseo kaj la pastro Eleazar, kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='32'>Kaj la kvanto de la kaptita&jcirc;o, krom
    la rabita&jcirc;o, kiun rabis la militistoj, estis: da &scirc;afoj sescent
    sepdek kvin mil;</l>
  <l n='33'>kaj da bovoj sepdek du mil;</l>
  <l n='34'>kaj da azenoj
    sesdek unu mil;</l>
  <l n='35'>kaj da homoj, el virinoj, kiuj ne ekkonis
    ku&scirc;ejon de viro, la nombro de &ccirc;iuj estis tridek du mil.</l>
  <l n='36'>La
    duono, la parto de tiuj, kiuj iris en la militon, estis: da &scirc;afoj
    tricent tridek sep mil kvincent;</l>
  <l n='37'>kaj la tributo por la
    Eternulo estis el la &scirc;afoj sescent sepdek kvin;</l>
  <l n='38'>kaj da bovoj
    estis tridek ses mil, kaj el ili la tributo al la Eternulo sepdek
    du;</l>
  <l n='39'>kaj da azenoj estis tridek mil kvincent, kaj el ili la
    tributo al la Eternulo sesdek unu;</l>
  <l n='40'>kaj da homoj estis dek ses
    mil, kaj el ili la tributo por la Eternulo tridek du animoj.</l>
  <l n='41'>Kaj Moseo donis la tributon, la oferdonon por la Eternulo, al la
    pastro Eleazar, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='42'>Kaj el la
    duono, apartenanta al la Izraelidoj, kiun apartigis Moseo de la
    viroj, kiuj militis</l>
  <l n='43'>(kaj la duono, apartenanta al la komunumo,
    estis: da &scirc;afoj tricent tridek sep mil kvincent,</l>
  <l n='44'>kaj da bovoj
    tridek ses mil,</l>
  <l n='45'>kaj da azenoj tridek mil kvincent,</l>
  <l n='46'>kaj da
    homoj dek ses mil) &dash;</l>
  <l n='47'>Kaj Moseo prenis el la duono, apartenanta
    al la Izraelidoj, unu prenita&jcirc;on el kvindek, kiel el la homoj,
    tiel anka&ubreve; el la brutoj, kaj li donis ilin al la Levidoj, kiuj
    plenumas oficojn en la tabernaklo de la Eternulo, kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  <l n='48'>Kaj aliris al Moseo la estroj de la
    miloj da militistoj, la milestroj kaj la centestroj;</l>
  <l n='49'>kaj ili
    diris al Moseo: Viaj servantoj kalkulis la militistojn, kiuj
    estis komisiitaj al ni, kaj mankas el ili neniu;</l>
  <l n='50'>tial ni
    alportas oferon al la Eternulo, kion &ccirc;iu el ni trovis, orajn
    vazojn, &ccirc;enetojn, braceletojn, ringojn, orelornamojn, kaj
    kolringojn, por pekliberigi niajn animojn anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='51'>Kaj Moseo kaj la pastro Eleazar prenis de ili la oron en la formo
    de diversaj objektoj.</l>
  <l n='52'>Kaj la kvanto de la tuta oro oferdona,
    kiun ili oferdonis al la Eternulo, estis dek ses mil sepcent
    kvindek sikloj de la milestroj kaj de la centestroj. (</l>
  <l n='53'>&Ccirc;ar la
    militistoj rabis &ccirc;iu por si.)</l>
  <l n='54'>Kaj Moseo kaj la pastro Eleazar
    prenis la oron de la milestroj kaj centestroj, kaj alportis &gcirc;in
    en la tabernaklon de kunveno, kiel memoriga&jcirc;on de la Izraelidoj
    anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='32'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La filoj de Ruben kaj la filoj de Gad havis tre multe da
    brutaroj; kaj ili vidis, ke la lando Jazer kaj la lando Gilead
    estas lokoj bonaj por brutaroj.</l>
  <l n='2'>Kaj venis la filoj de Gad kaj
    la filoj de Ruben, kaj diris al Moseo kaj al la pastro Eleazar
    kaj al la estroj de la komunumo jene:</l>
  <l n='3'>Atarot kaj Dibon kaj
    Jazer kaj Nimra kaj &Hcirc;e&scirc;bon kaj Eleale kaj Sibma kaj Nebo kaj Beon &dash;</l>
  <l n='4'>tiu lando, kiun la Eternulo venkobatis anta&ubreve; la komunumo de
    Izrael &dash; estas lando bona por brutaroj, kaj viaj servantoj havas
    brutarojn.</l>
  <l n='5'>Kaj ili diris: Se vi estas favoraj al ni, tiam tiu
    lando estu donata al viaj servantoj kiel poseda&jcirc;o; ne irigu nin
    trans Jordanon.</l>
  <l n='6'>Kaj Moseo diris al la filoj de Gad kaj al la
    filoj de Ruben: &Ccirc;u viaj fratoj iru en la militon kaj vi sidos &ccirc;i
    tie?</l>
  <l n='7'>Kaj kial vi deklinas la koron de la Izraelidoj de la
    transiro en la landon, kiun donas al ili la Eternulo?</l>
  <l n='8'>Tiel agis
    viaj patroj, kiam mi sendis ilin el Kade&scirc;-Barnea, por rigardi la
    landon.</l>
  <l n='9'>Ili iris &gcirc;is la valo E&scirc;kol kaj vidis la landon, kaj
    deklinis la koron de la Izraelidoj, ke ili ne iru en la landon,
    kiun donas al ili la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Kaj ekflamis en tiu tago la
    kolero de la Eternulo, kaj Li &jcirc;uris, dirante:</l>
  <l n='11'>Tiuj homoj, kiuj
    eliris el Egiptujo, en la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj pli, ne vidos la
    landon, pri kiu Mi &jcirc;uris al Abraham, al Isaak, kaj al Jakob; &ccirc;ar
    ili ne sekvis Min;</l>
  <l n='12'>krom Kaleb, filo de Jefune, la Kenizido,
    kaj Josuo, filo de Nun, &ccirc;ar ili sekvis Min.</l>
  <l n='13'>Kaj ekflamis la
    kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Izrael, kaj Li igis ilin vagadi en
    la dezerto dum kvardek jaroj, &gcirc;is mortis la tuta generacio, kiu
    faris malbonon en la okuloj de la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj jen vi levi&gcirc;is
    anstata&ubreve; viaj patroj, nova generacio da pekuloj, por ankora&ubreve;
    plifortigi la flaman koleron de la Eternulo kontra&ubreve; Izrael.</l>
  <l n='15'>Se
    vi deturni&gcirc;os de Li, tiam Li denove restigos ilin en la dezerto;
    kaj vi pereigos tiun tutan popolon.</l>
  <l n='16'>Kaj ili aliris al li, kaj
    diris: Bara&jcirc;ojn por &scirc;afoj ni konstruos &ccirc;i tie por niaj brutaroj
    kaj urbojn por niaj infanoj;</l>
  <l n='17'>sed ni mem rapidos armitaj anta&ubreve;
    la Izraelidoj, &gcirc;is ni alkondukos ilin al iliaj lokoj; kaj niaj
    infanoj lo&gcirc;os en la fortikigitaj urboj pro la lo&gcirc;antoj de la
    lando.</l>
  <l n='18'>Ni ne revenos al niaj domoj, &gcirc;is la Izraelidoj
    ekposedos &ccirc;iu sian poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='19'>Ni ne prenos kun ili poseda&jcirc;on
    transe de Jordan kaj plue; &ccirc;ar ni ricevos nian poseda&jcirc;on sur &ccirc;i
    tiu orienta flanko de Jordan.</l>
  <l n='20'>Kaj Moseo diris al ili: Se vi
    tion faros, se vi iros armitaj anta&ubreve; la Eternulo en la militon,</l>
  <l n='21'>kaj &ccirc;iu el vi armita transiros Jordanon anta&ubreve; la Eternulo, &gcirc;is
    Li forpelos Siajn malamikojn anta&ubreve; Si,</l>
  <l n='22'>kaj la lando estos
    militakirita anta&ubreve; la Eternulo, tiam vi poste revenos, kaj vi
    estos senkulpaj anta&ubreve; la Eternulo kaj anta&ubreve; Izrael, kaj &ccirc;i tiu
    lando estos via poseda&jcirc;o anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='23'>Sed se vi ne agos
    tiel, tiam vi pekos anta&ubreve; la Eternulo, kaj vi suferos vian punon,
    kiu trafos vin.</l>
  <l n='24'>Konstruu al vi urbojn por viaj infanoj kaj
    bara&jcirc;ojn por viaj &scirc;afoj; kaj faru tion, kio eliris el via bu&scirc;o.</l>
  <l n='25'>Kaj la filoj de Gad kaj la filoj de Ruben diris al Moseo jene:
    Viaj servantoj faros, kiel nia sinjoro ordonas.</l>
  <l n='26'>Niaj infanoj,
    niaj edzinoj, niaj brutaroj, kaj &ccirc;iuj niaj brutoj estos &ccirc;i tie,
    en la urboj de Gilead;</l>
  <l n='27'>sed viaj servantoj, &ccirc;iuj armitaj
    militiste, iros anta&ubreve; la Eternulo en la militon, kiel nia sinjoro
    diras.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj Moseo ordonis pri ili al la pastro Eleazar, kaj al Josuo,
    filo de Nun, kaj al la estroj de la triboj de la Izraelidoj;</l>
  <l n='29'>kaj Moseo diris al ili: Se la filoj de Gad kaj la filoj de Ruben
    transiros kun vi Jordanon, &ccirc;iuj armitaj por la milito anta&ubreve; la
    Eternulo, kaj la lando estos militakirita anta&ubreve; vi, tiam donu al
    ili la landon Gilead kiel poseda&jcirc;on;</l>
  <l n='30'>sed se ili ne transiros
    kun vi armitaj, tiam ili ricevos poseda&jcirc;on inter vi en la lando
    Kanaana.</l>
  <l n='31'>Kaj la filoj de Gad kaj la filoj de Ruben respondis,
    dirante: Kion la Eternulo diris al viaj servantoj, tion ni faros.</l>
  <l n='32'>Ni transiros armitaj anta&ubreve; la Eternulo en la landon Kanaanan,
    kaj nia hereda poseda&jcirc;o estos sur &ccirc;i tiu flanko de Jordan.</l>
  <l n='33'>Kaj
    Moseo donis al ili, al la filoj de Gad kaj al la filoj de Ruben,
    kaj al duono de la tribo de Manase, filo de Jozef, la regnon de
    Si&hcirc;on, re&gcirc;o de la Amoridoj, kaj la regnon de Og, re&gcirc;o de Ba&scirc;an,
    la landon kun &gcirc;iaj urboj la&ubreve; la limoj de la urboj de la lando
    &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='34'>Kaj la filoj de Gad rekonstruis Dibonon kaj Ataroton
    kaj Aroeron</l>
  <l n='35'>kaj Atrot-&Scirc;ofanon kaj Jazeron kaj Jogbehan</l>
  <l n='36'>kaj
    Bet-Nimran kaj Bet-Haranon, fortikigitajn urbojn, kaj bara&jcirc;ojn
    por &scirc;afoj.</l>
  <l n='37'>Kaj la filoj de Ruben rekonstruis &Hcirc;e&scirc;bonon kaj
    Elealen kaj Kirjataimon,</l>
  <l n='38'>kaj Nebon kaj Baal-Meonon, kies
    nomojn oni &scirc;an&gcirc;is, kaj Sibman; kaj ili donis nomojn al la urboj,
    kiujn ili konstruis.</l>
  <l n='39'>Kaj la filoj de Ma&hcirc;ir, filo de Manase,
    iris Gileadon kaj militakiris &gcirc;in, kaj forpelis la Amoridojn,
    kiuj estis tie.</l>
  <l n='40'>Kaj Moseo donis Gileadon al Ma&hcirc;ir, filo de
    Manase, kaj tiu eklo&gcirc;is tie.</l>
  <l n='41'>Kaj Jair, filo de Manase, iris
    kaj militakiris iliajn vila&gcirc;ojn, kaj li donis al ili la nomon
    Vila&gcirc;oj de Jair.</l>
  <l n='42'>Kaj Noba&hcirc; iris kaj militakiris Kenaton kaj
    &gcirc;iajn vila&gcirc;ojn, kaj donis al &gcirc;i la nomon Noba&hcirc;, la&ubreve; sia nomo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='33'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la iroj de la Izraelidoj, per kiuj ili eliris el la
    lando Egipta, la&ubreve; siaj ta&ccirc;mentoj, sub la kondukado de Moseo kaj
    Aaron.</l>
  <l n='2'>Kaj Moseo priskribis iliajn lokojn de eliro, la&ubreve; ilia
    irado, konforme al la ordono de la Eternulo; kaj jen estas ilia
    irado la&ubreve; iliaj lokoj de eliro:</l>
  <l n='3'>el Rameses ili eliris en la
    unua monato, en la dek-kvina tago de la unua monato; en la dua
    tago de Pasko la Izraelidoj eliris kun forta mano anta&ubreve; la okuloj
    de la tuta Egiptujo.</l>
  <l n='4'>Dume la Egiptoj estis enterigantaj &ccirc;iujn
    unuenaskitojn, kiujn la Eternulo mortigis inter ili; kaj super
    iliaj dioj la Eternulo faris ju&gcirc;on.</l>
  <l n='5'>Kaj la Izraelidoj eliris el
    Rameses kaj haltis tendare en Sukot.</l>
  <l n='6'>Kaj ili eliris el Sukot,
    kaj haltis tendare en Etam, kiu estas &ccirc;e la rando de la dezerto.</l>
  <l n='7'>Kaj ili eliris el Etam, kaj turnis sin al Pi-Ha&hcirc;irot, kiu estas
    kontra&ubreve; Baal-Cefon, kaj ili haltis tendare anta&ubreve; Migdol.</l>
  <l n='8'>Kaj
    ili eliris el Pi-Ha&hcirc;irot kaj transiris meze de la maro en la
    dezerton, kaj ili iris tritagan vojon tra la dezerto Etam kaj
    haltis tendare en Mara.</l>
  <l n='9'>Kaj ili eliris el Mara kaj venis
    Elimon; en Elim estis dek du fontoj de akvo kaj sepdek daktilaj
    palmoj, kaj ili haltis tie tendare.</l>
  <l n='10'>Kaj ili eliris el Elim kaj
    haltis tendare &ccirc;e la Ru&gcirc;a Maro.</l>
  <l n='11'>Kaj ili foriris de la Ru&gcirc;a
    Maro kaj haltis tendare en la dezerto Sin.</l>
  <l n='12'>Kaj ili foriris el
    la dezerto Sin kaj haltis tendare en Dofka.</l>
  <l n='13'>Kaj ili eliris el
    Dofka kaj haltis tendare en Alu&scirc;.</l>
  <l n='14'>Kaj ili eliris el Alu&scirc; kaj
    haltis tendare en Refidim, kaj tie ne estis akvo por la popolo
    por trinki.</l>
  <l n='15'>Kaj ili eliris el Refidim kaj haltis en la dezerto
    Sinaj.</l>
  <l n='16'>Kaj ili eliris el la dezerto Sinaj kaj haltis tendare
    en Kibrot-Hataava.</l>
  <l n='17'>Kaj ili eliris el Kibrot-Hataava kaj haltis
    tendare en &Hcirc;acerot.</l>
  <l n='18'>Kaj ili eliris el &Hcirc;acerot kaj haltis
    tendare en Ritma.</l>
  <l n='19'>Kaj ili eliris el Ritma kaj haltis tendare
    en Rimon-Perec.</l>
  <l n='20'>Kaj ili eliris el Rimon-Perec kaj haltis
    tendare en Libna.</l>
  <l n='21'>Kaj ili eliris el Libna kaj haltis tendare
    en Risa.</l>
  <l n='22'>Kaj ili eliris el Risa kaj haltis tendare en
    Kehelata.</l>
  <l n='23'>Kaj ili eliris el Kehelata kaj haltis tendare &ccirc;e la
    monto &Scirc;efer.</l>
  <l n='24'>Kaj ili foriris de la monto &Scirc;efer kaj haltis
    tendare en &Hcirc;arada.</l>
  <l n='25'>Kaj ili eliris el &Hcirc;arada kaj haltis tendare
    en Makhelot.</l>
  <l n='26'>Kaj ili eliris el Makhelot kaj haltis tendare en
    Ta&hcirc;at.</l>
  <l n='27'>Kaj ili eliris el Ta&hcirc;at kaj haltis tendare en Tera&hcirc;.</l>
  <l n='28'>Kaj ili eliris el Tera&hcirc; kaj haltis tendare en Mitka.</l>
  <l n='29'>Kaj ili
    eliris el Mitka kaj haltis tendare en &Hcirc;a&scirc;mona.</l>
  <l n='30'>Kaj ili eliris
    el &Hcirc;a&scirc;mona kaj haltis tendare en Moserot.</l>
  <l n='31'>Kaj ili eliris el
    Moserot kaj haltis tendare en Bene-Jaakan.</l>
  <l n='32'>Kaj ili eliris el
    Bene-Jaakan kaj haltis tendare en &Hcirc;or-Hagidgad.</l>
  <l n='33'>Kaj ili eliris
    el &Hcirc;or-Hagidgad kaj haltis tendare en Jotbata.</l>
  <l n='34'>Kaj ili eliris
    el Jotbata kaj haltis tendare en Abrona.</l>
  <l n='35'>Kaj ili eliris el
    Abrona kaj haltis tendare en Ecjon-Geber.</l>
  <l n='36'>Kaj ili eliris el
    Ecjon-Geber kaj haltis tendare en la dezerto Cin (tio estas
    Kade&scirc;).</l>
  <l n='37'>Kaj ili eliris el Kade&scirc;, kaj haltis tendare &ccirc;e la
    monto Hor, &ccirc;e la rando de la lando de Edom.</l>
  <l n='38'>Kaj la pastro
    Aaron supreniris sur la monton Hor la&ubreve; la ordono de la Eternulo,
    kaj mortis tie en la jaro kvardeka post la eliro de la Izraelidoj
    el la lando Egipta, en la kvina monato, en la unua tago de la
    monato.</l>
  <l n='39'>Kaj Aaron havis la a&gcirc;on de cent dudek tri jaroj, kiam
    li mortis sur la monto Hor.</l>
  <l n='40'>Kaj la Kanaanido, la re&gcirc;o de Arad,
    kiu lo&gcirc;is en la sudo de la lando Kanaana, a&ubreve;dis, ke venas la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='41'>Kaj ili foriris de la monto Hor kaj haltis tendare
    en Calmona.</l>
  <l n='42'>Kaj ili eliris el Calmona kaj haltis tendare en
    Punon.</l>
  <l n='43'>Kaj ili eliris el Punon kaj haltis tendare en Obot.</l>
  <l n='44'>Kaj ili eliris el Obot, kaj haltis tendare en Ije-Abarim, &ccirc;e la
    limo de Moab.</l>
  <l n='45'>Kaj ili eliris el Ije-Abarim kaj haltis tendare
    en Dibon-Gad.</l>
  <l n='46'>Kaj ili eliris el Dibon-Gad kaj haltis tendare
    en Almon-Diblataim.</l>
  <l n='47'>Kaj ili eliris el Almon-Diblataim, kaj
    haltis tendare &ccirc;e la montoj Abarim, anta&ubreve; Nebo.</l>
  <l n='48'>Kaj ili
    foriris de la montoj Abarim, kaj haltis tendare en la stepoj de
    Moab, &ccirc;e la Jeri&hcirc;a Jordan.</l>
  <l n='49'>Kaj ili aran&gcirc;is sian tendaron &ccirc;e
    Jordan, de Bet-Je&scirc;imot &gcirc;is Abel-&Scirc;itim, en la stepoj de Moab.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='50'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo en la stepoj de Moab &ccirc;e la
    Jeri&hcirc;a Jordan, dirante:</l>
  <l n='51'>Parolu al la Izraelidoj, kaj diru al
    ili: Kiam vi transiros Jordanon en la landon Kanaanan,</l>
  <l n='52'>tiam
    forpelu de anta&ubreve; vi &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de la lando, kaj detruu &ccirc;iujn
    iliajn figurojn, kaj &ccirc;iujn iliajn fanditajn bildojn detruu, kaj
    &ccirc;iujn iliajn alta&jcirc;ojn ekstermu;</l>
  <l n='53'>kaj ekposedu la landon kaj
    eklo&gcirc;u en &gcirc;i, &ccirc;ar al vi Mi donas la landon, ke vi posedu &gcirc;in.</l>
  <l n='54'>Kaj dispartigu al vi la landon per loto konforme al viaj
    familioj; al la plinombra donu pli grandan poseda&jcirc;on, kaj al la
    malplinombra donu malpli grandan poseda&jcirc;on; kie al iu trafos la
    loto, tie estu lia poseda&jcirc;o; la&ubreve; la triboj de viaj patroj prenu
    al vi poseda&jcirc;ojn.</l>
  <l n='55'>Sed se vi ne forpelos de anta&ubreve; vi la
    lo&gcirc;antojn de la lando, tiam tiuj, kiujn vi restigos el ili, estos
    dornoj por viaj okuloj kaj pikiloj por viaj flankoj, kaj ili
    premos vin en la lando, en kiu vi lo&gcirc;os.</l>
  <l n='56'>Kaj tiam tion, kion
    Mi intencis fari al ili, Mi faros al vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='34'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ordonu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: Kiam vi venos en la landon Kanaanan,
    tiu lando fari&gcirc;u via poseda&jcirc;o, la lando Kanaana la&ubreve; siaj limoj.</l>
  <l n='3'>La rando suda estu por vi de la dezerto Cin, apud Edom, kaj la
    suda limo estu por vi de la fino de la Sala Maro oriente;</l>
  <l n='4'>kaj
    la suda limo turni&gcirc;os &ccirc;e vi al la alta&jcirc;o Akrabim kaj iros tra
    Cin, kaj &gcirc;iaj elstara&jcirc;oj iros suden &gcirc;is Kade&scirc;-Barnea kaj atingos
    &gcirc;is &Hcirc;acar-Adar kaj pasos tra Acmon;</l>
  <l n='5'>kaj de Acmon la limo
    turni&gcirc;os al la Egipta torento, kaj &gcirc;iaj elstara&jcirc;oj estos &gcirc;is la
    maro.</l>
  <l n='6'>Kaj por okcidenta limo estu por vi la Granda Maro kiel
    limo; tio estos por vi la limo okcidenta.</l>
  <l n='7'>Kaj tia estu por vi
    la limo norda: de la Granda Maro vi tiros &gcirc;in al vi &gcirc;is la monto
    Hor;</l>
  <l n='8'>de la monto Hor tiru &gcirc;in &gcirc;is &Hcirc;amat, kaj la elstara&jcirc;oj de
    la limo iros al Cedad;</l>
  <l n='9'>kaj la limo iros &gcirc;is Zifron, kaj &gcirc;iaj
    elstara&jcirc;oj iros &gcirc;is &Hcirc;acar-Enan; tio estu por vi la limo norda.</l>
  <l n='10'>Kaj la limon orientan vi tiros al vi de &Hcirc;acar-Enan &gcirc;is &Scirc;efam;</l>
  <l n='11'>de &Scirc;efam la limo iros &gcirc;is Ribla, orienten de Ain; poste la limo
    iros malsupren kaj tu&scirc;os la bordon de la maro Kineret oriente;</l>
  <l n='12'>kaj pluen la limo iros &gcirc;is Jordan, kaj &gcirc;iaj elstara&jcirc;oj estos &gcirc;is
    la Sala Maro. Tia estos via lando la&ubreve; &gcirc;iaj limoj &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='13'>Kaj
    Moseo ordonis al la Izraelidoj, dirante: Tio estas la lando, kiun
    vi dividos inter vi per loto kaj kiun la Eternulo ordonis doni al
    na&ubreve; triboj kaj al duontribo;</l>
  <l n='14'>&ccirc;ar la tribo de la Rubenidoj la&ubreve;
    iliaj patrodomoj, kaj la tribo de la Gadidoj la&ubreve; iliaj
    patrodomoj, kaj duono de la tribo de la Manaseidoj prenis sian
    parton;</l>
  <l n='15'>la du triboj kaj la duontribo prenis sian parton
    transe de la Jeri&hcirc;a Jordan, oriente, sur la flanko de sunlevi&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='17'>Jen estas la
    nomoj de la viroj, kiuj disdividos inter vi la landon: Eleazar,
    la pastro, kaj Josuo, filo de Nun.</l>
  <l n='18'>Kaj po unu estro el &ccirc;iu
    tribo prenu por la dividado de la lando.</l>
  <l n='19'>Kaj jen estas la
    nomoj de la viroj: por la tribo de Jehuda, Kaleb, filo de Jefune;</l>
  <l n='20'>kaj por la tribo de la Simeonidoj, &Scirc;emuel, filo de Amihud;</l>
  <l n='21'>por la tribo de Benjamen, Elidad, filo de Kislon;</l>
  <l n='22'>kaj por la
    tribo de la Danidoj, la estro Buki, filo de Jogli;</l>
  <l n='23'>por la
    filoj de Jozef: por la tribo de la Manaseidoj, la estro &Hcirc;aniel,
    filo de Efod,</l>
  <l n='24'>kaj por la tribo de la Efraimidoj, la estro
    Kemuel, filo de &Scirc;iftan;</l>
  <l n='25'>kaj por la tribo de la Zebulunidoj, la
    estro Elicafan, filo de Parna&hcirc;;</l>
  <l n='26'>kaj por la tribo de la
    Isa&hcirc;aridoj, la estro Paltiel, filo de Azan;</l>
  <l n='27'>kaj por la tribo
    de la A&scirc;eridoj, la estro A&hcirc;ihud, filo de &Scirc;elomi;</l>
  <l n='28'>kaj por la
    tribo de la Naftaliidoj, la estro Pedahel, filo de Amihud.</l>
  <l n='29'>Tio
    estas tiuj, al kiuj la Eternulo ordonis, ke ili disdonu la
    poseda&jcirc;ojn al la Izraelidoj en la lando Kanaana.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='35'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo en la stepoj de Moab &ccirc;e la
    Jeri&hcirc;a Jordan, dirante:</l>
  <l n='2'>Ordonu al la Izraelidoj, ke ili donu al
    la Levidoj el siaj poseda&jcirc;oj urbojn por lo&gcirc;i; anka&ubreve; la kampojn
    &ccirc;irka&ubreve; tiuj urboj donu al la Levidoj.</l>
  <l n='3'>Kaj la urboj estos por
    ili por lo&gcirc;i, kaj la kampoj estos por iliaj brutoj kaj por ilia
    havo kaj por &ccirc;iuj iliaj bezonoj de la vivo.</l>
  <l n='4'>Kaj la kampoj de
    tiuj urboj, kiujn vi donos al la Levidoj, devas etendi&gcirc;i mil
    ulnojn ekster la muroj de la urboj &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='5'>Kaj mezuru ekster
    la urbo sur la orienta flanko du mil ulnojn kaj sur la suda
    flanko du mil ulnojn kaj sur la okcidenta flanko du mil ulnojn
    kaj sur la norda flanko du mil ulnojn, kaj la urbo estos en la
    mezo; tiaj estu por ili la kampoj de la urboj.</l>
  <l n='6'>Kaj el la urboj,
    kiujn vi donos al la Levidoj, estos ses urboj de rifu&gcirc;o, en kiujn
    vi al mortiginto permesos forkuri; kaj krom tiuj donu kvardek du
    urbojn.</l>
  <l n='7'>La nombro de &ccirc;iuj urboj, kiujn vi devas doni al la
    Levidoj, estas kvardek ok urboj kune kun iliaj kampoj.</l>
  <l n='8'>La
    urbojn, kiujn vi donos el la poseda&jcirc;oj de la Izraelidoj, de la
    plimultaj prenu pli multe kaj de la malplimultaj prenu malpli
    multe; &ccirc;iu konforme al sia poseda&jcirc;o, kiun li ricevos, devas doni
    el siaj urboj al la Levidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo, dirante:</l>
  <l n='10'>Parolu al la
    Izraelidoj, kaj diru al ili: Kiam vi transiros Jordanon en la
    landon Kanaanan,</l>
  <l n='11'>tiam elektu al vi urbojn, kiuj estu &ccirc;e vi
    urboj de rifu&gcirc;o, kien povas forkuri mortiginto, kiu mortigis
    homon senintence.</l>
  <l n='12'>Kaj tiuj urboj estos &ccirc;e vi rifu&gcirc;ejo kontra&ubreve;
    ven&gcirc;anto, por ke ne mortu la mortiginto, anta&ubreve; ol li staros anta&ubreve;
    la komunumo por ju&gcirc;o.</l>
  <l n='13'>Kaj el la urboj, kiujn vi donos, ses
    urboj de rifu&gcirc;o estu &ccirc;e vi.</l>
  <l n='14'>Tri urbojn donu transe de Jordan
    kaj tri urbojn donu en la lando Kanaana; urboj de rifu&gcirc;o ili
    estu.</l>
  <l n='15'>Por la Izraelidoj kaj por la fremdulo kaj por la
    paslo&gcirc;anto inter ili estu tiuj ses urboj por rifu&gcirc;o, por ke
    forkuru tien &ccirc;iu, kiu mortigis homon senintence.</l>
  <l n='16'>Sed se per
    fera objekto li batis lin kaj &ccirc;i tiu mortis, tiam li estas
    mortiginto; la mortiginton oni devas mortigi.</l>
  <l n='17'>Kaj se li batis
    lin per mana &scirc;tono, de kiu oni povas morti, kaj &ccirc;i tiu mortis,
    tiam li estas mortiginto; la mortiginton oni devas mortigi.</l>
  <l n='18'>A&ubreve;
    se li batis lin per mana objekto ligna, de kiu oni povas morti,
    kaj &ccirc;i tiu mortis, tiam li estas mortiginto; la mortiginton oni
    devas mortigi.</l>
  <l n='19'>La ven&gcirc;anto de la sango mem povas mortigi la
    mortiginton; kiam li renkontos lin, li povas mortigi lin.</l>
  <l n='20'>Se
    iu pu&scirc;is iun pro malamo a&ubreve; sin ka&scirc;inte &jcirc;etis ion sur lin kaj &ccirc;i
    tiu mortis,</l>
  <l n='21'>a&ubreve; se li malamike per sia mano batis lin kaj &ccirc;i
    tiu mortis, tiam oni devas mortigi la batinton: li estas
    mortiginto; la ven&gcirc;anto de la sango povas mortigi la mortiginton,
    kiam li renkontos lin.</l>
  <l n='22'>Sed se per hazardo kaj ne pro
    malamikeco li pu&scirc;is lin, a&ubreve; se li &jcirc;etis sur lin ian objekton sen
    malbonintenco,</l>
  <l n='23'>a&ubreve; se &scirc;tonon, de kiu oni povas morti, li &jcirc;etis
    sur lin ne vidante, kaj &ccirc;i tiu mortis, sed li ne estis lia
    malamiko kaj ne deziris al li malbonon:</l>
  <l n='24'>tiam la komunumo devas
    ju&gcirc;i inter la batinto kaj la ven&gcirc;anto de la sango la&ubreve; &ccirc;i tiuj
    le&gcirc;oj;</l>
  <l n='25'>kaj la komunumo devas savi la mortiginton el la mano de
    la ven&gcirc;anto de la sango, kaj la komunumo revenigos lin en lian
    urbon de rifu&gcirc;o, kien li forkuris; kaj li devas lo&gcirc;i tie &gcirc;is la
    morto de la granda pastro, kiu estas oleita per sankta oleo.</l>
  <l n='26'>Sed se la mortiginto eliris el la limoj de sia urbo de rifu&gcirc;o,
    kien li forkuris,</l>
  <l n='27'>kaj la ven&gcirc;anto de la sango trovis lin
    ekster la limoj de lia urbo de rifu&gcirc;o kaj la ven&gcirc;anto de la sango
    mortigis la mortiginton, tiam li ne estas kulpa pri la sango;</l>
  <l n='28'>&ccirc;ar en sia urbo de rifu&gcirc;o li devas resti &gcirc;is la morto de la
    granda pastro, kaj post la morto de la granda pastro la
    mortiginto povas reveni sur la teron de sia poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='29'>Kaj tio
    estu por vi le&gcirc;a regulo en viaj generacioj, en &ccirc;iuj viaj lokoj de
    lo&gcirc;ado.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;iun, kiu mortigis homon, tiun mortiginton oni devas
    mortigi, se raportis pri li atestantoj; sed unu atestanto ne
    sufi&ccirc;as, por kondamni homon al morto.</l>
  <l n='31'>Ne prenu ela&ccirc;eton pro
    animo de mortiginto, kiu estas malbonagulo mortiginda; oni devas
    lin mortigi.</l>
  <l n='32'>Kaj ne prenu ela&ccirc;eton pro homo, kiu forkuris en
    urbon de rifu&gcirc;o, ke li povu reveni kaj lo&gcirc;i sur sia tero anta&ubreve; la
    morto de la pastro.</l>
  <l n='33'>Kaj ne malhonoru la teron, sur kiu vi
    estos, &ccirc;ar sango malhonoras la teron, kaj nur per la sango de
    tiu, kiu ver&scirc;is sangon, la tero povas puri&gcirc;i de la sango, kiu
    estas ver&scirc;ita sur &gcirc;i.</l>
  <l n='34'>Kaj ne malpurigu la landon, en kiu vi
    lo&gcirc;as kaj en kies mezo Mi restas; &ccirc;ar Mi, la Eternulo, restas
    inter la Izraelidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='36'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aliris la familiestroj de la familio de Gilead, filo de
    Ma&hcirc;ir, filo de Manase, el la familioj de la Jozefidoj, kaj
    ekparolis anta&ubreve; Moseo kaj anta&ubreve; la eminentuloj, la familiestroj
    de la Izraelidoj;</l>
  <l n='2'>kaj ili diris: Al nia sinjoro la Eternulo
    ordonis disdoni la teron kiel poseda&jcirc;on per loto al la
    Izraelidoj, kaj al nia sinjoro la Eternulo ordonis doni la parton
    de nia frato Celof&hcirc;ad al liaj filinoj.</l>
  <l n='3'>Sed se ili fari&gcirc;os
    edzinoj de iu el la filoj de alia tribo de la Izraelidoj, tiam
    ilia poseda&jcirc;o estos forprenita el la poseda&jcirc;o de niaj patroj, kaj
    ali&gcirc;os al la poseda&jcirc;o de tiu tribo, al kiu ili ekapartenos, kaj
    el nia lote ricevita poseda&jcirc;o &gcirc;i estos forprenita.</l>
  <l n='4'>Kaj kiam e&ccirc;
    estos jubilea jaro &ccirc;e la Izraelidoj, ilia poseda&jcirc;o restos aligita
    al la poseda&jcirc;o de tiu tribo, al kiu ili apartenos; kaj el la
    poseda&jcirc;o de la tribo de niaj patroj ilia poseda&jcirc;o restos
    forprenita.</l>
  <l n='5'>Tiam Moseo donis ordonon al la Izraelidoj la&ubreve; la
    instrukcio de la Eternulo, dirante: Prave parolas la tribo de la
    Jozefidoj.</l>
  <l n='6'>Jen kion ordonis la Eternulo koncerne la filinojn de
    Celof&hcirc;ad: Ili povas fari&gcirc;i edzinoj de tiuj, kiuj pla&ccirc;os al ili,
    sed nur en familio el la tribo de siaj patroj ili edzini&gcirc;u;</l>
  <l n='7'>por
    ke ne transiru hereda poseda&jcirc;o de la Izraelidoj el unu tribo en
    alian tribon, &ccirc;ar &ccirc;iu el la Izraelidoj devas resti fortike &ccirc;e la
    poseda&jcirc;o de la tribo de liaj patroj.</l>
  <l n='8'>Kaj &ccirc;iu filino, kiu
    heredas poseda&jcirc;on en la triboj de la Izraelidoj, devas edzini&gcirc;i
    kun iu el la familioj de la tribo de &scirc;ia patro, por ke la
    Izraelidoj heredu &ccirc;iu la poseda&jcirc;on de siaj patroj;</l>
  <l n='9'>kaj por ke
    poseda&jcirc;o ne transiru el unu tribo en alian tribon, sed &ccirc;iu tribo
    de la Izraelidoj restu fortike &ccirc;e sia poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='10'>Kiel la
    Eternulo ordonis al Moseo, tiel faris la filinoj de Celof&hcirc;ad;</l>
  <l n='11'>kaj Ma&hcirc;la, Tirca kaj &Hcirc;ogla kaj Milka kaj Noa, la filinoj de
    Celof&hcirc;ad, edzini&gcirc;is kun filoj de siaj onkloj.</l>
  <l n='12'>En la familioj
    de la filoj de Manase, filo de Jozef, ili edzini&gcirc;is, kaj ilia
    poseda&jcirc;o restis en la tribo de la familio de ilia patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tio estas la ordonoj kaj la le&gcirc;oj, kiujn la Eternulo donis per
    Moseo al la Izraelidoj en la stepoj de Moab, &ccirc;e la Jeri&hcirc;a Jordan.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: READMONO -->

        <div type='book' n='05' id='libro_rea' rend='doc'>

          <index index='content' level1='READMONO'/>
          <head>READMONO</head>
          <head>KVINA LIBRO DE MOSEO</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vortoj, kiujn diris Moseo al la tuta Izrael transe
    de Jordan, en la dezerto, en la stepo anta&ubreve; Suf, inter Paran kaj
    Tofel kaj Laban kaj &Hcirc;acerot kaj Di-Zahab,</l>
  <l n='2'>dek unu tagojn
    malproksime de &Hcirc;oreb, sur la vojo de la monto Seir al Kade&scirc;-
    Barnea.</l>
  <l n='3'>Tio estis en la kvardeka jaro, en la dek-unua monato,
    en la unua tago de la monato, Moseo parolis al la Izraelidoj
    konforme al &ccirc;io, kion la Eternulo ordonis al li por ili.</l>
  <l n='4'>Post
    kiam li venkobatis Si&hcirc;onon, la re&gcirc;on de la Amoridoj, kiu lo&gcirc;is en
    &Hcirc;e&scirc;bon, kaj Ogon, la re&gcirc;on de Ba&scirc;an, kiu lo&gcirc;is en A&scirc;tarot kaj en
    Edrei;</l>
  <l n='5'>transe de Jordan, en la lando de Moab, Moseo komencis
    klarigi &ccirc;i tiun instruon, kaj diris:</l>
  <l n='6'>La Eternulo, nia Dio,
    diris al ni sur &Hcirc;oreb jene: Sufi&ccirc;e vi lo&gcirc;is sur &ccirc;i tiu monto;</l>
  <l n='7'>turni&gcirc;u kaj elmovi&gcirc;u, kaj iru sur la monton de la Amoridoj kaj al
    &ccirc;iuj iliaj najbaroj en la stepo, sur la monto kaj en la valo kaj
    en la sudo kaj sur la bordo de la maro, en la landon de la
    Kanaanidoj kaj sur Lebanonon, &gcirc;is la granda rivero, la rivero
    E&ubreve;frato.</l>
  <l n='8'>Vidu, Mi donas al vi la landon; iru kaj ekposedu la
    landon, pri kiu la Eternulo &jcirc;uris al viaj patroj, al Abraham, al
    Isaak, kaj al Jakob, ke Li donos &gcirc;in al ili kaj al ilia idaro
    post ili.</l>
  <l n='9'>Kaj mi diris al vi en tiu tempo jene: Mi ne povas
    sola porti vin;</l>
  <l n='10'>la Eternulo, via Dio, multigis vin, kaj jen vi
    estas nun multego, kiel la steloj de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='11'>La Eternulo, la
    Dio de viaj patroj, multigu vin miloble kontra&ubreve; via nuna nombro,
    kaj Li benu vin, kiel Li diris al vi!</l>
  <l n='12'>Kiel mi povus sola porti
    la penadon por vi kaj vian &scirc;ar&gcirc;on kaj viajn disputojn?</l>
  <l n='13'>Elektu
    al vi el viaj triboj virojn sa&gcirc;ajn kaj kompetentajn kaj konatajn,
    kaj mi starigos ilin, kiel viajn estrojn.</l>
  <l n='14'>Kaj vi respondis al
    mi kaj diris: Bona estas la afero, kiun vi proponis fari.</l>
  <l n='15'>Tiam
    mi prenis la &ccirc;efojn de viaj triboj, virojn sa&gcirc;ajn kaj konatajn,
    kaj mi faris ilin estroj super vi, milestroj kaj centestroj kaj
    kvindekestroj kaj dekestroj kaj kontrolistoj en viaj triboj.</l>
  <l n='16'>Kaj mi ordonis al viaj ju&gcirc;istoj en tiu tempo, dirante: A&ubreve;skultu
    viajn fratojn kaj ju&gcirc;u juste inter homo kaj lia frato kaj
    fremdulo.</l>
  <l n='17'>Ne distingu viza&gcirc;ojn &ccirc;e la ju&gcirc;o; malgrandan kaj
    grandan egale a&ubreve;skultu; timu neniun, &ccirc;ar la ju&gcirc;o estas afero de
    Dio; kaj aferon, kiu estos malfacila por vi, venigu al mi, kaj mi
    &gcirc;in a&ubreve;skultos.</l>
  <l n='18'>Kaj mi donis al vi ordonon en tiu tempo pri
    &ccirc;io, kion vi devas fari.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj ni foriris de &Hcirc;oreb, kaj trairis tiun tutan grandan kaj
    teruran dezerton, kiun vi vidis, sur la vojo al la monto de la
    Amoridoj, kiel ordonis al ni la Eternulo, nia Dio; kaj ni venis
    al Kade&scirc;-Barnea.</l>
  <l n='20'>Kaj mi diris al vi: Vi venis al la monto de
    la Amoridoj, kiun la Eternulo, nia Dio, donas al ni;</l>
  <l n='21'>vidu, la
    Eternulo, via Dio, donas al vi la landon; iru, ekposedu &gcirc;in, kiel
    diris al vi la Eternulo, la Dio de viaj patroj; ne timu kaj ne
    tremu.</l>
  <l n='22'>Sed vi &ccirc;iuj aliris al mi, kaj diris: Ni sendu anta&ubreve; ni
    virojn, ke ili esploru por ni la landon, kaj alportu al ni
    sciigon pri la vojo, per kiu ni devas iri, kaj pri la urboj, al
    kiuj ni devas veni.</l>
  <l n='23'>Kaj tio pla&ccirc;is al mi, kaj mi prenis el vi
    dek du virojn, po unu viro el tribo;</l>
  <l n='24'>kaj ili iris kaj
    supreniris sur la monton, kaj venis al la valo E&scirc;kol kaj
    esplorrigardis &gcirc;in.</l>
  <l n='25'>Kaj ili prenis en siajn manojn iom el la
    fruktoj de la lando kaj liveris al ni, kaj alportis al ni
    sciigon, kaj diris: Bona estas la lando, kiun la Eternulo, nia
    Dio, donas al ni.</l>
  <l n='26'>Sed vi ne volis iri, kaj vi malobeis la
    vortojn de la Eternulo, via Dio;</l>
  <l n='27'>kaj vi murmuris en viaj
    tendoj, kaj diris: Pro la malamo de la Eternulo kontra&ubreve; ni, Li
    elkondukis nin el la lando Egipta, por transdoni nin en la manon
    de la Amoridoj, por ke ili ekstermu nin;</l>
  <l n='28'>kien ni iru? Niaj
    fratoj ektimigis nian koron, dirante: La popolo estas pli granda
    kaj pli altkreska ol ni, la urboj estas grandaj kaj fortikigitaj
    &gcirc;is la &ccirc;ielo, kaj anka&ubreve; Anakidojn ni tie vidis.</l>
  <l n='29'>Kaj mi diris
    al vi: Ne tremu kaj ne timu ilin;</l>
  <l n='30'>la Eternulo via Dio, kiu
    iras anta&ubreve; vi, Li batalos por vi, simile al &ccirc;io, kion Li faris
    por vi en Egiptujo anta&ubreve; viaj okuloj,</l>
  <l n='31'>kaj en la dezerto, kie,
    kiel vi vidis, la Eternulo, via Dio, portis vin, kiel homo portas
    sian filon, sur la tuta vojo, kiun vi iris, &gcirc;is vi venis al &ccirc;i
    tiu loko.</l>
  <l n='32'>Sed e&ccirc; &ccirc;e tio vi ne fidas la Eternulon, vian Dion,</l>
  <l n='33'>kiu iras anta&ubreve; vi sur la vojo, por ser&ccirc;i por vi lokon, kie vi
    povus halti tendare, nokte en fajro, por montri al vi la vojon,
    kiun vi devas iri, kaj tage en nubo.</l>
  <l n='34'>Kaj la Eternulo a&ubreve;dis
    viajn vortojn, kaj Li ekkoleris kaj &jcirc;uris, dirante:</l>
  <l n='35'>Neniu el
    &ccirc;i tiuj homoj, el &ccirc;i tiu malbona generacio, vidos la bonan
    landon, kiun Mi &jcirc;uris doni al viaj patroj;</l>
  <l n='36'>nur Kaleb, filo de
    Jefune, vidos &gcirc;in; kaj pro tio, ke li sekvis la Eternulon, Mi
    donos al li kaj al liaj filoj la landon, kiun li trairis.</l>
  <l n='37'>Anka&ubreve; kontra&ubreve; mi la Eternulo ekkoleris pro vi, dirante: Vi anka&ubreve;
    ne venos tien;</l>
  <l n='38'>Josuo, filo de Nun, kiu staras anta&ubreve; vi, li
    venos tien; lin fortigu, &ccirc;ar li donos &gcirc;in al Izrael kiel
    poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='39'>Kaj viaj infanoj, pri kiuj vi diris, ke ili fari&gcirc;os
    militakira&jcirc;o, kaj viaj filoj, kiuj nun ankora&ubreve; ne scias bonon nek
    malbonon, ili venos tien, kaj al ili Mi donos &gcirc;in, kaj ili
    ekposedos &gcirc;in.</l>
  <l n='40'>Sed vi turni&gcirc;u, kaj iru en la dezerton en la
    direkto al la Ru&gcirc;a Maro.</l>
  <l n='41'>Kaj vi respondis kaj diris al mi: Ni
    pekis anta&ubreve; la Eternulo; ni iros kaj batalos, konforme al &ccirc;io,
    kion ordonis al ni la Eternulo, nia Dio; kaj &ccirc;iu el vi zonis sin
    per siaj bataliloj, kaj vi pretigis vin, por iri sur la monton.</l>
  <l n='42'>Sed la Eternulo diris al mi: Diru al ili: Ne iru kaj ne
    batalu, &ccirc;ar Mi ne estas inter vi; por ke vi ne estu frapitaj de
    viaj malamikoj.</l>
  <l n='43'>Kaj mi diris al vi, sed vi ne a&ubreve;skultis; kaj
    vi malobeis la vortojn de la Eternulo, kaj vi estis malhumilaj
    kaj iris sur la monton.</l>
  <l n='44'>Tiam eliris kontra&ubreve; vin la Amoridoj,
    kiuj lo&gcirc;is sur tiu monto, kaj ili pelis vin tiel, kiel faras la
    abeloj, kaj batis vin sur Seir &gcirc;is &Hcirc;orma.</l>
  <l n='45'>Kaj vi revenis kaj
    ploris anta&ubreve; la Eternulo; sed la Eternulo ne a&ubreve;skultis vian vo&ccirc;on
    kaj ne atentis vin.</l>
  <l n='46'>Kaj vi lo&gcirc;is en Kade&scirc; longan tempon, la
    tempon, dum kiu vi lo&gcirc;is.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ni turnis nin kaj elmovi&gcirc;is en la dezerton en la direkto al
    la Ru&gcirc;a Maro, kiel la Eternulo diris al mi; kaj ni &ccirc;irka&ubreve;iris la
    monton Seir dum longa tempo.</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo diris al mi jene:</l>
  <l n='3'>Sufi&ccirc;e vi &ccirc;irka&ubreve;iris &ccirc;i tiun monton; turnu vin norden;</l>
  <l n='4'>kaj al
    la popolo donu tian ordonon: Vi preteriros la limon de viaj
    fratoj la Esavidoj, kiuj lo&gcirc;as sur Seir, kaj ili timos vin; sed
    gardu vin forte.</l>
  <l n='5'>Ne komencu batalon kontra&ubreve; ili, &ccirc;ar Mi ne
    donos al vi el ilia lando e&ccirc; lar&gcirc;econ de plando; &ccirc;ar al Esav Mi
    donis, kiel hereda&jcirc;on, la monton Seir.</l>
  <l n='6'>Man&gcirc;a&jcirc;on a&ccirc;etu de ili
    pro mono kaj man&gcirc;u; kaj e&ccirc; akvon a&ccirc;etu de ili pro mono kaj
    trinku;</l>
  <l n='7'>&ccirc;ar la Eternulo, via Dio, benis vin en &ccirc;iu faro de viaj
    manoj; Li gvidis vian iradon tra &ccirc;i tiu granda dezerto; jen jam
    kvardek jarojn la Eternulo estas kun vi, kaj nenio mankis al vi.</l>
  <l n='8'>Kaj ni preteriris flanke de niaj fratoj la Esavidoj, kiuj lo&gcirc;as
    sur Seir, flanke de la vojo stepa, de Elat kaj de Ecjon-Geber.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>Kaj ni turnis nin kaj iris la&ubreve; la vojo al la dezerto de Moab.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo diris al mi: Ne faru malamika&jcirc;on al Moab kaj ne
    komencu militon kontra&ubreve; ili, &ccirc;ar Mi ne donos al vi hereda&jcirc;on el
    ilia lando; &ccirc;ar al la filoj de Lot Mi donis Aron kiel heredan
    poseda&jcirc;on. (</l>
  <l n='10'>La Emidoj anta&ubreve;e lo&gcirc;is tie, popolo granda kaj
    grandnombra, kaj altkreska kiel la Anakidoj.</l>
  <l n='11'>Anka&ubreve; ilin oni
    kalkulis inter la Rafaidoj, kiel la Anakidojn; kaj la Moabidoj
    nomas ilin Emidoj.</l>
  <l n='12'>Kaj sur Seir lo&gcirc;is anta&ubreve;e la &Hcirc;oridoj; sed
    la Esavidoj forpelis ilin kaj ekstermis ilin de anta&ubreve; si kaj
    eklo&gcirc;is sur ilia loko, kiel agis Izrael kun la lando de sia
    poseda&jcirc;o, kiun la Eternulo donis al ili.)</l>
  <l n='13'>Nun levi&gcirc;u kaj
    transiru la valon Zared. Kaj ni transiris la valon Zared.</l>
  <l n='14'>Kaj
    la tempo, dum kiu ni iris de Kade&scirc;-Barnea, &gcirc;is ni transiris la
    valon Zared, estis tridek ok jaroj, &gcirc;is formortis el la tendaro
    la tuta generacio de militistoj, kiel &jcirc;uris al ili la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Kaj anka&ubreve; la mano de la Eternulo estis sur ili, por ekstermi
    ilin el inter la tendaro, &gcirc;is ili &ccirc;iuj formortis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj kiam formortis &ccirc;iuj militistoj el inter la popolo,</l>
  <l n='17'>tiam
    la Eternulo ekparolis al mi, dirante:</l>
  <l n='18'>Vi iras nun preter la
    limo de Moab, preter Ar,</l>
  <l n='19'>kaj vi alproksimi&gcirc;as al la Amonidoj;
    ne faru al ili malamika&jcirc;on kaj ne batalu kontra&ubreve; ili, &ccirc;ar Mi ne
    donos al vi hereda&jcirc;on el la lando de la Amonidoj; &ccirc;ar al la filoj
    de Lot Mi donis &gcirc;in kiel heredan poseda&jcirc;on. (</l>
  <l n='20'>Kiel landon de
    Rafaidoj oni rigardas anka&ubreve; &gcirc;in; Rafaidoj lo&gcirc;is en &gcirc;i anta&ubreve;e; kaj
    la Amonidoj nomas ilin Zamzumoj;</l>
  <l n='21'>tio estis popolo granda kaj
    grandnombra, kaj altkreska kiel la Anakidoj; sed la Eternulo
    ekstermis ilin anta&ubreve; ili, kaj ili forpelis ilin kaj eklo&gcirc;is sur
    ilia loko;</l>
  <l n='22'>kiel Li faris por la Esavidoj, kiuj lo&gcirc;as sur Seir,
    anta&ubreve; kiuj Li ekstermis la &Hcirc;oridojn, kaj ili forpelis ilin kaj
    lo&gcirc;is sur ilia loko &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='23'>Kaj la Avidojn, kiuj
    lo&gcirc;is en vila&gcirc;oj &gcirc;is Gaza, ekstermis la Kaftoridoj, kiuj eliris
    el Kaftor, kaj ili eklo&gcirc;is sur ilia loko.)</l>
  <l n='24'>Levi&gcirc;u, elmovi&gcirc;u
    kaj transiru la torenton Arnon; rigardu, Mi transdonas en vian
    manon Si&hcirc;onon, la re&gcirc;on de &Hcirc;e&scirc;bon, la Amoridon, kaj lian landon;
    komencu ekposedi kaj militu kontra&ubreve; li.</l>
  <l n='25'>De la nuna tago Mi
    komencos &jcirc;etadi teruron kaj timon anta&ubreve; vi sur la popolojn sub la
    tuta &ccirc;ielo; tiuj, kiuj a&ubreve;dos la famon pri vi, ektremos kaj
    ektimos anta&ubreve; vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj mi sendis senditojn el la dezerto Kedemot al Si&hcirc;on, la
    re&gcirc;o de &Hcirc;e&scirc;bon, kun vortoj de paco, dirante:</l>
  <l n='27'>Mi dezirus iri
    tra via lando; mi iros nur la&ubreve; la vojo, mi ne forflanki&gcirc;os
    dekstren nek maldekstren;</l>
  <l n='28'>man&gcirc;a&jcirc;on vendu al mi pro mono, kaj
    mi man&gcirc;os, kaj akvon donu al mi pro mono, kaj mi trinkos: nur per
    miaj piedoj mi trairos &dash;</l>
  <l n='29'>kiel faris al mi la Esavidoj, kiuj
    lo&gcirc;as sur Seir, kaj la Moabidoj, kiuj lo&gcirc;as en Ar &dash; &gcirc;is mi
    transiros Jordanon en la landon, kiun la Eternulo, nia Dio, donas
    al ni.</l>
  <l n='30'>Sed ne volis Si&hcirc;on, la re&gcirc;o de &Hcirc;e&scirc;bon, tralasi nin, &ccirc;ar
    la Eternulo, via Dio, obstinigis lian spiriton kaj malcedemigis
    lian koron, por transdoni lin en vian manon, kiel nun.</l>
  <l n='31'>Kaj la
    Eternulo diris al mi: Rigardu, Mi komencas transdoni al vi
    Si&hcirc;onon kaj lian landon; komencu posedpreni lian landon.</l>
  <l n='32'>Kaj
    Si&hcirc;on eliris kontra&ubreve; nin, li kaj lia tuta popolo, por batalo apud
    Jahac.</l>
  <l n='33'>Kaj transdonis lin la Eternulo, nia Dio, al ni, kaj ni
    venkobatis lin kaj liajn filojn kaj lian tutan popolon.</l>
  <l n='34'>Kaj ni
    militakiris en tiu tempo &ccirc;iujn liajn urbojn, kaj ni ekstermis en
    &ccirc;iu urbo la virojn kaj la virinojn kaj la infanojn, ni restigis
    neniun;</l>
  <l n='35'>nur la brutojn ni prenis al ni, kiel militakira&jcirc;on,
    kaj la raba&jcirc;on el la urboj, kiujn ni militakiris.</l>
  <l n='36'>De Aroer,
    kiu estas sur la bordo de la torento Arnon, kaj la urbo, kiu
    estas en la valo, &gcirc;is Gilead ne estis urbo, kiu povus
    kontra&ubreve;stari al ni: &ccirc;ion transdonis al ni la Eternulo, nia Dio;</l>
  <l n='37'>nur al la lando de la Amonidoj vi ne alproksimi&gcirc;is, al la tuta
    bordo de la torento Jabok, kaj al la urboj de la monto, kaj al
    &ccirc;io, pri kio malpermesis la Eternulo, nia Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ni turnis nin kaj ekiris la&ubreve; la vojo al Ba&scirc;an. Kaj eliris
    kontra&ubreve; nin Og, la re&gcirc;o de Ba&scirc;an, li kaj lia tuta popolo, por
    batalo apud Edrei.</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo diris al mi: Ne timu lin;
    &ccirc;ar en vian manon Mi transdonis lin kaj lian tutan popolon kaj
    lian landon, kaj vi faros al li, kiel vi faris al Si&hcirc;on, la re&gcirc;o
    de la Amoridoj, kiu lo&gcirc;is en &Hcirc;e&scirc;bon.</l>
  <l n='3'>Kaj la Eternulo, nia Dio,
    transdonis en nian manon anka&ubreve; Ogon, la re&gcirc;on de Ba&scirc;an, kaj lian
    tutan popolon; kaj ni batis lin tiel, ke neniu restis &ccirc;e li.</l>
  <l n='4'>Kaj ni militakiris tiam &ccirc;iujn liajn urbojn; ne estis urbo, kiun
    ni ne prenis de ili: sesdek urbojn, la tutan distrikton de Argob,
    la regnon de Og la Ba&scirc;ana.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;iuj tiuj urboj estis fortikigitaj
    per alta muro, per pordegoj kaj rigliloj, krom la tre multaj
    urboj ne fortikigitaj.</l>
  <l n='6'>Kaj ni ekstermis ilin, kiel ni faris al
    Si&hcirc;on, la re&gcirc;o de &Hcirc;e&scirc;bon, ni ekstermis en &ccirc;iu urbo la virojn, la
    virinojn, kaj la infanojn;</l>
  <l n='7'>sed &ccirc;iujn brutojn kaj la raba&jcirc;on el
    la urboj ni prenis al ni, kiel militakira&jcirc;on.</l>
  <l n='8'>Kaj ni prenis
    tiam el la manoj de la du re&gcirc;oj de la Amoridoj la landon, kiu
    estas transe de Jordan, de la torento Arnon &gcirc;is la monto &Hcirc;ermon
    (</l>
  <l n='9'>la Cidonanoj nomas &Hcirc;ermonon Sirjon, kaj la Amoridoj nomas &gcirc;in
    Senir),</l>
  <l n='10'>&ccirc;iujn urbojn sur la ebena&jcirc;o, kaj la tutan Gileadon kaj
    la tutan Ba&scirc;anon &gcirc;is Sal&hcirc;a kaj Edrei, urboj de la regno de Og la
    Ba&scirc;ana. (</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar nur Og, la re&gcirc;o de Ba&scirc;an, estis restinta el la
    resto de la Rafaidoj. Jen estas lia lito, fera lito, jen &gcirc;i estas
    en Raba de la Amonidoj: na&ubreve; ulnoj estas &gcirc;ia longeco kaj kvar
    ulnoj estas &gcirc;ia lar&gcirc;eco, la&ubreve; la ulnoj de viro.)</l>
  <l n='12'>Kaj tiun
    landon ni ekposedis en tiu tempo: de Aroer, kiu estas apud la
    torento Arnon, kaj duonon de la monto Gilead kun &gcirc;iaj urboj mi
    donis al la Rubenidoj kaj al la Gadidoj;</l>
  <l n='13'>kaj la ceteran parton
    de Gilead kaj la tutan Ba&scirc;anon, la regnon de Og, mi donis al
    duono de la tribo de Manase, la tutan distrikton de Argob. (La
    tutan tiun Ba&scirc;anon oni nomas lando de Rafaidoj.</l>
  <l n='14'>Jair, filo de
    Manase, prenis la tutan distrikton de Argob &gcirc;is la limo de la
    Ge&scirc;uridoj kaj Maa&hcirc;atidoj, kaj li donis al Ba&scirc;an la&ubreve; sia nomo la
    nomon Vila&gcirc;oj de Jair, tiel estas &gcirc;is nun.)</l>
  <l n='15'>Kaj al Ma&hcirc;ir mi
    donis Gileadon.</l>
  <l n='16'>Kaj al la Rubenidoj kaj al la Gadidoj mi donis
    de Gilead &gcirc;is la torento Arnon, kun la mezo de la valo por limo;
    anka&ubreve; &gcirc;is la torento Jabok, limo de la Amonidoj;</l>
  <l n='17'>kaj la
    stepon, kun Jordan por limo, de Kineret &gcirc;is la maro de la
    ebena&jcirc;o, la Sala Maro, &ccirc;e la bazo de Pisga en la oriento.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj mi faris al vi ordonon en tiu tempo, dirante: La Eternulo,
    via Dio, donis al vi &ccirc;i tiun landon, por ke vi posedu &gcirc;in;
    armitaj iru anta&ubreve; viaj fratoj la Izraelidoj, &ccirc;iuj militkapablaj.</l>
  <l n='19'>Nur viaj edzinoj kaj viaj infanoj kaj viaj brutaroj &dash; mi scias,
    ke vi havas grandnombrajn brutarojn &dash; restu en viaj urboj, kiujn
    mi donis al vi;</l>
  <l n='20'>&gcirc;is la Eternulo donos ripozon al viaj fratoj,
    kiel al vi, kaj ili anka&ubreve; ekposedos la landon, kiun la Eternulo,
    via Dio, donas al ili transe de Jordan; tiam vi reiros &ccirc;iu al sia
    poseda&jcirc;o, kiun mi donis al vi.</l>
  <l n='21'>Kaj al Josuo mi ordonis en tiu
    tempo, dirante: Viaj okuloj vidis &ccirc;ion, kion la Eternulo, via
    Dio, faris al tiuj du re&gcirc;oj; tiel la Eternulo faros al &ccirc;iuj
    regnoj, kiujn vi trairos.</l>
  <l n='22'>Ne timu ilin; &ccirc;ar la Eternulo, via
    Dio, batalas por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj mi pre&gcirc;is al la Eternulo en tiu tempo, dirante:</l>
  <l n='24'>Mia
    Sinjoro, ho Eternulo! Vi komencis montradi al Via servanto Vian
    grandecon kaj Vian fortan manon; &ccirc;ar kie estas dio en la &ccirc;ielo a&ubreve;
    sur la tero, kiu povus fari simile al Viaj faroj kaj al Via
    potenco?</l>
  <l n='25'>Mi dezirus transiri kaj vidi tiun bonan landon, kiu
    estas transe de Jordan, tiun belan monton kaj Lebanonon.</l>
  <l n='26'>Sed
    la Eternulo ekkoleris kontra&ubreve; mi pro vi kaj ne a&ubreve;skultis min; kaj
    la Eternulo diris al mi: Sufi&ccirc;e, ne parolu al Mi plu pri tio.</l>
  <l n='27'>Supreniru sur la supron de Pisga, kaj direktu viajn okulojn al
    okcidento kaj al nordo kaj al sudo kaj al oriento kaj rigardu per
    viaj okuloj; &ccirc;ar vi ne transiros &ccirc;i tiun Jordanon.</l>
  <l n='28'>Kaj donu
    instrukciojn al Josuo kaj fortigu kaj kura&gcirc;igu lin, &ccirc;ar li
    transiros anta&ubreve; &ccirc;i tiu popolo, kaj li posedigos al ili la landon,
    kiun vi vidos.</l>
  <l n='29'>Kaj ni restis en la valo, kontra&ubreve; Bet-Peor.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj nun, ho Izrael, a&ubreve;skultu la le&gcirc;ojn kaj la regulojn, kiujn
    mi instruas al vi, ke vi ilin plenumu, por ke vi vivu kaj venu
    kaj heredu la landon, kiun la Eternulo, la Dio de viaj patroj,
    donas al vi.</l>
  <l n='2'>Ne aldonu al tio, kion mi ordonas al vi, kaj ne
    deprenu de &gcirc;i; sed observu la ordonojn de la Eternulo, via Dio,
    kiujn mi ordonas al vi.</l>
  <l n='3'>Viaj okuloj vidis, kion la Eternulo
    faris pro Baal-Peor; &ccirc;ar &ccirc;iun homon, kiu sekvis Baal-Peoron, la
    Eternulo, via Dio, ekstermis el inter vi;</l>
  <l n='4'>sed vi, kiuj restis
    ali&gcirc;intaj al la Eternulo, via Dio, vi &ccirc;iuj vivas hodia&ubreve;.</l>
  <l n='5'>Rigardu, mi instruis al vi le&gcirc;ojn kaj regulojn, kiel ordonis al
    mi la Eternulo, mia Dio, ke vi agu tiel en la lando, en kiun vi
    venas, por ekposedi &gcirc;in.</l>
  <l n='6'>Kaj observu kaj plenumu ilin; &ccirc;ar tio
    estas via sa&gcirc;o kaj via prudento en la okuloj de la popoloj, kiuj
    a&ubreve;dos pri &ccirc;iuj &ccirc;i tiuj le&gcirc;oj, kaj diros: Efektive, popolo sa&gcirc;a
    kaj prudenta estas tiu granda popolo.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar kie estas granda
    popolo, al kiu dioj estas tiel proksimaj, kiel la Eternulo, nia
    Dio, &ccirc;iufoje, kiam ni vokas al Li?</l>
  <l n='8'>Kaj kie estas granda popolo,
    kiu havas le&gcirc;ojn kaj regulojn justajn, kiel la tuta &ccirc;i tiu
    instruo, kiun mi donas al vi hodia&ubreve;?</l>
  <l n='9'>Nur gardu vin kaj forte
    gardu vian animon, ke vi ne forgesu la aferojn, kiujn vidis viaj
    okuloj, kaj ke ili ne eliru el via koro dum via tuta vivo; kaj
    rakontu al viaj filoj kaj al la filoj de viaj filoj</l>
  <l n='10'>pri la
    tago, en kiu vi staris anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, &ccirc;e &Hcirc;oreb, kiam
    la Eternulo diris al mi: Kunvenigu al Mi la popolon, kaj Mi
    a&ubreve;digos al ili Miajn vortojn, per kiuj ili lernos timi Min dum la
    tuta tempo, kiun ili vivas sur la tero, kaj ili lernigos siajn
    filojn.</l>
  <l n='11'>Tiam vi alproksimi&gcirc;is kaj stari&gcirc;is &ccirc;e la bazo de la
    monto, kaj la monto brulis per fajro &gcirc;is la mezo de la &ccirc;ielo, en
    mallumo, nubo, kaj nebulo.</l>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo parolis al vi el
    meze de la fajro; la vo&ccirc;on de la vortoj vi a&ubreve;dis, sed figuron vi
    ne vidis, nur la vo&ccirc;on.</l>
  <l n='13'>Kaj Li sciigis al vi Sian interligon,
    kiun Li ordonis al vi plenumi, la dek ordonojn; kaj Li skribis
    ilin sur du &scirc;tonaj tabeloj.</l>
  <l n='14'>Kaj al mi la Eternulo en tiu tempo
    ordonis instrui al vi la le&gcirc;ojn kaj regulojn, por ke vi plenumadu
    ilin en la lando, en kiun vi iras, por ekposedi &gcirc;in.</l>
  <l n='15'>Gardu do
    bone viajn animojn: &ccirc;ar vi vidis nenian figuron en tiu tago, kiam
    la Eternulo parolis al vi sur &Hcirc;oreb el meze de la fajro;</l>
  <l n='16'>vi do
    ne mal&ccirc;asti&gcirc;u, kaj ne faru al vi ian skulpta&jcirc;on, bildon de ia
    idolo, figuron de viro a&ubreve; virino,</l>
  <l n='17'>figuron de ia bruto, kiu
    estas sur la tero, figuron de ia flugilhava birdo, kiu flugas sub
    la &ccirc;ielo,</l>
  <l n='18'>figuron de io, kio rampas sur la tero, figuron de ia
    fi&scirc;o, kiu estas en akvo, malsupre de la tero.</l>
  <l n='19'>Kaj, levinte
    viajn okulojn al la &ccirc;ielo kaj vidinte la sunon kaj la lunon kaj
    la stelojn kaj la tutan armeon de la &ccirc;ielo, ne forlogi&gcirc;u, kaj ne
    adorklini&gcirc;u anta&ubreve; ili kaj ne servu ilin, kiujn la Eternulo, via
    Dio, destinis por &ccirc;iuj popoloj sub la tuta &ccirc;ielo.</l>
  <l n='20'>Kaj vin la
    Eternulo prenis, kaj elkondukis vin el la fera forno, el
    Egiptujo, por ke vi estu al Li popolo herede apartenanta, kiel
    nun.</l>
  <l n='21'>Kaj la Eternulo ekkoleris min pro vi, kaj &jcirc;uris, ke mi ne
    transiros Jordanon, kaj mi ne venos en la bonan landon, kiun la
    Eternulo, via Dio, donas al vi kiel poseda&jcirc;on;</l>
  <l n='22'>&ccirc;ar mi mortos
    en &ccirc;i tiu lando, mi ne transiros Jordanon, sed vi transiros kaj
    ekposedos tiun bonan landon.</l>
  <l n='23'>Gardu vin, ke vi ne forgesu la
    interligon de la Eternulo, via Dio, kiun Li faris kun vi, kaj ke
    vi ne faru al vi ian skulpta&jcirc;on, figuron de io, kiel ordonis al
    vi la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar la Eternulo, via Dio, estas fajro
    konsumanta, Dio severa.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Se vi naskos filojn kaj filojn de filoj, kaj, longe vivinte
    sur la tero, vi mal&ccirc;asti&gcirc;os kaj faros skulptitan figuron de io
    kaj faros malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo, via Dio,
    kolerigante Lin:</l>
  <l n='26'>mi atestigas al vi hodia&ubreve; la &ccirc;ielon kaj la
    teron, ke vi rapide pereos de sur la tero, por kies ekposedo vi
    transiras Jordanon; ne longe vi lo&gcirc;os sur &gcirc;i, sed vi estos
    ekstermitaj.</l>
  <l n='27'>Kaj la Eternulo dissemos vin inter la popoloj,
    kaj vi restos en malgranda nombro inter la popoloj, al kiuj la
    Eternulo vin foririgos.</l>
  <l n='28'>Kaj vi servos tie al dioj, kiuj estas
    farita&jcirc;o de homaj manoj, ligno kaj &scirc;tono, kiuj ne vidas kaj ne
    a&ubreve;das kaj ne man&gcirc;as kaj ne flaras.</l>
  <l n='29'>Kaj vi ser&ccirc;os el tie la
    Eternulon, vian Dion; kaj vi trovos, se vi ser&ccirc;os Lin per via
    tuta koro kaj per via tuta animo.</l>
  <l n='30'>Kiam vi estos en mizero kaj
    kiam vin trafos &ccirc;io &ccirc;i tio en la malproksima venonta tempo, tiam
    vi revenos al la Eternulo, via Dio, kaj vi a&ubreve;skultos Lian vo&ccirc;on;</l>
  <l n='31'>&ccirc;ar la Eternulo, via Dio, estas Dio kompatema; Li ne forlasos
    vin nek pereigos vin, kaj ne forgesos la interligon kun viaj
    patroj, pri kiu Li &jcirc;uris al ili.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar demandu la tempojn
    anta&ubreve;ajn, kiuj estis anta&ubreve; vi de post tiu tago, en kiu la
    Eternulo kreis homon sur la tero, kaj de unu rando de la &ccirc;ielo
    &gcirc;is la alia rando: &Ccirc;u estis io, kiel &ccirc;i tiu granda afero, a&ubreve; &ccirc;u
    oni a&ubreve;dis pri io simila?</l>
  <l n='33'>&Ccirc;u a&ubreve;dis la popolo la vo&ccirc;on de Dio,
    parolantan el meze de fajro, kiel vi a&ubreve;dis, kaj restis vivanta?</l>
  <l n='34'>A&ubreve; &ccirc;u provis ia dio iri kaj preni al si unu popolon el inter
    alia popolo per provoj, per signoj, kaj per mirakloj, kaj per
    milito kaj per forta mano kaj per etendita brako kaj per grandaj
    terura&jcirc;oj, simile al &ccirc;io, kion faris al vi la Eternulo, via Dio,
    en Egiptujo, anta&ubreve; viaj okuloj?</l>
  <l n='35'>Al vi tio estis montrita, por
    ke vi sciu, ke la Eternulo estas Dio, ke ne ekzistas alia krom
    Li.</l>
  <l n='36'>El la &ccirc;ielo Li a&ubreve;digis al vi Sian vo&ccirc;on, por instrui vin,
    kaj sur la tero Li montris al vi Sian grandan fajron, kaj Liajn
    vortojn vi a&ubreve;dis el meze de la fajro.</l>
  <l n='37'>Kaj &ccirc;ar Li amis viajn
    patrojn, tial Li elektis ilian idaron post ili, kaj elkondukis
    vin per Sia viza&gcirc;o, per Sia granda forto el Egiptujo,</l>
  <l n='38'>por
    forpeli de anta&ubreve; vi popolojn, kiuj estas pli grandaj kaj pli
    fortaj ol vi, por envenigi vin kaj doni al vi ilian landon kiel
    poseda&jcirc;on, kiel nun.</l>
  <l n='39'>Sciu do nun kaj enmetu en vian koron, ke
    la Eternulo estas Dio en la &ccirc;ielo supre kaj sur la tero malsupre;
    ne ekzistas alia.</l>
  <l n='40'>Kaj observu Liajn le&gcirc;ojn kaj Liajn ordonojn,
    kiujn mi ordonas al vi hodia&ubreve;, por ke estu bone al vi kaj al viaj
    filoj post vi, kaj por ke vi longe vivu sur la tero, kiun la
    Eternulo, via Dio, donas al vi por &ccirc;iam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Tiam Moseo apartigis tri urbojn transe de Jordan, sur la
    flanko de sunlevi&gcirc;o,</l>
  <l n='42'>por ke tien forkuru mortiginto, kiu
    mortigis sian proksimulon senintence, ne estinte malamika al li
    de anta&ubreve;e, kaj forkurinte al unu el tiuj urboj, li restu viva:</l>
  <l n='43'>Becer en la dezerto, sur la ebena&jcirc;o, por la Rubenidoj, kaj Ramot
    en Gilead por la Gadidoj, kaj Golan en Ba&scirc;an por la Manaseidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Kaj jen estas la instruo, kiun Moseo proponis al la
    Izraelidoj;</l>
  <l n='45'>jen estas la atestoj kaj la le&gcirc;oj kaj la reguloj,
    kiujn Moseo eldiris al la Izraelidoj post ilia eliro el Egiptujo,</l>
  <l n='46'>transe de Jordan, en la valo kontra&ubreve; Bet-Peor, en la lando de
    Si&hcirc;on, re&gcirc;o de la Amoridoj, kiu lo&gcirc;is en &Hcirc;e&scirc;bon kaj kiun
    venkobatis Moseo kaj la Izraelidoj post sia eliro el Egiptujo;</l>
  <l n='47'>kaj ili ekposedis lian landon, kaj la landon de Og, re&gcirc;o de
    Ba&scirc;an, la du re&gcirc;oj de la Amoridoj, kiuj estis transe de Jordan,
    sur la flanko de sunlevi&gcirc;o,</l>
  <l n='48'>de Aroer, kiu estas sur la bordo
    de la torento Arnon, &gcirc;is la monto Sion (kiu anka&ubreve; nomi&gcirc;as
    &Hcirc;ermon);</l>
  <l n='49'>kaj la tutan stepon transe de Jordan oriente kaj &gcirc;is
    la maro de la stepo &ccirc;e la bazo de Pisga.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Moseo kunvokis &ccirc;iujn Izraelidojn, kaj diris al ili:
    A&ubreve;skultu, ho Izrael, la le&gcirc;ojn kaj la regulojn, kiujn mi diras en
    viajn orelojn hodia&ubreve;, kaj lernu ilin kaj observu plenumi ilin.</l>
  <l n='2'>La Eternulo, nia Dio, faris kun ni interligon sur &Hcirc;oreb.</l>
  <l n='3'>Ne kun
    niaj patroj la Eternulo faris tiun interligon, sed kun ni, kun
    ni, kiuj nun &ccirc;i tie &ccirc;iuj vivas.</l>
  <l n='4'>Viza&gcirc;on kontra&ubreve; viza&gcirc;o la
    Eternulo parolis kun vi sur la monto el meze de la fajro;</l>
  <l n='5'>mi
    tiam staris inter la Eternulo kaj vi, por transdiri al vi la
    vorton de la Eternulo, &ccirc;ar vi timis la fajron kaj ne supreniris
    sur la monton. Kaj Li diris:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Mi estas la Eternulo, via Dio, kiu elkondukis vin el la lando
    Egipta, el la domo de sklaveco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Ne ekzistu &ccirc;e vi aliaj dioj anta&ubreve; Mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Ne faru al vi idolon, nek bildon de io, kio estas en la &ccirc;ielo
    supre a&ubreve; sur la tero malsupre a&ubreve; en la akvo sub la tero;</l>
  <l n='9'>ne
    klini&gcirc;u anta&ubreve; ili kaj ne servu ilin; &ccirc;ar Mi, la Eternulo, via
    Dio, estas Dio severa, kiu la malbonagon de la patroj punas sur
    la idoj en la tria kaj kvara generacioj &ccirc;e Miaj malamantoj,</l>
  <l n='10'>kaj kiu faras favorkora&jcirc;on por miloj al Miaj amantoj kaj al la
    plenumantoj de Miaj ordonoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Ne malbonuzu la nomon de la Eternulo, via Dio; &ccirc;ar la Eternulo
    ne lasos senpuna tiun, kiu malbonuzas Lian nomon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Observu la tagon sabatan, ke vi tenu &gcirc;in sankta, kiel ordonis
    al vi la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='13'>Dum ses tagoj laboru kaj faru
    &ccirc;iujn viajn aferojn;</l>
  <l n='14'>sed la sepa tago estas sabato de la
    Eternulo, via Dio; faru nenian laboron, nek vi, nek via filo, nek
    via filino, nek via sklavo, nek via sklavino, nek via bovo, nek
    via azeno, nek ia via bruto, nek via fremdulo, kiu estas inter
    viaj pordegoj; por ke ripozu via sklavo kaj via sklavino, kiel
    vi.</l>
  <l n='15'>Kaj memoru, ke vi estis sklavo en la lando Egipta, kaj la
    Eternulo, via Dio, elkondukis vin el tie per mano forta kaj per
    brako etendita; pro tio ordonis al vi la Eternulo, via Dio,
    observi la tagon sabatan.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Respektu vian patron kaj vian patrinon, kiel ordonis al vi la
    Eternulo, via Dio; por ke longe da&ubreve;ru via vivo, kaj por ke estu
    al vi bone sur la tero, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Ne mortigu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj ne adultu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj ne &scirc;telu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj ne parolu kontra&ubreve; via proksimulo malveran ateston.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj ne deziru la edzinon de via proksimulo; kaj ne deziru la
    domon de via proksimulo, nek lian kampon, nek lian sklavon, nek
    lian sklavinon, nek lian bovon, nek lian azenon, nek ion, kio
    apartenas al via proksimulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Tiujn vortojn diris la Eternulo al via tuta anaro sur la
    monto, el meze de la fajro, nubo, kaj nebulo, per vo&ccirc;o la&ubreve;ta; kaj
    Li nenion plu aldonis. Kaj Li skribis ilin sur du &scirc;tonaj tabeloj
    kaj donis ilin al mi.</l>
  <l n='23'>Kaj kiam vi a&ubreve;dis la vo&ccirc;on el la
    mallumo, dum la monto brulis per fajro, tiam vi aliris al mi,
    &ccirc;iuj viaj tribestroj kaj pleja&gcirc;uloj;</l>
  <l n='24'>kaj vi diris: Jen la
    Eternulo, nia Dio, montris al ni Sian majeston kaj Sian
    grandecon, kaj Lian vo&ccirc;on ni a&ubreve;dis el meze de la fajro; en tiu
    tago ni vidis, ke parolas Dio al homo, kaj &ccirc;i tiu restas vivanta.</l>
  <l n='25'>Sed nun por kio ni mortu? nin ja forman&gcirc;os &ccirc;i tiu granda
    fajro; se ni plue a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on de la Eternulo, nia Dio, ni
    mortos.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar kie ekzistas ia karno, kiu a&ubreve;dis la vo&ccirc;on de la
    vivanta Dio, parolantan el meze de fajro, kiel ni, kaj restis
    vivanta?</l>
  <l n='27'>Alproksimi&gcirc;u vi, kaj a&ubreve;skultu &ccirc;ion, kion diros la
    Eternulo, nia Dio; kaj vi transdiros al ni &ccirc;ion, kion diros la
    Eternulo, nia Dio, kaj ni a&ubreve;skultos kaj ni plenumos.</l>
  <l n='28'>Kaj la
    Eternulo a&ubreve;dis la vo&ccirc;on de viaj vortoj, kiam vi parolis al mi;
    kaj la Eternulo diris al mi: Mi a&ubreve;dis la vo&ccirc;on de la vortoj de &ccirc;i
    tiu popolo, kiujn ili diris al vi; bona estas &ccirc;io, kion ili
    diris.</l>
  <l n='29'>Ho, se ilia koro restus &ccirc;e ili tia, ke ili timu Min kaj
    observu &ccirc;iujn Miajn ordonojn &ccirc;iutempe, por ke estu bone al ili
    kaj al iliaj filoj eterne!</l>
  <l n='30'>Iru, diru al ili: Reiru en viajn
    tendojn.</l>
  <l n='31'>Kaj vi &ccirc;i tie restu kun Mi, kaj Mi eldiros al vi
    &ccirc;iujn ordonojn kaj le&gcirc;ojn kaj regulojn, kiujn vi instruos al ili,
    por ke ili plenumadu ilin en la lando, kiun Mi donas al ili kiel
    poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='32'>Kaj observu, ke vi faru, kiel ordonis al vi la
    Eternulo, via Dio; ne forflanki&gcirc;u dekstren, nek maldekstren.</l>
  <l n='33'>La&ubreve; tiu tuta vojo, kiun ordonis al vi la Eternulo, via Dio,
    iradu, por ke vi vivu kaj por ke estu bone al vi, kaj por ke
    longe da&ubreve;ru via restado en la lando, kiun vi ekposedos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen estas la ordonoj, la le&gcirc;oj, kaj la reguloj, kiujn la
    Eternulo, via Dio, ordonis instrui al vi, por ke vi plenumadu
    ilin en la lando, en kiun vi transiras, por ekposedi &gcirc;in;</l>
  <l n='2'>por
    ke vi timu la Eternulon, vian Dion, observante &ccirc;iujn Liajn le&gcirc;ojn
    kaj Liajn ordonojn, kiujn mi ordonas al vi, vi kaj via filo kaj
    la filo de via filo, dum via tuta vivo, por ke vi longe vivu.</l>
  <l n='3'>A&ubreve;skultu do, Izrael, kaj observu, ke vi plenumu, por ke estu al
    vi bone, kaj por ke vi tre multi&gcirc;u, kiel diris al vi la Eternulo,
    la Dio de viaj patroj, en la lando, en kiu fluas lakto kaj mielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>A&ubreve;skultu, ho Izrael! la Eternulo, nia Dio, la Eternulo estas
    unu sola.</l>
  <l n='5'>Kaj amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro
    kaj per via tuta animo kaj per via tuta forto.</l>
  <l n='6'>Kaj &ccirc;i tiuj
    vortoj, kiujn mi ordonas al vi hodia&ubreve;, estu en via koro;</l>
  <l n='7'>kaj
    ripetadu ilin al viaj infanoj, kaj parolu pri ili, kiam vi sidas
    en via domo kaj kiam vi iras sur vojo kaj kiam vi ku&scirc;i&gcirc;as kaj
    kiam vi levi&gcirc;as;</l>
  <l n='8'>kaj alligu ilin kiel signon al via mano, kaj
    ili estu kiel memoriga&jcirc;o inter viaj okuloj;</l>
  <l n='9'>kaj skribu ilin sur
    la fostoj de via domo kaj sur viaj pordegoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj kiam la Eternulo, via Dio, venigos vin en la landon, pri
    kiu Li &jcirc;uris al viaj patroj, al Abraham, al Isaak, kaj al Jakob,
    ke Li donos al vi grandajn kaj bonajn urbojn, kiujn vi ne
    konstruis,</l>
  <l n='11'>kaj domojn plenajn de &ccirc;ia bona&jcirc;o, kiujn vi ne
    plenigis, kaj putojn, elhakitajn en &scirc;tono, kiujn vi ne elhakis,
    vinberejojn kaj olivarbojn, kiujn vi ne plantis; kaj vi man&gcirc;os
    kaj estos sata:</l>
  <l n='12'>tiam gardu vin, ke vi ne forgesu la Eternulon,
    kiu elkondukis vin el la lando Egipta, el la domo de sklaveco.</l>
  <l n='13'>La Eternulon, vian Dion, timu, kaj al Li servu, kaj per Lia nomo
    &jcirc;uru.</l>
  <l n='14'>Ne sekvu aliajn diojn el la dioj de la popoloj, kiuj
    estas &ccirc;irka&ubreve; vi;</l>
  <l n='15'>&ccirc;ar la Eternulo, via Dio inter vi, estas Dio
    severa; povas ekflami la kolero de la Eternulo, via Dio, kontra&ubreve;
    vin, kaj Li ekstermos vin de sur la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Ne provu la Eternulon, vian Dion, kiel vi provis Lin en Masa.</l>
  <l n='17'>Precize observu la ordonojn de la Eternulo, via Dio, kaj Liajn
    atestojn kaj Liajn le&gcirc;ojn, kiujn Li ordonis al vi.</l>
  <l n='18'>Kaj faru
    juston kaj bonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo, por ke estu bone
    al vi, kaj por ke vi venu kaj ekposedu la bonan landon, pri kiu
    la Eternulo &jcirc;uris al viaj patroj;</l>
  <l n='19'>por ke Li forpelu &ccirc;iujn
    viajn malamikojn anta&ubreve; vi, kiel la Eternulo diris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Se via filo vin demandos morga&ubreve;: Kion signifas la atestoj kaj
    le&gcirc;oj kaj reguloj, kiujn la Eternulo, nia Dio, ordonis al vi?</l>
  <l n='21'>tiam diru al via filo: Ni estis sklavoj al Faraono en Egiptujo,
    sed la Eternulo elkondukis nin el Egiptujo per forta mano;</l>
  <l n='22'>kaj
    la Eternulo aperigis signojn kaj miraklojn grandajn kaj
    suferigajn en Egiptujo, sur Faraono kaj sur lia tuta domo, anta&ubreve;
    niaj okuloj;</l>
  <l n='23'>kaj nin Li elkondukis el tie, por venigi nin kaj
    doni al ni la landon, pri kiu Li &jcirc;uris al niaj patroj.</l>
  <l n='24'>Kaj la
    Eternulo ordonis al ni plenumi &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn le&gcirc;ojn, timi la
    Eternulon, nian Dion, por ke estu al ni bone &ccirc;iam, por konservi
    al ni la vivon, kiel en la nuna tago.</l>
  <l n='25'>Kaj tio estos nia
    justeco, se ni observos plenumi &ccirc;i tiun tutan ordonon anta&ubreve; la
    Eternulo, nia Dio, kiel Li ordonis al ni.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la Eternulo venigos vin en la landon, al kiu vi iras, por
    ekposedi &gcirc;in, kaj Li forpelos anta&ubreve; vi grandnombrajn popolojn, la
    &Hcirc;etidojn kaj la Girga&scirc;idojn kaj la Amoridojn kaj la Kanaanidojn
    kaj la Perizidojn kaj la &Hcirc;ividojn kaj la Jebusidojn, sep popolojn
    pli grandnombrajn kaj pli fortajn ol vi;</l>
  <l n='2'>kaj kiam la Eternulo,
    via Dio, transdonos ilin al vi, kaj vi venkobatos ilin; tiam
    anatemu ilin, ne faru kun ili interligon kaj ne indulgu ilin.</l>
  <l n='3'>Kaj ne boparenci&gcirc;u kun ili: vian filinon ne donu al ilia filo,
    kaj ilian filinon ne prenu por via filo;</l>
  <l n='4'>&ccirc;ar ili forturnos
    viajn filojn de Mi, ke ili servu al aliaj dioj, kaj ekflamos
    kontra&ubreve; vi la kolero de la Eternulo, kaj Li ekstermos vin rapide.</l>
  <l n='5'>Sed tiele agu kun ili: iliajn altarojn detruu kaj iliajn
    statuojn rompu kaj iliajn sanktajn stangojn dishaku kaj iliajn
    idolojn forbruligu per fajro.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar popolo sankta vi estas al la
    Eternulo, via Dio; vin elektis la Eternulo, via Dio, ke vi estu
    Lia popolo propra el &ccirc;iuj popoloj, kiuj estas sur la tero.</l>
  <l n='7'>Ne
    pro tio, ke vi estas la plej grandnombra el &ccirc;iuj popoloj, la
    Eternulo ekdeziris vin kaj elektis vin, &ccirc;ar vi estas ja malpli
    grandnombra ol &ccirc;iuj popoloj;</l>
  <l n='8'>sed pro la amo de la Eternulo al
    vi, kaj por ke Li plenumu la &jcirc;uron, kiun Li &jcirc;uris al viaj patroj,
    la Eternulo elkondukis vin per forta mano kaj liberigis vin el la
    domo de sklaveco, el la mano de Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo.</l>
  <l n='9'>Sciu
    do, ke la Eternulo, via Dio, nur Li estas Dio, Dio fidinda, kiu
    konservas la interligon kaj favorkorecon rilate al Liaj amantoj
    kaj al la plenumantoj de Liaj ordonoj dum mil generacioj,</l>
  <l n='10'>kaj
    kiu repagas al Siaj malamantoj persone, pereigante ilin, ne
    prokrastas al Sia malamanto, al li persone Li repagas.</l>
  <l n='11'>Observu
    do la ordonojn kaj la le&gcirc;ojn kaj la regulojn, kiujn mi ordonas al
    vi hodia&ubreve;, por plenumi ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj pro tio, ke vi a&ubreve;skultos tiujn regulojn kaj observos ilin
    kaj plenumos ilin, la Eternulo, via Dio, konservos al vi la
    interligon kaj la favorkorecon, pri kiuj Li &jcirc;uris al viaj patroj;</l>
  <l n='13'>kaj Li amos vin kaj benos vin kaj multigos vin, kaj benos la
    frukton de via ventro kaj la frukton de via tero, vian grenon kaj
    vian moston kaj vian oleon, la frukton de viaj bovinoj kaj la
    frukton de viaj &scirc;afinoj, sur la tero, pri kiu Li &jcirc;uris al viaj
    patroj, ke Li donos &gcirc;in al vi.</l>
  <l n='14'>Vi estos benita pli ol &ccirc;iuj
    popoloj; ne estos inter vi senfruktulo a&ubreve; senfruktulino, anka&ubreve;
    inter viaj brutoj.</l>
  <l n='15'>Kaj la Eternulo forturnos de vi &ccirc;ian
    malsanon, kaj &ccirc;iun malbonan epidemia&jcirc;on de Egiptujo, kiun vi
    konas; Li ne metos ilin sur vin, sed Li metos ilin sur &ccirc;iujn
    viajn malamantojn.</l>
  <l n='16'>Kaj vi konsumos &ccirc;iujn popolojn, kiujn la
    Eternulo, via Dio, transdonas al vi; ne indulgu ilin via okulo,
    kaj vi ne servu al iliaj dioj, &ccirc;ar tio estus falilo por vi.</l>
  <l n='17'>Eble vi diros en via koro: Tiuj popoloj estas pli grandnombraj ol
    mi, kiel mi povos forpeli ilin?</l>
  <l n='18'>Ne timu ilin: memoru, kion
    faris la Eternulo, via Dio, al Faraono kaj al la tuta Egiptujo,</l>
  <l n='19'>la grandajn provojn, kiujn vidis viaj okuloj, kaj la signojn
    kaj la miraklojn kaj la fortan manon kaj la etenditan brakon, per
    kiuj elkondukis vin la Eternulo, via Dio; tiel la Eternulo, via
    Dio, faros al &ccirc;iuj popoloj, kiujn vi timas.</l>
  <l n='20'>Kaj anka&ubreve; krabrojn
    sendos la Eternulo, via Dio, sur ilin, &gcirc;is pereos la restintoj,
    kaj tiuj, kiuj ka&scirc;i&gcirc;is anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='21'>Ne sentu teruron anta&ubreve; ili,
    &ccirc;ar la Eternulo, via Dio, estas inter vi, la Dio granda kaj
    timinda.</l>
  <l n='22'>Kaj la Eternulo, via Dio, forpelos tiujn popolojn de
    anta&ubreve; vi iom post iom; vi ne povas ekstermi ilin rapide, por ke
    ne multi&gcirc;u kontra&ubreve; vi la sova&gcirc;aj bestoj.</l>
  <l n='23'>Kaj la Eternulo, via
    Dio, transdonos ilin al vi, kaj Li tumultigos ilin anta&ubreve; vi per
    granda tumulto, &gcirc;is ili estos ekstermitaj.</l>
  <l n='24'>Kaj Li transdonos
    iliajn re&gcirc;ojn en viajn manojn, kaj vi ekstermos ilian nomon el
    sub la &ccirc;ielo; neniu restos stare anta&ubreve; vi, &gcirc;is vi ekstermos ilin.</l>
  <l n='25'>La figurojn de iliaj dioj forbruligu per fajro; ne deziru
    preni al vi la ar&gcirc;enton a&ubreve; oron, kiu estas sur ili, por ke vi ne
    kapti&gcirc;u per tio; &ccirc;ar tio estas abomena&jcirc;o por la Eternulo, via
    Dio.</l>
  <l n='26'>Kaj ne enportu abomena&jcirc;on en vian domon, por ke vi ne
    anatemi&gcirc;u kiel &gcirc;i; malestimu kaj abomenu &gcirc;in, &ccirc;ar &gcirc;i estas
    anatema&jcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;iujn ordonojn, kiujn mi ordonas al vi hodia&ubreve;, observu, por
    plenumi ilin, por ke vi vivu kaj multi&gcirc;u, kaj venu kaj ekposedu
    la landon, pri kiu la Eternulo &jcirc;uris al viaj patroj.</l>
  <l n='2'>Kaj memoru
    la tutan vojon, la&ubreve; kiu kondukis vin la Eternulo, via Dio, dum
    kvardek jaroj tra la dezerto, por humiligi vin, por elprovi vin,
    por scii&gcirc;i, kio estas en via koro, &ccirc;u vi obeos Liajn ordonojn a&ubreve;
    ne.</l>
  <l n='3'>Kaj Li humiligis vin kaj malsatigis vin, kaj nutris vin per
    manao, kiun vi ne konis kaj kiun ne konis viaj patroj, por montri
    al vi, ke ne per la pano sole vivas homo, sed per &ccirc;io, kio eliras
    el la bu&scirc;o de la Eternulo, homo povas vivi.</l>
  <l n='4'>Via vesto ne
    senta&ubreve;gi&gcirc;is sur vi kaj via piedo ne &scirc;velis dum &ccirc;iuj kvardek
    jaroj.</l>
  <l n='5'>Kaj sciu en via koro, ke kiel homo instruas sian filon,
    tiel la Eternulo, via Dio, instruas vin.</l>
  <l n='6'>Observu do la ordonojn
    de la Eternulo, via Dio, irante la&ubreve; Liaj vojoj kaj timante Lin.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la Eternulo, via Dio, kondukas vin en landon bonan, en
    landon, en kiu torentoj da akvo, fontoj, kaj lagoj eliras el la
    valoj kaj el la montoj,</l>
  <l n='8'>en landon de tritiko kaj hordeo kaj
    vinberoj kaj figarboj kaj granatarboj, en landon de olivarboj kaj
    mielo,</l>
  <l n='9'>en landon, en kiu vi man&gcirc;os panon sen neceso de &scirc;parado
    kaj en kiu nenio al vi mankos, en landon, kies &scirc;tonoj estas fero
    kaj en kies montoj vi elhakados kupron.</l>
  <l n='10'>Kaj vi man&gcirc;os kaj
    sati&gcirc;os, kaj vi benos la Eternulon, vian Dion, pro la bona tero,
    kiun Li donis al vi.</l>
  <l n='11'>Gardu vin, ke vi ne forgesu la Eternulon,
    vian Dion, ne observante Liajn ordonojn kaj instrukciojn kaj
    le&gcirc;ojn, kiujn mi ordonas al vi hodia&ubreve;;</l>
  <l n='12'>kiam vi man&gcirc;os kaj
    sati&gcirc;os kaj konstruos bonajn domojn kaj enlo&gcirc;i&gcirc;os,</l>
  <l n='13'>kaj kiam
    viaj grandaj kaj malgrandaj brutoj multi&gcirc;os kaj vi havos multe da
    ar&gcirc;ento kaj oro kaj via tuta havo grandi&gcirc;os,</l>
  <l n='14'>tiam ne alti&gcirc;u
    via koro, kaj ne forgesu la Eternulon, vian Dion, kiu elkondukis
    vin el la lando Egipta, el la domo de sklaveco;</l>
  <l n='15'>kaj kiu
    trakondukis vin tra la granda kaj terura dezerto, kie estis
    serpentoj, aspidoj kaj skorpioj kaj sekaj lokoj senakvaj; kaj kiu
    eligis por vi akvon el granita roko;</l>
  <l n='16'>kaj kiu nutris vin en la
    dezerto per manao, kiun ne konis viaj patroj, por humiligi vin
    kaj por elprovi vin, por fari al vi bonon en la tempo estonta.</l>
  <l n='17'>Ne diru en via koro: Mia forto kaj la potenco de mia mano akiris
    al mi &ccirc;i tiun grandan havon;</l>
  <l n='18'>sed memoru la Eternulon, vian
    Dion, &ccirc;ar Li estas Tiu, kiu donas al vi forton, por akiri grandan
    havon, por plenumi Sian interligon, pri kiu Li &jcirc;uris al viaj
    patroj, kiel vi vidas nun.</l>
  <l n='19'>Kaj mi avertas vin hodia&ubreve;, ke, se
    vi forgesos la Eternulon, vian Dion, kaj sekvos aliajn diojn kaj
    servos al ili kaj klini&gcirc;os anta&ubreve; ili, tiam vi pereos;</l>
  <l n='20'>simile
    al la popoloj, kiujn la Eternulo pereigas anta&ubreve; vi, tiel vi
    pereos; pro tio, ke vi ne obeos la vo&ccirc;on de la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu, ho Izrael! vi transiras nun Jordanon, por iri kaj
    ekposedi popolojn, kiuj estas pli grandaj kaj pli fortaj ol vi,
    urbojn grandajn kaj fortikigitajn &gcirc;is la &ccirc;ielo,</l>
  <l n='2'>popolon grandan
    kaj altkreskan, la Anakidojn, kiujn vi konas, kaj pri kiuj vi
    a&ubreve;dis: Kiu povas kontra&ubreve;stari al la filoj de Anak?</l>
  <l n='3'>Sciu do nun,
    ke la Eternulo, via Dio, mem iras anta&ubreve; vi, kiel fajro
    konsumanta; Li ekstermos ilin kaj Li submetos ilin anta&ubreve; vi, kaj
    vi forpelos ilin kaj pereigos ilin rapide, kiel la Eternulo diris
    al vi.</l>
  <l n='4'>Ne diru en via koro, kiam la Eternulo, via Dio, forpelos
    ilin de anta&ubreve; vi: Pro mia virteco la Eternulo venigis min por
    ekposedi &ccirc;i tiun landon; pro la malvirteco de &ccirc;i tiuj popoloj la
    Eternulo forpelas ilin de anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='5'>Ne pro via virteco kaj pro
    la honesteco de via koro vi venas por ekposedi ilian landon; sed
    pro la malvirteco de &ccirc;i tiuj popoloj la Eternulo, via Dio,
    forpelas ilin de anta&ubreve; vi, kaj por plenumi tion, kion la Eternulo
    &jcirc;uris al viaj patroj, al Abraham, al Isaak, kaj al Jakob.</l>
  <l n='6'>Sciu
    do, ke ne pro via virteco la Eternulo, via Dio, donas al vi tiun
    bonan landon por ekposedi &gcirc;in; &ccirc;ar vi estas popolo malmolnuka.</l>
  <l n='7'>Memoru, ne forgesu, kiel vi kolerigis la Eternulon, vian Dion, en
    la dezerto; de post la tago, en kiu vi eliris el la lando Egipta,
    &gcirc;is via veno al &ccirc;i tiu loko, vi estis malobeemaj kontra&ubreve; la
    Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kaj &ccirc;e &Hcirc;oreb vi incitis la Eternulon, kaj la Eternulo
    ekkoleris kontra&ubreve; vi tiel, ke Li volis ekstermi vin.</l>
  <l n='9'>Kiam mi
    supreniris sur la monton, por preni la &scirc;tonajn tabelojn, la
    tabelojn de la interligo, kiun la Eternulo faris kun vi, kaj mi
    restis sur la monto kvardek tagojn kaj kvardek noktojn, panon mi
    ne man&gcirc;is kaj akvon mi ne trinkis:</l>
  <l n='10'>tiam la Eternulo donis al
    mi la du &scirc;tonajn tabelojn skribitajn per la fingro de Dio, kaj
    sur ili estis &ccirc;iuj vortoj, kiujn diris al vi la Eternulo sur la
    monto el meze de fajro en la tago de kunveno.</l>
  <l n='11'>Kaj tio estis
    post la paso de kvardek tagoj kaj kvardek noktoj, ke la Eternulo
    donis al mi la du &scirc;tonajn tabelojn, la tabelojn de la interligo.</l>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo diris al mi: Levi&gcirc;u, rapide iru malsupren de
    &ccirc;i tie, &ccirc;ar malmorali&gcirc;is via popolo, kiun vi elkondukis el
    Egiptujo; rapide ili forflanki&gcirc;is de la vojo, kiun Mi ordonis al
    ili: ili faris al si fanditan idolon.</l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo diris al
    mi jene: Mi vidas &ccirc;i tiun popolon, Mi vidas, ke &gcirc;i estas popolo
    malmolnuka;</l>
  <l n='14'>lasu Min, Mi ekstermos ilin, kaj Mi forvi&scirc;os ilian
    nomon el sub la &ccirc;ielo, kaj Mi faros el vi popolon pli fortan kaj
    pli grandnombran ol ili.</l>
  <l n='15'>Kaj mi turnis min kaj malsupreniris
    de la monto, kaj la monto brulis per fajro; kaj la du tabeloj de
    la interligo estis en miaj du manoj.</l>
  <l n='16'>Kaj mi vidis, ke vi pekis
    kontra&ubreve; la Eternulo, via Dio, vi faris al vi fanditan bovidon, vi
    rapide forflanki&gcirc;is de la vojo, kiun la Eternulo ordonis al vi;</l>
  <l n='17'>kaj mi prenis la du tabelojn kaj for&jcirc;etis ilin el miaj amba&ubreve;
    manoj kaj disrompis ilin anta&ubreve; viaj okuloj.</l>
  <l n='18'>Kaj mi &jcirc;etis min
    anta&ubreve; la Eternulo, kiel anta&ubreve;e, dum kvardek tagoj kaj kvardek
    noktoj mi panon ne man&gcirc;is kaj akvon ne trinkis, pro &ccirc;iuj viaj
    pekoj, kiujn vi pekis, farante malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, kolerigante Lin;</l>
  <l n='19'>&ccirc;ar mi timis la koleron kaj
    furiozon, per kiuj la Eternulo ekkoleris kontra&ubreve; vi, dezirante
    ekstermi vin. Kaj la Eternulo a&ubreve;skultis min anka&ubreve; &ccirc;i tiun fojon.</l>
  <l n='20'>Anka&ubreve; kontra&ubreve; Aaron la Eternulo tre ekkoleris kaj volis
    ekstermi lin; sed mi pre&gcirc;is anka&ubreve; por Aaron en tiu tempo.</l>
  <l n='21'>Kaj
    vian pekon, kiun vi faris, la bovidon, mi prenis kaj forbruligis
    &gcirc;in per fajro kaj disbatis &gcirc;in, disfrakasante tiel, ke &gcirc;i fari&gcirc;is
    malgrandpeca kiel polvo, kaj mi &jcirc;etis &gcirc;ian polvon en la torenton,
    kiu defluas de la monto.</l>
  <l n='22'>Anka&ubreve; en Tabera kaj en Masa kaj en
    Kibrot-Hataava vi kolerigis la Eternulon.</l>
  <l n='23'>Kaj kiam la Eternulo
    sendis vin el Kade&scirc;-Barnea, dirante: Iru kaj ekposedu la landon,
    kiun Mi donas al vi; tiam vi malobeis la vortojn de la Eternulo,
    via Dio, kaj vi ne kredis al Li kaj ne a&ubreve;skultis Lian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='24'>Malobeemaj vi estis kontra&ubreve; la Eternulo de la tago, kiam mi
    ekkonis vin.</l>
  <l n='25'>Mi do ku&scirc;is anta&ubreve; la Eternulo dum la kvardek
    tagoj kaj kvardek noktoj, kiujn mi ku&scirc;is; &ccirc;ar la Eternulo
    intencis ekstermi vin.</l>
  <l n='26'>Kaj mi pre&gcirc;is al la Eternulo, kaj
    diris: Mia Sinjoro, ho Eternulo, ne pereigu Vian popolon kaj Vian
    poseda&jcirc;on, kiun Vi liberigis per Via grandeco kaj kiun Vi
    elkondukis el Egiptujo per forta mano.</l>
  <l n='27'>Rememoru Viajn
    servantojn Abraham, Isaak, kaj Jakob; ne atentu la obstinecon de
    &ccirc;i tiu popolo nek &gcirc;ian malvirtecon nek &gcirc;iajn pekojn;</l>
  <l n='28'>por ke ne
    diru la lo&gcirc;antoj de tiu lando, el kiu Vi elkondukis nin: Pro tio,
    ke la Eternulo ne povis venigi ilin en la landon, pri kiu Li
    parolis al ili, kaj pro malamo al ili Li elkondukis ilin, por
    mortigi ilin en la dezerto.</l>
  <l n='29'>Kaj ili estas ja Via popolo kaj
    Via poseda&jcirc;o, kiun Vi elkondukis per Via granda forto kaj per Via
    etendita brako.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo la Eternulo diris al mi: Skulptu al vi du &scirc;tonajn
    tabelojn kiel la anta&ubreve;aj, kaj supreniru al Mi sur la monton, kaj
    faru al vi lignan keston.</l>
  <l n='2'>Kaj Mi skribos sur la tabeloj la
    vortojn, kiuj estis sur la anta&ubreve;aj tabeloj, kiujn vi disrompis,
    kaj vi metos ilin en la keston.</l>
  <l n='3'>Tiam mi faris keston el akacia
    ligno, kaj mi skulptis du &scirc;tonajn tabelojn kiel la anta&ubreve;aj, kaj
    mi iris sur la monton, kaj la du tabeloj estis en miaj manoj.</l>
  <l n='4'>Kaj Li skribis sur la tabeloj, kiel estis skribite anta&ubreve;e, la dek
    ordonojn, kiujn la Eternulo diris al vi sur la monto el meze de
    la fajro en la tago de kunveno, kaj la Eternulo donis ilin al mi.</l>
  <l n='5'>Kaj mi turnis min kaj malsupreniris de la monto, kaj metis la
    tabelojn en la keston, kiun mi faris, kaj ili restis tie, kiel la
    Eternulo ordonis al mi. (</l>
  <l n='6'>Kaj la Izraelidoj ekvojiris de Beerot-
    Bene-Jaakan al Mosera; tie mortis Aaron, kaj tie li estis
    enterigita; kaj lia filo Eleazar fari&gcirc;is pastro anstata&ubreve; li.</l>
  <l n='7'>De
    tie ili ekvojiris al Gudgod, kaj el Gudgod al Jotbata, en la
    landon, en kiu trovi&gcirc;as torentoj da akvoj.</l>
  <l n='8'>En tiu tempo la
    Eternulo apartigis la tribon de Levi, por porti la keston de la
    interligo de la Eternulo, por stari anta&ubreve; la Eternulo, servi al
    Li, kaj beni en Lia nomo, &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='9'>Tial Levi ne
    ricevis parton kaj heredan poseda&jcirc;on kun siaj fratoj: la Eternulo
    estas lia hereda&jcirc;o, kiel la Eternulo, via Dio, diris al li.)</l>
  <l n='10'>Kaj mi staris sur la monto, kiel en la anta&ubreve;a tempo, dum kvardek
    tagoj kaj kvardek noktoj; kaj la Eternulo a&ubreve;skultis min anka&ubreve;
    tiun fojon: la Eternulo ne volis pereigi vin.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo
    diris al mi: Levi&gcirc;u, ekvojiru anta&ubreve; la popolo, por ke ili venu
    kaj ekposedu la landon, pri kiu Mi &jcirc;uris al iliaj patroj, ke Mi
    donos &gcirc;in al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj nun, Izrael, kion la Eternulo, via Dio, postulas de vi?
    nur ke vi timu la Eternulon, vian Dion, ke vi iru la&ubreve; &ccirc;iuj Liaj
    vojoj, ke vi amu Lin, kaj ke vi servu al la Eternulo, via Dio,
    per via tuta koro kaj per via tuta animo;</l>
  <l n='13'>ke vi observu la
    ordonojn de la Eternulo kaj Liajn le&gcirc;ojn, kiujn mi transdonas al
    vi hodia&ubreve;, por ke estu bone al vi.</l>
  <l n='14'>Jen al la Eternulo, via
    Dio, apartenas la &ccirc;ielo kaj la &ccirc;ielo de la &ccirc;ieloj, la tero, kaj
    &ccirc;io, kio estas sur &gcirc;i;</l>
  <l n='15'>tamen nur pri viaj patroj pla&ccirc;is al la
    Eternulo ekami ilin, kaj Li elektis vin, ilian idaron post ili,
    el &ccirc;iuj popoloj, kiel vi vidas nun.</l>
  <l n='16'>Cirkumcidu do la prepucion
    de via koro, kaj ne estu plu malmolnukaj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar la Eternulo, via
    Dio, estas Dio de dioj kaj Sinjoro de sinjoroj, la Dio granda,
    potenca, kaj timinda, kiu ne atentas personojn kaj ne prenas
    suba&ccirc;eton,</l>
  <l n='18'>kaj kiu zorgas pri justeco por orfo kaj vidvino,
    kaj amas fremdulon, donante al li panon kaj veston.</l>
  <l n='19'>Amu do la
    fremdulon; &ccirc;ar fremduloj vi estis en la lando Egipta.</l>
  <l n='20'>La
    Eternulon, vian Dion, timu; al Li servu kaj al Li alglui&gcirc;u kaj
    per Lia nomo &jcirc;uru.</l>
  <l n='21'>Li estas via gloro, kaj Li estas via Dio,
    kiu faris por vi tiujn grandajn kaj timindajn aferojn, kiujn
    vidis viaj okuloj.</l>
  <l n='22'>En la nombro de sepdek animoj viaj patroj
    foriris en Egiptujon, kaj nun la Eternulo, via Dio, faris vin
    grandnombraj kiel la steloj de la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Amu do la Eternulon, vian Dion, kaj observu Liajn aran&gcirc;ojn kaj
    le&gcirc;ojn kaj instrukciojn kaj ordonojn en &ccirc;iu tempo.</l>
  <l n='2'>Kaj sciu
    hodia&ubreve;, &ccirc;ar mi parolas ne al viaj filoj, kiuj ne scias kaj ne
    vidis la punon de la Eternulo, via Dio, Lian grandecon, Lian
    fortan manon, kaj Lian etenditan brakon,</l>
  <l n='3'>kaj Liajn signojn kaj
    Liajn farojn, kiujn Li faris interne de Egiptujo al Faraono, re&gcirc;o
    de Egiptujo, kaj al lia tuta lando;</l>
  <l n='4'>kaj kion Li faris al la
    militistaro de Egiptujo, al &gcirc;iaj &ccirc;evaloj kaj &ccirc;aroj, kiujn Li
    superver&scirc;is per la akvo de la Ru&gcirc;a Maro, kiam ili postkuris vin;
    kaj la Eternulo pereigis ilin &gcirc;is la nuna tago;</l>
  <l n='5'>kaj kion Li
    faris al vi en la dezerto, &gcirc;is vi venis al &ccirc;i tiu loko;</l>
  <l n='6'>kaj
    kion Li faris al Datan kaj Abiram, filoj de Eliab, filo de Ruben,
    kiam la tero malfermis sian bu&scirc;on kaj englutis ilin kaj iliajn
    familiojn kaj iliajn tendojn, kaj &ccirc;ion, kio ekzistis &ccirc;e ili, meze
    de la tuta Izrael.</l>
  <l n='7'>Viaj okuloj vidis ja &ccirc;iujn grandajn farojn
    de la Eternulo, kiujn Li faris.</l>
  <l n='8'>Observu do &ccirc;iujn ordonojn,
    kiujn mi ordonas al vi hodia&ubreve;, por ke vi forti&gcirc;u, kaj por ke vi
    venu kaj ekposedu la landon, en kiun vi transiras, por ekposedi
    &gcirc;in,</l>
  <l n='9'>kaj por ke vi longe vivu sur la tero, pri kiu la Eternulo
    &jcirc;uris al viaj patroj, ke Li donos &gcirc;in al ili kaj al ilia idaro,
    landon, en kiu fluas lakto kaj mielo.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar la lando, en kiun vi
    iras, por ekposedi &gcirc;in, ne estas kiel la lando Egipta, el kiu vi
    eliris, kie, seminte vian semon, vi devis akvumi &gcirc;in per viaj
    piedoj, kiel legoman &gcirc;ardenon.</l>
  <l n='11'>La lando, en kiun vi transiras,
    por ekposedi &gcirc;in, estas lando kun montoj kaj valoj; de la pluvo
    &ccirc;iela &gcirc;i trinkas akvon;</l>
  <l n='12'>lando, pri kiu zorgas la Eternulo, via
    Dio; &ccirc;iam la okuloj de la Eternulo, via Dio, estas sur &gcirc;i, de la
    komenco de la jaro &gcirc;is la fino de la jaro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj se vi obeos Miajn ordonojn, kiujn Mi ordonas al vi hodia&ubreve;,
    amante la Eternulon, vian Dion, kaj servante al Li per via tuta
    koro kaj per via tuta animo:</l>
  <l n='14'>tiam Mi donos al via lando pluvon
    &gcirc;iatempe, fruan kaj malfruan; kaj vi kolektos vian grenon kaj
    vian moston kaj vian oleon.</l>
  <l n='15'>Kaj Mi donos herbon sur via kampo
    por via bruto; kaj vi man&gcirc;os kaj estos sata.</l>
  <l n='16'>Gardu vin, ke ne
    forlogi&gcirc;u via koro, kaj ke vi ne forflanki&gcirc;u, kaj ke vi ne servu
    al aliaj dioj kaj ne klini&gcirc;u anta&ubreve; ili.</l>
  <l n='17'>Alie ekflamos kontra&ubreve;
    vi la kolero de la Eternulo, kaj Li &scirc;losos la &ccirc;ielon, kaj ne
    estos pluvo, kaj la tero ne donos siajn produkta&jcirc;ojn, kaj vi
    rapide forpereos el la bona lando, kiun la Eternulo donas al vi.</l>
  <l n='18'>Metu do &ccirc;i tiujn miajn vortojn en vian koron kaj en vian
    animon, kaj alligu ilin kiel signon al via mano, kaj ili estu
    kiel memoriga&jcirc;o inter viaj okuloj.</l>
  <l n='19'>Kaj instruu ilin al viaj
    filoj, parolante pri ili, kiam vi sidos en via domo kaj kiam vi
    iros sur la vojo kaj kiam vi ku&scirc;i&gcirc;os kaj kiam vi levi&gcirc;os;</l>
  <l n='20'>kaj
    skribu ilin sur la fostoj de via domo kaj sur viaj pordegoj;</l>
  <l n='21'>por ke longi&gcirc;u via vivo kaj la vivo de viaj infanoj sur la tero,
    pri kiu la Eternulo &jcirc;uris al viaj patroj, ke Li donos &gcirc;in al ili,
    kiel longe estas la &ccirc;ielo super la tero.</l>
  <l n='22'>Se vi observos &ccirc;iujn
    &ccirc;i tiujn ordonojn, kiujn mi ordonas al vi plenumi, amante la
    Eternulon, vian Dion, irante la&ubreve; &ccirc;iuj Liaj vojoj, kaj alglui&gcirc;ante
    al Li:</l>
  <l n='23'>tiam la Eternulo forpelos de anta&ubreve; vi &ccirc;iujn tiujn
    popolojn, kaj vi ekposedos popolojn pli grandajn kaj pli fortajn
    ol vi.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;iu loko, sur kiu ekpa&scirc;os via piedo, fari&gcirc;os via; de la
    dezerto kaj Lebanon, de la rivero, la rivero E&ubreve;frato, &gcirc;is la
    ekstrema maro estos viaj limoj.</l>
  <l n='25'>Neniu povos kontra&ubreve;stari al
    vi: timon kaj teruron anta&ubreve; vi la Eternulo venigos sur &ccirc;iun
    teron, sur kiu vi ekpa&scirc;os, kiel Li diris al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Rigardu, mi proponas al vi hodia&ubreve; benon kaj malbenon:</l>
  <l n='27'>benon, se vi a&ubreve;skultos la ordonojn de la Eternulo, via Dio, kiujn
    mi ordonas al vi hodia&ubreve;;</l>
  <l n='28'>kaj malbenon, se vi ne a&ubreve;skultos la
    ordonojn de la Eternulo, via Dio, sed forflanki&gcirc;os de la vojo,
    kiun mi ordonas al vi hodia&ubreve;, kaj sekvos diojn aliajn, kiujn vi
    ne konas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kiam la Eternulo, via Dio, venigos vin en la landon, en kiun
    vi iras, por ekposedi &gcirc;in, tiam vi esprimos la benon sur la monto
    Gerizim kaj la malbenon sur la monto Ebal;</l>
  <l n='30'>ili estas transe de
    Jordan, malanta&ubreve; la vojo al la okcidento, en la lando de la
    Kanaanidoj, kiuj lo&gcirc;as en la stepo, kontra&ubreve; Gilgal, apud la
    kverko More.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar vi transiras Jordanon, por veni ekposedi la
    landon, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi, kaj vi ekposedos
    &gcirc;in kaj eklo&gcirc;os en &gcirc;i.</l>
  <l n='32'>Observu do, ke vi plenumu &ccirc;iujn le&gcirc;ojn
    kaj instrukciojn, kiujn mi donas al vi hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la le&gcirc;oj kaj reguloj, kiujn vi devas observi por
    plenumi en la lando, kiun la Eternulo, la Dio de viaj patroj,
    donas al vi kiel poseda&jcirc;on, dum la tuta tempo, kiun vi vivos sur
    la tero.</l>
  <l n='2'>Ekstermu &ccirc;iujn lokojn, kie la popoloj, kiujn vi
    ekposedos, servis al siaj dioj sur la altaj montoj kaj sur la
    montetoj kaj sub &ccirc;iu verda arbo.</l>
  <l n='3'>Kaj detruu iliajn altarojn,
    kaj rompu iliajn monumentojn, kaj iliajn sanktajn stangojn
    forbruligu per fajro, kaj la figurojn de iliaj dioj disbatu, kaj
    ekstermu ilian nomon de tiu loko.</l>
  <l n='4'>Ne faru tiele al la Eternulo,
    via Dio;</l>
  <l n='5'>sed al la loko, kiun elektos la Eternulo, via Dio,
    inter &ccirc;iuj viaj triboj, por meti tien Sian nomon, al Lia lo&gcirc;ejo
    direktu vin kaj venu tien,</l>
  <l n='6'>kaj tien alportu viajn bruloferojn
    kaj viajn bu&ccirc;oferojn kaj viajn dekona&jcirc;ojn kaj la oferdonojn de
    viaj manoj kaj viajn promesita&jcirc;ojn kaj viajn memvolajn oferojn
    kaj la unuenaskitojn el viaj grandaj kaj malgrandaj brutoj.</l>
  <l n='7'>Kaj
    man&gcirc;u tie anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, kaj estu gajaj, vi kaj viaj
    familioj, en &ccirc;iu entrepreno de viaj manoj, per kiu benis vin la
    Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='8'>Ne faru simile al &ccirc;io, kion ni faras &ccirc;i tie
    hodia&ubreve;, &ccirc;iu tion, kio pla&ccirc;as al li;</l>
  <l n='9'>&ccirc;ar vi nun ankora&ubreve; ne venis
    al la ripozo kaj al la poseda&jcirc;o, kiun la Eternulo, via Dio, donas
    al vi.</l>
  <l n='10'>Sed kiam vi transiros Jordanon kaj eklo&gcirc;os en la lando,
    kiun la Eternulo, via Dio, posedigas al vi, kaj Li ripozigos vin
    de &ccirc;iuj viaj malamikoj &ccirc;irka&ubreve;e kaj vi lo&gcirc;os sendan&gcirc;ere:</l>
  <l n='11'>tiam
    sur la lokon, kiun elektos la Eternulo, via Dio, por lo&gcirc;igi tie
    Sian nomon, tien alportu &ccirc;ion, kion mi ordonas al vi: viajn
    bruloferojn kaj viajn bu&ccirc;oferojn, viajn dekona&jcirc;ojn kaj la
    oferdonojn de viaj manoj, kaj &ccirc;ion elektitan la&ubreve; viaj promesoj,
    kiujn vi promesis al la Eternulo;</l>
  <l n='12'>kaj estu gajaj anta&ubreve; la
    Eternulo, via Dio, vi kaj viaj filoj kaj viaj filinoj kaj viaj
    servantoj kaj viaj servantinoj, kaj la Levido, kiu estas inter
    viaj pordegoj, &ccirc;ar li ne havas parton kaj poseda&jcirc;on kun vi.</l>
  <l n='13'>Gardu vin, ke vi ne alportu viajn bruloferojn sur &ccirc;iu loko, kiun
    vi vidos;</l>
  <l n='14'>nur sur tiu loko, kiun elektos la Eternulo, inter
    unu el viaj triboj, tie alportu viajn bruloferojn, kaj tie faru
    &ccirc;ion, kion mi ordonas al vi.</l>
  <l n='15'>Tamen, kiom deziros via animo, vi
    povas bu&ccirc;i kaj man&gcirc;i viandon la&ubreve; la beno de la Eternulo, via Dio,
    kiun Li donos al vi en &ccirc;iuj viaj urboj; purulo kaj malpurulo
    povas man&gcirc;i &gcirc;in, kiel gazelon a&ubreve; cervon.</l>
  <l n='16'>Nur la sangon ne
    man&gcirc;u; sur la teron elver&scirc;u &gcirc;in, kiel akvon.</l>
  <l n='17'>Vi ne devas man&gcirc;i
    en viaj urboj la dekona&jcirc;on el via greno kaj el via mosto kaj el
    via oleo, kaj la unuenaskitojn el viaj grandaj kaj malgrandaj
    brutoj, kaj &ccirc;iujn viajn promesita&jcirc;ojn, kiujn vi promesos, kaj
    viajn memvolajn oferojn kaj la oferdonojn de viaj manoj;</l>
  <l n='18'>sed
    nur anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, man&gcirc;u tion sur la loko, kiun
    elektos la Eternulo, via Dio, vi kaj via filo kaj via filino kaj
    via servanto kaj via servantino, kaj la Levido, kiu estas inter
    viaj pordegoj; kaj estu gajaj anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, en &ccirc;iu
    entrepreno de viaj manoj.</l>
  <l n='19'>Gardu vin, ke vi ne forlasu la
    Levidon dum via tuta vivo sur via tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kiam la Eternulo, via Dio, vastigos viajn limojn, kiel Li
    diris al vi, kaj vi diros: Mi man&gcirc;os viandon &dash; &ccirc;ar via animo
    ekdeziros man&gcirc;i viandon: tiam la&ubreve; la tuta deziro de via animo
    man&gcirc;u viandon.</l>
  <l n='21'>Se estos malproksima de vi tiu loko, kiun
    elektos la Eternulo, via Dio, por meti tien Sian nomon, tiam bu&ccirc;u
    el viaj grandaj kaj malgrandaj brutoj, kiujn la Eternulo donis al
    vi, kiel mi ordonis al vi, kaj man&gcirc;u en viaj urboj la&ubreve; la tuta
    deziro de via animo.</l>
  <l n='22'>Sed man&gcirc;u tion tiel, kiel oni man&gcirc;as
    gazelon kaj cervon; malpurulo kaj purulo egale povas tion man&gcirc;i.</l>
  <l n='23'>Nur detenu vin, ke vi ne man&gcirc;u la sangon; &ccirc;ar la sango estas
    la animo, kaj vi ne devas man&gcirc;i la animon kun la viando;</l>
  <l n='24'>ne
    man&gcirc;u &gcirc;in, sur la teron elver&scirc;u &gcirc;in, kiel akvon;</l>
  <l n='25'>ne man&gcirc;u &gcirc;in,
    por ke estu bone al vi kaj al viaj idoj post vi, se vi faros
    pla&ccirc;anta&jcirc;on anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo.</l>
  <l n='26'>Sed viajn
    sankta&jcirc;ojn, kiujn vi havos, kaj viajn promesita&jcirc;ojn portu, kaj
    venu sur la lokon, kiun elektos la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Kaj oferfaru
    viajn bruloferojn, la viandon kaj la sangon, sur la altaro de la
    Eternulo, via Dio; sed la sango de viaj bu&ccirc;oferoj estu elver&scirc;ata
    sur la altaron de la Eternulo, via Dio, kaj la viandon vi povas
    man&gcirc;i.</l>
  <l n='28'>Observu kaj obeu &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn vortojn, kiujn mi
    ordonas al vi, por ke estu bone al vi kaj al viaj idoj post vi
    eterne, se vi faros tion, kio estas bona kaj pla&ccirc;a anta&ubreve; la
    okuloj de la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kiam la Eternulo, via Dio, ekstermos de anta&ubreve; vi la popolojn,
    al kiuj vi iras, por forpeli ilin, kaj vi forpelos ilin kaj
    eklo&gcirc;os en ilia lando:</l>
  <l n='30'>tiam gardu vin, ke vi ne enreti&gcirc;u per
    ili, post kiam ili estos ekstermitaj de anta&ubreve; vi, kaj ke vi ne
    ser&ccirc;u iliajn diojn, dirante: Kiel &ccirc;i tiuj popoloj servis al siaj
    dioj, tiel mi anka&ubreve; faros.</l>
  <l n='31'>Ne agu tiel koncerne la Eternulon,
    vian Dion; &ccirc;ar &ccirc;ion, kion abomenas la Eternulo, kion Li malamas,
    ili faras por siaj dioj, kaj e&ccirc; siajn filojn kaj filinojn ili
    forbruligas per fajro al siaj dioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>&Ccirc;ion, kion mi ordonas al vi, tion observu, ke vi &gcirc;in plenumu;
    ne aldonu al tio, kaj ne deprenu de tio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se aperos inter vi profeto a&ubreve; son&gcirc;isto kaj prezentos al vi
    signon a&ubreve; miraklon,</l>
  <l n='2'>kaj plenumi&gcirc;os la signo a&ubreve; miraklo, pri kiu
    li parolis al vi, kaj li diros: Ni sekvu aliajn diojn, kiujn vi
    ne konas, kaj ni servu al ili:</l>
  <l n='3'>tiam ne a&ubreve;skultu la vortojn de
    tiu profeto a&ubreve; de tiu son&gcirc;isto, &ccirc;ar tiam elprovas vin la
    Eternulo, via Dio, por scii&gcirc;i, &ccirc;u vi amas la Eternulon, vian
    Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo.</l>
  <l n='4'>La Eternulon,
    vian Dion, sekvu, kaj Lin timu, kaj Liajn ordonojn observu, kaj
    Lian vo&ccirc;on a&ubreve;skultu, kaj al Li servu, kaj al Li alteni&gcirc;u.</l>
  <l n='5'>Kaj
    tiun profeton a&ubreve; tiun son&gcirc;iston oni devas mortigi; &ccirc;ar li
    predikis defalon de la Eternulo, via Dio, kiu elkondukis vin el
    la lando Egipta kaj liberigis vin el la domo de sklaveco &dash; por
    delogi vin de la vojo, la&ubreve; kiu la Eternulo, via Dio, ordonis al
    vi iri; kaj ekstermu la malbonon el inter vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Se logos vin sekrete via frato, filo de via patrino, a&ubreve; via
    filo, a&ubreve; via filino, a&ubreve; la edzino en viaj brakoj, a&ubreve; via amiko
    plej intima, dirante: Ni iru kaj servu al aliaj dioj, kiujn ne
    konis vi nek viaj patroj,</l>
  <l n='7'>el la dioj de la popoloj, kiuj estas
    &ccirc;irka&ubreve; vi, la proksimaj de vi a&ubreve; la malproksimaj de vi, de unu
    fino de la lando &gcirc;is la alia:</l>
  <l n='8'>tiam ne konsentu kun li kaj ne
    a&ubreve;skultu lin; ne indulgu lin via okulo, ne kompatu kaj ne ka&scirc;u
    lin,</l>
  <l n='9'>sed mortigu lin; via mano devas esti sur li la unua, por
    mortigi lin, kaj la manoj de la tuta popolo poste.</l>
  <l n='10'>Kaj &jcirc;etu
    sur lin &scirc;tonojn, ke li mortu; &ccirc;ar li volis forlogi vin de la
    Eternulo, via Dio, kiu elkondukis vin el la lando Egipta, el la
    domo de sklaveco.</l>
  <l n='11'>Kaj la tuta Izrael tion a&ubreve;dos kaj ektimos,
    kaj oni ne plu faros tian malbonan agon inter vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Se vi a&ubreve;dos pri iu el viaj urboj, kiujn la Eternulo, via Dio,
    donas al vi por lo&gcirc;ado, ke oni diras:</l>
  <l n='13'>Eliris el inter vi homoj
    senta&ubreve;gaj kaj forlogis la lo&gcirc;antojn de sia urbo, dirante: Ni iru
    kaj servu al aliaj dioj, kiujn vi ne konis;</l>
  <l n='14'>kaj vi ser&ccirc;os kaj
    esploros kaj bone pridemandos; kaj montri&gcirc;os, ke tio estas
    preciza vero, ke la abomena&jcirc;o estas farita inter vi:</l>
  <l n='15'>tiam
    mortigu la lo&gcirc;antojn de tiu urbo per glavo, detruu &gcirc;in, kaj &ccirc;ion,
    kio estas en &gcirc;i, kaj anka&ubreve; &gcirc;iajn brutojn mortigu per glavo.</l>
  <l n='16'>Kaj &gcirc;ian tutan havon kolektu sur la mezon de placo, kaj
    forbruligu per fajro la urbon kaj &gcirc;ian tutan havon, absolute
    &ccirc;ion, al la Eternulo, via Dio; kaj &gcirc;i estu eterna ruino, oni
    neniam &gcirc;in rekonstruu.</l>
  <l n='17'>Kaj nenio el la anatema&jcirc;o alglui&gcirc;u al
    via mano, por ke la Eternulo forlasu Sian flaman koleron kaj donu
    al vi favorkorecon kaj indulgu vin kaj multigu vin, kiel Li &jcirc;uris
    al viaj patroj,</l>
  <l n='18'>se vi a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on de la Eternulo, via
    Dio, observante &ccirc;iujn Liajn ordonojn, kiujn mi ordonas al vi
    hodia&ubreve;, farante pla&ccirc;anta&jcirc;on anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo, via
    Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vi estas filoj de la Eternulo, via Dio: ne faru sur vi
    entran&ccirc;ojn kaj ne faru senhara&jcirc;on super viaj okuloj pro mortinto;</l>
  <l n='2'>&ccirc;ar vi estas popolo sankta al la Eternulo, via Dio, kaj vin la
    Eternulo elektis, ke vi estu Lia popolo propra, el &ccirc;iuj popoloj,
    kiuj estas sur la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Nenian abomena&jcirc;on man&gcirc;u.</l>
  <l n='4'>Jen estas la brutoj, kiujn vi povas
    man&gcirc;i: bovo, &scirc;afo, kaj kapro,</l>
  <l n='5'>cervo kaj gazelo kaj kapreolo kaj
    ibekso kaj antilopo kaj uro kaj tragelafo.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ian bruton, kiu
    havas disfenditajn hufojn kaj distran&ccirc;an sulkon inter la du
    duonhufoj kaj kiu rema&ccirc;as ma&ccirc;ita&jcirc;on, tian el la brutoj vi povas
    man&gcirc;i.</l>
  <l n='7'>Nur &ccirc;i tiujn ne man&gcirc;u el la rema&ccirc;antaj ma&ccirc;ita&jcirc;on kaj el
    la havantaj disfenditajn hufojn kun distran&ccirc;a sulko: la kamelon
    kaj la leporon kaj la hirakon; &ccirc;ar ili rema&ccirc;as ma&ccirc;ita&jcirc;on, sed
    iliaj hufoj ne estas disfenditaj, malpuraj ili estas por vi;</l>
  <l n='8'>kaj la porkon, &ccirc;ar &gcirc;iaj hufoj estas disfenditaj, sed &gcirc;i ne
    rema&ccirc;as ma&ccirc;ita&jcirc;on, malpura &gcirc;i estas por vi; ilian viandon ne
    man&gcirc;u, kaj ilian kadavron ne ektu&scirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>&Ccirc;i tiujn vi povas man&gcirc;i el &ccirc;iuj bestoj, kiuj estas en la akvo:
    &ccirc;iujn, kiuj havas na&gcirc;ilojn kaj skvamojn, vi povas man&gcirc;i;</l>
  <l n='10'>sed
    &ccirc;iujn, kiuj ne havas na&gcirc;ilojn kaj skvamojn, ne man&gcirc;u: malpura tio
    estas por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>&Ccirc;ian birdon puran vi povas man&gcirc;i.</l>
  <l n='12'>Sed &ccirc;i tiujn el ili ne
    man&gcirc;u: la aglon kaj la gipaeton kaj la pandionon</l>
  <l n='13'>kaj la
    vulturon kaj la falkon kaj la milvon kun &gcirc;ia speco</l>
  <l n='14'>kaj &ccirc;ian
    korvon kun &gcirc;ia speco</l>
  <l n='15'>kaj la struton kaj la strigon kaj la
    mevon kaj la akcipitron kun &gcirc;ia speco,</l>
  <l n='16'>la noktuon kaj la
    ibison kaj la cignon</l>
  <l n='17'>kaj la pelikanon kaj la perknopteron kaj
    la mergulon</l>
  <l n='18'>kaj la cikonion kaj la ardeon kun &gcirc;ia speco kaj la
    upupon kaj la vesperton.</l>
  <l n='19'>Kaj &ccirc;ia rampa&jcirc;o flugilhava estas por
    vi malpura; oni ne devas ilin man&gcirc;i.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ian puran birdon vi
    povas man&gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Man&gcirc;u nenian kadavra&jcirc;on; al la fremdulo, kiu estas en via
    urbo, vi povas &gcirc;in doni, ke li &gcirc;in man&gcirc;u; a&ubreve; vi povas vendi al
    alilandulo; &ccirc;ar vi estas popolo sankta al la Eternulo, via Dio.
    Ne kuiru kapridon en la lakto de &gcirc;ia patrino.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Apartigu dekona&jcirc;on el &ccirc;iuj produkta&jcirc;oj de via semado, kiuj
    venas de la kampo &ccirc;iujare.</l>
  <l n='23'>Kaj man&gcirc;u anta&ubreve; la Eternulo, via
    Dio, sur la loko, kiun Li elektos, por lo&gcirc;igi tie Sian nomon,
    dekona&jcirc;on el via greno, el via mosto, kaj el via oleo, kaj la
    unuenaskitojn el viaj grandaj kaj malgrandaj brutoj; por ke vi
    lernu timi &ccirc;iam la Eternulon, vian Dion.</l>
  <l n='24'>Kaj se tro longa
    estos por vi la vojo kaj vi ne povos porti, &ccirc;ar tro malproksima
    estos de vi la loko, kiun elektos la Eternulo, via Dio, por meti
    tien Sian nomon, kaj la Eternulo, via Dio, vin benis:</l>
  <l n='25'>tiam vi
    povas tion monigi, kaj vi prenos la monon en vian manon, kaj iros
    al la loko, kiun la Eternulo, via Dio, elektos;</l>
  <l n='26'>kaj vi a&ccirc;etos
    pro tiu mono &ccirc;ion, kion ekdeziros via animo, el grandaj a&ubreve;
    malgrandaj brutoj, el vino a&ubreve; el drinka&jcirc;o, a&ubreve; el &ccirc;io, kion
    postulos via animo; kaj vi man&gcirc;os tie anta&ubreve; la Eternulo, via Dio,
    kaj vi estos gajaj, vi kaj via familio.</l>
  <l n='27'>Kaj la Levidon, kiu
    estas en via urbo, ne forlasu; &ccirc;ar li ne havas parton kaj
    hereda&jcirc;on &ccirc;e vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Post paso de tri jaroj apartigu la tutan dekona&jcirc;on de viaj
    produkta&jcirc;oj de tiu jaro kaj metu tion &ccirc;e viaj pordegoj;</l>
  <l n='29'>kaj
    venos la Levido &dash; &ccirc;ar li ne havas parton kaj hereda&jcirc;on &ccirc;e vi &dash; kaj
    la fremdulo kaj la orfo kaj la vidvino, kiuj estas en via urbo,
    kaj ili man&gcirc;os kaj sati&gcirc;os; por ke benu vin la Eternulo, via Dio,
    en &ccirc;iu faro de viaj manoj, kiun vi faros.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post paso de sep jaroj faru forlason.</l>
  <l n='2'>Jen estas la esenco de
    la forlaso: &ccirc;iu kreditoro, kiu pruntedonis ion al sia proksimulo,
    forlasu tion, li ne postulu tion de sia proksimulo a&ubreve; de sia
    frato; &ccirc;ar estas proklamita forlaso pro la Eternulo.</l>
  <l n='3'>De
    alilandulo vi povas postuli; sed kion vi havos &ccirc;e via frato, tion
    via mano forlasu.</l>
  <l n='4'>Cetere ne estos &ccirc;e vi malri&ccirc;ulo (&ccirc;ar la
    Eternulo benos vin en la lando, kiun la Eternulo, via Dio, donas
    al vi kiel heredan poseda&jcirc;on),</l>
  <l n='5'>se vi nur obeos la vo&ccirc;on de la
    Eternulo, via Dio, por observi kaj plenumi &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn
    ordonojn, kiujn mi ordonas al vi hodia&ubreve;.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar la Eternulo, via
    Dio, benos vin, kiel Li diris al vi; kaj vi pruntedonos al multaj
    popoloj, sed vi ne prunteprenos; kaj vi regos super multaj
    popoloj, sed super vi ili ne regos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Se estos inter vi malri&ccirc;ulo iu el viaj fratoj en iu el viaj
    urboj en via lando, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi, tiam
    ne malmoligu vian koron kaj ne fermu vian manon anta&ubreve; via frato,
    la malri&ccirc;ulo;</l>
  <l n='8'>sed malfermu al li vian manon, kaj pruntedonu al
    li la&ubreve;mezure de lia manko, kio mankos al li.</l>
  <l n='9'>Gardu vin, ke ne
    aperu en via koro malpia penso: Alproksimi&gcirc;as la sepa jaro, la
    jaro de forlaso; kaj via okulo fari&gcirc;os malfavora kontra&ubreve; via
    malri&ccirc;a frato kaj vi ne donos al li, kaj li plendos pri vi al la
    Eternulo, kaj peko estos sur vi.</l>
  <l n='10'>Donu al li, kaj ne &ccirc;agrenu
    vin via koro, kiam vi donos al li; &ccirc;ar pro tio benos vin la
    Eternulo, via Dio, en &ccirc;iuj viaj faroj kaj en &ccirc;iu entrepreno de
    via mano.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar ne mankos malri&ccirc;uloj en la lando, tial mi
    ordonas al vi jene: malfermu vian manon al via frato, al via
    senhavulo, kaj al via malri&ccirc;ulo en via lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Se vendos sin al vi via frato, Hebreo a&ubreve; Hebreino, li servu
    vin dum ses jaroj, sed en la sepa jaro forsendu lin de vi en
    libereco.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam vi forsendos lin de vi en libereco, ne
    forsendu lin kun malplenaj manoj;</l>
  <l n='14'>sed havigu al li iom el viaj
    brutoj kaj el via garbejo kaj el via vinpremejo; per kio benis
    vin la Eternulo, via Dio, tion donu al li.</l>
  <l n='15'>Memoru, ke vi estis
    sklavo en la lando Egipta, kaj la Eternulo, via Dio, liberigis
    vin; tial mi ordonas al vi tion hodia&ubreve;.</l>
  <l n='16'>Kaj se li diros al vi:
    Mi ne foriros de vi, &ccirc;ar mi amas vin kaj vian domon &dash; &ccirc;ar estas al
    li bone &ccirc;e vi:</l>
  <l n='17'>tiam prenu alenon kaj enpiku en lian orelon kaj
    en la pordon, kaj li estos sklavo al vi por &ccirc;iam. Anka&ubreve; kun via
    sklavino agu tiel.</l>
  <l n='18'>Tio ne &scirc;ajnu al vi malfacila, kiam vi
    forsendos lin de vi en libereco; &ccirc;ar duoblan pagon de dungito li
    perlaboris &ccirc;e vi dum ses jaroj; kaj la Eternulo, via Dio, benos
    vin en &ccirc;io, kion vi faros.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>&Ccirc;iun virseksan unuenaskiton, kiu naski&gcirc;os al viaj grandaj kaj
    malgrandaj brutoj, dedi&ccirc;u al la Eternulo, via Dio; ne laboru per
    la unuenaskito de via bovo, kaj ne tondu la unuenaskiton de via
    &scirc;afo.</l>
  <l n='20'>Anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, man&gcirc;u &gcirc;in &ccirc;iujare, sur la
    loko, kiun elektos la Eternulo, vi kaj via familio;</l>
  <l n='21'>sed se &gcirc;i
    havos ian difekton, se &gcirc;i estos lama a&ubreve; blinda, a&ubreve; se &gcirc;i havos
    kian ajn malbonan difekton, tiam ne bu&ccirc;u &gcirc;in ofere al la
    Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='22'>Sed inter viaj pordegoj vi povas &gcirc;in man&gcirc;i,
    malpurulo kaj purulo egale, kiel gazelon kaj cervon.</l>
  <l n='23'>Nur &gcirc;ian
    sangon ne man&gcirc;u; sur la teron elver&scirc;u &gcirc;in, kiel akvon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Observu la monaton Abib, kaj faru Paskon al la Eternulo, via
    Dio; &ccirc;ar en la monato Abib elkondukis vin la Eternulo, via Dio,
    el Egiptujo en la nokto.</l>
  <l n='2'>Kaj bu&ccirc;u Paskon al la Eternulo, via
    Dio, el grandaj kaj malgrandaj brutoj, sur la loko, kiun la
    Eternulo elektos, por lo&gcirc;igi tie Sian nomon.</l>
  <l n='3'>Ne man&gcirc;u kun tio
    fermentinta&jcirc;on; dum sep tagoj man&gcirc;u kun tio macojn, panon de
    mizero &dash; &ccirc;ar rapidece vi eliris el la lando Egipta &dash; por ke vi
    memoru dum la tuta tempo de via vivo la tagon de via eliro el la
    lando Egipta.</l>
  <l n='4'>Oni ne vidu &ccirc;e vi fermentinta&jcirc;on en via tuta
    limita&jcirc;o dum sep tagoj; kaj el la viando, kiun vi oferbu&ccirc;os
    vespere en la unua tago, neniom restu &gcirc;is la mateno.</l>
  <l n='5'>Vi ne
    povas bu&ccirc;i la Paskon en iu el la urboj, kiujn la Eternulo, via
    Dio, donos al vi;</l>
  <l n='6'>nur sur la loko, kiun elektos la Eternulo,
    via Dio, por lo&gcirc;igi tie Sian nomon, bu&ccirc;u la Paskon vespere, &ccirc;e la
    subiro de la suno &dash; tempo de via eliro el Egiptujo.</l>
  <l n='7'>Kaj kuiru
    kaj man&gcirc;u sur tiu loko, kiun elektos la Eternulo, via Dio; kaj en
    la sekvanta tago vi povas vin turni kaj iri al viaj tendoj.</l>
  <l n='8'>Dum
    ses tagoj man&gcirc;u macojn, kaj en la sepa tago estu sankta kunveno
    anta&ubreve; la Eternulo, via Dio; ne faru laboron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Sep semajnojn kalkulu al vi; de post la apero de la rikoltilo
    en la spikoj komencu kalkuli la sep semajnojn.</l>
  <l n='10'>Kaj faru feston
    de semajnoj al la Eternulo, via Dio, kun libervola dono el via
    mano, kiun vi donos konforme al tio, kiom benis vin la Eternulo,
    via Dio.</l>
  <l n='11'>Kaj estu gajaj anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, vi kaj via
    filo kaj via filino kaj via servanto kaj via servantino, kaj la
    Levido, kiu estas en viaj pordegoj, kaj la fremdulo kaj la orfo
    kaj la vidvino, kiuj estas inter vi, sur la loko, kiun elektos la
    Eternulo, via Dio, por lo&gcirc;igi tie Sian nomon.</l>
  <l n='12'>Kaj memoru, ke
    vi estis sklavo en Egiptujo; kaj observu kaj plenumu &ccirc;i tiujn
    le&gcirc;ojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Feston de la&ubreve;boj faru al vi dum sep tagoj, kiam vi kolektos el
    via dra&scirc;ejo kaj el via vinpremejo.</l>
  <l n='14'>Kaj estu gajaj en via
    festo, vi kaj via filo kaj via filino kaj via servanto kaj via
    servantino, kaj la Levido kaj la fremdulo kaj la orfo kaj la
    vidvino, kiuj estas inter viaj pordegoj.</l>
  <l n='15'>Dum sep tagoj festu
    al la Eternulo, via Dio, sur la loko, kiun elektos la Eternulo;
    &ccirc;ar benos vin la Eternulo, via Dio, en &ccirc;iuj viaj produkta&jcirc;oj kaj
    en &ccirc;iuj faroj de viaj manoj, kaj vi estos tute gaja.</l>
  <l n='16'>Tri
    fojojn en la jaro &ccirc;iu via virseksulo devas aperi anta&ubreve; la
    Eternulo, via Dio, sur la loko, kiun Li elektos: en la festo de
    macoj kaj en la festo de semajnoj kaj en la festo de la&ubreve;boj; kaj
    li ne aperu anta&ubreve; la Eternulo kun malplenaj manoj;</l>
  <l n='17'>&ccirc;iu kun
    donaco en sia mano, konforme al la beno de la Eternulo, via Dio,
    kiun Li donis al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Ju&gcirc;istojn kaj kontrolistojn starigu al vi en &ccirc;iuj viaj urboj,
    kiujn la Eternulo, via Dio, donos al vi la&ubreve; viaj triboj; kaj ili
    ju&gcirc;u la popolon per ju&gcirc;o justa.</l>
  <l n='19'>Ne klinu la le&gcirc;on, ne atentu
    personojn; kaj ne prenu suba&ccirc;eton, &ccirc;ar suba&ccirc;eto blindigas la
    okulojn de sa&gcirc;uloj kaj konfuzas la aferojn de justuloj.</l>
  <l n='20'>Justecon, justecon sekvu, por ke vi vivu kaj posedu la landon,
    kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Ne plantu al vi sanktan stangon el ia arbo apud la altaro de
    la Eternulo, via Dio, kiun vi faros al vi;</l>
  <l n='22'>kaj ne starigu al
    vi statuon, kion malamas la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ne oferbu&ccirc;u al la Eternulo, via Dio, bovon a&ubreve; &scirc;afon, kiu havas
    sur si difekton, kian ajn malbona&jcirc;on; &ccirc;ar tio estas abomena&jcirc;o por
    la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Se trovi&gcirc;os inter vi en iu el viaj urboj, kiujn la Eternulo,
    via Dio, donas al vi, viro a&ubreve; virino, kiu faras malbonon anta&ubreve; la
    Eternulo, via Dio, malobeante Lian interligon;</l>
  <l n='3'>kaj li iros kaj
    servos al aliaj dioj, kaj adorklini&gcirc;os anta&ubreve; ili a&ubreve; anta&ubreve; la suno
    a&ubreve; anta&ubreve; la luno a&ubreve; anta&ubreve; la tuta armeo de la &ccirc;ielo, kion mi ne
    ordonis;</l>
  <l n='4'>kaj estos dirite al vi, kaj vi a&ubreve;dos kaj bone
    esploros, kaj montri&gcirc;os, ke la afero estas preciza vero, ke tiu
    abomena&jcirc;o estas farita en Izrael:</l>
  <l n='5'>tiam elkonduku tiun viron a&ubreve;
    tiun virinon, kiuj faris tiun malbonan aferon, al via pordego, la
    viron a&ubreve; la virinon, kaj &jcirc;etu sur ilin &scirc;tonojn, ke ili mortu.</l>
  <l n='6'>La&ubreve; la akuzo de du atestantoj a&ubreve; tri atestantoj la mortigoto estu
    ekzekutita; li ne estu mortigita la&ubreve; la akuzo de unu atestanto.</l>
  <l n='7'>La mano de la atestantoj estu sur li plej anta&ubreve;e, por mortigi
    lin, kaj la mano de la tuta popolo poste; tiel ekstermu la
    malbonon el inter vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Se estos por vi tro malfacila ia ju&gcirc;a afero inter sango kaj
    sango, inter proceso kaj proceso, inter frapo kaj frapo, en
    disputaj aferoj en via urbo: tiam levi&gcirc;u, kaj iru al la loko,
    kiun elektos la Eternulo, via Dio;</l>
  <l n='9'>kaj venu al la pastroj
    Levidoj, kaj al la ju&gcirc;isto, kiu estos en tiu tempo, kaj demandu,
    kaj ili diros al vi la ju&gcirc;an decidon.</l>
  <l n='10'>Kaj agu la&ubreve; la vorto,
    kiun ili diros al vi de tiu loko, kiun la Eternulo elektos; kaj
    observu, ke vi faru &ccirc;ion, kion ili instruos al vi.</l>
  <l n='11'>La&ubreve; la
    instruo, kiun ili donos al vi, kaj la&ubreve; la decido, kiun ili diros
    al vi, agu; de tio, kion ili diros al vi, ne deklini&gcirc;u dekstren
    nek maldekstren.</l>
  <l n='12'>Kiu agos arogante, kaj ne obeos la pastron,
    kiu staras tie, por servi al la Eternulo, via Dio, a&ubreve; la
    ju&gcirc;iston, tiu homo devas morti; kaj vi ekstermos la malbonon el
    Izrael.</l>
  <l n='13'>Kaj la tuta popolo a&ubreve;dos kaj ektimos, kaj ili ne plu
    agos arogante.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kiam vi venos en la landon, kiun la Eternulo, via Dio, donas
    al vi, kaj vi ekposedos &gcirc;in kaj eklo&gcirc;os en &gcirc;i, kaj diros: Mi
    starigos super mi re&gcirc;on, kiel &ccirc;iuj popoloj &ccirc;irka&ubreve; mi:</l>
  <l n='15'>tiam
    starigu super vi re&gcirc;on, kiun elektos la Eternulo, via Dio; el
    inter viaj fratoj starigu super vi re&gcirc;on; vi ne povas starigi
    super vi homon aligentan, kiu ne estas via frato.</l>
  <l n='16'>Sed li ne
    multigu al si &ccirc;evalojn, kaj li ne revenigu la popolon en
    Egiptujon, por multigi &ccirc;evalojn; la Eternulo diris al vi: Ne iru
    plu returne la&ubreve; tiu vojo.</l>
  <l n='17'>Kaj li ne multigu al si edzinojn,
    por ke ne deklini&gcirc;u lia koro; kaj ar&gcirc;enton kaj oron li ne tro
    multigu al si.</l>
  <l n='18'>Sed kiam li sidi&gcirc;os sur la trono de sia regno,
    li transskribu al si kopion de &ccirc;i tiu instruo en libron la&ubreve; tio,
    kio trovi&gcirc;as &ccirc;e la pastroj Levidoj;</l>
  <l n='19'>kaj &gcirc;i estu &ccirc;e li, kaj li
    legadu en &gcirc;i dum sia tuta vivo, por ke li lernu timi la
    Eternulon, sian Dion, observante &ccirc;iujn vortojn de &ccirc;i tiu instruo
    kaj &ccirc;i tiujn le&gcirc;ojn, por plenumi ilin;</l>
  <l n='20'>por ke ne alti&gcirc;u lia
    koro super liaj fratoj kaj por ke li ne deklini&gcirc;u de la ordono
    dekstren nek maldekstren, por ke li restu longe en sia re&gcirc;eco, li
    kaj liaj filoj, inter Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ne havos la pastroj Levidoj, la tuta tribo de Levi, parton kaj
    hereda&jcirc;on kun Izrael: la fajroferojn de la Eternulo kaj Lian
    apartena&jcirc;on ili man&gcirc;ados.</l>
  <l n='2'>Hereda&jcirc;on ili ne havos inter siaj
    fratoj: la Eternulo estas ilia hereda&jcirc;o, kiel Li diris al ili.</l>
  <l n='3'>Jen estas tio, kion devas doni al la pastroj la popolo, la
    oferbu&ccirc;antoj de bovo a&ubreve; &scirc;afo: oni donu al la pastro la &scirc;ultron
    kaj la makzelojn kaj la stomakon;</l>
  <l n='4'>la unuaa&jcirc;on de via greno, de
    via mosto, kaj de via oleo, kaj la unuaa&jcirc;on de la tondita&jcirc;o de
    viaj &scirc;afoj donu al li.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar lin elektis la Eternulo, via Dio, el
    &ccirc;iuj viaj triboj, ke li staru kaj servu en la nomo de la
    Eternulo, li kaj liaj filoj en &ccirc;iu tempo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj se venos Levido el iu el viaj urboj, el la tuta Izrael, kie
    li lo&gcirc;as, kaj li venos pro la tuta deziro de sia animo al la
    loko, kiun elektos la Eternulo,</l>
  <l n='7'>kaj li servos en la nomo de la
    Eternulo, lia Dio, kiel &ccirc;iuj liaj fratoj, la Levidoj, kiuj staras
    tie anta&ubreve; la Eternulo:</l>
  <l n='8'>tiam ili man&gcirc;u egalajn partojn, krom
    tio, kion donas al li la vendo de la patra havo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kiam vi venos en la landon, kiun la Eternulo, via Dio, donas al
    vi, tiam ne lernu fari ion similan al la abomena&jcirc;oj de tiuj
    popoloj:</l>
  <l n='10'>ne devas trovi&gcirc;i inter vi iu, kiu trairigas sian
    filon a&ubreve; filinon tra fajro, a&ubreve;guristo, anta&ubreve;diristo, magiisto,
    sor&ccirc;isto,</l>
  <l n='11'>nek sub&jcirc;urigisto, nek elvokisto de spiritoj, nek
    signoklarigisto, nek esploristo de mortintoj;</l>
  <l n='12'>&ccirc;ar abomena&jcirc;o
    por la Eternulo estas &ccirc;iu, kiu faras tion, kaj pro tiuj
    abomena&jcirc;oj la Eternulo, via Dio, forpelas ilin de anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='13'>Senmakula estu anta&ubreve; la Eternulo, via Dio;</l>
  <l n='14'>&ccirc;ar tiuj popoloj,
    kiujn vi forpelas, a&ubreve;skultas anta&ubreve;diristojn kaj a&ubreve;guristojn; sed
    al vi ne tion donis la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='15'>Profeton al via
    mezo, el viaj fratoj, similan al mi, starigos por vi la Eternulo,
    via Dio; lin a&ubreve;skultu,</l>
  <l n='16'>konforme al tio, kion vi petis de la
    Eternulo, via Dio, &ccirc;e &Hcirc;oreb en la tago de la kunveno, dirante: Mi
    ne a&ubreve;du plu la vo&ccirc;on de la Eternulo, mia Dio, kaj &ccirc;i tiun grandan
    fajron mi ne vidu plu, por ke mi ne mortu.</l>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo
    diris al mi: Bona estas tio, kion ili diris.</l>
  <l n='18'>Profeton Mi
    starigos por ili el la mezo de iliaj fratoj, similan al vi; kaj
    Mi metos Miajn vortojn en lian bu&scirc;on, kaj li parolos al ili &ccirc;ion,
    kion Mi ordonos al li.</l>
  <l n='19'>Kaj se iu homo ne a&ubreve;skultos Miajn
    vortojn, kiujn li parolos en Mia nomo, tiun Mi punos.</l>
  <l n='20'>Sed
    profeton, kiu arogos diri en Mia nomo ion, kion Mi ne ordonis al
    li diri, a&ubreve; kiu parolos en la nomo de aliaj dioj, tiun profeton
    oni mortigu.</l>
  <l n='21'>Kaj se vi diros en via koro: Kiel ni ekkonos la
    vorton, kiun ne diris la Eternulo?</l>
  <l n='22'>Kion la profeto diros en la
    nomo de la Eternulo kaj la afero ne fari&gcirc;os kaj ne plenumi&gcirc;os &dash; tio estas la vortoj, kiujn la Eternulo ne diris; pro aroganteco
    diris tion la profeto; ne timu lin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la Eternulo, via Dio, ekstermos la popolojn, kies landon
    la Eternulo, via Dio, donas al vi, kaj vi forpelos ilin kaj
    eklo&gcirc;os en iliaj urboj kaj en iliaj domoj:</l>
  <l n='2'>tiam apartigu el vi
    tri urbojn en via lando, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi
    kiel poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='3'>Aran&gcirc;u al vi la vojon, kaj dividu en tri
    partojn la spacon de via lando, kiun havigos al vi la Eternulo,
    via Dio; kaj ili estos por tio, ke tien forkuru &ccirc;iu mortiginto.</l>
  <l n='4'>Kaj jen estas la afero pri mortiginto, kiu povas forkuri tien kaj
    resti vivanta: se iu mortigos sian proksimulon senintence, ne
    estinte lia malamiko anta&ubreve;e;</l>
  <l n='5'>a&ubreve; se iu iros kun sia proksimulo
    en arbaron, por haki lignon, kaj eksvingi&gcirc;os lia mano kun la
    hakilo, por haki la arbon, kaj la fero desaltos de la tenilo kaj
    trafos la proksimulon kaj tiu mortos &dash; li forkuru al unu el tiuj
    urboj, por resti vivanta;</l>
  <l n='6'>por ke ne postkuru la sangoven&gcirc;anto
    la mortiginton, kiam ekflamos lia koro, kaj ne kuratingu lin, se
    la vojo estos longa, kaj ne mortigu lin; &ccirc;ar li ne meritas
    morton, &ccirc;ar li ne estis lia malamiko anta&ubreve;e.</l>
  <l n='7'>Tial mi ordonas al
    vi, dirante: Tri urbojn apartigu al vi.</l>
  <l n='8'>Kaj kiam la Eternulo,
    via Dio, plilar&gcirc;igos viajn limojn, kiel Li &jcirc;uris al viaj patroj,
    kaj donos al vi la tutan landon, kiun Li promesis doni al viaj
    patroj;</l>
  <l n='9'>se &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn ordonojn, kiujn mi donas al vi
    hodia&ubreve;, vi observos kaj plenumos, amante la Eternulon, vian Dion,
    kaj irante la&ubreve; Liaj vojoj en &ccirc;iu tempo: tiam aldonu al vi ankora&ubreve;
    tri urbojn krom tiuj tri;</l>
  <l n='10'>por ke ne estu ver&scirc;ata senkulpa
    sango meze de via lando, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi
    kiel poseda&jcirc;on, kaj por ke vi ne estu kulpa pri sango.</l>
  <l n='11'>Sed se
    iu estos malamiko al sia proksimulo kaj insidos lin kaj levi&gcirc;os
    kontra&ubreve; lin kaj mortigos lin kaj forkuros al unu el tiuj urboj:</l>
  <l n='12'>tiam la pleja&gcirc;uloj en lia urbo sendu kaj prenigu lin el tie
    kaj transdonu lin en la manon de la sangoven&gcirc;anto, por ke li
    mortu.</l>
  <l n='13'>Via okulo ne indulgu lin; forvi&scirc;u la sangon de
    senkulpulo el Izrael, kaj estos al vi bone.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Ne for&scirc;ovu la limon de via proksimulo, kiun difinis la
    anta&ubreve;uloj en via poseda&jcirc;o, kiun vi ricevos en la lando, kiun la
    Eternulo, via Dio, donas al vi kiel poseda&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Ne valoras unu atestanto kontra&ubreve; homo en &ccirc;ia kulpo, en &ccirc;ia
    krimo, kaj en &ccirc;ia peko, kiun li pekos: la&ubreve; la diro de du
    atestantoj a&ubreve; la&ubreve; la diro de tri atestantoj oni povas fari
    proceson.</l>
  <l n='16'>Se kontra&ubreve; iu stari&gcirc;os atestanto maljusta, akuzante
    lin pri krimo,</l>
  <l n='17'>tiam la du homoj, kiuj havas inter si ju&gcirc;an
    disputon, stari&gcirc;u anta&ubreve; la Eternulo, anta&ubreve; la pastroj kaj la
    ju&gcirc;istoj, kiuj estos en tiu tempo;</l>
  <l n='18'>kaj la ju&gcirc;istoj bone
    esploru; kaj se montri&gcirc;os, ke la atestanto estas atestanto
    malvera, ke li akuzis malvere sian fraton:</l>
  <l n='19'>tiam agu kun li
    tiel, kiel li intencis agi kun sia frato; kaj tiel ekstermu la
    malbonon el inter vi.</l>
  <l n='20'>Kaj la aliaj a&ubreve;dos kaj ektimos, kaj ili
    ne faros plu tian malbonon inter vi.</l>
  <l n='21'>Kaj via okulo ne indulgu:
    animon pro animo, okulon pro okulo, denton pro dento, manon pro
    mano, piedon pro piedo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam vi iros milite kontra&ubreve; vian malamikon kaj vi vidos
    &ccirc;evalojn kaj &ccirc;arojn kaj pli multe da homoj ol &ccirc;e vi, ne timu
    ilin; &ccirc;ar kun vi estas la Eternulo, via Dio, kiu elkondukis vin
    el la lando Egipta.</l>
  <l n='2'>Kaj kiam vi alproksimi&gcirc;os al la batalo,
    tiam elpa&scirc;u la pastro kaj parolu al la popolo;</l>
  <l n='3'>kaj li diru al
    ili: A&ubreve;du, ho Izrael! vi iras nun en batalon kontra&ubreve; viajn
    malamikojn; ne malforti&gcirc;u via koro, ne timu, ne konfuzi&gcirc;u, kaj ne
    tremu anta&ubreve; ili;</l>
  <l n='4'>&ccirc;ar la Eternulo, via Dio, iras kun vi, por
    batali pro vi kontra&ubreve; viaj malamikoj kaj por helpi vin.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    kontrolistoj parolu al la popolo, dirante: Kiu konstruis novan
    domon kaj ne ina&ubreve;guris &gcirc;in, tiu iru kaj revenu al sia domo, &ccirc;ar
    eble li mortos en la batalo kaj alia homo &gcirc;in ina&ubreve;guros;</l>
  <l n='6'>kaj
    kiu plantis vinber&gcirc;ardenon kaj ne &gcirc;uis &gcirc;iajn fruktojn, tiu iru
    kaj revenu al sia domo, &ccirc;ar eble li mortos en la batalo kaj alia
    homo &gcirc;uos &gcirc;iajn fruktojn;</l>
  <l n='7'>kaj kiu fian&ccirc;i&gcirc;is kun virino kaj ne
    prenis &scirc;in, tiu iru kaj revenu al sia domo, &ccirc;ar eble li mortos en
    la batalo kaj alia viro &scirc;in prenos.</l>
  <l n='8'>Kaj plue la kontrolistoj
    parolu al la popolo, kaj diru: Kiu estas timema kaj senkura&gcirc;a,
    tiu iru kaj revenu al sia domo, por ke li ne senkura&gcirc;igu la koron
    de siaj fratoj, kiel lia koro estas.</l>
  <l n='9'>Kaj kiam la kontrolistoj
    finos paroli al la popolo, tiam oni starigu militestrojn super la
    popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kiam vi aliros al urbo, por batali kontra&ubreve; &gcirc;i, tiam proponu al
    &gcirc;i pacon.</l>
  <l n='11'>Kaj se &gcirc;i respondos al vi per paco kaj malfermos sin
    anta&ubreve; vi, tiam la tuta popolo, kiu trovi&gcirc;os en &gcirc;i, pagu al vi
    tributon kaj servu vin.</l>
  <l n='12'>Sed se &gcirc;i ne faros pacon kun vi, sed
    militos kontra&ubreve; vi, tiam sie&gcirc;u &gcirc;in;</l>
  <l n='13'>kaj kiam la Eternulo, via
    Dio, transdonos &gcirc;in en vian manon, tiam mortigu &ccirc;iujn &gcirc;iajn
    virseksulojn per glavo;</l>
  <l n='14'>nur la virinojn kaj la infanojn kaj la
    brutojn, kaj &ccirc;ion, kio estos en la urbo, la tutan militakira&jcirc;on
    prenu al vi, kaj konsumu la militakira&jcirc;on de viaj malamikoj,
    kiujn la Eternulo, via Dio, transdonis al vi.</l>
  <l n='15'>Tiel agu kun
    &ccirc;iuj urboj, kiuj estas tre malproksime de vi kaj kiuj ne
    apartenas al la urboj de tiuj popoloj.</l>
  <l n='16'>Sed al tiuj urboj de
    tiuj popoloj, kiujn la Eternulo, via Dio, donas al vi kiel
    poseda&jcirc;on, lasu la vivon al neniu animo;</l>
  <l n='17'>sed ekstermu ilin: la
    &Hcirc;etidojn kaj la Amoridojn, la Kanaanidojn kaj la Perizidojn, la
    &Hcirc;ividojn kaj la Jebusidojn, kiel ordonis al vi la Eternulo, via
    Dio;</l>
  <l n='18'>por ke ili ne instruu al vi fari simile al &ccirc;iuj iliaj
    abomena&jcirc;oj, kiujn ili faris por siaj dioj, kaj por ke vi ne peku
    anta&ubreve; la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Se vi dum longa tempo sie&gcirc;os urbon, por militakiri &gcirc;in kaj
    preni &gcirc;in, ne ruinigu &gcirc;iajn arbojn, levante kontra&ubreve; ilin hakilon;
    &ccirc;ar vi povas man&gcirc;i fruktojn de ili, tial ne forhaku ilin; &ccirc;ar &ccirc;u
    arbo de kampo estas homo, ke &gcirc;i povus foriri de vi en la
    fortika&jcirc;on?</l>
  <l n='20'>Nur tian arbon, pri kiu vi scios, ke &gcirc;i ne estas
    arbo fruktodona, vi povas ruinigi kaj forhaki, por konstrui
    bastionojn kontra&ubreve; la urbo, kiu militas kontra&ubreve; vi, &gcirc;is vi &gcirc;in
    venkos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se estos trovita mortigito sur la tero, kiun la Eternulo, via
    Dio, donas al vi kiel poseda&jcirc;on, ku&scirc;anta sur la kampo, kaj oni ne
    scios, kiu lin mortigis:</l>
  <l n='2'>tiam eliru viaj pleja&gcirc;uloj kaj viaj
    ju&gcirc;istoj, kaj ili mezuru &gcirc;is la urboj, kiuj trovi&gcirc;as &ccirc;irka&ubreve;e de
    la mortigito.</l>
  <l n='3'>Kaj kiu urbo estos plej proksime de la mortigito,
    ties pleja&gcirc;uloj prenu bovidinon, per kiu oni ne laboris kaj kiu
    ne portis jugon;</l>
  <l n='4'>kaj la pleja&gcirc;uloj de tiu urbo forkonduku la
    bovidinon al valo kun fluanta akvo, valo, kiu ne estas plugita
    nek prisemita, kaj ili rompu tie la kolon de la bovidino en la
    valo;</l>
  <l n='5'>kaj aliru la pastroj, idoj de Levi (&ccirc;ar ilin elektis la
    Eternulo, via Dio, por servi al Li kaj por beni en la nomo de la
    Eternulo, kaj la&ubreve; ilia diro devas esti decidata &ccirc;iu disputo kaj
    &ccirc;iu difekto);</l>
  <l n='6'>kaj &ccirc;iuj pleja&gcirc;uloj de tiu urbo, kiuj estos la
    plej proksimaj de la mortigito, lavu siajn manojn super la
    bovidino, al kiu oni rompis la kolon en la valo,</l>
  <l n='7'>kaj ili sciigu
    kaj diru: Niaj manoj ne ver&scirc;is &ccirc;i tiun sangon, kaj niaj okuloj ne
    vidis;</l>
  <l n='8'>pekliberigu Vian popolon Izrael, kiun Vi liberigis, ho
    Eternulo, kaj ne kalkulu sangon senkulpan inter Via popolo
    Izrael. Kaj estos pardonita al ili la sango.</l>
  <l n='9'>Kaj vi elvi&scirc;u el
    inter vi la sangon de senkulpulo, por ke vi faru pla&ccirc;anta&jcirc;on
    anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kiam vi eliros en militon kontra&ubreve; viajn malamikojn, kaj la
    Eternulo, via Dio, transdonos ilin en viajn manojn, kaj vi prenos
    de ili kaptitojn,</l>
  <l n='11'>kaj vi vidos inter la kaptitoj virinon
    belaspektan kaj ekamos &scirc;in kaj prenos &scirc;in al vi kiel edzinon:</l>
  <l n='12'>tiam venigu &scirc;in internen de via domo, kaj &scirc;i pritondu sian kapon
    kaj pritran&ccirc;u siajn ungojn,</l>
  <l n='13'>kaj &scirc;i deprenu de si siajn vestojn
    de kaptiteco, kaj &scirc;i lo&gcirc;u en via domo, kaj &scirc;i priploru sian
    patron kaj sian patrinon en la da&ubreve;ro de unu monato; kaj post tio
    vi povas eniri al &scirc;i kaj fari&gcirc;i &scirc;ia edzo, kaj &scirc;i estos por vi
    edzino.</l>
  <l n='14'>Kaj se &scirc;i ne pla&ccirc;os al vi, tiam forliberigu &scirc;in, kien
    &scirc;i volas; sed ne vendu &scirc;in pro mono, ne premu &scirc;in per via forto,
    pro tio, ke vi humiligis &scirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Se viro havos du edzinojn, unu amatan kaj duan ne amatan, kaj
    ili naskos al li filojn, la amata kaj la ne amata, kaj la filo
    unuenaskita estos de la ne amata:</l>
  <l n='16'>tiam &ccirc;e la disdono de sia
    havo al la filoj li ne povas doni unuaecon al la filo de la amata
    anta&ubreve; la filo de la ne amata, la unuenaskito;</l>
  <l n='17'>sed la
    unuenaskiton, la filon de la ne amata, li devas estkonfesi, por
    doni al li duoblan parton el &ccirc;io, kio trovi&gcirc;as &ccirc;e li; &ccirc;ar li
    estas la unua frukto de lia forto, li havas la rajton de
    unuenaskiteco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Se iu havos filon obstinan kaj malobean, kiu ne a&ubreve;skultas la
    vo&ccirc;on de sia patro nek la vo&ccirc;on de sia patrino, kaj ili punadis
    lin, sed li ne a&ubreve;skultas ilin:</l>
  <l n='19'>tiam lia patro kaj lia patrino
    prenu lin kaj alkonduku lin al la pleja&gcirc;uloj de lia urbo kaj al
    la pordego de lia lo&gcirc;oloko;</l>
  <l n='20'>kaj ili diru al la pleja&gcirc;uloj de
    lia urbo: &Ccirc;i tiu nia filo estas obstina kaj malobea, li ne
    a&ubreve;skultas nian vo&ccirc;on, li estas man&gcirc;egemulo kaj drinkemulo.</l>
  <l n='21'>Tiam &ccirc;iuj homoj de lia urbo pri&jcirc;etu lin per &scirc;tonoj, ke li mortu;
    tiel ekstermu la malbonon el inter vi, kaj &ccirc;iuj Izraelidoj a&ubreve;dos
    kaj ektimos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Se iu fari&gcirc;os kulpa pri peko, kiu meritas morton, kaj li estos
    mortigita kaj vi pendigos lin sur arbo:</l>
  <l n='23'>tiam lia kadavro ne
    devas resti dum la nokto sur la arbo, sed vi devas lin enterigi
    en la sama tago; &ccirc;ar pendigito estas malbenita anta&ubreve; Dio; kaj ne
    makulu vian teron, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi kiel
    poseda&jcirc;on.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam vi vidos, ke bovo de via frato a&ubreve; lia &scirc;afo erarvagas, ne
    forturnu vin de ili, sed rekonduku ilin al via frato.</l>
  <l n='2'>Se via
    frato ne estas proksime de vi a&ubreve; se vi lin ne konas, tiam enpelu
    ilin en vian domon, kaj ili estu &ccirc;e vi, &gcirc;is via frato ilin
    ser&ccirc;os, kaj tiam redonu ilin al li.</l>
  <l n='3'>Tiel same agu kun lia
    azeno, tiel same agu kun lia vesto, kaj tiel same agu kun &ccirc;ia
    perdita&jcirc;o de via frato, kun &ccirc;io, kio estos perdita de li kaj kion
    vi trovos: vi ne devas forturni vin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kiam vi vidos, ke azeno de via frato a&ubreve; lia bovo falis sur la
    vojo, ne forturnu vin de ili; levu ilin kune kun li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Ne devas esti apartena&jcirc;o de viro sur virino, kaj viro ne
    surmetu sur sin veston de virino; &ccirc;ar abomena&jcirc;o por la Eternulo,
    via Dio, estas &ccirc;iu, kiu faras tion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Se vi trovos neston de birdo anta&ubreve; vi sur la vojo, sur iu arbo
    a&ubreve; sur la tero, kun birdidoj a&ubreve; kun ovoj, kaj la patrino sidas
    sur la birdidoj a&ubreve; sur la ovoj, ne prenu la patrinon kune kun la
    idoj;</l>
  <l n='7'>la patrinon forliberigu, kaj la idojn vi povas preni al
    vi; por ke estu al vi bone kaj por ke vi longe vivu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kiam vi konstruos novan domon, faru balustradon &ccirc;irka&ubreve; via
    tegmento, por ke vi ne venigu sangon sur vian domon, se iu
    defalos de &gcirc;i.</l>
  <l n='9'>Ne prisemu vian vinber&gcirc;ardenon per miksospecaj
    semoj, por ke ne malbeni&gcirc;u la tuta rikolto, la semo, kiun vi
    semis, kaj la fruktoj de la vinber&gcirc;ardeno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Ne plugu per bovo kaj azeno kune.</l>
  <l n='11'>Ne surmetu sur vin
    miksospecan veston el lano kaj lino kune.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kvastojn faru al vi sur la kvar anguloj de via kovrilo, per
    kiu vi vin kovras.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Se iu prenos edzinon kaj envenos al &scirc;i kaj ekmalamos &scirc;in,</l>
  <l n='14'>kaj li akuzos &scirc;in kalumnie kaj kurigos pri &scirc;i malbonon famon, kaj
    diros: &Ccirc;i tiun virinon mi prenis, kaj mi alproksimi&gcirc;is al &scirc;i kaj
    ne trovis &ccirc;e &scirc;i virgecon:</l>
  <l n='15'>tiam la patro de la junulino kaj &scirc;ia
    patrino prenu kaj elportu la signojn de virgeco de la junulino al
    la pleja&gcirc;uloj de la urbo al la pordego;</l>
  <l n='16'>kaj la patro de la
    junulino diru al la pleja&gcirc;uloj: Mian filinon mi donis al &ccirc;i tiu
    viro kiel edzinon, kaj li ekmalamis &scirc;in;</l>
  <l n='17'>kaj jen li akuzis &scirc;in
    kalumnie, dirante: Mi ne trovis &ccirc;e via filino virgecon; sed jen
    estas la signoj de virgeco de mia filino. Kaj ili etendos la
    veston anta&ubreve; la pleja&gcirc;uloj de la urbo.</l>
  <l n='18'>Tiam la pleja&gcirc;uloj de
    tiu urbo prenu la edzon kaj punu lin;</l>
  <l n='19'>kaj ili kondamnu lin al
    punpago de cent ar&gcirc;entaj moneroj, kaj ili donu tion al la patro
    de la junulino pro tio, ke tiu kurigis malbonan famon pri
    junulino Izraelida; kaj &scirc;i restu lia edzino, li ne povas forigi
    &scirc;in de si dum sia tuta vivo.</l>
  <l n='20'>Sed se tiu afero estos vera kaj
    ne trovi&gcirc;os signoj de virgeco &ccirc;e la junulino:</l>
  <l n='21'>tiam oni
    alkonduku la junulinon al la pordo de &scirc;ia patro, kaj la lo&gcirc;antoj
    de &scirc;ia urbo pri&jcirc;etu &scirc;in per &scirc;tonoj, ke &scirc;i mortu; &ccirc;ar &scirc;i faris
    malhonora&jcirc;on en Izrael, mal&ccirc;astante en la domo de sia patro. Tiel
    ekstermu la malbonon el inter vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Se estos trovita viro, ku&scirc;anta kun virino edzinigita, tiam oni
    mortigu amba&ubreve;, la viron, kiu ku&scirc;is kun la virino, kaj la virinon.
    Tiel ekstermu la malbonon el Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Se juna virgulino estos fian&ccirc;igita kun viro, kaj iu renkontos
    &scirc;in en la urbo kaj ku&scirc;os kun &scirc;i:</l>
  <l n='24'>tiam konduku ilin amba&ubreve; al la
    pordego de tiu urbo, kaj pri&jcirc;etu ilin per &scirc;tonoj, ke ili mortu;
    la junulinon pro tio, ke &scirc;i ne kriis en la urbo, kaj la viron pro
    tio, ke li senhonorigis la edzinon de sia proksimulo. Tiel
    ekstermu la malbonon el inter vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Sed se sur kampo renkontos la viro la fian&ccirc;igitan junulinon,
    kaj la viro &scirc;in kaptos kaj ku&scirc;os kun &scirc;i: tiam oni mortigu sole la
    viron, kiu ku&scirc;is kun &scirc;i;</l>
  <l n='26'>sed al la junulino faru nenion; la
    junulino ne havas mortomeritan pekon, &ccirc;ar tiu afero estas tia,
    kiel se iu levi&gcirc;as kontra&ubreve; sian proksimulon kaj mortigas lin;</l>
  <l n='27'>li renkontis ja &scirc;in sur kampo, la fian&ccirc;igita junulino eble kriis,
    sed neniu &scirc;in savis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Se iu renkontos junulinon virgulinon ne fian&ccirc;igitan kaj kaptos
    &scirc;in kaj ku&scirc;os kun &scirc;i, kaj oni ilin trovos:</l>
  <l n='29'>tiam la viro, kiu
    ku&scirc;is kun &scirc;i, donu al la patro de la junulino kvindek ar&gcirc;entajn
    monerojn, kaj &scirc;i fari&gcirc;u lia edzino, pro tio, ke li senhonorigis
    &scirc;in; li ne povas forigi &scirc;in de si dum sia tuta vivo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Neniu prenu la edzinon de sia patro, nek malkovru la baskon de
    sia patro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiu havas dispremitajn testikojn a&ubreve; detran&ccirc;itan seksan membron,
    tiu ne povas eniri en la komunumon de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Peknaskito ne povas eniri en la komunumon de la Eternulo; e&ccirc;
    lia deka generacio ne povas eniri en la komunumon de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Amonido kaj Moabido ne povas eniri en la komunumon de la
    Eternulo; e&ccirc; ilia deka generacio ne povas eniri en la komunumon
    de la Eternulo eterne;</l>
  <l n='4'>pro tio, ke ili ne renkontis vin kun
    pano kaj akvo sur la vojo, kiam vi iris el Egiptujo, kaj ke ili
    dungis kontra&ubreve; vi Bileamon, filon de Beor, el Petor en
    Mezopotamio, por malbeni vin.</l>
  <l n='5'>Sed la Eternulo, via Dio, ne
    volis a&ubreve;skulti Bileamon; kaj la Eternulo, via Dio, turnis por vi
    la malbenon en benon, &ccirc;ar la Eternulo, via Dio, amas vin.</l>
  <l n='6'>Ne
    faru al ili pacon nek bonon dum via tuta ekzistado eterne.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Ne abomenu Edomidon, &ccirc;ar li estas via frato; ne abomenu
    Egipton, &ccirc;ar vi estis fremdulo en lia lando.</l>
  <l n='8'>La infanoj, kiuj
    naski&gcirc;os de ili, en la tria generacio povas eniri en la komunumon
    de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kiam vi eliros tendare kontra&ubreve; viajn malamikojn, tiam gardu vin
    kontra&ubreve; &ccirc;io malbona.</l>
  <l n='10'>Se estos inter vi iu, kiu ne estos pura
    pro okazinta&jcirc;o nokta, li eliru ekster la tendaron, li ne venu
    internen de la tendaro;</l>
  <l n='11'>kiam fari&gcirc;os vespero, li lavu sin per
    akvo, kaj post la subiro de la suno li povas veni en la tendaron.</l>
  <l n='12'>Lokon vi devas havi ekster la tendaro, kien vi elirados por
    necesa&jcirc;oj.</l>
  <l n='13'>Fosileton vi devas havi &ccirc;e vi sur rimeno; kaj kiam
    vi sidos ekstere, fosu per &gcirc;i kaj reen kovru vian elirinta&jcirc;on;</l>
  <l n='14'>&ccirc;ar la Eternulo, via Dio, iras meze de via tendaro, por savi vin
    kaj por transdoni al vi viajn malamikojn; tial via tendaro devas
    esti sankta, por ke Li ne vidu inter vi ion hontindan kaj ne
    deturni&gcirc;u de vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Ne transdonu sklavon al lia sinjoro, se li ser&ccirc;os rifu&gcirc;on &ccirc;e
    vi kontra&ubreve; sia sinjoro;</l>
  <l n='16'>kun vi li lo&gcirc;u, inter vi, sur la loko,
    kiun li elektos en unu el viaj urboj, kie pla&ccirc;os al li; ne premu
    lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Ne devas esti mal&ccirc;astistino inter la filinoj de Izrael, kaj ne
    devas esti mal&ccirc;astisto inter la filoj de Izrael.</l>
  <l n='18'>Ne enportu
    pagon de mal&ccirc;astistino nek de mal&ccirc;astisto en la domon de la
    Eternulo, via Dio, pro ia promeso; &ccirc;ar amba&ubreve; estas abomena&jcirc;o
    anta&ubreve; la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Ne donu kreskige al via frato monon, nek man&gcirc;a&jcirc;on, nek ion
    alian, kion oni povas doni kreskige.</l>
  <l n='20'>Al alilandulo vi povas
    doni kreskige, sed al via frato ne donu kreskige; por ke la
    Eternulo, via Dio, benu vin en &ccirc;iu entrepreno de viaj manoj sur
    la tero, sur kiun vi venas, por ekposedi &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Se vi faros promeson al la Eternulo, via Dio, ne prokrastu
    plenumi &gcirc;in; &ccirc;ar la Eternulo, via Dio, postulos &gcirc;in de vi, kaj
    estos sur vi peko.</l>
  <l n='22'>Sed se vi ne faros promeson, ne estos sur
    vi peko.</l>
  <l n='23'>Kio eliris el via bu&scirc;o, tion observu kaj plenumu,
    kiel vi promesis al la Eternulo, via Dio, propravole, kion vi
    diris per via bu&scirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kiam vi eniros en vinber&gcirc;ardenon de via proksimulo, vi povas
    man&gcirc;i vinberojn kiom vi volos, &gcirc;issate; sed en vian vazon ne
    metu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kiam vi venos sur la grenkampon de via proksimulo, vi povas
    de&scirc;iri spikojn per viaj manoj; sed rikoltilon ne levu kontra&ubreve; la
    grenkampon de via proksimulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se iu prenos virinon kaj fari&gcirc;os &scirc;ia edzo, kaj okazos, ke &scirc;i ne
    pla&ccirc;as al li, &ccirc;ar li trovis &ccirc;e &scirc;i ion hontindan: tiam li skribu
    al &scirc;i eksedzigan leteron kaj donu &gcirc;in en &scirc;ian manon kaj forsendu
    &scirc;in el sia domo.</l>
  <l n='2'>Kaj se &scirc;i eliros el lia domo kaj iros kaj
    edzini&gcirc;os kun alia viro;</l>
  <l n='3'>kaj tiu lasta edzo &scirc;in ekmalamos kaj
    skribos al &scirc;i eksedzigan leteron kaj donos en &scirc;ian manon kaj
    forsendos &scirc;in el sia domo; a&ubreve; mortos tiu lasta viro, kiu prenis
    &scirc;in kiel edzinon:</l>
  <l n='4'>tiam &scirc;ia unua edzo, kiu forsendis &scirc;in, ne
    povas preni &scirc;in denove kiel edzinon, post kiam &scirc;i estas
    malpurigita; &ccirc;ar tio estas abomena&jcirc;o anta&ubreve; la Eternulo; kaj vi ne
    pekmakulu la teron, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi kiel
    hereda&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Se iu anta&ubreve; nelonge edzi&gcirc;is, li ne iru en militon, kaj oni
    nenion metu sur lin; li restu libera en sia domo dum unu jaro,
    kaj li gajigu sian edzinon, kiun li prenis.</l>
  <l n='6'>Neniu prenu kiel
    garantia&jcirc;on muelilon a&ubreve; supran muel&scirc;tonon, &ccirc;ar tiam li prenus
    garantia&jcirc;e animon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Se oni trovos iun, kiu &scirc;telis iun el siaj fratoj, el la
    Izraelidoj, kaj sklavigis lin kaj vendis lin, tiu &scirc;telinto devas
    morti; kaj tiel ekstermu la malbonon el inter vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Atentu pri la infekto de lepro, ke vi observu precize kaj
    plenumu &ccirc;ion, kion instruos al vi la pastroj Levidoj; kiel mi
    ordonis al ili, tiel penu agi.</l>
  <l n='9'>Memoru, kion la Eternulo, via
    Dio, faris al Mirjam sur la vojo, kiam vi iris el Egiptujo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Se vi ion pruntedonos al via proksimulo, ne iru en lian domon,
    por preni de li garantia&jcirc;on;</l>
  <l n='11'>staru sur la strato; kaj la homo,
    al kiu vi pruntedonis, elportos al vi la garantia&jcirc;on eksteren.</l>
  <l n='12'>Kaj se li estas malri&ccirc;ulo, tiam ne dormu kun lia garantia&jcirc;o;</l>
  <l n='13'>redonu al li la garantia&jcirc;on &ccirc;e la subiro de la suno, por ke li
    ku&scirc;u en sia vesto kaj benu vin; kaj vi havos meriton anta&ubreve; la
    Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Ne faru maljusta&jcirc;on al dungito, al malri&ccirc;ulo kaj senhavulo el
    viaj fratoj a&ubreve; el viaj fremduloj, kiuj lo&gcirc;as en via lando, en
    viaj urboj:</l>
  <l n='15'>en la sama tago donu al li lian pagon, ke la suno
    ne subiru super &gcirc;i, &ccirc;ar li estas malri&ccirc;a kaj per tio li subtenas
    sian vivon; ke li ne plendu kontra&ubreve; vi al la Eternulo kaj vi ne
    havu sur vi pekon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Patrojn oni ne mortigu pro la gefiloj, kaj gefilojn oni ne
    mortigu pro la patroj: &ccirc;iu devas ricevi morton pro sia krimo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Ne ju&gcirc;u mal&gcirc;uste fremdulon, orfon, kaj ne prenu garantia&jcirc;e
    veston de vidvino.</l>
  <l n='18'>Kaj memoru, ke vi estis sklavo en Egiptujo,
    kaj la Eternulo, via Dio, liberigis vin el tie; tial mi ordonas
    al vi, ke vi agu tiel.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kiam vi rikoltos vian rikolton sur via kampo kaj vi forgesos
    garbon sur la kampo, ne iru returne por preni &gcirc;in: &gcirc;i restu por
    la fremdulo, por la orfo, kaj por la vidvino; por ke la Eternulo,
    via Dio, benu vin en &ccirc;iuj faroj de viaj manoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kiam vi debatos la fruktojn de via olivarbo, ne debatu &gcirc;is
    fino: io restu por la fremdulo, por la orfo, kaj por la vidvino.</l>
  <l n='21'>Kiam vi rikoltos en via vinberejo, ne forkolektu la resta&jcirc;on
    post vi: io restu por la fremdulo, por la orfo, kaj por la
    vidvino.</l>
  <l n='22'>Kaj memoru, ke vi estis sklavo en la lando Egipta;
    pro tio mi ordonas al vi agi tiel.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se estos disputo inter homoj, ili venu al la ju&gcirc;o, kaj oni ju&gcirc;u
    ilin, kaj oni deklaru prava la pravulon, kaj la malpravulon oni
    kondamnu.</l>
  <l n='2'>Kaj se la kulpulo meritas batojn, tiam la ju&gcirc;isto
    ordonu ku&scirc;igi lin kaj bati lin anta&ubreve; li la&ubreve; la grado de lia
    kulpeco, la&ubreve; kalkulo.</l>
  <l n='3'>Kvardek batojn oni povas doni al li, sed
    ne pli; oni ne batu lin tro multe, por ke via frato ne estu
    humiligita anta&ubreve; viaj okuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Ne fermu la bu&scirc;on al bovo dra&scirc;anta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Se fratoj lo&gcirc;as kune, kaj unu el ili mortas, ne havante filon,
    tiam la edzino de la mortinto ne devas edzini&gcirc;i ekstere kun viro
    fremda; sed &scirc;ia bofrato venu al &scirc;i kaj prenu &scirc;in al si kiel
    edzinon kaj vivu kun &scirc;i.</l>
  <l n='6'>Kaj la unuenaskito, kiun &scirc;i naskos,
    ricevos la nomon de lia mortinta frato, por ke ne malaperu lia
    nomo en Izrael.</l>
  <l n='7'>Sed se tiu viro ne deziros preni sian
    bofratinon, tiam lia bofratino devas iri al la pordego, al la
    pleja&gcirc;uloj, kaj diri: Mia bofrato rifuzas restarigi al sia frato
    nomon en Izrael, li ne volas edzi&gcirc;i kun mi.</l>
  <l n='8'>Tiam la pleja&gcirc;uloj
    de lia urbo devas voki lin kaj admoni lin. Kaj se li stari&gcirc;os,
    kaj diros: Mi ne volas preni &scirc;in:</l>
  <l n='9'>tiam lia bofratino devas
    aliri al li anta&ubreve; la okuloj de la pleja&gcirc;uloj, kaj depreni lian
    &scirc;uon de lia piedo kaj kra&ccirc;i sur lian viza&gcirc;on, kaj respondi kaj
    diri: Tiel oni agas kun homo, kiu ne konstruas domon al sia
    frato.</l>
  <l n='10'>Kaj oni donu al li nomon en Izrael: Domo de sen&scirc;uigito.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Se du viroj kverelas inter si, kaj aliros la edzino de unu,
    por savi sian edzon el la mano de lia batanto, kaj &scirc;i etendos
    sian manon kaj kaptos lian hontan parton:</l>
  <l n='12'>tiam dehaku &scirc;ian
    manon, via okulo ne indulgu &scirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Ne havu en via sako duspecajn pezilojn, grandajn kaj
    malgrandajn.</l>
  <l n='14'>Ne havu en via domo duspecajn efojn, grandan kaj
    malgrandan.</l>
  <l n='15'>Pezilon plenan kaj &gcirc;ustan vi devas havi, efon
    plenan kaj &gcirc;ustan vi devas havi; por ke vi longe vivu sur la
    tero, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar abomena&jcirc;o
    por la Eternulo, via Dio, estas &ccirc;iu, kiu faras tion, &ccirc;iu, kiu
    faras maljusta&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Memoru, kion faris al vi Amalek sur la vojo, kiam vi iris el
    Egiptujo;</l>
  <l n='18'>kiel li renkontis vin sur la vojo, kaj mortigis &ccirc;e
    vi &ccirc;iujn, kiuj, malforti&gcirc;inte, restis malanta&ubreve;e, kiam vi estis
    laca kaj multelaborinta; kaj li ne timis Dion.</l>
  <l n='19'>Tial, kiam la
    Eternulo, via Dio, ripozigos vin de &ccirc;iuj viaj malamikoj &ccirc;irka&ubreve;e
    en la lando, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi kiel heredan
    poseda&jcirc;on, elvi&scirc;u la memoron pri Amalek el sub la &ccirc;ielo; ne
    forgesu.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam vi venos en la landon, kiun la Eternulo, via Dio,
    donas al vi kiel poseda&jcirc;on, kaj vi ekposedos &gcirc;in kaj enlo&gcirc;i&gcirc;os en
    &gcirc;i:</l>
  <l n='2'>tiam prenu el la unuaj el &ccirc;iuj fruktoj de la tero, kiujn vi
    ricevos de via tero, kiun la Eternulo, via Dio, donas al vi, kaj
    metu en korbon, kaj iru al la loko, kiun la Eternulo, via Dio,
    elektos, por lo&gcirc;igi tie Sian nomon;</l>
  <l n='3'>kaj venu al la pastro, kiu
    estos en tiu tempo, kaj diru al li: Mi sciigas hodia&ubreve; anta&ubreve; la
    Eternulo, via Dio, ke mi eniris en la landon, pri kiu la Eternulo
    &jcirc;uris al niaj patroj, ke Li donos &gcirc;in al ni.</l>
  <l n='4'>Kaj la pastro
    prenos la korbon el via mano, kaj metos &gcirc;in anta&ubreve; la altaron de
    la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj vi ekparolos, kaj diros anta&ubreve; la
    Eternulo, via Dio: Vaganta Siriano estis mia patro, kaj li
    foriris en Egiptujon kaj enlo&gcirc;i&gcirc;is tie fremdule kun malmulte da
    homoj, kaj fari&gcirc;is tie popolo granda, forta, kaj multenombra;</l>
  <l n='6'>kaj la Egiptoj agis malbone kontra&ubreve; ni kaj premis nin kaj metis
    sur nin malfacilan laboron;</l>
  <l n='7'>kaj ni ekkriis al la Eternulo, la
    Dio de niaj patroj, kaj la Eternulo a&ubreve;skultis nian vo&ccirc;on kaj
    vidis nian mizeron kaj nian laboradon kaj nian prematecon;</l>
  <l n='8'>kaj
    la Eternulo elkondukis nin el Egiptujo per mano forta kaj per
    brako etendita kaj per granda teruro kaj per signoj kaj mirakloj;</l>
  <l n='9'>kaj Li venigis nin al &ccirc;i tiu loko kaj donis al ni &ccirc;i tiun
    landon, landon, en kiu fluas lakto kaj mielo;</l>
  <l n='10'>kaj nun jen mi
    alportis la unuajn fruktojn de la tero, kiun Vi donis al mi, ho
    Eternulo. Kaj vi metos tion anta&ubreve; la Eternulon, vian Dion, kaj vi
    adorklini&gcirc;os anta&ubreve; la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='11'>Kaj vi estos gaja pro
    la tuta bono, kiun donis la Eternulo, via Dio, al vi kaj al via
    domo, vi, kaj la Levido, kaj la fremdulo, kiu lo&gcirc;as inter vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kiam vi finos la apartigadon de &ccirc;iuj dekona&jcirc;oj el viaj
    produkta&jcirc;oj en la tria jaro, la jaro de la dekona&jcirc;oj, kaj vi
    fordonos al la Levido kaj al la fremdulo, al la orfo kaj al la
    vidvino, por ke ili man&gcirc;u inter viaj pordegoj kaj sati&gcirc;u:</l>
  <l n='13'>tiam
    diru anta&ubreve; la Eternulo, via Dio: Mi forigis la sanktigita&jcirc;on el
    la domo, kaj mi donis &gcirc;in al la Levido kaj al la fremdulo, al la
    orfo kaj al la vidvino, tute la&ubreve; Via ordono, kiun Vi faris al mi;
    mi ne transpa&scirc;is Viajn ordonojn kaj mi ne forgesis;</l>
  <l n='14'>mi ne
    man&gcirc;is el &gcirc;i en la tagoj de mia mal&gcirc;ojo, kaj mi ne apartigis el
    &gcirc;i en stato de malpureco, kaj mi ne donis el &gcirc;i por mortinto; mi
    a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de la Eternulo, mia Dio; mi faris konforme al
    &ccirc;io, kion Vi ordonis al mi.</l>
  <l n='15'>Ekrigardu el Via sankta lo&gcirc;ejo, el
    la &ccirc;ielo, kaj benu Vian popolon Izrael, kaj la teron, kiun Vi
    donis al ni, kiel Vi &jcirc;uris al niaj patroj, la landon, en kiu
    fluas lakto kaj mielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>En la hodia&ubreve;a tago la Eternulo, via Dio, ordonas al vi plenumi
    &ccirc;i tiujn le&gcirc;ojn kaj regulojn; kaj observu kaj plenumu ilin per
    via tuta koro kaj per via tuta animo.</l>
  <l n='17'>Al la Eternulo vi
    promesis hodia&ubreve;, ke Li estos via Dio, kaj ke vi iros la&ubreve; Liaj
    vojoj kaj observos Liajn le&gcirc;ojn kaj Liajn ordonojn kaj Liajn
    decidojn kaj a&ubreve;skultos Lian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='18'>Kaj la Eternulo promesis al
    vi hodia&ubreve;, ke vi estos al Li popolo propra, kiel Li diris al vi,
    se vi observos &ccirc;iujn Liajn ordonojn;</l>
  <l n='19'>kaj ke Li starigos vin
    pli alte ol &ccirc;iuj popoloj, kiujn Li kreis, en honoro, gloro, kaj
    majesto, kaj ke vi estos popolo sankta al la Eternulo, via Dio,
    kiel Li diris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Moseo kaj la pleja&gcirc;uloj de Izrael ordonis al la popolo,
    dirante: Observu &ccirc;iujn ordonojn, kiujn mi ordonas al vi hodia&ubreve;.</l>
  <l n='2'>Kaj kiam vi transiros trans Jordanon en la landon, kiun la
    Eternulo, via Dio, donas al vi, tiam starigu al vi grandajn
    &scirc;tonojn kaj &ccirc;irka&ubreve;&scirc;miru ilin per kalko;</l>
  <l n='3'>kaj skribu sur ili
    &ccirc;iujn vortojn de &ccirc;i tiu instruo, kiam vi transiros, por ke vi
    venu en la landon, kiun la Eternulo, via Dio, donis al vi, la
    landon, en kiu fluas lakto kaj mielo, kiel parolis al vi la
    Eternulo, la Dio de viaj patroj.</l>
  <l n='4'>Kaj kiam vi transiros
    Jordanon, tiam starigu &ccirc;i tiujn &scirc;tonojn, pri kiuj mi ordonas al
    vi hodia&ubreve;, sur la monto Ebal, kaj &ccirc;irka&ubreve;&scirc;miru ilin per kalko.</l>
  <l n='5'>Kaj konstruu tie altaron al la Eternulo, via Dio, altaron el
    &scirc;tonoj; ne levu sur ilin feron.</l>
  <l n='6'>El &scirc;tonoj tutaj konstruu la
    altaron de la Eternulo, via Dio, kaj alportu sur &gcirc;i bruloferojn
    al la Eternulo, via Dio;</l>
  <l n='7'>kaj bu&ccirc;u pacoferojn, kaj man&gcirc;u tie,
    kaj estu gaja anta&ubreve; la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='8'>Kaj skribu tre klare
    sur la &scirc;tonoj &ccirc;iujn vortojn de &ccirc;i tiu instruo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj Moseo kaj la pastroj Levidoj ekparolis al la tuta Izrael,
    dirante: Silentu kaj a&ubreve;skultu, ho Izrael; en la hodia&ubreve;a tago vi
    fari&gcirc;is popolo al la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='10'>A&ubreve;skultu do la vo&ccirc;on
    de la Eternulo, via Dio, kaj plenumu Liajn ordonojn kaj Liajn
    le&gcirc;ojn, kiujn mi donas al vi hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj Moseo ordonis al la popolo en tiu tago, dirante:</l>
  <l n='12'>&Ccirc;i
    tiuj stari&gcirc;u, por beni la popolon, sur la monto Gerizim, kiam vi
    transiros Jordanon: Simeon kaj Levi kaj Jehuda kaj Isa&hcirc;ar kaj
    Jozef kaj Benjamen.</l>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;i tiuj stari&gcirc;u por malbenado sur la
    monto Ebal: Ruben, Gad kaj A&scirc;er kaj Zebulun, Dan kaj Naftali.</l>
  <l n='14'>Kaj la Levidoj ekparolos, kaj diros al &ccirc;iuj Izraelidoj per la&ubreve;ta
    vo&ccirc;o:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Malbenita estu la homo, kiu faros idolon skulptitan a&ubreve;
    fanditan, abomena&jcirc;on anta&ubreve; la Eternulo, manfarita&jcirc;on de artisto,
    kaj starigos &gcirc;in sekrete. Kaj la tuta popolo respondos kaj diros:
    Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Malbenita estu, kiu ne respektas sian patron kaj sian
    patrinon. Kaj la tuta popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Malbenita estu, kiu for&scirc;ovas la limon de sia proksimulo. Kaj
    la tuta popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Malbenita estu, kiu erarigas blindulon pri la vojo. Kaj la
    tuta popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Malbenita estu, kiu forklinas la rajton de fremdulo, orfo, kaj
    vidvino. Kaj la tuta popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Malbenita estu, kiu ku&scirc;as kun la edzino de sia patro; &ccirc;ar li
    malkovris la baskon de sia patro. Kaj la tuta popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Malbenita estu, kiu ku&scirc;as kun ia bruto. Kaj la tuta popolo
    diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Malbenita estu, kiu ku&scirc;as kun sia fratino, filino de sia patro
    a&ubreve; filino de sia patrino. Kaj la tuta popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Malbenita estu, kiu ku&scirc;as kun sia bopatrino. Kaj la tuta
    popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Malbenita estu, kiu ka&scirc;e mortigas sian proksimulon. Kaj la
    tuta popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Malbenita estu, kiu prenas suba&ccirc;eton, por mortigi animon,
    sangon senkulpan. Kaj la tuta popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Malbenita estu, kiu ne persistos en la vortoj de &ccirc;i tiu
    instruo, por plenumi ilin. Kaj la tuta popolo diros: Amen.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se vi a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on de la Eternulo, via Dio, penante
    plenumi &ccirc;iujn Liajn ordonojn, kiujn mi transdonas al vi hodia&ubreve;,
    tiam la Eternulo, via Dio, faros vin pli alta, ol &ccirc;iuj popoloj de
    la tero.</l>
  <l n='2'>Kaj venos sur vin &ccirc;iuj &ccirc;i tiuj benoj kaj atingos vin,
    se vi a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on de la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='3'>Benita vi
    estos en la urbo, kaj benita vi estos sur la kampo.</l>
  <l n='4'>Benita
    estos la frukto de via ventro kaj la frukto de via tero kaj la
    frukto de via bruto, la naskita&jcirc;o de viaj grandaj brutoj kaj la
    idaro de viaj malgrandaj brutoj.</l>
  <l n='5'>Benita estos via korbo kaj via
    pastujo.</l>
  <l n='6'>Benita vi estos &ccirc;e via venado, kaj benita vi estos &ccirc;e
    via elirado.</l>
  <l n='7'>La Eternulo, via Dio, faros, ke viaj malamikoj,
    kiuj levi&gcirc;os kontra&ubreve; vin, estos frapitaj anta&ubreve; vi; per unu vojo
    ili eliros kontra&ubreve; vin, kaj per sep vojoj ili forkuros de anta&ubreve;
    vi.</l>
  <l n='8'>La Eternulo sendos al vi la benon por viaj grenejoj kaj por
    &ccirc;iu entrepreno de viaj manoj, kaj Li benos vin sur la tero, kiun
    la Eternulo, via Dio, donas al vi.</l>
  <l n='9'>La Eternulo starigos vin al
    Si kiel popolon sanktan, kiel Li &jcirc;uris al vi, se vi observos la
    ordonojn de la Eternulo, via Dio, kaj iros la&ubreve; Liaj vojoj.</l>
  <l n='10'>Kaj
    vidos &ccirc;iuj popoloj de la tero, ke la nomo de la Eternulo estas
    sur vi, kaj ili timos vin.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo donos al vi abundon
    da bono en la frukto de via ventro kaj en la frukto de via bruto
    kaj en la frukto de via tero, sur la tero, pri kiu la Eternulo
    &jcirc;uris al viaj patroj, ke Li donos &gcirc;in al vi.</l>
  <l n='12'>La Eternulo
    malfermos al vi Sian bonan trezorejon, la &ccirc;ielon, por doni al via
    tero la pluvon en la &gcirc;usta tempo kaj por beni &ccirc;iujn farojn de
    viaj manoj; kaj vi pruntedonos al multaj popoloj, sed vi ne
    prunteprenos.</l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo faros vin kapo, ne vosto, kaj vi
    estos nur supre, kaj vi ne estos malsupre; se vi obeos la
    ordonojn de la Eternulo, via Dio, kiujn mi transdonas al vi
    hodia&ubreve;, por observi kaj plenumi,</l>
  <l n='14'>kaj se vi ne deklini&gcirc;os de
    &ccirc;iuj vortoj, kiujn mi ordonas al vi hodia&ubreve;, dekstren nek
    maldekstren, por sekvi aliajn diojn, servante al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Sed se vi ne a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on de la Eternulo, via Dio,
    penante plenumi &ccirc;iujn Liajn ordonojn kaj le&gcirc;ojn, kiujn mi
    transdonas al vi hodia&ubreve;, tiam venos sur vin &ccirc;iuj &ccirc;i tiuj malbenoj
    kaj atingos vin.</l>
  <l n='16'>Malbenita vi estos en la urbo, kaj malbenita
    vi estos sur la kampo.</l>
  <l n='17'>Malbenita estos via korbo kaj via
    pastujo.</l>
  <l n='18'>Malbenita estos la frukto de via ventro kaj la frukto
    de via tero, la naskita&jcirc;o de viaj grandaj brutoj kaj la idaro de
    viaj malgrandaj brutoj.</l>
  <l n='19'>Malbenita vi estos &ccirc;e via venado, kaj
    malbenita vi estos &ccirc;e via elirado.</l>
  <l n='20'>La Eternulo sendos sur vin
    malbenon, konfuzon, kaj malsukceson en &ccirc;iuj entreprenoj de via
    mano, kion ajn vi faros, &gcirc;is vi estos ekstermita kaj &gcirc;is vi
    balda&ubreve; pereos, pro viaj malbonaj agoj, pro tio, ke vi Min
    forlasis.</l>
  <l n='21'>La Eternulo alkro&ccirc;os al vi la peston, &gcirc;is Li
    ekstermos vin de sur la tero, al kiu vi iras, por ekposedi &gcirc;in.</l>
  <l n='22'>La Eternulo frapos vin per ftizo kaj per febro kaj per
    malsaneca varmego kaj per brulumo kaj per sekeco kaj per bruliga
    aero kaj per flavi&gcirc;o de la kreska&jcirc;oj; kaj ili persekutos vin, &gcirc;is
    vi pereos.</l>
  <l n='23'>Kaj via &ccirc;ielo, kiu estas super via kapo, fari&gcirc;os
    kupro; kaj la tero, kiu estas sub vi, fari&gcirc;os fero.</l>
  <l n='24'>Anstata&ubreve;
    pluvo la Eternulo donos al via tero polvon kaj cindron; el la
    &ccirc;ielo &gcirc;i falados sur vin, &gcirc;is vi ekstermi&gcirc;os.</l>
  <l n='25'>Frapos vin la
    Eternulo anta&ubreve; viaj malamikoj; per unu vojo vi eliros al ili, kaj
    per sep vojoj vi forkuros de anta&ubreve; ili; kaj vi estos terurilo por
    &ccirc;iuj regnoj de la tero.</l>
  <l n='26'>Kaj via kadavro estos man&gcirc;a&jcirc;o por &ccirc;iuj
    birdoj de la &ccirc;ielo kaj por la bestoj de la tero, kaj neniu ilin
    forpelos.</l>
  <l n='27'>La Eternulo frapos vin per abscesoj de Egiptujo kaj
    per sangaj ulceroj kaj per favo kaj per skabio, de kiuj vi ne
    povos resani&gcirc;i.</l>
  <l n='28'>La Eternulo frapos vin per frenezeco kaj per
    blindeco kaj per senkapableco.</l>
  <l n='29'>Kaj vi palpados en tagmezo,
    kiel palpas blindulo en mallumo, kaj vi ne sukcesos sur viaj
    vojoj; kaj vi estos premata kaj prirabata &ccirc;iutage, kaj neniu vin
    helpos.</l>
  <l n='30'>Kun virino vi fian&ccirc;i&gcirc;os, sed alia viro ku&scirc;os kun &scirc;i;
    domon vi konstruos, sed vi ne lo&gcirc;os en &gcirc;i; vinber&gcirc;ardenon vi
    plantos, sed vi ne &gcirc;uos &gcirc;iajn fruktojn.</l>
  <l n='31'>Via bovo estos bu&ccirc;ita
    anta&ubreve; viaj okuloj, sed vi ne man&gcirc;os de &gcirc;i; via azeno estos rabita
    for de vi kaj ne revenos al vi; viaj &scirc;afoj estos fordonitaj al
    viaj malamikoj, kaj neniu vin helpos.</l>
  <l n='32'>Viaj filoj kaj viaj
    filinoj estos fordonitaj al alia popolo, kaj viaj okuloj rigardos
    kaj sopiros pri ili la tutan tagon; sed ne estos forto en viaj
    manoj.</l>
  <l n='33'>La fruktojn de via tero kaj vian tutan laboron man&gcirc;os
    popolo, kiun vi ne konis; kaj vi estos nur premata kaj turmentata
    en &ccirc;iu tempo.</l>
  <l n='34'>Kaj vi frenezi&gcirc;os de la vida&jcirc;o anta&ubreve; viaj
    okuloj, kiun vi vidos.</l>
  <l n='35'>La Eternulo frapos vin per malbonaj
    ulceroj sur la genuoj kaj sur la tibikarnoj, ulceroj, de kiuj vi
    ne povos resani&gcirc;i, de la plando de via piedo &gcirc;is via verto.</l>
  <l n='36'>La
    Eternulo foririgos vin, kaj la re&gcirc;on, kiun vi starigos super vi,
    al popolo, kiun ne konis vi nek viaj patroj; kaj vi servos tie al
    fremdaj dioj el ligno kaj el &scirc;tono.</l>
  <l n='37'>Kaj vi estos terurilo,
    instrua ekzemplo, kaj mokata&jcirc;o &ccirc;e &ccirc;iuj popoloj, al kiuj la
    Eternulo vin foririgos.</l>
  <l n='38'>Multe da semoj vi elportos sur la
    kampon, sed malmulte vi enkolektos; &ccirc;ar forman&gcirc;os tion la
    akridoj.</l>
  <l n='39'>Vinber&gcirc;ardenojn vi plantos kaj prilaboros, sed vinon
    vi ne trinkos, nek enkolektos berojn; &ccirc;ar forman&gcirc;os ilin la
    vermoj.</l>
  <l n='40'>Olivarbojn vi havos en &ccirc;iuj viaj limoj, sed per oleo
    vi vin ne &scirc;miros; &ccirc;ar senfrukti&gcirc;os viaj olivarboj.</l>
  <l n='41'>Filojn kaj
    filinojn vi naskigos, sed ili ne estos &ccirc;e vi; &ccirc;ar ili iros en
    malliberecon.</l>
  <l n='42'>&Ccirc;iujn viajn arbojn kaj la fruktojn de via tero
    ekposedos la insektoj.</l>
  <l n='43'>La fremdulo, kiu estos inter vi,
    levi&gcirc;os super vi &ccirc;iam pli kaj pli alte, kaj vi mallevi&gcirc;os &ccirc;iam
    pli kaj pli malalte.</l>
  <l n='44'>Li pruntedonos al vi, sed vi ne
    pruntedonos al li; li estos kapo, kaj vi estos vosto.</l>
  <l n='45'>Kaj
    venos sur vin &ccirc;iuj &ccirc;i tiuj malbenoj kaj persekutos vin kaj
    atingos vin, &gcirc;is vi estos ekstermita; &ccirc;ar vi ne a&ubreve;skultis la
    vo&ccirc;on de la Eternulo, via Dio, por observi Liajn ordonojn kaj
    Liajn le&gcirc;ojn, kiujn Li donis al vi.</l>
  <l n='46'>Kaj ili estos kiel signoj
    kaj avertoj sur vi kaj sur via idaro eterne;</l>
  <l n='47'>pro tio, ke vi ne
    servis al la Eternulo, via Dio, en gajeco kaj kun &gcirc;oja koro, kiam
    vi &ccirc;ion havis abunde.</l>
  <l n='48'>Kaj vian malamikon, kiun la Eternulo
    sendos sur vin, vi servos en malsato kaj soifo kaj nudeco kaj
    manko de &ccirc;io; kaj li metos feran jugon sur vian kolon, &gcirc;is li
    ekstermos vin.</l>
  <l n='49'>La Eternulo venigos sur vin popolon de
    malproksime, de la fino de la tero; &gcirc;i venos, kiel flugas aglo;
    tio estos popolo, kies lingvon vi ne komprenos,</l>
  <l n='50'>popolo
    aroganta, kiu ne respektos maljunulon kaj ne kompatos junulon.</l>
  <l n='51'>Kaj &gcirc;i man&gcirc;os la fruktojn de viaj brutoj kaj la fruktojn de via
    tero, &gcirc;is &gcirc;i ruinigos vin tiel, ke &gcirc;i ne lasos al vi grenon, nek
    moston, nek oleon, nek naskita&jcirc;ojn de viaj grandaj brutoj, nek
    idaron de viaj malgrandaj brutoj, &gcirc;is &gcirc;i pereigos vin.</l>
  <l n='52'>Kaj &gcirc;i
    premos vin en &ccirc;iuj viaj pordegoj, &gcirc;is falos viaj altaj kaj
    fortikaj muroj, kiujn vi fidis, en via tuta lando; kaj &gcirc;i premos
    vin en &ccirc;iuj viaj pordegoj, en via tuta lando, kiun la Eternulo,
    via Dio, donis al vi.</l>
  <l n='53'>Kaj vi man&gcirc;os la frukton de via ventro,
    la karnon de viaj filoj kaj viaj filinoj, kiujn donis al vi la
    Eternulo, via Dio, en la sie&gcirc;ado kaj premado, per kiu premos vin
    via malamiko.</l>
  <l n='54'>Viro delikata inter vi kaj tre alkutimi&gcirc;inta al
    lukso, malamike rigardos sian fraton, sian amatan edzinon, siajn
    restintajn infanojn,</l>
  <l n='55'>donante al neniu el ili iom de la karno
    de siaj infanoj, kiun li man&gcirc;os; &ccirc;ar restis al li nenio en la
    sie&gcirc;ado kaj premado, per kiu premos vin via malamiko en &ccirc;iuj viaj
    pordegoj.</l>
  <l n='56'>Virino delikata inter vi kaj dorlotita, kiu neniam
    starigis sian piedon sur la tero pro dorlotiteco kaj delikateco,
    malamike rigardos sian amatan edzon kaj sian filon kaj sian
    filinon,</l>
  <l n='57'>ne donante al ili la placenton, kiu eliras el inter
    &scirc;iaj piedoj, nek la infanojn, kiujn &scirc;i naskas; &ccirc;ar, pro manko de
    &ccirc;io, &scirc;i man&gcirc;os ilin sekrete, en la sie&gcirc;ado kaj premado, per kiu
    premos vin via malamiko en viaj pordegoj.</l>
  <l n='58'>Se vi ne penos
    plenumi &ccirc;iujn vortojn de &ccirc;i tiu instruo, skribitajn en &ccirc;i tiu
    libro, timante &ccirc;i tiun gloran kaj timindan nomon: LA ETERNULON,
    VIAN DION:</l>
  <l n='59'>tiam la Eternulo distingos viajn plagojn kaj la
    plagojn de via idaro, kiel plagojn grandajn kaj longeda&ubreve;rajn kaj
    malsanojn malbonajn kaj longeda&ubreve;rajn.</l>
  <l n='60'>Kaj Li turnos sur vin
    &ccirc;iujn malsanojn de Egiptujo, kiujn vi timis, kaj ili alkro&ccirc;i&gcirc;os
    al vi.</l>
  <l n='61'>Anka&ubreve; &ccirc;ian malsanon kaj &ccirc;ian plagon, kiuj ne estas
    skribitaj en &ccirc;i tiu libro de instruo, la Eternulo venigos sur
    vin, &gcirc;is vi estos ekstermita.</l>
  <l n='62'>Kaj restos de vi malgranda
    amaseto, anstata&ubreve; tio, ke vi estis multaj, kiel la steloj de la
    &ccirc;ielo; pro tio, ke vi ne a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de la Eternulo, via
    Dio.</l>
  <l n='63'>Kaj kiel &gcirc;ojis la Eternulo, farante al vi bonon kaj
    multigante vin, tiel &gcirc;ojos la Eternulo, pereigante vin kaj
    ekstermante vin; kaj vi estos el&scirc;irita el la lando, en kiun vi
    iras, por ekposedi &gcirc;in.</l>
  <l n='64'>Kaj la Eternulo dis&jcirc;etos vin inter
    &ccirc;iujn popolojn, de unu fino de la tero &gcirc;is la alia fino de la
    tero; kaj vi servos tie al fremdaj dioj el ligno kaj el &scirc;tono,
    dioj, kiujn ne konis vi nek viaj patroj.</l>
  <l n='65'>Sed anka&ubreve; inter tiuj
    popoloj vi ne trankvili&gcirc;os, kaj ne estos ripozo por via piedo;
    kaj la Eternulo donos al vi tie koron tremantan kaj senforti&gcirc;on
    de la okuloj kaj suferadon de la animo.</l>
  <l n='66'>Kaj via vivo estos
    pendanta anta&ubreve; vi; kaj vi timos tage kaj nokte, kaj vi ne estos
    certa pri via vivo.</l>
  <l n='67'>Matene vi diros: Ho, venu la vespero! kaj
    vespere vi diros: Ho, venu la mateno! pro la kortremo, kiu atakos
    vin, kaj pro la vida&jcirc;o anta&ubreve; viaj okuloj, kiun vi vidos.</l>
  <l n='68'>Kaj
    la Eternulo revenigos vin en Egiptujon per &scirc;ipoj, per la vojo,
    pri kiu mi diris al vi, ke vi ne plu vidos &gcirc;in; kaj vi vende
    proponos vin tie al viaj malamikoj kiel sklavojn kaj sklavinojn,
    sed neniu a&ccirc;etos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tio estas la vortoj de la interligo, kiun la Eternulo ordonis
    al Moseo fari kun la Izraelidoj en la lando de Moab, krom la
    interligo, kiun Li faris kun ili sur &Hcirc;oreb.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj Moseo vokis al &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj diris al ili: Vi vidis
    &ccirc;ion, kion faris la Eternulo anta&ubreve; viaj okuloj en la lando Egipta
    al Faraono kaj al &ccirc;iuj liaj servantoj kaj al lia tuta lando,</l>
  <l n='3'>tiujn grandajn provojn, kiujn vidis viaj okuloj, tiujn grandajn
    signojn kaj miraklojn.</l>
  <l n='4'>Sed la Eternulo ne donis al vi koron,
    por kompreni, nek okulojn, por vidi, nek orelojn, por a&ubreve;di, &gcirc;is
    la nuna tago.</l>
  <l n='5'>Kaj mi kondukis vin dum kvardek jaroj en la
    dezerto; ne senta&ubreve;gi&gcirc;is viaj vestoj sur vi, kaj viaj &scirc;uoj ne
    senta&ubreve;gi&gcirc;is sur via piedo.</l>
  <l n='6'>Panon vi ne man&gcirc;is, kaj vinon kaj
    ebriiga&jcirc;ojn vi ne trinkis; por ke vi sciu, ke Mi, la Eternulo,
    estas via Dio.</l>
  <l n='7'>Kaj vi venis al &ccirc;i tiu loko; kaj eliris Si&hcirc;on,
    re&gcirc;o de &Hcirc;e&scirc;bon, kaj Og, re&gcirc;o de Ba&scirc;an, kontra&ubreve; nin milite, kaj ni
    venkobatis ilin;</l>
  <l n='8'>kaj ni prenis ilian landon, kaj ni donis &gcirc;in
    kiel poseda&jcirc;on al la Rubenidoj kaj al la Gadidoj kaj al duono de
    la tribo de Manase.</l>
  <l n='9'>Observu do la vortojn de &ccirc;i tiu interligo
    kaj plenumu ilin, por ke vi sukcesu en &ccirc;io, kion vi faros.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Vi &ccirc;iuj staras hodia&ubreve; anta&ubreve; la Eternulo, via Dio; viaj estroj,
    viaj triboj, viaj pleja&gcirc;uloj, kaj viaj oficistoj, &ccirc;iuj
    Izraelidoj;</l>
  <l n='11'>viaj infanoj, viaj edzinoj, kaj via fremdulo, kiu
    estas en via tendaro, de la hakanto de via ligno &gcirc;is la &ccirc;erpanto
    de via akvo;</l>
  <l n='12'>por ke vi transiru en la interligon de la
    Eternulo, via Dio, kaj en Lian &jcirc;uran interkonsenton, kiun la
    Eternulo, via Dio, faras kun vi hodia&ubreve;,</l>
  <l n='13'>por ke Li starigu vin
    hodia&ubreve; kiel Sian popolon, kaj Li estu al vi Dio, kiel Li diris al
    vi, kaj kiel Li &jcirc;uris al viaj patroj, al Abraham, al Isaak, kaj
    al Jakob.</l>
  <l n='14'>Kaj ne kun vi solaj mi faras &ccirc;i tiun interligon kaj
    &ccirc;i tiun &jcirc;uran interkonsenton,</l>
  <l n='15'>sed kun tiuj, kiuj staras hodia&ubreve;
    &ccirc;i tie anta&ubreve; la Eternulo, nia Dio, kaj kun tiuj, kiuj ne estas
    hodia&ubreve; &ccirc;i tie kun ni.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar vi scias, kiel ni lo&gcirc;is en la lando
    Egipta, kaj kiel ni trairis meze de la popoloj, tra kiuj vi
    trairis;</l>
  <l n='17'>kaj vi vidis iliajn abomena&jcirc;ojn, kaj iliajn idolojn
    el ligno kaj el &scirc;tono, el ar&gcirc;ento kaj el oro, kiujn ili havas.</l>
  <l n='18'>Eble trovi&gcirc;as inter vi viro a&ubreve; virino a&ubreve; familio a&ubreve; tribo, kies
    koro deturni&gcirc;as hodia&ubreve; de la Eternulo, nia Dio, por iri servi al
    la dioj de tiuj popoloj; eble trovi&gcirc;as inter vi radiko, kiu
    kreskigas maldol&ccirc;a&jcirc;on kaj absinton;</l>
  <l n='19'>kaj kiam li a&ubreve;dos la
    vortojn de &ccirc;i tiu malbeno, li benos sin en sia koro, dirante:
    Paco estos al mi, malgra&ubreve; tio, ke mi iros la&ubreve; la deziroj de mia
    koro; kaj pereos la trinkintoj kune kun la soifantoj.</l>
  <l n='20'>La
    Eternulo ne volos pardoni lin, sed tiam ekflamos la kolero de la
    Eternulo kaj Lia severo kontra&ubreve; tiu homo, kaj falos sur lin la
    tuta malbeno, kiu estas skribita en &ccirc;i tiu libro, kaj la Eternulo
    ekstermos lian nomon el sub la &ccirc;ielo;</l>
  <l n='21'>kaj la Eternulo
    apartigos lin por pereo el &ccirc;iuj triboj de Izrael, konforme al
    &ccirc;iuj malbenoj de la interligo, kiu estas skribita en &ccirc;i tiu libro
    de instruo.</l>
  <l n='22'>Kaj diros la venonta generacio, viaj infanoj, kiuj
    aperos post vi, kaj la alilandulo, kiu venos el malproksima lando
    kaj vidos la plagojn de &ccirc;i tiu lando kaj &gcirc;iajn malsanojn, per
    kiuj la Eternulo &gcirc;in frapos &dash;</l>
  <l n='23'>sulfuro kaj salo, bruligita&jcirc;o
    estas la tuta lando; &gcirc;i ne estas prisemata kaj ne naskas, kaj
    nenia herbo tie elkreskas, simile al la ruinoj de Sodom kaj
    Gomora, Adma kaj Ceboim, kiujn la Eternulo ruinigis en Sia kolero
    kaj en Sia furiozo &dash;</l>
  <l n='24'>&ccirc;iuj popoloj diros: Pro kio la Eternulo
    tiel agis kun &ccirc;i tiu lando? pro kio estis tiu granda flamo de
    kolero?</l>
  <l n='25'>Kaj oni respondos: Pro tio, ke ili forlasis la
    interligon de la Eternulo, la Dio de iliaj patroj, kiun Li faris
    kun ili, kiam Li elkondukis ilin el la lando Egipta,</l>
  <l n='26'>kaj ili
    iris kaj servis al aliaj dioj kaj adorklini&gcirc;is al ili, al dioj,
    kiujn ili ne konis kaj kiujn Li ne destinis por ili:</l>
  <l n='27'>pro tio
    ekflamis la kolero de la Eternulo kontra&ubreve; tiu lando, kaj Li
    venigis sur &gcirc;in &ccirc;iujn malbenojn, kiuj estas skribitaj en &ccirc;i tiu
    libro;</l>
  <l n='28'>kaj la Eternulo el&jcirc;etis ilin el ilia lando en kolero
    kaj en furiozo kaj en granda indigno, kaj Li &jcirc;etis ilin en landon
    alian, kiel ni vidas nun.</l>
  <l n='29'>La ka&scirc;ita&jcirc;o apartenas al la
    Eternulo, nia Dio; kaj la neka&scirc;ita&jcirc;o al ni kaj al niaj gefiloj
    eterne, por ke ni plenumu &ccirc;iujn vortojn de &ccirc;i tiu instruo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam venos sur vin &ccirc;iuj &ccirc;i tiuj aferoj, la beno kaj la
    malbeno, kiujn mi prezentis al vi, kaj vi pentos per via koro
    inter &ccirc;iuj popoloj, inter kiujn &jcirc;etis vin la Eternulo, via Dio;</l>
  <l n='2'>kaj kiam vi revenos al la Eternulo, via Dio, kaj a&ubreve;skultos Lian
    vo&ccirc;on konforme al &ccirc;io, kion mi ordonas al vi hodia&ubreve;, vi kaj viaj
    gefiloj, per via tuta koro kaj per via tuta animo:</l>
  <l n='3'>tiam la
    Eternulo, via Dio, revenigos viajn kaptitojn, kaj Li kompatos
    vin, kaj rekolektos vin el inter &ccirc;iuj popoloj, inter kiujn
    dis&jcirc;etis vin la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='4'>E&ccirc; se vi estus for&jcirc;etita &gcirc;is
    la rando de la &ccirc;ielo, e&ccirc; el tie rekolektos vin la Eternulo, via
    Dio, kaj el tio Li vin prenos.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo, via Dio,
    venigos vin en la landon, kiun posedis viaj patroj, kaj vi &gcirc;in
    ekposedos; kaj Li faros al vi bonon kaj multigos vin pli ol viajn
    patrojn.</l>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo, via Dio, cirkumcidos vian koron kaj
    la koron de via idaro, por ke vi amu la Eternulon, vian Dion, per
    via tuta koro kaj per via tuta animo, por ke vi vivu.</l>
  <l n='7'>Kaj la
    Eternulo, via Dio, venigos &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn malbenojn sur viajn
    malamikojn kaj sur viajn malamantojn, kiuj persekutis vin.</l>
  <l n='8'>Kaj
    vi konverti&gcirc;os kaj a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on de la Eternulo, kaj
    plenumos &ccirc;iujn Liajn ordonojn, kiujn mi transdonas al vi hodia&ubreve;.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo, via Dio, donos al vi abundon en &ccirc;iu faro de
    viaj manoj, en la frukto de via ventro kaj en la frukto de via
    bruto kaj en la frukto de via tero, al via bono; &ccirc;ar denove la
    Eternulo &gcirc;ojos pri vi, farante al vi bonon, kiel Li &gcirc;ojis pri
    viaj patroj;</l>
  <l n='10'>se vi a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on de la Eternulo, via Dio,
    observante Liajn ordonojn kaj Liajn le&gcirc;ojn, kiuj estas skribitaj
    en &ccirc;i tiu libro de instruo, se vi revenos al la Eternulo, via
    Dio, per via tuta koro kaj per via tuta animo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>&Ccirc;ar &ccirc;i tiu ordono, kiun mi donas al vi hodia&ubreve;, ne estas
    neatingebla por vi, kaj &gcirc;i ne estas malproksima.</l>
  <l n='12'>Ne en la
    &ccirc;ielo &gcirc;i estas, por ke oni povu diri: Kiu suprenirus por ni en la
    &ccirc;ielon kaj prenus &gcirc;in por ni kaj a&ubreve;digus &gcirc;in al ni, por ke ni &gcirc;in
    plenumu?</l>
  <l n='13'>Kaj ne trans la maro &gcirc;i estas, por ke oni povu diri:
    Kiu irus por ni trans la maron kaj prenus &gcirc;in por ni kaj a&ubreve;digus
    &gcirc;in al ni, por ke ni &gcirc;in plenumu?</l>
  <l n='14'>Sed tre proksime de vi estas
    la afero: en via bu&scirc;o kaj en via koro, por plenumi &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Rigardu, mi proponis al vi hodia&ubreve; la vivon kaj bonon, kaj la
    morton kaj malbonon;</l>
  <l n='16'>ordonante al vi ami la Eternulon, vian
    Dion, iri la&ubreve; Liaj vojoj, kaj observi Liajn ordonojn kaj Liajn
    le&gcirc;ojn kaj Liajn decidojn, por ke vi vivu kaj multi&gcirc;u, kaj por ke
    vin benu la Eternulo, via Dio, en la lando, en kiun vi venas, por
    ekposedi &gcirc;in.</l>
  <l n='17'>Sed se deklini&gcirc;os via koro kaj vi ne a&ubreve;skultos
    kaj vi lasos forlogi vin kaj vi adorklini&gcirc;os al aliaj dioj kaj
    servos al ili:</l>
  <l n='18'>en tia okazo mi sciigas al vi hodia&ubreve;, ke vi
    pereos, ke vi ne longe vivos sur la tero, sur kiun vi transiras
    trans Jordanon, por veni tien kaj ekposedi &gcirc;in.</l>
  <l n='19'>Mi atestigas
    pri vi hodia&ubreve; la &ccirc;ielon kaj la teron: la vivon kaj la morton mi
    proponis al vi, la benon kaj la malbenon; elektu la vivon, por ke
    vi vivu, vi kaj via idaro,</l>
  <l n='20'>amante la Eternulon, vian Dion,
    a&ubreve;skultante Lian vo&ccirc;on kaj alkro&ccirc;ante vin al Li; &ccirc;ar Li estas via
    vivo kaj via longatempeco de lo&gcirc;ado sur la tero, pri kiu la
    Eternulo &jcirc;uris al viaj patroj, al Abraham, al Isaak, kaj al
    Jakob, ke Li donos al ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Moseo iris kaj parolis &ccirc;i tiujn vortojn al la tuta Izrael.</l>
  <l n='2'>Kaj li diris al ili: Mi havas hodia&ubreve; la a&gcirc;on de cent dudek
    jaroj, mi ne povas plu eliri nek eniri; kaj la Eternulo diris al
    mi: Vi ne transiros &ccirc;i tiun Jordanon.</l>
  <l n='3'>La Eternulo, via Dio, mem
    iros anta&ubreve; vi; Li ekstermos tiujn popolojn anta&ubreve; vi, kaj vi
    heredos ilin; Josuo iros anta&ubreve; vi, kiel la Eternulo diris.</l>
  <l n='4'>Kaj
    la Eternulo faros al ili, kiel Li faris al Si&hcirc;on kaj al Og, re&gcirc;oj
    de la Amoridoj, kaj al ilia lando, kiujn Li ekstermis.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    Eternulo transdonos ilin al vi, kaj vi agos kun ili la&ubreve; &ccirc;iuj
    ordonoj, kiujn mi donis al vi.</l>
  <l n='6'>Estu fortaj kaj kura&gcirc;aj, ne timu
    kaj ne tremu anta&ubreve; ili; &ccirc;ar la Eternulo, via Dio, mem iros kun
    vi; Li ne foriros de vi kaj ne forlasos vin.</l>
  <l n='7'>Kaj Moseo alvokis
    Josuon, kaj diris al li anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;iuj Izraelidoj: Estu
    forta kaj kura&gcirc;a; &ccirc;ar vi venigos &ccirc;i tiun popolon en la landon,
    pri kiu la Eternulo &jcirc;uris al iliaj patroj, ke Li donos &gcirc;in al
    ili, kaj vi ekposedigos ilin.</l>
  <l n='8'>Kaj la Eternulo, kiu mem iros
    anta&ubreve; vi, Li estos kun vi, Li ne foriros de vi kaj ne forlasos
    vin; ne timu, kaj ne perdu la kura&gcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj Moseo skribis &ccirc;i tiun instruon, kaj donis &gcirc;in al la
    pastroj, idoj de Levi, kiuj portis la keston de la interligo de
    la Eternulo, kaj al &ccirc;iuj pleja&gcirc;uloj de Izrael.</l>
  <l n='10'>Kaj Moseo
    ordonis al ili, dirante: Post paso de sep jaroj, en la tempo de
    la jaro de forlaso, en la festo de la&ubreve;boj,</l>
  <l n='11'>kiam la tuta Izrael
    venos, por aperi anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, sur la loko, kiun Li
    elektos, tiam anta&ubreve;legu &ccirc;i tiun instruon anta&ubreve; la tuta Izrael,
    anta&ubreve; iliaj oreloj.</l>
  <l n='12'>Kunvenigu la popolon, la virojn kaj la
    virinojn kaj la infanojn, kaj viajn fremdulojn, kiuj estos en
    viaj urboj, por ke ili a&ubreve;du kaj lernu, kaj timu la Eternulon,
    vian Dion, kaj penu plenumi &ccirc;iujn vortojn de &ccirc;i tiu instruo.</l>
  <l n='13'>Kaj iliaj filoj, kiuj ankora&ubreve; ne sciis, a&ubreve;dos, kaj lernos timi la
    Eternulon, vian Dion, dum la tuta tempo, en kiu vi vivos sur la
    tero, al kiu vi iras trans Jordanon, por ekposedi &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo diris al Moseo: Jen alproksimi&gcirc;is viaj tagoj,
    por morti; alvoku Josuon, kaj stari&gcirc;u en la tabernaklo de
    kunveno, kaj Mi donos al li instrukciojn. Kaj Moseo kaj Josuo
    iris kaj stari&gcirc;is en la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='15'>Kaj la Eternulo
    aperis en la tabernaklo en nuba kolono, kaj la nuba kolono
    stari&gcirc;is &ccirc;e la pordo de la tabernaklo.</l>
  <l n='16'>Kaj la Eternulo diris
    al Moseo: Jen vi iras dormi kun viaj patroj; kaj &ccirc;i tiu popolo
    komencos mal&ccirc;asti post fremdaj dioj de tiu lando, en kiun &gcirc;i
    venas, kaj &gcirc;i forlasos Min kaj rompos Mian interligon, kiun Mi
    faris kun &gcirc;i.</l>
  <l n='17'>Kaj ekflamos Mia kolero kontra&ubreve; &gcirc;i en tiu tago,
    kaj Mi forlasos ilin kaj ka&scirc;os Mian viza&gcirc;on for de ili, kaj ili
    estos konsumitaj, kaj trafos ilin multaj malfeli&ccirc;oj kaj mizeroj;
    kaj ili diros en tiu tago: &Ccirc;u ne pro tio, ke nia Dio ne estas
    inter ni, trafis nin &ccirc;i tiuj malfeli&ccirc;oj?</l>
  <l n='18'>Sed Mi ka&scirc;os Mian
    viza&gcirc;on en tiu tago pro &ccirc;iuj malbonagoj, kiujn ili faris,
    turninte sin al aliaj dioj.</l>
  <l n='19'>Kaj nun skribu al vi &ccirc;i tiun
    kanton, kaj instruu &gcirc;in al la Izraelidoj; metu &gcirc;in en ilian
    bu&scirc;on, por ke &ccirc;i tiu kanto estu por Mi atesto inter la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='20'>Kiam Mi venigos ilin en la landon, pri kiu Mi
    &jcirc;uris al iliaj patroj kaj en kiu fluas lakto kaj mielo, kaj ili
    man&gcirc;os kaj sati&gcirc;os kaj grasi&gcirc;os: tiam ili sin turnos al aliaj
    dioj kaj servos al ili, kaj Min ili malestimos kaj rompos Mian
    interligon.</l>
  <l n='21'>Sed kiam trafos ilin multaj malfeli&ccirc;oj kaj
    mizeroj, tiam &ccirc;i tiu kanto sonos anta&ubreve; ili kiel atesto, &ccirc;ar &gcirc;i ne
    estos forgesita el la bu&scirc;o de ilia idaro. &Ccirc;ar Mi konas iliajn
    pensojn, kiujn ili havas hodia&ubreve;, anta&ubreve; ol Mi venigis ilin en la
    landon, pri kiu Mi &jcirc;uris.</l>
  <l n='22'>Kaj Moseo skribis &ccirc;i tiun kanton en
    tiu tago kaj lernigis &gcirc;in al la Izraelidoj.</l>
  <l n='23'>Kaj Li ordonis al
    Josuo, filo de Nun, kaj diris: Estu forta kaj kura&gcirc;a, &ccirc;ar vi
    venigos la Izraelidojn en la landon, pri kiu Mi &jcirc;uris al ili; kaj
    Mi estos kun vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj kiam Moseo tute finis la skribadon de la vortoj de &ccirc;i tiu
    instruo en libron,</l>
  <l n='25'>tiam Moseo ordonis al la Levidoj, kiuj
    portis la keston de interligo de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='26'>Prenu
    &ccirc;i tiun libron de la instruo, kaj ku&scirc;igu &gcirc;in flanke de la kesto
    de interligo de la Eternulo, via Dio, por ke &gcirc;i estu tie atesto
    kontra&ubreve; vi;</l>
  <l n='27'>&ccirc;ar mi konas vian malobeemecon kaj vian malmolan
    nukon; ja e&ccirc; nun, kiam mi estas ankora&ubreve; vivanta inter vi, vi
    estis malobeemaj kontra&ubreve; la Eternulo: kio do estos post mia
    morto?</l>
  <l n='28'>Kunvenigu al mi &ccirc;iujn pleja&gcirc;ulojn de viaj triboj kaj
    viajn oficistojn, kaj mi parolos anta&ubreve; iliaj oreloj tiujn
    vortojn, kaj mi atestigos kontra&ubreve; ili la &ccirc;ielon kaj la teron.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar mi scias, ke post mia morto vi malboni&gcirc;os kaj deklini&gcirc;os de
    la vojo, pri kiu mi ordonis al vi; kaj trafos vin mizero en la
    estonta tempo pro tio, ke vi faros malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, kolerigante Lin per la faroj de viaj manoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj Moseo eldiris anta&ubreve; la oreloj de la tuta komunumo de
    Izrael la vortojn de &ccirc;i tiu kanto &gcirc;is la fino:</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='32'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Atentu, &ccirc;ielo, kaj mi parolos;<lb/>
         Kaj a&ubreve;du la tero la vortojn de mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='2'>Ver&scirc;i&gcirc;os kiel pluvo mia instruo,<lb/>
         Fluos kiel roso mia parolo,<lb/>
         Kiel pluvego sur verda&jcirc;on<lb/>
         Kaj kiel grandaj gutoj sur herbon.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar la nomon de la Eternulo mi vokas;<lb/>
         Donu honoron al nia Dio.<lb/></l>
  <l n='4'>Li estas la Roko; perfektaj estas Liaj faroj;<lb/>
         &Ccirc;ar &ccirc;iuj Liaj vojoj estas justaj.<lb/>
         Li estas Dio fidela kaj sen malbonago;<lb/>
         Justa kaj verama Li estas.<lb/></l>
  <l n='5'>Ili malboni&gcirc;is anta&ubreve; Li,<lb/>
         Ili ne estas Liaj infanoj, pro sia malvirteco;<lb/>
         Generacio malhumila kaj malhonesta.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;u al la Eternulo vi tiel repagas,<lb/>
         Popolo malnobla kaj malprudenta?<lb/>
         &Ccirc;u ne Li estas via patro, kiu vin kreis?<lb/>
         &Ccirc;u ne Li vin estigis kaj aran&gcirc;is?<lb/></l>
  <l n='7'>Rememoru la tempon antikvan,<lb/>
         Pripensu la jarojn de la anta&ubreve;aj generacioj;<lb/>
         Demandu vian patron, kaj li sciigos al vi;<lb/>
         Viajn maljunulojn, kaj ili diros al vi.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiam la Plejaltulo donis landojn al la popoloj,<lb/>
         Kiam Li dislo&gcirc;igis la homidojn,<lb/>
         Li starigis la limojn de la popoloj<lb/>
         La&ubreve; la nombro de la idoj de Izrael;<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar parto de la Eternulo estas Lia popolo;<lb/>
         Jakob estas Lia hereda mezurita&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='10'>Li trovis lin en dezerto,<lb/>
         En stepo, kie regas bruo senviva;<lb/>
         Li &ccirc;irka&ubreve;is lin, zorgis pri li,<lb/>
         Gardis lin kiel pupilon de Sia okulo.<lb/></l>
  <l n='11'>Kiel aglo vekas sian neston,<lb/>
         Flugpendas super siaj idoj,<lb/>
         Tiel Li etendis Siajn flugilojn,<lb/>
         Prenis lin, portis lin sur Siaj flugiloj.<lb/></l>
  <l n='12'>La Eternulo sola kondukis lin,<lb/>
         Kaj neniu fremda dio estis kun Li.<lb/></l>
  <l n='13'>Li portis lin sur alta&jcirc;on de la tero,<lb/>
         Man&gcirc;igis al li produktojn de kampoj,<lb/>
         Nutris lin per mielo el &scirc;tono<lb/>
         Kaj per oleo el granita roko,<lb/></l>
  <l n='14'>Per butero de bovinoj kaj per lakto de &scirc;afinoj<lb/>
         Kun sebo de &scirc;afidoj<lb/>
         Kaj per &scirc;afoj de Ba&scirc;an kaj per kaproj<lb/>
         Kaj per la graso de la kernoj de tritiko;<lb/>
         Kaj vi trinkis la &scirc;a&ubreve;mantan sangon de vinberoj.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj Je&scirc;urun grasi&gcirc;is kaj malhumili&gcirc;is;<lb/>
         Vi grasi&gcirc;is, diki&gcirc;is, kaj sebopleni&gcirc;is;<lb/>
         Kaj li forlasis la Dion, kiu lin kreis,<lb/>
         Kaj li malrespektis la Rokon de sia savo.<lb/></l>
  <l n='16'>Ili incitis Lin per fremdaj dioj,<lb/>
         Per abomena&jcirc;oj ili kolerigis Lin.<lb/></l>
  <l n='17'>Ili alportis oferojn al diabloj, ne al Dio,<lb/>
         Al dioj, kiujn ili ne konis,<lb/>
         Al novaj, anta&ubreve; nelonge venintaj,<lb/>
         Pri kiuj ne pensis viaj patroj.<lb/></l>
  <l n='18'>La Defendanton, kiu vin naskis, vi perdis el la memoro,<lb/>
         Kaj vi forgesis la Dion, kiu vin estigis.<lb/></l>
  <l n='19'>Kaj la Eternulo vidis,<lb/>
         Kaj ekabomenis kolere Siajn filojn kaj Siajn filinojn;<lb/></l>
  <l n='20'>Kaj Li diris: Mi ka&scirc;os Mian viza&gcirc;on for de ili,<lb/>
         Mi vidos, kia estos ilia fino;<lb/>
         &Ccirc;ar ili estas generacio perfida,<lb/>
         Infanoj, kiuj ne havas en si fidelecon.<lb/></l>
  <l n='21'>Ili incitis Min per ne-dio,<lb/>
         Kolerigis Min per siaj vanta&jcirc;oj:<lb/>
         Tial Mi incitos ilin per ne-popolo,<lb/>
         Per popolo malnobla Mi ilin kolerigos.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar fajro ekflamis en Mia kolero,<lb/>
         Kaj &gcirc;i brulas &gcirc;is la profundoj de &Scirc;eol,<lb/>
         Kaj &gcirc;i ruinigas la teron kaj &gcirc;iajn produktojn,<lb/>
         Kaj &gcirc;i bruligas la bazojn de la montoj.<lb/></l>
  <l n='23'>Mi amasigos super ili malfeli&ccirc;ojn;<lb/>
         Miajn sagojn Mi &ccirc;iujn eluzos kontra&ubreve; ilin.<lb/></l>
  <l n='24'>Ili konsumi&gcirc;os de malsato<lb/>
         Kaj senforti&gcirc;os de febro kaj de turmenta epidemio;<lb/>
         Kaj la dentojn de bestoj Mi venigos sur ilin<lb/>
         Kun la veneno de rampantoj sur la tero.<lb/></l>
  <l n='25'>Ekstere ekstermos glavo,<lb/>
         Kaj en la domoj teruro,<lb/>
         Junulon kaj junulinon,<lb/>
         Su&ccirc;infanon kun grizharulo.<lb/></l>
  <l n='26'>Mi dirus: Mi disblovos ilin,<lb/>
         Mi neniigos la memoron pri ili inter la homoj;<lb/></l>
  <l n='27'>Se Mi ne timus, ke &ccirc;agrenus Min la malamikoj,<lb/>
         Ke eble fieri&gcirc;us iliaj premantoj,<lb/>
         Kaj dirus: Nia mano estas potenca,<lb/>
         Kaj ne la Eternulo faris &ccirc;ion &ccirc;i tion.<lb/></l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar ili estas popolo, kiu perdis la prudenton,<lb/>
         Kaj komprenadon ili ne havas.<lb/></l>
  <l n='29'>Se ili estus prudentaj, ili tion komprenus;<lb/>
         Ili pripensus, kia estos ilia fino.<lb/></l>
  <l n='30'>Kiel povus unu persekuti milon<lb/>
         Kaj du forkurigi dek milojn,<lb/>
         Se ilia Defendanto ilin ne vendus<lb/>
         Kaj la Eternulo ilin ne transdonus?<lb/></l>
  <l n='31'>Ilia defendanto ne estas ja kiel nia Defendanto,<lb/>
         Niaj malamikoj mem tion povas ju&gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar el la vinberbran&ccirc;oj de Sodom estas iliaj vinberbran&ccirc;oj<lb/>
         Kaj el la kampoj de Gomora;<lb/>
         Iliaj beroj estas beroj venenaj,<lb/>
         Vinberojn maldol&ccirc;ajn ili havas.<lb/></l>
  <l n='33'>Galo de drakoj estas ilia vino,<lb/>
         Kaj pereiga veneno de aspidoj.<lb/></l>
  <l n='34'>&Ccirc;u tio ne estas ka&scirc;ita &ccirc;e Mi,<lb/>
         Sigelita en Mia trezorejo?<lb/></l>
  <l n='35'>&Ccirc;e Mi estas ven&gcirc;o kaj repago,<lb/>
         &Gcirc;is la tago, kiam ek&scirc;anceli&gcirc;os ilia piedo;<lb/>
         &Ccirc;ar proksima estas la tago de ilia malfeli&ccirc;o,<lb/>
         Kaj rapide venos tio, kio estas destinita por ili.<lb/></l>
  <l n='36'>&Ccirc;ar la Eternulo ju&gcirc;os Sian popolon,<lb/>
         Kaj Li kompatos Siajn sklavojn,<lb/>
         Kiam Li vidos, ke malaperis ilia forto,<lb/>
         Ke jam ne ekzistas malliberulo nek liberulo.<lb/></l>
  <l n='37'>Kaj Li diros: Kie estas iliaj dioj,<lb/>
         La fortika&jcirc;o, kiun ili fidis;<lb/></l>
  <l n='38'>Kiuj man&gcirc;is la sebon de iliaj bu&ccirc;oferoj,<lb/>
         Trinkis la vinon de iliaj ver&scirc;oferoj?<lb/>
         Ili levi&gcirc;u kaj helpu vin,<lb/>
         Ili estu &scirc;irmo por vi!<lb/></l>
  <l n='39'>Vidu nun, ke estas Mi, Mi sola,<lb/>
         Kaj ne ekzistas dio krom Mi;<lb/>
         Mi mortigas kaj vivigas;<lb/>
         Mi frapas kaj resanigas;<lb/>
         Kaj neniu povas savi el Mia mano.<lb/></l>
  <l n='40'>Mi levos al la &ccirc;ielo Mian manon,<lb/>
         Kaj Mi diros: Mi vivas eterne.<lb/></l>
  <l n='41'>Kiam Mi akrigos Mian brilantan glavon<lb/>
         Kaj Mia mano komencos la ju&gcirc;adon,<lb/>
         Tiam Mi reven&gcirc;os al Miaj malamikoj,<lb/>
         Kaj al Miaj malamantoj Mi repagos.<lb/></l>
  <l n='42'>Mi ebriigos Miajn sagojn per sango,<lb/>
         Kaj Mia glavo man&gcirc;os karnon,<lb/>
         El la sango de mortigitoj kaj kaptitoj,<lb/>
         El la kapoj de la estroj de la malamikoj.<lb/></l>
  <l n='43'>Gloru, ho gentoj, Lian popolon;<lb/>
         &Ccirc;ar Li ven&gcirc;os pro la sango de Siaj sklavoj,<lb/>
         Kaj Li redonos ven&gcirc;on al Siaj malamikoj<lb/>
         Kaj pekliberigos Sian teron kaj Sian popolon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Kaj Moseo venis kaj eldiris &ccirc;iujn vortojn de &ccirc;i tiu kanto
    anta&ubreve; la oreloj de la popolo, li kaj Josuo, filo de Nun.</l>
  <l n='45'>Kaj
    kiam Moseo finis la paroladon de &ccirc;iuj &ccirc;i tiuj vortoj anta&ubreve; la
    tuta Izrael,</l>
  <l n='46'>tiam li diris al ili: Enmetu en vian koron &ccirc;iujn
    vortojn, per kiuj mi avertas vin hodia&ubreve;, kaj transdonu ilin al
    viaj gefiloj, por ke ili penu plenumi &ccirc;iujn vortojn de &ccirc;i tiu
    instruo.</l>
  <l n='47'>&Ccirc;ar ne malgrava afero &gcirc;i estas por vi; sed &gcirc;i estas
    via vivo, kaj per &ccirc;i tiu afero vi longe vivos sur la tero, al kiu
    vi iras trans Jordanon, por ekposedi &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='48'>Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo en la sama tago, dirante:</l>
  <l n='49'>Supreniru sur &ccirc;i tiun monton Abarim, sur la monton Nebo, kiu
    estas en la lando Moaba, kontra&ubreve; Jeri&hcirc;o; kaj rigardu la landon
    Kanaanan, kiun Mi donas al la Izraelidoj kiel poseda&jcirc;on;</l>
  <l n='50'>kaj
    mortu sur la monto, sur kiun vi supreniras, kaj alkolekti&gcirc;u al
    via popolo, kiel mortis Aaron, via frato, sur la monto Hor, kaj
    alkolekti&gcirc;is al sia popolo:</l>
  <l n='51'>pro tio, ke vi pekis kontra&ubreve; Mi
    inter la Izraelidoj &ccirc;e la Akvo de Malpaco en Kade&scirc;, en la dezerto
    Cin; pro tio, ke vi ne aperigis Mian sanktecon inter la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='52'>&Ccirc;ar de malproksime vi vidos la landon, sed vi ne
    eniros tien, en la landon, kiun mi donas al la Izraelidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='33'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen estas la beno, per kiu benis Moseo, la Dia homo, la
    Izraelidojn anta&ubreve; sia morto.</l>
  <l n='2'>Li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='2'>La Eternulo venis de Sinaj<lb/>
         Kaj eklumis al ili de Seir;<lb/>
         Li ekbrilis de la monto Paran<lb/>
         Kaj venis el milmiloj da sanktuloj;<lb/>
         &Ccirc;e Lia dekstra flanko estas fajro de le&gcirc;o por ili.<lb/></l>
  <l n='3'>Vere Li amas la popolojn;<lb/>
         &Ccirc;iuj Liaj sanktuloj estas en Via mano;<lb/>
         Kaj ili falis anta&ubreve; Viaj piedoj,<lb/>
         Por a&ubreve;skulti Viajn vortojn.<lb/></l>
  <l n='4'>Instruon transdonis al ni Moseo,<lb/>
         Hereda&jcirc;on por la komunumo de Jakob.<lb/></l>
  <l n='5'>Kaj li fari&gcirc;is re&gcirc;o en Je&scirc;urun,<lb/>
         Kiam kunvenis la &ccirc;efoj de la popolo,<lb/>
         Kune la triboj de Izrael.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Vivu Ruben, kaj li ne mortu;<lb/>
         Kaj liaj viroj ne estu malmultaj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj &ccirc;i tion pri Jehuda li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>A&ubreve;du, ho Eternulo, la vo&ccirc;on de Jehuda,<lb/>
         Kaj alkonduku lin al lia popolo;<lb/>
         Per siaj manoj li sin defendos,<lb/>
         Kaj Vi estu helpanto kontra&ubreve; liaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj pri Levi li diris:<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>Viaj signoj de lumo kaj de justo estu por Via sankta viro,<lb/>
         Kiun Vi elprovis en Masa,<lb/>
         Kun kiu Vi malpacis &ccirc;e la Akvo de Malpaco;<lb/></l>
  <l n='9'>Kiu diras pri sia patro kaj pri sia patrino:<lb/>
         Mi ne vidis ilin;<lb/>
         Kiu ne rekonis siajn fratojn<lb/>
         Kaj ne konis siajn filojn:<lb/>
         &Ccirc;ar ili observis Viajn dirojn<lb/>
         Kaj gardis Vian interligon;<lb/></l>
  <l n='10'>Ili instruu Viajn le&gcirc;ojn al Jakob<lb/>
         Kaj Vian instruon al Izrael;<lb/>
         Ili metu incenson anta&ubreve; Vian viza&gcirc;on,<lb/>
         Kaj bruloferojn sur Vian altaron.<lb/></l>
  <l n='11'>Benu, ho Eternulo, lian forton,<lb/>
         Kaj favoru la faron de liaj manoj;<lb/>
         Frapu la lumbon de tiuj, kiuj levi&gcirc;as kontra&ubreve; lin,<lb/>
         Kaj de liaj malamantoj, ke ili ne povu relevi&gcirc;i.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Pri Benjamen li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='12'>La amato de la Eternulo lo&gcirc;os sendan&gcirc;ere &ccirc;e Li;<lb/>
         Li protektas lin &ccirc;iutage,<lb/>
         Kaj inter Liaj brakoj li ripozas.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj pri Jozef li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='13'>Benita de la Eternulo estas lia tero,<lb/>
         Per donoj de la &ccirc;ielo, per roso,<lb/>
         Kaj per la profunda&jcirc;o, ku&scirc;anta malsupre,<lb/></l>
  <l n='14'>Kaj per donoj, produktataj de la suno,<lb/>
         Kaj per donoj, kiujn eligas la lunoj,<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj per la plejbona&jcirc;oj de la antikvaj montoj,<lb/>
         Kaj per la donoj de la eternaj montetoj,<lb/></l>
  <l n='16'>Kaj per la donoj de la tero kaj de &gcirc;ia abundeco.<lb/>
         Kaj la favoro de Tiu, kiu aperis en la arbeta&jcirc;o,<lb/>
         Venu sur la kapon de Jozef<lb/>
         Kaj sur la verton de la elektito inter liaj fratoj.<lb/></l>
  <l n='17'>Lia unuenaskita bovido estas belega,<lb/>
         Kaj liaj kornoj estas kiel kornoj de bubalo;<lb/>
         Per ili li kornobatos &ccirc;iujn popolojn kune &gcirc;is la randoj de<lb/>
              la tero.<lb/>
         Tio estas la dekmiloj de Efraim,<lb/>
         Tio estas la miloj de Manase.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj pri Zebulun li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='18'>&Gcirc;oju, Zebulun, &ccirc;e via eliro;<lb/>
         Kaj Isa&hcirc;ar, en viaj tendoj.<lb/></l>
  <l n='19'>La popolojn ili vokas sur la monton;<lb/>
         Tie ili oferbu&ccirc;as oferojn de justeco;<lb/>
         &Ccirc;ar ili nutras sin per la ri&ccirc;a&jcirc;o de la maro,<lb/>
         Kaj per trezoroj, ka&scirc;itaj en la sablo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj pri Gad li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='20'>Benata estu la disvastiganto de Gad;<lb/>
         Kiel leono li ku&scirc;as,<lb/>
         Kaj li dis&scirc;iras brakon kune kun la verto.<lb/></l>
  <l n='21'>Li elrigardis al si komenca&jcirc;on,<lb/>
         &Ccirc;ar tie la le&gcirc;donanto destinis por li parton;<lb/>
         Kaj li venis kun la &ccirc;efoj de la popolo,<lb/>
         Plenumis la justecon de la Eternulo<lb/>
         Kaj Liajn decidojn pri Izrael.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj pri Dan li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='22'>Dan estas juna leono,<lb/>
         Kiu elsaltas el Ba&scirc;an.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj pri Naftali li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='23'>Naftali estas sata de favoro<lb/>
         Kaj plena de beno de la Eternulo;<lb/>
         Okcidenton kaj sudon li posedu.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj pri A&scirc;er li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='24'>Benita inter la filoj estas A&scirc;er;<lb/>
         Li estu amata de siaj fratoj,<lb/>
         Kaj li trempu en oleo sian piedon;<lb/></l>
  <l n='25'>Fero kaj kupro estu viaj rigliloj;<lb/>
         Kaj dum via tuta vivo da&ubreve;ru via bonstato.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='26'>Ne ekzistas simila al Dio, ho Je&scirc;urun,<lb/>
         Kiu sidas en la &ccirc;ielo por via helpo,<lb/>
         En Sia majesto en la nuboj.<lb/></l>
  <l n='27'>La Dio antikva estas lo&gcirc;ejo,<lb/>
         Kaj malsupre estas brakoj eternaj.<lb/>
         Kaj Li forpelis de anta&ubreve; vi la malamikon,<lb/>
         Kaj diris: Ekstermu.<lb/></l>
  <l n='28'>Kaj Izrael lo&gcirc;as sendan&gcirc;ere, sola;<lb/>
         La fonto de Jakob estas sur tero de greno kaj mosto,<lb/>
         Kaj lia &ccirc;ielo gutigas roson.<lb/></l>
  <l n='29'>Feli&ccirc;a vi estas, ho Izrael!<lb/>
         Kiu estas simila al vi, popolo helpata de la Eternulo,<lb/>
         La &scirc;ildo de via helpo kaj la glavo de via gloro?<lb/>
         Flatos vin viaj malamikoj,<lb/>
         Kaj vi pa&scirc;ados sur iliaj alta&jcirc;oj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='34'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Moseo supreniris de la stepo de Moab sur la monton Nebo,
    sur la supron de Pisga, kiu estas kontra&ubreve; Jeri&hcirc;o. Kaj la Eternulo
    montris al li la tutan landon Gilead, &gcirc;is Dan,</l>
  <l n='2'>kaj la tutan
    teron de Naftali kaj la teron de Efraim kaj Manase kaj la tutan
    teron de Jehuda &gcirc;is la ekstrema maro,</l>
  <l n='3'>kaj la teron sudan kaj la
    distrikton de la valo de Jeri&hcirc;o, la urbo de Palmoj, &gcirc;is Coar.</l>
  <l n='4'>Kaj la Eternulo diris al li: Jen estas la lando, pri kiu Mi &jcirc;uris
    al Abraham, al Isaak, kaj al Jakob, dirante: Al via idaro Mi &gcirc;in
    donos. Mi vidigis &gcirc;in al vi per viaj okuloj, sed tien vi ne
    eniros.</l>
  <l n='5'>Kaj mortis tie Moseo, la servanto de la Eternulo, en la
    lando Moaba, la&ubreve; la diro de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj li estas
    enterigita en la valo en la lando Moaba, kontra&ubreve; Bet-Peor; kaj
    neniu scias lian tombon &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  <l n='7'>Kaj Moseo havis la a&gcirc;on de
    cent dudek jaroj, kiam li mortis; ne malakri&gcirc;is lia okulo, kaj ne
    malaperis lia fre&scirc;eco.</l>
  <l n='8'>Kaj la Izraelidoj priploris Moseon sur
    la stepoj de Moab dum tridek tagoj. Kaj pasis la tagoj de plorado
    kaj funebrado pri Moseo.</l>
  <l n='9'>Kaj Josuo, filo de Nun, estis plena de
    spirito de sa&gcirc;eco, &ccirc;ar Moseo metis siajn manojn sur lin; kaj la
    Izraelidoj a&ubreve;skultis lin, kaj agis, kiel la Eternulo ordonis al
    Moseo.</l>
  <l n='10'>Ne aperis plu en Izrael profeto tia, kiel Moseo, kiun
    la Eternulo konis, viza&gcirc;on kontra&ubreve; viza&gcirc;o;</l>
  <l n='11'>koncerne &ccirc;iujn
    signojn kaj miraklojn, kiujn la Eternulo sendis lin fari en la
    lando Egipta super Faraono kaj super &ccirc;iuj liaj servantoj kaj
    super lia tuta lando,</l>
  <l n='12'>kaj koncerne la tutan potencon, kaj
    &ccirc;iujn mirindajn kaj grandajn farojn, kiujn Moseo faris anta&ubreve; la
    okuloj de la tuta Izrael.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JOSUO -->

        <div type='book' n='06' id='libro_jos' rend='doc'>

          <index index='content' level1='JOSUO'/>
          <head>JOSUO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post la morto de Moseo, servanto de la Eternulo, la Eternulo
    diris al Josuo, filo de Nun, helpanto de Moseo, jene:</l>
  <l n='2'>Mia
    servanto Moseo mortis; kaj nun levi&gcirc;u, transiru &ccirc;i tiun Jordanon,
    vi kaj &ccirc;i tiu tuta popolo, en la landon, kiun Mi donas al ili, al
    la Izraelidoj.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;iun lokon, sur kiun pa&scirc;os la plando de via
    piedo, Mi donas al vi, kiel Mi diris al Moseo.</l>
  <l n='4'>De la dezerto
    kaj de &ccirc;i tiu Lebanon &gcirc;is la granda rivero, la rivero E&ubreve;frato, la
    tuta lando de la &Hcirc;etidoj, &gcirc;is la Granda Maro okcidente, estu viaj
    limoj.</l>
  <l n='5'>Neniu rezistos al vi dum via tuta vivo; kiel Mi estis
    kun Moseo, tiel Mi estos kun vi; Mi ne foriros de vi kaj Mi ne
    forlasos vin.</l>
  <l n='6'>Estu forta kaj kura&gcirc;a; &ccirc;ar vi ekposedigos al &ccirc;i
    tiu popolo la landon, pri kiu Mi &jcirc;uris al iliaj patroj, ke Mi
    donos &gcirc;in al ili.</l>
  <l n='7'>Nur estu forta kaj tre kura&gcirc;a, penante agi
    la&ubreve; la tuta instruo, kiun donis al vi Mia servanto Moseo; ne
    deklini&gcirc;u de &gcirc;i dekstren nek maldekstren, por ke vi sukcesu &ccirc;ie,
    kien vi iros.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;i tiu libro de la instruo ne fori&gcirc;u de via bu&scirc;o,
    sed meditu pri &gcirc;i tage kaj nokte, por ke vi zorge plenumu &ccirc;ion,
    kio estas skribita en &gcirc;i; &ccirc;ar tiam vi havos feli&ccirc;on sur viaj
    vojoj, kaj tiam vi havos sukceson.</l>
  <l n='9'>Jen Mi ordonis al vi: estu
    forta kaj kura&gcirc;a; ne havu teruron kaj ne timu; &ccirc;ar kun vi estas
    la Eternulo, via Dio, &ccirc;ie, kien vi iros.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj Josuo ordonis al la oficistoj de la popolo, dirante:</l>
  <l n='11'>Iru tra la tendaro, kaj ordonu al la popolo, dirante: Pretigu por
    vi man&gcirc;a&jcirc;on, &ccirc;ar post tri tagoj vi transiros &ccirc;i tiun Jordanon,
    por iri ekposedi la landon, kiun la Eternulo, via Dio, donas al
    vi kiel poseda&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj al la Rubenidoj kaj al la Gadidoj kaj al la duontribo de
    Manase, Josuo diris jene:</l>
  <l n='13'>Memoru la aferon, kiun ordonis al vi
    Moseo, servanto de la Eternulo, dirante: La Eternulo, via Dio,
    ripozigis vin, kaj donis al vi &ccirc;i tiun teron;</l>
  <l n='14'>viaj edzinoj,
    viaj infanoj, kaj viaj brutoj restos sur la tero, kiun donis al
    vi Moseo transe de Jordan; kaj vi iru armitaj anta&ubreve; viaj fratoj,
    &ccirc;iuj, kiuj ta&ubreve;gas por la milito, kaj helpu ilin,</l>
  <l n='15'>&gcirc;is la
    Eternulo ripozigos viajn fratojn, kiel vin, kaj ili anka&ubreve;
    ekposedos la teron, kiun la Eternulo, via Dio, donas al ili; tiam
    vi reiros sur la teron de via posedado, kaj vi posedos &gcirc;in, kiun
    donis al vi Moseo, servanto de la Eternulo, transe de Jordan, sur
    la flanko de sunlevi&gcirc;o.</l>
  <l n='16'>Kaj ili respondis al Josuo, dirante:
    &Ccirc;ion, kion vi ordonis, ni faros, kaj &ccirc;ien, kien vi sendos nin, ni
    iros.</l>
  <l n='17'>Tute tiel, kiel ni obeis Moseon, ni obeos vin; nur la
    Eternulo, via Dio, estu kun vi, kiel Li estis kun Moseo.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;iu,
    kiu malobeos vian diron kaj ne a&ubreve;skultos viajn vortojn en &ccirc;io,
    kion vi ordonis al li, estos mortigita. Nur estu forta kaj
    kura&gcirc;a.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Josuo, filo de Nun, sendis el &Scirc;itim du esplorrigardantojn
    sekrete, dirinte: Iru, pririgardu la landon kaj Jeri&hcirc;on. Kaj ili
    iris, kaj venis en la domon de mal&ccirc;astistino, kies nomo estis
    Ra&hcirc;ab, kaj ili dormis tie.</l>
  <l n='2'>Kaj oni diris al la re&gcirc;o de Jeri&hcirc;o
    jene: Jen venis &ccirc;i tien en la nokto viroj el la Izraelidoj, por
    esplorrigardi la landon.</l>
  <l n='3'>Tiam la re&gcirc;o de Jeri&hcirc;o sendis al
    Ra&hcirc;ab, por diri: Elirigu la virojn, kiuj venis al vi, kiuj venis
    en vian domon; &ccirc;ar por esplorrigardi la tutan landon ili venis.</l>
  <l n='4'>Sed la virino prenis la du virojn kaj ka&scirc;is ilin, kaj diris:
    Efektive venis al mi la viroj, sed mi ne scias, el kie ili estas;</l>
  <l n='5'>kaj kiam en la mallumo oni estis fermontaj la pordegon, la
    viroj eliris; mi ne scias, kien la viroj iris; postkuru ilin
    rapide, &ccirc;ar vi kuratingos ilin.</l>
  <l n='6'>Sed &scirc;i suprenirigis ilin sur la
    tegmenton, kaj ka&scirc;is ilin en la trunkoj de lino, kiuj ku&scirc;is &ccirc;e &scirc;i
    sur la tegmento.</l>
  <l n='7'>La viroj postkuris ilin en la direkto al
    Jordan &gcirc;is la transirejo; kaj la pordegon oni fermis, post kiam
    eliris la postkurantoj.</l>
  <l n='8'>Kaj anta&ubreve; ol la ka&scirc;itoj ku&scirc;i&gcirc;is, &scirc;i
    supreniris al ili sur la tegmenton,</l>
  <l n='9'>kaj &scirc;i diris al la viroj:
    Mi scias, ke la Eternulo transdonis al vi la landon kaj ke teruro
    pri vi falis sur nin kaj ke timuli&gcirc;is anta&ubreve; vi &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de
    la lando;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar ni a&ubreve;dis, ke la Eternulo sekigis anta&ubreve; vi la
    akvon de la Ru&gcirc;a Maro, kiam vi eliris el Egiptujo, kaj kiel vi
    agis kun la du re&gcirc;oj de la Amoridoj, kiuj estis transe de Jordan,
    kun Si&hcirc;on kaj kun Og, kiujn vi ekstermis.</l>
  <l n='11'>Ni a&ubreve;dis, kaj
    ektimis nia koro, kaj en neniu restis kura&gcirc;o anta&ubreve; vi; &ccirc;ar la
    Eternulo, via Dio, estas Dio en la &ccirc;ielo supre kaj sur la tero
    malsupre.</l>
  <l n='12'>Kaj nun &jcirc;uru al mi per la Eternulo, ke &ccirc;ar mi faris
    favorkora&jcirc;on al vi, tial anka&ubreve; vi faros favorkora&jcirc;on al la domo
    de mia patro; kaj donu al mi signon de vereco,</l>
  <l n='13'>ke vi konservos
    la vivon al mia patro kaj al mia patrino kaj al miaj fratoj kaj
    al miaj fratinoj, kaj al &ccirc;iu, kiun ili havas, kaj vi savos niajn
    animojn kontra&ubreve; morto.</l>
  <l n='14'>Kaj la viroj diris al &scirc;i: Nia animo
    mortu anstata&ubreve; via, se vi ne rakontos pri &ccirc;i tiu nia afero; kaj
    kiam la Eternulo donos al ni la landon, tiam ni faros al vi
    favorkora&jcirc;on kaj fidela&jcirc;on.</l>
  <l n='15'>Kaj &scirc;i malsuprenigis ilin per
    &scirc;nuro tra la fenestro; &ccirc;ar &scirc;ia domo estis en la muro de la urbo,
    kaj &scirc;i lo&gcirc;is en la muro.</l>
  <l n='16'>Kaj &scirc;i diris al ili: Iru sur la
    monton, por ke ne renkontu vin la postkurantoj, kaj ka&scirc;u vin tie
    dum tri tagoj, &gcirc;is la postkurantoj revenos; kaj poste vi iros
    vian vojon.</l>
  <l n='17'>Kaj la viroj diris al &scirc;i: Jen kiamaniere ni estos
    liberaj de via &jcirc;uro, per kiu vi &jcirc;urigis nin:</l>
  <l n='18'>jen ni venos en
    la landon, kaj vi alligu al la fenestro la ru&gcirc;an &scirc;nuron, per kiu
    vi nin malsuprenigis; kaj vian patron kaj vian patrinon kaj viajn
    fratojn kaj la tutan familion de via patro kolektu al vi en la
    domon;</l>
  <l n='19'>kaj se iu eliros el la pordo de via domo eksteren, lia
    sango estos sur lia kapo, kaj ni estos senkulpaj; kaj pri &ccirc;iu,
    kiu estos kun vi en la domo, lia sango estos sur nia kapo, se ies
    mano lin tu&scirc;os.</l>
  <l n='20'>Sed se vi rakontos &ccirc;i tiun nian aferon, tiam
    ni estos liberaj de via &jcirc;uro, per kiu vi &jcirc;urigis nin.</l>
  <l n='21'>Kaj &scirc;i
    diris: &Gcirc;i estu, kiel vi diris. Kaj &scirc;i foririgis ilin, kaj ili
    iris; kaj &scirc;i alligis la ru&gcirc;an &scirc;nuron al la fenestro.</l>
  <l n='22'>Kaj ili
    iris, kaj venis sur la monton, kaj restis tie dum tri tagoj, &gcirc;is
    revenis la postkurantoj. Kaj la postkurantoj ser&ccirc;is sur la tuta
    vojo, kaj ne trovis.</l>
  <l n='23'>Tiam la du viroj iris returne, kaj
    malsupreniris de la monto, kaj transi&gcirc;is, kaj venis al Josuo,
    filo de Nun, kaj rakontis al li &ccirc;ion, kio okazis al ili.</l>
  <l n='24'>Kaj
    ili diris al Josuo: La Eternulo transdonis en nian manon la tutan
    landon, kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la lando havas timon anta&ubreve; ni.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Josuo levi&gcirc;is frue matene, kaj ili elmovi&gcirc;is de &Scirc;itim kaj
    alvenis al Jordan, li kaj &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj ili tradormis tie
    la nokton, anta&ubreve; ol transiri.</l>
  <l n='2'>Kaj post paso de tri tagoj la
    oficistoj iris tra la tendaro,</l>
  <l n='3'>kaj ordonis al la popolo,
    dirante: Kiam vi ekvidos la keston de interligo de la Eternulo,
    via Dio, kaj la pastrojn Levidojn, kiuj portas &gcirc;in, tiam ekmovi&gcirc;u
    de viaj lokoj kaj iru post ili.</l>
  <l n='4'>Sed inter vi kaj &gcirc;i devas esti
    interspaco de &ccirc;irka&ubreve; du mil ulnoj da mezuro; ne alproksimi&gcirc;u al
    &gcirc;i, por ke vi sciu la vojon, la&ubreve; kiu vi devas iri; &ccirc;ar vi ne iris
    la&ubreve; tiu vojo anta&ubreve;e.</l>
  <l n='5'>Kaj Josuo diris al la popolo: Sanktigu
    vin, &ccirc;ar morga&ubreve; la Eternulo faros inter vi miraklojn.</l>
  <l n='6'>Kaj Josuo
    diris al la pastroj jene: Prenu la keston de interligo, kaj
    preteriru anta&ubreve; la popolo. Kaj ili prenis la keston de interligo,
    kaj preteriris anta&ubreve; la popolo.</l>
  <l n='7'>Kaj la Eternulo diris al Josuo:
    En &ccirc;i tiu tago Mi komencos altigi vin anta&ubreve; la okuloj de la tuta
    Izrael, por ke ili sciu, ke kiel Mi estis kun Moseo, tiel Mi
    estos kun vi.</l>
  <l n='8'>Kaj vi ordonu al la pastroj, kiuj portas la
    keston de interligo, dirante: Kiam vi venos al la rando de la
    akvo de Jordan, tiam stari&gcirc;u en Jordan.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj Josuo diris al la Izraelidoj: Aliru &ccirc;i tien, kaj a&ubreve;skultu
    la vortojn de la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='10'>Kaj Josuo diris: Per tio
    vi ekscios, ke la vivanta Dio estas inter vi, kaj ke Li forpelos
    de anta&ubreve; vi la Kanaanidojn kaj la &Hcirc;etidojn kaj la &Hcirc;ividojn kaj la
    Perizidojn kaj la Girga&scirc;idojn kaj la Amoridojn kaj la Jebusidojn:</l>
  <l n='11'>jen la kesto de interligo de la Sinjoro de la tuta tero
    transiros anta&ubreve; vi Jordanon.</l>
  <l n='12'>Kaj nun prenu al vi dek du virojn
    el la triboj de Izrael, po unu viro el &ccirc;iu tribo.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam la
    plandoj de la piedoj de la pastroj, kiuj portas la keston de la
    Eternulo, la Sinjoro de la tuta tero, haltos en la akvo de
    Jordan, la akvo de Jordan detiri&gcirc;os, la akvo, kiu fluas de supre;
    kaj &gcirc;i stari&gcirc;os, kiel unu muro.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam la popolo elmovi&gcirc;is
    el siaj tendoj, por transiri Jordanon, kaj la pastroj, kiuj
    portis la keston de interligo, estis anta&ubreve; la popolo,</l>
  <l n='15'>kaj kiam
    la portantoj de la kesto venis al Jordan, kaj la piedoj de la
    pastroj, kiuj portis la keston, trempi&gcirc;is en la rando de la akvo
    (kaj Jordan estis plena &ccirc;e &ccirc;iuj siaj bordoj dum la tuta tempo de
    rikoltado),</l>
  <l n='16'>tiam la akvo, kiu fluis de supre, haltis, stari&gcirc;is
    kiel unu muro, tre malproksime, &ccirc;e la urbo Adam, kiu estas apud
    Cartan; kaj la akvo, kiu fluis al la maro de la stepo, al la Sala
    Maro, tute foriris. Kaj la popolo transiris kontra&ubreve; Jeri&hcirc;o.</l>
  <l n='17'>Kaj la pastroj, kiuj portis la keston de interligo de la
    Eternulo, staris forte sur seka tero meze de Jordan, kaj la tuta
    Izrael iris trans seka tero, &gcirc;is la tuta popolo transiris
    Jordanon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam la tuta popolo transiris Jordanon, la Eternulo diris
    al Josuo jene:</l>
  <l n='2'>Prenu al vi el la popolo dek du virojn, po unu
    viro el &ccirc;iu tribo,</l>
  <l n='3'>kaj ordonu al ili, dirante: Prenu al vi de
    &ccirc;i tie, el la mezo de Jordan, kie firme staris la piedoj de la
    pastroj, dek du &scirc;tonojn, kaj transportu ilin kun vi, kaj metu
    ilin sur la nokthaltejo, kie vi pasigos &ccirc;i tiun nokton.</l>
  <l n='4'>Kaj
    Josuo alvokis la dek du virojn, kiujn li destinis el la
    Izraelidoj, po unu viro el &ccirc;iu tribo;</l>
  <l n='5'>kaj Josuo diris al ili:
    Iru anta&ubreve; la kesto de la Eternulo, via Dio, en la mezo de Jordan,
    kaj levu al vi sur vian &scirc;ultron &ccirc;iu po unu &scirc;tono, la&ubreve; la nombro
    de la triboj de la Izraelidoj;</l>
  <l n='6'>por ke &ccirc;i tio estu signo inter
    vi. Se viaj infanoj morga&ubreve; demandos vin, dirante: Pro kio estas
    &ccirc;e vi &ccirc;i tiuj &scirc;tonoj?</l>
  <l n='7'>tiam vi diros al ili: Pro tio, ke
    disflanki&gcirc;is la akvo de Jordan anta&ubreve; la kesto de interligo de la
    Eternulo; kiam &gcirc;i iris trans Jordanon, disflanki&gcirc;is la akvo de
    Jordan. Kaj &ccirc;i tiuj &scirc;tonoj estos memoriga&jcirc;o por la Izraelidoj
    eterne.</l>
  <l n='8'>Kaj la Izraelidoj faris tiel, kiel ordonis Josuo; kaj
    ili prenis dek du &scirc;tonojn el meze de Jordan, kiel la Eternulo
    diris al Josuo, la&ubreve; la nombro de la triboj de la Izraelidoj; kaj
    ili transportis ilin kun si al la nokthaltejo, kaj ku&scirc;igis ilin
    tie.</l>
  <l n='9'>Kaj dek du &scirc;tonojn Josuo starigis meze de Jordan, sur la
    loko, sur kiu staris la piedoj de la pastroj, kiuj portis la
    keston de interligo; kaj ili restis tie &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  <l n='10'>Kaj la
    pastroj, kiuj portis la keston, staris meze de Jordan, &gcirc;is
    fini&gcirc;is &ccirc;io, kion la Eternulo ordonis al Josuo diri al la popolo,
    konforme al &ccirc;io, kion Moseo ordonis al Josuo. Kaj la popolo
    rapide transiris.</l>
  <l n='11'>Kaj kiam la tuta popolo transiris, tiam
    transiris la kesto de la Eternulo kaj la pastroj anta&ubreve; la popolo.</l>
  <l n='12'>Kaj la Rubenidoj kaj la Gadidoj kaj la duontribo de Manase
    transiris armitaj anta&ubreve; la Izraelidoj, kiel diris al ili Moseo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;irka&ubreve; kvardek mil armitaj militistoj transiris anta&ubreve; la
    Eternulo por la milito, sur la stepon de Jeri&hcirc;o.</l>
  <l n='14'>En tiu tago
    la Eternulo altigis Josuon anta&ubreve; la okuloj de la tuta Izrael; kaj
    ili komencis timi lin, kiel ili timis Moseon dum lia tuta vivo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj la Eternulo diris al Josuo jene:</l>
  <l n='16'>Ordonu al la pastroj,
    kiuj portas la keston de atesto, ke ili supreniru el Jordan.</l>
  <l n='17'>Kaj Josuo ordonis al la pastroj, dirante: Supreniru el Jordan.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam la pastroj, kiuj portis la keston de interligo de la
    Eternulo, supreniris el Jordan, kaj kiam la plandoj de la pastroj
    levi&gcirc;is sur la sekan teron, la akvo de Jordan reiris al sia loko
    kaj ekfluis kiel anta&ubreve;e la&ubreve; &ccirc;iuj siaj bordoj.</l>
  <l n='19'>Kaj la popolo
    eliris el Jordan en la deka tago de la unua monato, kaj ili
    starigis sian tendaron en Gilgal, oriente de Jeri&hcirc;o.</l>
  <l n='20'>Kaj la
    dek du &scirc;tonojn, kiujn ili prenis el Jordan, Josuo starigis en
    Gilgal.</l>
  <l n='21'>Kaj li diris al la Izraelidoj jene: Se en la venonta
    tempo viaj filoj demandos siajn patrojn, dirante: Kion signifas
    &ccirc;i tiuj &scirc;tonoj?</l>
  <l n='22'>tiam diru al viaj filoj jene: Sur seka tero
    Izrael transiris &ccirc;i tiun Jordanon;</l>
  <l n='23'>&ccirc;ar la Eternulo, via Dio,
    elsekigis la akvon de Jordan anta&ubreve; vi, &gcirc;is vi transiris, kiel la
    Eternulo, via Dio, faris kun la Ru&gcirc;a Maro, kiun Li elsekigis
    anta&ubreve; ni, &gcirc;is ni transiris;</l>
  <l n='24'>por ke &ccirc;iuj popoloj de la tero
    sciu, ke la mano de la Eternulo estas forta, kaj por ke ili timu
    la Eternulon, vian Dion, en &ccirc;iu tempo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la Amoridoj, kiuj lo&gcirc;is transe de Jordan
    okcidente, kaj &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la Kanaanidoj, kiuj lo&gcirc;is apud la
    maro, a&ubreve;dis, ke la Eternulo elsekigis la akvon de Jordan anta&ubreve; la
    Izraelidoj, &gcirc;is ili transiris, tiam ektimis ilia koro, kaj ili ne
    havis plu kura&gcirc;on anta&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>En tiu tempo la Eternulo diris al Josuo: Faru al vi &scirc;tonajn
    tran&ccirc;ilojn, kaj cirkumcidu la Izraelidojn denove, duan fojon.</l>
  <l n='3'>Kaj Josuo faris al si &scirc;tonajn tran&ccirc;ilojn, kaj cirkumcidis la
    Izraelidojn sur la monteto Aralot.</l>
  <l n='4'>Kaj jen estas la ka&ubreve;zo, pro
    kiu Josuo cirkumcidis: la tuta popolo, kiu eliris el Egiptujo, la
    virseksuloj, &ccirc;iuj militkapablaj, mortis en la dezerto, sur la
    vojo, kiam ili iris el Egiptujo;</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar cirkumcidita estis la tuta
    popolo, kiu eliris; sed &ccirc;iuj, kiuj naski&gcirc;is en la dezerto, sur la
    vojo, kiam ili iris el Egiptujo, ne estis cirkumciditaj.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar
    dum kvardek jaroj la Izraelidoj iris en la dezerto, &gcirc;is la tuta
    popolo militkapabla, kiu eliris el Egiptujo, elmortis, pro tio,
    ke ili ne obeis la vo&ccirc;on de la Eternulo; al ili la Eternulo
    &jcirc;uris, ke Li ne montros al ili la landon, pri kiu la Eternulo
    &jcirc;uris al iliaj patroj, ke Li donos al ni landon, en kiu fluas
    lakto kaj mielo.</l>
  <l n='7'>Iliajn filojn Li starigis anstata&ubreve; ili. Tiujn
    Josuo cirkumcidis; &ccirc;ar ili estis necirkumciditaj, &ccirc;ar oni ne
    cirkumcidis ilin dum la vojo.</l>
  <l n='8'>Kaj kiam estis finita la
    cirkumcidado de la tuta popolo, ili restis sur sia loko en la
    tendaro, &gcirc;is ili resani&gcirc;is.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo diris al Josuo:
    Hodia&ubreve; Mi derulis de vi la hontinda&jcirc;on de Egiptujo. Kaj tiu loko
    ricevis la nomon Gilgal &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la Izraelidoj staris tendare en Gilgal, kaj faris la
    Paskon en la dek-kvara tago de la monato vespere sur la stepo de
    Jeri&hcirc;o.</l>
  <l n='11'>Kaj ili man&gcirc;is el la produktoj de la tero en la
    sekvanta tago post la Pasko, macojn kaj rostitajn grajnojn en la
    sama tago.</l>
  <l n='12'>Kaj la manao &ccirc;esis fali en la sekvanta tago, post
    kiam ili man&gcirc;is el la produktoj de la tero; kaj la Izraelidoj ne
    plu havis manaon, sed ili man&gcirc;is la produktojn de la lando
    Kanaana en tiu jaro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj okazis, ke kiam Josuo estis apud Jeri&hcirc;o, li levis siajn
    okulojn, kaj ekvidis, ke jen viro staras anta&ubreve; li kaj en sia mano
    li tenas nudigitan glavon. Kaj Josuo aliris al li, kaj diris al
    li: &Ccirc;u vi estas nia, a&ubreve; &ccirc;u el niaj malamikoj?</l>
  <l n='14'>Kaj tiu diris:
    Ne, mi estas militestro de la Eternulo, mi nun venis. Tiam Josuo
    &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere kaj faris adoron, kaj diris al li: Kion mia
    sinjoro diros al sia sklavo?</l>
  <l n='15'>Kaj la militestro de la Eternulo
    diris al Josuo: Demetu viajn &scirc;uojn de viaj piedoj; &ccirc;ar la loko,
    sur kiu vi staras, estas sankta. Kaj Josuo faris tiel.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>(Kaj Jeri&hcirc;o estis fermita kaj &scirc;losita kontra&ubreve; la Izraelidoj;
    neniu eliris, kaj neniu eniris.)</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo diris al
    Josuo: Vidu, Mi transdonis en vian manon Jeri&hcirc;on kaj &gcirc;ian re&gcirc;on
    kaj &gcirc;iajn fortajn militistojn.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;irka&ubreve;iru la urbon &ccirc;iuj
    militistoj, &ccirc;irka&ubreve;iru la urbon unu fojon; tiel faru dum ses
    tagoj.</l>
  <l n='4'>Kaj sep pastroj portu sep trumpetojn jubileajn anta&ubreve; la
    kesto; kaj en la sepa tago &ccirc;irka&ubreve;iru la urbon sep fojojn, kaj la
    pastroj sonigu per la trumpetoj.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam oni ektrumpetos per
    la jubilea korno kaj vi eka&ubreve;dos la sonadon de la trumpeto, tiam
    la tuta popolo ekkriu per la&ubreve;ta vo&ccirc;o; kaj la muro de la urbo
    falos malsupren, kaj la popolo eniru, &ccirc;iu rekte anta&ubreve;en.</l>
  <l n='6'>Kaj
    Josuo, filo de Nun, alvokis la pastrojn, kaj diris al ili: Portu
    la keston de interligo, kaj sep pastroj portu sep jubileajn
    trumpetojn anta&ubreve; la kesto de la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj li diris al la
    popolo: Iru, kaj &ccirc;irka&ubreve;iru la urbon, kaj la armitoj preteriru
    anta&ubreve; la kesto de la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kaj post kiam Josuo tion diris
    al la popolo, sep pastroj, portantaj sep jubileajn trumpetojn
    anta&ubreve; la Eternulo, ekiris kaj ektrumpetis per la trumpetoj; kaj
    la kesto de interligo de la Eternulo iris post ili.</l>
  <l n='9'>Kaj la
    armitoj iris anta&ubreve; la pastroj, kiuj trumpetis per la trumpetoj,
    kaj la resto de la popolo iris post la kesto; oni iris kaj
    trumpetis per trumpetoj.</l>
  <l n='10'>Kaj al la popolo Josuo ordonis,
    dirante: Ne kriu, kaj ne a&ubreve;digu vian vo&ccirc;on, kaj neniu vorto eliru
    el via bu&scirc;o, &gcirc;is la tago, kiam mi diros al vi, ke vi kriu; tiam
    vi krios.</l>
  <l n='11'>Kaj la kesto de la Eternulo ekiris &ccirc;irka&ubreve; la urbo,
    &ccirc;irka&ubreve;iris &gcirc;in unu fojon; kaj ili venis en la tendaron kaj
    tranoktis en la tendaro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj Josuo levi&gcirc;is frue matene, kaj la pastroj ekportis la
    keston de la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj la sep pastroj, kiuj portis sep
    jubileajn trumpetojn anta&ubreve; la kesto de la Eternulo, iris kaj
    sen&ccirc;ese trumpetis per la trumpetoj; kaj la armitoj iris anta&ubreve;
    ili, kaj la resto de la popolo iris post la kesto de la Eternulo,
    kaj oni sen&ccirc;ese trumpetis per trumpetoj.</l>
  <l n='14'>Kaj ili &ccirc;irka&ubreve;iris la
    urbon en la dua tago unu fojon, kaj revenis en la tendaron. Tiel
    oni faris dum ses tagoj.</l>
  <l n='15'>En la sepa tago ili levi&gcirc;is frue,
    kiam montri&gcirc;is la matena &ccirc;ielru&gcirc;o, kaj ili &ccirc;irka&ubreve;iris la urbon en
    la sama maniero sep fojojn; en tiu sola tago ili &ccirc;irka&ubreve;iris la
    urbon sep fojojn.</l>
  <l n='16'>Kaj &ccirc;e la sepa fojo, kiam la pastroj
    trumpetis per la trumpetoj, Josuo diris al la popolo: Ekkriu, &ccirc;ar
    la Eternulo transdonis al vi la urbon.</l>
  <l n='17'>Kaj la urbo estu sub
    anatemo de la Eternulo, &gcirc;i kaj &ccirc;io, kio estas en &gcirc;i; nur la
    mal&ccirc;astistino Ra&hcirc;ab restu viva, &scirc;i kaj &ccirc;iu, kiu estas kun &scirc;i en
    la domo; &ccirc;ar &scirc;i ka&scirc;is la senditojn, kiujn ni sendis.</l>
  <l n='18'>Sed vi
    gardu vin kontra&ubreve; la anatemita&jcirc;o, por ke vi ne anatemi&gcirc;u, se vi
    prenos ion el la anatemita&jcirc;o, kaj por ke vi ne faligu anatemon
    sur la tendaron de Izrael kaj ne malfeli&ccirc;igu &gcirc;in.</l>
  <l n='19'>Kaj la tuta
    ar&gcirc;ento kaj oro, kaj &ccirc;iuj vazoj kupraj kaj feraj, estu
    sanktigitaj al la Eternulo; en la trezorejon de la Eternulo ili
    venos.</l>
  <l n='20'>Kaj la popolo ekkriis, kaj oni ektrumpetis per
    trumpetoj. Kaj kiam la popolo eka&ubreve;dis la sonadon de la trumpeto,
    la popolo ekkriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o; kaj la muro falis malsupren,
    kaj la popolo eniris en la urbon, &ccirc;iu rekte anta&ubreve;en, kaj ili
    prenis la urbon.</l>
  <l n='21'>Kaj ili ekstermis per glavo &ccirc;ion, kio estis
    en la urbo, la virojn kaj virinojn, junulojn kaj maljunulojn,
    bovojn kaj &scirc;afojn kaj azenojn.</l>
  <l n='22'>Kaj al la du viroj, kiuj
    esplorrigardis la landon, Josuo diris: Iru en la domon de la
    mal&ccirc;astistino, kaj elkonduku el tie la virinon, kaj &ccirc;iujn, kiuj
    estas &ccirc;e &scirc;i, kiel vi &jcirc;uris al &scirc;i.</l>
  <l n='23'>Kaj la junuloj
    esplorrigardintoj iris, kaj elkondukis Ra&hcirc;abon kaj &scirc;ian patron
    kaj &scirc;ian patrinon kaj &scirc;iajn fratojn, kaj &ccirc;iujn, kiuj estis &ccirc;e &scirc;i,
    kaj &scirc;ian tutan familion ili elkondukis, kaj starigis ilin ekster
    la tendaron de Izrael.</l>
  <l n='24'>Kaj la urbon oni forbruligis per fajro,
    kaj &ccirc;ion, kio estis en &gcirc;i; nur la ar&gcirc;enton kaj oron kaj la
    kuprajn kaj ferajn vazojn oni donis en la trezorejon de la domo
    de la Eternulo.</l>
  <l n='25'>Kaj la mal&ccirc;astistinon Ra&hcirc;ab, kaj la domon de
    &scirc;ia patro, kaj &ccirc;iujn, kiuj estis kun &scirc;i, Josuo lasis vivaj, kaj
    &scirc;i restis inter Izrael &gcirc;is nun; &ccirc;ar &scirc;i ka&scirc;is la senditojn, kiujn
    Josuo sendis por esplorrigardi Jeri&hcirc;on.</l>
  <l n='26'>Kaj en tiu tempo Josuo
    faris &jcirc;uron, dirante: Malbenita anta&ubreve; la Eternulo estu tiu viro,
    kiu restarigos kaj konstruos &ccirc;i tiun urbon Jeri&hcirc;o. Sur sia
    unuenaskito li &gcirc;in fondos, kaj sur sia plej juna filo li starigos
    &gcirc;iajn pordegojn.</l>
  <l n='27'>Kaj la Eternulo estis kun Josuo, kaj li estis
    fama sur la tuta tero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed la Izraelidoj pekis kontra&ubreve; la anatemo: A&hcirc;an, filo de
    Karmi, filo de Zabdi, filo de Zera&hcirc;, el la tribo de Jehuda,
    prenis el la anatemita&jcirc;o, kaj la kolero de la Eternulo ekflamis
    kontra&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj Josuo sendis virojn el Jeri&hcirc;o al Aj, kiu estis apud Bet-Aven, 
    oriente de Bet-El, kaj li diris al ili jene: Iru kaj
    esplorrigardu la landon. Kaj la viroj iris kaj esplorrigardis
    Ajon.</l>
  <l n='3'>Kaj ili revenis al Josuo, kaj diris al li: Ne iru la tuta
    popolo, nur du mil a&ubreve; tri mil viroj iru kaj venkobatu Ajon; ne
    lacigu tien la tutan popolon, &ccirc;ar ili estas malgrandnombraj.</l>
  <l n='4'>Kaj iris tien el la popolo &ccirc;irka&ubreve; tri mil viroj; sed ili forkuris
    de anta&ubreve; la lo&gcirc;antoj de Aj.</l>
  <l n='5'>Kaj la lo&gcirc;antoj de Aj mortigis el
    ili tridek ses homojn, kaj persekutis ilin de la pordego &gcirc;is
    &Scirc;ebarim, kaj venkobatis ilin sur la deklivo de la monto; kaj
    malkura&gcirc;i&gcirc;is la koro de la popolo kaj fari&gcirc;is kiel akvo.</l>
  <l n='6'>Tiam
    Josuo dis&scirc;iris siajn vestojn, kaj &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere anta&ubreve; la
    keston de la Eternulo, restante tiel &gcirc;is la vespero, li kaj la
    pleja&gcirc;uloj de Izrael; kaj ili &scirc;utis polvon sur siajn kapojn.</l>
  <l n='7'>Kaj Josuo diris: Ho, mia Sinjoro, Eternulo, kial Vi transirigis
    &ccirc;i tiun popolon trans Jordanon, por transdoni nin en la manon de
    la Amoridoj, por pereigi nin? ho, kial ni ne restis sur tiu
    flanko de Jordan?</l>
  <l n='8'>Ho, mia Sinjoro! kion mi povas diri, post
    kiam Izrael turnis sian dorson al siaj malamikoj?</l>
  <l n='9'>Kiam a&ubreve;dos la
    Kanaanidoj kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la lando, ili &ccirc;irka&ubreve;os nin kaj
    ekstermos nian nomon de sur la tero; kaj kion Vi faros por Via
    granda nomo?</l>
  <l n='10'>Tiam la Eternulo diris al Josuo: Levi&gcirc;u! por kio
    vi &jcirc;etis vin viza&gcirc;altere?</l>
  <l n='11'>Izrael pekis, kaj ili agis kontra&ubreve;
    Mia interligo, kiun Mi donis al ili, kaj ili prenis el la
    anatemita&jcirc;o, kaj &scirc;telis, kaj mensoge neis, kaj metis inter siajn
    vazojn.</l>
  <l n='12'>Tial la Izraelidoj ne povos rezisti anta&ubreve; siaj
    malamikoj, sian dorson ili turnos al siaj malamikoj, &ccirc;ar ili
    falis sub anatemon; Mi ne estos plu kun vi, se vi ne malaperigos
    la anatemita&jcirc;on el inter vi.</l>
  <l n='13'>Levi&gcirc;u, sanktigu la popolon, kaj
    diru: Sanktigu vin por morga&ubreve;; &ccirc;ar tiel diris la Eternulo, Dio de
    Izrael: Anatemita&jcirc;o estas inter vi, Izrael; vi ne povos rezisti
    anta&ubreve; viaj malamikoj, &gcirc;is vi forigos la anatemita&jcirc;on el inter vi.</l>
  <l n='14'>Kaj vi aliros matene la&ubreve; viaj triboj; kaj la tribo, kiun
    montros la Eternulo, aliros la&ubreve; la familioj; kaj la familio, kiun
    montros la Eternulo, aliros la&ubreve; la domoj; kaj la domo, kiun
    montros la Eternulo, aliros la&ubreve; apartaj homoj.</l>
  <l n='15'>Kaj tiun, &ccirc;e
    kiu montri&gcirc;os la anatemita&jcirc;o, oni forbruligu per fajro, lin kaj
    &ccirc;ion, kio apartenas al li; &ccirc;ar li agis kontra&ubreve; la interligo de la
    Eternulo, kaj &ccirc;ar li faris malnobla&jcirc;on en Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj Josuo levi&gcirc;is frue matene, kaj alirigis Izraelon la&ubreve; liaj
    triboj; kaj la montro falis sur la tribon de Jehuda.</l>
  <l n='17'>Kaj li
    alirigis la tribon de Jehuda, kaj la montro falis sur la familion
    de la Zera&hcirc;idoj; kaj li alirigis la familion de la Zera&hcirc;idoj la&ubreve;
    apartaj homoj, kaj la montro falis sur Zabdin.</l>
  <l n='18'>Kaj li alirigis
    lian domon la&ubreve; apartaj homoj, kaj la montro falis sur A&hcirc;anon,
    filon de Karmi, filo de Zabdi, filo de Zera&hcirc;, el la tribo de
    Jehuda.</l>
  <l n='19'>Tiam Josuo diris al A&hcirc;an: Mia filo! donu gloron al la
    Eternulo, Dio de Izrael, kaj faru al Li konfeson, kaj diru al mi,
    kion vi faris; ne ka&scirc;u anta&ubreve; mi.</l>
  <l n='20'>Kaj A&hcirc;an respondis al Josuo,
    kaj diris: Efektive, mi pekis anta&ubreve; la Eternulo, Dio de Izrael,
    kaj tiel kaj tiel mi faris.</l>
  <l n='21'>Mi vidis inter la militakira&jcirc;o
    belan &Scirc;inaran mantelon, kaj ducent siklojn da ar&gcirc;ento, kaj unu
    stangeton da oro, havantan la pezon de kvindek sikloj, kaj mi
    ekdeziris ilin kaj prenis ilin; kaj nun ili estas ka&scirc;itaj en la
    tero meze de mia tendo, kaj la ar&gcirc;ento estas sub tio.</l>
  <l n='22'>Kaj
    Josuo sendis senditojn, kaj ili kuris en la tendon; kaj
    montri&gcirc;is, ke tio estas ka&scirc;ita en lia tendo kaj la ar&gcirc;ento estas
    sub tio.</l>
  <l n='23'>Kaj ili prenis tion el meze de la tendo, kaj alportis
    al Josuo kaj al &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj elmetis tion anta&ubreve; la
    Eternulo.</l>
  <l n='24'>Kaj Josuo kune kun la tuta Izrael prenis A&hcirc;anon,
    filon de Zera&hcirc;, kaj la ar&gcirc;enton kaj la mantelon kaj la stangeton
    da oro, kaj liajn filojn kaj liajn filinojn, kaj liajn bovojn kaj
    liajn azenojn kaj liajn &scirc;afojn, kaj lian tendon, kaj &ccirc;ion, kio
    apartenis al li, kaj elkondukis ilin en la valon A&hcirc;or.</l>
  <l n='25'>Kaj
    Josuo diris: Pro tio, ke vi mal&gcirc;ojigis nin, la Eternulo
    mal&gcirc;ojigos vin en &ccirc;i tiu tago. Kaj la tuta Izrael mortigis lin
    per &scirc;tonoj; kaj oni forbruligis ilin per fajro, kaj &jcirc;etis sur
    ilin &scirc;tonojn.</l>
  <l n='26'>Kaj oni amasigis super li grandan amason da
    &scirc;tonoj, kiu restis &gcirc;is hodia&ubreve;. Kaj malaperis la flama kolero de
    la Eternulo. Pro tio tiu loko havas la nomon valo A&hcirc;or &gcirc;is
    hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Josuo: Ne timu, kaj ne estu malkura&gcirc;a;
    prenu kun vi &ccirc;iujn militistojn, kaj levi&gcirc;u kaj iru al Aj; vidu,
    Mi transdonis en vian manon la re&gcirc;on de Aj kaj lian popolon kaj
    lian urbon kaj lian landon.</l>
  <l n='2'>Kaj agu kun Aj kaj kun &gcirc;ia re&gcirc;o,
    kiel vi agis kun Jeri&hcirc;o kaj kun &gcirc;ia re&gcirc;o; nur ilian militakira&jcirc;on
    kaj iliajn brutojn vi povas rabi por vi. Faru insidon malanta&ubreve; la
    urbo.</l>
  <l n='3'>Kaj levi&gcirc;is Josuo kaj &ccirc;iuj militistoj, por iri al Aj; kaj
    Josuo elektis tridek mil homojn, bonajn militistojn, kaj sendis
    ilin nokte,</l>
  <l n='4'>kaj ordonis al ili, dirante: Vidu, vi faros insidon
    &ccirc;e la urbo, malanta&ubreve; la urbo; ne tro malproksimi&gcirc;u de la urbo,
    kaj estu &ccirc;iuj pretaj.</l>
  <l n='5'>Kaj mi, kaj la tuta popolo, kiu estas kun
    mi, alproksimi&gcirc;os al la urbo. Kaj kiam ili eliros kontra&ubreve; nin,
    kiel anta&ubreve;e, ni forkuros de ili.</l>
  <l n='6'>Kaj ili eliros post ni, &gcirc;is ni
    ellogos ilin el la urbo; &ccirc;ar ili diros: Ili forkuras de ni, kiel
    anta&ubreve;e. Kaj ni kuros de ili.</l>
  <l n='7'>Tiam vi levi&gcirc;u el la insido kaj
    ekposedu la urbon; kaj la Eternulo, via Dio, transdonos &gcirc;in en
    vian manon.</l>
  <l n='8'>Kaj kiam vi okupos la urbon, ekbruligu la urbon per
    fajro; faru la&ubreve; la diro de la Eternulo. Vidu, mi tion ordonas al
    vi.</l>
  <l n='9'>Kaj Josuo sendis ilin, kaj ili iris en insidejon, kaj ili
    eksidis inter Bet-El kaj Aj, okcidente de Aj. Kaj Josuo pasigis
    tiun nokton meze de la popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj Josuo levi&gcirc;is frue matene, kaj ordigis la popolon, kaj
    ekiris li kaj la pleja&gcirc;uloj de Izrael anta&ubreve; la popolo al Aj.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;iuj militistoj, kiuj estis kun li, iris, kaj alproksimi&gcirc;is,
    kaj venis anta&ubreve; la urbon, kaj starigis sian tendaron norde de Aj;
    kaj inter ili kaj Aj estis valo.</l>
  <l n='12'>Kaj li prenis &ccirc;irka&ubreve; kvin mil
    homojn, kaj aran&gcirc;is ilin inside inter Bet-El kaj Aj, okcidente de
    Aj.</l>
  <l n='13'>Kaj la popolo starigis la tutan tendaron, kiu estis norde
    de la urbo, tiel, ke &gcirc;ia fina parto estis okcidente de la urbo.
    Kaj Josuo iris en tiu nokto en la mezon de la valo.</l>
  <l n='14'>Kiam la
    re&gcirc;o de Aj tion ekvidis, tiam la lo&gcirc;antoj de la urbo rapide
    levi&gcirc;is kaj eliris kontra&ubreve; Izraelon milite, li kaj lia tuta
    popolo, sur difinitan lokon anta&ubreve; la valo. Kaj li ne sciis, ke
    estas kontra&ubreve; li insido malanta&ubreve; la urbo.</l>
  <l n='15'>Kaj Josuo kaj la
    tuta Izrael &scirc;ajnigis sin venkobatitaj de ili, kaj ekkuris en la
    direkto al la dezerto.</l>
  <l n='16'>Kaj ili per krio vokis la tutan
    popolon, kiu estis en la urbo, por persekuti ilin; kaj ili
    postkuris Josuon, kaj malproksimi&gcirc;is de la urbo.</l>
  <l n='17'>Kaj en Aj kaj
    en Bet-El restis neniu homo, kiu ne kuris post Izrael. Kaj ili
    lasis la urbon malfermita, kaj postkuris Izraelon.</l>
  <l n='18'>Kaj la
    Eternulo diris al Josuo: Etendu la lancon, kiu estas en via mano,
    kontra&ubreve; Ajon; &ccirc;ar en vian manon Mi &gcirc;in transdonos. Kaj Josuo
    etendis la lancon, kiu estis en lia mano, kontra&ubreve; la urbon.</l>
  <l n='19'>Kaj la insidanoj rapide levi&gcirc;is de sia loko, kaj ekkuris, kiam li
    etendis sian manon, kaj ili venis en la urbon kaj okupis &gcirc;in, kaj
    rapide ekbruligis la urbon per fajro.</l>
  <l n='20'>Kaj la lo&gcirc;antoj de Aj
    ekrigardis malanta&ubreve;en, kaj vidis, ke fumo de la urbo iras al la
    &ccirc;ielo. Kaj ili ne havis lokon, kien forkuri &dash; nek tien nek &ccirc;i
    tien; kaj la popolo, kiu estis kurinta al la dezerto, turni&gcirc;is
    kontra&ubreve; la persekutantojn.</l>
  <l n='21'>Kaj kiam Josuo kaj la tuta Izrael
    ekvidis, ke la insidanoj okupis la urbon kaj ke levi&gcirc;as fumo de
    la urbo, ili turni&gcirc;is kaj ekbatis la lo&gcirc;antojn de Aj.</l>
  <l n='22'>Kaj tiuj
    el la urbo eliris renkonte al ili, kaj ili trovi&gcirc;is en la mezo
    inter la Izraelidoj, el kiuj unuj estis sur unu flanko kaj aliaj
    sur la dua flanko, kaj ili batis ilin tiel, ke neniu el ili
    restis kaj neniu povis forkuri.</l>
  <l n='23'>Kaj la re&gcirc;on de Aj oni kaptis
    vivan, kaj alkondukis lin al Josuo.</l>
  <l n='24'>Kaj kiam Izrael mortigis
    &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de Aj sur la kampo, en la dezerto, kien tiuj ilin
    postkuris, kaj &ccirc;iuj falis de glavo &gcirc;is plena ekstermi&gcirc;o, tiam
    &ccirc;iuj Izraelidoj reiris en la urbon Aj kaj mortigis tie &ccirc;iujn per
    glavo.</l>
  <l n='25'>Kaj la nombro de &ccirc;iuj falintoj en tiu tago, viroj kaj
    virinoj, estis dek du mil, &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de Aj.</l>
  <l n='26'>Kaj Josuo ne
    retiris sian manon, kiun li etendis kun la lanco, &gcirc;is estis
    ekstermitaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de Aj.</l>
  <l n='27'>Nur la brutojn kaj la
    militakira&jcirc;on de tiu urbo la Izraelidoj rabis al si, la&ubreve; la diro
    de la Eternulo, kiun Li ordonis al Josuo.</l>
  <l n='28'>Kaj Josuo
    forbruligis la urbon Aj, kaj faris &gcirc;in eterna ruino, dezerta&jcirc;o
    &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  <l n='29'>Kaj la re&gcirc;on de Aj li pendigis sur arbo, kie li
    restis &gcirc;is la vespero; kaj kiam la suno subiris, Josuo ordonis,
    kaj oni deprenis lian kadavron de la arbo, kaj &jcirc;etis &gcirc;in anta&ubreve; la
    pordegon de la urbo, kaj amasigis super &gcirc;i grandan amason da
    &scirc;tonoj, kiu restis &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Tiam Josuo konstruis sur la monto Ebal altaron al la Eternulo,
    Dio de Izrael,</l>
  <l n='31'>kiel ordonis Moseo, servanto de la Eternulo, al
    la Izraelidoj, kiel estas skribite en la libro de instruo de
    Moseo, altaron el &scirc;tonoj nehakitaj, sur kiujn oni ne levis feron.
    Kaj oni alportis sur &gcirc;i bruloferojn al la Eternulo, kaj oni bu&ccirc;is
    pacoferojn.</l>
  <l n='32'>Kaj li skribis tie sur la &scirc;tonoj kopion de la
    instruo de Moseo, kiun li skribis anta&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  <l n='33'>Kaj la
    tuta Izrael kaj liaj pleja&gcirc;uloj kaj oficistoj kaj liaj ju&gcirc;istoj
    staris &ccirc;e amba&ubreve; flankoj de la kesto, kontra&ubreve; la pastroj Levidoj,
    kiuj portis la keston de interligo de la Eternulo, kiel la
    fremduloj, tiel anka&ubreve; la indi&gcirc;enoj; duono staris kontra&ubreve; la monto
    Gerizim, kaj la dua duono kontra&ubreve; la monto Ebal, kiel ordonis
    anta&ubreve;e Moseo, servanto de la Eternulo, por beni la popolon.</l>
  <l n='34'>Kaj poste li la&ubreve;te legis &ccirc;iujn vortojn de la instruo, la benon
    kaj la malbenon, konforme al &ccirc;io, kio estas skribita en la libro
    de la instruo.</l>
  <l n='35'>El &ccirc;io, kion ordonis Moseo, ne estis e&ccirc; unu
    vorto, kiun ne anta&ubreve;legis Josuo anta&ubreve; la tuta komunumo de Izrael,
    kaj anta&ubreve; la virinoj, infanoj, kaj fremduloj, kiuj estis inter
    ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam a&ubreve;dis &ccirc;iuj re&gcirc;oj, kiuj lo&gcirc;is trans Jordan, sur la
    monto kaj en la valo, kaj sur la tuta bordo de la Granda Maro
    kontra&ubreve; Lebanon, la &Hcirc;etidoj, kaj la Amoridoj, la Kanaanidoj, la
    Perizidoj, la &Hcirc;ividoj, kaj la Jebusidoj,</l>
  <l n='2'>ili kolekti&gcirc;is kune,
    por militi unuanime kontra&ubreve; Josuo kaj kontra&ubreve; Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj la lo&gcirc;antoj de Gibeon a&ubreve;dis, kion faris Josuo al Jeri&hcirc;o kaj
    al Aj,</l>
  <l n='4'>kaj ili anka&ubreve; faris ruza&jcirc;on: ili iris kaj provizis sin
    per man&gcirc;a&jcirc;oj, kaj metis malnovajn sakojn sur siajn azenojn kaj
    malnovajn dis&scirc;iritajn kaj flikitajn vinsakojn;</l>
  <l n='5'>kaj &scirc;uoj
    malnovaj kaj flikitaj estis sur iliaj piedoj, kaj vestoj malnovaj
    estis sur ili, kaj ilia tuta pano estis malfre&scirc;a kaj &scirc;imi&gcirc;inta.</l>
  <l n='6'>Kaj ili iris al Josuo en la tendaron &ccirc;e Gilgal, kaj diris al li
    kaj al la tuta Izrael: El lando malproksima ni venis; faru do kun
    ni interligon.</l>
  <l n='7'>Kaj la Izraelidoj diris al la &Hcirc;ividoj: Eble vi
    lo&gcirc;as apude de ni; kiel do ni povas fari kun vi interligon?</l>
  <l n='8'>Kaj
    ili diris al Josuo: Ni estas viaj sklavoj. Kaj Josuo diris al
    ili: Kiuj vi estas? kaj el kie vi venas?</l>
  <l n='9'>Kaj ili diris al li:
    El lando tre malproksima venis viaj sklavoj pro la nomo de la
    Eternulo, via Dio; &ccirc;ar ni a&ubreve;dis Lian gloron, kaj &ccirc;ion, kion Li
    faris en Egiptujo,</l>
  <l n='10'>kaj &ccirc;ion, kion Li faris al la du re&gcirc;oj de
    la Amoridoj transe de Jordan, al Si&hcirc;on, re&gcirc;o de &Hcirc;e&scirc;bon, kaj al
    Og, re&gcirc;o de Ba&scirc;an, kiu lo&gcirc;is en A&scirc;tarot.</l>
  <l n='11'>Kaj diris al ni niaj
    pleja&gcirc;uloj kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de nia lando jene: Prenu en viajn
    manojn man&gcirc;a&jcirc;on por la vojo, kaj iru renkonte al ili, kaj diru al
    ili: Ni estas viaj sklavoj; faru do kun ni interligon.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;i tiu
    nia pano estis varma, kiam ni prenis &gcirc;in provize el niaj domoj en
    la tago, en kiu ni eliris, por iri al vi; kaj nun jen &gcirc;i
    malfre&scirc;i&gcirc;is kaj &scirc;imi&gcirc;is.</l>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;i tiuj niaj felsakoj kun vino,
    kiujn ni plenigis novajn, jen ili disfendi&gcirc;is; kaj &ccirc;i tiuj niaj
    vestoj kaj &scirc;uoj malnovi&gcirc;is pro la tre longa vojo.</l>
  <l n='14'>Tiam la
    homoj prenis iom el ilia pano, kaj la Eternulon ili ne demandis.</l>
  <l n='15'>Kaj Josuo faris pacon kun ili, kaj starigis interligon kun
    ili, por lasi ilin vivaj; kaj la &ccirc;efoj de la komunumo &jcirc;uris al
    ili.</l>
  <l n='16'>Sed post paso de tri tagoj, post kiam ili faris kun ili
    interligon, ili eka&ubreve;dis, ke ili estas iliaj najbaroj kaj lo&gcirc;as
    apude de ili.</l>
  <l n='17'>Kaj la Izraelidoj elmovi&gcirc;is, kaj venis al iliaj
    urboj en la tria tago; iliaj urboj estis Gibeon kaj Kefira kaj
    Beerot kaj Kirjat-Jearim.</l>
  <l n='18'>Kaj la Izraelidoj ne batis ilin, &ccirc;ar
    la estroj de la komunumo &jcirc;uris al ili per la Eternulo, Dio de
    Izrael. Kaj la tuta komunumo ekmurmuris kontra&ubreve; la estroj.</l>
  <l n='19'>Kaj
    &ccirc;iuj estroj diris al la tuta komunumo: Ni &jcirc;uris al ili per la
    Eternulo, Dio de Izrael, kaj nun ni ne povas tu&scirc;i ilin;</l>
  <l n='20'>tion
    ni faros al ili: ni lasu ilin vivaj, por ke ne trafu nin kolero
    pro la &jcirc;uro, kiun ni &jcirc;uris al ili.</l>
  <l n='21'>Kaj la estroj diris al ili:
    Ili vivu. Kaj ili fari&gcirc;is lignohakistoj kaj akvoportistoj por la
    tuta komunumo, kiel diris al ili la estroj.</l>
  <l n='22'>Kaj Josuo alvokis
    ilin, kaj diris al ili jene: Kial vi nin trompis, dirante, ke vi
    estas tre malproksimaj de ni, dum vi lo&gcirc;as apude de ni?</l>
  <l n='23'>estu
    do nun malbenitaj: ne &ccirc;esi&gcirc;u inter vi sklavoj kaj lignohakistoj
    kaj akvoportistoj por la domo de mia Dio.</l>
  <l n='24'>Kaj ili respondis al
    Josuo kaj diris: Estis dirite al viaj sklavoj, ke la Eternulo,
    via Dio, promesis al Sia servanto Moseo, ke Li donos al vi la
    tutan landon kaj ekstermos anta&ubreve; vi &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de la lando;
    tial ni tre ektimis anta&ubreve; vi pri nia vivo, kaj ni faris tiun
    aferon.</l>
  <l n='25'>Kaj nun jen ni estas en via mano: kiel vi trovas bona
    kaj justa agi kun ni, tiel agu.</l>
  <l n='26'>Kaj li agis kun ili tiel: li
    savis ilin kontra&ubreve; la manoj de la Izraelidoj, kaj &ccirc;i tiuj ne
    mortigis ilin.</l>
  <l n='27'>Sed Josuo destinis al ili en tiu tago, ke ili
    estu lignohakistoj kaj akvoportistoj por la komunumo kaj por la
    altaro de la Eternulo, &gcirc;is la nuna tago, sur la loko, kiun Li
    elektos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Adoni-Cedek, re&gcirc;o de Jerusalem, a&ubreve;dis, ke Josuo prenis
    Ajon kaj ekstermis &gcirc;in; ke kiel li agis kun Jeri&hcirc;o kaj kun &gcirc;ia
    re&gcirc;o, tiel li agis kun Aj kaj kun &gcirc;ia re&gcirc;o; kaj ke la lo&gcirc;antoj de
    Gibeon faris pacon kun Izrael kaj restis inter ili:</l>
  <l n='2'>tiam ili
    tre ektimis; &ccirc;ar Gibeon estis urbo granda, kiel unu el la re&gcirc;aj
    urboj, kaj &gcirc;i estis pli granda ol Aj, kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj
    estis homoj fortaj.</l>
  <l n='3'>Kaj Adoni-Cedek, re&gcirc;o de Jerusalem, sendis
    al Hoham, re&gcirc;o de &Hcirc;ebron, kaj al Piram, re&gcirc;o de Jarmut, kaj al
    Jafia, re&gcirc;o de La&hcirc;i&scirc;, kaj al Debir, re&gcirc;o de Eglon, por diri:</l>
  <l n='4'>Venu al mi kaj helpu min, ke ni venkobatu Gibeonon pro tio, ke &gcirc;i
    faris pacon kun Josuo kaj kun la Izraelidoj.</l>
  <l n='5'>Kaj kuni&gcirc;is kaj
    iris la kvin re&gcirc;oj de la Amoridoj, la re&gcirc;o de Jerusalem, la re&gcirc;o
    de &Hcirc;ebron, la re&gcirc;o de Jarmut, la re&gcirc;o de La&hcirc;i&scirc;, la re&gcirc;o de Eglon,
    ili kaj ilia tuta militistaro; kaj ili starigis tendarojn &ccirc;irka&ubreve;
    Gibeon kaj ekmilitis kontra&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='6'>Tiam la lo&gcirc;antoj de Gibeon
    sendis al Josuo en la tendaron &ccirc;e Gilgal, por diri: Ne forprenu
    viajn manojn de viaj sklavoj; venu al ni rapide kaj savu nin kaj
    helpu nin, &ccirc;ar kolekti&gcirc;is kontra&ubreve; ni &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la Amoridoj,
    kiuj lo&gcirc;as sur la monto.</l>
  <l n='7'>Kaj Josuo eliris el Gilgal, li kaj la
    tuta militistaro kun li, kaj &ccirc;iuj militota&ubreve;guloj.</l>
  <l n='8'>Kaj la
    Eternulo diris al Josuo: Ne timu ilin; &ccirc;ar en vian manon Mi
    transdonis ilin; neniu el ili povos rezisti anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='9'>Kaj Josuo
    venis al ili neatendite; la tutan nokton li iris el Gilgal.</l>
  <l n='10'>Kaj la Eternulo konfuzegis ilin anta&ubreve; Izrael, kaj &ccirc;i tiu batis
    ilin per granda venkobato en Gibeon, kaj persekutis ilin la&ubreve; la
    vojo, kiu suprenkondukas al Bet-&Hcirc;oron, kaj batis ilin &gcirc;is Azeka
    kaj &gcirc;is Makeda.</l>
  <l n='11'>Kaj kiam ili, forkurante de la Izraelidoj,
    estis sur la deklivo de Bet-&Hcirc;oron, la Eternulo &jcirc;etadis sur ilin
    grandajn &scirc;tonojn el la &ccirc;ielo, &gcirc;is Azeka, kaj ili mortis; pli
    granda estis la nombro de tiuj, kiuj mortis de la &scirc;tonoj de
    hajlo, ol la nombro de tiuj, kiujn la Izraelidoj mortigis per la
    glavo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tiam Josuo parolis al la Eternulo en la tago, en kiu la
    Eternulo transdonis la Amoridojn al la Izraelidoj; kaj li diris
    anta&ubreve; la &ccirc;eestanta Izrael:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='12'>Suno, haltu super Gibeon,<lb/>
         Kaj luno super la valo de Ajalon.<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj la suno haltis, kaj la luno staris tiel longe,<lb/>
         Kiel la popolo faris ven&gcirc;on al siaj malamikoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='13'>Tio estas ja skribita en la libro de la Justulo. Kaj la suno
    staris meze de la &ccirc;ielo, kaj ne rapidis subiri preska&ubreve; dum tuta
    tago.</l>
  <l n='14'>Kaj nek anta&ubreve;e nek poste estis tago simila al tiu, en
    kiu la Eternulo obeis la vo&ccirc;on de homo; &ccirc;ar la Eternulo batalis
    por Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj Josuo kune kun la tuta Izrael revenis en la tendaron &ccirc;e
    Gilgal.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj forkuris tiuj kvin re&gcirc;oj kaj ka&scirc;is sin en kaverno en
    Makeda.</l>
  <l n='17'>Kaj oni sciigis al Josuo, dirante: Estas trovitaj la
    kvin re&gcirc;oj, ka&scirc;itaj en kaverno en Makeda.</l>
  <l n='18'>Tiam Josuo diris:
    Alrulu grandajn &scirc;tonojn al la aperturo de la kaverno, kaj starigu
    &ccirc;e &gcirc;i homojn, por gardi &gcirc;in;</l>
  <l n='19'>sed vi ne haltu, persekutu viajn
    malamikojn kaj ekstermu iliajn malanta&ubreve;ajn ta&ccirc;mentojn; ne permesu
    al ili veni en iliajn urbojn; &ccirc;ar la Eternulo, via Dio,
    transdonis ilin en viajn manojn.</l>
  <l n='20'>Kaj kiam Josuo kaj la
    Izraelidoj finis bati ilin per tre granda venkobato &gcirc;is preska&ubreve;
    plena ekstermo, kaj la restintoj el ili forkuris en la
    fortikigitajn urbojn,</l>
  <l n='21'>kaj la tuta popolo revenis al Josuo en
    la tendaron en Makedan sendifekta, kaj neniu movis sian langon
    kontra&ubreve; la Izraelidojn,</l>
  <l n='22'>tiam Josuo diris: Malfermu la
    aperturon de la kaverno, kaj elkonduku al mi tiujn kvin re&gcirc;ojn el
    la kaverno.</l>
  <l n='23'>Kaj oni faris tiel, kaj oni elkondukis al li tiujn
    kvin re&gcirc;ojn el la kaverno: la re&gcirc;on de Jerusalem, la re&gcirc;on de
    &Hcirc;ebron, la re&gcirc;on de Jarmut, la re&gcirc;on de La&hcirc;i&scirc;, la re&gcirc;on de Eglon.</l>
  <l n='24'>Kaj kiam oni elkondukis tiujn re&gcirc;ojn al Josuo, tiam Josuo
    alvokis &ccirc;iujn Izraelidojn, kaj diris al la estroj de la
    militistoj, kiuj iris kun li: Alproksimi&gcirc;u, metu viajn piedojn
    sur la kolojn de &ccirc;i tiuj re&gcirc;oj; kaj ili aliris, kaj metis siajn
    piedojn sur iliajn kolojn.</l>
  <l n='25'>Kaj Josuo diris al ili: Ne timu kaj
    ne tremu, estu fortaj kaj kura&gcirc;aj; &ccirc;ar tiel la Eternulo faros al
    &ccirc;iuj viaj malamikoj, kontra&ubreve; kiuj vi militas.</l>
  <l n='26'>Kaj poste Josuo
    frapis ilin, kaj mortigis ilin, kaj pendigis ilin sur kvin arboj;
    kaj ili pendis sur la arboj &gcirc;is la vespero.</l>
  <l n='27'>Kaj post la subiro
    de la suno Josuo ordonis, kaj oni deprenis ilin de la arboj, kaj
    &jcirc;etis ilin en la kavernon, en kiu ili estis ka&scirc;intaj sin; kaj oni
    almetis al la aperturo de la kaverno grandajn &scirc;tonojn, kiuj
    restis &gcirc;is la nuna tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj Makedan Josuo prenis en tiu sama tago, kaj batis &gcirc;in per
    glavo, anka&ubreve; &gcirc;ian re&gcirc;on; kaj li ekstermis ilin kaj &ccirc;ion vivantan,
    kio estis en &gcirc;i; li lasis neniun restanton. Kaj li agis kun la
    re&gcirc;o de Makeda, kiel li agis kun la re&gcirc;o de Jeri&hcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj Josuo kune kun la tuta Izrael transiris el Makeda al
    Libna, kaj militis kontra&ubreve; Libna.</l>
  <l n='30'>Kaj la Eternulo transdonis
    anka&ubreve; &gcirc;in kaj &gcirc;ian re&gcirc;on en la manon de Izrael; kaj li per glavo
    batis &gcirc;in kaj &ccirc;ion vivantan, kio estis en &gcirc;i; li lasis en &gcirc;i
    neniun restanton. Kaj li agis kun &gcirc;ia re&gcirc;o, kiel li agis kun la
    re&gcirc;o de Jeri&hcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj Josuo kune kun la tuta Izrael transiris el Libna al La&hcirc;i&scirc;,
    kaj starigis tendaron &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i, kaj militis kontra&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='32'>Kaj
    la Eternulo transdonis La&hcirc;i&scirc;on en la manon de Izrael, kaj li
    prenis &gcirc;in en la dua tago, kaj per glavo ekstermis &gcirc;in kaj &ccirc;ion
    vivantan en &gcirc;i, simile al &ccirc;io, kion li faris al Libna.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Tiam venis Horam, re&gcirc;o de Gezer, por alporti helpon al La&hcirc;i&scirc;;
    sed Josuo venkobatis lin kaj lian popolon tiel, ke li lasis al li
    neniun restanton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj Josuo kune kun la tuta Izrael transiris el La&hcirc;i&scirc; al Eglon,
    kaj starigis tendaron &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i, kaj militis kontra&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='35'>Kaj
    ili prenis &gcirc;in en tiu tago, kaj ekstermis &gcirc;in per glavo, kaj &ccirc;ion
    vivantan en &gcirc;i li ekstermis en tiu tago, simile al &ccirc;io, kion li
    faris al La&hcirc;i&scirc;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj Josuo kune kun la tuta Izrael iris el Eglon al &Hcirc;ebron, kaj
    militis kontra&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='37'>Kaj ili prenis &gcirc;in, kaj per glavo
    ekstermis &gcirc;in kaj &gcirc;ian re&gcirc;on kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn urbojn kaj &ccirc;ion
    vivantan, kio estis en &gcirc;i; li lasis neniun restanton, simile al
    &ccirc;io, kion li faris al Eglon; kaj li ekstermis &gcirc;in, kaj &ccirc;ion, kio
    vivis en &gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Kaj Josuo kune kun la tuta Izrael iris returne al Debir, kaj
    militis kontra&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='39'>Kaj li prenis &gcirc;in kaj &gcirc;ian re&gcirc;on kaj &ccirc;iujn
    &gcirc;iajn urbojn, kaj batis ilin per glavo, kaj ekstermis &ccirc;ion
    vivantan, kio estis en &gcirc;i; li lasis neniun restanton; kiel li
    faris al &Hcirc;ebron, tiel li faris al Debir kaj al &gcirc;ia re&gcirc;o, kaj kiel
    li faris al Libna kaj al &gcirc;ia re&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Kaj Josuo venkobatis la tutan landon sur la monto, kaj la
    sudan kaj la malaltan kaj la deklivan, kaj &ccirc;iujn iliajn re&gcirc;ojn;
    li lasis neniun restanton, kaj li ekstermis &ccirc;ion vivantan, kiel
    ordonis la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='41'>Kaj Josuo batis ilin de
    Kade&scirc;-Barnea &gcirc;is Gaza, kaj la tutan landon Go&scirc;en, &gcirc;is Gibeon.</l>
  <l n='42'>Kaj &ccirc;iujn tiujn re&gcirc;ojn kaj iliajn landojn Josuo prenis per unu
    fojo; &ccirc;ar la Eternulo, Dio de Izrael, batalis por Izrael.</l>
  <l n='43'>Kaj
    Josuo kune kun la tuta Izrael revenis en la tendaron, en
    Gilgalon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam tion a&ubreve;dis Jabin, re&gcirc;o de &Hcirc;acor, li sendis al Jobab, re&gcirc;o
    de Madon, kaj al la re&gcirc;o de &Scirc;imron kaj al la re&gcirc;o de A&hcirc;&scirc;af,</l>
  <l n='2'>kaj
    al la re&gcirc;oj, kiuj lo&gcirc;is norde sur la monto, kaj sur la stepo sude
    de Kinerot, kaj sur la malalta&jcirc;o, kaj en Nafot-Dor apud la maro,</l>
  <l n='3'>al la Kanaanidoj oriente kaj okcidente, kaj al la Amoridoj kaj
    &Hcirc;etidoj kaj Perizidoj, kaj Jebusidoj sur la monto, kaj al la
    &Hcirc;ividoj sub &Hcirc;ermon en la lando Micpa.</l>
  <l n='4'>Kaj eliris ili kaj ilia
    tuta militistaro kun ili, granda nombro da homoj, kiel la sablo
    sur la bordo de la maro, kaj tre multe da &ccirc;evaloj kaj &ccirc;aroj.</l>
  <l n='5'>Kaj kuni&gcirc;is &ccirc;iuj tiuj re&gcirc;oj, kaj venis kaj starigis siajn
    tendarojn kune apud la akvo Merom, por batali kontra&ubreve; Izrael.</l>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo diris al Josuo: Ne timu ilin, &ccirc;ar morga&ubreve; en &ccirc;i
    tiu tempo Mi transdonos ilin &ccirc;iujn mortigotajn al Izrael; iliajn
    &ccirc;evalojn vi lamigos, kaj iliajn &ccirc;arojn vi forbruligos per fajro.</l>
  <l n='7'>Kaj eliris kontra&ubreve; ilin Josuo kune kun &ccirc;iuj militistoj subite
    al la akvo Merom, kaj &jcirc;etis sin sur ilin.</l>
  <l n='8'>Kaj la Eternulo
    transdonis ilin en la manojn de la Izraelidoj, kaj &ccirc;i tiuj batis
    ilin, kaj persekutis ilin &gcirc;is Granda Cidon kaj &gcirc;is Misrefot-Maim,
    kaj &gcirc;is la valo de Micpe oriente, kaj batis ilin tiel, ke ili
    lasis al ili neniun restanton.</l>
  <l n='9'>Kaj Josuo agis kun ili tiel,
    kiel diris al li la Eternulo: iliajn &ccirc;evalojn li lamigis, kaj
    iliajn &ccirc;arojn li forbruligis per fajro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj en tiu tempo Josuo iris returne, kaj prenis &Hcirc;acoron, kaj
    &gcirc;ian re&gcirc;on li mortigis per glavo; &ccirc;ar &Hcirc;acor anta&ubreve;e estis la &ccirc;efa
    el &ccirc;iuj tiuj regnoj.</l>
  <l n='11'>Kaj ili mortigis per glavo &ccirc;ion vivantan,
    kio estis en &gcirc;i; ili ekstermis tiel, ke restis neniu animo; kaj
    &Hcirc;acoron li forbruligis per fajro.</l>
  <l n='12'>Kaj &ccirc;iujn urbojn de tiuj
    re&gcirc;oj kaj &ccirc;iujn iliajn re&gcirc;ojn Josuo prenis, kaj mortigis ilin per
    glavo, ekstermis ilin, kiel ordonis Moseo, servanto de la
    Eternulo.</l>
  <l n='13'>Sed &ccirc;iujn urbojn, kiuj staris sur montetoj, la
    Izraelidoj ne forbruligis; nur &Hcirc;acoron solan Josuo forbruligis.</l>
  <l n='14'>Kaj la tutan akirebla&jcirc;on el tiuj urboj kaj la brutojn la
    Izraelidoj rabis al si; nur &ccirc;iujn homojn ili mortigis per glavo,
    &gcirc;is ili ekstermis ilin, restigante neniun animon.</l>
  <l n='15'>Kiel la
    Eternulo ordonis al Sia servanto Moseo, tiel Moseo ordonis al
    Josuo, kaj tiel faris Josuo; li mankigis nenion el &ccirc;io, kion la
    Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Tiamaniere Josuo prenis tiun tutan landon, la monton kaj la
    tutan sudan parton kaj la tutan landon Go&scirc;en kaj la malalta&jcirc;on
    kaj la stepon kaj la monton de Izrael kun &gcirc;ia bazo;</l>
  <l n='17'>de la
    monto &Hcirc;alak, kiu levi&gcirc;as en la direkto al Seir, &gcirc;is Baal-Gad en
    la valo de Lebanon, sub la monto &Hcirc;ermon; kaj &ccirc;iujn iliajn re&gcirc;ojn
    li prenis, kaj batis ilin kaj mortigis ilin.</l>
  <l n='18'>Dum longa tempo
    Josuo militis kontra&ubreve; &ccirc;iuj tiuj re&gcirc;oj.</l>
  <l n='19'>Ne ekzistis urbo, kiu
    faris pacon kun la Izraelidoj, krom la &Hcirc;ividoj, lo&gcirc;antoj en
    Gibeon; &ccirc;iujn ili prenis per milito.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar de la Eternulo venis
    la obstini&gcirc;o de ilia koro al milito kontra&ubreve; Izrael, por ekstermi
    ilin, por ke ne estu indulgo por ili, sed por ekstermi ilin
    plene, kiel la Eternulo ordonis al Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj en tiu tempo venis Josuo, kaj ekstermis la Anakidojn sur
    la monto, en &Hcirc;ebron, en Debir, en Anab, kaj sur la tuta monto de
    Jehuda kaj sur la monto de Izrael; kun iliaj urboj Josuo
    ekstermis ilin.</l>
  <l n='22'>Ne restis Anakidoj en la lando de la
    Izraelidoj; nur en Gaza, en Gat, kaj en A&scirc;dod ili restis.</l>
  <l n='23'>Tiamaniere Josuo prenis la tutan landon, konforme al &ccirc;io, kion la
    Eternulo diris al Moseo; kaj Josuo donis &gcirc;in kiel heredan
    poseda&jcirc;on al Izrael, la&ubreve; iliaj partoj, la&ubreve; iliaj triboj. Kaj la
    lando trankvili&gcirc;is de milito.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen estas la re&gcirc;oj de la lando, kiujn venkobatis la
    Izraelidoj, kaj kies landon ili ekposedis transe de Jordan
    oriente, de la torento Arnon &gcirc;is la monto &Hcirc;ermon, kaj la tutan
    stepon en la oriento:</l>
  <l n='2'>Si&hcirc;on, re&gcirc;o de la Amoridoj, kiu lo&gcirc;is en
    &Hcirc;e&scirc;bon, kaj regis de Aroer, kiu trovi&gcirc;as sur la bordo de la
    torento Arnon, la mezon de la valo, kaj duonon de Gilead, &gcirc;is la
    torento Jabok, limo de la Amonidoj;</l>
  <l n='3'>kaj la stepon &gcirc;is la maro
    Kinerot, oriente, kaj &gcirc;is la maro de la stepo, la Sala Maro,
    oriente en la direkto al Bet-Je&scirc;imot, kaj sude la bazon de la
    deklivo de Pisga;</l>
  <l n='4'>kaj la regiono de Og, re&gcirc;o de Ba&scirc;an, restinto
    el la Rafaidoj, kiu lo&gcirc;is en A&scirc;tarot kaj Edrei,</l>
  <l n='5'>kaj regis la
    monton &Hcirc;ermon kaj Sal&hcirc;an kaj la tutan Ba&scirc;anon &gcirc;is la limo de la
    Ge&scirc;uridoj kaj Maa&hcirc;atidoj, kaj duonon de Gilead &gcirc;is la limo de
    Si&hcirc;on, re&gcirc;o de &Hcirc;e&scirc;bon.</l>
  <l n='6'>Moseo, servanto de la Eternulo, kaj la
    Izraelidoj venkobatis ilin; kaj Moseo, servanto de la Eternulo,
    donis la landon kiel poseda&jcirc;on al la Rubenidoj kaj al la Gadidoj
    kaj al la duontribo de Manase.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj jen estas la re&gcirc;oj de la lando, kiujn venkobatis Josuo kaj
    la Izraelidoj transe de Jordan, okcidente, de Baal-Gad en la valo
    de Lebanon, &gcirc;is la monto &Hcirc;alak, kiu levi&gcirc;as en la direkto al
    Seir; kaj Josuo donis &gcirc;in al la triboj de Izrael kiel poseda&jcirc;on
    la&ubreve; iliaj partoj;</l>
  <l n='8'>sur la monto kaj sur la malalta&jcirc;o kaj en la
    stepo kaj sur la deklivoj kaj en la dezerto kaj sude, la &Hcirc;etidoj,
    la Amoridoj, kaj la Kanaanidoj, la Perizidoj, la &Hcirc;ividoj, kaj la
    Jebusidoj:</l>
  <l n='9'>la re&gcirc;o de Jeri&hcirc;o, unu; la re&gcirc;o de Aj, kiu estas
    flanke de Bet-El, unu;</l>
  <l n='10'>la re&gcirc;o de Jerusalem, unu; la re&gcirc;o de
    &Hcirc;ebron, unu;</l>
  <l n='11'>la re&gcirc;o de Jarmut, unu; la re&gcirc;o de La&hcirc;i&scirc;, unu;</l>
  <l n='12'>la re&gcirc;o de Eglon, unu; la re&gcirc;o de Gezer, unu;</l>
  <l n='13'>la re&gcirc;o de
    Debir, unu; la re&gcirc;o de Geder, unu;</l>
  <l n='14'>la re&gcirc;o de &Hcirc;orma, unu; la
    re&gcirc;o de Arad, unu;</l>
  <l n='15'>la re&gcirc;o de Libna, unu; la re&gcirc;o de Adulam,
    unu;</l>
  <l n='16'>la re&gcirc;o de Makeda, unu; la re&gcirc;o de Bet-El, unu;</l>
  <l n='17'>la
    re&gcirc;o de Tapua&hcirc;, unu; la re&gcirc;o de &Hcirc;efer, unu;</l>
  <l n='18'>la re&gcirc;o de Afek,
    unu; la re&gcirc;o de La&scirc;aron, unu;</l>
  <l n='19'>la re&gcirc;o de Madon, unu; la re&gcirc;o
    de &Hcirc;acor, unu;</l>
  <l n='20'>la re&gcirc;o de &Scirc;imron-Meron, unu; la re&gcirc;o de A&hcirc;&scirc;af,
    unu;</l>
  <l n='21'>la re&gcirc;o de Taana&hcirc;, unu; la re&gcirc;o de Megido, unu;</l>
  <l n='22'>la
    re&gcirc;o de Kede&scirc;, unu; la re&gcirc;o de Jokneam &ccirc;e Karmel, unu;</l>
  <l n='23'>la re&gcirc;o
    de Dor en Nafot-Dor, unu; la re&gcirc;o de la popoloj en Gilgal, unu;</l>
  <l n='24'>la re&gcirc;o de Tirca, unu. La nombro de &ccirc;iuj re&gcirc;oj estis tridek
    unu.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Josuo maljuni&gcirc;is, atingis profundan a&gcirc;on, kaj la Eternulo diris
    al li: Vi maljuni&gcirc;is, atingis profundan a&gcirc;on, kaj da tero restas
    ankora&ubreve; tre multe por ekposedi.</l>
  <l n='2'>Jen estas la tero, kiu restas:
    &ccirc;iuj regionoj de la Fili&scirc;toj, kaj la tuta lando de la Ge&scirc;uridoj;</l>
  <l n='3'>komencante de &Scirc;i&hcirc;or, kiu estas anta&ubreve; Egiptujo, &gcirc;is la limoj de
    Ekron norde, kiu estas alkalkulata al la lando de la Kanaanidoj;
    kvin regantoj Fili&scirc;taj: de Gaza, kaj de A&scirc;dod, de A&scirc;kelon, de
    Gat, kaj de Ekron;</l>
  <l n='4'>kaj la Avidoj sude; la tuta lando de la
    Kanaanidoj, kaj Meara de la Cidonanoj, &gcirc;is Afek, &gcirc;is la limoj de
    la Amoridoj;</l>
  <l n='5'>kaj la lando de la Gebalanoj, kaj la tuta Lebanon
    oriente de Baal-Gad, sub la monto &Hcirc;ermon, &gcirc;is &Hcirc;amat;</l>
  <l n='6'>&ccirc;iuj
    lo&gcirc;antoj de la montoj, de Lebanon &gcirc;is Misrefot-Maim, &ccirc;iuj
    Cidonanoj. Mi forpelos ilin de anta&ubreve; la Izraelidoj; dividu &ccirc;ion
    kiel partojn heredajn por Izrael, kiel Mi ordonis al vi.</l>
  <l n='7'>Kaj
    nun dividu &ccirc;i tiun landon en heredajn partojn por la na&ubreve; triboj
    kaj por la duontribo de Manase.</l>
  <l n='8'>Kun &ccirc;i tiu tribo la Rubenidoj
    kaj la Gadidoj prenis sian heredan parton, kiun donis al ili
    Moseo transe de Jordan oriente, kiel donis al ili Moseo, servanto
    de la Eternulo;</l>
  <l n='9'>de Aroer, kiu estas sur la bordo de la torento
    Arnon, kaj la urbon, kiu estas meze de la valo, kaj la tutan
    ebena&jcirc;on Medba &gcirc;is Dibon;</l>
  <l n='10'>kaj &ccirc;iujn urbojn de Si&hcirc;on, re&gcirc;o de
    la Amoridoj, kiu regis en &Hcirc;e&scirc;bon, &gcirc;is la limo de la Amonidoj;</l>
  <l n='11'>kaj Gileadon, kaj la regionon de la Ge&scirc;uridoj kaj Maa&hcirc;atidoj, kaj
    la tutan monton &Hcirc;ermon, kaj la tutan Ba&scirc;anon &gcirc;is Sal&hcirc;a;</l>
  <l n='12'>la
    tutan regnon de Og en Ba&scirc;an, kiu regis en A&scirc;tarot kaj Edrei. Li
    restis el la Rafaidoj. Kaj Moseo venkobatis ilin, kaj forpelis
    ilin.</l>
  <l n='13'>Sed la Izraelidoj ne forpelis la Ge&scirc;uridojn kaj la
    Maa&hcirc;atidojn; kaj la Ge&scirc;uridoj kaj Maahatidoj restis inter la
    Izraelidoj &gcirc;is nun.</l>
  <l n='14'>Nur al la tribo de Levi li ne donis
    heredan parton; la fajroferoj de la Eternulo, Dio de Izrael,
    estas ilia hereda parto, kiel Li diris al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj Moseo donis al la tribo de la Rubenidoj la&ubreve; iliaj
    familioj.</l>
  <l n='16'>Kaj ilia regiono estis de Aroer, kiu estas sur la
    bordo de la torento Arnon, kaj la urbo, kiu estas meze de la
    valo, kaj la tuta ebena&jcirc;o &gcirc;is Medba,</l>
  <l n='17'>&Hcirc;e&scirc;bon, kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    urboj, kiuj estas sur la ebena&jcirc;o, Dibon kaj Bamot-Baal kaj Bet-Baal-Meon</l>
  <l n='18'>kaj Jahac kaj Kedemot kaj Mefaat</l>
  <l n='19'>kaj Kirjataim
    kaj Sibma kaj Ceret-&Scirc;a&hcirc;ar sur la monto Emek</l>
  <l n='20'>kaj Bet-Peor kaj
    la deklivoj de Pisga kaj Bet-Je&scirc;imot,</l>
  <l n='21'>kaj &ccirc;iuj urboj de la
    ebena&jcirc;o, kaj la tuta regno de Si&hcirc;on, re&gcirc;o de la Amoridoj, kiu
    regis en &Hcirc;e&scirc;bon, kaj kiun mortigis Moseo, kiel anka&ubreve; la Midjanajn
    princojn Evi kaj Rekem kaj Cur kaj &Hcirc;ur kaj Reba, princojn de
    Si&hcirc;on, kiuj lo&gcirc;is en la lando.</l>
  <l n='22'>Kaj Bileamon, filon de Beor, la
    sor&ccirc;iston, mortigis la Izraelidoj per glavo kune kun la aliaj
    mortigitoj.</l>
  <l n='23'>Kaj limo de la Rubenidoj estis Jordan kaj &gcirc;ia
    regiono. Tio estas la poseda&jcirc;o de la Rubenidoj la&ubreve; iliaj
    familioj, la urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj Moseo donis al la tribo de Gad, al la Gadidoj, la&ubreve; iliaj
    familioj.</l>
  <l n='25'>Kaj ilia regiono estis Jazer, kaj &ccirc;iuj urboj de
    Gilead, kaj duono de la lando de la Amonidoj, &gcirc;is Aroer, kiu
    estas anta&ubreve; Raba;</l>
  <l n='26'>kaj de &Hcirc;e&scirc;bon &gcirc;is Ramat-Micpe, kaj Betonim;
    kaj de Ma&hcirc;anaim &gcirc;is la limo de Debir;</l>
  <l n='27'>kaj en la valo, Bet-Haram kaj Bet-Nimra kaj Sukot kaj Cafon, la resta&jcirc;o de la regno
    de Si&hcirc;on, re&gcirc;o de &Hcirc;e&scirc;bon; limo estis Jordan &gcirc;is la fino de la
    maro Kineret, transe de Jordan, oriente.</l>
  <l n='28'>Tio estas la poseda&jcirc;o
    de la Gadidoj la&ubreve; iliaj familioj, la urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj Moseo donis al la duontribo de Manase; kaj tio estis por
    la duontribo de Manase la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  <l n='30'>Kaj ilia regiono
    estis: de Ma&hcirc;anaim la tuta Ba&scirc;an, la tuta regno de Og, re&gcirc;o de
    Ba&scirc;an, kaj &ccirc;iuj Vila&gcirc;oj de Jair, kiuj estas en Ba&scirc;an, sesdek
    urboj;</l>
  <l n='31'>kaj duono de Gilead, kaj A&scirc;tarot kaj Edrei, urboj de la
    regno de Og en Ba&scirc;an, estis donitaj al la idoj de Ma&hcirc;ir, filo de
    Manase, al duono de la idoj de Ma&hcirc;ir la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Tio estas, kion Moseo disdividis sur la stepoj de Moab, transe
    de Jordan, anta&ubreve; Jeri&hcirc;o, oriente.</l>
  <l n='33'>Sed al la tribo de Levi
    Moseo ne donis poseda&jcirc;on: la Eternulo, Dio de Izrael, estas ilia
    hereda parto, kiel Li diris al ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen estas, kion la Izraelidoj ekposedis en la lando
    Kanaana, kaj kion posedigis al ili la pastro Eleazar, kaj Josuo,
    filo de Nun, kaj la familiestroj de la triboj de Izrael.</l>
  <l n='2'>La&ubreve;
    loto ili donis poseda&jcirc;on, kiel ordonis la Eternulo per Moseo, al
    la na&ubreve; triboj kaj duono.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Moseo donis al du triboj kaj duono
    poseda&jcirc;on transe de Jordan; kaj al la Levidoj li ne donis
    poseda&jcirc;on inter ili;</l>
  <l n='4'>&ccirc;ar la idoj de Jozef estis du triboj,
    Manase kaj Efraim; kaj al la Levidoj oni ne donis parton en la
    lando, sed nur urbojn por lo&gcirc;ado, kune kun iliaj anta&ubreve;urboj por
    iliaj brutoj kaj por ilia havo.</l>
  <l n='5'>Kiel la Eternulo ordonis al
    Moseo, tiel faris la Izraelidoj kaj dividis la teron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj aliris la idoj de Jehuda al Josuo en Gilgal, kaj diris al
    li Kaleb, filo de Jefune, Kenizido: Vi scias tion, kion la
    Eternulo diris al Moseo, la homo de Dio, pri mi kaj pri vi en
    Kade&scirc;-Barnea.</l>
  <l n='7'>Mi havis la a&gcirc;on de kvardek jaroj, kiam Moseo,
    servanto de la Eternulo, sendis min el Kade&scirc;-Barnea, por
    esplorrigardi la landon; kaj mi alportis al li raporton la&ubreve; mia
    konscienco.</l>
  <l n='8'>Kaj miaj fratoj, kiuj iris kun mi, malkura&gcirc;igis la
    koron de la popolo; sed mi obeis la Eternulon, mian Dion.</l>
  <l n='9'>Kaj
    Moseo &jcirc;uris en tiu tago, dirante: La tero, sur kiu pa&scirc;is via
    piedo, estos poseda&jcirc;o por vi kaj por viaj filoj eterne, &ccirc;ar vi
    obeis la Eternulon, mian Dion.</l>
  <l n='10'>Kaj nun jen la Eternulo
    konservis min viva, kiel Li diris. Nun pasis kvardek kvin jaroj
    de tiu tempo, kiam la Eternulo diris tion al Moseo, dum Izrael
    iradis en la dezerto; kaj nun jen mi havas la a&gcirc;on de okdek kvin
    jaroj.</l>
  <l n='11'>Ankora&ubreve; hodia&ubreve; mi estas tiel forta, kiel en la tago,
    kiam Moseo min sendis; kiom da forto mi tiam havis, tiom mi nun
    havas por la milito, por eliri kaj eniri.</l>
  <l n='12'>Donu do al mi nun &ccirc;i
    tiun monton, pri kiu la Eternulo parolis en tiu tago; &ccirc;ar vi
    a&ubreve;dis en tiu tago, ke tie estas Anakidoj kaj grandaj kaj
    fortikigitaj urboj; eble la Eternulo estos kun mi kaj mi forpelos
    ilin, kiel diris la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Tiam Josuo benis lin, kaj donis
    &Hcirc;ebronon al Kaleb, filo de Jefune, kiel poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='14'>Tial &Hcirc;ebron
    fari&gcirc;is poseda&jcirc;o de Kaleb, filo de Jefune, la Kenizido, &gcirc;is la
    nuna tago; pro tio, ke li obeis la Eternulon, Dion de Izrael.</l>
  <l n='15'>Kaj la nomo de &Hcirc;ebron anta&ubreve;e estis urbo de Arba, granda homo
    inter la Anakidoj. Kaj la tero trankvili&gcirc;is de milito.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La lota&jcirc;o de la tribo de la Jehudaidoj la&ubreve; iliaj familioj
    estis: &ccirc;e la limo de Edom la dezerto Cin, sude, en la suda fino
    de la lando.</l>
  <l n='2'>Ilia suda limo estis de la fino de la Sala Maro,
    de la golfo, kiu direkti&gcirc;as suden.</l>
  <l n='3'>Kaj &gcirc;i iras de sude al la
    alta&jcirc;o Akrabim kaj pasas tra Cin kaj levi&gcirc;as de sude &gcirc;is Kade&scirc;-
    Barnea kaj pasas tra &Hcirc;ecron kaj levi&gcirc;as &gcirc;is Adar kaj turni&gcirc;as al
    Karka</l>
  <l n='4'>kaj pasas tra Acmon kaj iras al la torento Egipta; kaj la
    fino de la limo estas la maro. Tio estu por vi la limo suda.</l>
  <l n='5'>Kaj la limo oriente estas la Sala Maro &gcirc;is la fino de Jordan; kaj
    la limo de la flanko norda estas de la golfo de la maro &ccirc;e la
    fino de Jordan;</l>
  <l n='6'>kaj la limo levi&gcirc;as al Bet-&Hcirc;ogla kaj pasas
    norde al Bet-Araba, kaj la limo levi&gcirc;as al la &scirc;tono de Bohan,
    filo de Ruben.</l>
  <l n='7'>Kaj la limo levi&gcirc;as al Debir de la valo A&hcirc;or,
    kaj norde &gcirc;i turni&gcirc;as al Gilgal, kiu estas kontra&ubreve; la alta&jcirc;o
    Adumim, kiu estas sude de la torento; kaj la limo pasas al la
    akvo En-&Scirc;eme&scirc; kaj fini&gcirc;as &ccirc;e En-Rogel.</l>
  <l n='8'>Kaj la limo levi&gcirc;as al
    la valo de la filo de Hinom, &ccirc;e la suda flanko de la Jebusidoj,
    kio estas Jerusalem, kaj la limo levi&gcirc;as al la supro de la monto,
    kiu estas okcidente kontra&ubreve; la valo de Hinom, kiu estas &ccirc;e la
    fino de la valo Refaim norde.</l>
  <l n='9'>Kaj de la supro de la monto la
    limo turni&gcirc;as al la fonto de la akvo Neftoa&hcirc; kaj iras al la urboj
    de la monto Efron; kaj la limo turni&gcirc;as al Baala, kiu estas
    Kirjat-Jearim.</l>
  <l n='10'>Kaj la limo turni&gcirc;as de Baala okcidenten al la
    monto &Scirc;eir, kaj iras preter la norda flanko de la monto Jearim,
    kiu estas Kesalon, kaj mallevi&gcirc;as al Bet-&Scirc;eme&scirc; kaj iras al Timna;</l>
  <l n='11'>kaj la limo iras preter la norda flanko de Ekron; kaj la limo
    turni&gcirc;as al &Scirc;ikron kaj pasas tra la monto Baala kaj iras al
    Jabneel; kaj la fino de la limo estas &ccirc;e la maro.</l>
  <l n='12'>La okcidenta
    limo estas la Granda Maro. &Ccirc;i tiu limo estas la limo de la
    Jehudaidoj &ccirc;irka&ubreve;e, la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj al Kaleb, filo de Jefune, estis donita parto meze de la
    Jehudaidoj, la&ubreve; la diro de la Eternulo al Josuo, la urbo de Arba,
    patro de Anak (tio estas &Hcirc;ebron).</l>
  <l n='14'>Kaj Kaleb elpelis el tie la
    tri filojn de Anak: &Scirc;e&scirc;aj kaj A&hcirc;iman kaj Talmaj, la naskitojn de
    Anak.</l>
  <l n='15'>Kaj de tie li iris al la lo&gcirc;antoj de Debir; la nomo de
    Debir anta&ubreve;e estis Kirjat-Sefer.</l>
  <l n='16'>Kaj Kaleb diris: Kiu
    venkobatos Kirjat-Seferon kaj prenos &gcirc;in, al tiu mi donos mian
    filinon A&hcirc;sa kiel edzinon.</l>
  <l n='17'>Kaj prenis &gcirc;in Otniel, filo de
    Kenaz, frato de Kaleb; kaj li donis al li sian filinon A&hcirc;sa kiel
    edzinon.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam &scirc;i venis, &scirc;i instigis lin peti de &scirc;ia patro
    kampon. Kaj &scirc;i malsupreni&gcirc;is de la azeno, kaj Kaleb diris al &scirc;i:
    Kio estas al vi?</l>
  <l n='19'>Kaj &scirc;i diris: Donu al mi benon; &ccirc;ar vi donis
    al mi teron sudflankan, tial donu al mi anka&ubreve; akvofontojn. Kaj li
    donis al &scirc;i fontojn suprajn kaj fontojn malsuprajn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Jen estas la poseda&jcirc;o de la tribo de la Jehudaidoj la&ubreve; iliaj
    familioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj la urboj &ccirc;e la rando de la tribo de la Jehudaidoj, apud la
    limo de Edom sude, estis: Kabceel kaj Eder kaj Jagur</l>
  <l n='22'>kaj Kina
    kaj Dimona kaj Adada</l>
  <l n='23'>kaj Kede&scirc; kaj &Hcirc;acor kaj Jitnan,</l>
  <l n='24'>Zif
    kaj Telem kaj Bealot</l>
  <l n='25'>kaj &Hcirc;acor-&Hcirc;adata kaj Keriot-&Hcirc;ecron (tio
    estas &Hcirc;acor),</l>
  <l n='26'>Amam kaj &Scirc;ema kaj Molada</l>
  <l n='27'>kaj &Hcirc;acar-Gada kaj
    &Hcirc;e&scirc;mon kaj Bet-Pelet</l>
  <l n='28'>kaj &Hcirc;acar-&Scirc;ual kaj Beer-&Scirc;eba kaj
    Bizjotja,</l>
  <l n='29'>Baala kaj Ijim kaj Ecem</l>
  <l n='30'>kaj Eltolad kaj Kesil kaj
    &Hcirc;orma</l>
  <l n='31'>kaj Ciklag kaj Madmana kaj Sansana</l>
  <l n='32'>kaj Lebaot kaj
    &Scirc;il&hcirc;im kaj Ain kaj Rimon. La nombro de &ccirc;iuj urboj estis dudek na&ubreve;
    kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Sur la malalta&jcirc;o: E&scirc;taol kaj Corea kaj A&scirc;na</l>
  <l n='34'>kaj Zanoa&hcirc; kaj
    En-Ganim, Tapua&hcirc; kaj Enam,</l>
  <l n='35'>Jarmut kaj Adulam, So&hcirc;o kaj Azeka</l>
  <l n='36'>kaj &Scirc;aaraim kaj Aditaim kaj Gedera kaj Gederotaim: dek kvar
    urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Cenan kaj &Hcirc;ada&scirc;a kaj Migdal-Gad</l>
  <l n='38'>kaj Dilan kaj Micpe kaj
    Jokteel,</l>
  <l n='39'>La&hcirc;i&scirc; kaj Bockat kaj Eglon</l>
  <l n='40'>kaj Kabon kaj La&hcirc;mas
    kaj Kitli&scirc;</l>
  <l n='41'>kaj Gederot, Bet-Dagon kaj Naama kaj Makeda: dek
    ses urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>Libna kaj Eter kaj A&scirc;an</l>
  <l n='43'>kaj Jifta&hcirc; kaj A&scirc;na kaj Necib</l>
  <l n='44'>kaj Keila kaj A&hcirc;zib kaj Mare&scirc;a: na&ubreve; urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Ekron kaj &gcirc;iaj urbetoj kaj &gcirc;iaj vila&gcirc;oj.</l>
  <l n='46'>De Ekron &gcirc;is la
    maro &ccirc;io, kio estas &ccirc;irka&ubreve; A&scirc;dod kaj &gcirc;iaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>A&scirc;dod, &gcirc;iaj urbetoj kaj &gcirc;iaj vila&gcirc;oj; Gaza, &gcirc;iaj urbetoj kaj
    &gcirc;iaj vila&gcirc;oj, &gcirc;is la torento Egipta; kaj la Granda Maro estas la
    limo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='48'>Kaj sur la monto: &Scirc;amir kaj Jatir kaj So&hcirc;o</l>
  <l n='49'>kaj Dana kaj
    Kirjat-Sana (tio estas Debir)</l>
  <l n='50'>kaj Anab kaj E&scirc;temo kaj Anim</l>
  <l n='51'>kaj Go&scirc;en kaj &Hcirc;olon kaj Gilo: dek unu urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='52'>Arab kaj Duma kaj E&scirc;an</l>
  <l n='53'>kaj Janum kaj Bet-Tapua&hcirc; kaj Afeka</l>
  <l n='54'>kaj &Hcirc;umta kaj Kirjat-Arba (tio estas &Hcirc;ebron) kaj Cior; na&ubreve;
    urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='55'>Maon, Karmel kaj Zif kaj Juta</l>
  <l n='56'>kaj Jizreel kaj Jokdeam kaj
    Zanoa&hcirc;,</l>
  <l n='57'>Kain, Gibea kaj Timna: dek urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='58'>&Hcirc;al&hcirc;ul, Bet-Cur kaj Gedor</l>
  <l n='59'>kaj Maarat kaj Bet-Anot kaj
    Eltekon: ses urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='60'>Kirjat-Baal (tio estas Kirjat-Jearim) kaj Raba: du urboj kaj
    iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='61'>En la dezerto: Bet-Araba kaj Midin kaj Se&hcirc;a&hcirc;a</l>
  <l n='62'>kaj Nib&scirc;an
    kaj la Urbo de Salo kaj En-Gedi: ses urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='63'>Sed la Jebusidojn, lo&gcirc;antojn de Jerusalem, la Jehudaidoj ne
    povis forpeli; kaj la Jebusidoj restis kun la Jehudaidoj en
    Jerusalem &gcirc;is la nuna tago.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la loto por la Jozefidoj donis: de Jordan kontra&ubreve; Jeri&hcirc;o,
    &ccirc;e la akvo de Jeri&hcirc;o, orienten, la dezerton, kiu etendi&gcirc;as de
    Jeri&hcirc;o &gcirc;is la monto Bet-El.</l>
  <l n='2'>Kaj la limo iras de Bet-El &gcirc;is Luz,
    kaj transiras &gcirc;is la limo de la Arkanoj al Atarot;</l>
  <l n='3'>kaj &gcirc;i
    mallevi&gcirc;as okcidenten al la limo de la Jafletidoj, &gcirc;is la limo de
    la malsupra Bet-&Hcirc;oron kaj &gcirc;is Gezer; kaj &gcirc;i fini&gcirc;as &ccirc;e la maro.</l>
  <l n='4'>Tion ricevis kiel poseda&jcirc;on Manase kaj Efraim, filoj de Jozef.</l>
  <l n='5'>Kaj la regiono de la Efraimidoj estis la&ubreve; iliaj familioj: la limo
    de ilia poseda&jcirc;o oriente estis de Atrot-Adar &gcirc;is la supra Bet-&Hcirc;oron.</l>
  <l n='6'>Kaj la limo iras al la maro &ccirc;e Mi&hcirc;metat norde; kaj la
    limo turni&gcirc;as orienten &ccirc;e Taanat-&Scirc;ilo, kaj trapasas &gcirc;in orienten
    al Janoa&hcirc;.</l>
  <l n='7'>Kaj &gcirc;i mallevi&gcirc;as de Janoa&hcirc; al Atarot kaj Naara, kaj
    tu&scirc;as Jeri&hcirc;on, kaj fini&gcirc;as &ccirc;e Jordan.</l>
  <l n='8'>De Tapua&hcirc; la limo iras
    okcidenten al la torento Kana, kaj fini&gcirc;as &ccirc;e la maro. Tio estas
    la poseda&jcirc;o de la tribo de la Efraimidoj la&ubreve; iliaj familioj;</l>
  <l n='9'>kaj la urboj, kiuj estas apartigitaj por la Efraimidoj meze de la
    poseda&jcirc;o de la Manaseidoj, &ccirc;iuj urboj kun iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  <l n='10'>Kaj
    ili ne forpelis la Kanaanidojn, kiuj lo&gcirc;is en Gezer; kaj la
    Kanaanidoj restis meze de la Efraimidoj &gcirc;is la nuna tago,
    servante kiel tributuloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la loto donis al la tribo de Manase, &ccirc;ar li estas la
    unuenaskito de Jozef; al Ma&hcirc;ir, unuenaskito de Manase kaj patro
    de Gilead, &ccirc;ar li estis homo militema, estis donitaj Gilead kaj
    Ba&scirc;an.</l>
  <l n='2'>Estis donite anka&ubreve; al la ceteraj filoj de Manase la&ubreve;
    iliaj familioj: al la filoj de Abiezer kaj al la filoj de &Hcirc;elek
    kaj al la filoj de Asriel kaj al la filoj de &Scirc;e&hcirc;em kaj al la
    filoj de &Hcirc;efer kaj al la filoj de &Scirc;emida. Tio estas la naskitoj
    de Manase, filo de Jozef, la virseksuloj, la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  <l n='3'>Sed Celof&hcirc;ad, filo de &Hcirc;efer, filo de Gilead, filo de Ma&hcirc;ir, filo
    de Manase, ne havis filojn, sed nur filinojn; jen estas la nomoj
    de liaj filinoj: Ma&hcirc;la, kaj Noa, &Hcirc;ogla, Milka, kaj Tirca.</l>
  <l n='4'>Kaj
    ili aliris al la pastro Eleazar, kaj al Josuo, filo de Nun, kaj
    al la estroj, dirante: La Eternulo ordonis al Moseo doni al ni
    poseda&jcirc;on meze de niaj fratoj. Kaj li donis al ili, konforme al
    la diro de la Eternulo, poseda&jcirc;on inter la fratoj de ilia patro.</l>
  <l n='5'>Kaj Manase ricevis dek parcelojn, krom la lando Gileada kaj
    Ba&scirc;ana, kiu estas transe de Jordan;</l>
  <l n='6'>&ccirc;ar la filinoj de Manase
    ricevis poseda&jcirc;on inter liaj filoj, kaj la lando Gileada estis
    por la ceteraj filoj de Manase.</l>
  <l n='7'>Kaj la limo de Manase estis de
    A&scirc;er &gcirc;is Mi&hcirc;metat, kiu estas kontra&ubreve; &Scirc;e&hcirc;em; kaj la limo iras
    dekstren, al la lo&gcirc;antoj de En-Tapua&hcirc;.</l>
  <l n='8'>Manase ricevis la landon
    Tapua&hcirc;; sed la urbon Tapua&hcirc; &ccirc;e la limo de Manase ricevis la
    Efraimidoj.</l>
  <l n='9'>Kaj la limo malsupreniras al la torento Kana, sude
    de la torento. Tiuj urboj apartenas al Efraim meze de la urboj de
    Manase. Kaj la limo de Manase estas norde de la torento, kaj
    fini&gcirc;as &ccirc;e la maro.</l>
  <l n='10'>La suda parto apartenis al Efraim, kaj la
    norda parto apartenis al Manase, kaj la maro estis lia limo. Kaj
    kun A&scirc;er ili kuntu&scirc;i&gcirc;is norde, kaj kun Isa&hcirc;ar oriente.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;e
    Isa&hcirc;ar kaj A&scirc;er apartenis al Manase Bet-&Scirc;ean kaj &gcirc;iaj urbetoj,
    kaj Jibleam kaj &gcirc;iaj urbetoj, kaj la lo&gcirc;antoj de Dor kaj de &gcirc;iaj
    urbetoj, kaj la lo&gcirc;antoj de En-Dor kaj de &gcirc;iaj urbetoj, kaj la
    lo&gcirc;antoj de Taana&hcirc; kaj de &gcirc;iaj urbetoj, kaj la lo&gcirc;antoj de Megido
    kaj de &gcirc;iaj urbetoj, kaj la triobla alta&jcirc;o.</l>
  <l n='12'>La filoj de Manase
    ne povis preni tiujn urbojn; kaj la Kanaanidoj plue restis en tiu
    lando.</l>
  <l n='13'>Sed kiam la Izraelidoj pliforti&gcirc;is, ili faris la
    Kanaanidojn tributuloj, sed ne forpelis ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la filoj de Jozef ekparolis al Josuo, dirante: Kial vi
    donis al mi kiel poseda&jcirc;on nur unu lota&jcirc;on kaj unu parcelon, dum
    mi estas ja multnombra, &ccirc;ar la Eternulo min benis?</l>
  <l n='15'>Kaj Josuo
    diris al ili: Se vi estas multnombra, iru supren en la arbaron,
    kaj elhaku al vi tie lokon en la lando de la Perizidoj kaj de la
    Rafaidoj; &ccirc;ar la monto de Efraim estas malvasta por vi.</l>
  <l n='16'>Kaj la
    filoj de Jozef diris: Ne sufi&ccirc;os por ni la monto; kaj ferajn
    &ccirc;arojn havas &ccirc;iuj Kanaanidoj, kiuj lo&gcirc;as en la valo, tiuj, kiuj
    lo&gcirc;as en Bet-&Scirc;ean kaj en &gcirc;iaj urbetoj, kaj anka&ubreve; tiuj, kiuj lo&gcirc;as
    en la valo Jizreel.</l>
  <l n='17'>Kaj Josuo diris al la domo de Jozef, al
    Efraim kaj Manase, jene: Vi estas multnombra kaj havas grandan
    forton, tial vi ne havos unu lota&jcirc;on,</l>
  <l n='18'>sed vi havos monton, sur
    kiu estas arbaro; elhaku &gcirc;in, kaj &gcirc;i estos via &gcirc;is sia fino; &ccirc;ar
    vi forpelos la Kanaanidojn, malgra&ubreve; ke ili havas ferajn &ccirc;arojn,
    kaj malgra&ubreve; ke ili estas fortaj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la tuta komunumo de la Izraelidoj kolekti&gcirc;is en &Scirc;ilo, kaj
    ili starigis tie la tabernaklon de kunveno; kaj la lando estis
    jam submetita al ili.</l>
  <l n='2'>Kaj restis inter la Izraelidoj ankora&ubreve;
    sep triboj, al kiuj ankora&ubreve; ne estis disdividita ilia hereda
    poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='3'>Kaj Josuo diris al la Izraelidoj: &Gcirc;is kiam vi
    prokrastos iri kaj ekposedi la landon, kiun donis al vi la
    Eternulo, Dio de viaj patroj?</l>
  <l n='4'>Elektu al vi po tri homoj el &ccirc;iu
    tribo, kaj mi sendos ilin, ke ili levi&gcirc;u kaj trairu la landon kaj
    priskribu &gcirc;in la&ubreve; &gcirc;iaj heredaj partoj kaj venu al mi.</l>
  <l n='5'>Kaj
    dividu &gcirc;in en sep partojn. Jehuda restu en siaj limoj sude, kaj
    la domo de Jozef restu en siaj limoj norde.</l>
  <l n='6'>Kaj vi disskribu la
    landon en sep partojn, kaj alportu al mi &ccirc;i tien; kaj mi faros
    lotadon &ccirc;i tie anta&ubreve; la Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='7'>La Levidoj ne havos
    parton inter vi, &ccirc;ar la pastrado anta&ubreve; la Eternulo estas ilia
    hereda parto; kaj Gad kaj Ruben kaj la duontribo de Manase prenis
    sian parton transe de Jordan, oriente, kion donis al ili Moseo,
    servanto de la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kaj la viroj levi&gcirc;is kaj iris. Kaj
    Josuo ordonis al tiuj, kiuj iris priskribi la landon, dirante:
    Iru kaj trairu la landon kaj priskribu &gcirc;in kaj revenu al mi, kaj
    &ccirc;i tie mi faros al vi lotadon anta&ubreve; la Eternulo en &Scirc;ilo.</l>
  <l n='9'>Kaj la
    viroj foriris kaj trairis la landon kaj disskribis &gcirc;in la&ubreve; la
    urboj en sep partojn en libro, kaj revenis al Josuo en la
    tendaron, al &Scirc;ilo.</l>
  <l n='10'>Kaj Josuo faris al ili lotadon en &Scirc;ilo
    anta&ubreve; la Eternulo, kaj Josuo dividis tie la landon por la
    Izraelidoj la&ubreve; iliaj partoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj eliris la loto de la tribo de la Benjamenidoj, la&ubreve; iliaj
    familioj; kaj la limoj de ilia lotita parto estis inter la
    Jehudaidoj kaj la Jozefidoj.</l>
  <l n='12'>Kaj ilia limo norde estas de
    Jordan, kaj la limo levi&gcirc;as al la norda flanko de Jeri&hcirc;o, kaj
    levi&gcirc;as sur la monton okcidente, kaj fini&gcirc;as en la dezerto Bet-Aven.</l>
  <l n='13'>Kaj de tie la limo iras al Luz, al la suda flanko de Luz
    (tio estas Bet-El); kaj la limo plue iras al Atrot-Adar, sur la
    monton, kiu estas sude de la malsupra Bet-&Hcirc;oron.</l>
  <l n='14'>Kaj la limo
    turni&gcirc;as kaj deklini&gcirc;as okcidenten, suden de la monto, kiu estas
    sude de Bet-&Hcirc;oron; kaj &gcirc;i fini&gcirc;as &ccirc;e Kirjat-Baal (tio estas
    Kirjat-Jearim), urbo de la Jehudaidoj. Tio estas la flanko
    okcidenta.</l>
  <l n='15'>Kaj la suda flanko komenci&gcirc;as de la fino de Kirjat-
    Jearim; kaj la limo iras okcidenten, kaj fini&gcirc;as &ccirc;e la fonto de
    la akvo Neftoa&hcirc;.</l>
  <l n='16'>Kaj la limo mallevi&gcirc;as al la fino de la
    monto, kiu estas anta&ubreve; la valo de la filo de Hinom, kiu trovi&gcirc;as
    en la valo Refaim norde; kaj &gcirc;i iras tra la valo de Hinom al la
    suda flanko de la Jebusidoj, kaj mallevi&gcirc;as al En-Rogel.</l>
  <l n='17'>Kaj
    &gcirc;i turni&gcirc;as de norde, kaj eliras al En-&Scirc;eme&scirc;, kaj iras al
    Gelilot, kiu estas kontra&ubreve; la alta&jcirc;o Adumim; kaj &gcirc;i mallevi&gcirc;as al
    la &scirc;tono de Bohan, filo de Ruben.</l>
  <l n='18'>Kaj &gcirc;i iras preter la stepo
    norden, kaj mallevi&gcirc;as sur la stepon.</l>
  <l n='19'>Kaj la limo iras preter
    Bet-&Hcirc;ogla norden; kaj la limo fini&gcirc;as &ccirc;e la golfo de la Sala Maro
    norde, &ccirc;e la suda fino de Jordan. Tio estas la limo suda.</l>
  <l n='20'>Kaj
    Jordan limas sur la flanko orienta. Tio estas la poseda&jcirc;o de la
    Benjamenidoj la&ubreve; &gcirc;iaj limoj &ccirc;irka&ubreve;e, la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  <l n='21'>Kaj
    la urboj de la tribo de la Benjamenidoj la&ubreve; iliaj familioj estis:
    Jeri&hcirc;o kaj Bet-&Hcirc;ogla kaj Emek-Kecic</l>
  <l n='22'>kaj Bet-Araba kaj Cemaraim
    kaj Bet-El</l>
  <l n='23'>kaj Avim kaj Para kaj Ofra</l>
  <l n='24'>kaj Kefer-Amona kaj
    Ofni kaj Geba: dek du urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  <l n='25'>Gibeon kaj Rama
    kaj Beerot</l>
  <l n='26'>kaj Micpe kaj Kefira kaj Moca</l>
  <l n='27'>kaj Rekem kaj
    Jirpeel kaj Tarala</l>
  <l n='28'>kaj Cela, Elef, kaj la Jebusidoj (tio estas
    Jerusalem), Gibeat, Kirjat: dek kvar urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj. Tio
    estas la poseda&jcirc;o de la Benjamenidoj, la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la dua loto eliris por Simeon, por la tribo de la
    Simeonidoj, la&ubreve; iliaj familioj. Kaj ilia poseda&jcirc;o estis meze de
    la poseda&jcirc;o de la Jehudaidoj.</l>
  <l n='2'>Apartenis al ili en ilia
    poseda&jcirc;o: Beer-&Scirc;eba (kun &Scirc;eba) kaj Molada</l>
  <l n='3'>kaj &Hcirc;acar-&Scirc;ual kaj
    Bala kaj Ecem</l>
  <l n='4'>kaj Eltolad kaj Betul kaj &Hcirc;orma</l>
  <l n='5'>kaj Ciklag kaj
    Bet-Markabot kaj &Hcirc;acar-Susa</l>
  <l n='6'>kaj Bet-Lebaot kaj &Scirc;aru&hcirc;en: dek tri
    urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  <l n='7'>Ain, Rimon kaj Eter kaj A&scirc;an: kvar
    urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  <l n='8'>Kaj &ccirc;iuj vila&gcirc;oj, kiuj estas &ccirc;irka&ubreve;
    tiuj urboj, &gcirc;is Baalat-Beer, Ramat sude. Tio estas la poseda&jcirc;o de
    la tribo de la Simeonidoj, la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  <l n='9'>El la landpeco
    de la Jehudaidoj estis la poseda&jcirc;o de la Simeonidoj; &ccirc;ar la parto
    de la Jehudaidoj estis tro granda por ili, tial la Simeonidoj
    ricevis poseda&jcirc;on meze de ilia poseda&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la tria loto eliris por la Zebulunidoj, la&ubreve; iliaj
    familioj; kaj la limo de ilia poseda&jcirc;o estis &gcirc;is Sarid.</l>
  <l n='11'>Kaj
    ilia limo iras &gcirc;is la maro kaj Marala, kaj kuntu&scirc;i&gcirc;as kun
    Dabe&scirc;et, kaj kuntu&scirc;i&gcirc;as kun la torento, kiu estas anta&ubreve; Jokneam.</l>
  <l n='12'>Kaj &gcirc;i iras returne de Sarid orienten, al la flanko de
    sunlevi&gcirc;o, &gcirc;is la limo de Kislot-Tabor; kaj &gcirc;i iras al Dabrat,
    kaj levi&gcirc;as al Jafia.</l>
  <l n='13'>Kaj de tie &gcirc;i iras orienten, al la
    flanko de sunlevi&gcirc;o, tra Gat-&Hcirc;efer kaj Et-Kacin, kaj eliras al
    Rimon-Metoar kaj Nea.</l>
  <l n='14'>Kaj la limo turni&gcirc;as de nordo al
    &Hcirc;anaton, kaj fini&gcirc;as en la valo Jifta&hcirc;-El.</l>
  <l n='15'>Kaj Katat, kaj
    Nahalal kaj &Scirc;imron kaj Jidala kaj Bet-Le&hcirc;em: dek du urboj kaj
    iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  <l n='16'>Tio estas la poseda&jcirc;o de la Zebulunidoj, la&ubreve;
    iliaj familioj, tiuj urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Por Isa&hcirc;ar eliris la kvara loto, por la Isa&hcirc;aridoj, la&ubreve; iliaj
    familioj.</l>
  <l n='18'>Kaj ilia limo estis: Jizreel kaj Kesulot kaj &Scirc;unem</l>
  <l n='19'>kaj &Hcirc;afaraim kaj &Scirc;ion kaj Ana&hcirc;arat</l>
  <l n='20'>kaj Rabit kaj Ki&scirc;jon kaj
    Abec</l>
  <l n='21'>kaj Remet kaj En-Ganim kaj En-&Hcirc;ada kaj Bet-Pacec.</l>
  <l n='22'>Kaj
    la limo kuntu&scirc;i&gcirc;as al Tabor kaj &Scirc;a&hcirc;acima kaj Bet-&Scirc;eme&scirc;; kaj ilia
    limo fini&gcirc;as &ccirc;e Jordan: dek ses urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  <l n='23'>Tio
    estas la poseda&jcirc;o de la tribo de la Isa&hcirc;aridoj, la&ubreve; iliaj
    familioj, la urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj la kvina loto eliris por la tribo de la A&scirc;eridoj, la&ubreve;
    iliaj familioj.</l>
  <l n='25'>Kaj ilia limo estis: &Hcirc;elkat kaj &Hcirc;ali kaj Beten
    kaj A&hcirc;&scirc;af</l>
  <l n='26'>kaj Alamele&hcirc; kaj Amad kaj Mi&scirc;al. Kaj &gcirc;i kuntu&scirc;i&gcirc;as
    al Karmel okcidente, kaj al &Scirc;i&hcirc;or-Libnat.</l>
  <l n='27'>Kaj &gcirc;i returni&gcirc;as
    oriente al Bet-Dagon, kaj kuntu&scirc;i&gcirc;as al Zebulun kaj al la valo
    Jifta&hcirc;-El norde, al Bet-Emek kaj Neiel, kaj eliras al Kabul
    maldekstre.</l>
  <l n='28'>Kaj Ebron kaj Re&hcirc;ob kaj &Hcirc;amon kaj Kana &gcirc;is Granda
    Cidon.</l>
  <l n='29'>Kaj la limo returni&gcirc;as al Rama kaj al la fortikigita
    urbo Tiro; kaj la limo returni&gcirc;as al &Hcirc;osa, kaj fini&gcirc;as &ccirc;e la
    maro, de &Hcirc;ebel &gcirc;is A&hcirc;zib;</l>
  <l n='30'>kaj Uma kaj Afek kaj Re&hcirc;ob: dudek du
    urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  <l n='31'>Tio estas la poseda&jcirc;o de la tribo de
    la A&scirc;eridoj, la&ubreve; iliaj familioj, tiuj urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Por la Naftaliidoj eliris la sesa loto, por la Naftaliidoj,
    la&ubreve; iliaj familioj.</l>
  <l n='33'>Kaj ilia limo estis de &Hcirc;elef, de la
    kverkaro &ccirc;e Caananim, Adami-Nekeb, kaj Jabneel, &gcirc;is Lakum; kaj &gcirc;i
    fini&gcirc;as &ccirc;e Jordan.</l>
  <l n='34'>Kaj la limo turni&gcirc;as okcidenten al Aznot-
    Tabor, kaj eliras de tie al &Hcirc;ukok, kaj kuntu&scirc;i&gcirc;as al Zebulun
    sude, kaj al A&scirc;er &gcirc;i kuntu&scirc;i&gcirc;as okcidente, kaj al Jehuda &ccirc;e
    Jordan oriente.</l>
  <l n='35'>Kaj fortikigitaj urboj: Cidim, Cer kaj &Hcirc;amat,
    Rakat kaj Kineret</l>
  <l n='36'>kaj Adama kaj Rama kaj &Hcirc;acor</l>
  <l n='37'>kaj Kede&scirc;
    kaj Edrei kaj En-&Hcirc;acor</l>
  <l n='38'>kaj Jiron kaj Migdal-El, &Hcirc;orem kaj Bet-Anat kaj Bet-&Scirc;eme&scirc;: 
    dek na&ubreve; urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  <l n='39'>Tio estas
    la poseda&jcirc;o de la tribo de la Naftaliidoj, la&ubreve; iliaj familioj, la
    urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Por la tribo de la Danidoj, la&ubreve; iliaj familioj, eliris la sepa
    loto.</l>
  <l n='41'>Kaj la limo de ilia poseda&jcirc;o estis: Corea kaj E&scirc;taol kaj
    Ir-&Scirc;eme&scirc;</l>
  <l n='42'>kaj &Scirc;aalabin kaj Ajalon kaj Jitla</l>
  <l n='43'>kaj Elon kaj
    Timna kaj Ekron</l>
  <l n='44'>kaj Elteke kaj Gibeton kaj Baalat</l>
  <l n='45'>kaj Jehud
    kaj Bene-Berak kaj Gat-Rimon</l>
  <l n='46'>kaj Me-Jarkon kaj Rakon, kun la
    limo apud Jafo.</l>
  <l n='47'>Kaj tie fini&gcirc;as la limo de la Danidoj. Kaj la
    Danidoj iris kaj militis kontra&ubreve; Le&scirc;em, kaj prenis &gcirc;in kaj batis
    &gcirc;in per glavo, kaj ekposedis &gcirc;in kaj enlo&gcirc;i&gcirc;is en &gcirc;i, kaj donis
    al Le&scirc;em la nomon Dan, la&ubreve; la nomo de Dan, ilia patro.</l>
  <l n='48'>Tio
    estas la poseda&jcirc;o de la tribo de la Danidoj, la&ubreve; iliaj familioj,
    tiuj urboj kaj iliaj vila&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='49'>Kaj ili finis la dividadon de la lando la&ubreve; &gcirc;iaj limoj; kaj la
    Izraelidoj donis al Josuo, filo de Nun, heredan poseda&jcirc;on inter
    si.</l>
  <l n='50'>La&ubreve; la ordono de la Eternulo ili donis al li la urbon,
    kiun li petis, Timnat-Sera&hcirc; sur la monto de Efraim; kaj li
    konstruis la urbon kaj lo&gcirc;is en &gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='51'>Tio estas la poseda&jcirc;oj, kiujn la pastro Eleazar, kaj Josuo,
    filo de Nun, kaj la familiestroj disdividis al la triboj de la
    Izraelidoj la&ubreve; loto, en &Scirc;ilo, anta&ubreve; la Eternulo, anta&ubreve; la pordo
    de la tabernaklo de kunveno. Kaj ili finis la dividadon de la
    lando.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo ekparolis al Josuo, dirante:</l>
  <l n='2'>Diru al la
    Izraelidoj jene: Aran&gcirc;u al vi la urbojn de rifu&gcirc;o, pri kiuj Mi
    parolis al vi per Moseo,</l>
  <l n='3'>por ke tien povu forkuri mortiginto,
    kiu mortigis homon per eraro kaj ne sciante; kaj ili estu &ccirc;e vi
    rifu&gcirc;ejo kontra&ubreve; ven&gcirc;anto pro sango.</l>
  <l n='4'>Kaj li forkuros al unu el
    tiuj urboj, kaj stari&gcirc;os anta&ubreve; la pordego de la urbo, kaj
    rakontos al la pleja&gcirc;uloj de tiu urbo sian aferon; kaj ili
    enprenos lin en la urbon al si, kaj donos al li lokon, por ke li
    lo&gcirc;u &ccirc;e ili.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam la sangoven&gcirc;anto postkuros lin, ili ne
    transdonu la mortiginton en liajn manojn; &ccirc;ar senintence li
    mortigis sian proksimulon, kaj ne estis malamiko de li de anta&ubreve;e.</l>
  <l n='6'>Kaj li lo&gcirc;os en tiu urbo, &gcirc;is li stari&gcirc;os anta&ubreve; la komunumo por
    ju&gcirc;o, &gcirc;is la morto de la granda pastro, kiu estos en tiu tempo.
    Tiam la mortiginto reiru, kaj venu en sian urbon kaj al sia domo,
    en la urbon, el kiu li forkuris.</l>
  <l n='7'>Kaj ili konsekris la urbon
    Kede&scirc; en Galileo, sur la monto de Naftali, kaj &Scirc;e&hcirc;em, sur la
    monto de Efraim, kaj Kirjat-Arba (tio estas &Hcirc;ebron), sur la monto
    de Jehuda.</l>
  <l n='8'>Kaj transe de Jordan, oriente de Jeri&hcirc;o, ili donis:
    Becer, en la dezerto, sur la ebena&jcirc;o, de la tribo de Ruben, kaj
    Ramot en Gilead, de la tribo de Gad, kaj Golan en Ba&scirc;an, de la
    tribo de Manase.</l>
  <l n='9'>Tiuj urboj estis destinitaj por &ccirc;iuj
    Izraelidoj, kaj por la fremduloj, kiuj lo&gcirc;as inter ili, por ke
    tien povu forkuri &ccirc;iu, kiu mortigis homon per eraro, kaj por ke
    li ne mortu de la mano de sangoven&gcirc;anto, &gcirc;is li stari&gcirc;os anta&ubreve; la
    komunumo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la familiestroj de la Levidoj aliris al la pastro Eleazar,
    kaj al Josuo, filo de Nun, kaj al la familiestroj de la triboj de
    la Izraelidoj,</l>
  <l n='2'>kaj ekparolis al ili en &Scirc;ilo, en la lando
    Kanaana, dirante: La Eternulo ordonis per Moseo doni al ni urbojn
    por lo&gcirc;i, kaj iliajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn por niaj brutoj.</l>
  <l n='3'>Tiam la
    Izraelidoj donis al la Levidoj el siaj poseda&jcirc;oj, konforme al la
    ordono de la Eternulo, tiujn urbojn kaj iliajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj eliris la loto por la familio de la Kehatidoj; kaj al la
    filoj de la pastro Aaron, el la Levidoj, estis donitaj de la
    tribo de Jehuda kaj de la tribo de la Simeonidoj kaj de la tribo
    de Benjamen, per loto, dek tri urboj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj al la ceteraj filoj de Kehat estis donitaj de la familioj
    de la tribo de Efraim kaj de la tribo de Dan kaj de la duontribo
    de Manase, per loto, dek urboj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj al la filoj de Ger&scirc;on estis donitaj de la familioj de la
    tribo de Isa&hcirc;ar kaj de la tribo de A&scirc;er kaj de la tribo de
    Naftali kaj de la duontribo de Manase en Ba&scirc;an, per loto, dek tri
    urboj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Al la filoj de Merari, la&ubreve; iliaj familioj, estis donitaj de la
    tribo de Ruben kaj de la tribo de Gad kaj de la tribo de Zebulun
    dek du urboj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj la Izraelidoj donis al la Levidoj per loto tiujn urbojn kaj
    iliajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kiel ordonis la Eternulo per Moseo.</l>
  <l n='9'>Kaj ili
    donis de la tribo de la Jehudaidoj kaj de la tribo de la
    Simeonidoj tiujn urbojn, kies nomojn ili difinis.</l>
  <l n='10'>Al la filoj
    de Aaron el la familioj de la Kehatidoj, el la Levidoj &dash; &ccirc;ar ilia
    estis la loto unua &dash;</l>
  <l n='11'>al ili oni donis la urbon de Arba, patro
    de Anak (tio estas, la urbon &Hcirc;ebron), sur la monto de Jehuda, kaj
    &gcirc;iajn suburba&jcirc;ojn &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='12'>Kaj la kampon de la urbo kaj
    &gcirc;iajn vila&gcirc;ojn oni donis al Kaleb, filo de Jefune, kiel
    propra&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj al la filoj de la pastro Aaron oni donis la urbon de
    rifu&gcirc;o por mortiginto &Hcirc;ebron kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Libna kaj
    &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='14'>kaj Jatir kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj
    E&scirc;temoa kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='15'>kaj &Hcirc;olon kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Debir kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='16'>kaj Ain kaj
    &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Juta kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, Bet-&Scirc;eme&scirc; kaj
    &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: na&ubreve; urbojn de tiuj du triboj.</l>
  <l n='17'>Kaj de la
    tribo de Benjamen: Gibeon kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, Geba kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='18'>Anatot kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Almon kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: kvar urbojn.</l>
  <l n='19'>La nombro de &ccirc;iuj urboj de la
    Aaronidoj, la pastroj, estis dek tri urboj kaj iliaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj por la familioj de la Kehatidoj, la Levidoj, la restintaj
    el la Kehatidoj, la urboj de ilia loto estis de la tribo de
    Efraim.</l>
  <l n='21'>Kaj oni donis al ili la rifu&gcirc;urbon por mortiginto
    &Scirc;e&hcirc;em kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, sur la monto de Efraim, kaj Gezer
    kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='22'>kaj Kibcaim kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj
    Bet-&Hcirc;oron kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: kvar urbojn.</l>
  <l n='23'>Kaj de la tribo
    de Dan: Elteke kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, Gibeton kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='24'>Ajalon kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, Gat-Rimon kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: kvar urbojn.</l>
  <l n='25'>Kaj de la duontribo de Manase:
    Taana&hcirc; kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Gat-Rimon kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: du urbojn.</l>
  <l n='26'>La nombro de &ccirc;iuj urboj kun iliaj
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj por la familioj de la restintaj Kehatidoj estis dek.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj al la Ger&scirc;onidoj, el la familioj de la Levidoj, oni donis
    de la duontribo de Manase la rifu&gcirc;urbon por mortiginto Golan en
    Ba&scirc;an kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Bee&scirc;tera kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn:
    du urbojn.</l>
  <l n='28'>Kaj de la tribo de Isa&hcirc;ar: Ki&scirc;jon kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, Dabrat kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='29'>Jarmut kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, En-Ganim kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: kvar urbojn.</l>
  <l n='30'>Kaj
    de la tribo de A&scirc;er: Mi&scirc;al kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, Abdon kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='31'>&Hcirc;elkat kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Re&hcirc;ob kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: kvar urbojn.</l>
  <l n='32'>Kaj de la tribo de Naftali: la
    rifu&gcirc;urbon por mortiginto Kede&scirc; en Galileo kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,
    kaj &Hcirc;amot-Dor kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Kartan kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: tri urbojn.</l>
  <l n='33'>La nombro de &ccirc;iuj urboj de la
    Ger&scirc;onidoj, la&ubreve; iliaj familioj, estis dek tri urboj kaj iliaj
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj al la familioj de la Merariidoj, la ceteraj Levidoj, oni
    donis de la tribo de Zebulun: Jokneam kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,
    Karta kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='35'>Dimna kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,
    Nahalal kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: kvar urbojn.</l>
  <l n='36'>Kaj de la tribo de
    Ruben: Becer kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Jahac kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='37'>Kedemot kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, kaj Mefaat kaj
    &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: kvar urbojn.</l>
  <l n='38'>Kaj de la tribo de Gad: la
    rifu&gcirc;urbon por mortiginto Ramot en Gilead kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,
    kaj Ma&hcirc;anaim kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn,</l>
  <l n='39'>&Hcirc;e&scirc;bon kaj &gcirc;iajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn, Jazer kaj &gcirc;iajn &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn: kune kvar urbojn.</l>
  <l n='40'>La
    nombro de &ccirc;iuj urboj, kiujn lote ricevis la Merariidoj, la&ubreve; iliaj
    familioj, la restintaj el la familioj de la Levidoj, estis dek
    du.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>La nombro de &ccirc;iuj urboj de la Levidoj meze de la poseda&jcirc;oj de
    la Izraelidoj estis kvardek ok urboj kaj iliaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj.</l>
  <l n='42'>Tiuj urboj estis &ccirc;iu urbo kun &gcirc;iaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj; tiel estis kun
    &ccirc;iuj tiuj urboj.</l>
  <l n='43'>Kaj la Eternulo donis al la Izraelidoj la
    tutan landon, kiun doni Li &jcirc;uris al iliaj patroj; kaj ili
    ekposedis &gcirc;in kaj enlo&gcirc;i&gcirc;is en &gcirc;i.</l>
  <l n='44'>Kaj la Eternulo donis al
    ili trankvilecon &ccirc;irka&ubreve;e, konforme al &ccirc;io, kion Li &jcirc;uris al iliaj
    patroj; kaj neniu homo el &ccirc;iuj iliaj malamikoj rezistis anta&ubreve;
    ili; &ccirc;iujn iliajn malamikojn la Eternulo transdonis en iliajn
    manojn.</l>
  <l n='45'>Ne mankis e&ccirc; unu vorto el &ccirc;iuj bonaj vortoj, kiujn la
    Eternulo diris al la domo de Izrael; &ccirc;io plenumi&gcirc;is.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Josuo alvokis la Rubenidojn kaj la Gadidojn kaj la
    duontribon de Manase;</l>
  <l n='2'>kaj li diris al ili: Vi plenumis &ccirc;ion,
    kion ordonis al vi Moseo, servanto de la Eternulo, kaj vi obeis
    mian vo&ccirc;on en &ccirc;io, kion mi ordonis al vi.</l>
  <l n='3'>Vi ne forlasis viajn
    fratojn dum longa tempo &gcirc;is nun, kaj vi plenumis la decidita&jcirc;on
    la&ubreve; la ordono de la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='4'>Nun la Eternulo, via
    Dio, donis ripozon al viaj fratoj, kiel Li diris al ili; turnu do
    vin nun, kaj iru al viaj tendoj sur la teron de via poseda&jcirc;o,
    kiun donis al vi Moseo, servanto de la Eternulo, transe de
    Jordan.</l>
  <l n='5'>Sed forte penu plenumi la ordonojn kaj la instruon,
    kiujn donis al vi Moseo, servanto de la Eternulo, por ami la
    Eternulon, vian Dion, kaj iri la&ubreve; &ccirc;iuj Liaj vojoj kaj observi
    Liajn ordonojn kaj alfortiki&gcirc;i al Li kaj servi al Li per via tuta
    koro kaj per via tuta animo.</l>
  <l n='6'>Kaj Josuo benis ilin kaj
    forliberigis ilin; kaj ili iris al siaj tendoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj al unu duono de la tribo de Manase Moseo donis poseda&jcirc;on en
    Ba&scirc;an, kaj al la dua duono Josuo donis poseda&jcirc;on kun iliaj fratoj
    transe de Jordan, okcidente. Kaj kiam Josuo forliberigis ilin al
    iliaj tendoj, li benis ilin.</l>
  <l n='8'>Kaj li diris al ili jene: Kun
    granda ri&ccirc;a&jcirc;o vi reiras nun al viaj tendoj, kaj kun tre granda
    brutaro, kun ar&gcirc;ento kaj kun oro kaj kun kupro kaj kun fero, kaj
    kun tre multe da vestoj; dividu la militakiron, kiun vi ricevis
    de viaj malamikoj, kun viaj fratoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj turni&gcirc;is la Rubenidoj kaj la Gadidoj kaj la duontribo de
    Manase, kaj foriris de la Izraelidoj el &Scirc;ilo, kiu estas en la
    lando Kanaana, por iri en la landon Gilead, en la landon de ilia
    poseda&jcirc;o, kiun ili ekposedis la&ubreve; la ordono de la Eternulo per
    Moseo.</l>
  <l n='10'>Kaj ili venis en la distriktojn &ccirc;e Jordan, kiuj estas
    en la lando Kanaana; kaj la Rubenidoj kaj la Gadidoj kaj la
    duontribo de Manase konstruis tie altaron &ccirc;e Jordan, altaron
    grandan kaj bonaspektan.</l>
  <l n='11'>Kaj a&ubreve;dis la Izraelidoj: Jen la
    Rubenidoj kaj la Gadidoj kaj la duontribo de Manase konstruis
    altaron apud la lando Kanaana, en la distriktoj de Jordan, sur la
    flanko de la Izraelidoj.</l>
  <l n='12'>Kaj kiam la Izraelidoj tion a&ubreve;dis,
    tiam la tuta komunumo de la Izraelidoj kolekti&gcirc;is en &Scirc;ilo, por
    iri kontra&ubreve; ilin milite.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj la Izraelidoj sendis al la Rubenidoj kaj la Gadidoj kaj la
    duontribo de Manase en la landon Gilead Pine&hcirc;ason, filon de la
    pastro Eleazar,</l>
  <l n='14'>kaj kun li dek &ccirc;efojn, po unu &ccirc;efo el tribo,
    el &ccirc;iuj triboj de Izrael; kaj &ccirc;iu el ili estis estro de patrodomo
    inter la miloj de Izrael.</l>
  <l n='15'>Kaj ili venis al la Rubenidoj kaj la
    Gadidoj kaj la duontribo de Manase en la landon Gilead, kaj
    ekparolis al ili, dirante:</l>
  <l n='16'>Tiel diras la tuta komunumo de la
    Eternulo: Kio estas &ccirc;i tiu krimo, kiun vi faris kontra&ubreve; la Dio de
    Izrael, forturni&gcirc;inte hodia&ubreve; de la Eternulo, konstruinte al vi
    altaron kaj ribelante hodia&ubreve; kontra&ubreve; la Eternulo?</l>
  <l n='17'>&Ccirc;u ne
    sufi&ccirc;as al ni la krimo pri Peor, de kiu ni ne puri&gcirc;is &gcirc;is la nuna
    tago kaj pro kiu trafis frapo la komunumon de Izrael?</l>
  <l n='18'>Kaj vi
    forturni&gcirc;as nun de la Eternulo! estos tiel: hodia&ubreve; vi ribelas
    kontra&ubreve; la Eternulo, kaj morga&ubreve; Li koleros kontra&ubreve; la tuta
    komunumo de Izrael.</l>
  <l n='19'>Se la lando de via poseda&jcirc;o &scirc;ajnas al vi
    malpura, tiam transiru en la landon de la poseda&jcirc;o de la
    Eternulo, en kiu staras la lo&gcirc;ejo de la Eternulo, kaj prenu
    poseda&jcirc;on inter ni; sed kontra&ubreve; la Eternulo ne ribelu, kaj
    kontra&ubreve; ni ne ribelu, konstruante al vi altaron krom la altaro de
    la Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='20'>Jen, A&hcirc;an, filo de Zera&hcirc;, faris krimon
    koncerne la anatemita&jcirc;on, kaj la kolero estis kontra&ubreve; la tuta
    komunumo de Izrael, kaj ne li sola mortis pro sia krimo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj respondis la Rubenidoj kaj la Gadidoj kaj la duontribo de
    Manase, kaj diris al la milestroj de Izrael:</l>
  <l n='22'>Dio de la dioj,
    la Eternulo, Dio de la dioj, la Eternulo, Li scias, kaj Izrael
    sciu; se ni agis pro ribelo a&ubreve; por defali de la Eternulo, tiam Li
    ne helpu nin hodia&ubreve;.</l>
  <l n='23'>Se ni konstruis al ni la altaron por tio,
    ke ni defalu de la Eternulo, a&ubreve; ke ni alportu sur &gcirc;i bruloferon
    kaj farunoferon, a&ubreve; ke ni faru sur &gcirc;i pacoferojn, tiam la
    Eternulo nin punu.</l>
  <l n='24'>Ni faris tion pro zorgo pri tio, ke morga&ubreve;
    ne diru viaj filoj al niaj filoj: Kion komunan vi havas kun la
    Eternulo, Dio de Izrael?</l>
  <l n='25'>kiel limon inter ni kaj vi, Rubenidoj
    kaj Gadidoj, la Eternulo metis Jordanon; vi ne havas parton en la
    Eternulo. Kaj tiamaniere viaj filoj malhelpus niajn filojn
    respekti la Eternulon.</l>
  <l n='26'>Tial ni diris: Ni konstruu al ni
    altaron, ne por brulofero nek por aliaj oferoj,</l>
  <l n='27'>sed nur por ke
    &gcirc;i estu atesto inter ni kaj vi kaj inter niaj estontaj
    generacioj, ke ni havas la rajton fari servon al la Eternulo
    anta&ubreve; Li per niaj bruloferoj kaj per niaj bu&ccirc;oferoj kaj per niaj
    pacoferoj, kaj por ke ne diru viaj filoj morga&ubreve; al niaj filoj: Vi
    ne havas parton en la Eternulo.</l>
  <l n='28'>Kaj ni pensis: Se ili diros
    tion al ni kaj al niaj estontaj generacioj, tiam ni diros: Vidu
    la simila&jcirc;on de la altaro de la Eternulo, kiun faris niaj patroj,
    ne por brulofero nek por bu&ccirc;ofero, sed nur kiel ateston inter ni
    kaj vi.</l>
  <l n='29'>Malproksima de ni estas la deziro ribeli kontra&ubreve; la
    Eternulo kaj defali hodia&ubreve; de la Eternulo, konstrui altaron por
    brulofero, por farunofero kaj por bu&ccirc;ofero, krom la altaro de la
    Eternulo, nia Dio, kiu estas anta&ubreve; Lia tabernaklo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj la pastro Pine&hcirc;as, kaj la &ccirc;efoj de la komunumo, kaj la
    milestroj de Izrael, kiuj estis kun li, a&ubreve;dis la vortojn, kiujn
    diris la Rubenidoj kaj la Gadidoj kaj la Manaseidoj, kaj tio
    pla&ccirc;is al ili.</l>
  <l n='31'>Kaj la pastro Pina&hcirc;as, filo de Eleazar, diris
    al la Rubenidoj kaj la Gadidoj kaj la Manaseidoj: Nun ni scias,
    ke la Eternulo estas inter ni, &ccirc;ar vi ne faris kontra&ubreve; la
    Eternulo tiun krimon; vi savis la Izraelidojn kontra&ubreve; la mano de
    la Eternulo.</l>
  <l n='32'>Kaj la pastro Pine&hcirc;as, filo de Eleazar, kaj la
    &ccirc;efoj reiris de la Rubenidoj kaj la Gadidoj el la lando Gilead en
    la landon Kanaanan, al la Izraelidoj, kaj alportis al ili
    respondon.</l>
  <l n='33'>Kaj tio pla&ccirc;is al la Izraelidoj; kaj la Izraelidoj
    benis Dion, kaj ne havis plu la intencon iri kontra&ubreve; ilin milite,
    por ruinigi la landon, en kiu lo&gcirc;is la Rubenidoj kaj la Gadidoj.</l>
  <l n='34'>Kaj la Rubenidoj kaj la Gadidoj donis nomon al la altaro: ke
    &gcirc;i estu atesto inter ni, ke la Eternulo estas la Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Longan tempon post kiam la Eternulo donis al Izrael ripozon
    kontra&ubreve; &ccirc;iuj iliaj malamikoj &ccirc;irka&ubreve;e, Josuo maljuni&gcirc;is, atingis
    profundan a&gcirc;on.</l>
  <l n='2'>Tiam Josuo alvokis la tutan Izrael, iliajn
    pleja&gcirc;ulojn kaj &ccirc;efojn kaj ju&gcirc;istojn kaj observistojn, kaj diris
    al ili: Mi maljuni&gcirc;is, mi atingis profundan a&gcirc;on.</l>
  <l n='3'>Kaj vi vidis
    &ccirc;ion, kion faris la Eternulo, via Dio, al &ccirc;iuj tiuj popoloj anta&ubreve;
    vi; &ccirc;ar la Eternulo, via Dio, mem batalis por vi.</l>
  <l n='4'>Vidu, mi
    dividis por vi lote tiujn restintajn popolojn, kiel poseda&jcirc;on por
    viaj triboj, komencante de Jordan, kaj &ccirc;iujn popolojn, kiujn mi
    ekstermis, &gcirc;is la Granda Maro, kie subiras la suno.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    Eternulo, via Dio, forpu&scirc;os ilin de anta&ubreve; vi kaj forpelos ilin de
    anta&ubreve; vi; kaj vi ekposedos ilian landon, kiel diris al vi la
    Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='6'>Penu do bone, ke vi observu kaj plenumu
    &ccirc;ion, skribitan en la libro de instruo de Moseo, ne forklini&gcirc;ante
    de &gcirc;i dekstren nek maldekstren,</l>
  <l n='7'>ne komuniki&gcirc;ante kun tiuj
    popoloj, kiuj restis kun vi; kaj la nomon de iliaj dioj ne citu,
    kaj ne &jcirc;uru per ili, kaj ne servu al ili, kaj ne adoru ilin;</l>
  <l n='8'>nur al la Eternulo, via Dio, alfortiki&gcirc;u, kiel vi faris &gcirc;is la
    nuna tago.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo forpelis de anta&ubreve; vi popolojn
    grandajn kaj fortajn; kaj neniu rezistis anta&ubreve; vi &gcirc;is la nuna
    tago.</l>
  <l n='10'>Unu el vi forpelas milon; &ccirc;ar la Eternulo, via Dio, mem
    batalas por vi, kiel Li diris al vi.</l>
  <l n='11'>Gardu do bone viajn
    animojn, por ami la Eternulon, vian Dion.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar se vi
    forklini&gcirc;os, kaj ali&gcirc;os al tiuj restintaj popoloj, kiuj restis
    kun vi, kaj vi boparenci&gcirc;os kun ili, kaj vi iros al ili kaj ili
    al vi:</l>
  <l n='13'>tiam sciu, ke la Eternulo, via Dio, ne plu forpelos
    tiujn popolojn de anta&ubreve; vi; kaj ili fari&gcirc;os por vi kaptilo kaj
    reto, kaj vipo por viaj flankoj, kaj pikilo por viaj okuloj, &gcirc;is
    vi forpereos de sur tiu bona tero, kiun donis al vi la Eternulo,
    via Dio.</l>
  <l n='14'>Nun mi ekiras hodia&ubreve; la vojon de la tuta mondo; kaj
    vi sciu per via tuta koro kaj per via tuta animo, ke ne restis
    neplenumita e&ccirc; unu vorto el &ccirc;iuj bonaj vortoj, kiujn la Eternulo,
    via Dio, diris pri vi; &ccirc;io plenumi&gcirc;is por vi, ne mankis el &gcirc;i e&ccirc;
    unu vorto.</l>
  <l n='15'>Sed kiel plenumi&gcirc;is por vi &ccirc;iuj bonaj vortoj, kiujn
    la Eternulo, via Dio, diris al vi, tiel la Eternulo venigos sur
    vin &ccirc;ion malbonan, &gcirc;is Li ekstermos vin de sur tiu bona tero,
    kiun donis al vi la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='16'>Se vi malobeos la
    interligon de la Eternulo, via Dio, kiun Li starigis kun vi, kaj
    vi iros kaj servos al aliaj dioj kaj adoros ilin: tiam ekflamos
    kontra&ubreve; vin la kolero de la Eternulo, kaj vi forpereos rapide de
    sur la bona tero, kiun Li donis al vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Josuo kunvenigis &ccirc;iujn tribojn de Izrael en &Scirc;e&hcirc;emon, kaj
    alvokis la pleja&gcirc;ulojn de Izrael kaj iliajn &ccirc;efojn kaj ju&gcirc;istojn
    kaj observistojn; kaj ili stari&gcirc;is anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='2'>Kaj Josuo diris
    al la tuta popolo: Tiel diris la Eternulo, Dio de Izrael: Transe
    de la Rivero lo&gcirc;is viaj patroj en la tempo antikva, Tera&hcirc;, patro
    de Abraham kaj patro de Na&hcirc;or; kaj ili servis al aliaj dioj.</l>
  <l n='3'>Sed Mi prenis vian patron Abraham de trans la Rivero kaj kondukis
    lin tra la tuta lando Kanaana, kaj Mi multigis lian idaron, kaj
    Mi donis al li Isaakon.</l>
  <l n='4'>Kaj Mi donis al Isaak Jakobon kaj
    Esavon; kaj Mi donis al Esav la monton Seir, ke li posedu &gcirc;in;
    sed Jakob kaj liaj filoj foriris en Egiptujon.</l>
  <l n='5'>Kaj Mi sendis
    Moseon kaj Aaronon, kaj frapis Egiptujon, kiel Mi faris inter
    ili; kaj poste Mi elkondukis vin.</l>
  <l n='6'>Kaj Mi elkondukis viajn
    patrojn el Egiptujo; kaj vi venis al la maro. Kaj la Egiptoj
    postkuris viajn patrojn per &ccirc;aroj kaj rajdantoj &gcirc;is la Ru&gcirc;a Maro.</l>
  <l n='7'>Kaj ili ekkriis al la Eternulo, kaj Li aperigis mallumon inter
    vi kaj la Egiptoj, kaj venigis sur ilin la maron kaj kovris ilin.
    Kaj viaj okuloj vidis, kion Mi faris en Egiptujo; kaj vi lo&gcirc;is en
    la dezerto dum longa tempo.</l>
  <l n='8'>Kaj Mi venigis vin al la lando de
    la Amoridoj, kiuj lo&gcirc;as transe de Jordan, kaj ili militis kontra&ubreve;
    vi; kaj Mi transdonis ilin en viajn manojn, kaj vi ekposedis
    ilian landon, kaj Mi ekstermis ilin anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='9'>Kaj levi&gcirc;is
    Balak, filo de Cipor, re&gcirc;o de Moab, kaj militis kontra&ubreve; Izrael,
    kaj sendis kaj alvokis Bileamon, filon de Beor, por malbeni vin.</l>
  <l n='10'>Sed Mi ne volis a&ubreve;skulti Bileamon; kaj li benis vin, kaj Mi
    savis vin el liaj manoj.</l>
  <l n='11'>Kaj vi transiris Jordanon kaj venis
    al Jeri&hcirc;o; kaj militis kontra&ubreve; vi la lo&gcirc;antoj de Jeri&hcirc;o, la
    Amoridoj kaj la Perizidoj kaj la Kanaanidoj kaj la &Hcirc;etidoj kaj la
    Girga&scirc;idoj, la &Hcirc;ividoj kaj la Jebusidoj; sed Mi transdonis ilin
    en viajn manojn.</l>
  <l n='12'>Kaj Mi sendis anta&ubreve; vi krabrojn, kaj ili
    forpelis de vi la du re&gcirc;ojn de la Amoridoj; ne per via glavo, kaj
    ne per via pafarko.</l>
  <l n='13'>Kaj Mi donis al vi landon, pri kiu vi ne
    laboris, kaj urbojn, kiujn vi ne konstruis, kaj vi lo&gcirc;as en ili;
    de vinber&gcirc;ardenoj kaj olivarboj, kiujn vi ne plantis, vi man&gcirc;as.</l>
  <l n='14'>Timu do la Eternulon, kaj servu al Li fidele kaj vere; kaj
    forpu&scirc;u la diojn, al kiuj servis viaj patroj transe de la Rivero
    kaj en Egiptujo, kaj servu al la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Sed se ne pla&ccirc;as al
    vi servi al la Eternulo, tiam elektu al vi hodia&ubreve;, al kiu vi
    volas servi: &ccirc;u al la dioj, al kiuj servis viaj patroj, kiuj
    lo&gcirc;is transe de la Rivero, &ccirc;u al la dioj de la Amoridoj, en kies
    lando vi lo&gcirc;as; sed mi kaj mia domo servos al la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Tiam la popolo respondis kaj diris: Malproksima de ni estas la
    deziro forlasi la Eternulon kaj servi al aliaj dioj;</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar la
    Eternulo estas nia Dio, Li, kiu elkondukis nin kaj niajn patrojn
    el Egiptujo, el la domo de sklaveco, kaj kiu faris anta&ubreve; niaj
    okuloj tiujn grandajn signojn, kaj gardis nin dum la tuta vojo,
    kiun ni iris, kaj inter &ccirc;iuj popoloj, tra kies mezo ni trairis.</l>
  <l n='18'>Kaj la Eternulo forpelis anta&ubreve; ni &ccirc;iujn popolojn, kaj la
    Amoridojn, kiuj lo&gcirc;is en la lando. Ni do anka&ubreve; servos al la
    Eternulo; &ccirc;ar Li estas nia Dio.</l>
  <l n='19'>Kaj Josuo diris al la popolo:
    Vi ne povas servi al la Eternulo; &ccirc;ar Li estas Dio sankta, Dio
    severa; Li ne estos indulga kontra&ubreve; viaj malbonagoj kaj pekoj.</l>
  <l n='20'>Se vi forlasos la Eternulon kaj servos al fremdaj dioj, tiam Li
    Sin turnos kaj faros al vi malbonon kaj ekstermos vin, post kiam
    Li faris al vi bonon.</l>
  <l n='21'>Kaj la popolo diris al Josuo: Ne, nur al
    la Eternulo ni servos.</l>
  <l n='22'>Kaj Josuo diris al la popolo: Vi estas
    atestantoj pri vi, ke vi elektis al vi la Eternulon, por servi al
    Li. Kaj ili respondis: Ni estas atestantoj.</l>
  <l n='23'>Nun forpu&scirc;u do la
    fremdajn diojn, kiuj estas inter vi, kaj turnu vian koron al la
    Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='24'>Kaj la popolo diris al Josuo: Al la
    Eternulo, nia Dio, ni servos, kaj Lian vo&ccirc;on ni obeos.</l>
  <l n='25'>Kaj
    Josuo faris interligon kun la popolo en tiu tago, kaj donis al &gcirc;i
    le&gcirc;ojn kaj regulojn en &Scirc;e&hcirc;em.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj Josuo skribis tiujn vortojn en la libron de instruo de
    Dio, kaj li prenis grandan &scirc;tonon, kaj starigis &gcirc;in tie sub la
    kverko, kiu estis apud la sanktejo de la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Kaj Josuo
    diris al la tuta popolo: Jen &ccirc;i tiu &scirc;tono estos por ni atestanto;
    &ccirc;ar &gcirc;i a&ubreve;dis &ccirc;iujn vortojn de la Eternulo, kiujn Li diris al ni;
    kaj &gcirc;i estu atestanto pri vi, por ke vi ne forneu vian Dion.</l>
  <l n='28'>Kaj Josuo forliberigis la popolon, &ccirc;iun al lia poseda&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Post tiu okazinta&jcirc;o mortis Josuo, filo de Nun, servanto de la
    Eternulo, havante la a&gcirc;on de cent dek jaroj.</l>
  <l n='30'>Kaj oni enterigis
    lin inter la limoj de lia poseda&jcirc;o en Timnat-Sera&hcirc;, kiu estas sur
    la monto de Efraim, norde de la monto Gaa&scirc;.</l>
  <l n='31'>Kaj Izrael servis
    al la Eternulo dum la tuta vivo de Josuo, kaj dum la tuta vivo de
    la pleja&gcirc;uloj, kiuj vivis longe post Josuo, kaj kiuj sciis &ccirc;iujn
    farojn de la Eternulo, kiujn Li faris al Izrael.</l>
  <l n='32'>Kaj la ostojn
    de Jozef, kiujn la Izraelidoj kunportis el Egiptujo, oni
    enterigis en &Scirc;e&hcirc;em, sur la kampoparto, kiun Jakob a&ccirc;etis de la
    filoj de &Hcirc;amor, patro de &Scirc;e&hcirc;em, pro cent kesitoj, kaj kiu fari&gcirc;is
    poseda&jcirc;o de la filoj de Jozef.</l>
  <l n='33'>Kaj Eleazar, filo de Aaron,
    mortis; kaj oni enterigis lin sur la monteto de Pine&hcirc;as, lia
    filo, la monteto, kiu estis donita al li sur la monto de Efraim.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JU&Gcirc;ISTOJ -->

        <div type='book' n='07' id='libro_jug' rend='doc'>

          <index index='content' level1='JU&Gcirc;ISTOJ'/>
          <head>JU&Gcirc;ISTOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post la morto de Josuo la Izraelidoj demandis la Eternulon,
    dirante: Kiu el ni plej anta&ubreve;e devas iri kontra&ubreve; la Kanaanidojn,
    por militi kontra&ubreve; ili?</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo diris: Jehuda iros; jen
    Mi transdonas la landon en liajn manojn.</l>
  <l n='3'>Tiam Jehuda diris al
    sia frato Simeon: Iru kun mi en mian sorton, kaj ni militos
    kontra&ubreve; la Kanaanidoj; kaj mi anka&ubreve; iros kun vi en vian sorton.
    Kaj Simeon iris kun li.</l>
  <l n='4'>Kaj Jehuda iris, kaj la Eternulo
    transdonis en liajn manojn la Kanaanidojn kaj la Perizidojn; kaj
    ili batis el ili en Bezek dek mil homojn.</l>
  <l n='5'>Kaj ili renkontis
    Adoni-Bezekon en Bezek kaj batalis kontra&ubreve; li kaj venkobatis la
    Kanaanidojn kaj la Perizidojn.</l>
  <l n='6'>Kaj Adoni-Bezek forkuris; sed
    ili postkuris lin kaj kaptis lin kaj dehakis la dikfingrojn de
    liaj manoj kaj piedoj.</l>
  <l n='7'>Kaj Adoni-Bezek diris: Sepdek re&gcirc;oj kun
    dehakitaj dikfingroj de la manoj kaj piedoj kolektadis
    panresta&jcirc;ojn sub mia tablo; kiel mi agis, tiel Dio repagis al mi.
    Kaj oni venigis lin en Jerusalemon, kaj li mortis tie.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj la Jehudaidoj militis kontra&ubreve; Jerusalem kaj prenis &gcirc;in kaj
    venkobatis &gcirc;in per glavo, kaj la urbon ili forbruligis.</l>
  <l n='9'>Poste
    la Jehudaidoj iris, por militi kontra&ubreve; la Kanaanidoj, kiuj lo&gcirc;is
    sur la monto kaj en la suda regiono kaj sur la malalta&jcirc;o.</l>
  <l n='10'>Kaj
    Jehuda iris al la Kanaanidoj, kiuj lo&gcirc;is en &Hcirc;ebron (la nomo de
    &Hcirc;ebron anta&ubreve;e estis Kirjat-Arba), kaj venkobatis &Scirc;e&scirc;ajon kaj
    A&hcirc;imanon kaj Talmajon.</l>
  <l n='11'>Kaj de tie li iris al la lo&gcirc;antoj de
    Debir (la nomo de Debir anta&ubreve;e estis Kirjat-Sefer).</l>
  <l n='12'>Kaj Kaleb
    diris: Kiu venkobatos Kirjat-Seferon kaj prenos &gcirc;in, al tiu mi
    donos mian filinon A&hcirc;sa kiel edzinon.</l>
  <l n='13'>Kaj prenis &gcirc;in Otniel,
    filo de Kenaz, la pli juna frato de Kaleb; kaj li donis al li
    sian filinon A&hcirc;sa kiel edzinon.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam &scirc;i venis, &scirc;i instigis
    lin peti de &scirc;ia patro kampon. Kaj &scirc;i malsupreni&gcirc;is de la azeno;
    kaj Kaleb diris al &scirc;i: Kio estas al vi?</l>
  <l n='15'>Kaj &scirc;i diris al li:
    Donu al mi benon; &ccirc;ar vi donis al mi teron sudflankan, tial donu
    al mi anka&ubreve; akvofontojn. Kaj Kaleb donis al &scirc;i fontojn suprajn
    kaj fontojn malsuprajn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj la idoj de la Kenido, bofrato de Moseo, iris el la urbo de
    Palmoj kun la idoj de Jehuda en la dezerton de Jehuda, kiu estas
    sude de Arad; kaj ili venis kaj eklo&gcirc;is kune kun la popolo.</l>
  <l n='17'>Kaj Jehuda iris kun sia frato Simeon, kaj ili venkobatis la
    Kanaanidojn, kiuj lo&gcirc;is en Cefat, kaj detruis &gcirc;in, kaj donis al
    la urbo la nomon &Hcirc;orma.</l>
  <l n='18'>Kaj Jehuda prenis la urbojn Gaza kun
    &gcirc;iaj limoj kaj A&scirc;kelon kun &gcirc;iaj limoj kaj Ekron kun &gcirc;iaj limoj.</l>
  <l n='19'>Kaj la Eternulo estis kun Jehuda, kaj li ekposedis la monton.
    Sed li ne povis forpeli la lo&gcirc;antojn de la valo, &ccirc;ar ili havis
    ferajn &ccirc;arojn.</l>
  <l n='20'>Kaj oni donis al Kaleb &Hcirc;ebronon, kiel diris
    Moseo; kaj li elpelis el tie la tri filojn de Anak.</l>
  <l n='21'>Sed la
    Jebusidojn, kiuj lo&gcirc;is en Jerusalem, la Benjamenidoj ne elpelis;
    kaj la Jebusidoj lo&gcirc;is kun la Benjamenidoj en Jerusalem &gcirc;is la
    nuna tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj iris anka&ubreve; la Jozefidoj al Bet-El; kaj la Eternulo estis
    kun ili.</l>
  <l n='23'>Kaj la Jozefidoj esplorrigardis Bet-Elon (la nomo de
    la urbo anta&ubreve;e estis Luz).</l>
  <l n='24'>Kaj la esplorrigardantoj vidis
    viron, irantan el la urbo, kaj ili diris al li: Montru al ni la
    eniron en la urbon, kaj ni faros al vi favora&jcirc;on.</l>
  <l n='25'>Kaj li
    montris al ili la eniron en la urbon, kaj ili venkobatis la urbon
    per glavo; sed tiun viron kaj lian tutan familion ili
    forliberigis.</l>
  <l n='26'>Kaj la viro iris en la landon de la &Hcirc;etidoj, kaj
    konstruis urbon, kaj donis al &gcirc;i la nomon Luz; tia estas &gcirc;ia nomo
    &gcirc;is la nuna tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj Manase ne ekposedis la urbojn Bet-&Scirc;ean kun &gcirc;iaj urbetoj
    kaj Taana&hcirc; kun &gcirc;iaj urbetoj, kaj la lo&gcirc;antojn de Dor kaj de &gcirc;iaj
    urbetoj kaj la lo&gcirc;antojn de Jibleam kaj de &gcirc;iaj urbetoj kaj la
    lo&gcirc;antojn de Megido kaj de &gcirc;iaj urbetoj; kaj la Kanaanidoj plue
    lo&gcirc;is en tiu lando.</l>
  <l n='28'>Kiam Izrael forti&gcirc;is, li faris la
    Kanaanidojn tributuloj, sed ne elpelis ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj Efraim ne elpelis la Kanaanidojn, kiuj lo&gcirc;is en Gezer; kaj
    la Kanaanidoj lo&gcirc;is inter li en Gezer.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Zebulun ne forpelis la lo&gcirc;antojn de Kitron, nek la lo&gcirc;antojn
    de Nahalol; kaj la Kanaanidoj lo&gcirc;is inter li, kaj fari&gcirc;is
    tributuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>A&scirc;er ne forpelis la lo&gcirc;antojn de Ako, nek la lo&gcirc;antojn de
    Cidon, nek de A&hcirc;lab, nek de A&hcirc;zib, nek de &Hcirc;elba, nek de Afek, nek
    de Re&hcirc;ob.</l>
  <l n='32'>Kaj la A&scirc;eridoj lo&gcirc;is meze de la Kanaanidoj,
    lo&gcirc;antoj de la lando; &ccirc;ar ili ne forpelis ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Naftali ne forpelis la lo&gcirc;antojn de Bet-&Scirc;eme&scirc;, nek la
    lo&gcirc;antojn de Bet-Anat; kaj li lo&gcirc;is meze de la Kanaanidoj,
    lo&gcirc;antoj de la lando; kaj la lo&gcirc;antoj de Bet-&Scirc;eme&scirc; kaj de Bet-Anat 
    fari&gcirc;is liaj tributuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj la Amoridoj premis la Danidojn sur la monton, ne
    permesante al ili malsupreniri en la valon.</l>
  <l n='35'>Kaj la Amoridoj
    plue lo&gcirc;is sur la monto &Hcirc;eres, en Ajalon kaj en &Scirc;aalbim; sed la
    mano de la Jozefidoj pezis sur ili, kaj ili fari&gcirc;is tributuloj.</l>
  <l n='36'>Kaj la limo de la Amoridoj estis de la loko, kie levi&gcirc;as
    Akrabim, de Sela pli alten.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj venis an&gcirc;elo de la Eternulo el Gilgal al Bo&hcirc;im, kaj diris:
    Mi elkondukis vin el Egiptujo, kaj venigis vin en la landon, pri
    kiu Mi &jcirc;uris al viaj patroj, kaj Mi diris: Mi neniam rompos Mian
    interligon kun vi;</l>
  <l n='2'>sed vi ne faru interligon kun la lo&gcirc;antoj de
    &ccirc;i tiu lando, iliajn altarojn detruu. Sed vi ne obeis Mian vo&ccirc;on;
    kial vi tion faris?</l>
  <l n='3'>Tial Mi diras: Mi ne forpelos ilin de vi,
    kaj ili estos por vi kaptilo, kaj iliaj dioj estos por vi falilo.</l>
  <l n='4'>Kaj kiam la an&gcirc;elo de la Eternulo parolis tiujn vortojn al &ccirc;iuj
    Izraelidoj, la popolo levis sian vo&ccirc;on kaj ploris.</l>
  <l n='5'>Kaj ili
    donis al tiu loko la nomon Bo&hcirc;im. Kaj ili tie bu&ccirc;is oferojn al la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj Josuo forliberigis la popolon, kaj la Izraelidoj iris &ccirc;iu
    al sia hereda parto, por ekposedi la landon.</l>
  <l n='7'>Kaj la popolo
    servis al la Eternulo dum la tuta vivo de Josuo, kaj dum la tuta
    vivo de la pleja&gcirc;uloj, kiuj vivis longe post Josuo, kaj kiuj
    vidis &ccirc;iujn grandajn farojn de la Eternulo, kiujn Li faris al
    Izrael.</l>
  <l n='8'>Kaj mortis Josuo, filo de Nun, servanto de la Eternulo,
    en la a&gcirc;o de cent dek jaroj.</l>
  <l n='9'>Kaj oni enterigis lin inter la
    limoj de lia poseda&jcirc;o en Timnat-&Hcirc;eres, sur la monto de Efraim,
    norde de la monto Gaa&scirc;.</l>
  <l n='10'>Kaj anka&ubreve; tiu tuta generacio
    alkolekti&gcirc;is al siaj patroj; kaj aperis post ili generacio alia,
    kiu ne konis la Eternulon, nek la farojn, kiujn Li faris al
    Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj la Izraelidoj faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, kaj servis al Baaloj.</l>
  <l n='12'>Kaj ili forlasis la Eternulon,
    Dion de iliaj patroj, kiu elkondukis ilin el la lando Egipta, kaj
    ili sekvis aliajn diojn, el la dioj de la popoloj, kiuj estis
    &ccirc;irka&ubreve; ili, kaj ili adoris ilin, kaj kolerigis la Eternulon.</l>
  <l n='13'>Kaj ili forlasis la Eternulon, kaj servis al Baal kaj al A&scirc;tar.</l>
  <l n='14'>Kaj ekflamis la kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Izrael, kaj Li
    transdonis ilin en la manojn de rabistoj, kiuj prirabis ilin, kaj
    Li vendis ilin en la manojn de iliaj malamikoj &ccirc;irka&ubreve;e; kaj ili
    ne povis plu sin teni anta&ubreve; siaj malamikoj.</l>
  <l n='15'>Kien ajn ili iris,
    la mano de la Eternulo estis kontra&ubreve; ili por malbono, kiel la
    Eternulo diris kaj kiel la Eternulo &jcirc;uris al ili; kaj ili estis
    tre premataj.</l>
  <l n='16'>Kaj la Eternulo starigis ju&gcirc;istojn, kiuj savis
    ilin el la manoj de iliaj rabintoj;</l>
  <l n='17'>tamen anka&ubreve; la ju&gcirc;istojn
    ili ne obeis, sed ili mal&ccirc;astis kun aliaj dioj kaj adoris ilin,
    rapide deklini&gcirc;is de la vojo, kiun iris iliaj patroj, obeante la
    ordonojn de la Eternulo; ili tiel ne agis.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam la
    Eternulo starigis por ili ju&gcirc;istojn, kaj la Eternulo estis kun la
    ju&gcirc;isto, kaj savadis ilin el la manoj de iliaj malamikoj dum la
    tuta vivo de la ju&gcirc;isto, &ccirc;ar la Eternulo kompatis ilin, kiam ili
    &gcirc;emis pro siaj turmentantoj kaj premantoj:</l>
  <l n='19'>tiam, apena&ubreve; la
    ju&gcirc;isto mortis, ili denove fari&gcirc;is pli malbonaj ol iliaj patroj,
    sekvante aliajn diojn, servante al ili, kaj adorante ilin. Ili ne
    deklini&gcirc;is de siaj faroj kaj de sia malbona vojo.</l>
  <l n='20'>Kaj ekflamis
    la kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Izrael, kaj Li diris: &Ccirc;ar &ccirc;i tiu
    popolo malobeis Mian interligon, kiun Mi donis al iliaj patroj,
    kaj ne a&ubreve;skultis Mian vo&ccirc;on,</l>
  <l n='21'>tial Mi anka&ubreve; forpelos de ili
    neniun el la popoloj, kiujn restigis Josuo, kiam li mortis;</l>
  <l n='22'>por elprovi per ili Izraelon, &ccirc;u ili observos la vojon de la
    Eternulo kaj iros &gcirc;in, kiel observis iliaj patroj, a&ubreve; ne.</l>
  <l n='23'>Kaj
    la Eternulo restigis tiujn popolojn, kaj ne rapidis elpeli ilin,
    kaj ne transdonis ilin en la manojn de Josuo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen estas la popoloj, kiujn la Eternulo restigis, por
    elprovi per ili Izraelon, &ccirc;iujn, kiuj ne sciis pri &ccirc;iuj militoj
    kontra&ubreve; Kanaan;</l>
  <l n='2'>por ke eksciu la generacioj de la Izraelidoj,
    por lernigi militon al tiuj, kiuj anta&ubreve;e ne konis &gcirc;in:</l>
  <l n='3'>kvin
    princoj de Fili&scirc;toj, kaj &ccirc;iuj Kanaanidoj, kaj Cidonanoj, kaj
    &Hcirc;ividoj, kiuj lo&gcirc;is sur la monto Lebanon, de la monto Baal-&Hcirc;ermon
    &gcirc;is la eniro de &Hcirc;amat.</l>
  <l n='4'>Ili restis, por elprovi per ili la
    Izraelidojn, por scii&gcirc;i, &ccirc;u ili obeos la ordonojn de la Eternulo,
    kiujn Li donis al iliaj patroj per Moseo.</l>
  <l n='5'>Kaj la Izraelidoj
    lo&gcirc;is meze de la Kanaanidoj, &Hcirc;etidoj kaj Amoridoj kaj Perizidoj
    kaj &Hcirc;ividoj kaj Jebusidoj.</l>
  <l n='6'>Kaj ili prenis al si iliajn filinojn
    kiel edzinojn, kaj siajn filinojn ili donis al iliaj filoj, kaj
    ili servis al iliaj dioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj la Izraelidoj faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, kaj forgesis la Eternulon, sian Dion, kaj servis al
    Baaloj kaj al sanktaj stangoj.</l>
  <l n='8'>Kaj ekflamis la kolero de la
    Eternulo kontra&ubreve; Izrael, kaj Li transdonis ilin en la manojn de
    Ku&scirc;an-Ri&scirc;ataim, re&gcirc;o de Mezopotamio; kaj la Izraelidoj servis al
    Ku&scirc;an-Ri&scirc;ataim dum ok jaroj.</l>
  <l n='9'>Kaj la Izraelidoj ekkriis al la
    Eternulo, kaj la Eternulo aperigis savanton por la Izraelidoj,
    kiu savis ilin: Otnielon, filon de Kenaz, pli juna frato de
    Kaleb.</l>
  <l n='10'>Kaj estis sur li la spirito de la Eternulo, kaj li
    estis ju&gcirc;isto de Izrael. Kaj li eliris milite, kaj la Eternulo
    transdonis en lian manon Ku&scirc;an-Ri&scirc;ataimon, re&gcirc;on de Mezopotamio,
    kaj lia mano fari&gcirc;is forta super Ku&scirc;an-Ri&scirc;ataim.</l>
  <l n='11'>Kaj la lando
    ripozis dum kvardek jaroj; kaj mortis Otniel, filo de Kenaz.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj denove la Izraelidoj faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo; kaj la Eternulo fortigis Eglonon, re&gcirc;on de Moab,
    kontra&ubreve; Izrael, pro tio, ke ili faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de
    la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj li aligis al si la Amonidojn kaj Amalekidojn,
    kaj iris kaj venkobatis Izraelon, kaj ili ekposedis la urbon de
    Palmoj.</l>
  <l n='14'>Kaj la Izraelidoj servis al Eglon, re&gcirc;o de Moab, dum
    dek ok jaroj.</l>
  <l n='15'>Kaj la Izraelidoj ekkriis al la Eternulo, kaj la
    Eternulo aperigis por ili savanton, Ehudon, filon de Gera,
    Benjamenidon, maldekstramanulon. Kaj la Izraelidoj sendis per li
    donacojn al Eglon, re&gcirc;o de Moab.</l>
  <l n='16'>Kaj Ehud faris al si glavon
    dutran&ccirc;an, havantan la longon de unu ulno, kaj zonis &gcirc;in sub sia
    vesto al sia dekstra femuro.</l>
  <l n='17'>Kaj li prezentis la donacojn al
    Eglon, re&gcirc;o de Moab; Eglon estis homo tre grasdika.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam
    li finis la prezentadon de la donacoj, li foririgis la homojn,
    kiuj alportis la donacojn.</l>
  <l n='19'>Sed li mem revenis de la idoloj en
    Gilgal, kaj diris: Mi devas diri al vi ion sekretan, ho re&gcirc;o. Kaj
    tiu diris: Silentu! Kaj eliris de apud li &ccirc;iuj, kiuj staris apud
    li.</l>
  <l n='20'>Kaj Ehud eniris al li, kiam li sidis en malvarmeta
    &ccirc;ambreto, kiu estis por li sola; kaj Ehud diris: Mi havas por vi
    vorton de Dio; kaj li levi&gcirc;is de la se&gcirc;o.</l>
  <l n='21'>Tiam Ehud etendis
    sian maldekstran manon, kaj prenis la glavon de sia dekstra
    femuro, kaj enpu&scirc;is &gcirc;in en lian ventron tiel,</l>
  <l n='22'>ke e&ccirc; la tenilo
    eniris post la tran&ccirc;fero, kaj la graso kovris la tran&ccirc;feron; &ccirc;ar
    li ne eltiris la glavon el lia ventro, kaj &gcirc;i trapenetris la
    postan parton de la korpo.</l>
  <l n='23'>Kaj Ehud eliris en la vestiblon,
    kaj fermis post si la pordon de la &ccirc;ambreto, kaj &scirc;losis &gcirc;in.</l>
  <l n='24'>Kiam li eliris, la servantoj de la re&gcirc;o venis, kaj vidis, ke la
    pordo de la &ccirc;ambreto estas &scirc;losita, kaj ili diris: Certe pro
    natura bezono li estas en la malvarmeta &ccirc;ambreto.</l>
  <l n='25'>Kaj ili
    atendis longe, sed neniu malfermis la pordon de la &ccirc;ambreto; tiam
    ili prenis la &scirc;losilon kaj mal&scirc;losis, kaj ili vidis, ke ilia
    sinjoro ku&scirc;as malviva sur la tero.</l>
  <l n='26'>Kaj dum ili staris
    konsternitaj, Ehud forkuris, kaj li preterpasis la idolojn kaj
    forkuris al Seira.</l>
  <l n='27'>Kaj kiam li alvenis, li ektrumpetis per
    korno sur la monto de Efraim, kaj la Izraelidoj malsupreniris kun
    li de la monto, kaj li estis anta&ubreve; ili.</l>
  <l n='28'>Kaj li diris al ili:
    Kuru post mi; &ccirc;ar la Eternulo transdonis viajn malamikojn, la
    Moabidojn, en viajn manojn. Kaj ili iris post li, kaj okupis la
    transirejon de Jordan, kondukantan al Moab, kaj permesis al neniu
    transiri.</l>
  <l n='29'>Kaj ili mortigis en tiu tempo &ccirc;irka&ubreve; dek mil virojn
    el la Moabidoj, homojn sanajn kaj fortajn; kaj neniu savi&gcirc;is.</l>
  <l n='30'>Kaj en tiu tago Moab humili&gcirc;is sub la manojn de la Izraelidoj;
    kaj la lando ripozis dum okdek jaroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Post li estis &Scirc;amgar, filo de Anat; li mortigis sescent virojn
    el la Fili&scirc;toj per bova bastono; kaj li anka&ubreve; savis Izraelon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Izraelidoj denove faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, kiam Ehud mortis.</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo transdonis ilin en
    la manojn de Jabin, Kanaana re&gcirc;o, kiu re&gcirc;is en &Hcirc;acor; lia
    militistestro estis Sisera, kiu lo&gcirc;is en &Hcirc;aro&scirc;et-Goim.</l>
  <l n='3'>Kaj la
    Izraelidoj ekkriis al la Eternulo; &ccirc;ar tiu havis na&ubreve;cent ferajn
    &ccirc;arojn, kaj li forte premis la Izraelidojn dum dudek jaroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Debora, profetino, edzino de Lapidot, estis en tiu tempo
    ju&gcirc;istino de la Izraelidoj;</l>
  <l n='5'>&scirc;i sidadis sub la palmo de Debora,
    inter Rama kaj Bet-El, sur la monto de Efraim; kaj la Izraelidoj
    venadis al &scirc;i por ju&gcirc;o.</l>
  <l n='6'>Kaj &scirc;i sendis kaj alvokigis Barakon,
    filon de Abinoam, el Kede&scirc;-Naftali, kaj diris al li: La Eternulo,
    Dio de Izrael, ordonis: Iru, konduku la militistaron sur la
    monton Tabor, kaj prenu kun vi dek mil virojn el la Naftaliidoj
    kaj el la Zebulunidoj;</l>
  <l n='7'>kaj al la torento Ki&scirc;on Mi alkondukos al
    vi Siseran, la militistestron de Jabin, kaj liajn &ccirc;arojn kaj lian
    amasegon; kaj Mi transdonos lin en viajn manojn.</l>
  <l n='8'>Tiam diris al
    &scirc;i Barak: Se vi iros kun mi, mi iros; sed se vi ne iros kun mi,
    mi ne iros.</l>
  <l n='9'>Kaj &scirc;i respondis: Bone, mi iros kun vi; sed vi ne
    havos gloron sur la vojo, kiun vi iros; &ccirc;ar en la manojn de
    virino la Eternulo transdonos Siseran. Kaj Debora levi&gcirc;is, kaj
    iris kun Barak al Kede&scirc;.</l>
  <l n='10'>Kaj Barak vokis la Zebulunidojn kaj
    la Naftaliidojn al Kede&scirc;; kaj lin sekvis dek mil viroj, kaj
    Debora iris kun li.</l>
  <l n='11'>&Hcirc;eber, la Kenido, aparti&gcirc;is de la Kenidoj,
    de la idoj de &Hcirc;obab, bofrato de Moseo, kaj li starigis sian
    tendon apud la kverkaro en Caananim, apud Kede&scirc;.</l>
  <l n='12'>Kaj oni
    sciigis Siseran, ke Barak, filo de Abinoam, supreniris sur la
    monton Tabor.</l>
  <l n='13'>Kaj Sisera kunvokis &ccirc;iujn siajn &ccirc;arojn, na&ubreve;cent
    ferajn &ccirc;arojn, kaj la tutan popolon, kiu estis kun li, el
    &Hcirc;aro&scirc;et-Goim al la torento Ki&scirc;on.</l>
  <l n='14'>Tiam Debora diris al Barak:
    Levi&gcirc;u, &ccirc;ar nun estas la tago, en kiu la Eternulo transdonos
    Siseran en viajn manojn; jen la Eternulo eliris anta&ubreve; vi. Kaj
    Barak malsupreniris de la monto Tabor, kaj post li dek mil viroj.</l>
  <l n='15'>Kaj la Eternulo &jcirc;etis konfuzon sur Siseran kaj sur &ccirc;iujn
    &ccirc;arojn kaj sur la tutan militistaron, anta&ubreve; la glavo de Barak;
    kaj Sisera deiris de la &ccirc;aro kaj forkuris piede.</l>
  <l n='16'>Kaj Barak
    persekutis la &ccirc;arojn kaj la militistaron &gcirc;is &Hcirc;aro&scirc;et-Goim; kaj la
    tuta militistaro de Sisera falis de glavo; restis neniu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Sed Sisera forkuris piede al la tendo de Jael, edzino de la
    Kenido &Hcirc;eber; &ccirc;ar estis paco inter Jabin, re&gcirc;o de &Hcirc;acor, kaj la
    domo de la Kenido &Hcirc;eber.</l>
  <l n='18'>Kaj Jael eliris renkonte al Sisera,
    kaj diris al li: Eniru, mia sinjoro, eniru al mi; ne timu. Kaj li
    eniris al &scirc;i en la tendon, kaj &scirc;i kovris lin per litkovrilo.</l>
  <l n='19'>Kaj li diris al &scirc;i: Donu al mi por trinki iom da akvo, &ccirc;ar mi
    soifas. Kaj &scirc;i malfermis felsakon kun lakto kaj donis al li por
    trinki, kaj kovris lin.</l>
  <l n='20'>Kaj li diris al &scirc;i: Staru &ccirc;e la pordo
    de la tendo, kaj se iu venos kaj demandos vin, kaj diros: &Ccirc;u iu
    estas &ccirc;i tie? tiam diru, ke neniu estas.</l>
  <l n='21'>Kaj Jael, edzino de
    &Hcirc;eber, prenis najlon de la tendo kaj metis martelon en sian manon
    kaj aliris al li malla&ubreve;te, kaj enbatis la najlon en lian tempion
    tiel, ke &gcirc;i enpenetris en la teron. Li dormis, lacigita; kaj li
    mortis.</l>
  <l n='22'>Kaj Barak postkuris Siseran. Kaj Jael eliris al li
    renkonte, kaj diris al li: Venu, mi montros al vi la viron, kiun
    vi ser&ccirc;as. Kaj li venis al &scirc;i, kaj li vidis, ke Sisera ku&scirc;as
    malviva kaj najlo estas en lia tempio.</l>
  <l n='23'>Tiel Dio humiligis en
    tiu tago Jabinon, re&gcirc;on de Kanaan, anta&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  <l n='24'>Kaj la
    mano de la Izraelidoj &ccirc;iam pli forti&gcirc;is super Jabin, re&gcirc;o de
    Kanaan, &gcirc;is ili ekstermis Jabinon, re&gcirc;on de Kanaan.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ekkantis Debora, kaj Barak, filo de Abinoam, en tiu tago,
    jene:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>&Ccirc;ar la &ccirc;efoj gvidis en Izrael<lb/>
         Kaj la popolo montris sin fervora,<lb/>
         Benu la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='3'>A&ubreve;skultu, ho re&gcirc;oj; atentu, ho princoj:<lb/>
         Mi al la Eternulo, mi kantas;<lb/>
         Mi ludas al la Eternulo, Dio de Izrael.<lb/></l>
  <l n='4'>Ho Eternulo! kiam Vi eliris de Seir,<lb/>
         Kiam Vi iris de la kampo de Edom,<lb/>
         Tremis la tero, kaj la &ccirc;ielo fluigis gutojn,<lb/>
         Kaj la nuboj gutigis akvon.<lb/></l>
  <l n='5'>La montoj fluis anta&ubreve; la Eternulo,<lb/>
         Tiu Sinaj anta&ubreve; la Eternulo, Dio de Izrael.<lb/></l>
  <l n='6'>En la tempo de &Scirc;amgar, filo de Anat,<lb/>
         En la tempo de Jael, forlasitaj estis la vojoj,<lb/>
         Kaj tiuj, kiuj devis iri sur la vojoj, iris la&ubreve; flankaj<lb/>
              vojetoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Forestis ju&gcirc;istoj en Izrael, forestis,<lb/>
         &Gcirc;is stari&gcirc;is mi, Debora,<lb/>
         &Gcirc;is stari&gcirc;is mi, patrino en Izrael.<lb/></l>
  <l n='8'>Oni elektis novajn diojn;<lb/>
         Kaj tiam milito aperis anta&ubreve; la pordego.<lb/>
         &Ccirc;u iu vidis &scirc;ildon a&ubreve; lancon<lb/>
         &Ccirc;e la kvardek miloj de Izrael?<lb/></l>
  <l n='9'>Mia koro estas kun la estroj de Izrael,<lb/>
         Kun la fervoruloj en la popolo;<lb/>
         Benu la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='10'>Vi, kiuj rajdas sur blankaj azeninoj,<lb/>
         Vi, kiuj sidas sur tapi&scirc;oj,<lb/>
         Kaj vi, kiuj iras sur la vojo, kantu!<lb/></l>
  <l n='11'>Inter la kantoj de la pafarkistoj &ccirc;e la akvo&ccirc;erpejoj,<lb/>
         Tie oni prikantos la justecon de la Eternulo,<lb/>
         La justecon de Lia estrado en Izrael.<lb/>
         Tiam eliris al la pordego la popolo de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='12'>Veki&gcirc;u, veki&gcirc;u, Debora,<lb/>
         Veki&gcirc;u, veki&gcirc;u, kantu kanton;<lb/>
         Levi&gcirc;u, Barak, kaj konduku viajn kaptitojn, filo de Abinoam!<lb/></l>
  <l n='13'>Tiam eliris la restintoj el la fortuloj de la popolo;<lb/>
         La Eternulo eliris kun mi inter la herooj.<lb/></l>
  <l n='14'>De Efraim venis tiuj, kiuj havas siajn radikojn en Amalek;<lb/>
         Post vi venis Benjamen en via popolo;<lb/>
         De Ma&hcirc;ir venis estroj,<lb/>
         Kaj de Zebulun kondukantoj per princa bastono.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj princoj el Isa&hcirc;ar estis kun Debora,<lb/>
         Kaj Isa&hcirc;ar, kiel Barak, kuris en la valon.<lb/>
         &Ccirc;e la torentoj de Ruben estas grandaj konsili&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='16'>Kial vi sidas inter la bara&jcirc;oj,<lb/>
         A&ubreve;skultante la fajfadon &ccirc;e la brutaroj?<lb/>
         &Ccirc;e la torentoj de Ruben estas grandaj konsili&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='17'>Gilead restis transe de Jordan;<lb/>
         Kaj kial Dan sidas sur la &scirc;ipoj?<lb/>
         A&scirc;er sidas sur la bordo de la maro,<lb/>
         Kaj lo&gcirc;as &ccirc;e siaj golfoj.<lb/></l>
  <l n='18'>Zebulun estas popolo, kiu riskis sian animon por la morto,<lb/>
         Kaj Naftali sur la alta&jcirc;oj de la kampo.<lb/></l>
  <l n='19'>Venis re&gcirc;oj, ili batalis;<lb/>
         Tiam batalis re&gcirc;oj de Kanaan<lb/>
         En Taana&hcirc;, &ccirc;e la akvo de Megido;<lb/>
         Sed ili ricevis neniom da mono.<lb/></l>
  <l n='20'>El la &ccirc;ielo oni batalis;<lb/>
         La steloj de siaj vojoj batalis kontra&ubreve; Sisera.<lb/></l>
  <l n='21'>La torento Ki&scirc;on forportis ilin,<lb/>
         La torento antikva, la torento Ki&scirc;on.<lb/>
         Piedpremu, mia animo, la fortulojn.<lb/></l>
  <l n='22'>Tiam frapis la hufoj de &ccirc;evaloj<lb/>
         Pro la rapidega forkurado de fortuloj.<lb/></l>
  <l n='23'>Malbenu la urbon Meroz, diris an&gcirc;elo de la Eternulo,<lb/>
         Malbenu, malbenu &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn;<lb/>
         &Ccirc;ar ili ne venis kun helpo al la Eternulo,<lb/>
         Kun helpo al la Eternulo inter la herooj.<lb/></l>
  <l n='24'>Benita estu inter la virinoj Jael,<lb/>
         La edzino de la Kenido &Hcirc;eber,<lb/>
         Inter la virinoj en la tendo &scirc;i estu benita.<lb/></l>
  <l n='25'>Akvon li petis, lakton &scirc;i donis;<lb/>
         En belega kaliko &scirc;i alportis buteron.<lb/></l>
  <l n='26'>&Scirc;i etendis sian manon al najlo<lb/>
         Kaj sian dekstran manon al martelo de laboristoj;<lb/>
         Kaj &scirc;i ekbatis Siseran, ekfrapis lian kapon,<lb/>
         Kaj frakasis kaj traboris lian tempion.<lb/></l>
  <l n='27'>Al &scirc;iaj piedoj li klini&gcirc;is kaj falis kaj ekku&scirc;is;<lb/>
         Al &scirc;iaj piedoj li klini&gcirc;is kaj falis;<lb/>
         Kie li klini&gcirc;is, tie li falis pereinta.<lb/></l>
  <l n='28'>Tra la fenestro rigardas, kaj plorkrias tra la krado, la<lb/>
              patrino de Sisera:<lb/>
         Kial longe ne venas lia &ccirc;aro?<lb/>
         Kial malfrui&gcirc;as la radoj de liaj kale&scirc;oj?<lb/></l>
  <l n='29'>La sa&gcirc;aj el &scirc;iaj sinjorinoj respondas al &scirc;i,<lb/>
         Kaj &scirc;i mem al si respondas:<lb/></l>
  <l n='30'>Ili ja trovis kaj dividas militakiron;<lb/>
         Po unu a&ubreve; po du knabinoj por &ccirc;iu viro,<lb/>
         Diverskolorajn vestojn por Sisera,<lb/>
         Diverskolorajn vestojn broditajn,<lb/>
         Amba&ubreve;flanke broditajn por la kolo.<lb/></l>
  <l n='31'>Tiel pereu &ccirc;iuj Viaj malamikoj, ho Eternulo!<lb/>
         Sed Liaj amantoj estu kiel la levi&gcirc;anta suno en sia potenco.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='31'>Kaj la lando ripozis dum kvardek jaroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Izraelidoj faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo; kaj la Eternulo transdonis ilin en la manojn de Midjan
    por la da&ubreve;ro de sep jaroj.</l>
  <l n='2'>Kaj la mano de Midjan forte premis
    Izraelon. Kontra&ubreve; la Midjanidoj la Izraelidoj faris al si la
    fendegojn en la montoj kaj la kavernojn kaj la fortika&jcirc;ojn.</l>
  <l n='3'>Kaj
    kiam la Izraelidoj semis, tiam venadis la Midjanidoj kaj la
    Amalekidoj kaj la orientanoj, kaj atakadis ilin,</l>
  <l n='4'>kaj stari&gcirc;adis
    tendare kontra&ubreve; ili, kaj ekstermadis la produktojn de la tero sur
    la tuta spaco &gcirc;is Gaza, kaj ne restigadis porviva&jcirc;on &ccirc;e la
    Izraelidoj, nek &scirc;afon, nek bovon, nek azenon.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar ili venadis
    kun siaj brutoj kaj tendoj en multego, simile al akridoj; kaj ili
    kaj iliaj kameloj estis sennombraj, kaj ili venadis en la landon,
    por dezertigi &gcirc;in.</l>
  <l n='6'>Kaj Izrael tre mizeri&gcirc;is de Midjan; kaj la
    Izraelidoj ekkriis al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj kiam la Izraelidoj ekkriis al la Eternulo pro Midjan,</l>
  <l n='8'>tiam la Eternulo sendis profeton al la Izraelidoj, kaj &ccirc;i tiu
    diris al ili: Tiel diras la Eternulo, la Dio de Izrael: Mi
    venigis vin el Egiptujo, kaj Mi elkondukis vin el la domo de
    sklaveco,</l>
  <l n='9'>kaj Mi savis vin el la manoj de la Egiptoj kaj el la
    manoj de &ccirc;iuj viaj premantoj, kaj Mi forpelis ilin de vi, kaj Mi
    donis al vi ilian landon;</l>
  <l n='10'>kaj Mi diris al vi: Mi estas la
    Eternulo, via Dio; ne timu la diojn de la Amoridoj, en kies lando
    vi lo&gcirc;as; sed vi ne obeis Mian vo&ccirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj venis an&gcirc;elo de la Eternulo, kaj sidi&gcirc;is sub kverko, kiu
    estis en Ofra kaj apartenis al Joa&scirc; la Abiezrido; lia filo Gideon
    estis dra&scirc;anta tritikon en vinpremejo, por ka&scirc;i anta&ubreve; la
    Midjanidoj.</l>
  <l n='12'>Kaj aperis al li la an&gcirc;elo de la Eternulo, kaj
    diris al li: La Eternulo estas kun vi, brava heroo!</l>
  <l n='13'>Kaj Gideon
    diris al li: Mia sinjoro! se la Eternulo estas kun ni, tiam kial
    trafis nin &ccirc;io &ccirc;i tio? kaj kie estas &ccirc;iuj Liaj mirakloj, pri kiuj
    rakontis al ni niaj patroj, dirante: La Eternulo elkondukis ja
    nin el Egiptujo? Kaj nun la Eternulo forlasis nin, kaj transdonis
    nin en la manojn de Midjan.</l>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo Sin turnis al li,
    kaj diris: Iru kun &ccirc;i tiu via forto, kaj savu Izraelon el la
    manoj de Midjan; jen Mi sendas vin.</l>
  <l n='15'>Kaj tiu diris al Li: Mia
    Sinjoro! per kio mi savos Izraelon? mia familio estas ja la plej
    mizera en Manase, kaj mi estas la plej juna en la domo de mia
    patro!</l>
  <l n='16'>Kaj la Eternulo diris al li: Sed Mi estos kun vi, kaj
    vi venkobatos la Midjanidojn kiel unu homon.</l>
  <l n='17'>Kaj li diris al
    Li: Se mi akiris Vian favoron, donu al mi pruvosignon, ke tio
    estas Vi, kiu parolas kun mi;</l>
  <l n='18'>ne foriru de &ccirc;i tie, &gcirc;is mi
    venos al Vi kaj alportos mian ofera&jcirc;on kaj metos anta&ubreve; Vin. Kaj
    Li diris: Mi restos, &gcirc;is vi revenos.</l>
  <l n='19'>Kaj Gideon venis, kaj
    pretigis kapridon kaj macojn el efo da faruno; la viandon li
    metis en korbon kaj la broga&jcirc;on li enver&scirc;is en poton, kaj
    alportis al Li sub la kverkon kaj proponis.</l>
  <l n='20'>Kaj la an&gcirc;elo de
    Dio diris al li: Prenu la viandon kaj la macojn kaj metu sur &ccirc;i
    tiun rokon, kaj la broga&jcirc;on elver&scirc;u. Kaj li faris tiel.</l>
  <l n='21'>Kaj la
    an&gcirc;elo de la Eternulo etendis la finon de la bastono, kiu estis
    en lia mano, kaj ektu&scirc;is la viandon kaj la macojn; kaj tiam
    eliris fajro el la roko kaj konsumis la viandon kaj la macojn;
    kaj la an&gcirc;elo de la Eternulo foriris de anta&ubreve; liaj okuloj.</l>
  <l n='22'>Tiam Gideon vidis, ke tio estis an&gcirc;elo de la Eternulo; kaj Gideon
    diris: Ho ve, mia Sinjoro, ho Eternulo! &ccirc;ar mi vidis an&gcirc;elon de
    la Eternulo, viza&gcirc;on kontra&ubreve; viza&gcirc;o.</l>
  <l n='23'>Sed la Eternulo diris al
    li: Paco al vi; ne timu; vi ne mortos.</l>
  <l n='24'>Kaj Gideon konstruis
    tie altaron al la Eternulo, kaj donis al &gcirc;i la nomon: La Eternulo
    estas Paco. &Gcirc;is la nuna tago &gcirc;i estas ankora&ubreve; en Ofra de la
    Abiezridoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj en tiu nokto diris al li la Eternulo: Prenu junan bovon de
    via patro, kaj alian bovon sepjaran, kaj detruu la altaron de
    Baal, kiu estas &ccirc;e via patro, kaj la sanktan stangon, kiu estas
    apud &gcirc;i, dehaku;</l>
  <l n='26'>kaj konstruu altaron al la Eternulo, via Dio,
    sur la supro de &ccirc;i tiu roko, la&ubreve; la reguloj, kaj prenu la duan
    bovon, kaj alportu bruloferon sur la ligno de la sankta stango,
    kiun vi dehakos.</l>
  <l n='27'>Kaj Gideon prenis dek homojn el siaj
    servantoj, kaj faris, kiel diris al li la Eternulo; sed &ccirc;ar li
    timis la domanojn de sia patro kaj la urbanojn, por fari tion en
    la tago, tial li faris en la nokto.</l>
  <l n='28'>Kiam frue matene la
    urbanoj levi&gcirc;is, ili ekvidis, ke la altaro de Baal estas
    detruita, kaj la sankta stango, kiu estas apud &gcirc;i, estas
    dehakita, kaj la dua bovo estas alportita kiel brulofero sur la
    konstruita altaro.</l>
  <l n='29'>Kaj ili diris unu al alia: Kiu tion faris?
    Kaj ili ser&ccirc;is kaj demandis, kaj oni diris: Gideon, filo de Joa&scirc;,
    faris tion.</l>
  <l n='30'>Tiam la urbanoj diris al Joa&scirc;: Elirigu vian filon;
    li devas morti, &ccirc;ar li detruis la altaron de Baal, kaj &ccirc;ar li
    dehakis la sanktan stangon, kiu estis apud &gcirc;i.</l>
  <l n='31'>Sed Joa&scirc; diris
    al &ccirc;iuj, kiuj staris anta&ubreve; li: &Ccirc;u vi bezonas batali por Baal? &ccirc;u
    vi bezonas helpi lin? kiu batalos por li, tiu mortos &ccirc;i tiun
    matenon. Se li estas dio, li mem batalu por si pro tio, ke oni
    detruis lian altaron.</l>
  <l n='32'>Kaj de tiu tago oni nomis lin Jerubaal,
    dirante: Baal batalu kontra&ubreve; li, &ccirc;ar li detruis lian altaron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj &ccirc;iuj Midjanidoj kaj Amalekidoj kaj orientanoj kolekti&gcirc;is
    kune, kaj transiris kaj stari&gcirc;is tendare en la valo Jizreel.</l>
  <l n='34'>Kaj la spirito de la Eternulo venis sur Gideonon, kaj li ekblovis
    per trumpeto; kaj la familio de la Abiezridoj kolekti&gcirc;is, por
    sekvi lin.</l>
  <l n='35'>Kaj li sendis senditojn al la tuta Manase, kaj
    anka&ubreve; ili sekvis lin; kaj li sendis senditojn al A&scirc;er kaj al
    Zebulun kaj al Naftali, kaj ili eliris renkonte.</l>
  <l n='36'>Kaj Gideon
    diris al Dio: Se Vi intencas helpi per mia mano Izraelon, kiel Vi
    diris,</l>
  <l n='37'>en tia okazo jen mi metas sur la dra&scirc;ejon tonditan
    lanon: se estos roso nur sur la lano, kaj sur la tuta tero estos
    seke, tiam mi scios, ke Vi helpos per mia mano Izraelon, kiel Vi
    diris.</l>
  <l n='38'>Kaj tiel fari&gcirc;is: kiam la morga&ubreve;an tagon li matene
    levi&gcirc;is, li elpremis la lanon, kaj elpremis el la lano roson,
    plenan kalikon da akvo.</l>
  <l n='39'>Kaj Gideon diris al Dio: Ne koleru
    min, se mi ankora&ubreve; unu fojon ekparolos, kaj ankora&ubreve; nur unu fojon
    faros provon kun la lano: estu sekeco nur sur la lano, kaj sur la
    tuta tero estu roso.</l>
  <l n='40'>Kaj Dio faris tiel en tiu nokto: estis
    sekeco nur sur la lano, kaj sur la tuta tero estis roso.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj frue matene levi&gcirc;is Jerubaal, tio estas Gideon, kaj la tuta
    popolo, kiu estis kun li, kaj ili starigis sian tendaron &ccirc;e la
    fonto &Hcirc;arod; kaj la tendaro de Midjan estis rilate al li sur la
    norda flanko de la monteto More en la valo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo diris al Gideon: La popolo, kiu estas kun vi,
    estas tro grandnombra, por ke Mi transdonu la Midjanidojn en
    iliajn manojn; eble fieri&gcirc;os kontra&ubreve; Mi Izrael, dirante: Mia mano
    helpis min.</l>
  <l n='3'>Tial nun proklamu al la oreloj de la popolo jene:
    Kiu estas timema kaj tremema, tiu iru returne kaj foriru de la
    monto Gilead. Kaj iris returne el la popolo dudek du mil, kaj dek
    mil restis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj la Eternulo diris al Gideon: Ankora&ubreve; estas tro multe da
    popolo; konduku ilin malsupren al la akvo, kaj tie Mi ilin
    elektos por vi. Pri kiu Mi diros al vi: &Ccirc;i tiu iru kun vi &dash; tiu
    devas iri kun vi; kaj &ccirc;iu, pri kiu Mi diros al vi: &Ccirc;i tiu ne iru
    kun vi &dash; tiu ne devas iri.</l>
  <l n='5'>Kaj li alvenigis la popolon al la
    akvo. Kaj la Eternulo diris al Gideon: &Ccirc;iun, kiu lektrinkos akvon
    per sia lango, kiel lektrinkas hundo, tiun starigu aparte; anka&ubreve;
    &ccirc;iun, kiu klini&gcirc;os sur siaj genuoj, por trinki.</l>
  <l n='6'>Kaj la nombro
    de tiuj, kiuj lektrinkis el la mano al la bu&scirc;o, estis tricent
    homoj; la tuta cetera popolo klini&gcirc;is sur siaj genuoj, por trinki
    la akvon.</l>
  <l n='7'>Kaj la Eternulo diris al Gideon: Per la tricent
    homoj, kiuj lektrinkis, Mi helpos vin, kaj Mi transdonos la
    Midjanidojn en viajn manojn; kaj la tuta popolo foriru &ccirc;iu al sia
    loko.</l>
  <l n='8'>Kaj ili prenis al si la man&gcirc;ota&jcirc;on de la popolo, kaj
    iliajn trumpetojn; kaj &ccirc;iujn Izraelidojn li forsendis &ccirc;iun al lia
    tendo, kaj la tricent homojn li retenis. La tendaro de Midjan
    estis malsupre de li en la valo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>En tiu nokto la Eternulo diris al li: Levi&gcirc;u, iru malsupren en
    la tendaron; &ccirc;ar Mi transdonas &gcirc;in en viajn manojn.</l>
  <l n='10'>Sed se vi
    timas malsupreniri, tiam iru vi kun via junulo Pura al la
    tendaro,</l>
  <l n='11'>kaj a&ubreve;skultu, kion oni parolas; tiam forti&gcirc;os viaj
    manoj, kaj vi iros malsupren en la tendaron. Kaj li iris kun sia
    junulo Pura al la unua armita ta&ccirc;menteto de la tendaro.</l>
  <l n='12'>La
    Midjanidoj kaj la Amalekidoj kaj &ccirc;iuj orientanoj ku&scirc;is en la valo
    en tia multego, kiel akridoj; kaj iliaj kameloj estis sennombraj,
    en tia multego, kiel la sablo sur la bordo de la maro.</l>
  <l n='13'>Gideon
    venis, kaj jen unu rakontas al sia kamarado son&gcirc;on, kaj diras: Mi
    vidis en son&gcirc;o, ke jen elbakita hordea pano ruli&gcirc;is tra la
    tendaro de Midjan, kaj venis al tendo, kaj ekfrapis &gcirc;in tiel, ke
    &gcirc;i falis, kaj renversis &gcirc;in, kaj la tendo tute ku&scirc;is.</l>
  <l n='14'>Tiam lia
    kamarado respondis, dirante: Tio estas nenio alia, nur la glavo
    de Gideon, filo de Joa&scirc;, Izraelido; Dio transdonis en lian manon
    la Midjanidojn kaj la tutan tendaron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj kiam Gideon a&ubreve;dis la rakonton pri la son&gcirc;o kaj la klarigon
    de &gcirc;ia signifo, li adorklini&gcirc;is, kaj revenis en la tendaron de la
    Izraelidoj, kaj diris: Levi&gcirc;u, &ccirc;ar la Eternulo transdonis en
    viajn manojn la tendaron de Midjan.</l>
  <l n='16'>Kaj li dividis la tricent
    homojn en tri ta&ccirc;mentojn, kaj donis al &ccirc;iuj en la manojn
    trumpetojn kaj malplenajn kru&ccirc;ojn, kun tor&ccirc;oj interne de la
    kru&ccirc;oj.</l>
  <l n='17'>Kaj li diris al ili: Rigardu min, kaj faru tion saman,
    kion mi faros; jen mi iras al la rando de la tendaro, kaj kion mi
    faros, tion faru anka&ubreve; vi.</l>
  <l n='18'>Kiam mi kaj tiuj, kiuj estas kun
    mi, ekblovos per trumpeto, tiam anka&ubreve; vi blovu per la trumpetoj
    &ccirc;irka&ubreve; la tuta tendaro, kaj kriu: Pro la Eternulo kaj pro Gideon!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj venis Gideon, kaj la cent homoj, kiuj estis kun li, al la
    rando de la tendaro en la komenco de la meza noktogardo, kiam &jcirc;us
    stari&gcirc;is la gardistoj; kaj ili ekblovis per la trumpetoj, kaj
    rompis la kru&ccirc;ojn, kiujn ili havis en la manoj.</l>
  <l n='20'>Tiam ekblovis
    la tri ta&ccirc;mentoj per la trumpetoj kaj rompis la kru&ccirc;ojn, kaj ili
    tenis en la maldekstra mano la tor&ccirc;ojn, kaj en la dekstra la
    trumpetojn por blovi, kaj ili kriis: Glavo pro la Eternulo kaj
    pro Gideon!</l>
  <l n='21'>Kaj ili staris &ccirc;iu sur sia loko &ccirc;irka&ubreve; la tendaro;
    kaj la tuta tendaranaro ekkuris; kaj &ccirc;iuj ekkriis kaj forkuris.</l>
  <l n='22'>Kaj oni blovis per la tricent trumpetoj, kaj la Eternulo
    turnis en la tuta tendaro la glavon de unu kontra&ubreve; alian; kaj la
    tendaranoj kuris &gcirc;is Bet-&Scirc;ita, al Cerera, &gcirc;is la limo de Abel-
    Me&hcirc;ola apud Tabat.</l>
  <l n='23'>Kaj oni kunvokis la Izraelidojn el Naftali
    kaj el A&scirc;er kaj el la tuta Manase, kaj ili postkuris la
    Midjanidojn.</l>
  <l n='24'>Kaj Gideon sendis senditojn sur la tutan monton
    de Efraim, por diri: Kuru renkonte al la Midjanidoj kaj baru al
    ili la akvon &gcirc;is Bet-Bara kaj &gcirc;is Jordan. Kaj kolekti&gcirc;is &ccirc;iuj
    Efraimidoj kaj baris la akvon &gcirc;is Bet-Bara kaj &gcirc;is Jordan.</l>
  <l n='25'>Kaj
    ili kaptis Orebon kaj Zeebon, du princojn de Midjan, kaj mortigis
    Orebon &ccirc;e la roko de Oreb, kaj Zeebon ili mortigis &ccirc;e la
    vinpremejo de Zeeb, kaj persekutis la Midjanidojn; kaj la kapojn
    de Oreb kaj Zeeb ili alportis al Gideon trans Jordanon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Efraimidoj diris al li: Kial vi tion faris al ni, ke vi
    ne vokis nin, kiam vi iris batali kontra&ubreve; Midjan? Kaj ili forte
    kverelis kun li.</l>
  <l n='2'>Sed li diris al ili: Kion mi faris nun similan
    al via faro? &ccirc;u la postkolekto de Efraim ne estas pli bona ol la
    tuta vinberkolekto de Abiezer?</l>
  <l n='3'>En viajn manojn Dio transdonis
    Orebon kaj Zeebon, la princojn de Midjan; kaj kiel mi povis fari
    en komparo kun tio, kion vi faris? Tiam kvieti&gcirc;is ilia kolero
    kontra&ubreve; li, kiam li diris tion.</l>
  <l n='4'>Kaj Gideon venis al Jordan kaj
    transiris, li kaj la tricent homoj, kiuj estis kun li, lacaj kaj
    persekutantaj.</l>
  <l n='5'>Kaj li diris al la lo&gcirc;antoj de Sukot: Donu, mi
    petas, panojn al la homoj, kiuj sekvas min; &ccirc;ar ili estas lacaj,
    kaj mi postkuras Zeba&hcirc;on kaj Calmunan, re&gcirc;ojn de Midjan.</l>
  <l n='6'>Sed la
    estroj de Sukot diris: &Ccirc;u la manoj de Zeba&hcirc; kaj Calmuna estas jam
    en viaj manoj, ke ni donu al via militistaro panon?</l>
  <l n='7'>Tiam Gideon
    diris: Pro tio, kiam la Eternulo transdonos Zeba&hcirc;on kaj Calmunan
    en miajn manojn, mi dra&scirc;os viajn korpojn per dornoj de dezerto
    kaj per kardoj.</l>
  <l n='8'>Kaj li iris de tie al Penuel, kaj diris al &gcirc;iaj
    lo&gcirc;antoj tion saman; kaj la lo&gcirc;antoj de Penuel respondis al li
    tiel, kiel respondis la lo&gcirc;antoj de Sukot.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris anka&ubreve;
    al la lo&gcirc;antoj de Penuel jene: Kiam mi revenos feli&ccirc;e, mi detruos
    &ccirc;i tiun turon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj Zeba&hcirc; kaj Calmuna estis en Karkor, kaj kun ili estis ilia
    militistaro, &ccirc;irka&ubreve; dek kvin mil, &ccirc;iuj, kiuj restis el la tuta
    militistaro de la orientanoj; la nombro de la falintoj estis cent
    dudek mil homoj, kiuj povis eltiri glavon.</l>
  <l n='11'>Kaj Gideon iris la&ubreve;
    la vojo de la tendolo&gcirc;antoj orienten de Noba&hcirc; kaj Jogbeha, kaj
    venkobatis la tendaron, kiam la tendaro opiniis sin tute
    eksterdan&gcirc;era.</l>
  <l n='12'>Kaj Zeba&hcirc; kaj Calmuna forkuris; sed li
    postkuris ilin, kaj kaptis Zeba&hcirc;on kaj Calmunan, la du re&gcirc;ojn de
    Midjan, kaj la tutan militistaron li ektremigis.</l>
  <l n='13'>Kaj revenis
    Gideon, filo de Joa&scirc;, de la milito, de la deklivo de &Hcirc;eres.</l>
  <l n='14'>Kaj li kaptis junulon el la lo&gcirc;antoj de Sukot, kaj demandis lin;
    kaj tiu skribis al li la estrojn de Sukot kaj &gcirc;iajn pleja&gcirc;ulojn,
    sepdek sep homojn.</l>
  <l n='15'>Kaj li venis al la lo&gcirc;antoj de Sukot, kaj
    diris: Jen estas Zeba&hcirc; kaj Calmuna, pri kiuj vi mokis min,
    dirante: &Ccirc;u la manoj de Zeba&hcirc; kaj Calmuna estas jam en viaj
    manoj, ke ni donu al viaj lacaj homoj panon?</l>
  <l n='16'>Kaj li prenis la
    pleja&gcirc;ulojn de la urbo, kaj la dornojn de dezerto kaj la kardojn,
    kaj punis per ili la lo&gcirc;antojn de Sukot.</l>
  <l n='17'>Kaj la turon de
    Penuel li detruis, kaj mortigis la lo&gcirc;antojn de la urbo.</l>
  <l n='18'>Kaj
    li diris al Zeba&hcirc; kaj Calmuna: Kiaj estis la homoj, kiujn vi
    mortigis &ccirc;e Tabor? Kaj ili diris: Ili estis tiaj, kiel vi, &ccirc;iuj
    aspektis kiel re&gcirc;idoj.</l>
  <l n='19'>Tiam li diris: Tio estis miaj fratoj,
    filoj de mia patrino. Per la vivo de la Eternulo, se vi restigus
    ilin vivaj, mi ne mortigus vin.</l>
  <l n='20'>Kaj li diris al sia
    unuenaskito Jeter: Levi&gcirc;u, mortigu ilin. Sed la junulo ne eltiris
    sian glavon; &ccirc;ar li timis, &ccirc;ar li estis ankora&ubreve; juna.</l>
  <l n='21'>Kaj
    Zeba&hcirc; kaj Calmuna diris: Levi&gcirc;u mem kaj frapu nin, &ccirc;ar kia estas
    la viro, tia estas lia forto. Tiam Gideon levi&gcirc;is kaj mortigis
    Zeba&hcirc;on kaj Calmunan, kaj li prenis la ornama&jcirc;ojn, kiuj estis sur
    la koloj de iliaj kameloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj la Izraelidoj diris al Gideon: Regu nin, vi kaj via filo
    kaj la filo de via filo; &ccirc;ar vi savis nin el la manoj de Midjan.</l>
  <l n='23'>Sed Gideon diris al ili: Mi ne regos vin, kaj anka&ubreve; mia filo
    ne regos vin: la Eternulo regu vin.</l>
  <l n='24'>Kaj Gideon diris al ili:
    Mi petas de vi peton, &ccirc;iu el vi donu al mi la orelringon el sia
    militakiro. Ili havis orajn orelringojn, &ccirc;ar estis afero kun
    I&scirc;maelidoj.</l>
  <l n='25'>Kaj ili diris: Ni donos. Kaj ili sternis veston,
    kaj &ccirc;iu &jcirc;etis tien orelringon el sia militakiro.</l>
  <l n='26'>Kaj la pezo
    de la oraj orelringoj, kiujn li elpetis, estis mil sepcent sikloj
    da oro, krom la ornama&jcirc;oj kaj la ringoj kaj la purpuraj vestoj,
    kiuj estis sur la re&gcirc;oj de Midjan, kaj krom la kolornama&jcirc;oj, kiuj
    estis sur la koloj de iliaj kameloj.</l>
  <l n='27'>Kaj Gideon faris el tio
    efodon, kaj lokmetis &gcirc;in en sia urbo, en Ofra; kaj &ccirc;iuj
    Izraelidoj mal&ccirc;asti&gcirc;is per &gcirc;i tie; kaj tio fari&gcirc;is falilo por
    Gideon kaj por lia domo.</l>
  <l n='28'>Kaj humili&gcirc;is la Midjanidoj anta&ubreve; la
    Izraelidoj kaj ne levis plu sian kapon. Kaj la lando ripozis dum
    kvardek jaroj en la tempo de Gideon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj Jerubaal, filo de Joa&scirc;, iris kaj eklo&gcirc;is en sia domo.</l>
  <l n='30'>Kaj Gideon havis sepdek filojn, kiuj eliris el liaj lumboj, &ccirc;ar
    li havis multe da edzinoj.</l>
  <l n='31'>Kaj lia kromvirino, kiu estis en
    &Scirc;e&hcirc;em, anka&ubreve; naskis al li filon, kaj li donis al li la nomon
    Abimele&hcirc;.</l>
  <l n='32'>Kaj Gideon, filo de Joa&scirc;, mortis en tre maljuna a&gcirc;o;
    kaj oni enterigis lin en la tombo de Joa&scirc;, lia patro, en Ofra de
    la Abiezridoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kiam Gideon mortis, la Izraelidoj denove mal&ccirc;aste sekvis la
    Baalojn kaj elektis al si Baal-Beriton kiel sian dion.</l>
  <l n='34'>Kaj la
    Izraelidoj ne memoris la Eternulon, sian Dion, kiu savadis ilin
    el la manoj de &ccirc;iuj iliaj malamikoj &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='35'>Kaj ili ne estis
    favorkoraj al la domo de Jerubaal-Gideon rekompence al la tuta
    bono, kiun li faris al Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Abimele&hcirc;, filo de Jerubaal, iris en &Scirc;e&hcirc;emon, al la fratoj de
    sia patrino, kaj ekparolis al ili kaj al la tuta familio de la
    domo de sia patrinpatro jene:</l>
  <l n='2'>Diru al la oreloj de &ccirc;iuj
    lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em: Kio estas pli bona al vi, &ccirc;u ke regu vin
    sepdek homoj, &ccirc;iuj filoj de Jerubaal, a&ubreve; ke regu vin unu homo?
    memoru anka&ubreve;, ke mi estas via osto kaj via karno.</l>
  <l n='3'>Kaj la fratoj
    de lia patrino diris pri li al la oreloj de &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de
    &Scirc;e&hcirc;em &ccirc;iujn tiujn vortojn, kaj ilia koro inklini&gcirc;is al Abimele&hcirc;;
    &ccirc;ar ili diris: Li estas nia frato.</l>
  <l n='4'>Kaj ili donis al li sepdek
    ar&gcirc;entajn monerojn el la domo de Baal-Berit, kaj Abimele&hcirc; dungis
    per ili homojn mallaboremajn kaj facilanimajn, kaj ili sekvis
    lin.</l>
  <l n='5'>Kaj li venis en la domon de sia patro en Ofra, kaj
    mortigis siajn fratojn, la filojn de Jerubaal, sepdek homojn, sur
    unu &scirc;tono; restis Jotam, la plej juna filo de Jerubaal, &ccirc;ar li
    ka&scirc;i&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj kolekti&gcirc;is &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em kaj la tuta domo de Milo,
    kaj ili iris kaj faris Abimele&hcirc;on re&gcirc;o, &ccirc;e la kverko, kiu staras
    en &Scirc;e&hcirc;em.</l>
  <l n='7'>Kaj oni diris pri tio al Jotam, kaj li iris kaj
    stari&gcirc;is sur la supro de la monto Gerizim, kaj la&ubreve;te ekkriis, kaj
    diris al ili: A&ubreve;skultu min, lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em, kaj a&ubreve;skultos vin
    Dio.</l>
  <l n='8'>Iris la arboj, por sanktolei re&gcirc;on super si; kaj ili diris
    al la olivarbo: Re&gcirc;u super ni.</l>
  <l n='9'>Sed la olivarbo diris al ili: &Ccirc;u
    mi perdis mian grason, per kiu estas honorataj Dio kaj homoj, ke
    mi iru vagi super la arboj?</l>
  <l n='10'>Kaj la arboj diris al la figarbo:
    Iru vi, re&gcirc;u super ni.</l>
  <l n='11'>Sed la figarbo diris al ili: &Ccirc;u mi
    perdis mian dol&ccirc;econ kaj miajn bonajn fruktojn, ke mi iru vagi
    super la arboj?</l>
  <l n='12'>Kaj la arboj diris al la vinberujo: Iru vi,
    re&gcirc;u super ni.</l>
  <l n='13'>Sed la vinberujo diris al ili: &Ccirc;u mi perdis
    mian moston, kiu gajigas Dion kaj homojn, ke mi iru vagi super la
    arboj?</l>
  <l n='14'>Tiam &ccirc;iuj arboj diris al la dornarbusto: Iru vi, re&gcirc;u
    super ni.</l>
  <l n='15'>Kaj la dornarbusto diris al la arboj: Se vere vi
    sanktoleas min kiel re&gcirc;on super vi, tiam venu, &scirc;irmu vin sub mia
    ombro; se ne, tiam eliros fajro el la dornarbusto kaj forbruligos
    la cedrojn de Lebanon.</l>
  <l n='16'>Nun &ccirc;u vi agis &gcirc;uste kaj juste,
    re&gcirc;igante Abimele&hcirc;on? kaj &ccirc;u vi agis bone rilate Jerubaalon kaj
    lian domon, kaj &ccirc;u vi agis kun li konforme al lia merito?</l>
  <l n='17'>Mia
    patro batalis pro vi kaj ne &scirc;atis sian vivon kaj savis vin el la
    manoj de Midjan;</l>
  <l n='18'>kaj vi levi&gcirc;is nun kontra&ubreve; la domon de mia
    patro, kaj mortigis liajn filojn, sepdek homojn, sur unu &scirc;tono,
    kaj Abimele&hcirc;on, filon de lia sklavino, vi re&gcirc;igis super la
    lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em, pro tio, ke li estas via frato.</l>
  <l n='19'>Se &gcirc;uste
    kaj juste vi agis nun rilate Jerubaalon kaj lian domon, tiam &gcirc;oju
    pri Abimele&hcirc;, kaj li anka&ubreve; &gcirc;oju pri vi.</l>
  <l n='20'>Sed se ne, tiam eliru
    fajro el Abimele&hcirc; kaj forbruligu la lo&gcirc;antojn de &Scirc;e&hcirc;em kaj la
    domon de Milo; kaj fajro eliru el la lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em kaj el la
    domo de Milo kaj forbruligu Abimele&hcirc;on.</l>
  <l n='21'>Kaj Jotam forkuris kaj
    forsavis sin kaj iris en Beeron kaj eklo&gcirc;is tie pro timo anta&ubreve;
    sia frato Abimele&hcirc;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj Abimele&hcirc; regis super Izrael tri jarojn.</l>
  <l n='23'>Kaj Dio venigis
    malbonan spiriton inter Abimele&hcirc; kaj la lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em; kaj la
    lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em perfidis Abimele&hcirc;on,</l>
  <l n='24'>por ke la krimo pri la
    sepdek filoj de Jerubaal kaj ilia sango venu sur Abimele&hcirc;on,
    ilian fraton, kiu mortigis ilin, kaj sur la lo&gcirc;antojn de &Scirc;e&hcirc;em,
    kiuj subtenis liajn manojn, por ke li mortigu siajn fratojn.</l>
  <l n='25'>Kaj la lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em starigis kontra&ubreve; li insidantojn sur la
    suproj de la montoj, kaj ili prirabadis &ccirc;iun, kiu pasis preter
    ili sur la vojo. Kaj oni diris tion al Abimele&hcirc;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj venis Gaal, filo de Ebed, kun siaj fratoj, kaj ili iris
    tra &Scirc;e&hcirc;em; kaj fidis lin la lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em.</l>
  <l n='27'>Kaj ili eliris
    sur la kampon kaj &scirc;irkolektis siajn vinberojn kaj elpremis ilin
    kaj faris feston kaj iris en la domon de sia dio kaj man&gcirc;is kaj
    drinkis kaj malbenis Abimele&hcirc;on.</l>
  <l n='28'>Kaj Gaal, filo de Ebed,
    diris: Kiu estas Abimele&hcirc;, kaj kio estas &Scirc;e&hcirc;em, ke ni servu al
    li? li estas ja filo de Jerubaal, kaj Zebul estas lia oficisto.
    Servu al la homoj de &Hcirc;amor, patro de &Scirc;e&hcirc;em, sed al tiu kial ni
    servu?</l>
  <l n='29'>Se iu donus &ccirc;i tiun popolon en miajn manojn, mi
    forpelus Abimele&hcirc;on. Kaj oni diris al Abimele&hcirc;: Plimultigu vian
    militistaron, kaj eliru.</l>
  <l n='30'>Kiam Zebul, la estro de la urbo,
    a&ubreve;dis la vortojn de Gaal, filo de Ebed, lia kolero ekflamis.</l>
  <l n='31'>Kaj li sendis ruze senditojn al Abimele&hcirc;, por diri: Jen Gaal,
    filo de Ebed, kun siaj fratoj venis en &Scirc;e&hcirc;emon kaj ribeligas la
    urbon kontra&ubreve; vi;</l>
  <l n='32'>tial levi&gcirc;u en la nokto, vi kaj la popolo,
    kiu estas kun vi, kaj faru embuskon sur la kampo;</l>
  <l n='33'>kaj matene,
    kiam levi&gcirc;os la suno, levi&gcirc;u frue, kaj ataku la urbon; kaj kiam
    li kaj la popolo, kiu estas kun li, eliros al vi, tiam faru al
    li, kion via mano povos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj Abimele&hcirc;, kaj la tuta popolo, kiu estis kun li, levi&gcirc;is en
    la nokto, kaj faris apud &Scirc;e&hcirc;em embuskon el kvar ta&ccirc;mentoj.</l>
  <l n='35'>Kaj
    Gaal, filo de Ebed, eliris kaj stari&gcirc;is &ccirc;e la pordego de la urbo;
    kaj Abimele&hcirc;, kaj la popolo, kiu estis kun li, levi&gcirc;is el la
    embusko.</l>
  <l n='36'>Kiam Gaal ekvidis la popolon, li diris al Zebul: Jen
    popolo malsupreniras de la suproj de la montoj. Sed Zebul diris
    al li: La ombro de la montoj &scirc;ajnas al vi homoj.</l>
  <l n='37'>Kaj Gaal
    parolis plue, kaj diris: Jen popolo malsupreniras de la alta&jcirc;o,
    kaj unu ta&ccirc;mento venas la&ubreve; la vojo de la kverko de sor&ccirc;istoj.</l>
  <l n='38'>Tiam Zebul diris al li: Kie nun estas via bu&scirc;o, kiu diris: Kiu
    estas Abimele&hcirc;, ke ni servu al li? Tio estas ja tiu popolo, kiun
    vi mal&scirc;atis; nun eliru, kaj batalu kontra&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='39'>Kaj Gaal
    eliris, havante post si la lo&gcirc;antojn de &Scirc;e&hcirc;em, kaj ekbatalis
    kontra&ubreve; Abimele&hcirc;.</l>
  <l n='40'>Kaj Abimele&hcirc; ekpelis lin, kaj li forkuris,
    kaj falis multe da mortigitoj &gcirc;is la pordego mem.</l>
  <l n='41'>Kaj Abimele&hcirc;
    restis en Aruma; kaj Zebul elpelis Gaalon kaj liajn fratojn, ke
    ili ne lo&gcirc;u en &Scirc;e&hcirc;em.</l>
  <l n='42'>En la sekvanta tago la popolo eliris sur
    la kampon. Kaj oni diris tion al Abimele&hcirc;.</l>
  <l n='43'>Kaj li prenis sian
    militistaron kaj dividis &gcirc;in en tri ta&ccirc;mentojn kaj faris embuskon
    sur la kampo. Kiam li vidis, ke la popolo eliras el la urbo, li
    levi&gcirc;is kontra&ubreve; ili kaj batis ilin.</l>
  <l n='44'>Kaj Abimele&hcirc;, kaj la
    ta&ccirc;mentoj, kiuj estis kun li, atakis kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; la
    pordego de la urbo; kaj du ta&ccirc;mentoj atakis &ccirc;iujn, kiuj estis sur
    la kampo, kaj mortigis ilin.</l>
  <l n='45'>Kaj Abimele&hcirc; batalis kontra&ubreve; la
    urbo la tutan tiun tagon; kaj li prenis la urbon, kaj mortigis la
    popolon, kiu estis en &gcirc;i; kaj li detruis la urbon kaj semis sur
    &gcirc;ia loko salon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>Kiam tion a&ubreve;dis &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la turo de &Scirc;e&hcirc;em, ili foriris
    en la fortika&jcirc;on de la dio Berit.</l>
  <l n='47'>Kaj oni diris al Abimele&hcirc;,
    ke kolekti&gcirc;is &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la turo de &Scirc;e&hcirc;em.</l>
  <l n='48'>Tiam Abimele&hcirc;
    iris sur la monton Calmon, li kaj la tuta popolo, kiu estis kun
    li, kaj Abimele&hcirc; prenis hakilon en sian manon kaj dehakis bran&ccirc;on
    de arbo kaj prenis &gcirc;in kaj metis &gcirc;in sur sian &scirc;ultron, kaj diris
    al la homoj, kiuj estis kun li: Kion vi vidis, ke mi faris, tion
    rapide faru kiel mi.</l>
  <l n='49'>Kaj anka&ubreve; &ccirc;iuj el la tuta popolo dehakis
    bran&ccirc;ojn kaj iris post Abimele&hcirc; kaj almetis al la fortika&jcirc;o kaj
    ekbruligis per ili la fortika&jcirc;on per fajro; kaj mortis anka&ubreve; &ccirc;iuj
    homoj de la turo de &Scirc;e&hcirc;em, &ccirc;irka&ubreve; mil viroj kaj virinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='50'>Kaj Abimele&hcirc; iris al Tebec kaj sie&gcirc;is Tebecon kaj prenis &gcirc;in.</l>
  <l n='51'>Fortika turo estis meze de la urbo, kaj tien forkuris &ccirc;iuj
    viroj kaj virinoj kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la urbo, kaj en&scirc;losis sin
    tie kaj supreniris sur la tegmenton de la turo.</l>
  <l n='52'>Kaj Abimele&hcirc;
    venis al la turo kaj sie&gcirc;is &gcirc;in, kaj aliris al la pordo de la
    turo, por forbruligi &gcirc;in per fajro.</l>
  <l n='53'>Tiam iu virino &jcirc;etis
    muel&scirc;tonon sur la kapon de Abimele&hcirc; kaj rompis al li la kranion.</l>
  <l n='54'>Tiam li rapide alvokis la junulon, kiu portis liajn
    batalilojn, kaj diris al li: Eltiru vian glavon kaj mortigu min,
    por ke oni ne diru pri mi: Virino lin mortigis. Kaj lia junulo
    lin trapikis, kaj li mortis.</l>
  <l n='55'>Kaj la Izraelidoj vidis, ke
    Abimele&hcirc; mortis, kaj ili iris &ccirc;iu al sia loko.</l>
  <l n='56'>Tiel Dio
    repagis la malbonagon de Abimele&hcirc;, kiun &ccirc;i tiu faris rilate sian
    patron, mortigante siajn sepdek fratojn.</l>
  <l n='57'>Kaj la tutan
    malbonagon de la lo&gcirc;antoj de &Scirc;e&hcirc;em Dio revenigis sur ilian kapon;
    kaj venis sur ilin la malbeno de Jotam, filo de Jerubaal.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post Abimele&hcirc; levi&gcirc;is, por helpadi al Izrael, Tola, filo de
    Pua, filo de Dodo, Isa&hcirc;arido. Li lo&gcirc;is en &Scirc;amir, sur la monto de
    Efraim.</l>
  <l n='2'>Kaj li estis ju&gcirc;isto de Izrael dum dudek tri jaroj, kaj
    li mortis, kaj oni enterigis lin en &Scirc;amir.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Post li levi&gcirc;is Jair, Gileadano, kaj li estis ju&gcirc;isto de Izrael
    dum dudek du jaroj.</l>
  <l n='4'>Li havis tridek filojn, kiuj rajdadis sur
    tridek junaj azenoj, kaj ili havis tridek urbojn; &gcirc;is nun oni
    ilin nomas Vila&gcirc;oj de Jair, kiuj estas en la lando Gilead.</l>
  <l n='5'>Kaj
    Jair mortis, kaj oni enterigis lin en Kamon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj la Izraelidoj plue faradis malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, kaj servadis al la Baaloj kaj al la A&scirc;taroj kaj al la
    dioj de Sirio kaj al la dioj de Cidon kaj al la dioj de Moab kaj
    al la dioj de la Amonidoj kaj al la dioj de la Fili&scirc;toj; kaj ili
    forlasis la Eternulon, kaj ne servadis al Li.</l>
  <l n='7'>Tiam ekflamis la
    kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Izrael, kaj Li transdonis ilin en
    la manojn de la Fili&scirc;toj kaj en la manojn de la Amonidoj.</l>
  <l n='8'>Kaj
    ili premadis kaj turmentadis la Izraelidojn de tiu jaro dum dek
    ok jaroj, &ccirc;iujn Izraelidojn, kiuj estis transe de Jordan en la
    lando de la Amoridoj, kiu estas en Gilead.</l>
  <l n='9'>Kaj la Amonidoj
    transiris Jordanon, por militi anka&ubreve; kontra&ubreve; Jehuda kaj Benjamen
    kaj la domo de Efraim; kaj Izrael estis tre premata.</l>
  <l n='10'>Tiam
    ekkriis la Izraelidoj al la Eternulo, dirante: Ni pekis anta&ubreve; Vi,
    &ccirc;ar ni forlasis nian Dion kaj servis al la Baaloj.</l>
  <l n='11'>Kaj la
    Eternulo diris al la Izraelidoj: Mi savis ja vin de la Egiptoj
    kaj de la Amoridoj kaj de la Amonidoj kaj de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='12'>Kaj
    la Cidonanoj kaj Amalekidoj kaj Maonidoj premis vin, kaj vi kriis
    al Mi, kaj Mi savis vin el iliaj manoj;</l>
  <l n='13'>kaj tamen vi forlasis
    Min kaj servis al aliaj dioj; tial Mi ne plu helpos vin.</l>
  <l n='14'>Iru
    kaj kriu al la dioj, kiujn vi elektis; ili helpu vin en la tempo
    de via mizero.</l>
  <l n='15'>Kaj la Izraelidoj diris al la Eternulo: Ni
    pekis; faru al ni &ccirc;ion, kio pla&ccirc;as al Vi; nur savu nin hodia&ubreve;.</l>
  <l n='16'>Kaj ili forigis el inter si la fremdajn diojn, kaj ekservis al la
    Eternulo; kaj Li eksentis kompaton pro la suferado de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj kolekti&gcirc;is la Amonidoj kaj stari&gcirc;is tendare en Gilead;
    kolekti&gcirc;is anka&ubreve; la Izraelidoj kaj stari&gcirc;is tendare en Micpa.</l>
  <l n='18'>Kaj la estroj de Gilead diris unuj al la aliaj: Kiu komencos
    batalon kontra&ubreve; la Amonidoj, tiu estos estro de &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de
    Gilead.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jifta&hcirc;, la Gileadano, estis heroa militisto, sed li estis filo
    de mal&ccirc;astulino. De Gilead naski&gcirc;is Jifta&hcirc;.</l>
  <l n='2'>Kaj la edzino de
    Gilead naskis al li filojn. Kiam la filoj de la edzino grandi&gcirc;is,
    ili forpelis Jifta&hcirc;on, kaj diris al li: Vi ne heredos en la domo
    de nia patro; &ccirc;ar vi estas filo de alia patrino.</l>
  <l n='3'>Tiam Jifta&hcirc;
    forkuris de siaj fratoj kaj eklo&gcirc;is en la lando Tob. Kaj
    kolekti&gcirc;is al Jifta&hcirc; senta&ubreve;gaj homoj kaj eliradis kun li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Post kelka tempo ekmilitis la Amonidoj kontra&ubreve; Izrael.</l>
  <l n='5'>Kaj
    kiam la Amonidoj militis kontra&ubreve; Izrael, la pleja&gcirc;uloj de Gilead
    iris, por preni Jifta&hcirc;on el la lando Tob.</l>
  <l n='6'>Kaj ili diris al
    Jifta&hcirc;: Iru kaj estu nia kondukanto, kaj ni batalos kontra&ubreve; la
    Amonidoj.</l>
  <l n='7'>Kaj Jifta&hcirc; diris al la pleja&gcirc;uloj de Gilead: Vi
    malamas ja min, kaj vi forpelis min el la domo de mia patro; kial
    do vi nun venis al mi, kiam vi estas en mizero?</l>
  <l n='8'>Kaj la
    pleja&gcirc;uloj de Gilead diris al Jifta&hcirc;: Pro tio ni nun revenas al
    vi, ke vi iru kun ni, kaj ni batalos kontra&ubreve; la Amonidoj, kaj vi
    estos &ccirc;e ni estro de &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de Gilead.</l>
  <l n='9'>Kaj Jifta&hcirc; diris
    al la pleja&gcirc;uloj de Gilead: Se vi revenigas min, por batali
    kontra&ubreve; la Amonidoj, kaj la Eternulo transdonos ilin al mi, &ccirc;u
    tiam mi estos via estro?</l>
  <l n='10'>Kaj la pleja&gcirc;uloj de Gilead diris al
    Jifta&hcirc;: La Eternulo estu a&ubreve;skultanto inter ni, ke ni faros
    konforme al viaj vortoj.</l>
  <l n='11'>Tiam Jifta&hcirc; iris kun la pleja&gcirc;uloj de
    Gilead, kaj la popolo faris lin super si estro kaj kondukanto,
    kaj Jifta&hcirc; eldiris &ccirc;iujn siajn vortojn anta&ubreve; la Eternulo en
    Micpa.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Jifta&hcirc; sendis senditojn al la re&gcirc;o de la Amonidoj, por diri:
    Kio estas inter mi kaj vi, ke vi venis al mi, por militi kontra&ubreve;
    mia lando?</l>
  <l n='13'>Kaj la re&gcirc;o de la Amonidoj diris al la senditoj de
    Jifta&hcirc;: Pro tio, ke Izrael prenis mian landon, kiam li iris el
    Egiptujo, de Arnon &gcirc;is Jabok kaj &gcirc;is Jordan; nun redonu &gcirc;in al mi
    en paco.</l>
  <l n='14'>Tiam Jifta&hcirc; duan fojon sendis senditojn al la re&gcirc;o de
    la Amonidoj,</l>
  <l n='15'>kaj dirigis al li: Tiel diris Jifta&hcirc;: Izrael ne
    prenis landon de Moab, nek landon de la Amonidoj;</l>
  <l n='16'>&ccirc;ar irante
    el Egiptujo, Izrael iris tra la dezerto &gcirc;is la Ru&gcirc;a Maro kaj
    venis al Kade&scirc;;</l>
  <l n='17'>kaj tiam Izrael sendis senditojn al la re&gcirc;o de
    Edom, por diri: Permesu al mi trairi vian landon; sed la re&gcirc;o de
    Edom ne konsentis; anka&ubreve; al la re&gcirc;o de Moab estis sendite, sed li
    ne konsentis; tial Izrael restis en Kade&scirc;;</l>
  <l n='18'>kaj li iris tra la
    dezerto kaj &ccirc;irka&ubreve;is la landon de Edom kaj la landon de Moab kaj
    venis de oriento al la lando de Moab kaj stari&gcirc;is tendare transe
    de Arnon, sed ne eniris en la limojn de Moab, &ccirc;ar Arnon estas la
    limo de Moab.</l>
  <l n='19'>Kaj Izrael sendis senditojn al Si&hcirc;on, re&gcirc;o de la
    Amoridoj, re&gcirc;o de &Hcirc;e&scirc;bon, kaj Izrael diris al li: Permesu al ni
    trairi vian landon &gcirc;is mia loko;</l>
  <l n='20'>sed Si&hcirc;on ne volis, ke Izrael
    trairu liajn limojn; kaj Si&hcirc;on kolektis sian tutan popolon, kaj
    ili stari&gcirc;is tendare en Jahac kaj batalis kontra&ubreve; Izrael.</l>
  <l n='21'>Kaj
    la Eternulo, Dio de Izrael, transdonis Si&hcirc;onon kaj lian tutan
    popolon en la manojn de Izrael, kiu venkobatis ilin; kaj Izrael
    ekposedis la tutan landon de la Amoridoj, kiuj lo&gcirc;is en tiu
    lando.</l>
  <l n='22'>Kaj ili ekposedis la tutan regionon de la Amoridoj, de
    Arnon &gcirc;is Jabok kaj de la dezerto &gcirc;is Jordan.</l>
  <l n='23'>Tiamaniere la
    Eternulo, Dio de Izrael, forpelis la Amoridojn de anta&ubreve; Lia
    popolo Izrael; kaj vi volas preni &gcirc;ian poseda&jcirc;on?</l>
  <l n='24'>Tion, kion
    posedigas al vi Kemo&scirc;, via dio, tion posedu; sed &ccirc;iun, kiun la
    Eternulo, nia Dio, forpelis de anta&ubreve; ni, tiun ni heredos.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;u
    vi estas pli bona ol Balak, filo de Cipor kaj re&gcirc;o de Moab? &ccirc;u
    tiu malpacis kun Izrael a&ubreve; militis kontra&ubreve; li?</l>
  <l n='26'>De la tempo,
    kiam Izrael eklo&gcirc;is en &Hcirc;e&scirc;bon kaj en &gcirc;iaj dependa&jcirc;oj kaj en Aroer
    kaj en &gcirc;iaj dependa&jcirc;oj, kaj en &ccirc;iuj urboj, kiuj estas apud Arnon,
    pasis jam tricent jaroj; kial vi ne forprenis ilin en tiu tempo?</l>
  <l n='27'>Mi ne pekis kontra&ubreve; vi, kaj vi faras al mi malbonon, militante
    kontra&ubreve; mi. La Eternulo, la Ju&gcirc;anto, ju&gcirc;u nun inter la Izraelidoj
    kaj la Amonidoj.</l>
  <l n='28'>Sed la re&gcirc;o de Amon ne atentis la vortojn de
    Jifta&hcirc;, kiujn &ccirc;i tiu sendis al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj venis sur Jifta&hcirc;on la spirito de la Eternulo, kaj li
    trapasis Gileadon kaj la regionon de Manase, kaj li trairis
    Micpan Gileadan, kaj de Micpa Gileada li iris al la Amonidoj.</l>
  <l n='30'>Kaj Jifta&hcirc; faris sanktan promeson al la Eternulo, kaj diris: Se
    Vi transdonos la Amonidojn en miajn manojn,</l>
  <l n='31'>tiam tiu, kiu
    eliros el la pordo de mia domo renkonte al mi, kiam mi feli&ccirc;e
    revenos de la Amonidoj &dash; tiu apartenu al la Eternulo, kaj mi
    oferos lin kiel bruloferon.</l>
  <l n='32'>Kaj Jifta&hcirc; venis al la Amonidoj,
    por batali kontra&ubreve; ili; kaj la Eternulo transdonis ilin en liajn
    manojn.</l>
  <l n='33'>Kaj li venkobatis ilin de Aroer &gcirc;is Minit, dudek
    urbojn, kaj &gcirc;is Abel-Keramim &dash; tio estis tre granda venkobato; kaj
    la Amonidoj humili&gcirc;is anta&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj Jifta&hcirc; venis al Micpa, al sia domo, kaj jen lia filino
    eliras renkonte al li kun tamburinoj kaj danco; kaj &scirc;i estis lia
    sola infano; krom &scirc;i li havis neniun filon nek filinon.</l>
  <l n='35'>Kiam
    li ekvidis &scirc;in, li dis&scirc;iris siajn vestojn, kaj diris: Ho ve, mia
    filino! kiel forte vi min klinis, vi min mal&gcirc;ojigis! mi malfermis
    mian bu&scirc;on anta&ubreve; la Eternulo, kaj mi ne povas repreni la faron.</l>
  <l n='36'>Kaj &scirc;i diris al li: Mia patro! vi malfermis vian bu&scirc;on anta&ubreve;
    la Eternulo; agu do kun mi tiel, kiel diris via bu&scirc;o, post kiam
    la Eternulo faris al vi ven&gcirc;on kontra&ubreve; viaj malamikoj, kontra&ubreve; la
    Amonidoj.</l>
  <l n='37'>Kaj &scirc;i diris al sia patro: Faru por mi jenon: lasu
    min for por du monatoj, kaj mi iros, mi iros sur la montojn kaj
    priploros mian virgecon, mi kune kun miaj amikinoj.</l>
  <l n='38'>Kaj li
    diris: Iru; kaj li forsendis &scirc;in por du monatoj. Kaj &scirc;i iris kune
    kun siaj amikinoj kaj priploris sian virgecon sur la montoj.</l>
  <l n='39'>Kaj kiam pasis la du monatoj, &scirc;i revenis al sia patro, kaj li
    plenumis sur &scirc;i sian sanktan promeson, kiun li faris; kaj &scirc;i ne
    ekkonis viron. Kaj fari&gcirc;is moro en Izrael,</l>
  <l n='40'>ke &ccirc;iujare la
    filinoj de Izrael iras priplori la filinon de Jifta&hcirc;, la
    Gileadano, dum kvar tagoj en jaro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kolekti&gcirc;is la Efraimidoj kaj iris norden, kaj diris al
    Jifta&hcirc;: Kial vi iris militi kontra&ubreve; la Amonidoj, kaj nin ne
    vokis, ke ni iru kun vi? vian domon kune kun vi ni forbruligos
    per fajro.</l>
  <l n='2'>Kaj Jifta&hcirc; diris al ili: Mi kaj mia popolo havis
    grandan disputon kun la Amonidoj; mi kriis al vi, sed vi ne savis
    min el ilia mano.</l>
  <l n='3'>Kiam mi vidis, ke vi ne savas, mi elmetis al
    risko mian animon kaj iris kontra&ubreve; la Amonidojn, kaj la Eternulo
    transdonis ilin en miajn manojn. Kial do vi venis hodia&ubreve; al mi,
    por malpaci kontra&ubreve; mi?</l>
  <l n='4'>Kaj Jifta&hcirc; kolektis &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de
    Gilead kaj batalis kontra&ubreve; la Efraimidoj. Kaj la lo&gcirc;antoj de
    Gilead venkobatis la Efraimidojn; &ccirc;ar &ccirc;i tiuj diris: Vi estas
    forkurintoj el Efraim, Gilead estas ja meze de Efraim kaj meze de
    Manase.</l>
  <l n='5'>Kaj la Gileadanoj baris al la Efraimidoj la
    transirejojn de Jordan. Kaj kiam iu el la forkurantaj Efraimidoj
    diris: Mi volas transiri, tiam la Gileadanoj diris al li: &Ccirc;u vi
    estas Efraimido? Se li diris: Ne,</l>
  <l n='6'>tiam ili diris al li: Diru:
    &Scirc;ibolet; li diris: Sibolet, &ccirc;ar li ne povis elparoli &gcirc;uste; tiam
    ili kaptis lin kaj bu&ccirc;is lin &ccirc;e la transirejo de Jordan. Kaj en
    tiu tempo falis el la Efraimidoj kvardek du mil.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj Jifta&hcirc; estis ju&gcirc;isto de Izrael dum ses jaroj. Kaj mortis
    Jifta&hcirc;, la Gileadano, kaj oni enterigis lin en la urboj de
    Gilead.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj post li estis ju&gcirc;isto de Izrael Ibcan el Bet-Le&hcirc;em.</l>
  <l n='9'>Li
    havis tridek filojn, kaj tridek filinojn li edzinigis eksteren,
    kaj tridek filinojn li prenis el ekstere por siaj filoj. Kaj li
    estis ju&gcirc;isto de Izrael dum sep jaroj.</l>
  <l n='10'>Kaj Ibcan mortis, kaj
    oni enterigis lin en Bet-Le&hcirc;em.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj post li estis ju&gcirc;isto de Izrael Elon, Zebulunido, kaj li
    estis ju&gcirc;isto de Izrael dum dek jaroj.</l>
  <l n='12'>Kaj mortis Elon, la
    Zebulunido, kaj oni enterigis lin en Ajalon, en la lando de
    Zebulun.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj post li estis ju&gcirc;isto de Izrael Abdon, filo de Hilel,
    Piratonano.</l>
  <l n='14'>Li havis kvardek filojn kaj tridek nepojn, kiuj
    rajdadis sur sepdek junaj azenoj. Kaj li estis ju&gcirc;isto de Izrael
    dum ok jaroj.</l>
  <l n='15'>Kaj mortis Abdon, filo de Hilel, la Piratonano,
    kaj oni enterigis lin en Piraton, en la lando de Efraim, sur la
    monto de la Amalekidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Izraelidoj denove faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo; kaj la Eternulo transdonis ilin en la manojn de la
    Fili&scirc;toj por kvardek jaroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj estis iu homo el Corea, el la tribo de Dan, kies nomo estis
    Manoa&hcirc;; lia edzino estis senfrukta kaj ne naskis.</l>
  <l n='3'>Kaj aperis
    an&gcirc;elo de la Eternulo al la virino, kaj diris al &scirc;i: Jen vi estas
    senfrukta kaj ne naskas; tamen vi gravedi&gcirc;os kaj naskos filon.</l>
  <l n='4'>Sed nun gardu vin, kaj ne trinku vinon nek ebriiga&jcirc;on, kaj man&gcirc;u
    nenion malpuran;</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar jen vi gravedi&gcirc;os kaj naskos filon; kaj
    razilo ne devas tu&scirc;i lian kapon, &ccirc;ar konsekrita al Dio estos la
    knabo de el la ventro; kaj li komencos savadi Izraelon el la
    manoj de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='6'>Kaj la virino iris, kaj diris al sia edzo
    jene: Dia homo venis al mi, kaj lia aspekto estis kiel la aspekto
    de an&gcirc;elo de Dio, tre respektinda; kaj mi ne demandis lin, de kie
    li estas, kaj sian nomon li ne diris al mi.</l>
  <l n='7'>Kaj li diris al mi:
    Jen vi gravedi&gcirc;os kaj naskos filon; kaj nun ne trinku vinon nek
    ebriiga&jcirc;on, kaj man&gcirc;u nenion malpuran; &ccirc;ar konsekrita al Dio
    estos la knabo de el la ventro &gcirc;is la tago de lia morto.</l>
  <l n='8'>Tiam
    Manoa&hcirc; ekpre&gcirc;is al la Eternulo, kaj diris: Mi petas Vin, ho mia
    Sinjoro: la Dia homo, kiun Vi sendis, venu denove al ni, kaj li
    instruu nin, kiel ni devas agi kun la naskota knabo.</l>
  <l n='9'>Kaj Dio
    a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de Manoa&hcirc;; kaj la an&gcirc;elo de Dio venis denove
    al la virino, kiam &scirc;i estis sur la kampo; kaj Manoa&hcirc;, &scirc;ia edzo,
    ne estis kun &scirc;i.</l>
  <l n='10'>La virino rapide kuris kaj sciigis sian
    edzon, kaj diris al li: Jen aperis al mi la homo, kiu venis al mi
    en tiu tago.</l>
  <l n='11'>Kaj Manoa&hcirc; levi&gcirc;is kaj iris post sia edzino kaj
    venis al la homo, kaj diris al li: &Ccirc;u vi estas tiu homo, kiu
    parolis al la virino? Kaj tiu diris: Mi.</l>
  <l n='12'>Kaj Manoa&hcirc; diris: Se
    viaj vortoj plenumi&gcirc;os, tiam kiaj devas esti la reguloj pri la
    knabo kaj liaj agoj?</l>
  <l n='13'>Kaj la an&gcirc;elo de la Eternulo diris al
    Manoa&hcirc;: Kontra&ubreve; &ccirc;io, pri kio mi parolis al la virino, &scirc;i sin
    gardu;</l>
  <l n='14'>nenion el tio, kio devenas el vinberbran&ccirc;o, &scirc;i man&gcirc;u,
    vinon a&ubreve; ebriiga&jcirc;on &scirc;i ne trinku, kaj nenion malpuran &scirc;i man&gcirc;u;
    &ccirc;ion, kion mi ordonis al &scirc;i, &scirc;i plenumu.</l>
  <l n='15'>Kaj Manoa&hcirc; diris al
    la an&gcirc;elo de la Eternulo: Permesu, ke ni retenu vin, kaj ni
    pretigos por vi kapridon.</l>
  <l n='16'>Sed la an&gcirc;elo de la Eternulo diris
    al Manoa&hcirc;: Kvankam vi retenos min, mi tamen ne man&gcirc;os vian panon;
    sed se vi volas fari bruloferon, faru &gcirc;in al la Eternulo. &Ccirc;ar
    Manoa&hcirc; ne sciis, ke tio estas an&gcirc;elo de la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Kaj
    Manoa&hcirc; diris al la an&gcirc;elo de la Eternulo: Kia estas via nomo? ke
    ni povu honori vin, kiam plenumi&gcirc;os via vorto.</l>
  <l n='18'>Sed la an&gcirc;elo
    de la Eternulo diris al li: Por kio vi demandas pri mia nomo? &gcirc;i
    estas neordinara.</l>
  <l n='19'>Kaj Manoa&hcirc; prenis kapridon kaj farunoferon
    kaj oferlevis tion sur roko al la Eternulo. Kaj Li faris
    miraklon, kaj Manoa&hcirc; kaj lia edzino tion vidis:</l>
  <l n='20'>kiam la flamo
    levi&gcirc;is de la altaro al la &ccirc;ielo, tiam la an&gcirc;elo de la Eternulo
    levi&gcirc;is en la flamo de la altaro. Kaj Manoa&hcirc; kaj lia edzino tion
    vidis, kaj ili &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='21'>Kaj la an&gcirc;elo de la
    Eternulo ne montris sin plu al Manoa&hcirc; kaj al lia edzino. Tiam
    Manoa&hcirc; konvinki&gcirc;is, ke tio estis an&gcirc;elo de la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Kaj
    Manoa&hcirc; diris al sia edzino: Ni certe mortos, &ccirc;ar ni vidis Dion.</l>
  <l n='23'>Sed lia edzino diris al li: Se la Eternulo dezirus mortigi
    nin, Li ne akceptus el niaj manoj bruloferon kaj farunoferon, kaj
    ne montrus al ni &ccirc;ion tion, kaj nun Li ne a&ubreve;digus al ni tion,
    kion Li a&ubreve;digis.</l>
  <l n='24'>Kaj la virino naskis filon kaj donis al li la
    nomon &Scirc;im&scirc;on. Kaj la knabo kreskis, kaj la Eternulo lin benis.</l>
  <l n='25'>Kaj la spirito de la Eternulo komencis ekscitadi lin en la
    Tendaro de Dan, inter Corea kaj E&scirc;taol.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Scirc;im&scirc;on iris en Timnan, kaj ekvidis en Timna virinon el la
    filinoj de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='2'>Kaj li iris kaj sciigis tion al sia
    patro kaj al sia patrino, kaj diris: Mi vidis en Timna virinon el
    la filinoj de la Fili&scirc;toj; nun prenu &scirc;in al mi kiel edzinon.</l>
  <l n='3'>Kaj lia patro kaj lia patrino diris al li: &Ccirc;u ne trovi&gcirc;as virino
    inter la filinoj de viaj fratoj kaj en nia tuta popolo, ke vi
    iras preni edzinon el la necirkumciditaj Fili&scirc;toj? Sed &Scirc;im&scirc;on
    diris al sia patro: &Scirc;in prenu por mi, &ccirc;ar &scirc;i pla&ccirc;as al mi.</l>
  <l n='4'>Kaj
    lia patro kaj lia patrino ne sciis, ke tio estas de la Eternulo,
    &ccirc;ar Li ser&ccirc;is pretekston kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj; en tiu tempo la
    Fili&scirc;toj regis super Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj &Scirc;im&scirc;on kun sia patro kaj kun sia patrino iris en Timnan;
    kiam ili venis al la vinber&gcirc;ardenoj de Timna, juna leono
    blekegante venis renkonte al li.</l>
  <l n='6'>Kaj venis sur lin la spirito
    de la Eternulo, kaj li dis&scirc;iris lin, kiel oni dis&scirc;iras kapridon,
    kvankam li nenion havis en sia mano. Kaj li ne diris al siaj
    gepatroj, kion li faris.</l>
  <l n='7'>Kaj li venis kaj parolis kun la
    virino, kaj &scirc;i pla&ccirc;is al &Scirc;im&scirc;on.</l>
  <l n='8'>Post kelka tempo li iris
    denove, por preni &scirc;in, kaj li devoji&gcirc;is, por vidi la kadavron de
    la leono; kaj jen svarmamaso da abeloj estas en la kadavro de la
    leono, kaj anka&ubreve; mielo.</l>
  <l n='9'>Kaj li prenis &gcirc;in en siajn manojn kaj
    iris, man&gcirc;ante dum la irado; kaj li iris al siaj gepatroj, kaj
    donis al ili, kaj ili man&gcirc;is; sed li ne diris al ili, ke el la
    kadavro de la leono li prenis la mielon.</l>
  <l n='10'>Kaj lia patro venis
    al la virino, kaj &Scirc;im&scirc;on faris tie festenon, kiel ordinare faras
    la junuloj.</l>
  <l n='11'>Kiam ili ekvidis lin, ili donis al li tridek
    kompanianojn, ke ili estu kun li.</l>
  <l n='12'>Kaj &Scirc;im&scirc;on diris al ili: Mi
    proponos al vi enigmon; se vi divenos &gcirc;in al mi dum la sep tagoj
    de la festeno kaj trafos, tiam mi donos al vi tridek &ccirc;emizojn kaj
    tridek kompletojn da vestoj;</l>
  <l n='13'>sed se vi ne povas diveni al mi,
    tiam vi donos al mi tridek &ccirc;emizojn kaj tridek kompletojn da
    vestoj. Kaj ili diris al li: Proponu vian enigmon, kaj ni
    a&ubreve;skultos.</l>
  <l n='14'>Kaj li diris al ili:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='14'>El man&gcirc;anta&jcirc;o devenis man&gcirc;ata&jcirc;o,<lb/>
         Kaj el forta&jcirc;o devenis dol&ccirc;a&jcirc;o.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='14'>Kaj ili ne povis solvi la enigmon dum tri tagoj.</l>
  <l n='15'>En la sepa
    tago ili diris al la edzino de &Scirc;im&scirc;on: Admonu vian edzon, ke li
    solvu al ni la enigmon; alie ni forbruligos per fajro vin kaj la
    domon de via patro. &Ccirc;u por senhavigi nin vi invitis nin &ccirc;i tien?</l>
  <l n='16'>Tiam la edzino de &Scirc;im&scirc;on ekploris anta&ubreve; li, kaj diris: Vi nur
    malamas min, sed ne amas; vi proponis enigmon al la filoj de mia
    popolo, kaj al mi vi ne diris &gcirc;ian solvon. Kaj li diris al &scirc;i:
    Jen al miaj gepatroj mi ne diris la solvon, kaj &ccirc;u al vi mi &gcirc;in
    diru?</l>
  <l n='17'>Kaj &scirc;i ploris anta&ubreve; li dum la sep tagoj, kiujn da&ubreve;ris &ccirc;e
    ili la festeno; en la sepa tago li diris al &scirc;i la solvon, &ccirc;ar &scirc;i
    tre insistis. Kaj &scirc;i diris la solvon de la enigmo al la filoj de
    &scirc;ia popolo.</l>
  <l n='18'>Kaj la urbanoj diris al li en la sepa tago, anta&ubreve;
    la subiro de la suno: Kio estas pli dol&ccirc;a ol mielo? kaj kio estas
    pli forta ol leono? Kaj li diris al ili:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='18'>Se vi ne plugus per mia bovidino,<lb/>
         Vi ne trovus la solvon de mia enigmo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj venis sur lin la spirito de la Eternulo, kaj li iris en
    A&scirc;kelonon kaj mortigis tie tridek homojn kaj prenis iliajn
    vestojn kaj donis la kompletojn de iliaj vestoj al la solvintoj
    de la enigmo. Sed ekflamis lia kolero, kaj li foriris en la domon
    de sia patro.</l>
  <l n='20'>Kaj la edzino de &Scirc;im&scirc;on fari&gcirc;is edzino de lia
    festena kompaniulo, kiu kompaniis al li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post kelka tempo, en la tempo de rikoltado de tritiko, &Scirc;im&scirc;on
    vizitis sian edzinon, alportante kapridon, kaj diris: Mi envenos
    al mia edzino en la internan &ccirc;ambron. Sed &scirc;ia patro ne permesis
    al li eniri.</l>
  <l n='2'>Kaj &scirc;ia patro diris: Mi pensis, ke vi ekmalamis
    &scirc;in, kaj mi donis &scirc;in al via amiko. Jen &scirc;ia pli juna fratino
    estas ja pli bela ol &scirc;i; &scirc;i fari&gcirc;u via, anstata&ubreve; tiu.</l>
  <l n='3'>Sed
    &Scirc;im&scirc;on diris al ili: &Ccirc;i tiun fojon mi estos senkulpa anta&ubreve; la
    Fili&scirc;toj, se mi faros al ili malbonon.</l>
  <l n='4'>Kaj &Scirc;im&scirc;on iris, kaj
    kaptis tricent vulpojn kaj prenis tor&ccirc;ojn, kaj turnis voston al
    vosto kaj alligis po unu tor&ccirc;o meze inter &ccirc;iuj du vostoj.</l>
  <l n='5'>Kaj
    li ekbruligis per fajro la tor&ccirc;ojn kaj pelis ilin sur la
    grenkampojn de la Fili&scirc;toj kaj forbruligis la garbojn kaj la
    ankora&ubreve; ne rikoltitan grenon kaj la vinber&gcirc;ardenojn kaj la
    olivarbojn.</l>
  <l n='6'>Kaj la Fili&scirc;toj diris: Kiu tion faris? Kaj oni
    respondis: &Scirc;im&scirc;on, bofilo de la Timnaano; &ccirc;ar &ccirc;i tiu prenis lian
    edzinon kaj fordonis &scirc;in al lia amiko. Kaj la Fili&scirc;toj iris kaj
    forbruligis per fajro &scirc;in kaj &scirc;ian patron.</l>
  <l n='7'>Tiam &Scirc;im&scirc;on diris al
    ili: Se vi agas tiel, tiam mi ne &ccirc;esos, anta&ubreve; ol mi faros ven&gcirc;on
    kontra&ubreve; vi.</l>
  <l n='8'>Kaj li forte batis al ili la krurojn kaj la
    lumbojn; poste li iris kaj eklo&gcirc;is en la fendego de la roko Etam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Tiam la Fili&scirc;toj iris kaj stari&gcirc;is tendare en la regiono de
    Jehuda kaj etendi&gcirc;is &gcirc;is Le&hcirc;i.</l>
  <l n='10'>Kaj la Jehudaidoj diris: Pro
    kio vi eliris kontra&ubreve; nin? Kaj ili respondis: Ni venis, por ligi
    &Scirc;im&scirc;onon, por agi kun li, kiel li agis kun ni.</l>
  <l n='11'>Tiam iris tri
    mil homoj el Jehuda al la fendego de la roko Etam, kaj diris al
    &Scirc;im&scirc;on: &Ccirc;u vi ne scias, ke la Fili&scirc;toj regas super ni? kion do vi
    faris al ni? Kaj li diris al ili: Kiel ili agis kun mi, tiel mi
    agis kun ili.</l>
  <l n='12'>Kaj ili diris al li: Ni venis, por ligi vin, por
    doni vin en la manojn de la Fili&scirc;toj. Tiam &Scirc;im&scirc;on diris al ili:
    &Jcirc;uru al mi, ke vi ne mortigos min.</l>
  <l n='13'>Kaj ili diris al li jene:
    Ne; ni nur ligos vin kaj transdonos vin en iliajn manojn, sed
    certe ni ne mortigos vin. Kaj ili ligis lin per du novaj &scirc;nuroj
    kaj elkondukis lin el la roko.</l>
  <l n='14'>Kiam li venis al Le&hcirc;i, la
    Fili&scirc;toj &gcirc;ojkriante iris renkonte al li. Sed venis sur lin la
    spirito de la Eternulo, kaj la &scirc;nuroj, kiuj estis sur liaj
    brakoj, fari&gcirc;is kiel lino, bruligita de fajro, kaj liaj katenoj
    disfalis de liaj manoj.</l>
  <l n='15'>Kaj li trovis fre&scirc;an makzelon de
    azeno, kaj li etendis sian manon kaj prenis &gcirc;in kaj mortigis per
    &gcirc;i mil homojn.</l>
  <l n='16'>Kaj &Scirc;im&scirc;on diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='16'>Per makzelo de azeno grandegan amason,<lb/>
         Per makzelo de azeno mi mortigis mil homojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kiam li finis paroli, li for&jcirc;etis el sia mano la makzelon; kaj
    li donis al tiu loko la nomon Ramat-Le&hcirc;i.</l>
  <l n='18'>Kaj li eksentis
    grandan soifon, kaj li ekvokis al la Eternulo, kaj diris: Vi
    faris per la mano de Via sklavo tiun grandan savon; kaj nun mi
    devas morti de soifo kaj fali en la manojn de la necirkumciditoj!</l>
  <l n='19'>Tiam Dio fendis kavon, kiu estis en Le&hcirc;i, kaj eliris el &gcirc;i
    akvo; kaj li trinkis, kaj lia spirito revenis, kaj li revivi&gcirc;is.
    Tial &gcirc;i ricevis la nomon &gcirc;is la nuna tago: Fonto de la Vokanto en
    Le&hcirc;i.</l>
  <l n='20'>Kaj li estis ju&gcirc;isto de Izrael en la tempo de la
    Fili&scirc;toj dum dudek jaroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Scirc;im&scirc;on iris en Gazan kaj vidis tie mal&ccirc;astulinon kaj eniris al
    &scirc;i.</l>
  <l n='2'>Al la Gazaanoj oni diris: &Scirc;im&scirc;on venis &ccirc;i tien; kaj ili
    &ccirc;irka&ubreve;is lin kaj spione atendis lin dum la tuta nokto &ccirc;e la
    pordego de la urbo, kaj staris senbrue dum la tuta nokto,
    dirante: Anta&ubreve; la mateni&gcirc;o ni lin mortigos.</l>
  <l n='3'>&Scirc;im&scirc;on ku&scirc;is &gcirc;is
    noktomezo; je noktomezo li levi&gcirc;is kaj kaptis la pordojn de la
    urba pordego kune kun amba&ubreve; fostoj kaj levis ilin kune kun la
    riglilo kaj metis sur siajn &scirc;ultrojn, kaj forportis ilin sur la
    supron de la monto, kiu estas anta&ubreve; &Hcirc;ebron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Post tio li ekamis virinon en la valo Sorek; &scirc;ia nomo estis
    Delila.</l>
  <l n='5'>Kaj venis al &scirc;i la estroj de la Fili&scirc;toj, kaj diris al
    &scirc;i: Allogu lin, kaj vidu, en kio konsistas lia granda forto, kaj
    per kio ni povus fortosuperi lin, ke ni ligu lin kaj humiligu
    lin; tiam ni donos al vi &ccirc;iu po mil kaj cent ar&gcirc;entaj moneroj.</l>
  <l n='6'>Kaj Delila diris al &Scirc;im&scirc;on: Diru al mi, mi petas, en kio
    konsistas via granda forto, kaj per kio oni povas ligi vin, por
    humiligi vin.</l>
  <l n='7'>Kaj &Scirc;im&scirc;on diris al &scirc;i: Se oni ligos min per sep
    fre&scirc;aj ne seki&gcirc;intaj &scirc;nuroj, tiam mi senforti&gcirc;os kaj fari&gcirc;os kiel
    la aliaj homoj.</l>
  <l n='8'>Tiam la estroj de la Fili&scirc;toj alportis al &scirc;i
    sep fre&scirc;ajn ne seki&gcirc;intajn &scirc;nurojn, kaj &scirc;i ligis lin per ili.</l>
  <l n='9'>Kaj dum la embuskuloj sidis &ccirc;e &scirc;i en alia &ccirc;ambro, &scirc;i diris al li:
    Fili&scirc;toj iras al vi, &Scirc;im&scirc;on! Tiam li dis&scirc;iris la &scirc;nurojn, kiel
    oni dis&scirc;iras fadenon el stupo, kiam fajro &gcirc;in bruldifektis. Kaj
    oni ne scii&gcirc;is pri lia forto.</l>
  <l n='10'>Kaj Delila diris al &Scirc;im&scirc;on: Jen
    vi trompis min kaj diris al mi mensogon; nun diru al mi, per kio
    oni povas vin ligi.</l>
  <l n='11'>Kaj li diris al &scirc;i: Se oni min ligos per
    novaj &scirc;nuroj, kiuj ne estis uzitaj por laboro, tiam mi
    senforti&gcirc;os kaj fari&gcirc;os kiel la aliaj homoj.</l>
  <l n='12'>Tiam Delila
    prenis novajn &scirc;nurojn kaj ligis lin per ili, kaj diris al li:
    Fili&scirc;toj iras al vi, &Scirc;im&scirc;on! Dume la embuskuloj sidis en alia
    &ccirc;ambro. Kaj li de&scirc;iris ilin de siaj brakoj kiel fadenon.</l>
  <l n='13'>Kaj
    Delila diris al &Scirc;im&scirc;on: &Gcirc;is nun vi trompas min kaj diras al mi
    mensogojn; diru al mi, per kio oni povas vin ligi. Kaj li diris
    al &scirc;i: Se vi interteksos la sep buklojn de mia kapo kun &scirc;pina&jcirc;o.</l>
  <l n='14'>Kaj &scirc;i alfortikigis ilin per najlo, kaj diris al li: Fili&scirc;toj
    iras al vi, &Scirc;im&scirc;on! Kaj li veki&gcirc;is el sia dormo kaj eltiris la
    interteksan najlon kune kun la &scirc;pina&jcirc;o.</l>
  <l n='15'>Tiam &scirc;i diris al li:
    Kial vi diras, ke vi amas min, dum tamen via koro ne estas kun
    mi? jam tri fojojn vi trompis min, kaj ne diris al mi, en kio
    konsistas via granda forto.</l>
  <l n='16'>Kaj &ccirc;ar &scirc;i tedadis lin per siaj
    vortoj &ccirc;iutage kaj turmentadis lin, lia animo morte laci&gcirc;is.</l>
  <l n='17'>Kaj li malka&scirc;is al &scirc;i sian tutan koron, kaj diris al &scirc;i: Tondilo
    ne tu&scirc;is mian kapon, &ccirc;ar mi estas konsekrita al Dio de el la
    ventro de mia patrino. Se oni tondos miajn harojn, tiam forlasos
    min mia forto, mi senforti&gcirc;os kaj fari&gcirc;os kiel la aliaj homoj.</l>
  <l n='18'>Kiam Delila vidis, ke li malka&scirc;is al &scirc;i sian tutan koron, &scirc;i
    sendis kaj vokigis la estrojn de la Fili&scirc;toj, dirante: Venu &ccirc;i
    tiun fojon, &ccirc;ar li malka&scirc;is al mi sian tutan koron. Kaj venis al
    &scirc;i la estroj de la Fili&scirc;toj kaj alportis la ar&gcirc;enton en siaj
    manoj.</l>
  <l n='19'>Kaj &scirc;i endormigis lin sur siaj genuoj, kaj alvokis
    homon, kaj detondigis la sep buklojn de lia kapo. Kaj &scirc;i komencis
    humiligadi lin, kaj lia forto lin forlasis.</l>
  <l n='20'>Kaj &scirc;i diris:
    Fili&scirc;toj iras al vi, &Scirc;im&scirc;on! Li veki&gcirc;is de sia dormo, kaj diris:
    Mi eliros, kiel &ccirc;iufoje, kaj mi vigli&gcirc;os; sed li ne sciis, ke la
    Eternulo forlasis lin.</l>
  <l n='21'>Kaj la Fili&scirc;toj kaptis lin kaj elpikis
    liajn okulojn, kaj venigis lin en Gazan kaj ligis lin per kupraj
    &ccirc;enoj; kaj li devis mueli en la malliberejo.</l>
  <l n='22'>Dume la haroj de
    lia kapo komencis rekreski post la fortondo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>La estroj de la Fili&scirc;toj kunvenis, por alporti grandan oferon
    al sia dio Dagon kaj por festeni, kaj ili diris: Nia dio
    transdonis en niajn manojn nian malamikon &Scirc;im&scirc;on.</l>
  <l n='24'>Kaj la
    popolo vidis lin, kaj gloris sian dion, dirante: Nia dio
    transdonis en niajn manojn nian malamikon kaj la ruiniganton de
    nia lando kaj la mortiginton de multaj el ni.</l>
  <l n='25'>Kiam ilia koro
    gaji&gcirc;is, ili diris: Voku &Scirc;im&scirc;onon, ke li amuzu nin. Kaj oni vokis
    &Scirc;im&scirc;onon el la malliberejo, kaj li faris amuzon al ili, kaj oni
    starigis lin inter la kolonoj.</l>
  <l n='26'>Kaj &Scirc;im&scirc;on diris al la junulo,
    kiu kondukis lin je la mano: Lasu min, ke mi palpu la kolonojn,
    sur kiuj la domo staras, kaj mi apogos min al ili.</l>
  <l n='27'>Kaj la domo
    estis plena de viroj kaj virinoj, kaj tie estis &ccirc;iuj estroj de la
    Fili&scirc;toj; kaj sur la tegmento estis &ccirc;irka&ubreve; tri mil viroj kaj
    virinoj, kiuj rigardis la amuzadon de &Scirc;im&scirc;on.</l>
  <l n='28'>Kaj &Scirc;im&scirc;on vokis
    al la Eternulo, kaj diris: Mia Sinjoro, ho Eternulo, mi petas,
    rememoru min kaj fortigu min nur &ccirc;i tiun fojon, ho Dio, por ke mi
    faru al la Fili&scirc;toj ven&gcirc;on per unu fojo pro miaj du okuloj.</l>
  <l n='29'>Kaj &Scirc;im&scirc;on kaptis la du mezajn kolonojn, sur kiuj staris la domo,
    kaj apogis sin al ili, al unu per sia dekstra mano kaj al la dua
    per sia maldekstra mano.</l>
  <l n='30'>Kaj &Scirc;im&scirc;on diris: Mortu mia animo
    kune kun la Fili&scirc;toj! Kaj li ekpremis forte; kaj falis la domo
    sur la estrojn, kaj sur la tutan popolon, kiu estis en &gcirc;i. Kaj la
    nombro de la mortintoj, kiujn li mortigis &ccirc;e sia morto, estis pli
    granda, ol la nombro de tiuj, kiujn li mortigis dum sia vivo.</l>
  <l n='31'>Kaj venis liaj fratoj kaj la tuta domo de lia patro kaj prenis
    lin, kaj iris kaj enterigis lin inter Corea kaj E&scirc;taol, en la
    tombo de lia patro Manoa&hcirc;. Li estis ju&gcirc;isto de Izrael dum dudek
    jaroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Estis homo sur la monto de Efraim; lia nomo estis Mi&hcirc;a.</l>
  <l n='2'>Li
    diris al sia patrino: La mil kaj cent ar&gcirc;entaj moneroj, kiujn oni
    prenis de vi kaj pro kiuj vi malbenis anta&ubreve; miaj oreloj, jen la
    ar&gcirc;ento estas &ccirc;e mi; mi prenis &gcirc;in. Kaj lia patrino diris: Mia
    filo estu benata de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj li redonis la mil kaj cent
    ar&gcirc;entajn monerojn al sia patrino. Kaj lia patrino diris: Mi
    dedi&ccirc;is la ar&gcirc;enton al la Eternulo el mia mano por mia filo, por
    fari figuron kaj idolon; nun mi redonas &gcirc;in al vi.</l>
  <l n='4'>Sed li
    redonis la ar&gcirc;enton al sia patrino. Lia patrino prenis ducent
    ar&gcirc;entajn monerojn kaj donis ilin al orfandisto, kaj li faris el
    tio figuron kaj idolon, kiu restis en la domo de Mi&hcirc;a.</l>
  <l n='5'>Tiu homo
    Mi&hcirc;a havis domon de dio; kaj li faris efodon kaj domajn diojn,
    kaj konsekris unu el siaj filoj, ke li estu por li pastro.</l>
  <l n='6'>En
    tiu tempo ne ekzistis re&gcirc;o &ccirc;e Izrael; &ccirc;iu faradis tion, kio
    pla&ccirc;is al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Estis junulo el Bet-Le&hcirc;em de Jehuda, el familio de Jehudaidoj,
    li estis Levido kaj lo&gcirc;is tie.</l>
  <l n='8'>Tiu homo iris el la urbo, el
    Bet-Le&hcirc;em de Jehuda, por eklo&gcirc;i tie, kie li trovos oportune. Kaj
    li venis dum sia vojirado sur la monton de Efraim al la domo de
    Mi&hcirc;a.</l>
  <l n='9'>Kaj Mi&hcirc;a diris al li: De kie vi venas? Kaj tiu diris al
    li: Mi estas Levido el Bet-Le&hcirc;em de Jehuda, kaj mi iras, por
    eklo&gcirc;i tie, kie mi trovos oportune.</l>
  <l n='10'>Tiam Mi&hcirc;a diris al li:
    Restu &ccirc;e mi kaj estu por mi patro kaj pastro, kaj mi donados al
    vi po dek ar&gcirc;entaj moneroj &ccirc;iujare kaj necesajn vestojn kaj
    man&gcirc;a&jcirc;on. Kaj la Levido iris.</l>
  <l n='11'>Kaj la Levido konsentis resti &ccirc;e
    tiu homo, kaj la junulo estis por li kiel unu el liaj filoj.</l>
  <l n='12'>Kaj Mi&hcirc;a konsekris la Levidon, kaj la junulo fari&gcirc;is por li
    pastro kaj lo&gcirc;is en la domo de Mi&hcirc;a.</l>
  <l n='13'>Kaj Mi&hcirc;a diris: Nun mi
    scias, ke la Eternulo bonfaros al mi, &ccirc;ar Levido fari&gcirc;is por mi
    pastro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo ne ekzistis re&gcirc;o &ccirc;e Izrael; kaj en tiu tempo la
    tribo de Dan ser&ccirc;is por si poseda&jcirc;on, por eklo&gcirc;i, &ccirc;ar &gcirc;is tiu
    tempo ili ne ricevis poseda&jcirc;on inter la triboj de Izrael.</l>
  <l n='2'>Kaj
    la Danidoj sendis kvin homojn el sia tribo, el siaj
    reprezentantoj, virojn batalkapablajn el Corea kaj E&scirc;taol, por
    rigardi la landon kaj esplori &gcirc;in, kaj diris al ili: Iru, esploru
    la landon. Kaj ili venis sur la monton de Efraim al la domo de
    Mi&hcirc;a kaj tranoktis tie.</l>
  <l n='3'>Kiam ili estis kun la domanoj de Mi&hcirc;a,
    ili rekonis la vo&ccirc;on de la juna Levido, kaj eniris tien, kaj
    diris al li: Kiu venigis vin &ccirc;i tien? kaj kion vi faras &ccirc;i tie?
    kaj kion vi bezonas &ccirc;i tie?</l>
  <l n='4'>Kaj li diris al ili: Tiel kaj tiel
    agis kun mi Mi&hcirc;a, kaj li dungis min, kaj mi fari&gcirc;is pastro por
    li.</l>
  <l n='5'>Kaj ili diris al li: Demandu, ni petas, Dion, por ke ni
    eksciu, &ccirc;u estos sukcesa nia vojo, kiun ni iras.</l>
  <l n='6'>Kaj la pastro
    diris al ili: Iru en paco; la&ubreve; la Eternulo estas via vojo, kiun
    vi iras.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj tiuj kvin viroj ekiris kaj venis en Lai&scirc;on, kaj vidis la
    popolon, ke &gcirc;i tie lo&gcirc;as senzorge, la&ubreve; la maniero de la
    Cidonanoj, trankvile kaj fide, kaj neniu per io ofendas ilin en
    la lando a&ubreve; regas super ili, kaj de la Cidonanoj ili estas
    malproksime kaj kun neniu ili havas ian aferon.</l>
  <l n='8'>Kaj ili venis
    al siaj fratoj en Corean kaj E&scirc;taolon; kaj iliaj fratoj diris al
    ili: Kion vi raportos?</l>
  <l n='9'>Kaj ili diris: Levi&gcirc;u, kaj ni iru
    kontra&ubreve; ilin; &ccirc;ar ni vidis, ke la lando estas tre bona; estu
    trankvilaj, ne prokrastu iri kaj veni kaj ekposedi la landon.</l>
  <l n='10'>Kiam vi venos, vi venos al popolo, kiu ne pensas pri dan&gcirc;ero, kaj
    la lando estas vasta; Dio transdonas &gcirc;in en viajn manojn; tio
    estas loko, kie mankas nenio, kio estas sur la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj elmovi&gcirc;is el tie el la tribo de la Danidoj, el Corea kaj
    E&scirc;taol, sescent viroj, zonitaj per bataliloj.</l>
  <l n='12'>Kaj ili iris,
    kaj stari&gcirc;is tendare en Kirjat-Jearim, en la regiono de Jehuda.
    Tial oni &gcirc;is nun nomas tiun lokon Tendaro de Dan; &gcirc;i estas post
    Kirjat-Jearim.</l>
  <l n='13'>Kaj ili iris de tie sur la monton de Efraim kaj
    venis al la domo de Mi&hcirc;a.</l>
  <l n='14'>Kaj la kvin viroj, kiuj iris, por
    esplorrigardi la landon Lai&scirc;, diris al siaj fratoj: &Ccirc;u vi scias,
    ke en &ccirc;i tiuj domoj trovi&gcirc;as efodo kaj domaj dioj kaj figuro kaj
    idolo? pripensu do, kion vi devas fari.</l>
  <l n='15'>Kaj ili turni&gcirc;is tien
    kaj eniris en la domon de la juna Levido, en la domon de Mi&hcirc;a,
    kaj salutis lin.</l>
  <l n='16'>La sescent viroj el la Danidoj, zonitaj per
    siaj bataliloj, staris anta&ubreve; la pordego.</l>
  <l n='17'>Kaj la kvin viroj,
    kiuj iris, por esplorrigardi la landon, eniris tien kaj prenis la
    figuron kaj la efodon kaj la domajn diojn kaj la idolon. Dume la
    pastro staris anta&ubreve; la pordego, kun la sescent viroj, zonitaj per
    bataliloj.</l>
  <l n='18'>Kiam tiuj eniris en la domon de Mi&hcirc;a, kaj prenis la
    figuron, la efodon, la domajn diojn, kaj la idolon, la pastro
    diris al ili: Kion vi faras?</l>
  <l n='19'>Sed ili diris al li: Silentu,
    metu vian manon sur vian bu&scirc;on; kaj iru kun ni kaj estu por ni
    patro kaj pastro; &ccirc;u pli bone estas por vi esti pastro por la
    domo de unu homo, ol esti pastro por tribo kaj gento en Izrael?</l>
  <l n='20'>Kaj tio bone pla&ccirc;is al la pastro, kaj li prenis la efodon kaj
    la domajn diojn kaj la figuron kaj iris inter la popolon.</l>
  <l n='21'>Kaj
    ili turni&gcirc;is kaj iris, kaj sendis la infanojn kaj la brutojn kaj
    la paka&jcirc;ojn anta&ubreve; sin.</l>
  <l n='22'>Kiam ili malproksimi&gcirc;is de la domo de
    Mi&hcirc;a, la homoj, kiuj estis en la domoj najbaraj de Mi&hcirc;a, kun krio
    kolekti&gcirc;is kaj kuris post la Danidoj.</l>
  <l n='23'>Kaj ili kriis al la
    Danidoj; kaj &ccirc;i tiuj turnis siajn viza&gcirc;ojn, kaj diris al Mi&hcirc;a:
    Kio estas al vi, ke vi faras krion?</l>
  <l n='24'>Kaj li diris: Miajn diojn,
    kiujn mi faris, vi forprenis, kaj anka&ubreve; la pastron, kaj vi
    foriris; kaj kio ankora&ubreve; estas al mi? kial do vi demandas, kio
    estas al mi?</l>
  <l n='25'>Kaj la Danidoj diris al li: Ne a&ubreve;digu vian vo&ccirc;on
    anta&ubreve; ni, &ccirc;ar alie atakos vin koleraj homoj kaj vi pereigos vian
    animon kaj la animon de via domo.</l>
  <l n='26'>Kaj la Danidoj foriris sian
    vojon. Kaj Mi&hcirc;a vidis, ke ili estas pli fortaj ol li; kaj li
    returni&gcirc;is kaj revenis en sian domon.</l>
  <l n='27'>Sed tiuj prenis tion,
    kion faris Mi&hcirc;a, kaj la pastron, kiu estis &ccirc;e li; kaj ili venis
    en Lai&scirc;on, kontra&ubreve; la popolon trankvilan kaj senzorgan, kaj
    venkobatis &gcirc;in per la glavo; kaj la urbon ili forbruligis per
    fajro.</l>
  <l n='28'>Kaj estis neniu savanto, &ccirc;ar &gcirc;i estis malproksime de
    Cidon kaj ili havis neniajn aferojn kun iu, kaj &gcirc;i estis en la
    valo, kiu trovi&gcirc;as apud Bet-Re&hcirc;ob. Ili konstruis la urbon kaj
    eklo&gcirc;is en &gcirc;i.</l>
  <l n='29'>Ili donis al la urbo la nomon Dan, la&ubreve; la nomo
    de sia patro, kiu naski&gcirc;is de Izrael; anta&ubreve;e la nomo de la urbo
    estis Lai&scirc;.</l>
  <l n='30'>Kaj la Danidoj starigis al si la figuron; kaj
    Jehonatan, filo de Ger&scirc;om, filo de Manase, li kaj liaj filoj
    estis pastroj por la tribo de la Danidoj, &gcirc;is la tago, kiam ili
    estis forkaptitaj el la lando.</l>
  <l n='31'>Kaj dum la tuta tempo, kiam la
    domo de Dio estis en &Scirc;ilo, ili havis &ccirc;e si la idolon de Mi&hcirc;a,
    kiun li faris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo, kiam ne ekzistis re&gcirc;o &ccirc;e Izrael, lo&gcirc;is iu Levido
    sur la deklivo de la monto de Efraim. Li prenis al si kromedzinon
    el Bet-Le&hcirc;em de Jehuda.</l>
  <l n='2'>Kaj lia kromedzino perfidis lin kaj
    foriris de li en la domon de sia patro en Bet-Le&hcirc;em de Jehuda,
    kaj &scirc;i restis tie kvar monatojn.</l>
  <l n='3'>Kaj levi&gcirc;is &scirc;ia edzo kaj iris
    al &scirc;i, por paroli al &scirc;ia koro, por revenigi &scirc;in; kun li estis lia
    junulo kaj paro da azenoj. Kaj &scirc;i enirigis lin en la domon de sia
    patro; kaj la patro de la juna virino lin ekvidis kaj akceptis
    lin kun &gcirc;ojo.</l>
  <l n='4'>Kaj retenis lin lia bopatro, la patro de la juna
    virino, kaj li restis &ccirc;e li dum tri tagoj; kaj ili man&gcirc;is kaj
    trinkis kaj tranoktis tie.</l>
  <l n='5'>En la kvara tago ili levi&gcirc;is frue
    matene, kaj li intencis foriri; sed la patro de la juna virino
    diris al sia bofilo: Fortigu vian koron per peco da pano; kaj
    poste vi iros.</l>
  <l n='6'>Kaj ili restis, kaj amba&ubreve; kune man&gcirc;is kaj
    trinkis. Kaj la patro de la juna virino diris al la viro: Mi
    petas vin, tranoktu kaj &gcirc;ojigu vian koron.</l>
  <l n='7'>La viro levi&gcirc;is, por
    foriri; sed lia bopatro insiste petis lin, kaj li restis kaj
    tranoktis tie.</l>
  <l n='8'>En la kvina tago li levi&gcirc;is frue matene, por
    iri; sed la patro de la juna virino diris: Fortigu, mi petas,
    vian koron, kaj ne rapidu, &gcirc;is fini&gcirc;os la tago. Kaj ili amba&ubreve;
    man&gcirc;is.</l>
  <l n='9'>Kaj la viro levi&gcirc;is, por iri, li kaj lia kromedzino kaj
    lia junulo. Sed lia bopatro, la patro de la juna virino, diris al
    li: Jen fini&gcirc;is la tago kaj fari&gcirc;as vespero, tranoktu do, mi
    petas; jen la tago fini&gcirc;is, tranoktu &ccirc;i tie, ke via koro faru al
    si &gcirc;ojon; morga&ubreve; frue vi levi&gcirc;os, por iri vian vojon, kaj vi iros
    al via tendo.</l>
  <l n='10'>Sed la viro ne volis tranokti; li levi&gcirc;is kaj
    iris. Kaj li venis al la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de Jebus (tio estas
    Jerusalem); kun li estis paro da &scirc;ar&gcirc;itaj azenoj, kaj anka&ubreve; lia
    kromedzino.</l>
  <l n='11'>Kiam ili estis anta&ubreve; Jebus, la tago jam forte
    klini&gcirc;is. Kaj la junulo diris al sia sinjoro: Venu, ni eniru en
    &ccirc;i tiun urbon de la Jebusidoj, kaj ni tranoktu en &gcirc;i.</l>
  <l n='12'>Sed lia
    sinjoro diris al li: Ni ne eniros en urbon de aligentuloj, kiuj
    ne estas el la Izraelidoj; ni iros pluen, &gcirc;is Gibea.</l>
  <l n='13'>Kaj li
    diris al sia junulo: Iru, ke ni alproksimi&gcirc;u al unu el la lokoj,
    kaj ni tranoktu en Gibea a&ubreve; en Rama.</l>
  <l n='14'>Kaj ili iris pluen kaj
    iris; kaj la suno subiris anta&ubreve; ili apud Gibea, kiu apartenis al
    la Benjamenidoj.</l>
  <l n='15'>Kaj ili turni&gcirc;is tien, por eniri kaj tranokti
    en Gibea. Kaj li eniris kaj sidi&gcirc;is sur la strato; sed neniu
    invitis ilin en la domon, por tranokti.</l>
  <l n='16'>Sed jen iu maljunulo
    venis vespere de sia laboro de la kampo; li estis de la monto de
    Efraim kaj lo&gcirc;is tiutempe en Gibea; kaj la lo&gcirc;antoj de tiu loko
    estis Benjamenidoj.</l>
  <l n='17'>Li levis siajn okulojn kaj ekvidis la
    fremdan homon sur la strato de la urbo. Kaj la maljunulo diris:
    Kien vi iras? kaj de kie vi venas?</l>
  <l n='18'>Kaj tiu diris al li: Ni
    iras el Bet-Le&hcirc;em de Jehuda al la deklivo de la monto de Efraim,
    de kie mi estas. Mi iris al Bet-Le&hcirc;em de Jehuda, kaj nun mi iras
    al la domo de la Eternulo; kaj neniu invitas min en la domon.</l>
  <l n='19'>Ni havas pajlon kaj man&gcirc;a&jcirc;on por niaj azenoj, anka&ubreve; panon kaj
    vinon mi havas por mi kaj por via sklavino, kaj por la junulo,
    kiu estas kun viaj sklavoj; nenio mankas al ni.</l>
  <l n='20'>Kaj la
    maljunulo diris: Paco estu al vi; &ccirc;ion, kio mankus al vi, mi
    prenas sur min; nur ne tranoktu sur la strato.</l>
  <l n='21'>Kaj li
    envenigis lin en sian domon, kaj li donis man&gcirc;a&jcirc;on al la azenoj;
    kaj ili lavis siajn piedojn kaj man&gcirc;is kaj trinkis.</l>
  <l n='22'>Dum ili
    &gcirc;ojigadis sian koron, jen la lo&gcirc;antoj de la urbo, homoj
    malmoralaj, &ccirc;irka&ubreve;is la domon, frapis je la pordo, kaj diris al
    la maljuna domomastro jene: Elirigu la homon, kiu venis en vian
    domon, ke ni lin ekkonu.</l>
  <l n='23'>Tiam eliris al ili la domomastro, kaj
    diris al ili: Ne, miaj fratoj, ne faru malbonon; &ccirc;ar tiu homo
    venis en mian domon, ne faru tian malnobla&jcirc;on.</l>
  <l n='24'>Jen mi havas
    filinon virgulinon, kaj li havas kromedzinon; mi elirigos ilin,
    kaj vi malhonoru ilin, kaj faru al ili tion, kio pla&ccirc;as al vi;
    sed kun &ccirc;i tiu viro ne faru tian abomeninda&jcirc;on.</l>
  <l n='25'>Sed la homoj
    ne volis a&ubreve;skulti lin. Tiam la viro prenis sian kromedzinon kaj
    elirigis al ili sur la straton. Kaj ili ekkonis &scirc;in, kaj faris al
    si amuzon kun &scirc;i dum la tuta nokto, &gcirc;is la mateno; kaj ili
    forliberigis &scirc;in, kiam levi&gcirc;is la matenru&gcirc;o.</l>
  <l n='26'>Kaj la virino
    venis anta&ubreve; la mateni&gcirc;o, kaj falis anta&ubreve; la pordo de la domo de
    tiu homo, kie estis &scirc;ia sinjoro; kaj &scirc;i ku&scirc;is, &gcirc;is fari&gcirc;is lume.</l>
  <l n='27'>Matene levi&gcirc;is &scirc;ia sinjoro kaj malfermis la pordon de la domo,
    kaj eliris, por iri sian vojon; kaj jen li vidas, ke la virino,
    lia kromedzino, ku&scirc;as anta&ubreve; la pordo de la domo, kaj &scirc;iaj manoj
    estas sur la sojlo.</l>
  <l n='28'>Kaj li diris al &scirc;i: Levi&gcirc;u, kaj ni iros.
    Sed estis nenia respondo. Tiam li prenis &scirc;in sur la azenon,
    levi&gcirc;is, kaj iris al sia loko.</l>
  <l n='29'>Kiam li venis en sian domon, li
    prenis tran&ccirc;ilon, prenis sian kromedzinon kaj distran&ccirc;is &scirc;in kun
    &scirc;iaj ostoj en dek du partojn kaj dissendis tion en &ccirc;iujn
    regionojn de Izrael.</l>
  <l n='30'>Kaj &ccirc;iu, kiu tion vidis, diris: Ne estis
    kaj ne vidi&gcirc;is io simila de post la tago, kiam la Izraelidoj
    eliris el la lando Egipta, &gcirc;is nun; atentu tion, konsili&gcirc;u, kaj
    decidu.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj eliris &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj kolekti&gcirc;is la tuta komunumo
    kiel unu homo, de Dan &gcirc;is Beer-&Scirc;eba, kaj la lando Gilead, anta&ubreve;
    la Eternulo en Micpa.</l>
  <l n='2'>Kaj kunvenis la estroj de la tuta popolo,
    &ccirc;iuj triboj de Izrael, en la kunvenejon de la popolo de Dio,
    kvarcent mil piedirantoj kapablaj eltiri glavon.</l>
  <l n='3'>La
    Benjamenidoj a&ubreve;dis, ke la Izraelidoj venis en Micpan. Kaj la
    Izraelidoj diris: Diru, kiamaniere okazis tiu malbona&jcirc;o?</l>
  <l n='4'>Tiam
    respondis la Levido, la edzo de la mortigita virino, kaj diris:
    Mi venis en Gibean de la Benjamenidoj, mi kun mia kromedzino, por
    tranokti.</l>
  <l n='5'>Kaj levi&gcirc;is kontra&ubreve; min la lo&gcirc;antoj de Gibea, kaj
    &ccirc;irka&ubreve;is pro mi la domon nokte. Min ili intencis mortigi, kaj
    mian kromedzinon ili turmentis tiel, ke &scirc;i mortis.</l>
  <l n='6'>Tiam mi
    prenis mian kromedzinon, distran&ccirc;is &scirc;in kaj dissendis en &ccirc;iujn
    regionojn de Izrael; &ccirc;ar ili faris mal&ccirc;asta&jcirc;on kaj malnobla&jcirc;on en
    Izrael.</l>
  <l n='7'>Jen vi &ccirc;iuj estas Izraelidoj; faru konsili&gcirc;on kaj
    decidon &ccirc;i tie.</l>
  <l n='8'>Kaj levi&gcirc;is la tuta popolo kiel unu homo, kaj
    diris: Neniu el ni iros al sia tendo, kaj neniu el ni revenos al
    sia domo;</l>
  <l n='9'>sed jen estas, kion ni faros al Gibea: ni lotos pri
    &gcirc;i;</l>
  <l n='10'>kaj ni prenos po dek homoj el &ccirc;iu cento, el &ccirc;iuj triboj,
    po cent el mil kaj po mil el dek mil, ke ili alportu man&gcirc;a&jcirc;on por
    la popolo, por ke &ccirc;i tiu iru en Gibean de la Benjamenidoj, kaj
    agu kontra&ubreve; &gcirc;i konforme al la malnobla&jcirc;o, kiun &gcirc;i faris en
    Izrael.</l>
  <l n='11'>Kaj kolekti&gcirc;is kontra&ubreve; la urbo &ccirc;iuj Izraelidoj
    unuanime, kiel unu homo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj la triboj de Izrael sendis homojn al &ccirc;iuj familioj de
    Benjamen, por diri: Kio estas la malbona&jcirc;o, kiu estas farita &ccirc;e
    vi?</l>
  <l n='13'>Eligu do nun la kanajlajn homojn, kiuj estas en Gibea, kaj
    ni mortigos ilin kaj ekstermos la malbonon el Izrael. Sed la
    Benjamenidoj ne volis obei la vo&ccirc;on de siaj fratoj, la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='14'>Kaj la Benjamenidoj kolekti&gcirc;is el la urboj en
    Gibea, por eliri milite kontra&ubreve; la Izraelidojn.</l>
  <l n='15'>Kaj la nombro
    de la Benjamenidoj el la urboj en tiu tago estis dudek ses mil
    homoj pretaj eltiri glavon; krom tio el la lo&gcirc;antoj de Gibea
    estis la nombro de sepcent homoj plej ta&ubreve;gaj.</l>
  <l n='16'>El tiu tuta
    popolo estis sepcent homoj plej ta&ubreve;gaj, maldekstruloj; &ccirc;iu el ili
    povis &jcirc;eti &scirc;tonon kontra&ubreve; haron, kaj ne maltrafi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj la nombro de la Izraelidoj, krom la Benjamenidoj, estis
    kvarcent mil homoj pretaj eltiri glavon; &ccirc;iuj ili estis
    batalkapablaj.</l>
  <l n='18'>Kaj ili levi&gcirc;is kaj iris en Bet-Elon kaj
    demandis Dion, kaj la Izraelidoj diris: Kiu el ni devas iri
    anta&ubreve;e milite kontra&ubreve; la Benjamenidojn? Kaj la Eternulo diris:
    Jehuda anta&ubreve;e.</l>
  <l n='19'>Kaj la Izraelidoj levi&gcirc;is matene kaj eksie&gcirc;is
    Gibean.</l>
  <l n='20'>Kaj la Izraelidoj eliris milite kontra&ubreve; la
    Benjamenidojn, kaj la Izraelidoj komencis batalon kontra&ubreve; ili
    anta&ubreve; Gibea.</l>
  <l n='21'>Kaj eliris la Benjamenidoj el Gibea kaj batis en
    tiu tago el la Izraelidoj dudek du mil homojn sur la teron.</l>
  <l n='22'>Sed la popolo de la Izraelidoj ekscitis sian kura&gcirc;on, kaj denove
    komencis batalon sur la loko, kie ili batalis en la unua tago.</l>
  <l n='23'>Kaj la Izraelidoj iris kaj ploris anta&ubreve; la Eternulo &gcirc;is la
    vespero, kaj demandis la Eternulon, dirante: &Ccirc;u ni devas plue
    alproksimi&gcirc;i milite al la Benjamenidoj, niaj fratoj? Kaj la
    Eternulo diris: Iru kontra&ubreve; ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj la Izraelidoj alpa&scirc;is al la Benjamenidoj en la dua tago.</l>
  <l n='25'>Kaj la Benjamenidoj eliris al ili renkonte el Gibea en la dua
    tago kaj batis el la Izraelidoj ankora&ubreve; dek ok mil homojn sur la
    teron; &ccirc;iuj ili estis eltirantoj de glavo.</l>
  <l n='26'>Tiam &ccirc;iuj
    Izraelidoj kaj la tuta popolo iris kaj venis en Bet-Elon kaj
    ploris kaj restis tie anta&ubreve; la Eternulo kaj fastis en tiu tago
    &gcirc;is la vespero kaj alportis bruloferojn kaj pacoferojn anta&ubreve; la
    Eternulon.</l>
  <l n='27'>Kaj la Izraelidoj demandis la Eternulon (tie estis
    en tiu tempo la kesto de interligo de Dio,</l>
  <l n='28'>kaj Pine&hcirc;as, filo
    de Eleazar, filo de Aaron, staris anta&ubreve; &gcirc;i en tiu tempo); kaj ili
    diris: &Ccirc;u ni devas plue elpa&scirc;i batale kontra&ubreve; niajn fratojn la
    Benjamenidojn, a&ubreve; &ccirc;u ni devas &ccirc;esi? Kaj la Eternulo diris: Iru,
    &ccirc;ar morga&ubreve; Mi transdonos ilin en viajn manojn.</l>
  <l n='29'>Kaj la
    Izraelidoj aran&gcirc;is embuskojn &ccirc;irka&ubreve;e de Gibea.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj la Izraelidoj eliris kontra&ubreve; la Benjamenidojn en la tria
    tago kaj stari&gcirc;is kontra&ubreve; Gibea kiel anta&ubreve;e.</l>
  <l n='31'>Kaj la
    Benjamenidoj eliris kontra&ubreve; la popolon, malproksimi&gcirc;is de la
    urbo, kaj komencis batadi la popolon kiel en la anta&ubreve;aj fojoj,
    sur la vojoj, el kiuj unu iras al Bet-El kaj la dua al Gibea, kaj
    mortigis pli-malpli tridek homojn el la Izraelidoj.</l>
  <l n='32'>Kaj la
    Benjamenidoj diris al si: Ili falas anta&ubreve; ni kiel anta&ubreve;e. Kaj la
    Izraelidoj diris: Ni kuru, por ke ni ellogu ilin el la urbo sur
    la vojon.</l>
  <l n='33'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj levi&gcirc;is de sia loko kaj stari&gcirc;is
    en Baal-Tamar. Kaj la embuskuloj de la Izraelidoj &jcirc;etis sin el
    sia loko, el la kaverno Geba.</l>
  <l n='34'>Kaj venis anta&ubreve; Gibean dek mil
    elektitaj viroj el la tuta Izrael, kaj estis kruela batalo; kaj
    ili ne sciis, ke trafos ilin malbono.</l>
  <l n='35'>Kaj la Eternulo frapis
    la Benjamenidojn anta&ubreve; la Izraelidoj; kaj la Izraelidoj ekstermis
    en tiu tago el la Benjamenidoj dudek kvin mil kaj cent homojn;
    &ccirc;iuj ili estis eltirantoj de glavo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>La Benjamenidoj vidis, ke tiuj estis frapitaj kaj la
    Izraelidoj cedis la lokon al la Benjamenidoj; &ccirc;ar ili fidis la
    embuskon, kiun ili aran&gcirc;is &ccirc;e Gibea.</l>
  <l n='37'>Kaj la embuskuloj rapidis
    kaj &jcirc;etis sin kontra&ubreve; Gibean, kaj la embuskuloj eniris kaj batis
    la tutan urbon per glavo.</l>
  <l n='38'>Estis interkonsentite inter la
    Izraelidoj kaj la embuskuloj, ke &ccirc;i tiuj suprenigos grandan
    kolonon da fumo el la urbo.</l>
  <l n='39'>Kiam la Izraelidoj retiri&gcirc;is dum
    la batalo, kaj la Benjamenidoj komencis mortigi Izraelidojn kaj
    mortigis pli-malpli tridek homojn, kaj diris: Ili falas anta&ubreve; ni
    kiel en la unua batalo:</l>
  <l n='40'>tiam komencis levi&gcirc;adi el la urbo
    kolono da fumo. La Benjamenidoj ekrigardis returne, kaj ili
    ekvidis, ke el la tuta urbo levi&gcirc;as flamoj al la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='41'>Kaj la
    Izraelidoj returni&gcirc;is, kaj la Benjamenidoj terure konsterni&gcirc;is;
    &ccirc;ar ili vidis, ke malfeli&ccirc;o ilin trafis.</l>
  <l n='42'>Kaj ili turni&gcirc;is
    anta&ubreve; la Izraelidoj, al la vojo, kiu kondukas al la dezerto; sed
    la batalo postkuris ilin, kaj la elirintoj el la urboj ekstermis
    ilin dumvoje,</l>
  <l n='43'>&ccirc;irka&ubreve;is la Benjamenidojn, persekutis ilin &gcirc;is
    Menu&hcirc;a, kaj piedpremis ilin &gcirc;is la orienta flanko de Gibea.</l>
  <l n='44'>Kaj falis el la Benjamenidoj dek ok mil homoj; &ccirc;iuj ili estis
    fortaj militistoj.</l>
  <l n='45'>Kaj ili sin turnis kaj ekkuris al la
    dezerto, al la roko Rimon; kaj oni batis el ili sur la vojo kvin
    mil homojn, kaj oni postkuris ilin &gcirc;is Gidom kaj batis el ili
    ankora&ubreve; du mil homojn.</l>
  <l n='46'>La nombro de &ccirc;iuj falintoj el la
    Benjamenidoj en tiu tago estis dudek kvin mil homoj eltirantoj de
    glavo; &ccirc;iuj ili estis fortaj militistoj.</l>
  <l n='47'>Kaj ili sin turnis
    kaj forkuris en la dezerton, al la roko Rimon, sescent homoj; kaj
    ili restis &ccirc;e la roko Rimon kvar monatojn.</l>
  <l n='48'>Sed la Izraelidoj
    reiris al la Benjamenidoj, kaj mortigis per glavo la urbanojn, la
    brutojn, kaj &ccirc;ion, kion ili trovis; kaj &ccirc;iujn urbojn, kiujn ili
    renkontis, ili forbruligis per fajro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Izraelidoj &jcirc;uris en Micpa, dirante: Neniu el ni donos
    sian filinon edzinige al Benjamenido.</l>
  <l n='2'>Kaj la popolo venis en
    Bet-Elon, kaj restis tie &gcirc;is la vespero anta&ubreve; Dio, kaj levis sian
    vo&ccirc;on kaj forte ploris,</l>
  <l n='3'>kaj diris: Kial, ho Eternulo, Dio de
    Izrael, fari&gcirc;is tio en Izrael, ke malaperis nun el Izrael unu
    tribo?</l>
  <l n='4'>La morga&ubreve;an tagon la popolo levi&gcirc;is frue kaj konstruis
    tie altaron kaj oferis bruloferojn kaj pacoferojn.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    Izraelidoj diris: Kiu homo el &ccirc;iuj triboj de Izrael ne venis kun
    la komunumo al la Eternulo? &Ccirc;ar estis farita granda &jcirc;uro pri
    tiuj, kiuj ne venis al la Eternulo en Micpan, ke ili estos
    mortigitaj.</l>
  <l n='6'>Kaj la Izraelidoj ekpentis pri siaj fratoj la
    Benjamenidoj, kaj diris: Forhakita estas hodia&ubreve; unu tribo el
    Izrael!</l>
  <l n='7'>kion ni faros al ili, al la restintoj, koncerne
    edzinojn? ni &jcirc;uris ja per la Eternulo, ke ni ne donos al ili
    edzinojn el niaj filinoj.</l>
  <l n='8'>Kaj ili diris: Kiu homo el la triboj
    de Izrael ne venis al la Eternulo en Micpan? Kaj tiam montri&gcirc;is,
    ke en la tendaron al la komunumo venis neniu el Jabe&scirc; en Gilead.</l>
  <l n='9'>Kaj oni reviziis la popolon, kaj montri&gcirc;is, ke tie estas neniu
    el la lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc; en Gilead.</l>
  <l n='10'>Tiam la komunumo sendis
    tien dek du mil homojn el la viroj batalkapablaj, kaj ordonis al
    ili jene: Iru kaj mortigu per glavo la lo&gcirc;antojn de Jabe&scirc; en
    Gilead, anka&ubreve; la virinojn kaj infanojn.</l>
  <l n='11'>Kaj tiel agu: &ccirc;iun
    virseksulon, kaj &ccirc;iun virinon, kiu ekkonis ku&scirc;ejon de viro,
    ekstermu.</l>
  <l n='12'>Kaj ili trovis inter la lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc; en Gilead
    kvarcent junajn virgulinojn, kiuj ne ekkonis ku&scirc;ejon de viro; kaj
    ili venigis ilin en la tendaron en &Scirc;ilon, kiu estas en la lando
    Kanaana.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj la tuta komunumo sendis, por paroli kun la Benjamenidoj,
    kiuj estis &ccirc;e la roko Rimon, kaj anonci al ili pacon.</l>
  <l n='14'>Tiam la
    Benjamenidoj revenis, kaj oni donis al ili la virinojn, kiuj
    restis vivaj el la virinoj de Jabe&scirc; en Gilead; sed ne estis
    sufi&ccirc;e por ili.</l>
  <l n='15'>Kaj la popolo beda&ubreve;ris pri Benjamen, &ccirc;ar la
    Eternulo faris fendon en la triboj de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj la pleja&gcirc;uloj de la komunumo diris: Kion ni faru al la
    restintoj koncerne edzinojn? ekstermitaj estas ja la virinoj de
    Benjamen.</l>
  <l n='17'>Kaj ili diris: La restintoj el la Benjamenidoj
    bezonas ja heredontojn, por ke ne malaperu tribo el Izrael;</l>
  <l n='18'>kaj ni ne povas doni al ili edzinojn el niaj filinoj, &ccirc;ar la
    Izraelidoj &jcirc;uris, dirante: Malbenita estu tiu, kiu donos edzinon
    al Benjamenido.</l>
  <l n='19'>Sed ili diris: Jen &ccirc;iujare estas festo de la
    Eternulo en &Scirc;ilo, kiu estas norde de Bet-El, oriente de la vojo,
    kiu kondukas de Bet-El al &Scirc;e&hcirc;em, kaj sude de Lebona.</l>
  <l n='20'>Kaj ili
    ordonis al la Benjamenidoj jene: Iru kaj faru insidon en la
    vinber&gcirc;ardenoj;</l>
  <l n='21'>kaj kiam vi vidos, ke la knabinoj de &Scirc;ilo
    eliras, por danci en rondoj, tiam eliru el la vinber&gcirc;ardenoj kaj
    kaptu al vi &ccirc;iu edzinon el la knabinoj de &Scirc;ilo kaj iru en la
    landon de la Benjamenidoj.</l>
  <l n='22'>Kaj se venos iliaj patroj a&ubreve; fratoj
    kun plendo al ni, ni diros al ili: Pardonu nin pro ili; &ccirc;ar ni ne
    prenis por &ccirc;iu edzinon en la milito, kaj vi ne donis al ili; tial
    vi estas nun senkulpaj.</l>
  <l n='23'>Kaj tiel agis la Benjamenidoj, kaj
    prenis edzinojn la&ubreve; sia nombro el la dancrondoj, rabinte ilin;
    kaj ili iris kaj revenis al sia poseda&jcirc;o kaj konstruis urbojn kaj
    eklo&gcirc;is en ili.</l>
  <l n='24'>Kaj en la sama tempo disiris de tie la
    Izraelidoj, &ccirc;iu al sia tribo kaj al sia familio, kaj &ccirc;iu foriris
    de tie al sia poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='25'>En tiu tempo ne ekzistis re&gcirc;o &ccirc;e
    Izrael; &ccirc;iu faradis tion, kio pla&ccirc;is al li.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: RUT -->

        <div type='book' n='08' id='libro_rut' rend='doc'>

          <index index='content' level1='RUT'/>
          <head>RUT</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tempo, kiam regis la ju&gcirc;istoj, iam malsato okazis en la
    lando; kaj foriris viro el Bet-Le&hcirc;em en Judujo, por paslo&gcirc;i en la
    lando de Moab; li kaj lia edzino kaj liaj du filoj.</l>
  <l n='2'>La nomo de
    la viro estis Elimele&hcirc;, kaj la nomo de lia edzino estis Naomi,
    kaj la nomoj de liaj du filoj estis Ma&hcirc;lon kaj Kiljon, Efratanoj
    el Bet-Le&hcirc;em en Judujo. Kaj ili venis sur la kampojn de Moab kaj
    restis tie.</l>
  <l n='3'>Elimele&hcirc;, la edzo de Naomi, mortis; kaj restis &scirc;i
    kun siaj du filoj.</l>
  <l n='4'>Amba&ubreve; edzi&gcirc;is kun Moabidinoj; la nomo de unu
    estis Orpa, kaj la nomo de la dua estis Rut; kaj ili lo&gcirc;is tie
    &ccirc;irka&ubreve; dek jaroj.</l>
  <l n='5'>Sed mortis anka&ubreve; amba&ubreve;, Ma&hcirc;lon kaj Kiljon;
    kaj restis nur la virino sola, senigita je sia edzo kaj siaj du
    filoj.</l>
  <l n='6'>&Scirc;i levi&gcirc;is kun siaj bofilinoj, por iri returne el la
    lando de Moab; &ccirc;ar &scirc;i a&ubreve;dis en la lando de Moab, ke la Eternulo
    rememoris Sian popolon, donante al &gcirc;i panon.</l>
  <l n='7'>&Scirc;i eliris el la
    loko, kie &scirc;i lo&gcirc;is, kun siaj du bofilinoj; kaj ili iris sur la
    vojo, por ke ili revenu al la lando de Jehuda.</l>
  <l n='8'>Naomi diris al
    siaj du bofilinoj: Iru, kaj revenu &ccirc;iu el vi al la domo de sia
    patrino; la Eternulo favoru vin tiel same, kiel vi estis
    favorkoraj al la mortintoj kaj al mi;</l>
  <l n='9'>la Eternulo favoru vin,
    ke vi trovu ripozon, &ccirc;iu el vi en domo de sia edzo. &Scirc;i kisis
    ilin, kaj ili levis sian vo&ccirc;on kaj ploris.</l>
  <l n='10'>Kaj ili diris al
    &scirc;i: Ni volas iri kun vi al via popolo.</l>
  <l n='11'>Naomi respondis: Iru
    returne, miaj filinoj; kial do vi irus kun mi? &Ccirc;u ankora&ubreve;
    ekzistas filoj en mia utero, ke vi edzini&gcirc;u kun ili?</l>
  <l n='12'>Revenu,
    miaj filinoj, foriru; &ccirc;ar mi jam estas tro maljuna por edzini&gcirc;i
    kun viro. E&ccirc; se mi dirus, ke mi havas ankora&ubreve; esperon, e&ccirc; se mi
    jam havus edzon hodia&ubreve; nokte, kaj e&ccirc; se mi naskus filojn:</l>
  <l n='13'>&ccirc;u
    pri ili vi esperu, &gcirc;is ili plena&gcirc;i&gcirc;os? &ccirc;u por ili vi atendu, ne
    edzini&gcirc;ante kun viro? Ne, miaj filinoj; estas tre maldol&ccirc;e al mi
    pro vi, &ccirc;ar la mano de la Eternulo afliktis min.</l>
  <l n='14'>Sed ili levis
    sian vo&ccirc;on kaj ploris plue. Kaj Orpa kisis sian bopatrinon, sed
    Rut ali&gcirc;is al &scirc;i.</l>
  <l n='15'>Kaj &ccirc;i tiu diris: Jen via bofratino reiris
    al sia gento kaj al siaj dioj; iru vi anka&ubreve; returne post via
    bofratino.</l>
  <l n='16'>Sed Rut diris: Ne petegu min, ke mi vin forlasu, a&ubreve;
    ke mi returnu min kaj &ccirc;esu sekvi vin; &ccirc;ar kien vi iros, mi anka&ubreve;
    iros, kaj kie vi noktos, mi anka&ubreve; noktos; via popolo anka&ubreve; estos
    mia popolo, kaj via Dio estos mia Dio.</l>
  <l n='17'>Sur la loko, kie vi
    mortos, mi anka&ubreve; mortos, kaj tie oni min enterigos. La Eternulo
    faru al mi tion kaj pli, se io krom la morto disigos min de vi.</l>
  <l n='18'>Kiam Naomi vidis, ke &scirc;i firme decidis iri kun &scirc;i, tiam &scirc;i
    &ccirc;esis disputi kun &scirc;i.</l>
  <l n='19'>Kaj ili amba&ubreve; iradis, &gcirc;is ili alvenis en
    Bet-Le&hcirc;emon. Kaj kiam ili eniris en Bet-Le&hcirc;emon, la tuta
    lo&gcirc;antaro de la urbo ekbruis pri ili, dirante: &Ccirc;u tio estas
    Naomi?</l>
  <l n='20'>Kaj &scirc;i respondis al ili: Ne nomu min Naomi, nomu min
    Mara; &ccirc;ar la Plejpotenculo faris al mi maldol&ccirc;egon;</l>
  <l n='21'>kun
    pleneco mi foriris, sed la Eternulo revenigis min malplena; kial
    do vi nomus min Naomi, konsiderante, ke la Eternulo atestis
    kontra&ubreve; mi kaj la Plejpotenculo afliktis min?</l>
  <l n='22'>Tiel Naomi
    revenis, kaj kun &scirc;i anka&ubreve; Rut, la Moabidino, &scirc;ia bofilino, kiu
    revenis el la lando de Moab; kaj ili venis en Bet-Le&hcirc;emon je la
    komenco de la rikolto de hordeo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Naomi havis parencon de &scirc;ia edzo, viron eminentan, el la
    familio de Elimele&hcirc;; lia nomo estis Boaz.</l>
  <l n='2'>Kaj la Moabidino Rut
    diris al Naomi: Mi iros sur la kampon, kaj mi kolektos spikojn
    post tiu, &ccirc;e kiu mi trovos favoron. Kaj &scirc;i respondis: Iru, mia
    filino.</l>
  <l n='3'>Kaj &scirc;i foriris, kaj venis kaj kolektis post la
    rikoltistoj. Kaj okazis, ke la parcelo de la kampo apartenis al
    Boaz, kiu estis el la familio de Elimele&hcirc;.</l>
  <l n='4'>Kaj jen Boaz venis
    el Bet-Le&hcirc;em, kaj li salutis la rikoltistojn: La Eternulo estu
    kun vi! Kaj ili respondis al li: La Eternulo vin benu!</l>
  <l n='5'>Kaj Boaz
    demandis sian serviston, la estron de la rikoltistoj: Kiu estas
    &ccirc;i tiu knabino?</l>
  <l n='6'>Kaj la servisto, la estro de la rikoltistoj,
    respondis kaj diris: &Scirc;i estas Moaba knabino, kiu revenis kun
    Naomi el la lando de Moab;</l>
  <l n='7'>&scirc;i diris: Permesu al mi, ke mi sekvu
    kaj kolektu apud la garboj, post la rikoltistoj; kaj &scirc;i restis &ccirc;i
    tie de la mateno &gcirc;is nun; &scirc;i &jcirc;us sidi&gcirc;is en la dometo por iomete
    da tempo.</l>
  <l n='8'>Kaj Boaz diris al Rut: &Ccirc;u vi a&ubreve;das, mia filino? ne
    iru kolekti sur la kampo de iu fremdulo, kaj anka&ubreve; ne foriru de
    &ccirc;i tie, sed restu &ccirc;i tie kun miaj junulinoj;</l>
  <l n='9'>rimarku la kampon,
    kie ili rikoltas, kaj sekvu ilin; mi jam ordonis al la servistoj,
    ke ili ne malhelpu vin; kaj kiam vi soifos, iru al la vazaro, kaj
    trinku el tio, el kio la servistaro &ccirc;erpas.</l>
  <l n='10'>&Scirc;i &jcirc;etis sin
    viza&gcirc;altere, kaj diris al li: Kial do mi trovis favoron en viaj
    okuloj, ke vi atentas min, kvankam mi estas fremdulino?</l>
  <l n='11'>Kaj
    Boaz respondis kaj diris al &scirc;i: Jam estas rakontita al mi &ccirc;io,
    kion vi faris al via bopatrino post la morto de via edzo: ke vi
    forlasis viajn gepatrojn kaj vian naski&gcirc;landon, kaj iris al
    popolo, kiun vi ne konis hiera&ubreve; nek anta&ubreve;hiera&ubreve;.</l>
  <l n='12'>La Eternulo
    rekompencu vin pro &ccirc;i tiu faro, kaj via rekompenco estu plena de
    la Eternulo, Dio de Izrael, sub kies flugiloj vi ser&ccirc;is
    protekton.</l>
  <l n='13'>Kaj &scirc;i diris: Estus sufi&ccirc;e, ke mi trovu favoron en
    viaj okuloj, mia sinjoro, &ccirc;ar vi konsolis min kaj parolis amike
    al via sklavino, kvankam mi ne valoras esti egala al iu el viaj
    sklavinoj.</l>
  <l n='14'>Kaj en la horo de la man&gcirc;ado Boaz diris al &scirc;i:
    Alproksimi&gcirc;u kaj man&gcirc;u kune, vi anka&ubreve; povas trempi vian panon en
    la vinagro. Kaj &scirc;i sidi&gcirc;is &ccirc;e la flanko de la rikoltistoj; kaj
    ili metis anta&ubreve; &scirc;in rostitajn grajnojn, kaj &scirc;i man&gcirc;is kaj
    sati&gcirc;is, kaj anka&ubreve; havis resta&jcirc;on.</l>
  <l n='15'>Kiam &scirc;i levi&gcirc;is, por
    kolekti, Boaz ordonis al siaj servistoj, dirante: E&ccirc; inter la
    garboj lasu &scirc;in kolekti, kaj ne hontigu &scirc;in;</l>
  <l n='16'>kaj vi anka&ubreve;
    &scirc;ajnigu al &scirc;i, ke vi postlasis la malgrandajn garbetojn, kaj vi
    permesu al &scirc;i, ke &scirc;i kolektu ilin, kaj ne ripro&ccirc;u &scirc;in.</l>
  <l n='17'>Kaj &scirc;i
    kolektadis sur la kampo &gcirc;is la vespero, kaj &scirc;i dra&scirc;is tion, kion
    &scirc;i kolektis, kaj tio estis &ccirc;irka&ubreve; efo da hordeo.</l>
  <l n='18'>Kaj &scirc;i levis
    tion, kaj iris en la urbon; kaj &scirc;ia bopatrino vidis tion, kion &scirc;i
    kolektis; &scirc;i anka&ubreve; elprenis, kaj donis al &scirc;i la resta&jcirc;on, kiun &scirc;i
    posedis de post sia sati&gcirc;o.</l>
  <l n='19'>&Scirc;ia bopatrino diris al &scirc;i: Kie vi
    kolektis hodia&ubreve;? kaj kie vi amasigis? estu benata tiu, kiu vin
    tiel favore akceptis! &Scirc;i rakontis al sia bopatrino, kie &scirc;i
    laboris, kaj &scirc;i diris: La nomo de la viro, &ccirc;e kiu mi laboris
    hodia&ubreve;, estas Boaz.</l>
  <l n='20'>Tiam Naomi diris al sia bofilino: Li estu
    benata de la Eternulo, kiu ne fortiris Sian favoron for de la
    vivantoj kaj de la mortintoj. Kaj Naomi plue diris al &scirc;i: La viro
    estas nia parenco, unu el niaj savantoj.</l>
  <l n='21'>Kaj Rut, la
    Moabidino, diris: Li anka&ubreve; diris al mi: Restu kune kun miaj
    servistoj, &gcirc;is ili finos la tutan rikolton, kiu apartenas al mi.</l>
  <l n='22'>Naomi respondis al sia bofilino Rut: Estos bone por vi, mia
    filino, ke vi &ccirc;iam iru kun liaj junulinoj, &ccirc;ar eble oni hontigus
    vin, se vi irus aliloken.</l>
  <l n='23'>Kaj &scirc;i kuni&gcirc;is kun la junulinoj de
    Boaz, por kolekti, &gcirc;is la fino de la rikolto de hordeo kaj de la
    rikolto de tritiko; kaj poste &scirc;i lo&gcirc;is kune kun sia bopatrino.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Naomi, &scirc;ia bopatrino, diris al &scirc;i: Mia bofilino, mia celo
    estas, ke mi trovu por vi ripozejon, kie pliboni&gcirc;os via stato.</l>
  <l n='2'>Vidu nun, nia parenco Boaz, kun kies junulinoj vi kuni&gcirc;is,
    ventumas hordeon dum &ccirc;i tiu nokto en la dra&scirc;ejo;</l>
  <l n='3'>lavu do vin
    kaj oleu vin kaj vestu vin per viaj plej bonaj vestoj, kaj iru en
    la dra&scirc;ejon; ne vidigu vin al la viro, anta&ubreve; ol li finos man&gcirc;i
    kaj trinki;</l>
  <l n='4'>kaj kiam li ku&scirc;i&gcirc;os, rimarku la lokon, kie li
    ku&scirc;as, iru tien, malkovru la piedparton de la ku&scirc;ejo, kaj ku&scirc;i&gcirc;u;
    kaj li diros al vi, kion vi devos fari.</l>
  <l n='5'>Rut respondis al &scirc;i:
    Kion vi diras al mi, tion mi faros.</l>
  <l n='6'>Kaj &scirc;i iris en la dra&scirc;ejon,
    kaj faris tion, kion &scirc;ia bopatrino ordonis al &scirc;i.</l>
  <l n='7'>Kiam Boaz
    estis man&gcirc;inta kaj trinkinta kaj gaji&gcirc;is, li iris por ku&scirc;i&gcirc;i
    malanta&ubreve; grenamaso; kaj &scirc;i venis kviete, kaj malkovris la
    piedparton de la ku&scirc;ejo, kaj ku&scirc;i&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>En la noktomezo la viro
    ektimi&gcirc;is; li turnis sin, kaj li ekvidis, ke virino ku&scirc;as &ccirc;e liaj
    piedoj.</l>
  <l n='9'>Li demandis: Kiu vi estas? Kaj &scirc;i respondis: Mi estas
    Rut, via servistino; etendu vian mantelon sur vian servistinon,
    &ccirc;ar vi estas savanto.</l>
  <l n='10'>Kaj li diris: Estu benata de la
    Eternulo, mia filino; via lasta pia&jcirc;o estas pli granda, ol la
    unua, &ccirc;ar vi ne volas iri kun la junuloj, &ccirc;u ili estas malri&ccirc;aj,
    &ccirc;u ri&ccirc;aj.</l>
  <l n='11'>Kaj nun, mia filino, ne timu; mi faros al vi &ccirc;ion,
    kion vi petos de mi; &ccirc;ar estas sciate en la tuta urbo de mia
    popolo, ke vi estas bravulino.</l>
  <l n='12'>Kaj nun, kvankam vere mi estas
    parenco, tamen ekzistas parenco pli proksima ol mi.</l>
  <l n='13'>Restu &ccirc;i
    tie la nokton; kaj kiam venos la mateno, se la alia parenco
    perfekte ela&ccirc;etos vin, lasu ela&ccirc;eti vin; sed se li ne volos vin
    ela&ccirc;eti, tiam mi vin ela&ccirc;etos, kiel la Eternulo vivas. Ku&scirc;u &gcirc;is
    la tagi&gcirc;o.</l>
  <l n='14'>Kaj &scirc;i ku&scirc;is &ccirc;e liaj piedoj &gcirc;is la tagi&gcirc;o; sed &scirc;i
    levi&gcirc;is, anta&ubreve; ol oni povis rekoni unu la alian. Kaj li diris: Mi
    ne volas, ke iu scii&gcirc;u, ke &ccirc;i tiu virino estis en mia dra&scirc;ejo.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris: Alportu la &scirc;alon, kiun vi havas sur vi, kaj tenu
    &gcirc;in. &Scirc;i &gcirc;in tenis, kaj li enmezuris en &gcirc;in ses mezurilojn da
    hordeo kaj metis &gcirc;in sur &scirc;in, kaj &scirc;i iris en la urbon.</l>
  <l n='16'>Kiam &scirc;i
    alvenis al sia bopatrino, &ccirc;i tiu demandis: Kiel la afero iras &ccirc;e
    vi, mia filino? Kaj &scirc;i rakontis al &scirc;i &ccirc;ion, kion la viro faris al
    &scirc;i.</l>
  <l n='17'>Kaj &scirc;i diris plue: La ses mezurilojn da hordeo li anka&ubreve;
    donis al mi; &ccirc;ar li diris al mi: Ne revenu malplena al via
    bopatrino.</l>
  <l n='18'>Kaj &ccirc;i tiu diris: Restu, mia filino, &gcirc;is vi
    scii&gcirc;os, kiel la afero fini&gcirc;is; &ccirc;ar tiu homo ne ripozos, &gcirc;is la
    afero estos finita hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Boaz iris al la pordego de la urbo kaj sidi&gcirc;is tie. Kaj jen
    preterpasas la parenco, pri kiu Boaz parolis. Kaj li diris:
    Alproksimi&gcirc;u kaj sidi&gcirc;u &ccirc;i tie, vi, tia-tia. Tiu alproksimi&gcirc;is
    kaj sidi&gcirc;is.</l>
  <l n='2'>Kaj Boaz prenis dek virojn el la pleja&gcirc;uloj de la
    urbo, kaj diris: Sidi&gcirc;u &ccirc;i tie. Kaj ili sidi&gcirc;is.</l>
  <l n='3'>Kaj li diris
    al la parenco: Tiun parcelon de la kampo, kiu apartenis al nia
    frato Elimele&hcirc;, vendas Naomi, kiu revenis el la lando de Moab;</l>
  <l n='4'>kaj mi decidis sciigi vin, dirante: A&ccirc;etu en la &ccirc;eesto de la
    lo&gcirc;antoj kaj en la &ccirc;eesto de la pleja&gcirc;uloj de mia popolo. Se vi
    volas ela&ccirc;eti, a&ccirc;etu nun; sed se vi ne volas ela&ccirc;eti, diru al mi,
    por ke mi sciu; &ccirc;ar ne ekzistas iu alia por a&ccirc;eti, krom vi, kaj
    mi estas via postproksimulo. Tiu diris: Mi volas ela&ccirc;eti.</l>
  <l n='5'>Tiam
    Boaz diris: Samtempe, kiam vi a&ccirc;etos la kampon el la mano de
    Naomi kaj de Rut, la Moabidino, edzino de la mortinto, vi anka&ubreve;
    prenos sur vin la devon restarigi la nomon de la mortinto al lia
    hereda&jcirc;o.</l>
  <l n='6'>Kaj la parenco diris: Mi ne povas ela&ccirc;eti al mi, por
    ke mi ne pereigu mian propran hereda&jcirc;on; ela&ccirc;etu al vi mian
    a&ccirc;etota&jcirc;on, &ccirc;ar vere mi ne povas ela&ccirc;eti.</l>
  <l n='7'>Sed de la antikva
    tempo ekzistis kutimo en Izrael, pri ela&ccirc;etado kaj &scirc;an&gcirc;ado, por
    firmigi &ccirc;ion: oni detiras sian &scirc;uon kaj donas &gcirc;in al sia
    proksimulo; kaj tio estas la atesto en Izrael.</l>
  <l n='8'>La parenco diris
    al Boaz: Ela&ccirc;etu al vi; kaj li detiris sian &scirc;uon.</l>
  <l n='9'>Kaj Boaz
    diris al la pleja&gcirc;uloj kaj al la popolamaso: Hodia&ubreve; vi estas
    atestantoj, ke mi a&ccirc;etis el la mano de Naomi &ccirc;ion, kio apartenis
    al Elimele&hcirc; kaj al Kiljon kaj Ma&hcirc;lon;</l>
  <l n='10'>kaj anka&ubreve; Ruton, la
    Moabidinon, la edzinon de Ma&hcirc;lon, mi akiris al mi kiel edzinon,
    por restarigi la nomon de la mortinto al lia hereda&jcirc;o, por ke la
    nomo de la mortinto ne estingi&gcirc;u inter liaj fratoj kaj &ccirc;e la
    pordego de lia loko; vi estas atestantoj hodia&ubreve;.</l>
  <l n='11'>Kaj la tuta
    &ccirc;eestantaro, kiu trovi&gcirc;is &ccirc;e la pordego, kiel anka&ubreve; la
    pleja&gcirc;uloj, respondis: Ni estas atestantoj; la Eternulo faru, ke
    la virino, kiu envenas en vian domon, estu simila al Ra&hcirc;el kaj
    Lea, kiuj amba&ubreve; starigis la domon de Izrael, kaj vi estu
    sukcesplena en Efrata kaj akiru bonan nomon en Bet-Le&hcirc;em;</l>
  <l n='12'>kaj
    via domo estu sukcesplena, simile al la domo de Perec, kiun
    naskis Tamar al Jehuda, el la idaro, kiun la Eternulo donos al vi
    de tiu junulino.</l>
  <l n='13'>Kaj Boaz prenis Ruton, kaj &scirc;i fari&gcirc;is lia
    edzino; kaj li envenis al &scirc;i, kaj la Eternulo donis al &scirc;i
    gravedecon, kaj &scirc;i naskis filon.</l>
  <l n='14'>Kaj la virinoj diris al
    Naomi: Benata estu la Eternulo, kiu ne lasis vin sen parenco
    hodia&ubreve;, kaj li estu fama en Izrael;</l>
  <l n='15'>kaj li estu al vi
    &gcirc;ojiganto, kaj prizorganto de via maljuneco; &ccirc;ar via bofilino,
    kiu amas vin kaj kiu estas al vi pli bona ol sep filoj, naskis
    lin.</l>
  <l n='16'>Kaj Naomi prenis la infanon kaj metis &gcirc;in sur sian
    bruston kaj fari&gcirc;is &gcirc;ia vartistino.</l>
  <l n='17'>Kaj la najbarinoj donis al
    li nomon, dirante: Filo naski&gcirc;is al Naomi; kaj ili nomis lin
    Obed. Li estas la patro de Ji&scirc;aj, patro de David.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj jen estas la generacioj de Perec: al Perec naski&gcirc;is
    &Hcirc;ecron,</l>
  <l n='19'>al &Hcirc;ecron naski&gcirc;is Ram, al Ram naski&gcirc;is Aminadab,</l>
  <l n='20'>al Aminadab naski&gcirc;is Na&hcirc;&scirc;on, al Na&hcirc;&scirc;on naski&gcirc;is Salma,</l>
  <l n='21'>al
    Salma naski&gcirc;is Boaz, al Boaz naski&gcirc;is Obed,</l>
  <l n='22'>al Obed naski&gcirc;is
    Ji&scirc;aj, kaj al Ji&scirc;aj naski&gcirc;is David.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: I. SAMUEL -->

        <div type='book' n='09' id='libro_1sa' rend='doc'>

          <index index='content' level1='I. SAMUEL'/>
          <head>SAMUEL</head>
          <head>LIBRO UNUA</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Estis unu viro el Ramataim-Cofim, de la monto de Efraim; lia
    nomo estis Elkana, filo de Jero&hcirc;am, filo de Elihu, filo de To&hcirc;u,
    filo de Cuf, Efratano.</l>
  <l n='2'>Li havis du edzinojn; la nomo de unu
    estis &Hcirc;ana, kaj la nomo de la dua estis Penina. Penina havis
    infanojn, sed &Hcirc;ana ne havis infanojn.</l>
  <l n='3'>Tiu viro &ccirc;iujare iradis
    el sia urbo, por adorklini&gcirc;i kaj fari oferon al la Eternulo
    Cebaot en &Scirc;ilo; kaj tie &Hcirc;ofni kaj Pine&hcirc;as, du filoj de Eli, estis
    pastroj de la Eternulo.</l>
  <l n='4'>Unu tagon Elkana faris oferon, kaj li
    donis al sia edzino Penina kaj al &ccirc;iuj &scirc;iaj filoj kaj filinoj
    partojn;</l>
  <l n='5'>kaj al &Hcirc;ana li kun mal&gcirc;ojo donis unu parton, &ccirc;ar &Hcirc;anan
    li amis, sed la Eternulo &scirc;losis &scirc;ian uteron.</l>
  <l n='6'>Kaj &scirc;ia
    konkurantino afliktis &scirc;in kaj tre incitis &scirc;in ka&ubreve;ze de tio, ke la
    Eternulo &scirc;losis &scirc;ian uteron.</l>
  <l n='7'>Tiel estis farate &ccirc;iujare; kiam &scirc;i
    iradis al la domo de la Eternulo, la konkurantino tiel incitadis
    &scirc;in, ke &scirc;i ploris kaj ne man&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>Kaj &scirc;ia edzo Elkana diris al
    &scirc;i: &Hcirc;ana, kial vi ploras? kaj kial vi ne man&gcirc;as? kaj kial tiel
    aflikti&gcirc;as via koro? &ccirc;u mi ne estas por vi pli bona ol dek filoj?</l>
  <l n='9'>Kaj &Hcirc;ana levi&gcirc;is, man&gcirc;inte en &Scirc;ilo kaj trinkinte. Kaj la pastro
    Eli sidis sur se&gcirc;o &ccirc;e la fosto de la templo de la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Kaj &scirc;i estis tre mal&gcirc;oja, kaj pre&gcirc;is al la Eternulo, kaj forte
    ploris.</l>
  <l n='11'>Kaj &scirc;i faris sanktan promeson, kaj diris: Ho Eternulo
    Cebaot! se Vi rigardos la suferon de Via sklavino kaj rememoros
    min kaj ne forgesos Vian sklavinon kaj donos al Via sklavino idon
    virseksan, tiam mi fordonos lin al la Eternulo por la tuta tempo
    de lia vivo, kaj tondilo ne tu&scirc;os lian kapon.</l>
  <l n='12'>Dum &scirc;i longe
    pre&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo, Eli atente rigardis &scirc;ian bu&scirc;on.</l>
  <l n='13'>&Hcirc;ana
    parolis en sia koro; nur &scirc;iaj lipoj movi&gcirc;adis, sed &scirc;ian vo&ccirc;on oni
    ne a&ubreve;dis; tial Eli pensis, ke &scirc;i estas ebria.</l>
  <l n='14'>Kaj Eli diris al
    &scirc;i: Kiel longe vi restos ebria? forigu vian vinon el vi.</l>
  <l n='15'>Sed
    &Hcirc;ana respondis kaj diris: Ne, mia sinjoro, mi estas virino kun
    mal&gcirc;oja koro; vinon a&ubreve; ebriiga&jcirc;on mi ne trinkis, mi nur elver&scirc;as
    mian animon anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Ne opiniu pri via sklavino, ke
    &scirc;i estas virino malmorala; pro mia granda mal&gcirc;ojo kaj sufero mi
    parolis &gcirc;is nun.</l>
  <l n='17'>Tiam Eli respondis kaj diris: Iru en paco,
    kaj la Dio de Izrael plenumos vian peton, kiun vi petis de Li.</l>
  <l n='18'>Kaj &scirc;i diris: Via sklavino akiru vian favoron. Kaj la virino iris
    sian vojon, kaj &scirc;i man&gcirc;is, kaj &scirc;ia viza&gcirc;o ne estis plu malgaja.</l>
  <l n='19'>Kaj ili levi&gcirc;is frue matene kaj adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la
    Eternulo, kaj reiris kaj venis al sia domo en Rama. Kaj Elkana
    ekkonis sian edzinon &Hcirc;ana, kaj la Eternulo rememoris &scirc;in.</l>
  <l n='20'>Post
    kelka tempo &Hcirc;ana gravedi&gcirc;is kaj naskis filon, kaj &scirc;i donis al li
    la nomon Samuel, &ccirc;ar: De la Eternulo mi lin elpetis.</l>
  <l n='21'>La viro
    Elkana kun sia tuta domanaro iris, por oferi al la Eternulo la
    &ccirc;iujaran oferon kaj sian promesita&jcirc;on.</l>
  <l n='22'>Sed &Hcirc;ana ne iris, sed
    &scirc;i diris al sia edzo: Kiam la knabo estos demamigita, tiam mi
    venigos lin, ke li aperu anta&ubreve; la Eternulo kaj restu tie por
    &ccirc;iam.</l>
  <l n='23'>Kaj &scirc;ia edzo Elkana diris al &scirc;i: Faru tion, kio pla&ccirc;as
    al vi; restu, &gcirc;is vi demamigos lin; nur la Eternulo plenumu Sian
    promeson. Kaj la virino restis, kaj su&ccirc;igis sian infanon, &gcirc;is &scirc;i
    demamigis lin.</l>
  <l n='24'>Kaj post kiam &scirc;i demamigis lin, &scirc;i venigis lin
    kun si kune kun tri bovoj kaj unu efo da faruno kaj felsako da
    vino, kaj &scirc;i venigis lin en la domon de la Eternulo en &Scirc;ilo; kaj
    la knabo estis ankora&ubreve; juna.</l>
  <l n='25'>Kaj oni bu&ccirc;is bovon kaj venigis
    la knabon al Eli.</l>
  <l n='26'>Kaj &scirc;i diris: Ho mia sinjoro! tiel certe,
    kiel vivas via animo, mia sinjoro, mi estas tiu virino, kiu
    staris &ccirc;i tie apud vi kaj pre&gcirc;is al la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Pri &ccirc;i tiu
    knabo mi pre&gcirc;is, kaj la Eternulo plenumis al mi mian peton, pri
    kiu mi petis Lin.</l>
  <l n='28'>Tial mi fordonas lin al la Eternulo; por la
    tuta tempo de sia vivo li estu fordonita al la Eternulo. Kaj ili
    tie adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj &Hcirc;ana pre&gcirc;is kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>&Gcirc;ojas mia koro pri la Eternulo,<lb/>
         Mia korno alti&gcirc;is pro la Eternulo;<lb/>
         Lar&gcirc;e malfermi&gcirc;is mia bu&scirc;o kontra&ubreve; miaj malamikoj,<lb/>
         &Ccirc;ar mi &gcirc;ojas pro Via helpo.<lb/></l>
  <l n='2'>Neniu estas tiel sankta, kiel la Eternulo;<lb/>
         &Ccirc;ar ekzistas neniu krom Vi,<lb/>
         Kaj nenia defendanto simila al nia Dio.<lb/></l>
  <l n='3'>Ne parolu plu fiera&jcirc;on;<lb/>
         Malhumila&jcirc;o ne eliru plu el via bu&scirc;o;<lb/>
         &Ccirc;ar la Eternulo estas Dio &ccirc;ioscianta,<lb/>
         Kaj Li starigis la aferojn.<lb/></l>
  <l n='4'>La pafarko de la fortuloj estas senvalorigata,<lb/>
         Kaj la malfortuloj zoni&gcirc;as per forto.<lb/></l>
  <l n='5'>Satuloj sin dungigas pro pano,<lb/>
         Kaj malsatuloj jam ne malsatas;<lb/>
         Senfruktulino naskis sep,<lb/>
         Kaj multinfanulino senforti&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='6'>La Eternulo mortigas kaj vivigas,<lb/>
         Malsuprigas en &Scirc;eolon kaj suprigas.<lb/></l>
  <l n='7'>La Eternulo malri&ccirc;igas kaj ri&ccirc;igas,<lb/>
         Malaltigas kaj altigas.<lb/></l>
  <l n='8'>Li levas malri&ccirc;ulon el polvo,<lb/>
         El koto Li altigas senhavulon,<lb/>
         Por sidigi lin kun altranguloj,<lb/>
         Kaj tronon de gloro Li heredigas al li;<lb/>
         &Ccirc;ar al la Eternulo apartenas la fundamentoj de la tero,<lb/>
         Kaj sur ili Li starigis la mondon.<lb/></l>
  <l n='9'>La piedojn de Siaj piuloj Li gardas,<lb/>
         Kaj la malvirtuloj pereas en mallumo;<lb/>
         &Ccirc;ar ne per sia forto potenci&gcirc;as la homo.<lb/></l>
  <l n='10'>La Eternulo pereigas tiujn, kiuj ribelas kontra&ubreve; Li;<lb/>
         El la &ccirc;ielo Li tondras kontra&ubreve; ili.<lb/>
         La Eternulo ju&gcirc;os la finojn de la tero,<lb/>
         Kaj donos forton al Sia re&gcirc;o,<lb/>
         Kaj altigos la kornon de Sia sanktoleito.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj Elkana iris en Raman, al sia domo; kaj la knabo fari&gcirc;is
    servisto de la Eternulo apud la pastro Eli.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>La filoj de Eli estis malmoralaj; ili ne konis la Eternulon,</l>
  <l n='13'>nek la devojn de pastroj koncerne la popolon. Se iu bu&ccirc;is
    oferon, tiam venadis knabo de la pastro dum la kuirado de la
    viando, havante en sia mano tridentan forkon,</l>
  <l n='14'>kaj li enpu&scirc;adis
    &gcirc;in en la lavujon a&ubreve; en la kaldronon a&ubreve; en la poton a&ubreve; en la
    kaserolon, kaj &ccirc;ion, kion trafis la forko, prenadis la pastro.
    Tiel ili agadis kun &ccirc;iuj Izraelidoj, kiuj venadis tien en &Scirc;ilon.</l>
  <l n='15'>E&ccirc; anta&ubreve; la oferbruligo de la sebo venadis knabo de la pastro,
    kaj diradis al la alportanto de la ofero: Donu viandon, por rosti
    por la pastro; li ne prenos de vi viandon kuiritan, sed nur
    krudan.</l>
  <l n='16'>Se la homo diris al li: Anta&ubreve;e oni oferbruligu la
    sebon, kaj poste prenu al vi, kion via animo deziras; tiam li
    diradis: Donu tuj, alie mi prenos per forto.</l>
  <l n='17'>La peko de la
    knaboj estis tre granda anta&ubreve; la Eternulo, &ccirc;ar la homoj
    malestimis la oferdonon, faratan al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Samuel estis servisto anta&ubreve; la Eternulo; la knabo estis zonita
    per lina efodo.</l>
  <l n='19'>Kaj malgrandan tunikon faradis al li lia
    patrino, kaj alportadis al li &ccirc;iujare, kiam &scirc;i venadis kun sia
    edzo, por alporti la &ccirc;iujaran oferon.</l>
  <l n='20'>Kaj Eli benadis Elkanan
    kaj lian edzinon, kaj diradis: La Eternulo donu al vi idojn de &ccirc;i
    tiu virino rekompence pro la konsekrito, kiun vi konsekris al la
    Eternulo. Kaj ili iradis al sia loko.</l>
  <l n='21'>La Eternulo atentis
    &Hcirc;anan, kaj &scirc;i gravedi&gcirc;is kaj naskis tri filojn kaj du filinojn;
    kaj la knabo Samuel kreskis anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Eli estis tre maljuna; li a&ubreve;dis &ccirc;ion, kiel agas liaj filoj kun
    &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj ke ili ku&scirc;as kun la virinoj, kiuj kolekti&gcirc;as
    anta&ubreve; la pordo de la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='23'>Kaj li diris al
    ili: Kial vi faras tiajn agojn? &ccirc;ar mi a&ubreve;das pri viaj malbonaj
    agoj de &ccirc;i tiu tuta popolo.</l>
  <l n='24'>Ne, miaj infanoj, ne bona estas la
    famo, kiun mi a&ubreve;das; vi devojigas la popolon de la Eternulo.</l>
  <l n='25'>Se pekas homo kontra&ubreve; homo, povas defendi lin Dio; sed se homo
    pekas kontra&ubreve; la Eternulo, tiam kiu defendos lin? Sed ili ne
    a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de sia patro, &ccirc;ar la Eternulo decidis mortigi
    ilin.</l>
  <l n='26'>Dume la knabo Samuel &ccirc;iam pli kreskis, kaj li pla&ccirc;is
    kiel al la Eternulo, tiel anka&ubreve; al la homoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj venis homo de Dio al Eli, kaj diris al li: Tiel diras la
    Eternulo: Mi montris Min ja al la domo de via patro, kiam ili
    estis en Egiptujo, en la domo de Faraono;</l>
  <l n='28'>kaj Mi elektis lin
    el &ccirc;iuj triboj de Izrael kiel pastron por Mi, ke li oferu sur Mia
    altaro, ke li fumigu incenson, ke li portu efodon anta&ubreve; Mi; kaj
    Mi donis al la domo de via patro &ccirc;iujn fajroferojn de la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='29'>Kial do vi piedpremas Mian bu&ccirc;oferon kaj
    farunoferon, kiujn Mi starigis por la lo&gcirc;ejo? vi honoras viajn
    filojn pli ol Min, por grasigi vin per la unuaj partoj de &ccirc;iuj
    oferdonoj de Mia popolo Izrael.</l>
  <l n='30'>Tial la Eternulo, Dio de
    Izrael, diras: Mi diris, ke via domo kaj la domo de via patro
    irados anta&ubreve; Mi eterne; sed nun, diras la Eternulo, Mi tion ne
    permesos; &ccirc;ar Miajn honorantojn Mi honoros, kaj Miaj
    malestimantoj estos malaltigitaj.</l>
  <l n='31'>Jen venos balda&ubreve; la tempo,
    kiam Mi rompos vian brakon kaj la brakon de via patrodomo, ke ne
    estos maljunulo en via domo;</l>
  <l n='32'>kaj vi vidos konkuranton en la
    lo&gcirc;ejo, dum &ccirc;iuj bonoj, kiuj estos farataj al Izrael; kaj neniam
    estos maljunulo en via domo.</l>
  <l n='33'>Sed Mi neniun ekstermos &ccirc;e vi de
    anta&ubreve; Mia altaro, por ke viaj okuloj konsumi&gcirc;u kaj via animo
    turmenti&gcirc;u; &ccirc;iu, kiu naski&gcirc;as en via domo, mortos en la vira a&gcirc;o.</l>
  <l n='34'>Kaj jen estas por vi la pruvosigno, kiu plenumi&gcirc;os sur viaj du
    filoj, sur &Hcirc;ofni kaj Pine&hcirc;as: en unu tago ili amba&ubreve; mortos.</l>
  <l n='35'>Kaj Mi starigos por Mi pastron fidelan, kiu agados la&ubreve; Mia koro
    kaj la&ubreve; Mia animo; kaj Mi konstruos al li domon fidindan, kaj li
    irados &ccirc;iam anta&ubreve; Mia sanktoleito.</l>
  <l n='36'>Kaj &ccirc;iu, kiu restos el via
    domo, venos kaj klini&gcirc;os anta&ubreve; li &gcirc;is la tero pro malgranda
    monero kaj pro bulo da pano, kaj diros: Mi petas, lasu min ali&gcirc;i
    al ia el la pastra&jcirc;oj, por ke mi povu man&gcirc;i pecon da pano.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La knabo Samuel servadis al la Eternulo anta&ubreve; Eli; kaj la vorto
    de la Eternulo estis grandpreza en tiu tempo; ne aperadis ofte
    profetaj vizioj.</l>
  <l n='2'>En tiu tempo unu fojon Eli ku&scirc;is sur sia loko
    (lia vidado komencis malakri&gcirc;i, ke li ne povis vidi);</l>
  <l n='3'>kaj la
    lucerno de Dio ankora&ubreve; ne estingi&gcirc;is, kaj Samuel ku&scirc;is en la
    templo de la Eternulo, kie estis la kesto de Dio;</l>
  <l n='4'>tiam la
    Eternulo vokis Samuelon, kaj &ccirc;i tiu diris: Jen mi estas.</l>
  <l n='5'>Kaj li
    kuris al Eli, kaj diris: Jen mi estas, kiel vi vokis min. Sed tiu
    diris: Mi ne vokis; iru returne kaj ku&scirc;i&gcirc;u. Kaj li iris kaj
    ku&scirc;i&gcirc;is.</l>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo denove vokis Samuelon, kaj Samuel
    levi&gcirc;is kaj iris al Eli, kaj diris: Jen mi estas, kiel vi vokis
    min. Sed tiu diris: Mi ne vokis, mia filo; iru returne kaj
    ku&scirc;i&gcirc;u.</l>
  <l n='7'>Samuel ankora&ubreve; ne konis la Eternulon, kaj ankora&ubreve; ne
    estis revelaciita al li la vorto de la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kaj la
    Eternulo denove vokis Samuelon la trian fojon; kaj li levi&gcirc;is kaj
    iris al Eli, kaj diris: Jen mi estas, kiel vi vokis min. Tiam Eli
    komprenis, ke la Eternulo vokas la knabon.</l>
  <l n='9'>Kaj Eli diris al
    Samuel: Iru, ku&scirc;i&gcirc;u; kaj se vi estos vokata, tiam diru: Parolu,
    ho Eternulo, &ccirc;ar Via sklavo a&ubreve;skultas. Kaj Samuel iris kaj
    ku&scirc;i&gcirc;is sur sia loko.</l>
  <l n='10'>Kaj venis la Eternulo kaj stari&gcirc;is, kaj
    vokis kiel la anta&ubreve;ajn fojojn: Samuel, Samuel! Kaj Samuel diris:
    Parolu, &ccirc;ar Via sklavo a&ubreve;skultas.</l>
  <l n='11'>Tiam la Eternulo diris al
    Samuel: Jen Mi faros en Izrael tian faron, ke al &ccirc;iu, kiu tion
    a&ubreve;dos, eksonoros amba&ubreve; liaj oreloj.</l>
  <l n='12'>En tiu tago Mi plenumos
    super Eli &ccirc;ion, kion Mi diris pri lia domo; Mi komencos kaj
    finos.</l>
  <l n='13'>Mi sciigis al li, ke Mi ju&gcirc;os lian domon por &ccirc;iam pro
    la krimo, ke li sciis, ke liaj filoj venigas malbenon sur sin,
    kaj li ne detenis ilin.</l>
  <l n='14'>Kaj tial Mi &jcirc;uris al la domo de Eli,
    ke neniam pekliberi&gcirc;os la krimo de la domo de Eli per bu&ccirc;ofero
    nek per farunofero.</l>
  <l n='15'>Kaj Samuel ku&scirc;is &gcirc;is la mateno; poste li
    malfermis la pordojn de la domo de la Eternulo. Sed Samuel timis
    raporti pri la vizio al Eli.</l>
  <l n='16'>Kaj Eli vokis Samuelon, kaj
    diris: Samuel, mia filo! Kaj &ccirc;i tiu diris: Jen mi estas.</l>
  <l n='17'>Kaj
    tiu diris: Kia estas la afero, pri kiu Li parolis al vi? mi
    petas, ne ka&scirc;u anta&ubreve; mi; tion kaj ankora&ubreve; pli faru al vi Dio, se
    vi ka&scirc;os anta&ubreve; mi ion el &ccirc;io, kion Li diris al vi.</l>
  <l n='18'>Kaj Samuel
    rakontis al li &ccirc;ion, kaj nenion ka&scirc;is anta&ubreve; li. Kaj li diris: Li
    estas la Eternulo; Li faru tion, kio pla&ccirc;as al Li.</l>
  <l n='19'>Kaj Samuel
    kreskis, kaj la Eternulo estis kun li; kaj neniun el Liaj vortoj
    li faligis sur la teron.</l>
  <l n='20'>Kaj eksciis la tuta Izrael, de Dan
    &gcirc;is Beer-&Scirc;eba, ke Samuel fari&gcirc;is fidinda profeto de la Eternulo.</l>
  <l n='21'>Kaj la Eternulo plue aperadis en &Scirc;ilo, post kiam la Eternulo
    revelaciis Sin al Samuel en &Scirc;ilo per la parolo de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Samuel parolis al la tuta Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Kaj Izrael eliris milite kontra&ubreve; la Fili&scirc;tojn, kaj stari&gcirc;is
    tendare apud Eben-Ezer, kaj la Fili&scirc;toj stari&gcirc;is tendare apud
    Afek.</l>
  <l n='2'>Kaj la Fili&scirc;toj starigis siajn vicojn kontra&ubreve; Izrael, kaj
    la batalo vasti&gcirc;is, kaj Izrael estis venkobatita de la Fili&scirc;toj,
    kaj ili mortigis sur la kampo de la batalo pli-malpli kvar mil
    homojn.</l>
  <l n='3'>Kaj la popolo venis en la tendaron, kaj la pleja&gcirc;uloj
    de Izrael diris: Pro kio la Eternulo frapis nin hodia&ubreve; anta&ubreve; la
    Fili&scirc;toj? ni prenu al ni el &Scirc;ilo la keston de interligo de la
    Eternulo, por ke &gcirc;i venu inter nin kaj savu nin kontra&ubreve; la manoj
    de niaj malamikoj.</l>
  <l n='4'>Kaj la popolo sendis en &Scirc;ilon, kaj oni
    alportis de tie la keston de interligo de la Eternulo Cebaot,
    sidanta sur la keruboj; tie estis kun la kesto de interligo de
    Dio la du filoj de Eli, &Hcirc;ofni kaj Pine&hcirc;as.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam la kesto de
    interligo de la Eternulo venis en la tendaron, tiam la tuta
    Izrael faris tian grandan kriadon, ke la tero ekbruis.</l>
  <l n='6'>Kiam la
    Fili&scirc;toj a&ubreve;dis la la&ubreve;tan kriadon, ili diris: Kion signifas &ccirc;i tiu
    granda kaj forta kriado en la tendaro de la Hebreoj? Kaj ili
    eksciis, ke la kesto de la Eternulo venis en la tendaron.</l>
  <l n='7'>Kaj
    la Fili&scirc;toj ektimis, &ccirc;ar ili diris: Venis Dio en la tendaron. Kaj
    ili diris: Ve al ni! &ccirc;ar ne estis tiel anta&ubreve;e.</l>
  <l n='8'>Ve al ni! kiu
    savos nin kontra&ubreve; la manoj de tiuj fortaj dioj? tio estas tiuj
    dioj, kiuj frapis la Egiptojn per &ccirc;iaj frapoj en la dezerto.</l>
  <l n='9'>Estu kura&gcirc;aj kaj viraj, ho Fili&scirc;toj, por ke vi ne fari&gcirc;u sklavoj
    al la Hebreoj, kiel ili estis sklavoj al vi; estu viroj kaj
    batalu.</l>
  <l n='10'>Kaj la Fili&scirc;toj batalis, kaj la Izraelidoj estis
    venkobatitaj, kaj ili forkuris &ccirc;iu al sia tendo; kaj la venkobato
    estis tre granda, kaj falis el la Izraelidoj tridek mil
    piedirantoj.</l>
  <l n='11'>Kaj la kesto de Dio estis prenita, kaj la du
    filoj de Eli, &Hcirc;ofni kaj Pine&hcirc;as, mortis.</l>
  <l n='12'>Unu Benjamenido kuris
    el la militistaro kaj venis en &Scirc;ilon en la sama tago, kaj liaj
    vestoj estis dis&scirc;iritaj, kaj tero estis sur lia kapo.</l>
  <l n='13'>Kiam li
    venis, Eli sidis sur se&gcirc;o, rigardante sur la vojon, &ccirc;ar lia koro
    tremis pri la kesto de Dio. Kaj tiu homo venis, por sciigi en la
    urbo, kaj ekkriis la tuta urbo.</l>
  <l n='14'>Kiam Eli a&ubreve;dis la kriadon, li
    diris: Kion signifas &ccirc;i tiu tumulta kriado? Kaj la viro rapide
    venis kaj sciigis al Eli.</l>
  <l n='15'>Eli tiam havis la a&gcirc;on de na&ubreve;dek ok
    jaroj, kaj liaj okuloj malakri&gcirc;is, kaj li ne povis vidi.</l>
  <l n='16'>Kaj
    tiu viro diris al Eli: Mi venis el la militistaro, mi alkuris
    hodia&ubreve; el la militistaro. Kaj Eli diris: Kia estis la afero, mia
    filo?</l>
  <l n='17'>Kaj la sciiganto respondis kaj diris: Izrael forkuris
    anta&ubreve; la Fili&scirc;toj, kaj granda frapo trafis la popolon, kaj anka&ubreve;
    viaj du filoj, &Hcirc;ofni kaj Pine&hcirc;as, mortis, kaj la kesto de Dio
    estas forprenita.</l>
  <l n='18'>Apena&ubreve; li menciis la keston de Dio, Eli
    falis de la se&gcirc;o malanta&ubreve;en &ccirc;e la pordego, rompis al si la kolon,
    kaj mortis; &ccirc;ar li estis maljuna kaj peza. Li estis ju&gcirc;isto de
    Izrael dum kvardek jaroj.</l>
  <l n='19'>Lia bofilino, la edzino de Pine&hcirc;as,
    estis graveda, balda&ubreve; naskonta. Kiam &scirc;i a&ubreve;dis la sciigon pri la
    forpreno de la kesto de Dio kaj pri la morto de sia bopatro kaj
    de sia edzo, &scirc;i klini&gcirc;is kaj naskis, &ccirc;ar subite atakis &scirc;in la
    naskaj doloroj.</l>
  <l n='20'>Kaj dum &scirc;i estis mortanta, la virinoj, kiuj
    &scirc;in &ccirc;irka&ubreve;is, diris: Ne timu, &ccirc;ar vi naskis filon; sed &scirc;i ne
    respondis, kaj ne prenis tion al sia koro.</l>
  <l n='21'>Kaj &scirc;i donis al la
    knabo la nomon Ikabod, dirante: For estas la gloro de Izrael; &ccirc;ar
    forprenita estis la kesto de Dio kaj pereis &scirc;ia bopatro kaj &scirc;ia
    edzo.</l>
  <l n='22'>Kaj &scirc;i diris: For estas la gloro de Izrael, &ccirc;ar
    forprenita estas la kesto de Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La Fili&scirc;toj prenis la keston de Dio kaj portis &gcirc;in el Eben-Ezer
    en A&scirc;dodon.</l>
  <l n='2'>Kaj la Fili&scirc;toj prenis la keston de Dio kaj
    enportis &gcirc;in en la templon de Dagon kaj starigis &gcirc;in apude de
    Dagon.</l>
  <l n='3'>Sed kiam la A&scirc;dodanoj en la morga&ubreve;a tago levi&gcirc;is, ili
    vidis, ke jen Dagon ku&scirc;as viza&gcirc;altere anta&ubreve; la kesto de la
    Eternulo. Kaj ili prenis Dagonon kaj restarigis lin sur lia loko.</l>
  <l n='4'>Kiam ili en la morga&ubreve;a tago matene levi&gcirc;is, ili vidis, ke jen
    Dagon ku&scirc;as viza&gcirc;altere anta&ubreve; la kesto de la Eternulo; la kapo de
    Dagon kaj liaj amba&ubreve; manoj dehakitaj ku&scirc;as sur la sojlo, nur la
    torso restis.</l>
  <l n='5'>Pro tio la pastroj de Dagon, kaj &ccirc;iuj, kiuj
    eniras en la templon de Dagon en A&scirc;dod, ne pa&scirc;as sur la sojlon de
    Dagon &gcirc;is la nuna tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj la mano de la Eternulo peze falis sur la A&scirc;dodanojn, kaj Li
    komencis ekstermi ilin kaj frapis ilin per tuberoj, en A&scirc;dod kaj
    en &gcirc;iaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj.</l>
  <l n='7'>Kiam la A&scirc;dodanoj vidis, ke estas tiel,
    tiam ili diris: Ne restu &ccirc;e ni la kesto de la Dio de Izrael, &ccirc;ar
    peza estas Lia mano sur ni kaj sur nia dio Dagon.</l>
  <l n='8'>Ili sendis
    kaj kunvenigis al si &ccirc;iujn estrojn de la Fili&scirc;toj, kaj diris:
    Kion ni faru kun la kesto de la Dio de Izrael? Kaj tiuj diris:
    Oni transportu la keston de la Dio de Izrael en Gaton. Kaj oni
    transportis la keston de la Dio de Izrael.</l>
  <l n='9'>Sed kiam oni
    transportis &gcirc;in, la mano de la Eternulo faris en la urbo tre
    grandan tumulton, kaj Li frapis la lo&gcirc;antojn de la urbo, kiel la
    malgrandajn, tiel anka&ubreve; la grandajn, kaj aperis sur ili tuberoj.</l>
  <l n='10'>Tiam ili forsendis la keston de Dio en Ekronon. Sed kiam la
    kesto de Dio venis en Ekronon, la Ekronanoj ekkriis, dirante: Oni
    alportis al ni la keston de la Dio de Izrael, por mortigi nin kaj
    nian popolon.</l>
  <l n='11'>Ili sendis kaj kunvenigis &ccirc;iujn estrojn de la
    Fili&scirc;toj, kaj diris: Forsendu la keston de la Dio de Izrael, ke
    &gcirc;i revenu sur sian lokon kaj ne mortigu nin kaj nian popolon; &ccirc;ar
    en la tuta urbo estis morta teruro, tiel forte pezis la mano de
    Dio.</l>
  <l n='12'>Kaj la homoj, kiuj ne mortis, estis frapitaj per tuberoj,
    kaj la kriado de la urbo levi&gcirc;is &gcirc;is la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La kesto de la Eternulo estis en la lando de la Fili&scirc;toj dum
    sep monatoj.</l>
  <l n='2'>Kaj la Fili&scirc;toj vokis la pastrojn kaj la
    a&ubreve;guristojn, kaj diris: Kion ni faru kun la kesto de la Eternulo?
    sciigu al ni, kiamaniere ni resendu &gcirc;in sur &gcirc;ian lokon.</l>
  <l n='3'>Kaj
    tiuj diris: Se vi volas resendi la keston de la Dio de Izrael, ne
    resendu &gcirc;in sen donacoj, sed repagu al Li prokulpan oferon; tiam
    vi resani&gcirc;os, kaj ekscios, kial ne fori&gcirc;as de vi Lia mano.</l>
  <l n='4'>Kaj
    ili diris: Kian prokulpan oferon ni repagu al Li? Kaj tiuj diris:
    La&ubreve; la nombro de la estroj de la Fili&scirc;toj kvin orajn tuberojn kaj
    kvin orajn musojn; &ccirc;ar la sama frapo trafis vin &ccirc;iujn kaj viajn
    estrojn.</l>
  <l n='5'>Faru bildojn de viaj tuberoj kaj bildojn de viaj
    musoj, kiuj ruinigis la landon, kaj faru honoron al la Dio de
    Izrael; tiam Li eble malplipezigos Sian manon sur vi kaj sur viaj
    dioj kaj sur via lando.</l>
  <l n='6'>Kial vi obstinigus vian koron, kiel
    obstinigis sian koron Faraono kaj la Egiptoj? kiam Li montris sur
    ili Sian forton, ili ja forliberigis ilin, ke ili iru.</l>
  <l n='7'>Nun faru
    novan &ccirc;aron, kaj prenu du su&ccirc;igantajn bovinojn, kiuj ankora&ubreve; ne
    havis sur si jugon, kaj jungu la bovinojn al la &ccirc;aro, kaj iliajn
    idojn forkonduku de ili hejmen.</l>
  <l n='8'>Kaj prenu la keston de la
    Eternulo, kaj metu &gcirc;in sur la &ccirc;aron; kaj la orajn objektojn,
    kiujn vi donos al Li kiel prokulpan oferon, metu en kesteton apud
    &gcirc;in, kaj forsendu &gcirc;in, ke &gcirc;i iru.</l>
  <l n='9'>Kaj rigardu: se &gcirc;i iros la&ubreve;
    la vojo al sia regiono, al Bet-&Scirc;eme&scirc;, tiam Li faris al ni tiun
    grandan malbonon; se ne, tiam ni scios, ke ne Lia mano frapis
    nin, sed ke tio trafis nin blindokaze.</l>
  <l n='10'>Kaj la homoj faris
    tiel, kaj ili prenis du su&ccirc;igantajn bovinojn kaj aljungis ilin al
    &ccirc;aro, kaj iliajn idojn ili en&scirc;losis hejme;</l>
  <l n='11'>kaj ili metis la
    keston de la Eternulo sur la &ccirc;aron, kaj anka&ubreve; la kesteton kun la
    oraj musoj kaj kun la bildoj de siaj tuberoj.</l>
  <l n='12'>Kaj la bovinoj
    direktis sian iradon al la vojo, kiu kondukas al Bet-&Scirc;eme&scirc;; ili
    iris nur sur unu vojeto, iris kaj blekis, sed ne forflanki&gcirc;is
    dekstren nek maldekstren; kaj la estroj de la Fili&scirc;toj iris post
    ili &gcirc;is la limo de Bet-&Scirc;eme&scirc;.</l>
  <l n='13'>Kaj la lo&gcirc;antoj de Bet-&Scirc;eme&scirc;
    estis rikoltantaj tritikon en la valo; kiam ili levis la okulojn
    kaj ekvidis la keston, ili ek&gcirc;ojis pro tio, kion ili vidis.</l>
  <l n='14'>La
    &ccirc;aro venis sur la kampon de Josuo, Bet-&Scirc;eme&scirc;ano, kaj haltis tie;
    tie estis granda &scirc;tono. Kaj oni dishakis la lignon de la &ccirc;aro,
    kaj la bovinojn oni oferis brulofere al la Eternulo.</l>
  <l n='15'>La
    Levidoj malsuprenprenis la keston de la Eternulo, kaj la
    kesteton, kiu estis apud &gcirc;i kaj enhavis la orajn objektojn, kaj
    ili metis tion sur la grandan &scirc;tonon; kaj la lo&gcirc;antoj de Bet-&Scirc;eme&scirc; 
    faris bruloferojn kaj bu&ccirc;is bu&ccirc;oferojn al la Eternulo en
    tiu tago.</l>
  <l n='16'>Kaj la kvin estroj de la Fili&scirc;toj vidis, kaj reiris
    en Ekronon en la sama tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj jen estas la oraj tuberoj, kiujn la Fili&scirc;toj donis kiel
    prokulpan oferon al la Eternulo: unu pro A&scirc;dod, unu pro Gaza, unu
    pro A&scirc;kelon, unu pro Gat, unu pro Ekron.</l>
  <l n='18'>La oraj musoj, la&ubreve; la
    nombro de &ccirc;iuj urboj Fili&scirc;taj en la kvin provincoj, kiel de la
    urboj fortikigitaj, tiel anka&ubreve; de la ne&scirc;irmitaj vila&gcirc;oj, kaj
    anka&ubreve; la granda &scirc;tono, sur kiun oni metis la keston de la
    Eternulo, estas ka&scirc;itaj &gcirc;is nun sur la kampo de Josuo, la Bet-&Scirc;eme&scirc;ano.</l>
  <l n='19'>Kaj Li frapis la lo&gcirc;antojn de Bet-&Scirc;eme&scirc; pro tio, ke
    ili enrigardis en la keston de la Eternulo; Li mortigis el la
    popolo [kvindek mil] sepdek homojn; kaj ekfunebris la popolo pro
    tio, ke la Eternulo frapis la popolon per granda frapo.</l>
  <l n='20'>Kaj la
    lo&gcirc;antoj de Bet-&Scirc;eme&scirc; diris: Kiu povas stari anta&ubreve; la Eternulo,
    tiu sankta Dio? kaj al kiu Li iros de ni?</l>
  <l n='21'>Kaj ili sendis
    senditojn al la lo&gcirc;antoj de Kirjat-Jearim, por diri: La Fili&scirc;toj
    redonis la keston de la Eternulo; venu, prenu &gcirc;in al vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj venis la lo&gcirc;antoj de Kirjat-Jearim, kaj prenis la keston de
    la Eternulo kaj alportis &gcirc;in en la domon de Abinadab sur la
    monteton, kaj lian filon Eleazar ili konsekris, por gardi la
    keston de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>De la tago, de kiam la kesto restis en Kirjat-Jearim, pasis
    multe da tempo, pasis dudek jaroj. Kaj la tuta domo de Izrael
    sopiris pri la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj Samuel diris al la tuta domo de
    Izrael jene: Se per via tuta koro vi konverti&gcirc;is al la Eternulo,
    tiam forigu el inter vi la fremdajn diojn kaj la A&scirc;tarojn, kaj
    turnu vian koron al la Eternulo kaj servu al Li sola, kaj Li
    savos vin el la manoj de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='4'>Kaj la Izraelidoj forigis
    la Baalojn kaj la A&scirc;tarojn, kaj komencis servadi al la Eternulo
    sola.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj Samuel diris: Kunvenigu la tutan Izraelon en Micpan, kaj mi
    pre&gcirc;os por vi al la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj ili kunvenis en Micpan, kaj
    &ccirc;erpis akvon kaj ver&scirc;is anta&ubreve; la Eternulo, kaj fastis en tiu
    tago, kaj diris tie: Ni pekis anta&ubreve; la Eternulo. Kaj Samuel ju&gcirc;is
    la Izraelidojn en Micpa.</l>
  <l n='7'>Kiam la Fili&scirc;toj a&ubreve;dis, ke la
    Izraelidoj kolekti&gcirc;is en Micpa, la estroj de la Fili&scirc;toj
    elmovi&gcirc;is kontra&ubreve; Izraelon. A&ubreve;dinte tion, la Izraelidoj ektimis
    anta&ubreve; la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='8'>Kaj la Izraelidoj diris al Samuel: Ne &ccirc;esu
    krii por ni al la Eternulo, nia Dio, ke Li savu nin kontra&ubreve; la
    manoj de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='9'>Tiam Samuel prenis unu su&ccirc;antan &scirc;afidon
    kaj oferis &gcirc;in tutan brulofere al la Eternulo, kaj Samuel vokis
    al la Eternulo por Izrael, kaj la Eternulo a&ubreve;skultis lin.</l>
  <l n='10'>Kaj
    dum Samuel estis oferanta la bruloferon, la Fili&scirc;toj venis, por
    batali kontra&ubreve; la Izraelidoj. Sed la Eternulo ektondris en tiu
    tago per granda tondro super la Fili&scirc;toj kaj teruris ilin, kaj
    ili estis frapitaj anta&ubreve; Izrael.</l>
  <l n='11'>Kaj la viroj de Izrael eliris
    el Micpa kaj persekutis la Fili&scirc;tojn, kaj batis ilin &gcirc;is sub Bet-Kar.</l>
  <l n='12'>Kaj Samuel prenis unu &scirc;tonon, kaj metis &gcirc;in inter Micpa
    kaj &Scirc;en, kaj donis al &gcirc;i la nomon Eben-Ezer, dirante: &Gcirc;is &ccirc;i tiu
    loko helpis nin la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Tiamaniere la Fili&scirc;toj estis
    kvietigitaj, kaj ne venadis plu en la regionon de Izrael. Kaj la
    mano de la Eternulo estis super la Fili&scirc;toj dum la tuta vivo de
    Samuel.</l>
  <l n='14'>Kaj estis redonitaj al Izrael la urboj, kiujn la
    Fili&scirc;toj prenis de Izrael, de Ekron &gcirc;is Gat, kaj iliajn regionojn
    Izrael savis el la manoj de la Fili&scirc;toj. Kaj estis paco inter
    Izrael kaj la Amoridoj.</l>
  <l n='15'>Kaj Samuel estis ju&gcirc;isto de Izrael dum
    sia tuta vivo.</l>
  <l n='16'>Kaj li iradis &ccirc;iujare &ccirc;irka&ubreve;e en Bet-Elon,
    Gilgalon, kaj Micpan, kaj ju&gcirc;adis Izraelon en &ccirc;iuj tiuj lokoj.</l>
  <l n='17'>Kaj li revenadis en Raman, &ccirc;ar tie estis lia domo; kaj tie anka&ubreve;
    li ju&gcirc;adis Izraelon, kaj li konstruis tie altaron al la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Samuel maljuni&gcirc;is, li faris siajn filojn ju&gcirc;istoj de
    Izrael.</l>
  <l n='2'>La nomo de lia unuenaskita filo estis Joel, kaj la nomo
    de lia dua filo estis Abija; ili ju&gcirc;adis en Beer-&Scirc;eba.</l>
  <l n='3'>Sed liaj
    filoj ne iris la&ubreve; lia vojo; ili ser&ccirc;is profiton, ili prenadis
    suba&ccirc;eton kaj ju&gcirc;adis maljuste.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj kolekti&gcirc;is &ccirc;iuj pleja&gcirc;uloj de Izrael kaj venis al Samuel en
    Raman,</l>
  <l n='5'>kaj diris al li: Jen vi maljuni&gcirc;is, kaj viaj filoj ne
    iras la&ubreve; via vojo; starigu do al ni re&gcirc;on, por ke li ju&gcirc;adu nin,
    kiel &ccirc;e &ccirc;iuj popoloj.</l>
  <l n='6'>Ne pla&ccirc;is la afero al Samuel, kiam ili
    diris: Starigu al ni re&gcirc;on, por ke li ju&gcirc;adu nin. Kaj Samuel
    ekpre&gcirc;is al la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj la Eternulo diris al Samuel: Obeu
    la vo&ccirc;on de la popolo en &ccirc;io, kion ili diros al vi; &ccirc;ar ne vin
    ili forpu&scirc;is, sed Min ili forpu&scirc;is de regado super ili.</l>
  <l n='8'>Simile
    al &ccirc;iuj agoj, kiujn ili faris de la tempo, kiam Mi elkondukis
    ilin el Egiptujo, &gcirc;is nun, kaj kiel ili forlasis Min kaj servis
    al aliaj dioj, tiel ili agas anka&ubreve; kun vi.</l>
  <l n='9'>Nun obeu ilian
    vo&ccirc;on, tamen klarigu al ili kaj sciigu al ili la rajtojn de la
    re&gcirc;o, kiu re&gcirc;os super ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj Samuel raportis &ccirc;iujn vortojn de la Eternulo al la popolo,
    kiu petis de li re&gcirc;on.</l>
  <l n='11'>Kaj li diris: Tiaj estos la rajtoj de
    la re&gcirc;o, kiu re&gcirc;os super vi: viajn filojn li prenos por siaj
    &ccirc;aroj kaj por siaj &ccirc;evaloj, kaj ili kurados anta&ubreve; lia &ccirc;aro;</l>
  <l n='12'>kaj li faros ilin milestroj kaj kvindekestroj, kaj devigos ilin
    plugi lian kampon kaj rikolti lian rikolton kaj fari liajn
    batalilojn kaj la apartena&jcirc;ojn de lia &ccirc;aro;</l>
  <l n='13'>kaj viajn filinojn
    li prenos kiel &scirc;mira&jcirc;istinojn, kuiristinojn, kaj bakistinojn.</l>
  <l n='14'>Kaj viajn plej bonajn kampojn kaj vinber&gcirc;ardenojn kaj
    oliv&gcirc;ardenojn li prenos, kaj donos al siaj servantoj.</l>
  <l n='15'>Kaj el
    viaj semita&jcirc;oj kaj vinber&gcirc;ardenoj li prenos dekona&jcirc;on, kaj donos
    al siaj korteganoj kaj al siaj servantoj.</l>
  <l n='16'>Kaj viajn servantojn
    kaj servantinojn kaj viajn plej bonajn junulojn kaj viajn azenojn
    li prenos, kaj uzos por siaj laboroj.</l>
  <l n='17'>El viaj &scirc;afoj li prenos
    dekonon, kaj vi fari&gcirc;os por li sklavoj.</l>
  <l n='18'>Tiam vi ekkrios pro
    via re&gcirc;o, kiun vi elektis al vi, sed la Eternulo tiam ne
    a&ubreve;skultos vin.</l>
  <l n='19'>Sed la popolo ne volis obei la vo&ccirc;on de Samuel
    kaj diris: Ne, re&gcirc;o estu super ni;</l>
  <l n='20'>kaj ni anka&ubreve; estu kiel &ccirc;iuj
    popoloj, kaj nia re&gcirc;o ju&gcirc;adu nin kaj iradu anta&ubreve; ni kaj kondukadu
    niajn militojn.</l>
  <l n='21'>Kaj Samuel a&ubreve;skultis &ccirc;iujn vortojn de la
    popolo, kaj raportis ilin al la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Kaj la Eternulo
    diris al Samuel: Obeu ilian vo&ccirc;on, kaj starigu super ili re&gcirc;on.
    Kaj Samuel diris al la viroj de Izrael: Iru &ccirc;iu en sian urbon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Estis viro el la Benjamenidoj, kiu havis la nomon Ki&scirc;, filo de
    Abiel, filo de Ceror, filo de Be&hcirc;orat, filo de Afia&hcirc;,
    Benjamenido, viro forta.</l>
  <l n='2'>Li havis filon, kies nomo estis Saul;
    &ccirc;i tiu estis juna kaj bela, kaj neniu el la Izraelidoj estis pli
    bela ol li; de siaj &scirc;ultroj supren li estis pli alta ol la tuta
    popolo.</l>
  <l n='3'>Perdi&gcirc;is azeninoj de Ki&scirc;, patro de Saul; kaj Ki&scirc; diris
    al sia filo Saul: Prenu kun vi unu el la junuloj, kaj levi&gcirc;u, kaj
    iru ser&ccirc;i la azeninojn.</l>
  <l n='4'>Kaj li iris sur la monton de Efraim kaj
    trairis la landon &Scirc;ali&scirc;a, sed ili ne trovis; kaj ili trairis la
    landon &Scirc;aalim, sed tie ne trovi&gcirc;is; kaj li trairis la landon de
    Benjamen, sed ili ne trovis.</l>
  <l n='5'>Kiam li venis en la landon Cuf,
    Saul diris al la junulo, kiu estis kun li: Venu, ni reiru hejmen,
    &ccirc;ar alie mia patro eble &ccirc;esos pensi pri la azeninoj kaj estos
    maltrankvila pri ni.</l>
  <l n='6'>Kaj tiu diris al li: Jen en &ccirc;i tiu urbo
    estas Dia homo, homo respektata; &ccirc;io, kion li diras, nepre
    plenumi&gcirc;as; ni iru do tien, eble li montros al ni la vojon, kiun
    ni devas iri.</l>
  <l n='7'>Kaj Saul diris al sia junulo: Bone, ni iros, sed
    kion ni alportos al la homo? &ccirc;ar la pano el&ccirc;erpi&gcirc;is en nia sako,
    kaj ni havas nenian donacon, por alporti al la Dia homo; kion ni
    havas?</l>
  <l n='8'>La junulo plue respondis al Saul kaj diris: Jen en mia
    mano trovi&gcirc;as kvarono de ar&gcirc;enta siklo; mi donos &gcirc;in al la Dia
    homo, kaj li montros al ni la vojon.</l>
  <l n='9'>(En la anta&ubreve;a tempo &ccirc;e
    Izrael oni tiel diradis, kiam oni iris demandi Dion: Ni iru al la
    anta&ubreve;vidisto; &ccirc;ar kion oni nun nomas profeto, tion oni anta&ubreve;e
    nomis anta&ubreve;vidisto.)</l>
  <l n='10'>Kaj Saul diris al sia junulo: Bone vi
    diris; ni iru. Kaj ili iris en la urbon, en kiu lo&gcirc;is la Dia
    homo.</l>
  <l n='11'>Irante supren en la urbon, ili renkontis knabinojn, kiuj
    eliris, por &ccirc;erpi akvon; kaj ili diris al tiuj: &Ccirc;u la
    anta&ubreve;vidisto estas &ccirc;i tie?</l>
  <l n='12'>Kaj tiuj respondis al ili kaj
    diris: &Ccirc;i tie; jen li estas anta&ubreve; vi; nun rapidu, &ccirc;ar hodia&ubreve; li
    venis en la urbon, &ccirc;ar hodia&ubreve; la popolo alportas bu&ccirc;oferon sur la
    alta&jcirc;o.</l>
  <l n='13'>Kiam vi eniros en la urbon, vi tuj trovos lin, anta&ubreve;
    ol li iros sur la alta&jcirc;on, por man&gcirc;i; &ccirc;ar la popolo ne man&gcirc;as
    anta&ubreve; lia veno, &ccirc;ar li benas la bu&ccirc;oferon, kaj nur poste man&gcirc;as
    la invititoj. Iru do, &ccirc;ar nun vi lin trovos.</l>
  <l n='14'>Kaj ili iris
    supren en la urbon. Apena&ubreve; ili venis en la mezon de la urbo, jen
    Samuel eliras renkonte al ili, por iri sur la alta&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Dume la Eternulo revelaciis al la oreloj de Samuel, unu tagon
    anta&ubreve; la veno de Saul, dirante:</l>
  <l n='16'>Morga&ubreve; en &ccirc;i tiu tempo Mi
    sendos al vi homon el la lando de Benjamen, kaj vi sanktoleos lin
    kiel &ccirc;efon super Mia popolo Izrael, kaj li savos Mian popolon el
    la manoj de la Fili&scirc;toj; &ccirc;ar Mi vidis Mian popolon, kaj &gcirc;iaj
    krioj atingis Min.</l>
  <l n='17'>Kiam Samuel ekvidis Saulon, la Eternulo
    diris al li: Jen estas la homo, pri kiu Mi diris al vi, ke li
    regos super Mia popolo.</l>
  <l n='18'>Saul alproksimi&gcirc;is al Samuel en la
    pordego, kaj diris: Diru al mi, mi petas, kie estas &ccirc;i tie la
    domo de la anta&ubreve;vidisto.</l>
  <l n='19'>Kaj Samuel respondis al Saul kaj
    diris: Mi estas la anta&ubreve;vidisto; iru anta&ubreve; mi sur la alta&jcirc;on; vi
    man&gcirc;os kun mi hodia&ubreve;, kaj morga&ubreve; mi lasos vin for, kaj mi diros
    al vi &ccirc;ion, kio estas en via koro.</l>
  <l n='20'>Kaj pri la azeninoj, kiuj
    perdi&gcirc;is &ccirc;e vi anta&ubreve; tri tagoj, ne zorgu, &ccirc;ar ili estas trovitaj.
    Kaj al kiu apartenos &ccirc;io plej bona en Izrael? &ccirc;u ne al vi kaj al
    la tuta domo de via patro?</l>
  <l n='21'>Saul respondis kaj diris: Mi estas
    ja Benjamenido, el la plej malgrandaj triboj de Izrael, kaj mia
    familio estas la plej malgranda el &ccirc;iuj familioj de la tribo de
    Benjamen; kial do vi diris al mi tiajn vortojn?</l>
  <l n='22'>Tiam Samuel
    prenis Saulon kaj lian junulon, kaj enkondukis ilin en la
    man&gcirc;o&ccirc;ambron, kaj donis al ili lokon supraloke de la invititoj,
    kiuj estis en la nombro de &ccirc;irka&ubreve; tridek homoj.</l>
  <l n='23'>Kaj Samuel
    diris al la kuiristo: Donu tiun porcion, kiun mi donis al vi kaj
    pri kiu mi diris al vi, ke vi retenu &gcirc;in &ccirc;e vi.</l>
  <l n='24'>Kaj la
    kuiristo prezentis femuron, kaj tion, kio estas kun &gcirc;i, kaj metis
    tion anta&ubreve; Saulon, kaj Samuel diris: Jen estas, kio restis; metu
    &gcirc;in anta&ubreve; vin kaj man&gcirc;u, &ccirc;ar &gcirc;i estas rezervita por vi por la
    tempo, por kiu mi invitis la popolon. Kaj Saul man&gcirc;is kun Samuel
    en tiu tago.</l>
  <l n='25'>Kaj ili malsupreniris de la alta&jcirc;o en la urbon,
    kaj Samuel parolis kun Saul sur la tegmento.</l>
  <l n='26'>Kaj ili levi&gcirc;is
    frue; kaj kiam la matenru&gcirc;o levi&gcirc;is, Samuel vokis Saulon sur la
    tegmenton, kaj diris: Levi&gcirc;u, mi lasos vin for. Kaj Saul levi&gcirc;is,
    kaj ili eliris amba&ubreve;, li kaj Samuel, eksteren.</l>
  <l n='27'>Kiam ili
    atingis la finon de la urbo, Samuel diris al Saul: Diru al la
    junulo, ke li iru anta&ubreve;en (kaj tiu iris anta&ubreve;en); kaj vi haltu
    nun, kaj mi anoncos al vi la diron de Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Samuel prenis kru&ccirc;eton kun oleo kaj ver&scirc;is sur lian kapon,
    kaj kisis lin, kaj diris: Vidu, la Eternulo sanktoleis vin kiel
    &ccirc;efon super Sia hereda&jcirc;o.</l>
  <l n='2'>Kiam vi hodia&ubreve; foriros de mi, vi
    trovos &ccirc;e la tombo de Ra&hcirc;el, en la regiono de Benjamen, en
    Celca&hcirc;, du homojn, kiuj diros al vi: Estas trovitaj la azeninoj,
    kiujn vi iris ser&ccirc;i, kaj jen via patro &ccirc;esis pensi pri la
    azeninoj, kaj estas maltrankvila pri vi, dirante: Kion mi faru
    koncerne mian filon?</l>
  <l n='3'>Kaj kiam vi foriros de tie pluen kaj venos
    al la kverko de Tabor, renkontos vin tie tri homoj, irantaj al
    Dio en Bet-Elon; unu portas tri kapridojn, la dua portas tri
    bulojn da pano, kaj la tria portas felsakon da vino.</l>
  <l n='4'>Kaj ili
    salutos vin, kaj donos al vi du panojn; kaj vi prenu el iliaj
    manoj.</l>
  <l n='5'>Poste vi venos al la monteto de Dio, kie estas garnizono
    de la Fili&scirc;toj; kaj kiam vi tie eniros en la urbon, vi renkontos
    grupon da profetoj, irantaj malsupren de la alta&jcirc;o, kaj anta&ubreve; ili
    psalteron, tamburinon, fluton, kaj harpon, kaj ili profetas.</l>
  <l n='6'>Kaj penetros vin la spirito de la Eternulo, kaj vi ekprofetos
    kune kun ili, kaj vi fari&gcirc;os alia homo.</l>
  <l n='7'>Kiam plenumi&gcirc;os super
    vi &ccirc;i tiuj anta&ubreve;signoj, tiam faru, kion bontrovos via mano, &ccirc;ar
    Dio estas kun vi.</l>
  <l n='8'>Kaj vi iros anta&ubreve; mi en Gilgalon; poste mi
    venos al vi, por fari bruloferojn, por bu&ccirc;i pacoferojn. Sep
    tagojn atendu, &gcirc;is mi venos al vi, kaj sciigos al vi, kion vi
    devas fari.</l>
  <l n='9'>Kaj kiam li turnis siajn &scirc;ultrojn, por foriri de
    Samuel, Dio donis al li alian koron, kaj &ccirc;iuj tiuj anta&ubreve;signoj
    plenumi&gcirc;is en tiu tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kiam ili venis tien al la monteto, jen grupo da profetoj iras
    al li renkonte; kaj penetris lin la spirito de la Eternulo, kaj
    li ekprofetis meze de ili.</l>
  <l n='11'>Kaj kiam &ccirc;iuj, kiuj konis lin de
    anta&ubreve;e, vidis, ke li profetas kun profetoj, tiam la homoj diris
    unu al alia: Kio fari&gcirc;is kun la filo de Ki&scirc;? &ccirc;u anka&ubreve; Saul estas
    inter la profetoj?</l>
  <l n='12'>Kaj unu el tie respondis kaj diris: Kiu
    estas ilia patro? De tio devenis la proverbo: &Ccirc;u anka&ubreve; Saul estas
    inter la profetoj?</l>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;esinte profeti, li venis sur la
    alta&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la onklo de Saul diris al li kaj al lia junulo: Kien vi
    iris? Kaj li respondis: Por ser&ccirc;i la azeninojn; sed kiam ni
    vidis, ke ili ne trovi&gcirc;as, ni iris al Samuel.</l>
  <l n='15'>Tiam diris la
    onklo de Saul: Diru al mi, mi petas, kion diris al vi Samuel.</l>
  <l n='16'>Kaj Saul diris al sia onklo: Li diris al ni, ke la azeninoj estas
    trovitaj. Sed tion, kion Samuel diris pri la re&gcirc;ado, li ne diris
    al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Dume Samuel kunvenigis la popolon al la Eternulo en Micpan.</l>
  <l n='18'>Kaj li diris al la Izraelidoj: Tiel diris la Eternulo, Dio de
    Izrael: Mi elkondukis Izraelon el Egiptujo, kaj savis vin el la
    manoj de la Egiptoj, kaj el la manoj de &ccirc;iuj regnoj, kiuj premis
    vin.</l>
  <l n='19'>Sed vi nun forrifuzis vian Dion, kiu savas vin el &ccirc;iuj
    viaj mizeroj kaj suferoj, kaj vi diris al Li: Re&gcirc;on starigu super
    ni. Stari&gcirc;u do nun anta&ubreve; la Eternulo la&ubreve; viaj triboj kaj
    familioj.</l>
  <l n='20'>Kaj Samuel alvenigis &ccirc;iujn tribojn de Izrael; kaj la
    loto trafis la tribon de Benjamen.</l>
  <l n='21'>Kaj li alvenigis la tribon
    de Benjamen la&ubreve; &gcirc;iaj familioj, kaj la loto trafis la familion de
    Matri; kaj la loto trafis Saulon, filon de Ki&scirc;. Oni ser&ccirc;is lin,
    sed oni lin ne trovis.</l>
  <l n='22'>Tiam oni demandis ankora&ubreve; la Eternulon:
    &Ccirc;u la viro ankora&ubreve; venos &ccirc;i tien? Kaj la Eternulo diris: Jen li
    ka&scirc;is sin inter la vazaro.</l>
  <l n='23'>Kaj oni kuris, kaj prenis lin de
    tie; kaj li stari&gcirc;is meze de la popolo, kaj de la &scirc;ultroj supren
    li estis pli alta ol la tuta popolo.</l>
  <l n='24'>Kaj Samuel diris al la
    tuta popolo: &Ccirc;u vi vidas, kiun la Eternulo elektis? &ccirc;ar ne
    ekzistas simila al li en la tuta popolo. Kaj la tuta popolo
    ekkriis, kaj diris: Vivu la re&gcirc;o!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj Samuel klarigis al la popolo la rajtojn de la re&gcirc;ado, kaj
    skribis tion en libron kaj metis anta&ubreve; la Eternulon. Kaj Samuel
    foririgis la tutan popolon &ccirc;iun al lia domo.</l>
  <l n='26'>Kaj Saul anka&ubreve;
    iris al sia domo en Gibean; kaj iris kun li la militistoj, kies
    koron Dio ektu&scirc;is.</l>
  <l n='27'>Sed la senta&ubreve;guloj diris: Kiamaniere helpos
    nin &ccirc;i tiu? Kaj ili malestimis lin, kaj ne alportis al li
    donacojn; sed li &scirc;ajnigis, ke li ne a&ubreve;das.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Venis Na&hcirc;a&scirc; la Amonido, kaj stari&gcirc;is tendare anta&ubreve; Jabe&scirc; en
    Gilead. Kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc; diris al Na&hcirc;a&scirc;: Faru kun ni
    interligon, kaj ni servos al vi.</l>
  <l n='2'>Sed Na&hcirc;a&scirc; la Amonido diris al
    ili: Mi faros kun la kondi&ccirc;o, ke al &ccirc;iuj el vi mi elpikos la
    dekstran okulon kaj per tio metos malhonoron sur la tutan
    Izraelon.</l>
  <l n='3'>Tiam diris al li la pleja&gcirc;uloj de Jabe&scirc;: Donu al ni
    tempon de sep tagoj, por ke ni sendu senditojn en &ccirc;iujn regionojn
    de Izrael; kaj se neniu nin helpos, tiam ni eliros al vi.</l>
  <l n='4'>Kaj
    venis la senditoj en Gibean de Saul kaj diris tiujn vortojn al la
    oreloj de la popolo, kaj la tuta popolo la&ubreve;te ekploris.</l>
  <l n='5'>Sed jen
    Saul venas de la kampo malanta&ubreve; la bovoj. Kaj Saul diris: Kio
    estas al la popolo, ke ili ploras? Kaj oni transdiris al li la
    vortojn de la lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc;.</l>
  <l n='6'>Kaj la spirito de Dio penetris
    Saulon, kiam li a&ubreve;dis tiujn vortojn, kaj forte ekflamis lia
    kolero.</l>
  <l n='7'>Kaj li prenis paron da bovoj kaj dishakis ilin, kaj
    dissendis la partojn per la senditoj en &ccirc;iujn regionojn de
    Izrael, dirante: Se iu ne eliros post Saul kaj post Samuel, tiam
    tiel estos farite kun liaj bovoj. Kaj timo anta&ubreve; la Eternulo
    falis sur la popolon, kaj ili eliris kiel unu homo.</l>
  <l n='8'>Li kalkulis
    ilin en Bezek, kaj la nombro de la Izraelidoj estis tricent mil,
    kaj la nombro de la Jehudaidoj estis tridek mil.</l>
  <l n='9'>Kaj ili diris
    al la venintaj senditoj: Tiel diru al la lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc; en
    Gilead: Morga&ubreve; venos al vi helpo, kiam la suno brilos varmege.
    Kaj la senditoj venis kaj raportis al la lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc;, kaj
    tiuj &gcirc;ojis.</l>
  <l n='10'>Kaj la lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc; diris: Morga&ubreve; ni eliros
    al vi, por ke vi agu kun ni, kiel pla&ccirc;os al vi.</l>
  <l n='11'>En la sekvanta
    tago Saul dividis la popolon en tri ta&ccirc;mentojn, kaj ili eniris en
    la tendaron dum la matena gardotempo, kaj venkobatis la
    Amonidojn, anta&ubreve; ol la tago fari&gcirc;is varma; la restintoj diskuris
    tiel, ke ne restis e&ccirc; du kune.</l>
  <l n='12'>Kaj la popolo diris al Samuel:
    Kiuj estas tiuj, kiuj diris: &Ccirc;u Saul re&gcirc;os super ni? Donu tiujn
    homojn, ke ni ilin mortigu.</l>
  <l n='13'>Sed Saul diris: Neniun oni devas
    mortigi en &ccirc;i tiu tago, &ccirc;ar hodia&ubreve; la Eternulo faris savon al
    Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj Samuel diris al la popolo: Venu, ni iru en Gilgalon, kaj
    ni novofestos tie la re&gcirc;econ.</l>
  <l n='15'>Kaj la tuta popolo iris en
    Gilgalon, kaj ili re&gcirc;igis tie Saulon anta&ubreve; la Eternulo en Gilgal,
    kaj bu&ccirc;is tie pacoferojn anta&ubreve; la Eternulo, kaj forte gajis tie
    Saul kaj &ccirc;iuj Izraelidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Samuel diris al &ccirc;iuj Izraelidoj: Jen mi obeis vian vo&ccirc;on
    pri &ccirc;io, kion vi diris al mi, kaj mi starigis por vi re&gcirc;on.</l>
  <l n='2'>Kaj
    nun jen la re&gcirc;o iras anta&ubreve; vi, kaj mi maljuni&gcirc;is kaj grizi&gcirc;is,
    kaj miaj filoj estas &ccirc;i tie inter vi; mi iradis anta&ubreve; vi de mia
    juneco &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='3'>Jen mi estas; parolu pri mi anta&ubreve; la
    Eternulo kaj anta&ubreve; Lia sanktoleito: kies bovon mi prenis? kaj
    kies azenon mi prenis? kaj kontra&ubreve; kiu mi agis maljuste? kaj kiun
    mi premis? kaj el kies mano mi prenis suba&ccirc;eton, por ke mi kovru
    miajn okulojn koncerne lin? kaj mi repagos al vi.</l>
  <l n='4'>Sed ili
    diris: Vi faris al ni nenian perforta&jcirc;on nek maljusta&jcirc;on, kaj vi
    nenion prenis el ies mano.</l>
  <l n='5'>Kaj li diris al ili: La Eternulo
    estas atestanto anta&ubreve; vi, kaj Lia sanktoleito estas atestanto
    hodia&ubreve;, ke vi nenion trovis en mia mano. Kaj ili diris:
    Atestanto.</l>
  <l n='6'>Tiam Samuel diris al la popolo: La Eternulo, kiu
    starigis Moseon kaj Aaronon, kaj kiu elkondukis viajn patrojn el
    la lando Egipta.</l>
  <l n='7'>Nun stari&gcirc;u, kaj mi faru ju&gcirc;an analizon
    koncerne vin anta&ubreve; la Eternulo pri &ccirc;iuj bonfaroj de la Eternulo,
    kiujn Li faris al vi kaj al viaj patroj.</l>
  <l n='8'>Kiam Jakob venis en
    Egiptujon kaj viaj patroj ekkriis al la Eternulo, tiam la
    Eternulo sendis Moseon kaj Aaronon, kaj ili elkondukis viajn
    patrojn el Egiptujo kaj eklo&gcirc;igis ilin sur &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='9'>Sed ili
    forgesis la Eternulon, sian Dion, kaj Li transdonis ilin en la
    manojn de Sisera, militestro de &Hcirc;acor, kaj en la manojn de la
    Fili&scirc;toj kaj en la manojn de la re&gcirc;o de Moab, kiuj militis
    kontra&ubreve; ili.</l>
  <l n='10'>Tiam ili ekkriis al la Eternulo, kaj diris: Ni
    pekis, &ccirc;ar ni forlasis la Eternulon kaj servis al la Baaloj kaj
    al la A&scirc;taroj; nun savu nin el la manoj de niaj malamikoj, kaj ni
    servos al Vi.</l>
  <l n='11'>Tiam la Eternulo sendis Jerubaalon kaj Bedanon
    kaj Jifta&hcirc;on kaj Samuelon, kaj Li savis vin el la manoj de viaj
    malamikoj &ccirc;irka&ubreve;e, kaj vi restis eksterdan&gcirc;eraj.</l>
  <l n='12'>Sed kiam vi
    vidis, ke Na&hcirc;a&scirc;, re&gcirc;o de la Amonidoj, venis kontra&ubreve; vin, vi diris
    al mi: Ne, re&gcirc;o regu super ni; kaj la Eternulo, via Dio, estas ja
    via re&gcirc;o.</l>
  <l n='13'>Nun jen estas la re&gcirc;o, kiun vi elektis, pri kiu vi
    petis; jen la Eternulo starigis re&gcirc;on super vi.</l>
  <l n='14'>Se vi timos la
    Eternulon kaj servos al Li kaj obeos Lian vo&ccirc;on kaj ne ribelos
    kontra&ubreve; la diro de la Eternulo, tiam vi kaj anka&ubreve; la re&gcirc;o, kiu
    ekregis super vi, estos sub la defendo de la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='15'>Sed se vi ne obeos la vo&ccirc;on de la Eternulo kaj vi ribelos
    kontra&ubreve; la diro de la Eternulo, tiam la mano de la Eternulo estos
    kontra&ubreve; vi, kiel kontra&ubreve; viaj patroj.</l>
  <l n='16'>E&ccirc; nun stari&gcirc;u, kaj vidu
    tiun grandan faron, kiun la Eternulo faros anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;u ne
    estas nun rikolto de tritiko? sed mi ekvokos al la Eternulo, kaj
    Li donos tondrojn kaj pluvon, por ke vi sciu kaj vidu, kiel
    granda estas via malbono, kiun vi faris anta&ubreve; la Eternulo,
    petante por vi re&gcirc;on.</l>
  <l n='18'>Kaj Samuel ekvokis al la Eternulo, kaj
    la Eternulo donis tondrojn kaj pluvon en tiu tago; kaj forte
    ektimis la tuta popolo la Eternulon kaj Samuelon.</l>
  <l n='19'>Kaj la tuta
    popolo diris al Samuel: Pre&gcirc;u por viaj sklavoj al la Eternulo,
    via Dio, por ke ni ne mortu; &ccirc;ar al &ccirc;iuj niaj pekoj ni aldonis
    ankora&ubreve; malbonagon per tio, ke ni petis por ni re&gcirc;on.</l>
  <l n='20'>Sed
    Samuel diris al la popolo: Ne timu; vi faris ja tiun tutan
    malbonon; nur ne forturni&gcirc;u de la Eternulo, kaj servu al la
    Eternulo per via tuta koro.</l>
  <l n='21'>Kaj ne forklini&gcirc;u al la vanta&jcirc;oj,
    kiuj ne helpas nek savas, &ccirc;ar ili estas vanta&jcirc;o.</l>
  <l n='22'>La Eternulo
    ne forlasos Sian popolon, pro Sia granda nomo; &ccirc;ar la Eternulo
    bonvolis fari vin Lia popolo.</l>
  <l n='23'>Mi anka&ubreve; ne permesos al mi peki
    anta&ubreve; la Eternulo, &ccirc;esante pre&gcirc;i por vi, kaj mi gvidados vin la&ubreve;
    la vojo bona kaj &gcirc;usta.</l>
  <l n='24'>Nur timu la Eternulon kaj servu al Li
    fidele per via tuta koro, &ccirc;ar vi vidas, kion grandan Li faris al
    vi.</l>
  <l n='25'>Sed se vi agos malbone, tiam amba&ubreve;, kiel vi, tiel anka&ubreve;
    via re&gcirc;o, pereos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Unu jaro pasis post la re&gcirc;i&gcirc;o de Saul, kaj jam du jarojn li
    re&gcirc;is super Izrael.</l>
  <l n='2'>Kaj Saul elektis al si tri mil virojn el
    Izrael; du mil estis kun Saul en Mi&hcirc;ma&scirc; kaj sur la monto Bet-El,
    kaj mil estis kun Jonatan en Gibea de Benjamen; la ceterajn el la
    popolo li foririgis &ccirc;iun al lia tendo.</l>
  <l n='3'>Kaj Jonatan venkobatis
    la garnizonon de la Fili&scirc;toj, kiu estis en Geba. Kaj tion a&ubreve;dis
    la Fili&scirc;toj; kaj Saul disblovigis per trumpeto tra la tuta lando,
    dirante: A&ubreve;du tion la Hebreoj.</l>
  <l n='4'>Kaj la tuta Izrael a&ubreve;dis jenon:
    Saul venkobatis la garnizonon de la Fili&scirc;toj, kaj Izrael fari&gcirc;is
    malamata por la Fili&scirc;toj. Kaj oni kunvokis la popolon al Saul en
    Gilgalon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj la Fili&scirc;toj kolekti&gcirc;is, por militi kontra&ubreve; Izrael, tridek
    mil &ccirc;aroj kaj ses mil rajdantoj, kaj tiom da popolo, kiom da
    sablo sur la bordo de la maro. Kaj ili eliris kaj stari&gcirc;is
    tendare en Mi&hcirc;ma&scirc;, oriente de Bet-Aven.</l>
  <l n='6'>La Izraelidoj vidis, ke
    ili estas en mizero, &ccirc;ar la popolo perdis la kura&gcirc;on, kaj la
    homoj ka&scirc;is sin en kavernoj, en arbustoj, en rokoj, en kavoj, kaj
    en putoj.</l>
  <l n='7'>Hebreoj transiris anka&ubreve; trans Jordanon en la landon
    de Gad kaj en Gileadon. Sed Saul estis ankora&ubreve; en Gilgal, kaj la
    tuta popolo tremis &ccirc;e li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj li atendis sep tagojn &gcirc;is la templimo, kiun difinis Samuel,
    sed Samuel ne venis en Gilgalon; kaj la popolo komencis disi&gcirc;i de
    li.</l>
  <l n='9'>Tiam Saul diris: Alportu al mi la bruloferon kaj la
    pacoferojn. Kaj li oferis la bruloferon.</l>
  <l n='10'>Apena&ubreve; li finis la
    oferadon de la brulofero, venis Samuel. Kaj Saul eliris renkonte
    al li, por saluti lin.</l>
  <l n='11'>Sed Samuel diris: Kion vi faris? Saul
    respondis: Mi vidis, ke la popolo diskuras de mi, kaj vi ne venis
    al la difinita tempo, kaj la Fili&scirc;toj kolekti&gcirc;is en Mi&hcirc;ma&scirc;;</l>
  <l n='12'>kaj mi diris: Nun la Fili&scirc;toj atakos min &ccirc;i tie en Gilgal, kaj mi
    ankora&ubreve; ne pre&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo; mi detenis min, sed fine mi
    oferis la bruloferon.</l>
  <l n='13'>Tiam Samuel diris al Saul: Vi agis
    malprudente, ne plenumante la ordonon de la Eternulo, via Dio,
    kiun Li ordonis al vi; &ccirc;ar nun la Eternulo fortikigus vian
    re&gcirc;adon super Izrael por eterne.</l>
  <l n='14'>Sed nun via re&gcirc;ado ne longe
    da&ubreve;ros: la Eternulo elser&ccirc;is al Si viron la&ubreve; Sia koro, kaj la
    Eternulo ordonis al li esti estro super Lia popolo, &ccirc;ar vi ne
    plenumis tion, kion la Eternulo ordonis al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj Samuel levi&gcirc;is kaj iris de Gilgal al Gibea de Benjamen.
    Kaj Saul kalkulis la popolon, kiu trovi&gcirc;is &ccirc;e li, &ccirc;irka&ubreve; sescent
    homoj.</l>
  <l n='16'>Saul kaj lia filo Jonatan, kaj la popolo, kiu estis kun
    ili, restis en Gibea de Benjamen, kaj la Fili&scirc;toj staris tendare
    en Mi&hcirc;ma&scirc;.</l>
  <l n='17'>Kaj eliris el la tendaro de la Fili&scirc;toj tri
    ta&ccirc;mentoj da ekstermantoj: unu ta&ccirc;mento direktis sin la&ubreve; la vojo
    al Ofra, al la lando &Scirc;ual;</l>
  <l n='18'>la dua ta&ccirc;mento direktis sin la&ubreve; la
    vojo al Bet-&Hcirc;oron; kaj la tria ta&ccirc;mento direktis sin la&ubreve; la lima
    vojo, kiu kondukas al la valo Ceboim, al la dezerto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Sed en la tuta lando de Izrael oni ne povis trovi for&gcirc;iston,
    &ccirc;ar la Fili&scirc;toj zorgis pri tio, ke la Hebreoj ne faru glavon a&ubreve;
    ponardegon.</l>
  <l n='20'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj devis iri al la Fili&scirc;toj, se
    iu bezonis akrigi sian plugilon a&ubreve; sian fosilon a&ubreve; sian hakilon
    a&ubreve; sian rikoltilon.</l>
  <l n='21'>Kaj la tran&ccirc;randoj de la plugilferoj kaj
    de la fosiloj kaj de la tridentoj kaj de la hakiloj kaj de la
    pikstangoj malakri&gcirc;is.</l>
  <l n='22'>Tial en la tago de la batalo ne
    trovi&gcirc;is glavo nek ponardego en la manoj de la tuta popolo, kiu
    estis kun Saul kaj kun Jonatan, sed trovi&gcirc;is nur &ccirc;e Saul kaj &ccirc;e
    lia filo Jonatan.</l>
  <l n='23'>Dume gardistaro el la Fili&scirc;toj eliris al la
    trapasejo de Mi&hcirc;ma&scirc;.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Unu tagon Jonatan, filo de Saul, diris al sia junulo
    armilportisto: Venu, ni transiru al la garnizono de la Fili&scirc;toj,
    kiu estas tie transe; sed al sia patro li tion ne diris.</l>
  <l n='2'>Kaj
    Saul estis en la randa parto de Gibea, sub granatarbo, kiu estis
    en Migron; kaj da popolo estis kun li &ccirc;irka&ubreve; sescent homoj.</l>
  <l n='3'>Kaj
    A&hcirc;ija, filo de A&hcirc;itub, frato de Ikabod, filo de Pina&hcirc;as, filo de
    Eli, la pastro de la Eternulo en &Scirc;ilo, estis portanto de la
    efodo; kaj la popolo ne sciis, ke Jonatan foriris.</l>
  <l n='4'>Inter la
    pasejoj, tra kiuj Jonatan volis transiri al la garnizono de la
    Fili&scirc;toj, estis pinta roko sur unu flanko kaj pinta roko sur la
    dua flanko; la nomo de unu estis Bocec, kaj la nomo de la dua
    estis Sene.</l>
  <l n='5'>Unu roko elstaris norde kontra&ubreve; Mi&hcirc;ma&scirc;, kaj la dua
    sude kontra&ubreve; Geba.</l>
  <l n='6'>Kaj Jonatan diris al sia junulo
    armilportisto: Venu, ni transiru al la garnizono de tiuj
    necirkumciditoj; eble la Eternulo ion faros por ni; &ccirc;ar por la
    Eternulo ne estas malfacile helpi per multo a&ubreve; per malmulto.</l>
  <l n='7'>Kaj lia armilportisto diris al li: Faru &ccirc;ion, kion diras al vi
    via koro; iru anta&ubreve;en, mi iros kun vi, kien vi volas.</l>
  <l n='8'>Tiam
    Jonatan diris: Jen ni transiros al tiuj homoj, kaj montros nin al
    ili.</l>
  <l n='9'>Se ili diros al ni tiel: Restu, &gcirc;is ni atingos vin &dash; tiam
    ni haltos sur nia loko kaj ne supreniros al ili;</l>
  <l n='10'>sed se ili
    diros tiel: Venu al ni supren &dash; tiam ni supreniros; &ccirc;ar la
    Eternulo transdonis ilin en niajn manojn, kaj tio estos por ni
    pruvosigno.</l>
  <l n='11'>Kaj ili amba&ubreve; aperis anta&ubreve; la garnizono de la
    Fili&scirc;toj, kaj la Fili&scirc;toj diris: Jen Hebreoj eliras el la truoj,
    en kiuj ili sin ka&scirc;is.</l>
  <l n='12'>Kaj la homoj el la garnizono ekparolis
    al Jonatan kaj al lia armilportisto, kaj diris: Venu al ni
    supren, kaj ni klarigos al vi aferon. Tiam Jonatan diris al sia
    armilportisto: Sekvu min, &ccirc;ar la Eternulo transdonis ilin en la
    manojn de Izrael.</l>
  <l n='13'>Kaj Jonatan ekgrimpis per siaj manoj kaj
    piedoj, kaj lia armilportisto post li. Tiam ili ekfalis anta&ubreve;
    Jonatan, kaj lia armilportisto mortigis ilin post li.</l>
  <l n='14'>La unua
    mortigo, kiun faris Jonatan kaj lia armilportisto, estis &ccirc;irka&ubreve;
    dudek homoj, sur la spaco de &ccirc;irka&ubreve; duontaga plugado.</l>
  <l n='15'>Tiam
    fari&gcirc;is teruro en la tendaro, sur la kampo, kaj inter la tuta
    popolo; la garnizonanoj kaj la vagatakistoj anka&ubreve; ektimis, kaj la
    tero ektremis, kaj ekregis tumulto, farita de Dio.</l>
  <l n='16'>La
    gardostarantoj de Saul en Gibea de Benjamen ekvidis, ke la amaso
    dis&scirc;uti&gcirc;is kaj kuras en diversajn flankojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Tiam Saul diris al la homoj, kiuj estis &ccirc;e li: Esploru kaj
    rigardu, kiu foriris de ni. Kaj oni esploris, kaj montri&gcirc;is, ke
    forestas Jonatan kaj lia armilportisto.</l>
  <l n='18'>Kaj Saul diris al
    A&hcirc;ija: Venigu la keston de Dio; &ccirc;ar la kesto de Dio estis en tiu
    tago kun la Izraelidoj.</l>
  <l n='19'>Kaj dum Saul parolis ankora&ubreve; kun la
    pastro, la tumulto en la tendaro de la Fili&scirc;toj fari&gcirc;is ankora&ubreve;
    pli granda. Kaj Saul diris al la pastro: Retiru vian manon.</l>
  <l n='20'>Kaj kolekti&gcirc;is Saul kaj la tuta popolo, kiu estis kun li, kaj ili
    venis al la batalejo, kaj jen ili ekvidis, ke la glavo de &ccirc;iu
    frapas lian proksimulon kaj la konfuzo estas tre granda.</l>
  <l n='21'>Kaj
    la Hebreoj, kiuj estis kun la Fili&scirc;toj anta&ubreve;e kaj venis kune kun
    ili en tendaro &ccirc;irka&ubreve;en, ili anka&ubreve; ali&gcirc;is al la Izraelidoj, kiuj
    estis kun Saul kaj Jonatan.</l>
  <l n='22'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj, kiuj sin
    ka&scirc;is sur la monto de Efraim, a&ubreve;dis, ke la Fili&scirc;toj forkuras, kaj
    ili anka&ubreve; ali&gcirc;is kontra&ubreve; ili batale.</l>
  <l n='23'>Kaj la Eternulo helpis en
    tiu tago Izraelon; la batalo da&ubreve;ris &gcirc;is Bet-Aven.</l>
  <l n='24'>La
    Izraelidoj estis lacaj en tiu tago; sed Saul &jcirc;urligis la popolon,
    dirante: Malbenita estu tiu, kiu man&gcirc;os panon anta&ubreve; la vespero,
    anta&ubreve; ol mi ven&gcirc;os al miaj malamikoj. Kaj la tuta popolo ne
    gustumis panon.</l>
  <l n='25'>Kaj &ccirc;iuj venis en arbaron; kaj tie estis mielo
    sur la tero.</l>
  <l n='26'>Kiam la popolo venis en la arbaron, ili vidis, ke
    jen fluas la mielo; sed neniu levis sian manon al la bu&scirc;o, &ccirc;ar la
    popolo timis la &jcirc;uron.</l>
  <l n='27'>Sed Jonatan ne a&ubreve;dis, kiam lia patro
    &jcirc;urligis la popolon; kaj li etendis la pinton de la bastono, kiu
    estis en lia mano, kaj trempis &gcirc;in en la miel&ccirc;elaro, kaj almetis
    sian manon al la bu&scirc;o, kaj liaj okuloj revigli&gcirc;is.</l>
  <l n='28'>Tiam unu el
    la popolo ekparolis, kaj diris: Via patro &jcirc;urligis la popolon,
    dirante: Malbenita estu tiu, kiu ion man&gcirc;os hodia&ubreve;; kaj la popolo
    laci&gcirc;is.</l>
  <l n='29'>Tiam Jonatan diris: Mia patro malgajigis la landon;
    rigardu, kiel revigli&gcirc;is miaj okuloj, kiam mi gustumis iom el &ccirc;i
    tiu mielo.</l>
  <l n='30'>Se la popolo man&gcirc;us hodia&ubreve; el la militakira&jcirc;o, kion
    &gcirc;i prenis de siaj malamikoj kaj kion &gcirc;i trovis, &ccirc;u nun ne
    pligrandi&gcirc;us la venkobato kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj?</l>
  <l n='31'>Kaj ili
    venkobatis en tiu tago la Fili&scirc;tojn de Mi&hcirc;ma&scirc; &gcirc;is Ajalon; kaj la
    popolo forte laci&gcirc;is.</l>
  <l n='32'>Kaj la popolo &jcirc;etis sin sur la
    militakira&jcirc;on; kaj ili prenis &scirc;afojn kaj bovojn kaj bovidojn kaj
    bu&ccirc;is ilin sur la tero, kaj la popolo man&gcirc;is kune kun la sango.</l>
  <l n='33'>Oni raportis al Saul, dirante: Jen la popolo pekas anta&ubreve; la
    Eternulo, man&gcirc;ante kun la sango. Kaj li diris: Vi faris
    kontra&ubreve;le&gcirc;a&jcirc;on; rulu nun al mi grandan &scirc;tonon.</l>
  <l n='34'>Kaj Saul diris:
    Disiru en la popolon, kaj diru al &gcirc;i: &Ccirc;iu alkonduku al mi sian
    bovon kaj sian &scirc;afon, kaj bu&ccirc;u &gcirc;in &ccirc;i tie kaj man&gcirc;u, kaj ne peku
    anta&ubreve; la Eternulo, man&gcirc;ante kun la sango. Kaj &ccirc;iu el la popolo
    propramane alkondukis en tiu nokto sian bovon kaj bu&ccirc;is tie.</l>
  <l n='35'>Kaj Saul konstruis altaron al la Eternulo; tio estis la unua
    altaro, kiun li konstruis al la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj Saul diris: Ni postkuru la Fili&scirc;tojn en la nokto kaj ni
    prirabu ilin, &gcirc;is eklumos la mateno, kaj ni neniun restigu el
    ili. Kaj ili diris: Faru &ccirc;ion, kio pla&ccirc;as al vi. Kaj la pastro
    diris: Ni turnu nin &ccirc;i tie al Dio.</l>
  <l n='37'>Kaj Saul demandis Dion: &Ccirc;u
    mi iru post la Fili&scirc;toj? &ccirc;u Vi transdonos ilin en la manojn de la
    Izraelidoj? Sed Li ne respondis al li en tiu tago.</l>
  <l n='38'>Tiam Saul
    diris: Venu &ccirc;i tien &ccirc;iuj estroj de la popolo; eksciu kaj vidu, en
    kio konsistis la peko hodia&ubreve;.</l>
  <l n='39'>&Ccirc;ar kiel vivas la Eternulo, la
    helpanto de Izrael: se la kulpo estas en Jonatan, mia filo, li
    estos mortigita. Sed neniu el la tuta popolo respondis al li.</l>
  <l n='40'>Tiam li diris al &ccirc;iuj Izraelidoj: Vi estos sur unu flanko, kaj mi
    kun mia filo Jonatan estos sur la dua flanko. Kaj la popolo
    respondis al Saul: Faru tion, kio pla&ccirc;as al vi.</l>
  <l n='41'>Kaj Saul diris
    al la Eternulo, Dio de Izrael: Montru, kiu estas prava. Tiam
    estis trafitaj Jonatan kaj Saul, sed la popolo eliris senkulpa.</l>
  <l n='42'>Tiam Saul diris: Lotu inter mi kaj mia filo Jonatan. Kaj
    trafita estis Jonatan.</l>
  <l n='43'>Tiam Saul diris al Jonatan: Raportu al
    mi, kion vi faris. Kaj Jonatan raportis al li kaj diris: Mi
    gustumis per la pinto de la bastono, kiu estas en mia mano, iom
    da mielo: nun mi mortu.</l>
  <l n='44'>Kaj Saul diris: Dio faru tiel kaj pli;
    Jonatan devas morti.</l>
  <l n='45'>Sed la popolo diris al Saul: &Ccirc;u devas
    morti Jonatan, kiu faris tiun grandan helpon al Izrael? ho,
    neniel! kiel vivas la Eternulo, e&ccirc; unu haro de lia kapo ne falu
    sur la teron, &ccirc;ar kun Dio li agis hodia&ubreve;. Kaj la popolo liberigis
    Jonatanon, kaj li ne mortis.</l>
  <l n='46'>Kaj Saul foriris de la Fili&scirc;toj,
    kaj la Fili&scirc;toj iris sur sian lokon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>Kaj Saul prenis en siajn manojn la regadon super Izrael, kaj
    li militis &ccirc;irka&ubreve;e kontra&ubreve; &ccirc;iuj siaj malamikoj, kontra&ubreve; Moab kaj
    kontra&ubreve; la Amonidoj kaj kontra&ubreve; Edom kaj kontra&ubreve; la re&gcirc;oj de Coba
    kaj kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj; kaj kien ajn li sin direktis, li
    venkobatis.</l>
  <l n='48'>Li aran&gcirc;is militistaron kaj venkobatis Amalekon
    kaj liberigis Izraelon el la manoj de liaj rabantoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='49'>La filoj de Saul estis: Jonatan kaj Ji&scirc;vi kaj Malki-&Scirc;ua; kaj
    la nomoj de liaj du filinoj estis: la nomo de la unuenaskita
    estis Merab, kaj la nomo de la pli juna estis Mi&hcirc;al.</l>
  <l n='50'>Kaj la
    nomo de la edzino de Saul estis A&hcirc;inoam, filino de A&hcirc;imaac; kaj
    la nomo de lia militestro estis Abner, filo de Ner kaj onklo de
    Saul.</l>
  <l n='51'>Ki&scirc; estis la patro de Saul; kaj Ner, patro de Abner,
    estis filo de Abiel.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='52'>Forta estis la milito kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj dum la tuta vivo de
    Saul. Kaj &ccirc;iufoje, kiam Saul vidis ian viron fortan kaj bravan,
    li prenis lin al si.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Samuel diris al Saul: Min sendis la Eternulo, por sanktolei
    vin kiel re&gcirc;on super Lia popolo, super Izrael; a&ubreve;skultu do la
    vo&ccirc;on de la vortoj de la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Tiel diris la Eternulo
    Cebaot: Mi rememoris, kion faris Amalek al Izrael, kiel li baris
    la vojon al li, kiam &ccirc;i tiu iris el Egiptujo.</l>
  <l n='3'>Nun iru kaj frapu
    Amalekon, kaj ekstermu &ccirc;ion, kion li havas; ne indulgu lin, sed
    mortigu la virojn kaj virinojn, infanojn kaj su&ccirc;infanojn, bovojn
    kaj &scirc;afojn, kamelojn kaj azenojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Tiam Saul faris alvokon al la popolo, kaj li kalkulis ilin en
    Telaim, tie estis ducent mil piedirantoj kaj dek mil viroj el
    Jehuda.</l>
  <l n='5'>Kaj Saul venis al la urbo de Amalek kaj faris batalon
    &ccirc;e la torento.</l>
  <l n='6'>Kaj Saul diris al la Kenidoj: Iru, deturnu vin
    kaj fori&gcirc;u el inter la Amalekidoj, por ke mi ne ekstermu vin kune
    kun ili; vi faris ja favorkora&jcirc;on al &ccirc;iuj Izraelidoj, kiam ili
    iris el Egiptujo. Kaj la Kenidoj foriris el inter la Amalekidoj.</l>
  <l n='7'>Kaj Saul venkobatis Amalekon de &Hcirc;avila &gcirc;is &Scirc;ur, kiu estas anta&ubreve;
    Egiptujo.</l>
  <l n='8'>Kaj li kaptis Agagon, re&gcirc;on de Amalek, vivantan, sed
    la tutan popolon li ekstermis per glavo.</l>
  <l n='9'>Kaj Saul kaj la popolo
    indulgis Agagon kaj la plej bonajn &scirc;afojn kaj bovojn kaj bovidojn
    kaj &scirc;afidojn, kaj &ccirc;ion, kio estis bona, kaj ili ne volis ekstermi
    ilin, sed &ccirc;ion senvaloran kaj neakceptindan ili ekstermis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Tiam la Eternulo ekparolis al Samuel, dirante:</l>
  <l n='11'>Mi beda&ubreve;ras,
    ke Mi faris Saulon re&gcirc;o; &ccirc;ar li deturnis sin de Mi, kaj Miajn
    vortojn li ne plenumis. Tio mal&gcirc;ojigis Samuelon, kaj li vokis al
    la Eternulo dum la tuta nokto.</l>
  <l n='12'>Kaj Samuel levi&gcirc;is frue matene,
    por iri renkonte al Saul. Oni raportis al Samuel, ke Saul venis
    al Karmel, ke li tie starigis al si monumenton kaj poste turnis
    sin kaj foriris kaj venis en Gilgalon.</l>
  <l n='13'>Kiam Samuel venis al
    Saul, Saul diris al li: Estu benita de la Eternulo; mi plenumis
    la diron de la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Sed Samuel diris: Kion do signifas
    tiu vo&ccirc;o de &scirc;afoj en miaj oreloj, kaj la vo&ccirc;o de bovoj, kiun mi
    a&ubreve;das?</l>
  <l n='15'>Kaj Saul respondis: De la Amalekidoj oni venigis ilin,
    &ccirc;ar la popolo indulgis la plej bonajn &scirc;afojn kaj bovojn, por
    bu&ccirc;oferi ilin al la Eternulo, via Dio; la ceterajn ni ekstermis.</l>
  <l n='16'>Sed Samuel diris al Saul: Permesu, mi diros al vi, kion
    parolis al mi la Eternulo en &ccirc;i tiu nokto. Kaj tiu respondis al
    li: Diru.</l>
  <l n='17'>Kaj Samuel diris: &Ccirc;u vi ne estis malgranda en viaj
    okuloj, kaj tamen vi fari&gcirc;is estro de la triboj de Izrael, kaj la
    Eternulo sanktoleis vin re&gcirc;o super Izrael?</l>
  <l n='18'>Kaj la Eternulo
    vojirigis vin, kaj diris: Iru kaj ekstermu la pekulojn la
    Amalekidojn, kaj militu kontra&ubreve; ili, &gcirc;is vi tute ekstermos ilin.</l>
  <l n='19'>Kial do vi ne obeis la vo&ccirc;on de la Eternulo, sed direkti&gcirc;is al
    militakira&jcirc;o kaj faris la malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo?</l>
  <l n='20'>Kaj Saul diris al Samuel: Mi obeis la vo&ccirc;on de la
    Eternulo, kaj mi iris la vojon, sur kiun sendis min la Eternulo,
    kaj mi venigis Agagon, re&gcirc;on de Amalek, kaj la Amalekidojn mi
    ekstermis.</l>
  <l n='21'>Kaj la popolo prenis el la militakira&jcirc;o &scirc;afojn kaj
    bovojn, la plej bonan el la kondamnita&jcirc;o, por bu&ccirc;oferi al la
    Eternulo, via Dio, en Gilgal.</l>
  <l n='22'>Sed Samuel diris: &Ccirc;u bruloferoj
    kaj bu&ccirc;oferoj estas tiel agrablaj al la Eternulo, kiel la obeado
    al la vo&ccirc;o de la Eternulo? vidu, obeado estas pli bona ol
    bu&ccirc;ofero, atentado estas pli bona ol la sebo de &scirc;afoj.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar
    malobeo estas kiel peko de sor&ccirc;ado, kaj neplenumo estas kiel peko
    de idolservado. Pro tio, ke vi mal&scirc;atis la diron de la Eternulo,
    Li mal&scirc;atis vin, ke vi ne estu plu re&gcirc;o.</l>
  <l n='24'>Tiam Saul diris al
    Samuel: Mi pekis, &ccirc;ar mi malobeis la diron de la Eternulo kaj
    viajn vortojn; mi timis la popolon, kaj mi obeis &gcirc;ian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='25'>Kaj nun pardonu, mi petas, mian pekon, kaj iru kun mi returne,
    por ke mi adorklini&gcirc;u anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='26'>Sed Samuel diris al
    Saul: Mi ne iros kun vi returne; &ccirc;ar vi mal&scirc;atis la diron de la
    Eternulo, tial la Eternulo mal&scirc;atis vin, ke vi ne estu plu re&gcirc;o
    super Izrael.</l>
  <l n='27'>Kaj kiam Samuel deturnis sin por iri, li kaptis
    lin je la rando de lia vesto, kaj &gcirc;i dis&scirc;iri&gcirc;is.</l>
  <l n='28'>Tiam Samuel
    diris al li: La Eternulo for&scirc;iris de vi hodia&ubreve; la regnon de
    Izrael, kaj transdonis &gcirc;in al via proksimulo, kiu estas pli bona
    ol vi.</l>
  <l n='29'>Kaj la Potenculo de Izrael ne &scirc;an&gcirc;os Sian decidon kaj
    ne pentos; &ccirc;ar Li ne estas homo, ke Li pentu.</l>
  <l n='30'>Kaj tiu diris:
    Mi pekis; sed nun, mi vin petas, faru al mi honoron anta&ubreve; la
    pleja&gcirc;uloj de mia popolo kaj anta&ubreve; Izrael, reiru kun mi, por ke
    mi adorklini&gcirc;u anta&ubreve; la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='31'>Tiam Samuel reiris
    post Saul, kaj Saul adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj Samuel diris: Alkonduku al mi Agagon, re&gcirc;on de Amalek; kaj
    venis al li Agag en katenoj, kaj Agag diris: Ho, alproksimi&gcirc;as la
    maldol&ccirc;eco de la morto.</l>
  <l n='33'>Kaj Samuel diris: Kiel via glavo
    seninfanigis virinojn, via patrino fari&gcirc;os seninfana inter la
    virinoj. Kaj Samuel dishakis Agagon anta&ubreve; la Eternulo en Gilgal.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj Samuel foriris en la direkto al Rama, kaj Saul iris al sia
    domo en Gibea de Saul.</l>
  <l n='35'>Kaj Samuel ne plu vidis Saulon &gcirc;is la
    tago de sia morto; tamen Samuel funebris pri Saul; kaj la
    Eternulo beda&ubreve;ris, ke Li faris Saulon re&gcirc;o super Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al Samuel: Kiel longe vi funebros pri
    Saul, kiun Mi trovis nedigna re&gcirc;i super Izrael? plenigu vian
    kornon per oleo, kaj iru; Mi sendos vin al Ji&scirc;aj la Bet-Le&hcirc;emano,
    &ccirc;ar inter liaj filoj Mi elvidis al Mi re&gcirc;on.</l>
  <l n='2'>Kaj Samuel diris:
    Kiel mi iros? Saul a&ubreve;dos, kaj mortigos min. Sed la Eternulo
    diris: Prenu kun vi bovidinon, kaj diru: Mi venis, por fari
    bu&ccirc;oferon al la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj invitu Ji&scirc;ajon al la ofero; kaj
    Mi sciigos al vi, kion vi devas fari, kaj vi sanktoleos al Mi
    tiun, kiun Mi montros al vi.</l>
  <l n='4'>Kaj Samuel faris tion, kion diris
    la Eternulo, kaj li venis Bet-Le&hcirc;emon. Kun timo iris al li
    renkonte la pleja&gcirc;uloj de la urbo, kaj diris: &Ccirc;u en paco vi
    venas?</l>
  <l n='5'>Kaj li respondis: En paco; mi venis, por bu&ccirc;oferi al la
    Eternulo; sanktigu vin, kaj venu kun mi por la bu&ccirc;ofero. Kaj li
    sanktigis Ji&scirc;ajon kaj liajn filojn, kaj invitis ilin al la ofero.</l>
  <l n='6'>Kiam ili venis, li ekvidis Eliabon, kaj diris: Jen anta&ubreve; la
    Eternulo estas Lia sanktoleito.</l>
  <l n='7'>Sed la Eternulo diris al
    Samuel: Ne rigardu lian aspekton kaj lian altan kreskon, &ccirc;ar Mi
    mal&scirc;atas lin; ne estas tiel, kiel vidas homo: &ccirc;ar homo vidas
    tion, kio estas anta&ubreve; la okuloj, sed la Eternulo rigardas en la
    koron.</l>
  <l n='8'>Tiam Ji&scirc;aj vokis Abinadabon, kaj pasigis lin anta&ubreve;
    Samuel; sed &ccirc;i tiu diris: Anka&ubreve; &ccirc;i tiun la Eternulo ne elektis.</l>
  <l n='9'>Kaj Ji&scirc;aj pasigis &Scirc;aman; sed Samuel diris: Anka&ubreve; &ccirc;i tiun la
    Eternulo ne elektis.</l>
  <l n='10'>Tiel Ji&scirc;aj pasigis siajn sep filojn anta&ubreve;
    Samuel; sed Samuel diris al Ji&scirc;aj: La Eternulo ne elektis &ccirc;i
    tiujn.</l>
  <l n='11'>Kaj Samuel diris al Ji&scirc;aj: &Ccirc;u tio estas jam &ccirc;iuj
    knaboj? Kaj &ccirc;i tiu diris: Restas ankora&ubreve; la plej juna, li pa&scirc;tas
    nun la &scirc;afojn. Kaj Samuel diris al Ji&scirc;aj: Sendu, kaj venigu lin,
    &ccirc;ar ni ne sidi&gcirc;os al la tablo, anta&ubreve; ol li venos &ccirc;i tien.</l>
  <l n='12'>Kaj
    li sendis, kaj venigis lin. Kaj li estis ru&gcirc;a, kun belaj okuloj
    kaj bonaspekta. Tiam la Eternulo diris: Levi&gcirc;u, sanktoleu lin,
    &ccirc;ar tio estas li.</l>
  <l n='13'>Kaj Samuel prenis la kornon kun la oleo, kaj
    sanktoleis lin inter liaj fratoj. Kaj la spirito de la Eternulo
    ekfavoris Davidon de post tiu tago kaj pluen. Kaj Samuel levi&gcirc;is
    kaj iris en Raman.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la spirito de la Eternulo fori&gcirc;is de Saul, kaj ekturmentis
    lin spirito malbona, sendita de la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Kaj la servantoj
    de Saul diris al li: Jen malbona spirito, sendita de Dio,
    turmentas vin;</l>
  <l n='16'>tial nia sinjoro diru al siaj servantoj, ke ili
    elser&ccirc;u homon, kiu povoscias ludi harpon: kaj kiam atakos vin la
    malbona spirito, sendita de Dio, li ekludos per sia mano, kaj
    tiam fari&gcirc;os al vi bone.</l>
  <l n='17'>Kaj Saul diris al siaj servantoj:
    Elser&ccirc;u al mi homon, kiu bone ludas, kaj venigu lin al mi.</l>
  <l n='18'>Tiam unu el la junuloj respondis kaj diris: &Ccirc;e Ji&scirc;aj la Bet-Le&hcirc;emano 
    mi vidis filon, kiu povoscias ludi, kaj li estas fortulo
    kaj militkapablulo kaj prudenta en siaj paroloj kaj belaspekta,
    kaj la Eternulo estas kun li.</l>
  <l n='19'>Kaj Saul sendis senditojn al
    Ji&scirc;aj, kaj dirigis: Sendu al mi vian filon David, kiu estas &ccirc;e la
    &scirc;afoj.</l>
  <l n='20'>Tiam Ji&scirc;aj prenis azenon, &scirc;ar&gcirc;itan per pano, kaj
    felsakon kun vino, kaj unu kapridon, kaj li sendis tion per sia
    filo David al Saul.</l>
  <l n='21'>Kaj David venis al Saul, kaj ekservis
    anta&ubreve; li; kaj &ccirc;i tiu tre ekamis lin, kaj li fari&gcirc;is lia
    armilportisto.</l>
  <l n='22'>Kaj Saul sendis al Ji&scirc;aj, por diri: Mi petas,
    David restu &ccirc;e mi, &ccirc;ar li pla&ccirc;as al mi.</l>
  <l n='23'>Kaj &ccirc;iufoje, kiam la
    spirito, sendita de Dio, atakis Saulon, David prenadis la harpon
    kaj ludadis per sia mano; tiam al Saul fari&gcirc;adis pli facile kaj
    bone, kaj la malbona spirito fori&gcirc;adis de li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La Fili&scirc;toj kolektis siajn militistarojn por milito, kaj
    kuni&gcirc;is apud So&hcirc;o de Jehuda, kaj stari&gcirc;is tendare inter So&hcirc;o kaj
    Azeka, en Efes-Damim.</l>
  <l n='2'>Kaj Saul kaj la viroj de Izrael
    kolekti&gcirc;is, kaj stari&gcirc;is tendare en la valo de Ela, kaj pretigis
    sin por batalo kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='3'>La Fili&scirc;toj staris sur la
    monto unuflanke, kaj la Izraelidoj staris sur la monto duaflanke,
    kaj la valo estis inter ili.</l>
  <l n='4'>Kaj eliris grandegulo el la
    tendaroj de la Fili&scirc;toj; lia nomo estis Goljat, el Gat; lia
    alteco estis ses ulnoj kaj unu manlar&gcirc;o.</l>
  <l n='5'>Kaj kupra kasko estis
    sur lia kapo, kaj per skvamita kiraso li estis vestita, kaj la
    pezo de la kiraso estis kvin mil sikloj da kupro.</l>
  <l n='6'>Kaj kupraj
    arma&jcirc;etoj estis sur liaj piedoj, kaj kupra &scirc;ildo sur liaj
    &scirc;ultroj.</l>
  <l n='7'>La tenilo de lia lanco estis kiel rultrabo de
    teksisto, kaj la fero de lia lanco havis la pezon de sescent
    sikloj da fero; kaj anta&ubreve; li iris &scirc;ildoportisto.</l>
  <l n='8'>Kaj li
    stari&gcirc;is, kaj ekkriis al la ta&ccirc;mentoj de Izrael, kaj diris al
    ili: Por kio vi eliris batale? &ccirc;u mi ne estas Fili&scirc;to, kaj vi
    sklavoj de Saul? elektu inter vi viron, kaj li malsupreniru al
    mi.</l>
  <l n='9'>Se li povos batali kun mi kaj venkos min, tiam ni estos
    viaj sklavoj; sed se mi lin venkos kaj batos, tiam vi estos niaj
    sklavoj kaj vi servos al ni.</l>
  <l n='10'>Kaj la Fili&scirc;to diris: Mi hontigos
    hodia&ubreve; la ta&ccirc;mentojn de Izrael; donu al mi viron, ke ni amba&ubreve;
    interbatalu.</l>
  <l n='11'>Kiam Saul kaj &ccirc;iuj Izraelidoj a&ubreve;dis la vortojn de
    tiu Fili&scirc;to, ili eksentis teruron kaj tre ektimis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Estis David, filo de tiu Efratano el Bet-Le&hcirc;em de Jehuda, kies
    nomo estis Ji&scirc;aj kaj kiu havis ok filojn; kaj tiu viro en la
    tempo de Saul estis jam maljuna, profunda&gcirc;a inter la viroj.</l>
  <l n='13'>La
    tri plej maljunaj filoj de Ji&scirc;aj iris, sekvante Saulon, en la
    militon; la nomoj de liaj tri filoj, kiuj iris en la militon,
    estis: Eliab, la unuenaskito, kaj la dua post li Abinadab, kaj la
    tria &Scirc;ama.</l>
  <l n='14'>David estis la plej juna; kaj la tri plej maljunaj
    iris post Saul.</l>
  <l n='15'>Sed David venadis al Saul kaj reiradis de li,
    por pa&scirc;ti la &scirc;afojn de sia patro en Bet-Le&hcirc;em.</l>
  <l n='16'>La Fili&scirc;to
    eliradis matene kaj vespere, kaj stari&gcirc;adis dum kvardek tagoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj Ji&scirc;aj diris al sia filo David: Prenu por viaj fratoj &ccirc;i
    tiun efon da rostitaj grajnoj kaj &ccirc;i tiujn dek panojn, kaj kuru
    en la tendaron al viaj fratoj;</l>
  <l n='18'>kaj &ccirc;i tiujn dek froma&gcirc;ojn
    alportu al la milestro, kaj rigardu, kiel fartas viaj fratoj, kaj
    prenu ilian komision.</l>
  <l n='19'>Kaj Saul kaj ili kaj &ccirc;iuj viroj de
    Izrael estis en la valo de Ela, militante kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='20'>Kaj David levi&gcirc;is frue matene, lasis la &scirc;afojn al la gardisto,
    prenis la portota&jcirc;on kaj iris, kiel ordonis al li Ji&scirc;aj, kaj
    venis al la tendaro, kiam la militistaro eliris por sin aran&gcirc;i
    kaj oni trumpetis por batalo.</l>
  <l n='21'>Kaj aran&gcirc;is sin la Izraelidoj
    kaj la Fili&scirc;toj, fronton kontra&ubreve; fronto.</l>
  <l n='22'>David lasis la
    vazojn, kiujn li portis, &ccirc;e la gardisto de ilaroj, kuris al la
    fronto, kaj demandis pri la farto de siaj fratoj.</l>
  <l n='23'>Dum li
    parolis kun ili, jen la grandegulo, Goljat la Fili&scirc;to estis lia
    nomo, el Gat, eliris el la vicoj de la Fili&scirc;toj kaj komencis
    paroli kiel anta&ubreve;e; kaj David tion a&ubreve;dis.</l>
  <l n='24'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj,
    ekvidinte tiun viron, forkuris de li kaj tre timis.</l>
  <l n='25'>Kaj la
    Izraelidoj diris: &Ccirc;u vi vidis tiun viron, kiu tiel sin levas? por
    moki Izraelon li sin levas; kiu lin venkobatos, tiun la re&gcirc;o
    ri&ccirc;igos per granda ri&ccirc;eco, kaj sian filinon li donos al li, kaj
    la domon de lia patro li faros libera en Izrael.</l>
  <l n='26'>Tiam David
    diris al la homoj, kiuj staris apud li: Kio estos farita al la
    homo, kiu venkobatos tiun Fili&scirc;ton kaj deprenos de Izrael la
    malhonoron? &ccirc;ar kiu estas tiu necirkumcidita Fili&scirc;to, ke li mokas
    la militistaron de la vivanta Dio?</l>
  <l n='27'>Kaj la popolo diris al li
    kiel anta&ubreve;e: Tio estos farita al la homo, kiu venkobatos lin.</l>
  <l n='28'>Kiam lia plej maljuna frato Eliab a&ubreve;dis, kiel li parolas kun la
    homoj, ekflamis la kolero de Eliab kontra&ubreve; David, kaj li diris:
    Por kio vi venis? kaj sub kies zorgado vi lasis tiun malgrandan
    &scirc;afaron en la dezerto? mi konas vian arogantecon kaj vian
    malbonan koron; vi venis nur por vidi la batalon.</l>
  <l n='29'>Tiam David
    diris: Kion do mi nun faris? &ccirc;u mi venis sen bezono?</l>
  <l n='30'>Kaj li
    deturnis sin de li al alia flanko, kaj ekparolis kiel anta&ubreve;e; kaj
    la homoj respondis al li kiel la unuan fojon.</l>
  <l n='31'>Kiam oni a&ubreve;dis
    la vortojn, kiujn diris David, oni raportis al Saul, kaj &ccirc;i tiu
    venigis lin.</l>
  <l n='32'>Kaj David diris al Saul: Neniu perdu la kura&gcirc;on
    pro li: via sklavo iros kaj batalos kontra&ubreve; tiu Fili&scirc;to.</l>
  <l n='33'>Sed
    Saul diris al David: Vi ne povas iri kontra&ubreve; tiun Fili&scirc;ton, por
    batali kontra&ubreve; li; &ccirc;ar vi estas knabo, kaj li estas batalisto
    detempe de siaj plej junaj jaroj.</l>
  <l n='34'>Tiam David diris al Saul:
    Via sklavo estis &ccirc;e sia patro pa&scirc;tanto de &scirc;afoj; kaj venadis
    leono a&ubreve; urso kaj forportadis &scirc;afon el la &scirc;afaro;</l>
  <l n='35'>tiam mi
    kuradis post tiu, batadis &gcirc;in, kaj savadis el &gcirc;ia bu&scirc;o; se &gcirc;i
    stari&gcirc;is kontra&ubreve; mi, mi kaptis &gcirc;in je la makzelo, batis kaj
    mortigis &gcirc;in.</l>
  <l n='36'>Kiel la leonon, tiel anka&ubreve; la urson via sklavo
    venkobatis; anka&ubreve; kun &ccirc;i tiu necirkumcidita Fili&scirc;to estos la sama
    afero, kiel kun &ccirc;iu el tiuj, &ccirc;ar li malhonoras la militistaron de
    la vivanta Dio.</l>
  <l n='37'>Kaj David diris: La Eternulo, kiu savis min
    kontra&ubreve; leono kaj kontra&ubreve; urso, savos min kontra&ubreve; &ccirc;i tiu Fili&scirc;to.
    Tiam Saul diris al David: Iru, kaj la Eternulo estu kun vi.</l>
  <l n='38'>Kaj Saul vestis Davidon per siaj vestoj, kaj metis kupran kaskon
    sur lian kapon, kaj vestis lin per kiraso.</l>
  <l n='39'>Kaj David zonis
    lian glavon supre de siaj vestoj, kaj provis iri, &ccirc;ar li ne
    kutimis; sed David diris al Saul: Mi ne povas iri en &ccirc;i tio, &ccirc;ar
    mi ne kutimis. Kaj David demetis tion de si.</l>
  <l n='40'>Kaj li prenis
    sian bastonon en sian manon, kaj elektis al si kvin glatajn
    &scirc;tonojn el la torento, kaj metis ilin en la pa&scirc;tistan vazon, kiun
    li havis, kaj en la saketon, kaj kun la &jcirc;etilo en la mano li iris
    al la Fili&scirc;to.</l>
  <l n='41'>Kaj la Fili&scirc;to eliris kaj komencis alproksimi&gcirc;i
    al David, kaj lia &scirc;ildoportisto iris anta&ubreve; li.</l>
  <l n='42'>Kiam la Fili&scirc;to
    ekrigardis kaj vidis Davidon, li mal&scirc;atis lin, &ccirc;ar li estis
    knabo, ru&gcirc;vanga kaj belaspekta.</l>
  <l n='43'>Kaj la Fili&scirc;to diris al David:
    &Ccirc;u mi estas hundo, ke vi iras al mi kun bastono? Kaj la Fili&scirc;to
    malbenis Davidon per siaj dioj.</l>
  <l n='44'>Kaj la Fili&scirc;to diris al David:
    Venu al mi, por ke mi donu vian karnon al la birdoj de la &ccirc;ielo
    kaj al la bestoj de la kampo.</l>
  <l n='45'>Sed David diris al la Fili&scirc;to:
    Vi iras kontra&ubreve; min kun glavo, lanco, kaj &scirc;ildo; kaj mi iras
    kontra&ubreve; vin en la nomo de la Eternulo Cebaot, la Dio de la
    militistaro de Izrael, kiun vi malhonoris.</l>
  <l n='46'>Hodia&ubreve; la Eternulo
    transdonos vin en mian manon, ke mi venkobatu vin kaj deprenu de
    vi vian kapon, kaj por ke mi donu hodia&ubreve; la kadavrojn de la
    Fili&scirc;taj ta&ccirc;mentoj al la birdoj de la &ccirc;ielo kaj al la bestoj de
    la tero, por ke eksciu la tuta tero, ke Izrael havas Dion.</l>
  <l n='47'>Kaj
    ekscios &ccirc;i tiu tuta komunumo, ke ne per glavo kaj lanco savas la
    Eternulo, &ccirc;ar de la Eternulo dependas la milito, kaj Li
    transdonos vin en niajn manojn.</l>
  <l n='48'>Kaj kiam la Fili&scirc;to levi&gcirc;is
    kaj ekiris, por alproksimi&gcirc;i al David, tiam David rapide ekkuris
    al la fronto kontra&ubreve; la Fili&scirc;ton.</l>
  <l n='49'>Kaj David etendis sian manon
    al la vazo, kaj prenis el tie &scirc;tonon, &jcirc;etis per la &jcirc;etilo kaj
    trafis la Fili&scirc;ton en lian frunton, kaj la &scirc;tono penetris en lian
    frunton, kaj li falis kun la viza&gcirc;o sur la teron.</l>
  <l n='50'>Tiamaniere
    David venkis la Fili&scirc;ton per la &jcirc;etilo kaj per la &scirc;tono, kaj
    batis la Fili&scirc;ton kaj mortigis lin, kvankam glavo ne estis en la
    mano de David.</l>
  <l n='51'>David alkuris, stari&gcirc;is super la Fili&scirc;to,
    prenis lian glavon, elprenis &gcirc;in el la ingo, kaj mortigis lin,
    kaj dehakis per &gcirc;i lian kapon. Kiam la Fili&scirc;toj vidis, ke ilia
    fortegulo mortis, ili forkuris.</l>
  <l n='52'>Tiam levi&gcirc;is la viroj de
    Izrael kaj Jehuda, kaj ekkriis, kaj postkuris la Fili&scirc;tojn &gcirc;is la
    eniro en la valon kaj &gcirc;is la pordego de Ekron. Kaj falis la
    mortigitoj el la Fili&scirc;toj sur la vojo al &Scirc;aaraim, &gcirc;is Gat kaj &gcirc;is
    Ekron.</l>
  <l n='53'>Kaj la Izraelidoj revenis de la kurado post la Fili&scirc;toj
    kaj disrabis ilian tendaron.</l>
  <l n='54'>Kaj David prenis la kapon de la
    Fili&scirc;to, kaj alportis &gcirc;in en Jerusalemon, kaj liajn armilojn li
    metis en sian tendon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='55'>Kiam Saul vidis Davidon, elirantan kontra&ubreve; la Fili&scirc;ton, li
    diris al Abner, la militestro: Kies filo estas &ccirc;i tiu junulo,
    Abner? Kaj Abner respondis: Mi &jcirc;uras per via animo, ho re&gcirc;o, ke
    mi ne scias.</l>
  <l n='56'>Kaj la re&gcirc;o diris: Demandu, kies filo estas &ccirc;i
    tiu junulo.</l>
  <l n='57'>Kiam David revenis post la mortigo de la Fili&scirc;to,
    Abner prenis lin kaj venigis lin anta&ubreve; Saulon, kaj la kapo de la
    Fili&scirc;to estis en lia mano.</l>
  <l n='58'>Kaj Saul diris al li: Kies filo vi
    estas, junulo? Kaj David respondis: Filo de via sklavo Ji&scirc;aj, la
    Bet-Le&hcirc;emano.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam li finis la paroladon kun Saul, la animo de Jonatan
    alligi&gcirc;is al la animo de David, kaj Jonatan ekamis lin kiel sian
    animon.</l>
  <l n='2'>Kaj Saul prenis lin en tiu tago, kaj ne lasis lin reiri
    al la domo de sia patro.</l>
  <l n='3'>Kaj Jonatan faris kun David
    interligon, &ccirc;ar li ekamis lin kiel sian animon.</l>
  <l n='4'>Kaj Jonatan
    deprenis la tunikon, kiu estis sur li, kaj donis &gcirc;in al David,
    anka&ubreve; siajn militajn vestojn, inkluzive sian glavon, sian
    pafarkon, kaj sian zonon.</l>
  <l n='5'>Kaj David iradis &ccirc;ien, kien sendis
    lin Saul, kaj agadis prudente; kaj Saul faris lin estro de la
    militistoj, kaj tio pla&ccirc;is al la tuta popolo kaj anka&ubreve; al la
    servantoj de Saul.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Okazis, ke dum ilia revenado, kiam David revenis post la
    mortigo de la Fili&scirc;to, eliris la virinoj el &ccirc;iuj urboj de Izrael,
    kantante kaj dancante, renkonte al la re&gcirc;o Saul, kun tamburinoj,
    &gcirc;ojkrioj, kaj cimbaloj.</l>
  <l n='7'>Kaj la ludantaj virinoj kantis unuj al
    la aliaj, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>Saul frapis milojn,<lb/>
         Kaj David dekmilojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj tio tre kolerigis Saulon kaj ne pla&ccirc;is al li, kaj li diris:
    Ili donis al David dekmilojn, kaj al mi ili donis milojn; nun
    mankas al li ankora&ubreve; nur la re&gcirc;eco.</l>
  <l n='9'>De tiu tago kaj plue Saul
    malamike rigardadis Davidon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>En la morga&ubreve;a tago okazis, ke la malbona spirito, sendita de
    Dio, atakis Saulon, kaj li furiozis en sia domo, kaj David ludis
    per sia mano, kiel &ccirc;iutage, kaj en la mano de Saul estis lanco.</l>
  <l n='11'>Kaj Saul &jcirc;etis la lancon, kaj pensis: Mi alpikos Davidon al la
    muro. Sed David forturnis sin de li du fojojn.</l>
  <l n='12'>Tiam Saul
    ektimis Davidon, &ccirc;ar la Eternulo estis kun li, kaj de Saul Li Sin
    forturnis.</l>
  <l n='13'>Kaj Saul forigis lin de si kaj faris lin milestro,
    kaj li iradis kaj venadis anta&ubreve; la popolo.</l>
  <l n='14'>Kaj David estis
    prudenta en &ccirc;iuj siaj agoj, kaj la Eternulo estis kun li.</l>
  <l n='15'>Kaj
    Saul vidis, ke li agas tre prudente, kaj li timis lin.</l>
  <l n='16'>Sed la
    tuta Izrael kaj Jehuda amis Davidon pro tio, kiamaniere li iradis
    kaj venadis anta&ubreve; ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj Saul diris al David: Jen estas mia plia&gcirc;a filino Merab, mi
    donos &scirc;in al vi kiel edzinon; nur estu al mi kura&gcirc;a kaj konduku
    la militojn de la Eternulo. &Ccirc;ar Saul pensis: Mia mano lin ne
    tu&scirc;u, sed li pereu de la manoj de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='18'>Sed David diris
    al Saul: Kiu mi estas, kaj kia estas la vivo de la familio de mia
    patro en Izrael, ke mi fari&gcirc;u bofilo de la re&gcirc;o?</l>
  <l n='19'>Tamen, kiam
    venis la tempo, ke Merab, la filino de Saul, estu donata al
    David, &scirc;i estis fordonita kiel edzino al Adriel, la Me&hcirc;olatano.</l>
  <l n='20'>Dume Mi&hcirc;al, filino de Saul, ekamis Davidon, kaj oni diris tion
    al Saul, kaj la afero pla&ccirc;is al li.</l>
  <l n='21'>Kaj Saul pensis: Mi donos
    &scirc;in al li, por ke &scirc;i fari&gcirc;u por li falilo, kaj por ke trafu lin
    la manoj de la Fili&scirc;toj. Kaj Saul diris al David: Per la dua
    filino fari&gcirc;u nun mia bofilo.</l>
  <l n='22'>Kaj Saul ordonis al siaj
    servantoj: Parolu al David sekrete, kaj diru: Jen la re&gcirc;o vin
    favoras, kaj &ccirc;iuj liaj servantoj vin amas; boparenci&gcirc;u do nun kun
    la re&gcirc;o.</l>
  <l n='23'>Kaj la servantoj de Saul diris tiujn vortojn al
    David; sed David diris: &Ccirc;u vi opinias, ke estas afero facila
    boparenci&gcirc;i kun la re&gcirc;o? mi estas ja homo malri&ccirc;a kaj ne
    eminenta.</l>
  <l n='24'>Kaj la servantoj de Saul raportis al li, dirante:
    Tiajn vortojn diris David.</l>
  <l n='25'>Tiam Saul diris: Tiamaniere diru al
    David: La re&gcirc;o ne deziras alian edzi&gcirc;an donacon krom cent
    prepucioj de Fili&scirc;toj, por ven&gcirc;i al la malamikoj de la re&gcirc;o. Kaj
    Saul esperis faligi Davidon per la manoj de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='26'>Kaj
    liaj servantoj diris al David tiujn vortojn, kaj al David pla&ccirc;is
    la afero, ke li boparenci&gcirc;os kun la re&gcirc;o. Kaj anta&ubreve; ol venis la
    destinita tempo,</l>
  <l n='27'>David levi&gcirc;is kaj iris kun siaj viroj kaj
    mortigis el la Fili&scirc;toj ducent virojn, kaj David alportis iliajn
    prepuciojn en plena nombro al la re&gcirc;o, por boparenci&gcirc;i kun la
    re&gcirc;o. Kaj Saul donis al li sian filinon Mi&hcirc;al kiel edzinon.</l>
  <l n='28'>Kaj Saul vidis kaj komprenis, ke la Eternulo estas kun David, kaj
    ke Mi&hcirc;al, la filino de Saul, lin amas.</l>
  <l n='29'>Tiam Saul ankora&ubreve; pli
    ektimis Davidon, kaj Saul fari&gcirc;is malamiko de David por &ccirc;iam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>La estroj de la Fili&scirc;toj eliradis, kaj &ccirc;iufoje, kiam ili
    eliris, David agis pli prudente ol &ccirc;iuj servantoj de Saul, kaj
    lia nomo fari&gcirc;is tre glora.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Saul diris al sia filo Jonatan kaj al &ccirc;iuj siaj servantoj, ke
    ili mortigu Davidon.</l>
  <l n='2'>Sed Jonatan, filo de Saul, tre amis
    Davidon. Kaj Jonatan sciigis al David, dirante: Mia patro Saul
    intencas mortigi vin; tial gardu vin, mi petas, morga&ubreve; matene:
    iru en sekretan lokon kaj ka&scirc;u vin.</l>
  <l n='3'>Kaj mi eliros kaj stari&gcirc;os
    apud mia patro sur tiu kampo, kie vi estos, kaj mi parolos pri vi
    al mia patro; kaj kiam mi vidos, kiel la afero staras, mi diros
    al vi.</l>
  <l n='4'>Kaj Jonatan parolis pri David bonon al sia patro Saul,
    kaj diris al li: La re&gcirc;o ne peku kontra&ubreve; sia sklavo David, &ccirc;ar li
    ne pekis kontra&ubreve; vi kaj &ccirc;ar liaj agoj estas tre bonaj por vi;</l>
  <l n='5'>li riskis sian vivon kaj mortigis la Fili&scirc;ton, kaj la Eternulo
    faris grandan savon al la tuta Izrael; vi tion vidis, kaj vi
    &gcirc;ojis; kial do vi volas peki kontra&ubreve; senkulpa sango kaj mortigi
    Davidon senka&ubreve;ze?</l>
  <l n='6'>Kaj Saul a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de Jonatan, kaj
    Saul &jcirc;uris: Mi &jcirc;uras per la Eternulo, li ne mortos.</l>
  <l n='7'>Tiam
    Jonatan alvokis Davidon, kaj Jonatan rakontis al li &ccirc;ion &ccirc;i tion;
    kaj Jonatan alkondukis Davidon al Saul, ke li estu anta&ubreve; &ccirc;i tiu
    kiel anta&ubreve;e.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Komenci&gcirc;is denove milito; kaj David eliris kaj batalis kontra&ubreve;
    la Fili&scirc;toj, kaj frapis ilin per granda frapo, kaj ili forkuris
    de li.</l>
  <l n='9'>Sed la malbona spirito, sendita de la Eternulo, denove
    venis sur Saulon, kiam li sidis en sia domo kaj lia lanco estis
    en lia mano kaj David ludis per la mano.</l>
  <l n='10'>Kaj Saul intencis
    alpiki per la lanco Davidon al la muro; sed David forsaltis de
    Saul, kaj la lanco enpiki&gcirc;is en la muron, kaj David forkuris kaj
    savi&gcirc;is en tiu nokto.</l>
  <l n='11'>Tiam Saul sendis senditojn al la domo de
    David, por fari gardon kontra&ubreve; li kaj mortigi lin matene. Sed al
    David diris lia edzino Mi&hcirc;al jene: Se vi ne savos vian animon en
    &ccirc;i tiu nokto, vi morga&ubreve; estos mortigita.</l>
  <l n='12'>Kaj Mi&hcirc;al
    malsuprenigis Davidon per la fenestro, kaj li foriris, forkuris,
    kaj savi&gcirc;is.</l>
  <l n='13'>Poste Mi&hcirc;al prenis doman dion, metis &gcirc;in sur la
    liton, &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;ian kapon &scirc;i metis tapi&scirc;on el kapra felo, kaj
    kovris &gcirc;in per vesto.</l>
  <l n='14'>Kiam Saul sendis senditojn, por preni
    Davidon, &scirc;i diris: Li estas malsana.</l>
  <l n='15'>Saul sendis la senditojn,
    ke ili rigardu Davidon, kaj li diris al ili: Alportu lin al mi
    kun la lito, por ke oni mortigu lin.</l>
  <l n='16'>La senditoj venis, kaj
    vidis, ke sur la lito estas doma dio kaj &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;ia kapo estas
    tapi&scirc;o el kapra felo.</l>
  <l n='17'>Kaj Saul diris al Mi&hcirc;al: Kial vi tiel
    trompis min kaj foririgis mian malamikon, ke li savi&gcirc;u? Kaj Mi&hcirc;al
    diris al Saul: Li diris al mi: Foririgu min, &ccirc;ar alie mi vin
    mortigos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Dume David forkuris kaj savi&gcirc;is, kaj venis al Samuel en Raman,
    kaj rakontis al li &ccirc;ion, kion faris al li Saul. Kaj li kaj Samuel
    iris kaj restis en Najot.</l>
  <l n='19'>Kaj oni raportis al Saul, dirante:
    Jen David estas nun en Najot, en la regiono de Rama.</l>
  <l n='20'>Tiam Saul
    sendis senditojn, por preni Davidon. Sed ili ekvidis aron da
    profetoj, kiuj estis profetantaj, kaj Samuelon, kiu staris super
    ili; kaj venis sur la senditojn de Saul la spirito de Dio, kaj
    ili anka&ubreve; ekprofetis.</l>
  <l n='21'>Kiam oni tion raportis al Saul, li
    sendis aliajn senditojn; sed anka&ubreve; ili ekprofetis. Kaj Saul plue
    sendis triajn senditojn, sed anka&ubreve; ili ekprofetis.</l>
  <l n='22'>Tiam li mem
    iris en Raman, kaj venis al la granda puto, kiu estas en Se&hcirc;u,
    kaj demandis: Kie estas Samuel kaj David? Kaj oni respondis: En
    Najot, en la regiono de Rama.</l>
  <l n='23'>Kaj li iris tien, en Najoton en
    la Rama regiono; sed tiam anka&ubreve; sur lin venis la spirito de Dio,
    kaj li iris &ccirc;iam profetante, &gcirc;is li venis en Najoton en la Rama
    regiono.</l>
  <l n='24'>Kaj li anka&ubreve; demetis siajn vestojn, kaj li anka&ubreve;
    profetis anta&ubreve; Samuel, kaj li ku&scirc;is senveste dum tiu tuta tago
    kaj dum la tuta nokto. Tial oni diras: &Ccirc;u anka&ubreve; Saul estas inter
    la profetoj?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed David forkuris el Najot en la Rama regiono, kaj venis, kaj
    diris al Jonatan: Kion mi faris? kio estas mia krimo? kaj kio
    estas mia peko anta&ubreve; via patro, ke li volas forpreni mian animon?</l>
  <l n='2'>Sed tiu diris al li: Tio certe ne fari&gcirc;os, vi ne mortos; mia
    patro faras nenian aferon grandan a&ubreve; malgrandan, ne sciigante
    tion al mi; kial do mia patro ka&scirc;us anta&ubreve; mi &ccirc;i tiun aferon? tio
    ne fari&gcirc;os.</l>
  <l n='3'>Tiam David plue &jcirc;uris kaj diris: Via patro scias
    bone, ke vi favoras min, tial li diris al si: Jonatan ne devas
    scii &ccirc;i tion, por ke li ne aflikti&gcirc;u; vere, kiel vivas la
    Eternulo kaj kiel vivas via animo, inter mi kaj la morto estas
    nur unu pa&scirc;o.</l>
  <l n='4'>Kaj Jonatan diris al David: Kion ajn via animo
    diros, tion mi faros por vi.</l>
  <l n='5'>Tiam David diris al Jonatan: Jen
    morga&ubreve; estos monatkomenco, kaj mi devas sidi kun la re&gcirc;o &ccirc;e la
    tagman&gcirc;o; permesu, ke mi foriru kaj ka&scirc;u min sur la kampo &gcirc;is
    vespero de la tria tago.</l>
  <l n='6'>Se via patro demandos pri mi, tiam
    diru: David forte petis min, ke li kuru al sia urbo Bet-Le&hcirc;em,
    &ccirc;ar tie estas &ccirc;iujara oferado de la tuta familio.</l>
  <l n='7'>Se li diros:
    Bone, tiam estos paco al via sklavo; sed se li ekkoleros, tiam
    sciu, ke malbono jam estas decidita de li.</l>
  <l n='8'>Faru do favorkora&jcirc;on
    al via sklavo, &ccirc;ar vi akceptis vian sklavon kun vi en interligon
    anta&ubreve; la Eternulo; kaj se mi havas sur mi ian kulpon, tiam
    mortigu min vi; sed por kio vi venigus min al via patro?</l>
  <l n='9'>Sed
    Jonatan diris: Neniam tio fari&gcirc;u al vi, ke mi scius, ke mia patro
    decidis malbonon kontra&ubreve; vi, kaj mi ne sciigus tion al vi.</l>
  <l n='10'>Kaj
    David diris al Jonatan: Kiu diros al mi, se via patro donos al vi
    respondon kruelan?</l>
  <l n='11'>Jonatan diris al David: Venu, ni eliros sur
    la kampon. Kaj amba&ubreve; eliris sur la kampon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tiam Jonatan diris al David: La Eternulo, Dio de Izrael, se mi
    esploros mian patron &gcirc;is postmorga&ubreve;, kaj konvinki&gcirc;os, ke li estas
    favora al David, kaj se mi tiam ne sendos al vi kaj ne malka&scirc;os
    al viaj oreloj &dash;</l>
  <l n='13'>tiam la Eternulo punu kaj repunu Jonatanon.
    Sed se al mia patro pla&ccirc;os io malbona kontra&ubreve; vi, tion mi anka&ubreve;
    malka&scirc;os al viaj oreloj, kaj mi forliberigos vin, ke vi iru en
    paco; kaj la Eternulo estu kun vi, kiel Li estis kun mia patro.</l>
  <l n='14'>Kaj se mi ankora&ubreve; vivos, &ccirc;u vi ne agos kun mi favorkore, ke mi
    ne mortu?</l>
  <l n='15'>Kaj vian favorkorecon ne fortiru de mia domo eterne,
    e&ccirc; ne tiam, kiam la Eternulo ekstermos &ccirc;iujn malamikojn de David
    de sur la tero.</l>
  <l n='16'>Tiamaniere faris Jonatan interligon kun la
    domo de David, se la Eternulo punos la malamikojn de David.</l>
  <l n='17'>Kaj Jonatan plue &jcirc;uris al David pri sia amo al li, &ccirc;ar li amis
    lin kiel sian animon.</l>
  <l n='18'>Kaj Jonatan diris al li: Morga&ubreve; estos
    komenco de monato, kaj oni demandos pri vi, &ccirc;ar oni rimarkos vian
    sidlokon.</l>
  <l n='19'>En la tria tago rapidu kaj venu al la loko, kie vi
    ka&scirc;is vin dum la labora tago, kaj vi sidos apud la &scirc;tono Ezel.</l>
  <l n='20'>Kaj mi pafos preter &gcirc;in tri sagojn, kvaza&ubreve; pafante al celo.</l>
  <l n='21'>Kaj poste mi sendos junulon, dirante: Iru, trovu la sagojn. Se mi
    diros al la junulo: Jen la sagoj estas anta&ubreve; vi, prenu ilin kaj
    venu &dash; tiam estas paco al vi kaj nenio minacas, kiel vivas la
    Eternulo.</l>
  <l n='22'>Sed se mi tiel diros al la junulo: Jen la sagoj
    estas post vi malproksime &dash; tiam foriru, &ccirc;ar la Eternulo vin
    forsendas.</l>
  <l n='23'>Kaj koncerne tion, kion parolis inter ni mi kaj vi,
    la Eternulo estu inter mi kaj vi por &ccirc;iam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Tiam David ka&scirc;is sin sur la kampo. Kaj kiam estis la
    monatkomenco, la re&gcirc;o sidi&gcirc;is al tagman&gcirc;o;</l>
  <l n='25'>kaj kiam la re&gcirc;o
    sidi&gcirc;is sur sia loko, kiel &ccirc;iufoje, sur la sidloko apud la muro,
    Jonatan levi&gcirc;is, kaj Abner sidi&gcirc;is apud Saul, kaj la loko de
    David restis neokupita.</l>
  <l n='26'>Sed Saul diris nenion en tiu tago, &ccirc;ar
    li pensis: Io okazis al li, ver&scirc;ajne li estas malpura, li ne
    puri&gcirc;is.</l>
  <l n='27'>Estis la dua tago de la monatkomenco, kaj la loko de
    David restis neokupita. Tiam Saul diris al sia filo Jonatan: Kial
    la filo de Ji&scirc;aj ne venis hiera&ubreve; nek hodia&ubreve; al la tagman&gcirc;o?</l>
  <l n='28'>Kaj Jonatan respondis al Saul: David forte petis min, ke li iru
    Bet-Le&hcirc;emon,</l>
  <l n='29'>kaj li diris: Forliberigu min, &ccirc;ar ni havas en la
    urbo familian oferadon, kaj mia frato ordonis al mi esti tie;
    tial nun, se vi estas favora al mi, permesu, ke mi rapidu tien
    kaj ke mi vidu miajn fratojn. Tial li ne venis al la tablo de la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='30'>Tiam ekflamis la kolero de Saul kontra&ubreve; Jonatan, kaj li
    diris al li: Ho, filo de obstina virino! &ccirc;u mi ne scias, ke vi
    elektis al vi la filon de Ji&scirc;aj, por via malhonoro kaj por la
    malhonoro de via patrino?</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar tiel longe, kiel la filo de
    Ji&scirc;aj vivos sur la tero, ne fortiki&gcirc;os vi nek via regno. Nun
    sendu, kaj venigu lin al mi, &ccirc;ar li meritas la morton.</l>
  <l n='32'>Sed
    Jonatan respondis al sia patro Saul kaj diris al li: Pro kio oni
    mortigu lin? kion li faris?</l>
  <l n='33'>Tiam Saul &jcirc;etis sur lin la lancon,
    por frapi lin. Tiam Jonatan komprenis, ke &ccirc;e lia patro &gcirc;i estas
    afero decidita, mortigi Davidon.</l>
  <l n='34'>Kaj Jonatan en forta kolero
    levis sin de &ccirc;e la tablo; kaj li nenion man&gcirc;is en tiu dua tago de
    la monatkomenco; &ccirc;ar li mal&gcirc;ojis pro David, ke lia patro tiel
    insultis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>En la sekvanta mateno Jonatan eliris sur la kampon en la tempo
    interkonsentita kun David, kaj malgranda knabo estis kun li.</l>
  <l n='36'>Kaj li diris al sia knabo: Kuru, trovu la sagojn, kiujn mi pafas.
    La knabo kuris, kaj li paf&jcirc;etis la sagon malproksime trans lin.</l>
  <l n='37'>Kiam la knabo venis al la loko, kien Jonatan paf&jcirc;etis la
    sagon, Jonatan ekkriis al la junulo, dirante: La sago ku&scirc;as ja
    post vi malproksime.</l>
  <l n='38'>Kaj Jonatan kriis al la knabo: Tuj,
    rapidu, ne staru. Kaj la knabo de Jonatan kolektis la sagojn kaj
    venis al sia sinjoro.</l>
  <l n='39'>Kaj la knabo nenion sciis; nur Jonatan
    kaj David sciis la aferon.</l>
  <l n='40'>Jonatan fordonis siajn armilojn al
    la knabo, kiu estis &ccirc;e li, kaj diris al li: Iru, portu en la
    urbon.</l>
  <l n='41'>Kiam la knabo foriris, David levi&gcirc;is de la suda flanko,
    &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere, kaj salutis tri fojojn; kaj ili kisis sin
    reciproke, kaj ploris amba&ubreve; kune, sed David pli.</l>
  <l n='42'>Kaj Jonatan
    diris al David: Iru en paco, kiel ni &jcirc;uris amba&ubreve; per la nomo de
    la Eternulo, dirante: La Eternulo estu inter mi kaj vi, inter mia
    idaro kaj via idaro eterne. Kaj li levi&gcirc;is kaj foriris, kaj
    Jonatan venis en la urbon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj David venis en Nobon al la pastro A&hcirc;imele&hcirc;, kaj A&hcirc;imele&hcirc;
    time eliris renkonte al David, kaj diris al li: Kial vi estas
    sola kaj neniu estas kun vi?</l>
  <l n='2'>Kaj David respondis al la pastro
    A&hcirc;imele&hcirc;: La re&gcirc;o ion komisiis al mi, kaj diris al mi: Neniu ion
    sciu pri la afero, por kiu mi sendas vin kaj kiun mi komisiis al
    vi; tial por miaj junuloj mi destinis lokon tian kaj tian.</l>
  <l n='3'>Nun
    kion vi havas sub la mano? donu en mian manon kvin panojn, a&ubreve;
    tion, kio trovi&gcirc;os.</l>
  <l n='4'>Kaj la pastro respondis al David kaj diris:
    Simplan panon mi ne havas sub mia mano, estas nur pano sankta, se
    la junuloj nur detenis sin de virinoj.</l>
  <l n='5'>Tiam David respondis al
    la pastro kaj diris al li: Virinoj estas for de ni de hiera&ubreve; kaj
    anta&ubreve;hiera&ubreve;, de la momento, kiam mi eliris, kaj la apartena&jcirc;oj de
    la junuloj estas sanktaj; se la vojo estas malsankta, &gcirc;i ankora&ubreve;
    hodia&ubreve; sankti&gcirc;os per la apartena&jcirc;oj.</l>
  <l n='6'>Tiam la pastro donis al li
    la sankta&jcirc;on, &ccirc;ar ne estis tie pano krom la panoj de propono,
    kiuj estis forprenitaj de anta&ubreve; la Eternulo, por meti varman
    panon post la formeto de tiuj.</l>
  <l n='7'>Tie unu el la servantoj de Saul
    estis en&scirc;losita en tiu tago anta&ubreve; la Eternulo; lia nomo estis
    Doeg la Edomido, la &ccirc;efa el la pa&scirc;tistoj de Saul.</l>
  <l n='8'>Kaj David
    diris al A&hcirc;imele&hcirc;: &Ccirc;u vi ne havas sub via mano lancon a&ubreve; glavon?
    &ccirc;ar nek mian glavon, nek miajn aliajn batalilojn mi prenis kun
    mi, &ccirc;ar la afero de la re&gcirc;o estis ur&gcirc;a.</l>
  <l n='9'>Tiam la pastro diris:
    La glavo de Goljat, la Fili&scirc;to, kiun vi mortigis en la valo de
    Ela, jen &gcirc;i estas, envolvita en vesto, malanta&ubreve; la efodo. Se vi
    volas preni &gcirc;in al vi, prenu, &ccirc;ar ne havi&gcirc;as alia krom &ccirc;i tiu.
    Kaj David diris: Ne ekzistas simila al &gcirc;i, donu &gcirc;in al mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj David levi&gcirc;is kaj forkuris en tiu tago de Saul, kaj venis
    al A&hcirc;i&scirc;, re&gcirc;o de Gat.</l>
  <l n='11'>Kaj la servantoj de A&hcirc;i&scirc; diris al li:
    Tio estas ja David, re&gcirc;o de la lando! pri li oni ja kantis,
    dancante, kaj dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='11'>Saul frapis milojn,<lb/>
         Kaj David dekmilojn!<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>David metis tiujn vortojn en sian koron, kaj tre ektimis
    A&hcirc;i&scirc;on, la re&gcirc;on de Gat.</l>
  <l n='13'>Tial li &scirc;an&gcirc;is sian aspekton anta&ubreve;
    iliaj okuloj, furiozis inter iliaj manoj, desegnis sur la pordoj
    de la pordego, kaj fluigis salivon sur sian barbon.</l>
  <l n='14'>Tiam A&hcirc;i&scirc;
    diris al siaj servantoj: Vi vidas ja, ke &ccirc;i tiu homo estas
    freneza; kial do vi venigis lin al mi?</l>
  <l n='15'>&Ccirc;u mankas al mi
    frenezuloj, ke vi alkondukis &ccirc;i tiun, ke li faru freneza&jcirc;ojn
    anta&ubreve; mi? &ccirc;u tia povas eniri en mian domon?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj David foriris de tie, kaj savi&gcirc;is en la kaverno Adulam.
    Kiam tion a&ubreve;dis liaj fratoj kaj la tuta domo de lia patro, ili
    venis al li tien.</l>
  <l n='2'>Kaj kolekti&gcirc;is al li &ccirc;iuj viroj premataj,
    &scirc;ulduloj, afliktitoj, kaj li fari&gcirc;is ilia estro; ili estis kun li
    &ccirc;irka&ubreve; kvarcent viroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj de tie David iris en Micpen de Moab, kaj li diris al la
    re&gcirc;o de Moab: Permesu al mia patro kaj al mia patrino resti &ccirc;e
    vi, &gcirc;is mi ekscios, kion faros al mi Dio.</l>
  <l n='4'>Kaj li alkondukis
    ilin al la re&gcirc;o de Moab, kaj ili restis &ccirc;e li la tutan tempon,
    kiun David estis en la fortika&jcirc;o.</l>
  <l n='5'>Sed la profeto Gad diris al
    David: Ne restu en la fortika&jcirc;o; iru kaj venu en la landon de
    Jehuda. Kaj David iris kaj venis en la arbaron &Hcirc;eret.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Saul a&ubreve;dis, ke aperis David kaj la viroj, kiuj estis kun li.
    Saul tiam sidis en Gibea sub la tamarisko sur la alta&jcirc;o, kaj lia
    lanco estis en lia mano, kaj &ccirc;iuj liaj servantoj staris apud li.</l>
  <l n='7'>Kaj Saul diris al siaj servantoj, kiuj staris apud li:
    A&ubreve;skultu, idoj de Benjamen: &ccirc;u al &ccirc;iuj el vi la filo de Ji&scirc;aj
    donos kampojn kaj vinber&gcirc;ardenojn? &ccirc;u vin &ccirc;iujn li faros
    milestroj kaj centestroj?</l>
  <l n='8'>&ccirc;ar vi &ccirc;iuj faris konspiron kontra&ubreve;
    mi, kaj neniu sciigis al miaj oreloj, ke mia filo faris
    interligon kun la filo de Ji&scirc;aj, kaj neniu el vi kompatas min kaj
    sciigis al miaj oreloj, ke mia filo instigis mian sklavon kontra&ubreve;
    mi, por fari insidon, kiel nun.</l>
  <l n='9'>Tiam respondis Doeg la Edomido,
    kiu staris kun la servantoj de Saul, kaj li diris: Mi vidis, ke
    la filo de Ji&scirc;aj venis en Nobon al A&hcirc;imele&hcirc;, filo de A&hcirc;itub.</l>
  <l n='10'>Kaj &ccirc;i tiu demandis pri li la Eternulon, kaj donis al li
    man&gcirc;a&jcirc;on, kaj anka&ubreve; la glavon de la Fili&scirc;to Goljat li donis al
    li.</l>
  <l n='11'>Tiam la re&gcirc;o sendis voki la pastron A&hcirc;imele&hcirc;, filo de
    A&hcirc;itub, kaj la tutan domon de lia patro, la pastrojn, kiuj estis
    en Nob, kaj ili &ccirc;iuj venis al la re&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Kaj Saul diris:
    A&ubreve;skultu, filo de A&hcirc;itub! Kaj &ccirc;i tiu respondis: Jen mi estas, mia
    sinjoro.</l>
  <l n='13'>Kaj Saul diris al li: Kial vi faris konspiron kontra&ubreve;
    mi, vi kaj la filo de Ji&scirc;aj, kiam vi donis al li panon kaj
    glavon, kaj demandis pri li Dion, por ke li levi&gcirc;u kontra&ubreve; mi
    inside, kiel nun?</l>
  <l n='14'>Kaj A&hcirc;imele&hcirc; respondis al la re&gcirc;o kaj diris:
    Kiu do el &ccirc;iuj viaj servantoj estas tiel fidela, kiel David, kiu
    estas bofilo de la re&gcirc;o kaj fervore vin obeas kaj estas estimata
    en via domo?</l>
  <l n='15'>&ccirc;u hodia&ubreve; mi komencis demandi pri li Dion? neniel
    mi tion farus! la re&gcirc;o ne kulpigu pri tio sian sklavon, nek la
    tutan domon de mia patro; &ccirc;ar via sklavo sciis pri &ccirc;io &ccirc;i tio
    nenion malgrandan nek grandan.</l>
  <l n='16'>Sed la re&gcirc;o diris: Vi devas
    morti, A&hcirc;imele&hcirc;, vi kaj la tuta domo de via patro.</l>
  <l n='17'>Kaj la re&gcirc;o
    diris al la kuristoj, kiuj staris apud li: Turnu vin kaj mortigu
    la pastrojn de la Eternulo, &ccirc;ar ili estas en interkonsento kun
    David; ili sciis, ke li estas forkurinto, kaj tamen ili ne
    raportis al mi. Sed la servantoj de la re&gcirc;o ne volis levi siajn
    manojn, por frapi la pastrojn de la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Tiam la re&gcirc;o
    diris al Doeg: Turnu vin vi kaj frapu la pastrojn. Kaj Doeg la
    Edomido sin turnis kaj frapis la pastrojn, kaj mortigis en tiu
    tago okdek kvin virojn, kiuj portis linajn efodojn.</l>
  <l n='19'>Kaj Nobon,
    la urbon de la pastroj, li frapis per la akra&jcirc;o de la glavo, la
    virojn kaj virinojn, infanojn kaj su&ccirc;infanojn, bovojn kaj azenojn
    kaj &scirc;afojn, &ccirc;ion per la akra&jcirc;o de la glavo.</l>
  <l n='20'>Sed forsavi&gcirc;is unu
    filo de A&hcirc;imele&hcirc;, filo de A&hcirc;itub; lia nomo estis Ebjatar; li
    forkuris al David.</l>
  <l n='21'>Kaj Ebjatar rakontis al David, ke Saul
    mortigis la pastrojn de la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Tiam David diris al
    Ebjatar: Mi sciis en tiu tago, kiam tie estis Doeg la Edomido, ke
    li certe raportos al Saul; mi estas kulpa pri &ccirc;iuj animoj de via
    patrodomo.</l>
  <l n='23'>Restu &ccirc;e mi, ne timu; &ccirc;ar kiu ser&ccirc;os mian animon,
    tiu ser&ccirc;os anka&ubreve; vian animon; sed vi estos gardata &ccirc;e mi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Oni raportis al David la sciigon: Jen la Fili&scirc;toj militas
    kontra&ubreve; Keila kaj prirabas la dra&scirc;ejojn.</l>
  <l n='2'>Tiam David demandis la
    Eternulon, dirante: &Ccirc;u mi iru kaj frapu tiujn Fili&scirc;tojn? Kaj la
    Eternulo diris al David: Iru kaj frapu la Fili&scirc;tojn, kaj savu
    Keilan.</l>
  <l n='3'>Sed la viroj de David diris al li: Jen &ccirc;i tie en Judujo
    ni timas; kiel do estos, kiam ni iros al Keila, al la ta&ccirc;mentoj
    de la Fili&scirc;toj?</l>
  <l n='4'>Tiam David denove demandis la Eternulon, kaj la
    Eternulo respondis al li, dirante: Levi&gcirc;u, iru al Keila, &ccirc;ar Mi
    transdonos la Fili&scirc;tojn en viajn manojn.</l>
  <l n='5'>Kaj David kun siaj
    viroj iris al Keila kaj batalis kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj kaj forpelis
    iliajn brutojn kaj frapis ilin per granda frapo; tiamaniere David
    savis la lo&gcirc;antojn de Keila.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kiam Ebjatar, filo de A&hcirc;imele&hcirc;, forkuris al David en Keilan, li
    kunportis kun si efodon.</l>
  <l n='7'>Oni raportis al Saul, ke David venis
    en Keilan. Tiam Saul diris: Dio transdonis lin en mian manon, &ccirc;ar
    li estas en&scirc;losita, enirinte en urbon, kiu havas pordojn kaj
    riglilojn.</l>
  <l n='8'>Kaj Saul kunvokigis la tutan popolon por milito, por
    iri al Keila, por sie&gcirc;i Davidon kaj liajn virojn.</l>
  <l n='9'>Kiam David
    eksciis, ke Saul intencas malbonon kontra&ubreve; li, li diris al la
    pastro Ebjatar: Donu la efodon.</l>
  <l n='10'>Kaj David diris: Ho Eternulo,
    Dio de Izrael, Via sklavo a&ubreve;dis, ke Saul intencas veni al Keila,
    por pereigi la urbon pro mi.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;u transdonos min la lo&gcirc;antoj de
    Keila en lian manon? &ccirc;u venos &ccirc;i tien Saul, kiel a&ubreve;dis Via
    sklavo? Ho Eternulo, Dio de Izrael, diru tion al Via sklavo! Kaj
    la Eternulo diris: Li venos.</l>
  <l n='12'>Kaj David diris: &Ccirc;u la lo&gcirc;antoj
    de Keila transdonos min kaj miajn homojn en la manon de Saul? Kaj
    la Eternulo diris: Ili transdonos.</l>
  <l n='13'>Tiam levi&gcirc;is David kun siaj
    viroj, &ccirc;irka&ubreve; sescent homoj, kaj eliris el Keila, kaj iris, kien
    ili povis iri. Kaj al Saul oni raportis, ke David fori&gcirc;is el
    Keila, kaj tial li decidis ne eliri.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Sed David restis en la dezerto en nealirebla loko, kaj li
    restis sur la monto en la dezerto Zif. Saul &ccirc;iam ser&ccirc;is lin, sed
    Dio ne transdonis lin en lian manon.</l>
  <l n='15'>David vidis, ke Saul
    eliris, por ser&ccirc;i lian animon; kaj David estis en la dezerto Zif,
    inter arbeta&jcirc;oj.</l>
  <l n='16'>Kaj levi&gcirc;is Jonatan, filo de Saul, kaj iris
    al David en la arbeta&jcirc;ojn, kaj kura&gcirc;igis lin per la nomo de Dio,</l>
  <l n='17'>kaj diris al li: Ne timu, &ccirc;ar ne atingos vin la mano de mia
    patro Saul; kaj vi re&gcirc;os super Izrael, kaj mi estos la dua post
    vi, kaj e&ccirc; mia patro Saul tion bone scias.</l>
  <l n='18'>Kaj ili amba&ubreve; faris
    interligon anta&ubreve; la Eternulo; kaj David restis en la arbeta&jcirc;aro,
    kaj Jonatan iris al sia domo.</l>
  <l n='19'>Dume Zifanoj venis al Saul en
    Gibean, kaj diris: David sin ka&scirc;as &ccirc;e ni en nealirebla loko,
    inter arbeta&jcirc;oj, sur la monteto &Hcirc;a&hcirc;ila, kiu estas sude de la
    dezerto;</l>
  <l n='20'>kaj nun la&ubreve; la tuta deziro de via koro, ho re&gcirc;o, iru
    tien, kaj ni transdonos lin en la manon de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='21'>Kaj Saul
    diris: La Eternulo benu vin pro tio, ke vi kompatis min.</l>
  <l n='22'>Iru,
    mi petas, informi&gcirc;u ankora&ubreve;, kaj ekkonu kaj rigardu lian lokon,
    kie pa&scirc;as lia piedo, kaj kiu lin tie vidis; &ccirc;ar oni diris al mi,
    ke li estas tre ruza.</l>
  <l n='23'>Kaj rigardu kaj eksciu &ccirc;iujn ka&scirc;ejojn,
    kie li sin ka&scirc;as, kaj revenu al mi kun certeco, kaj tiam mi iros
    kun vi. Se li trovi&gcirc;as en la lando, mi ser&ccirc;os lin en &ccirc;iuj milejoj
    de Jehuda.</l>
  <l n='24'>Ili levi&gcirc;is kaj iris en Zifon anta&ubreve; Saul. Sed David
    kaj liaj homoj estis en la dezerto Maon, sur la ebena&jcirc;o sude de
    la dezerto.</l>
  <l n='25'>Kiam Saul kun siaj homoj iris, por ser&ccirc;i, oni
    sciigis Davidon, kaj li malsupreniris al la roko kaj restis en la
    dezerto Maon. Kaj kiam Saul a&ubreve;dis tion, li postkuris Davidon en
    la dezerto Maon.</l>
  <l n='26'>Saul iris sur unu flanko de la monto, kaj
    David kun siaj homoj sur la dua flanko. David rapidis foriri de
    Saul, kaj Saul kun siaj homoj penis &ccirc;irka&ubreve;i Davidon kaj liajn
    homojn, por kapti ilin.</l>
  <l n='27'>Sed venis sendito al Saul, kaj diris:
    Rapide iru, &ccirc;ar la Fili&scirc;toj atakis la landon.</l>
  <l n='28'>Tiam Saul &ccirc;esis
    postkuri Davidon, kaj iris kontra&ubreve; la Fili&scirc;tojn; tial oni donis
    al tiu loko la nomon Roko de Disi&gcirc;o.</l>
  <l n='29'>Kaj David levi&gcirc;is de tie,
    kaj eklo&gcirc;is sur nealirebla loko de En-Gedi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Saul revenis de sia iro kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj, oni raportis
    al li, dirante: Jen David estas en la dezerto En-Gedi.</l>
  <l n='2'>Tiam
    Saul prenis tri mil virojn, elektitajn el la tuta Izrael, kaj
    iris ser&ccirc;i Davidon kaj liajn homojn sur la rokoj de la ibeksoj.</l>
  <l n='3'>Kaj li venis al la bara&jcirc;oj de la &scirc;afoj &ccirc;e la vojo; tie estis
    kaverno; kaj Saul eniris tien por natura bezono. Kaj David kun
    siaj homoj estis en la profundo de la kaverno.</l>
  <l n='4'>Tiam la homoj de
    David diris al li: Jen estas la tago, pri kiu la Eternulo diris
    al vi: Jen Mi transdonos vian malamikon en viajn manojn, por ke
    vi faru al li tion, kio pla&ccirc;os al vi. Sed David levi&gcirc;is, kaj
    nerimarkite detran&ccirc;is anguleton de la vesto de Saul.</l>
  <l n='5'>Tamen post
    tio la koro de David ekbatis en li pro tio, ke li detran&ccirc;is la
    vestanguleton de Saul.</l>
  <l n='6'>Kaj li diris al siaj homoj: La Eternulo
    gardu min, ke mi ne faru tian faron al mia sinjoro, al la
    sanktoleito de la Eternulo, etendante mian manon kontra&ubreve; lin; li
    estas ja sanktoleito de la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj David repu&scirc;is siajn
    homojn per la vortoj, kaj ne permesis al ili levi&gcirc;i kontra&ubreve;
    Saulon. Kaj Saul levi&gcirc;is el la kaverno kaj iris sur la vojon.</l>
  <l n='8'>Post tio levi&gcirc;is David kaj eliris el la kaverno, kaj kriis post
    Saul jene: Mia sinjoro, ho re&gcirc;o! Saul ekrigardis malanta&ubreve;en, kaj
    tiam David klinis sian viza&gcirc;on al la tero kaj adorklini&gcirc;is.</l>
  <l n='9'>Kaj
    David diris al Saul: Kial vi a&ubreve;skultas la vortojn de homoj, kiuj
    diras: Jen David ser&ccirc;as malbonon kontra&ubreve; vi?</l>
  <l n='10'>Jen hodia&ubreve; viaj
    okuloj vidis, ke la Eternulo transdonis vin hodia&ubreve; en mian manon
    en la kaverno, kaj oni diris, ke mi mortigu vin; sed mi indulgis
    vin, kaj mi diris: Mi ne etendos mian manon kontra&ubreve; mian
    sinjoron, &ccirc;ar li estas sanktoleito de la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Mia patro,
    rigardu kaj vidu la anguleton de via vesto en mia mano; el tio,
    ke mi detran&ccirc;is la anguleton de via vesto, sed ne mortigis vin,
    sciu kaj vidu, ke mi ne havas malbonon nek krimon en mia mano kaj
    mi ne pekis kontra&ubreve; vi; sed vi postkuras mian animon, por preni
    &gcirc;in.</l>
  <l n='12'>La Eternulo ju&gcirc;u inter mi kaj vi, kaj la Eternulo ven&gcirc;u
    al vi pro mi; sed mia mano ne estos sur vi.</l>
  <l n='13'>Kiel diras antikva
    proverbo: De malpiuloj eliras malpia&jcirc;o; sed mia mano ne estos sur
    vi.</l>
  <l n='14'>Post kiu eliris la re&gcirc;o de Izrael? kiun vi postkuras?
    malvivan hundon, unu pulon.</l>
  <l n='15'>La Eternulo estu ju&gcirc;anto kaj ju&gcirc;u
    inter mi kaj vi, kaj Li rigardu kaj prizorgu mian proceson kaj
    defendu min kontra&ubreve; via mano.</l>
  <l n='16'>Kaj kiam David finis la
    paroladon de tiuj vortoj al Saul, Saul diris: &Ccirc;u tio estas via
    vo&ccirc;o, mia filo David? Kaj Saul levis sian vo&ccirc;on kaj ekploris.</l>
  <l n='17'>Kaj li diris al David: Vi estas pli justa ol mi; &ccirc;ar vi repagis
    al mi per bono, dum mi repagis al vi per malbono.</l>
  <l n='18'>Kaj hodia&ubreve;
    vi montris al mi, kiel vi agis bone kun mi; &ccirc;ar la Eternulo
    transdonis min en vian manon, kaj vi ne mortigis min.</l>
  <l n='19'>Kiam
    homo trovas sian malamikon, &ccirc;u li forliberigas lin en bona
    maniero? La Eternulo repagu al vi per bono pro tio, kion vi
    hodia&ubreve; faris al mi.</l>
  <l n='20'>Kaj jen nun mi eksciis, ke vi fari&gcirc;os
    re&gcirc;o, kaj fortiki&gcirc;os en via mano la regno de Izrael.</l>
  <l n='21'>&Jcirc;uru do
    al mi per la Eternulo, ke vi ne ekstermos mian idaron post mi kaj
    vi ne malaperigos mian nomon el la domo de mia patro.</l>
  <l n='22'>Kaj
    David &jcirc;uris al Saul. Tiam Saul foriris al sia domo, kaj David kun
    siaj homoj iris en la rifu&gcirc;ejon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Samuel mortis; kaj kolekti&gcirc;is &ccirc;iuj Izraelidoj, kaj priploris
    lin kaj enterigis lin en lia domo en Rama. Kaj David levi&gcirc;is, kaj
    foriris en la dezerton Paran.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Estis viro en Maon, kiu havis siajn aferojn en Karmel; tiu homo
    estis tre potenca, li havis tri mil &scirc;afojn kaj mil kaprojn. Tiam
    oni estis tondanta liajn &scirc;afojn en Karmel.</l>
  <l n='3'>La nomo de tiu viro
    estis Nabal, kaj la nomo de lia edzino estis Abigail. La virino
    estis prudenta kaj belaspekta; sed la viro estis malmola kaj
    malbona en siaj agoj, kaj li estis Kalebido.</l>
  <l n='4'>Kiam David a&ubreve;dis
    en la dezerto, ke Nabal tondas siajn &scirc;afojn,</l>
  <l n='5'>tiam David sendis
    dek junulojn, kaj David diris al la junuloj: Iru Karmelon, kaj
    venu al Nabal kaj salutu lin en mia nomo,</l>
  <l n='6'>kaj diru: Feli&ccirc;on al
    vi! paco estu al vi, paco al via domo, kaj paco al &ccirc;io, kio
    apartenas al vi.</l>
  <l n='7'>Mi a&ubreve;dis, ke oni tondas al vi la &scirc;afojn. Nu,
    viaj pa&scirc;tistoj estis kun ni, kaj ni ne ofendis ilin, kaj nenio
    perdi&gcirc;is &ccirc;e ili dum la tuta tempo, kiun ili estis en Karmel.</l>
  <l n='8'>Demandu viajn junulojn, kaj ili diros al vi; tial miaj junuloj
    akiru vian favoron, tiom pli, ke ni venis al festa tago; donu
    afable, kion trovos via mano, al viaj sklavoj kaj al via filo
    David.</l>
  <l n='9'>Kaj la servantoj de David iris, kaj diris al Nabal &ccirc;iujn
    tiujn vortojn en la nomo de David, kaj haltis.</l>
  <l n='10'>Sed Nabal
    respondis al la servantoj de David, dirante: Kiu estas David? kaj
    kiu estas la filo de Ji&scirc;aj? nun estas multe da tiaj servantoj,
    kiuj fori&gcirc;is de siaj sinjoroj.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;u mi prenu mian panon kaj mian
    akvon, kaj mian viandon, kiun mi bu&ccirc;igis por miaj tondantoj, kaj
    mi donu tion al homoj, pri kiuj mi ne scias, de kie ili estas?</l>
  <l n='12'>Kaj la servantoj de David ekiris returne sian vojon, kaj revenis
    kaj raportis al li &ccirc;iujn tiujn vortojn.</l>
  <l n='13'>Tiam David diris al
    siaj homoj: Zonu &ccirc;iu sian glavon! Kaj ili zonis &ccirc;iu sian glavon,
    kaj anka&ubreve; David zonis sian glavon; kaj iris kun David &ccirc;irka&ubreve;
    kvarcent viroj, kaj ducent restis &ccirc;e la armilaro.</l>
  <l n='14'>Sed al
    Abigail, edzino de Nabal, unu el la servantoj raportis, dirante:
    Jen David sendis senditojn el la dezerto, por deziri feli&ccirc;on al
    nia sinjoro, sed li forofendis ilin;</l>
  <l n='15'>kaj tiuj homoj estis tre
    bonaj por ni, kaj ili ne ofendis nin, kaj nenio perdi&gcirc;is &ccirc;e ni
    dum la tuta tempo, kiun ni iradis kun ili, estante sur la kampo;</l>
  <l n='16'>muro ili estis por ni kiel en la nokto, tiel en la tago, la
    tutan tempon, kiun ni estis kun ili, pa&scirc;tante la &scirc;afojn;</l>
  <l n='17'>tial
    nun pripensu kaj rigardu, kion vi devas fari, &ccirc;ar decidita estas
    malbono kontra&ubreve; nia sinjoro kaj kontra&ubreve; lia tuta domo; kaj li
    estas ja malhumila homo, oni ne povas paroli kun li.</l>
  <l n='18'>Tiam
    Abigail rapide prenis ducent panojn kaj du felsakojn da vino kaj
    kvin pretigitajn &scirc;afojn kaj kvin mezurojn da rostitaj grajnoj kaj
    cent kukojn sekvinberajn kaj ducent kukojn figajn, kaj metis &ccirc;ion
    sur azenojn.</l>
  <l n='19'>Kaj &scirc;i diris al siaj servantoj: Iru anta&ubreve; mi, jen
    mi venas post vi. Sed al sia edzo Nabal &scirc;i nenion diris.</l>
  <l n='20'>Dum
    &scirc;i estis rajdanta sur la azeno kaj mallevi&gcirc;anta al la bazo de la
    monto, jen David kun siaj homoj mallevi&gcirc;as renkonte al &scirc;i, kaj &scirc;i
    renkonti&gcirc;is kun ili.</l>
  <l n='21'>Dume David estis dirinta: Nur vane mi
    gardis la apartena&jcirc;on de tiu homo en la dezerto, ke nenio
    perdi&gcirc;is el lia havo; li repagis al mi malbonon pro bono;</l>
  <l n='22'>tiel
    Dio faru al la malamikoj de David kaj pli: el &ccirc;io, kio apartenas
    al li, mi restigos &gcirc;is la morga&ubreve;a mateni&gcirc;o neniun virseksulon.</l>
  <l n='23'>Kiam Abigail ekvidis Davidon, &scirc;i rapide deiris de la azeno, kaj
    &jcirc;etis sin anta&ubreve; David viza&gcirc;altere kaj adorklini&gcirc;is &gcirc;is la tero.</l>
  <l n='24'>Kaj &scirc;i &jcirc;etis sin anta&ubreve; liajn piedojn, kaj diris: Sur mi, mia
    sinjoro, estas la krimo; permesu, ke via sklavino parolu al viaj
    oreloj, kaj a&ubreve;skultu la vortojn de via sklavino.</l>
  <l n='25'>Mia sinjoro
    ne atentu tiun malvirtan viron Nabal, &ccirc;ar kia estas lia nomo, tia
    li mem estas: Nabal estas lia nomo, kaj malsa&gcirc;econ li havas en
    si; kaj mi, via sklavino, ne vidis la servantojn de mia sinjoro,
    kiujn vi sendis.</l>
  <l n='26'>Kaj nun, mia sinjoro, kiel vivas la Eternulo
    kaj kiel vivas via animo, la Eternulo retenas vin, ke vi ne falu
    en sangon kaj ke vi ne helpu vin per via propra mano; nun estu
    kiel Nabal viaj malamikoj, kaj tiuj, kiuj deziras malbonon al mia
    sinjoro.</l>
  <l n='27'>Kaj jen &ccirc;i tiu bena&jcirc;o, kiun via sklavino alportis al
    mia sinjoro; &gcirc;i estu donita al la servantoj, kiuj sekvas mian
    sinjoron.</l>
  <l n='28'>Pardonu, mi petas, la krimon de via sklavino, &ccirc;ar la
    Eternulo aran&gcirc;os al mia sinjoro domon fidindan, pro tio, ke mia
    sinjoro militas la militojn de la Eternulo; kaj malbono neniam
    estu trovata &ccirc;e vi.</l>
  <l n='29'>Se levi&gcirc;is homo, por vin persekuti kaj
    ser&ccirc;i vian animon, la animo de mia sinjoro tamen estas
    &ccirc;irka&ubreve;barita per &ccirc;irka&ubreve;baro de vivo &ccirc;e la Eternulo, via Dio; sed
    la animo de viaj malamikoj estos for&jcirc;etita kvaza&ubreve; per &jcirc;etilo.</l>
  <l n='30'>Kiam la Eternulo faros al mia sinjoro &ccirc;ion bonan, kiun Li
    promesis, kaj faros vin estro super Izrael,</l>
  <l n='31'>tiam &ccirc;i tio ne
    estu por vi pu&scirc;i&gcirc;ilo nek korfalilo por mia sinjoro, se vi ver&scirc;os
    sangon senka&ubreve;ze kaj se mia sinjoro helpos sin mem. Tiam la
    Eternulo faros bonon al mia sinjoro, kaj vi rememoros vian
    sklavinon.</l>
  <l n='32'>Tiam David diris al Abigail: Benata estu la
    Eternulo, Dio de Izrael, kiu sendis vin hodia&ubreve; al mi renkonte.</l>
  <l n='33'>Kaj benata estu via elokventeco, kaj benata estu vi, kiu
    malhelpis min hodia&ubreve; de enfalo en sangon kaj de helpado al mi per
    mia propra mano.</l>
  <l n='34'>Sed kiel vivas la Eternulo, Dio de Izrael,
    kiu malhelpis min fari al vi malbonon: se vi ne rapidus kaj ne
    venus al mi renkonte, &gcirc;is la mateni&gcirc;o restus &ccirc;e Nabal neniu
    virseksulo.</l>
  <l n='35'>Kaj David prenis el &scirc;ia mano tion, kion &scirc;i
    alportis al li, kaj li diris al &scirc;i: Iru pace al via domo; vidu,
    mi a&ubreve;skultis vian vo&ccirc;on kaj honoris vian viza&gcirc;on.</l>
  <l n='36'>Kiam Abigail
    venis al Nabal, jen li havis festenon en sia domo, kiel festeno
    de re&gcirc;o, kaj la koro de Nabal estis gaja en li, kaj li estis tre
    ebria; sed &scirc;i diris al li nenion malgrandan nek grandan &gcirc;is la
    mateni&gcirc;o.</l>
  <l n='37'>Matene, kiam la vino eliris el Nabal, lia edzino
    rakontis al li tion, kio okazis; tiam rigidi&gcirc;is en li lia koro,
    kaj li fari&gcirc;is kiel &scirc;tono.</l>
  <l n='38'>Post dek tagoj la Eternulo frapis
    Nabalon, kaj li mortis.</l>
  <l n='39'>Kiam David a&ubreve;dis, ke Nabal mortis, li
    diris: Benata estu la Eternulo, kiu ju&gcirc;e punis pro la malhonoro,
    kiun mi havis de Nabal, kaj Sian sklavon Li detenis de malbono,
    kaj la malbonecon de Nabal la Eternulo returnis sur lian kapon.
    Kaj David sendis kaj paroligis al Abigail, ke li volas preni &scirc;in
    al si kiel edzinon.</l>
  <l n='40'>Kaj venis la servantoj de David al Abigail
    en Karmelon, kaj diris al &scirc;i jene: David sendis nin al vi, por
    preni vin al li kiel edzinon.</l>
  <l n='41'>Tiam &scirc;i levi&gcirc;is, kaj klini&gcirc;is
    kun la viza&gcirc;o &gcirc;is la tero, kaj diris: Jen via sklavino estas
    servantino, por lavi la piedojn de la servantoj de mia sinjoro.</l>
  <l n='42'>Kaj Abigail rapide levi&gcirc;is kaj ekrajdis sur azeno, kaj &scirc;iaj
    kvin servantinoj ekiris post &scirc;i, kaj &scirc;i sekvis la senditojn de
    David kaj fari&gcirc;is lia edzino.</l>
  <l n='43'>Anka&ubreve; A&hcirc;inoamon el Jizreel David
    prenis, kaj ili amba&ubreve; fari&gcirc;is liaj edzinoj.</l>
  <l n='44'>Sed Saul fordonis
    sian filinon Mi&hcirc;al, edzinon de David, al Palti, filo de Lai&scirc;, el
    Galim.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Venis la Zifanoj al Saul en Gibean, kaj diris: David ja ka&scirc;as
    sin sur la monteto &Hcirc;a&hcirc;ila, kiu estas anta&ubreve; la dezerto.</l>
  <l n='2'>Tiam
    Saul levi&gcirc;is kaj ekiris al la dezerto Zif, kaj kun li estis tri
    mil viroj elektitaj el Izrael, por ser&ccirc;i Davidon en la dezerto
    Zif.</l>
  <l n='3'>Kaj Saul starigis sian tendaron sur la monteto &Hcirc;a&hcirc;ila, kiu
    estas anta&ubreve; la dezerto, apud la vojo. Kaj David estis en la
    dezerto, kaj vidis, ke Saul venis en la dezerton, por lin ser&ccirc;i.</l>
  <l n='4'>Kaj David sendis esplorrigardantojn, kaj konvinki&gcirc;is, ke Saul
    efektive venis.</l>
  <l n='5'>Tiam David levi&gcirc;is, kaj venis al la loko, kie
    staris tendare Saul, kaj David rigardis la lokon, kie ku&scirc;is Saul,
    kaj Abner, filo de Ner, lia militestro. Saul ku&scirc;is en la centro
    de la tendaro, kaj la tuta popolo &ccirc;irka&ubreve; li.</l>
  <l n='6'>Kaj David
    ekparolis kaj diris al A&hcirc;imele&hcirc; la &Hcirc;etido, kaj al Abi&scirc;aj, filo de
    Ceruja, frato de Joab, jene: Kiu iros kun mi al Saul en la
    tendaron? Kaj Abi&scirc;aj diris: Mi iros kun vi.</l>
  <l n='7'>Kaj David kaj
    Abi&scirc;aj venis al la popolo nokte; kaj jen Saul ku&scirc;as kaj dormas en
    la centro de la tendaro, kaj lia lanco estas enfiksita en la tero
    apud lia kaploko, kaj Abner kaj la popolo ku&scirc;as &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='8'>Tiam
    Abi&scirc;aj diris al David: Dio transdonis hodia&ubreve; vian malamikon en
    viajn manojn; nun permesu, ke mi trapiku lin per la lanco al la
    tero unu fojon; duan fojon mi tion ne faros al li.</l>
  <l n='9'>Sed David
    diris al Abi&scirc;aj: Ne pereigu lin; &ccirc;ar kiu povas senpune etendi
    sian manon kontra&ubreve; la sanktoleiton de la Eternulo?</l>
  <l n='10'>Kaj David
    diris: Mi &jcirc;uras per la Eternulo, ke nur la Eternulo lin frapos;
    a&ubreve; venos lia tago kaj li mortos, a&ubreve; li iros en militon kaj
    pereos.</l>
  <l n='11'>La Eternulo gardu min, ke mi ne etendu mian manon
    kontra&ubreve; sanktoleiton de la Eternulo! nun prenu la lancon, kiu
    estas apud lia kaploko, kaj la vazon kun la akvo, kaj ni foriru.</l>
  <l n='12'>Kaj David prenis la lancon kaj la vazon kun la akvo de la
    kaploko de Saul, kaj ili foriris; kaj neniu vidis, neniu
    rimarkis, kaj neniu veki&gcirc;is, sed &ccirc;iuj dormis; &ccirc;ar dormego venanta
    de la Eternulo falis sur ilin.</l>
  <l n='13'>Kaj David transiris sur la
    alian flankon, kaj stari&gcirc;is sur la supro de la monto,
    malproksime, tiel ke granda interspaco estis inter ili.</l>
  <l n='14'>Kaj
    David ekkriis al la popolo, kaj al Abner, filo de Ner, jene: &Ccirc;u
    vi ne respondos, Abner? Kaj Abner respondis kaj diris: Kiu vi
    estas, kiu krias kontra&ubreve; la re&gcirc;o?</l>
  <l n='15'>Tiam David diris al Abner:
    &Ccirc;u vi ne estas viro? kaj kiu estas egala al vi en Izrael? kial do
    vi ne gardis vian sinjoron, la re&gcirc;on? &ccirc;ar venis unu el la popolo,
    por pereigi la re&gcirc;on, vian sinjoron.</l>
  <l n='16'>Ne bona estas tio, kion
    vi faris. Kiel vivas la Eternulo, vi meritas la morton pro tio,
    ke vi ne gardis vian sinjoron, la sanktoleiton de la Eternulo.
    Nun rigardu, kie estas la lanco de la re&gcirc;o, kaj la vazo kun la
    akvo, kiu estis apud lia kaploko.</l>
  <l n='17'>Tiam Saul rekonis la vo&ccirc;on
    de David, kaj diris: &Ccirc;u tio estas via vo&ccirc;o, mia filo David? Kaj
    David diris: &Gcirc;i estas mia vo&ccirc;o, mia sinjoro, ho re&gcirc;o.</l>
  <l n='18'>Kaj li
    diris plue: Kial mia sinjoro persekutas sian sklavon? kion mi
    faris? kaj kia malbono estas en mia mano?</l>
  <l n='19'>Nun mia sinjoro la
    re&gcirc;o volu a&ubreve;skulti la vortojn de sia sklavo: se la Eternulo
    incitas vin kontra&ubreve; mi, ekodoru farunofero; sed se homoj, tiam
    ili estu malbenitaj anta&ubreve; la Eternulo; &ccirc;ar ili elpelis min nun,
    ke mi ne partoprenu en la hereda&jcirc;o de la Eternulo, kaj ili diras:
    Iru, servu al aliaj dioj.</l>
  <l n='20'>Nun mia sango ne falu sur la teron
    malproksime de la viza&gcirc;o de la Eternulo; la re&gcirc;o de Izrael eliris
    ja, por ser&ccirc;i iun pulon, kiel oni postkuras perdrikon en la
    montoj.</l>
  <l n='21'>Tiam Saul diris: Mi pekis; revenu, mia filo David, &ccirc;ar
    mi ne plu faros al vi malbonon, pro tio, ke mia animo estis kara
    anta&ubreve; viaj okuloj hodia&ubreve;. Jen mi agis malsa&gcirc;e kaj tre multe
    eraris.</l>
  <l n='22'>Kaj David respondis kaj diris: Jen estas la lanco de
    la re&gcirc;o; unu el la servantoj venu kaj prenu &gcirc;in;</l>
  <l n='23'>kaj la
    Eternulo repagu al &ccirc;iu la&ubreve; lia justeco kaj fideleco. La Eternulo
    transdonis vin hodia&ubreve; en miajn manojn, sed mi ne volis etendi
    mian manon kontra&ubreve; sanktoleiton de la Eternulo.</l>
  <l n='24'>Jen, kiel via
    animo havis hodia&ubreve; grandan valoron en miaj okuloj, tiel mia animo
    havu grandan valoron en la okuloj de la Eternulo, kaj Li savu min
    de &ccirc;ia mizero.</l>
  <l n='25'>Kaj Saul diris al David: Benata vi estu, mia
    filo David; vi faros vian faron, kaj vi venkos. Kaj David iris
    sian vojon, kaj Saul reiris al sia loko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tamen David diris al si mem: Mi povas enfali iun tagon en la
    manon de Saul; estas por mi nenio pli bona, ol ke mi forkuru en
    la landon de la Fili&scirc;toj, por ke Saul &ccirc;esu ser&ccirc;i min plu en la
    regionoj de Izrael, kaj por ke mi savi&gcirc;u kontra&ubreve; lia mano.</l>
  <l n='2'>Kaj
    David levi&gcirc;is kaj transiris, li kaj la sescent viroj, kiuj estis
    kun li, al A&hcirc;i&scirc;, filo de Mao&hcirc;, re&gcirc;o de Gat.</l>
  <l n='3'>Kaj David eklo&gcirc;is
    &ccirc;e A&hcirc;i&scirc; en Gat, li kaj liaj viroj, &ccirc;iu kun sia domo, David kun
    siaj du edzinoj, A&hcirc;inoam, la Jizreelanino, kaj Abigail, edzino de
    Nabal, la Karmelanino.</l>
  <l n='4'>Kiam oni raportis al Saul, ke David
    forkuris en Gaton, li ne plu ser&ccirc;is lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj David diris al A&hcirc;i&scirc;: Se mi akiris vian favoron, oni donu al
    mi, mi petas, lokon en unu el la urboj de la kamparo, por ke mi
    eklo&gcirc;u tie; por kio via sklavo lo&gcirc;u en via re&gcirc;a urbo kune kun vi?</l>
  <l n='6'>Kaj A&hcirc;i&scirc; donis al li en tiu tago Ciklagon; pro tio Ciklag
    fari&gcirc;is apartena&jcirc;o de la re&gcirc;oj de Judujo &gcirc;is nun.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>La nombro de la tagoj, kiujn David tralo&gcirc;is en la regiono de la
    Fili&scirc;toj, estis unu jaro kaj kvar monatoj.</l>
  <l n='8'>Kaj David kun siaj
    viroj iris kaj atakis la Ge&scirc;uridojn kaj Gezeridojn kaj
    Amalekidojn, &ccirc;ar ili lo&gcirc;is en tiu lando de antikva tempo &gcirc;is &Scirc;ur
    kaj &gcirc;is la lando Egipta.</l>
  <l n='9'>Kiam David venkobatis la landon, li
    lasis la vivon nek al viroj nek al virinoj, sed prenis &scirc;afojn kaj
    bovojn kaj azenojn kaj kamelojn kaj vestojn, kaj reiris kaj venis
    al A&hcirc;i&scirc;.</l>
  <l n='10'>Kiam A&hcirc;i&scirc; demandis: &Ccirc;u vi ne faris hodia&ubreve; atakon?
    David respondis: Sur la sudan regionon de Jehuda, sur la sudan
    regionon de la Jera&hcirc;meelidoj, kaj sur la sudan regionon de la
    Kenidoj.</l>
  <l n='11'>Nek viron nek virinon David lasis veni viva en Gaton,
    dirante: Ili ne parolu kontra&ubreve; ni, dirante, ke tiel agis David.
    Kaj tia estis lia maniero de agado dum la tuta tempo, kiun li
    lo&gcirc;is en la regiono de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='12'>Kaj A&hcirc;i&scirc; fidis Davidon,
    dirante: Li faris sin abomeninda anta&ubreve; sia popolo Izrael, kaj
    tial li estos mia sklavo por &ccirc;iam.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Okazis en tiu tempo, ke la Fili&scirc;toj kolektis sian militistaron,
    por militi kontra&ubreve; Izrael. Kaj A&hcirc;i&scirc; diris al David: Sciu, ke vi
    iros kun mi en la militon, vi kaj viaj viroj.</l>
  <l n='2'>Kaj David diris
    al A&hcirc;i&scirc;: Tial vi ekscios, kion faros via sklavo. Kaj A&hcirc;i&scirc; diris
    al David: Mi faros vin por &ccirc;iam mia kapogardisto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Dume Samuel mortis, kaj &ccirc;iuj Izraelidoj lin priploris, kaj
    enterigis lin en Rama, en lia urbo. Kaj Saul estis eksterminta el
    la lando &ccirc;iujn sor&ccirc;istojn kaj a&ubreve;guristojn.</l>
  <l n='4'>Kiam la Fili&scirc;toj
    kolekti&gcirc;is, kaj venis kaj stari&gcirc;is tendare en &Scirc;unem, tiam Saul
    kolektis &ccirc;iujn Izraelidojn, kaj ili stari&gcirc;is tendare en Gilboa.</l>
  <l n='5'>Kiam Saul ekvidis la tendaron de la Fili&scirc;toj, li ektimis, kaj lia
    koro forte ektremis.</l>
  <l n='6'>Kaj Saul petis konsilon &ccirc;e la Eternulo,
    sed la Eternulo ne respondis al li per son&gcirc;oj, nek per la signoj
    de lumo, nek per profetoj.</l>
  <l n='7'>Tiam Saul diris al siaj servantoj:
    Elser&ccirc;u al mi virinon, kiu povoscias a&ubreve;guri, por ke mi iru al &scirc;i
    kaj ricevu de &scirc;i informojn. Kaj liaj servantoj diris: Jen
    ekzistas en En-Dor virino, kiu povoscias a&ubreve;guri.</l>
  <l n='8'>Tiam Saul
    &scirc;an&gcirc;is siajn vestojn, metis sur sin aliajn vestojn, kaj iris kune
    kun du viroj, kaj ili venis al la virino nokte. Kaj li diris:
    A&ubreve;guru al mi, mi petas, per via a&ubreve;gura povoscio, kaj elvoku al mi
    tiun, pri kiu mi diros al vi.</l>
  <l n='9'>Sed la virino diris al li: Vi
    scias ja, kion faris Saul, kiu ekstermis la sor&ccirc;istojn kaj la
    a&ubreve;guristojn el la lando; kial do vi volas retkapti mian animon,
    por pereigi min?</l>
  <l n='10'>Tiam Saul &jcirc;uris al &scirc;i per la Eternulo,
    dirante: Kiel vivas la Eternulo, ne trafos vin puno pro &ccirc;i tiu
    afero.</l>
  <l n='11'>Kaj la virino diris: Kiun mi elvoku al vi? Kaj li
    diris: Samuelon elvoku al mi.</l>
  <l n='12'>Kiam la virino ekvidis Samuelon,
    &scirc;i ekkriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o; kaj la virino diris al Saul: Kial vi
    min trompis? vi estas ja Saul.</l>
  <l n='13'>Sed la re&gcirc;o diris al &scirc;i: Ne
    timu; kion vi vidis? Kaj la virino diris al Saul: Iun dian mi
    vidis levi&gcirc;antan el la tero.</l>
  <l n='14'>Kaj li diris al &scirc;i: Kia estas lia
    aspekto? Kaj &scirc;i diris: Levi&gcirc;as viro maljuna, kaj li estas vestita
    per pastra tuniko. Tiam Saul komprenis, ke tio estas Samuel; kaj
    li klinis sin kun la viza&gcirc;o &gcirc;is la tero, kaj faris adorsaluton.</l>
  <l n='15'>Tiam Samuel diris al Saul: Kial vi maltrankviligis min,
    elvokante min supren? Kaj Saul respondis: Mi estas en tre premita
    stato; la Fili&scirc;toj militas kontra&ubreve; mi, kaj Dio forturnis Sin de
    mi kaj jam ne respondas al mi per profetoj nek per son&gcirc;oj; tial
    mi vokis vin, por ke vi sciigu al mi, kion mi devas fari.</l>
  <l n='16'>Sed
    Samuel diris: Kial do vi demandas min, se la Eternulo forturnis
    Sin de vi kaj transiris al via konkuranto?</l>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo
    faros al li, kion Li diris per mi; kaj la Eternulo el&scirc;iros la
    regnon el viaj manoj kaj donos &gcirc;in al via proksimulo David.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar vi ne a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de la Eternulo kaj ne plenumis Lian
    flaman koleron kontra&ubreve; Amalek, tial &ccirc;i tion faris hodia&ubreve; la
    Eternulo al vi;</l>
  <l n='19'>kaj la Eternulo transdonos kune kun vi anka&ubreve;
    Izraelon en la manojn de la Fili&scirc;toj; kaj morga&ubreve; vi kaj viaj
    filoj estos kun mi; anka&ubreve; la tendaron de Izrael la Eternulo
    transdonos en la manojn de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='20'>Tiam Saul tuj falis
    la&ubreve; sia tuta longeco sur la teron, &ccirc;ar li tre ektimis pro la
    vortoj de Samuel; anka&ubreve; forton li ne havis en si, &ccirc;ar li nenion
    man&gcirc;is la tutan tagon kaj la tutan nokton.</l>
  <l n='21'>Kiam la virino
    aliris al Saul, kaj vidis, ke li estas tre konsternita, &scirc;i diris
    al li: Jen via sklavino obeis vian vo&ccirc;on, kaj mi metis en
    dan&gcirc;eron mian animon, kaj obeis la vortojn, kiujn vi diris al mi;</l>
  <l n='22'>nun mi petas, a&ubreve;skultu anka&ubreve; vi la vo&ccirc;on de via sklavino, kaj
    mi metos anta&ubreve; vin pecon da pano, kaj vi man&gcirc;u, por ke vi havu
    forton, kiam vi iros la vojon.</l>
  <l n='23'>Sed li rifuzis, kaj diris: Mi
    ne man&gcirc;os. Sed kiam insistis super li liaj servantoj kaj anka&ubreve; la
    virino, li obeis ilian vo&ccirc;on, levi&gcirc;is de la tero, kaj sidi&gcirc;is sur
    lito.</l>
  <l n='24'>La virino havis en la domo grasigitan bovidon; &scirc;i rapide
    &gcirc;in bu&ccirc;is, kaj &scirc;i prenis farunon, knedis &gcirc;in, kaj bakis el &gcirc;i
    macojn.</l>
  <l n='25'>Kaj &scirc;i alportis tion anta&ubreve; Saulon kaj anta&ubreve; liajn
    servantojn, kaj ili man&gcirc;is; kaj en la sama nokto ili levi&gcirc;is kaj
    foriris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Dume la Fili&scirc;toj kolektis sian tutan militistaron en Afek; kaj
    la Izraelidoj staris tendare apud la fonto, kiu estas en Jizreel.</l>
  <l n='2'>La estroj de la Fili&scirc;toj preterpasis kun siaj centoj kaj miloj,
    kaj David kun siaj viroj preterpasis en la fina parto kun A&hcirc;i&scirc;.</l>
  <l n='3'>Kaj la estroj de la Fili&scirc;toj diris: Por kio estas &ccirc;i tiuj
    Hebreoj? Sed A&hcirc;i&scirc; respondis al la estroj de la Fili&scirc;toj: Tio
    estas ja David, servanto de Saul, re&gcirc;o de Izrael; li estis kun mi
    kelkan tempon a&ubreve; e&ccirc; jarojn, kaj mi trovis en li nenion de post la
    tago de la defalo &gcirc;is nun.</l>
  <l n='4'>Sed ekkoleris kontra&ubreve; li la estroj
    de la Fili&scirc;toj, kaj la estroj de la Fili&scirc;toj diris al li: Reirigu
    tiun viron, kaj li revenu sur sian lokon, kiun vi destinis por
    li, sed li ne iru kun ni en la batalon kaj ne fari&gcirc;u nia
    kontra&ubreve;ulo dum la batalo; &ccirc;ar per kio &ccirc;i tiu povus favorigi al si
    sian sinjoron, se ne per la kapoj de niaj viroj?</l>
  <l n='5'>&Ccirc;u tio ne
    estas ja tiu David, pri kiu oni kantis en la dancrondoj jene:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>Saul frapis milojn,<lb/>
         Kaj David dekmilojn?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Tiam A&hcirc;i&scirc; alvokis Davidon, kaj diris al li: Kiel vivas la
    Eternulo, vi estas honesta, kaj pla&ccirc;as al mi via agado kun mi en
    la tendaro; mi ne trovis en vi malbonon de post la tago de via
    veno al mi &gcirc;is hodia&ubreve;; sed al la estroj vi ne pla&ccirc;as.</l>
  <l n='7'>Reiru do
    nun kaj iru en paco, por ke vi ne faru ion ne pla&ccirc;an al la estroj
    de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='8'>Sed David diris al A&hcirc;i&scirc;: Kion mi faris, kaj
    kion vi trovis en via sklavo de post la tago, kiam mi stari&gcirc;is
    anta&ubreve; vi, &gcirc;is nun, ke mi ne iru kaj ne batalu kontra&ubreve; la
    malamikoj de mia sinjoro la re&gcirc;o?</l>
  <l n='9'>Kaj A&hcirc;i&scirc; respondis kaj diris
    al David: Mi scias, ke vi estas bona anta&ubreve; miaj okuloj, kiel
    an&gcirc;elo de Dio; sed la estroj de la Fili&scirc;toj diras: Li ne iru kun
    ni en la batalon.</l>
  <l n='10'>Levi&gcirc;u do frue matene kun la servantoj de
    via sinjoro, kiuj venis kun vi; levi&gcirc;u frue matene kaj, kiam vi
    havos lumon, foriru.</l>
  <l n='11'>Kaj David, li mem kaj liaj viroj, levi&gcirc;is
    frue, por iri matene, por reveni en la landon de la Fili&scirc;toj; kaj
    la Fili&scirc;toj direktis sin al Jizreel.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam David kaj liaj viroj venis en Ciklagon en la tria tago, la
    Amalekidoj estis atakintaj la sudan regionon kaj Ciklagon,
    venkobatintaj Ciklagon kaj forbruligintaj &gcirc;in per fajro.</l>
  <l n='2'>Ili
    prenis en malliberecon la virinojn, kiuj estis tie, de la
    malgrandaj &gcirc;is la grandaj; ili neniun mortigis, sed forkondukis,
    kaj iris sian vojon.</l>
  <l n='3'>Kiam David kun siaj viroj venis al la
    urbo, ili ekvidis, ke &gcirc;i estas forbruligita per fajro, kaj iliaj
    edzinoj kaj filoj kaj filinoj estas prenitaj en malliberecon.</l>
  <l n='4'>Tiam David, kaj la homoj, kiuj estis kun li, levis sian vo&ccirc;on kaj
    ekploris, &gcirc;is ili jam ne havis forton por plori.</l>
  <l n='5'>La du edzinoj
    de David anka&ubreve; estis prenitaj en malliberecon, A&hcirc;inoam, la
    Jizreelanino, kaj Abigail, edzino de Nabal, la Karmelanino.</l>
  <l n='6'>Kaj
    al David estis tre malfacile, &ccirc;ar la popolo intencis &scirc;tonmortigi
    lin, &ccirc;ar tre koleris la tuta popolo, &ccirc;iu pro siaj filoj kaj siaj
    filinoj. Sed David havis fortan fidon al la Eternulo, sia Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj David diris al Ebjatar, la pastro, filo de A&hcirc;imele&hcirc;: Volu
    alporti al mi la efodon; kaj Ebjatar alportis la efodon al David.</l>
  <l n='8'>Tiam David faris demandon al la Eternulo, dirante: &Ccirc;u mi
    postkuru tiun amason, kaj &ccirc;u mi &gcirc;in kaptos? Kaj Li diris al li:
    Postkuru, &ccirc;ar vi kaptos kaj vi savos.</l>
  <l n='9'>Kaj David iris, li kaj la
    sescent viroj, kiuj estis kun li, kaj ili venis al la torento
    Besor, kaj la postrestintoj haltis.</l>
  <l n='10'>Kaj postkuris David kun
    kvarcent viroj; haltis ducent viroj, kiuj estis tro lacaj, por
    transiri la torenton Besor.</l>
  <l n='11'>Kaj ili trovis iun Egipton sur la
    kampo, kaj ili alkondukis lin al David; oni donis al li panon,
    kaj li man&gcirc;is, kaj oni trinkigis al li akvon.</l>
  <l n='12'>Kaj oni donis al
    li pecon da figa kuko kaj du kuketojn sekvinberajn, kaj li
    man&gcirc;is, kaj revenis al li lia spirito, &ccirc;ar anta&ubreve; tio li dum tri
    tagoj kaj tri noktoj ne man&gcirc;is panon kaj ne trinkis akvon.</l>
  <l n='13'>Kaj
    David diris al li: Kies vi estas? kaj de kie vi estas? Kaj li
    respondis: Mi estas Egipta junulo, mi estas sklavo de unu
    Amalekido; sed mia sinjoro forlasis min, &ccirc;ar mi malsani&gcirc;is anta&ubreve;
    tri tagoj.</l>
  <l n='14'>Ni atakis la sudan regionon de la Keretidoj kaj la
    regionon de Jehuda kaj la sudan regionon de Kaleb, kaj Ciklagon
    ni forbruligis per fajro.</l>
  <l n='15'>Tiam David diris al li: &Ccirc;u vi
    kondukos min al tiu amaso? Kaj li respondis: &Jcirc;uru al mi per Dio,
    ke vi ne mortigos min kaj ne transdonos min en la manon de mia
    sinjoro; tiam mi kondukos vin al tiu amaso.</l>
  <l n='16'>Kaj li alkondukis
    lin; kaj jen ili, dis&jcirc;etitaj sur la tuta landpeco, man&gcirc;as kaj
    trinkas kaj festenas pro la tuta granda militakiro, kiun ili
    prenis el la lando Fili&scirc;ta kaj el la lando Juda.</l>
  <l n='17'>Kaj David
    batis ilin de la mateno &gcirc;is la morga&ubreve;a vespero; kaj neniu el ili
    sin savis, krom kvarcent junaj viroj, kiuj ekrajdis sur la
    kameloj kaj forkuris.</l>
  <l n='18'>Kaj David savis &ccirc;ion, kion prenis la
    Amalekidoj, kaj siajn du edzinojn David savis.</l>
  <l n='19'>Kaj mankis al
    ili nenio malgranda nek granda, nek el la filoj nek el la
    filinoj, nek el la militakiro, nek el &ccirc;io, kion ili prenis al si:
    &ccirc;ion David reprenis.</l>
  <l n='20'>Kaj David prenis &ccirc;iujn &scirc;afojn kaj bovojn
    kaj pelis la brutojn anta&ubreve; si, kaj oni diris: Tio estas la
    militakiro de David.</l>
  <l n='21'>Kaj David venis al la ducent viroj, kiuj
    pro laceco ne povis sekvi Davidon kaj estis restigitaj &ccirc;e la
    torento Besor. Kaj ili eliris renkonte al David, kaj al la
    popolo, kiu estis kun li. Kaj David aliris al tiuj homoj kaj
    afable salutis ilin.</l>
  <l n='22'>Tiam kelkaj malbonaj kaj senta&ubreve;gaj el la
    viroj, kiuj iris kun David, ekparolis kaj diris: Pro tio, ke ili
    ne iris kun ni, ni ne donu al ili ion el la militakiro, kiun ni
    reprenis; nur al &ccirc;iu lian edzinon kaj liajn gefilojn; ili prenu
    kaj iru.</l>
  <l n='23'>Sed David diris: Ne agu tiel, miaj fratoj, kun tio,
    kion donis al ni la Eternulo, kiu konservis nin, kaj transdonis
    en niajn manojn la amason, kiu atakis nin.</l>
  <l n='24'>Kaj kiu a&ubreve;skultos
    vin en tiu afero? &ccirc;ar la parto de tiu, kiu iris en la batalon,
    devas esti tia sama, kiel de tiu, kiu restis &ccirc;e la &ccirc;araro; egale
    devas esti dividite.</l>
  <l n='25'>Tiel estis de post tiu tago; kaj li
    starigis tion kiel le&gcirc;on kaj moron en Izrael &gcirc;is nun.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kiam David venis en Ciklagon, li sendis iom el la militakiro
    al la Judaj pleja&gcirc;uloj, al siaj amikoj, dirante: Jen akceptu
    donacon el la militakiro de la malamikoj de la Eternulo;</l>
  <l n='27'>al
    tiuj, kiuj estis en Bet-El, kaj al tiuj, kiuj estis en la suda
    Ramot, kaj al tiuj, kiuj estis en Jatir,</l>
  <l n='28'>kaj al tiuj, kiuj
    estis en Aroer, kaj al tiuj, kiuj estis en Sifmot, kaj al tiuj,
    kiuj estis en E&scirc;temoa,</l>
  <l n='29'>kaj al tiuj, kiuj estis en Ra&hcirc;al, kaj
    al tiuj, kiuj estis en la urboj de la Jera&hcirc;meelidoj, kaj al tiuj,
    kiuj estis en la urboj de la Kenidoj,</l>
  <l n='30'>kaj al tiuj, kiuj estis
    en &Hcirc;orma, kaj al tiuj, kiuj estis en Kor-A&scirc;an, kaj al tiuj, kiuj
    estis en Ata&hcirc;,</l>
  <l n='31'>kaj al tiuj, kiuj estis en &Hcirc;ebron, kaj en &ccirc;iuj
    lokoj, en kiuj estis vaginta David kun siaj viroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Dume la Fili&scirc;toj batalis kontra&ubreve; Izrael; kaj la Izraelidoj
    forkuris de la Fili&scirc;toj kaj falis mortigitaj sur la monto Gilboa.</l>
  <l n='2'>Kaj la Fili&scirc;toj kuratingis Saulon kaj liajn filojn, kaj la
    Fili&scirc;toj mortigis Jonatanon kaj Abinadabon kaj Malki-&Scirc;uan, filojn
    de Saul.</l>
  <l n='3'>La batalo forti&gcirc;is kontra&ubreve; Saul; kaj la arkpafistoj
    trovis lin, kaj li estis forte vundita de la arkpafistoj.</l>
  <l n='4'>Tiam
    Saul diris al sia armilportisto: Eltiru vian glavon kaj trapiku
    min per &gcirc;i, por ke ne venu tiuj necirkumciditoj, por trapiki min
    kaj mokmalhonori min. Sed lia armilportisto ne volis, &ccirc;ar li
    forte timis. Tiam Saul prenis sian glavon kaj faligis sin sur
    &gcirc;in.</l>
  <l n='5'>Kiam lia armilportisto vidis, ke Saul mortis, li anka&ubreve;
    faligis sin sur sian glavon kaj mortis kune kun li.</l>
  <l n='6'>Tiamaniere
    mortis Saul kaj liaj tri filoj kaj lia armilportisto kaj &ccirc;iuj
    liaj viroj en tiu tago kune kun li.</l>
  <l n='7'>Kiam la Izraelidoj, kiuj
    estis transe de la valo kaj transe de Jordan, vidis, ke la
    Izraelidoj forkuras kaj ke Saul kaj liaj filoj mortis, ili
    forlasis la urbojn kaj forkuris; kaj venis la Fili&scirc;toj kaj
    eklo&gcirc;is en ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>En la sekvanta tago venis la Fili&scirc;toj, por senvestigi la
    mortigitojn; kaj ili trovis Saulon kaj liajn tri filojn falintajn
    sur la monto Gilboa.</l>
  <l n='9'>Tiam ili dehakis lian kapon kaj deprenis
    liajn armilojn kaj sendis en la landon de la Fili&scirc;toj &ccirc;irka&ubreve;en,
    por anonci en la domo de iliaj idoloj kaj al la popolo.</l>
  <l n='10'>Kaj
    ili metis liajn armilojn en la templon de A&scirc;tar, kaj lian korpon
    ili pendigis sur la muro de Bet-&Scirc;an.</l>
  <l n='11'>Kiam la lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc;
    en Gilead a&ubreve;dis pri tio, kion faris la Fili&scirc;toj al Saul,</l>
  <l n='12'>tiam
    &ccirc;iuj kura&gcirc;uloj levi&gcirc;is kaj iris tutan nokton kaj prenis la korpon
    de Saul kaj la korpojn de liaj filoj de la muro de Bet-&Scirc;an, kaj
    venis en Jabe&scirc;on kaj forbruligis ilin tie.</l>
  <l n='13'>Kaj ili prenis
    iliajn ostojn kaj enterigis sub la tamarisko en Jabe&scirc;, kaj ili
    fastis dum sep tagoj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: II. SAMUEL -->

        <div type='book' n='10' id='libro_2sa' rend='doc'>

          <index index='content' level1='II. SAMUEL'/>
          <head>SAMUEL</head>
          <head>LIBRO DUA</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post la morto de Saul, kiam David revenis de la venkobato de
    Amalek, kaj David estis en Ciklag de du tagoj,</l>
  <l n='2'>okazis, ke en la
    tria tago iu viro venis el la tendaro, de Saul, kaj liaj vestoj
    estis dis&scirc;iritaj kaj terpolvo estis sur lia kapo; kaj kiam li
    alvenis al David, li &jcirc;etis sin sur la teron kaj adorklini&gcirc;is.</l>
  <l n='3'>Kaj David diris al li: De kie vi venas? Kaj tiu diris al li: El
    la tendaro de la Izraelidoj mi forsavis min.</l>
  <l n='4'>Kaj David diris al
    li: Kiel estis la afero? diru al mi, mi petas. Kaj tiu diris, ke
    la popolo forkuris el la batalo, ke multaj falis el la popolo kaj
    mortis, kaj ke anka&ubreve; Saul kaj lia filo Jonatan mortis.</l>
  <l n='5'>Kaj
    David diris al la junulo, kiu raportis al li: Kiamaniere vi
    eksciis, ke mortis Saul kaj lia filo Jonatan?</l>
  <l n='6'>Kaj la junulo
    raportanta al li diris: Okaze mi venis sur la monton Gilboa, kaj
    jen mi vidis, ke Saul apogas sin sur sia glavo kaj la &ccirc;aroj kaj
    rajdantoj atingas lin.</l>
  <l n='7'>Kaj li ekrigardis malanta&ubreve;en, kaj
    ekvidis min kaj vokis min; kaj mi diris: Jen mi estas.</l>
  <l n='8'>Kaj li
    diris al mi: Kiu vi estas? Kaj mi diris al li: Mi estas
    Amalekido.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris al mi: Stari&gcirc;u, mi petas, super mi, kaj
    mortigu min, &ccirc;ar kaptis min agonio; &ccirc;ar mia animo &gcirc;is nun ankora&ubreve;
    estas en mi.</l>
  <l n='10'>Tiam mi stari&gcirc;is super li kaj mortigis lin, &ccirc;ar
    mi sciis, ke li ne vivos post sia falo; kaj mi prenis la kronon,
    kiu estis sur lia kapo, kaj la brakornamon, kiu estis sur lia
    brako, kaj mi alportis ilin al mia sinjoro &ccirc;i tien.</l>
  <l n='11'>Tiam David
    kaptis siajn vestojn kaj dis&scirc;iris ilin, anka&ubreve; &ccirc;iuj homoj, kiuj
    estis kun li.</l>
  <l n='12'>Kaj ili funebris kaj ploris kaj fastis &gcirc;is la
    vespero, pro Saul, kaj pro Jonatan, lia filo, kaj pro la popolo
    de la Eternulo, kaj pro la domo de Izrael, ke ili falis de glavo.</l>
  <l n='13'>Kaj David diris al la junulo, kiu raportis al li: De kie vi
    estas? Kaj tiu respondis: Mi estas filo de fremdulo Amalekido.</l>
  <l n='14'>Tiam David diris al li: Kiel vi ne timis etendi vian manon, por
    pereigi la sanktoleiton de la Eternulo?</l>
  <l n='15'>Kaj David alvokis unu
    el la servantoj, kaj diris: Alproksimi&gcirc;u, kaj frapu lin. Kaj tiu
    frapis lin, kaj li mortis.</l>
  <l n='16'>Kaj David diris al li: Via sango
    estu sur via kapo; &ccirc;ar via bu&scirc;o atestas kontra&ubreve; vi per tio, ke vi
    diris: Mi mortigis la sanktoleiton de la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Kaj David
    eldiris la sekvantan funebran parolon pri Saul kaj pri lia filo
    Jonatan</l>
  <l n='18'>(kaj li ordonis instrui al la Judoj la uzadon de
    pafarko, kiel estas skribite en la libro de la Justulo):</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='19'>La beleco de Izrael estas mortigita sur viaj alta&jcirc;oj!<lb/>
         Kiel falis la herooj!<lb/></l>
  <l n='20'>Ne sciigu en Gat,<lb/>
         Ne anoncu sur la stratoj de A&scirc;kelon;<lb/>
         Por ke ne &gcirc;oju la filinoj de la Fili&scirc;toj,<lb/>
         Por ke ne &gcirc;ojkriu la filinoj de la necirkumciditoj.<lb/></l>
  <l n='21'>Montoj en Gilboa,<lb/>
         Nek roso nek pluvo estu sur vi, nek kampoj fruktodonaj;<lb/>
         &Ccirc;ar tie estas malhonorita la &scirc;ildo de herooj,<lb/>
         La &scirc;ildo de Saul, kvaza&ubreve; li ne estus oleita per sankta oleo.<lb/></l>
  <l n='22'>Sen sango de mortigitoj, sen sebo de fortuloj,<lb/>
         La pafarko de Jonatan neniam venis returne,<lb/>
         Kaj la glavo de Saul ne revenis vane.<lb/></l>
  <l n='23'>Saul kaj Jonatan, amindaj kaj &ccirc;armaj &ccirc;e sia vivo,<lb/>
         E&ccirc; &ccirc;e sia morto ne disi&gcirc;is;<lb/>
         Pli rapidaj ili estis ol agloj,<lb/>
         Pli fortaj ol leonoj.<lb/></l>
  <l n='24'>Filinoj de Izrael, ploru pri Saul,<lb/>
         Kiu vestis vin per purpuro kun ornama&jcirc;oj,<lb/>
         Kiu metis orajn ornamojn sur viajn vestojn.<lb/></l>
  <l n='25'>Kiel falis herooj meze de la batalo!<lb/>
         Mortigita estas Jonatan sur viaj alta&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='26'>Mi mal&gcirc;ojas pro vi, mia frato Jonatan;<lb/>
         Vi estis al mi tre kara;<lb/>
         Via amo estis al mi pli kara,<lb/>
         Ol la amo de virinoj.<lb/></l>
  <l n='27'>Kiel falis herooj,<lb/>
         Kaj pereis batalaj armiloj!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio David demandis la Eternulon, dirante: &Ccirc;u mi eniru en
    unu el la urboj de Jehuda? Kaj la Eternulo diris al li: Eniru.
    Kaj David diris: Kien mi eniru? Kaj Li respondis: En &Hcirc;ebronon.</l>
  <l n='2'>Kaj David tien eniris, kune kun siaj edzinoj, A&hcirc;inoam, la
    Jizreelanino, kaj Abigail, edzino de Nabal, la Karmelanino.</l>
  <l n='3'>Anka&ubreve; siajn virojn, kiuj estis kun li, David alkondukis, &ccirc;iun kun
    lia domo; kaj ili eklo&gcirc;is en la urboj de &Hcirc;ebron.</l>
  <l n='4'>Tiam venis la
    viroj de Jehuda kaj sanktoleis tie Davidon kiel re&gcirc;on super la
    domo de Jehuda.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='4'>Kiam oni sciigis al David, ke la lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc; en Gilead
    enterigis Saulon,</l>
  <l n='5'>David sendis senditojn al la lo&gcirc;antoj de
    Jabe&scirc; en Gilead, kaj dirigis al ili: Estu benataj de la Eternulo
    pro tio, ke vi faris tiun favorkora&jcirc;on al via sinjoro, al Saul,
    kaj enterigis lin;</l>
  <l n='6'>nun la Eternulo faru al vi favorkora&jcirc;on kaj
    justa&jcirc;on; kaj mi anka&ubreve; repagos al vi tiun bona&jcirc;on, kiun vi faris;</l>
  <l n='7'>nun forti&gcirc;u viaj manoj, kaj estu kura&gcirc;aj; &ccirc;ar mortis via
    sinjoro Saul, sed jam min sanktoleis la Judoj kiel re&gcirc;on super
    ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Dume Abner, filo de Ner, militestro de Saul, prenis I&scirc;-Bo&scirc;eton,
    filon de Saul, kaj transkondukis lin en Ma&hcirc;anaimon,</l>
  <l n='9'>kaj
    starigis lin kiel re&gcirc;on super Gilead kaj super la A&scirc;uridoj kaj
    super Jizreel kaj super Efraim kaj super Benjamen kaj super la
    tuta Izrael.</l>
  <l n='10'>I&scirc;-Bo&scirc;et, filo de Saul, havis la a&gcirc;on de kvardek
    jaroj, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o de Izrael, kaj du jarojn li re&gcirc;is.
    Nur la domo de Jehuda sekvis Davidon.</l>
  <l n='11'>La da&ubreve;ro de la tempo,
    dum kiu David estis re&gcirc;o en &Hcirc;ebron super la domo de Jehuda, estis
    sep jaroj kaj ses monatoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj Abner, filo de Ner, kun la servantoj de I&scirc;-Bo&scirc;et, filo de
    Saul, eliris el Ma&hcirc;anaim en Gibeonon.</l>
  <l n='13'>Kaj Joab, filo de
    Ceruja, kun la servantoj de David, eliris kaj renkonti&gcirc;is kun ili
    &ccirc;e la akvejo de Gibeon; kaj sidi&gcirc;is unuj &ccirc;e unu flanko de la
    akvejo, kaj la aliaj &ccirc;e la dua flanko de la akvejo.</l>
  <l n='14'>Kaj Abner
    diris al Joab: La junuloj levi&gcirc;u, kaj amuzi&gcirc;u anta&ubreve; ni. Kaj Joab
    diris: Ili levi&gcirc;u.</l>
  <l n='15'>Kaj levi&gcirc;is kaj eliris dek du de la flanko
    de Benjamen kaj de I&scirc;-Bo&scirc;et, filo de Saul, kaj dek du el la
    servantoj de David.</l>
  <l n='16'>Kaj ili kaptis &ccirc;iu la kapon de sia
    kontra&ubreve;ulo kaj enpikis sian glavon en la flankon de sia
    kontra&ubreve;ulo, kaj ili falis kune. Tial oni donis al tiu loko la
    nomon Kampo de la Fortuloj en Gibeon.</l>
  <l n='17'>Kaj fari&gcirc;is tre kruela
    batalo en tiu tago; kaj frapitaj estis Abner kaj la Izraelidoj
    anta&ubreve; la servantoj de David.</l>
  <l n='18'>Kaj tie estis tri filoj de
    Ceruja: Joab kaj Abi&scirc;aj kaj Asahel; Asahel estis rapidpieda kiel
    gazelo sur la kampo.</l>
  <l n='19'>Kaj Asahel postkuris Abneron, kaj, ne
    flanki&gcirc;ante dekstren nek maldekstren, sekvis Abneron.</l>
  <l n='20'>Abner
    turni&gcirc;is malanta&ubreve;en, kaj diris: &Ccirc;u vi estas Asahel? Kaj tiu
    respondis: Mi.</l>
  <l n='21'>Tiam Abner diris al li: Flankeni&gcirc;u dekstren a&ubreve;
    maldekstren, kaj kaptu al vi unu el la junuloj, kaj prenu al vi
    liajn armilojn. Sed Asahel ne volis cedi de li.</l>
  <l n='22'>Abner denove
    diris al Asahel: Forcedu de mi; por kio mi batu vin sur la teron?
    kaj kiel mi poste montros mian viza&gcirc;on al via frato Joab?</l>
  <l n='23'>Sed
    tiu ne volis fori&gcirc;i. Tiam Abner ekbatis lin per la malanta&ubreve;a fino
    de la lanco en la ventron tiel, ke la lanco eliris tra lia
    malanta&ubreve;a parto; kaj li tie falis, kaj mortis sur la sama loko.
    Kaj &ccirc;iu, kiu venis al la loko, kie Asahel falis kaj mortis,
    haltis.</l>
  <l n='24'>Kaj Joab kaj Abi&scirc;aj postkuris Abneron. Kiam la suno
    mallevi&gcirc;is, ili venis al la monteto Ama, kiu estas kontra&ubreve; Gia&hcirc;
    sur la vojo al la dezerto Gibeona.</l>
  <l n='25'>Kaj la Benjamenidoj
    kolekti&gcirc;is &ccirc;irka&ubreve; Abner kaj formis unu ta&ccirc;menton kaj stari&gcirc;is sur
    la supro de unu monteto.</l>
  <l n='26'>Tiam Abner ekkriis al Joab, kaj
    diris: &Ccirc;u eterne man&gcirc;ados la glavo? &ccirc;u vi ne scias, kiel
    maldol&ccirc;aj estos la sekvoj? kiel longe vi ne ordonos al la popolo
    &ccirc;esigi la atakadon de siaj fratoj?</l>
  <l n='27'>Kaj Joab respondis: Kiel
    vivas la Eternulo, se vi ne estus elvokinta, tiam ankora&ubreve; matene
    la popolo &ccirc;esus atakadi &ccirc;iu sian fraton.</l>
  <l n='28'>Kaj Joab ekblovis per
    trumpeto, kaj la tuta popolo haltis kaj ne persekutis plu la
    Izraelidojn kaj ne plu batalis.</l>
  <l n='29'>Abner kaj liaj viroj mar&scirc;is
    sur la ebena&jcirc;o tiun tutan nokton kaj transiris Jordanon kaj
    trairis la tutan Bitronon kaj venis en Ma&hcirc;anaimon.</l>
  <l n='30'>Kaj Joab
    revenis de la persekutado de Abner kaj kolektis la tutan popolon;
    kaj mankis el la servantoj de David dek na&ubreve; viroj kaj Asahel.</l>
  <l n='31'>Sed la servantoj de David frapis el la Benjamenidoj kaj el la
    viroj de Abner tricent sesdek virojn, kiuj mortis.</l>
  <l n='32'>Kaj ili
    levis Asahelon, kaj enterigis lin en la tombo de lia patro, kiu
    estas en Bet-Le&hcirc;em. Kaj Joab kaj liaj viroj iris dum la tuta
    nokto, kaj la mateno trafis ilin en &Hcirc;ebron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la milito estis longeda&ubreve;ra inter la domo de Saul kaj la
    domo de David. Sed David fari&gcirc;adis &ccirc;iam pli forta, kaj la domo de
    Saul fari&gcirc;adis &ccirc;iam pli malforta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Al David naski&gcirc;is filoj en &Hcirc;ebron. Lia unuenaskito estis Amnon,
    de A&hcirc;inoam, la Jizreelanino;</l>
  <l n='3'>lia dua filo estis Kilab, de
    Abigail, edzino de Nabal, la Karmelanino; la tria, Ab&scirc;alom, de
    Maa&hcirc;a, filino de Talmaj, re&gcirc;o de Ge&scirc;ur;</l>
  <l n='4'>la kvara, Adonija, filo
    de &Hcirc;agit; la kvina, &Scirc;efatja, filo de Abital;</l>
  <l n='5'>la sesa, Jitream,
    de Egla, edzino de David. &Ccirc;i tiuj naski&gcirc;is al David en &Hcirc;ebron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Dum la tempo, kiam estis milito inter la domo de Saul kaj la
    domo de David, Abner subtenadis la domon de Saul.</l>
  <l n='7'>Saul havis
    kromvirinon, kies nomo estis Ricpa, filino de Aja. Kaj I&scirc;-Bo&scirc;et
    diris al Abner: Kial vi envenis al la kromvirino de mia patro?</l>
  <l n='8'>Tiam Abner forte ekkoleris pro la vortoj de I&scirc;-Bo&scirc;et, kaj li
    diris: &Ccirc;u mi estas kapo de hundo, mi, kiu kontra&ubreve; Jehuda faras
    favorkora&jcirc;on al la domo de via patro Saul, al liaj fratoj kaj al
    liaj amikoj, kaj ne transdonis vin en la manon de David? kaj vi
    ripro&ccirc;as al mi hodia&ubreve; krimon pro la virino!</l>
  <l n='9'>Tiel kaj pli Dio
    punu Abneron, se mi ne agos konforme al tio, kiel la Eternulo
    &jcirc;uris al David;</l>
  <l n='10'>por forpreni la regnon de la domo de Saul, kaj
    starigi la tronon de David super Izrael kaj Jehuda, de Dan &gcirc;is
    Beer-&Scirc;eba.</l>
  <l n='11'>Kaj li ne povis plu respondi al Abner e&ccirc; unu
    vorton, &ccirc;ar li timis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tiam Abner sendis senditojn al David anstata&ubreve; si, por diri: Al
    kiu apartenas la lando? faru vian interligon kun mi, kaj tiam mia
    mano estos kun vi, por turni al vi la tutan Izraelon.</l>
  <l n='13'>Kaj tiu
    diris: Bone, mi faros kun vi interligon; nur unu aferon mi petos
    de vi, nome: vi ne vidos mian viza&gcirc;on, se vi anta&ubreve;e ne alkondukos
    al mi Mi&hcirc;alon, filinon de Saul, kiam vi venos, por vidi mian
    viza&gcirc;on.</l>
  <l n='14'>Kaj David sendis senditojn al I&scirc;-Bo&scirc;et, filo de Saul,
    por diri: Donu mian edzinon Mi&hcirc;al, kiun mi edzinigis al mi per
    cent prepucioj de Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='15'>Tiam I&scirc;-Bo&scirc;et sendis, kaj prenis
    &scirc;in de la edzo, de Paltiel, filo de Lai&scirc;.</l>
  <l n='16'>Kaj &scirc;ia edzo iris
    kun &scirc;i, ne &ccirc;esante plori pro &scirc;i &gcirc;is Ba&hcirc;urim; sed Abner diris al
    li: Iru returne; kaj li iris returne.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj Abner ekparolis kun la pleja&gcirc;uloj de Izrael, dirante: Jam
    de longe vi volas havi Davidon kiel re&gcirc;on super vi;</l>
  <l n='18'>nun faru
    do tion; &ccirc;ar la Eternulo diris pri David jene: Per la mano de Mia
    servanto David Mi savos Mian popolon Izrael el la manoj de la
    Fili&scirc;toj kaj el la manoj de &ccirc;iuj iliaj malamikoj.</l>
  <l n='19'>Anka&ubreve; al la
    oreloj de la Benjamenidoj Abner parolis. Kaj Abner anka&ubreve; iris,
    por diri al la oreloj de David en &Hcirc;ebron &ccirc;ion, kio pla&ccirc;as al la
    Izraelidoj kaj al la tuta domo de Benjamen.</l>
  <l n='20'>Kiam Abner venis
    al David en &Hcirc;ebronon kaj kun li dudek viroj, David faris por
    Abner kaj por liaj viroj festenon.</l>
  <l n='21'>Kaj Abner diris al David:
    Mi levi&gcirc;os, kaj iros kaj kunvenigos al mia sinjoro la re&gcirc;o la
    tutan Izraelon, por ke ili faru kun vi interligon, kaj por ke vi
    re&gcirc;u super &ccirc;io, kiel deziros via animo. Kaj David forliberigis
    Abneron, kaj li iris en paco.</l>
  <l n='22'>Sed jen la servantoj de David
    kaj Joab venis el batalo, kaj alportis kun si multe da
    militakiro; Abner tiam jam ne estis kun David en &Hcirc;ebron, &ccirc;ar &ccirc;i
    tiu forliberigis lin kaj li foriris en paco.</l>
  <l n='23'>Kiam venis Joab
    kun la tuta militistaro, kiu estis kun li, oni sciigis al Joab,
    dirante: Abner, filo de Ner, venis al la re&gcirc;o; kaj &ccirc;i tiu
    forliberigis lin kaj li iris en paco.</l>
  <l n='24'>Tiam Joab venis al la
    re&gcirc;o, kaj diris: Kion vi faris? jen Abner venis al vi; kial do vi
    forliberigis lin, ke li foriris?</l>
  <l n='25'>Vi konas ja Abneron, filon de
    Ner; nur por tromplogi vin li venis, kaj por ekkoni &ccirc;iujn viajn
    elirojn kaj enirojn, kaj por ekscii &ccirc;ion, kion vi faras.</l>
  <l n='26'>Kaj
    Joab eliris de David kaj sendis senditojn post Abner, kaj ili
    revenigis lin de la puto Sira; kaj David ne sciis pri tio.</l>
  <l n='27'>Kiam Abner revenis &Hcirc;ebronon, Joab kondukis lin en la mezon de la
    pordego, por paroli kun li sekrete, kaj frapis lin tie en la
    ventron; kaj li mortis, pro la sango de lia frato Asahel.</l>
  <l n='28'>Kiam
    David poste a&ubreve;dis pri tio, li diris: Senkulpa estas mi kaj mia
    regno anta&ubreve; la Eternulo por eterne pri la sango de Abner, filo de
    Ner.</l>
  <l n='29'>&Gcirc;i falu sur la kapon de Joab kaj de lia tuta patrodomo;
    ne manku en la domo de Joab pusulo, nek leprulo, nek apoganta sin
    sur bastono, nek falanta de glavo, nek havanta mankon de pano.</l>
  <l n='30'>Tiel Joab kaj lia frato Abi&scirc;aj mortigis Abneron pro tio, ke li
    mortigis Asahelon, ilian fraton, en Gibeon dum la batalo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj David diris al Joab, kaj al la tuta popolo, kiu estis kun
    li: Dis&scirc;iru viajn vestojn kaj zonu vin per sakoj, kaj funebru pro
    Abner. Kaj la re&gcirc;o David sekvis la mortintportilon.</l>
  <l n='32'>Kaj oni
    enterigis Abneron en &Hcirc;ebron; kaj la re&gcirc;o levis sian vo&ccirc;on kaj
    ploris super la tombo de Abner, kaj ploris la tuta popolo.</l>
  <l n='33'>Kaj
    la re&gcirc;o eldiris funebran parolon pri Abner, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='33'>&Ccirc;u Abner devis morti tiel, kiel mortas malnoblulo?<lb/></l>
  <l n='34'>Viaj manoj ne estis ligitaj, kaj viaj piedoj ne estis en<lb/>
              katenoj;<lb/>
         Vi falis, kiel oni falas de krimuloj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='34'>Kaj ankora&ubreve; pli ploris pro li la popolo.</l>
  <l n='35'>Poste venis la tuta
    popolo, por igi Davidon man&gcirc;i, dum estis ankora&ubreve; tago; sed David
    &jcirc;uris, dirante: Tiel kaj pli punu min Dio, se mi anta&ubreve; la
    sunsubiro gustumos panon a&ubreve; ion ajn.</l>
  <l n='36'>Kaj la tuta popolo tion
    komprenis; kaj tio pla&ccirc;is al &gcirc;i, tiel same, kiel &ccirc;io, kion faris
    la re&gcirc;o, pla&ccirc;is al la tuta popolo.</l>
  <l n='37'>Kaj eksciis en tiu tago la
    tuta popolo kaj la tuta Izrael, ke ne de la re&gcirc;o tio venis, ke
    oni mortigis Abneron, filon de Ner.</l>
  <l n='38'>Kaj la re&gcirc;o diris al siaj
    servantoj: &Ccirc;u vi ne scias, ke princo kaj grandulo falis hodia&ubreve; en
    Izrael?</l>
  <l n='39'>Sed mi hodia&ubreve; estas ankora&ubreve; malforta kaj apena&ubreve;
    sanktoleita kiel re&gcirc;o, kaj tiuj homoj, la filoj de Ceruja, estas
    pli fortaj ol mi; la Eternulo repagu al la malbonaganto konforme
    al lia malbonago.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la filo de Saul a&ubreve;dis, ke mortis Abner en &Hcirc;ebron, tiam
    liaj manoj mallevi&gcirc;is kaj la tuta Izrael konsterni&gcirc;is.</l>
  <l n='2'>Du viroj
    ta&ccirc;mentestroj estis &ccirc;e la filo de Saul; la nomo de unu estis
    Baana, kaj la nomo de la dua Re&hcirc;ab, filoj de Rimon, Beerotano, el
    la Benjamenidoj; &ccirc;ar Beerot anka&ubreve; estis kalkulata kiel apartena&jcirc;o
    de la Benjamenidoj.</l>
  <l n='3'>Sed la Beerotanoj forkuris en Gitaimon kaj
    lo&gcirc;is tie kiel fremduloj &gcirc;is nun.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>De Jonatan, filo de Saul, restis filo, kiu havis malsanajn
    piedojn. Li havis la a&gcirc;on de kvin jaroj, kiam venis la sciigo pri
    Saul kaj Jonatan el Jizreel; kiam lia vartistino prenis lin kaj
    ekkuris, kaj &scirc;i rapidis forkuri, li falis kaj fari&gcirc;is lama. Lia
    nomo estis Mefibo&scirc;et.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Re&hcirc;ab kaj Baana, filoj de Rimon, la Beerotano, iris kaj venis
    en la varmego de la tago en la domon de I&scirc;-Bo&scirc;et, kiam li ku&scirc;is
    sian tagmezan ku&scirc;adon.</l>
  <l n='6'>Kaj jen ili eniris en la mezon de la
    domo, kvaza&ubreve; por preni tritikon, kaj frapis lin en la ventron;
    poste Re&hcirc;ab kaj lia frato Baana forkuris.</l>
  <l n='7'>Kiam ili eniris en la
    domon, li ku&scirc;is sur sia lito en sia dormo&ccirc;ambro; tial ili frapis
    lin kaj mortigis lin, kaj dehakis lian kapon, kaj prenis lian
    kapon, kaj iris la&ubreve; la vojo al la ebena&jcirc;o dum la tuta nokto.</l>
  <l n='8'>Kaj ili alportis la kapon de I&scirc;-Bo&scirc;et al David en &Hcirc;ebronon, kaj
    diris al la re&gcirc;o: Jen estas la kapo de I&scirc;-Bo&scirc;et, filo de Saul,
    via malamiko, kiu ser&ccirc;is vian animon; la Eternulo donis al nia
    sinjoro, la re&gcirc;o, ven&gcirc;on hodia&ubreve; pro Saul kaj pro lia idaro.</l>
  <l n='9'>Sed
    David respondis al Re&hcirc;ab kaj al lia frato Baana, filoj de Rimon,
    la Beerotano, kaj diris al ili: Kiel vivas la Eternulo, kiu savis
    mian animon el &ccirc;iuj malfeli&ccirc;oj,</l>
  <l n='10'>se tiun, kiu sciigis al mi, ke
    Saul mortis, kaj kiu pensis, ke li estas agrabla sciiganto, mi
    kaptis kaj mortigis en Ciklag, por rekompenci lin pro la sciigo:</l>
  <l n='11'>kiel do oni devas agi kun malpiaj homoj, kiuj mortigis homon
    senkulpan en lia domo, sur lia lito? &ccirc;u mi ne devas repostuli
    lian sangon el viaj manoj, kaj ekstermi vin de sur la tero?</l>
  <l n='12'>Kaj David ordonis al la servantoj; kaj &ccirc;i tiuj ilin mortigis, kaj
    dehakis iliajn manojn kaj piedojn, kaj pendigis ilin super la
    lageto en &Hcirc;ebron; kaj la kapon de I&scirc;-Bo&scirc;et oni prenis kaj
    enterigis en la tombo de Abner en &Hcirc;ebron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj venis &ccirc;iuj triboj de Izrael al David en &Hcirc;ebronon, kaj diris
    jene: Jen ni estas via osto kaj via karno;</l>
  <l n='2'>jam anta&ubreve;e, kiam
    Saul estis re&gcirc;o super ni, vi estis la elkondukanto kaj
    enkondukanto de Izrael; kaj la Eternulo diris al vi: Vi pa&scirc;tos
    Mian popolon Izrael, kaj vi estos la estro super Izrael.</l>
  <l n='3'>Kaj
    venis &ccirc;iuj pleja&gcirc;uloj de Izrael al la re&gcirc;o en &Hcirc;ebronon, kaj la
    re&gcirc;o David faris kun ili interligon en &Hcirc;ebron anta&ubreve; la Eternulo;
    kaj ili sanktoleis Davidon re&gcirc;o super Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>La a&gcirc;on de tridek jaroj havis David, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o;
    kvardek jarojn li re&gcirc;is.</l>
  <l n='5'>En &Hcirc;ebron li re&gcirc;is super Jehuda sep
    jarojn kaj ses monatojn, kaj en Jerusalem li re&gcirc;is tridek tri
    jarojn super la tuta Izrael kaj Jehuda.</l>
  <l n='6'>Kaj la re&gcirc;o kun siaj
    viroj iris al Jerusalem, kontra&ubreve; la Jebusidojn, la lo&gcirc;antojn de
    tiu lando. Sed ili diris al David: Vi ne eniros &ccirc;i tien, &ccirc;ar
    blinduloj kaj lamuloj vin rebatos; tio signifis: David ne venos
    &ccirc;i tien.</l>
  <l n='7'>Sed David venkoprenis la fortika&jcirc;on Cion, tio estas,
    la urbon de David.</l>
  <l n='8'>Kaj David diris en tiu tago: &Ccirc;iu, kiu frapas
    la Jebusidojn, ekstermu la akvotubojn, kaj la blindulojn kaj la
    lamulojn, kiujn malamas la animo de David. Tial oni diras:
    Blindulo kaj lamulo ne venos en la domon.</l>
  <l n='9'>Kaj David eklo&gcirc;is en
    la fortika&jcirc;o, kaj donis al &gcirc;i la nomon: Urbo de David. Kaj David
    konstruis &ccirc;irka&ubreve;e, komencante de Milo kaj internen.</l>
  <l n='10'>Kaj David
    fari&gcirc;adis &ccirc;iam pli kaj pli granda; kaj la Eternulo, Dio Cebaot,
    estis kun li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj &Hcirc;iram, re&gcirc;o de Tiro, sendis senditojn al David, kaj
    cedrajn arbojn, kaj &ccirc;arpentistojn kaj masonistojn; kaj ili
    konstruis domon al David.</l>
  <l n='12'>Kaj David konsciis, ke la Eternulo
    fortikigis lin kiel re&gcirc;on super Izrael, kaj ke Li altigis lian
    regnon pro Sia popolo Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj David prenis ankora&ubreve; kromvirinojn kaj edzinojn el
    Jerusalem post sia veno el &Hcirc;ebron. Kaj naski&gcirc;is al David ankora&ubreve;
    filoj kaj filinoj.</l>
  <l n='14'>Jen estas la nomoj de tiuj, kiuj naski&gcirc;is
    al li en Jerusalem: &Scirc;amua kaj &Scirc;obab kaj Natan kaj Salomono</l>
  <l n='15'>kaj
    Jib&hcirc;ar kaj Eli&scirc;ua kaj Nefeg kaj Jafia</l>
  <l n='16'>kaj Eli&scirc;ama kaj Eljada
    kaj Elifelet.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kiam la Fili&scirc;toj a&ubreve;dis, ke oni sanktoleis Davidon re&gcirc;o super
    Izrael, &ccirc;iuj Fili&scirc;toj iris, por ser&ccirc;i Davidon. David a&ubreve;dis pri
    tio, kaj eniris en la fortika&jcirc;on.</l>
  <l n='18'>Kaj la Fili&scirc;toj venis kaj
    okupis lokon en la valo Refaim.</l>
  <l n='19'>Kaj David demandis la
    Eternulon, dirante: &Ccirc;u mi iru kontra&ubreve; la Fili&scirc;tojn? &ccirc;u Vi
    transdonos ilin en mian manon? Kaj la Eternulo diris al David:
    Iru, &ccirc;ar Mi certe transdonos la Fili&scirc;tojn en vian manon.</l>
  <l n='20'>Tiam
    David venis al la loko Baal-Peracim, kaj David tie venkobatis
    ilin; kaj li diris: La Eternulo disbatis miajn malamikojn anta&ubreve;
    mi, kiel oni disbatas akvon. Tial oni donis al tiu loko la nomon
    Baal-Peracim.</l>
  <l n='21'>Kaj ili lasis tie siajn diojn, kaj forportis
    ilin David kaj liaj viroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj denove venis la Fili&scirc;toj kaj okupis lokon en la valo
    Refaim.</l>
  <l n='23'>Kaj kiam David demandis la Eternulon, Li diris: Ne
    iru; turnu vin post ilin, kaj venu al ili de la flanko de la
    morusarboj;</l>
  <l n='24'>kaj kiam vi eka&ubreve;dos la sonon de pa&scirc;oj sur la supro
    de la morusarboj, tiam ataku; &ccirc;ar tiam la Eternulo eliris anta&ubreve;
    vi, por frapi la tendaron de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='25'>Kaj David faris
    tiel, kiel ordonis al li la Eternulo; kaj li venkobatis la
    Fili&scirc;tojn de Geba &gcirc;is Gezer.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj denove David kolektis &ccirc;iujn elektitojn en Izrael, tridek
    mil.</l>
  <l n='2'>Kaj David, kaj la tuta popolo, kiu estis kun li, levi&gcirc;is
    kaj iris el Baale-Jehuda, por venigi de tie la keston de Dio, kiu
    estas nomata per la nomo de la Eternulo Cebaot, kiu sidas sur la
    keruboj.</l>
  <l n='3'>Kaj oni veturigis la keston de Dio sur nova veturilo,
    kaj prenis &gcirc;in el la domo de Abinadab, kiu estis en Gibea. Kaj
    Uza kaj A&hcirc;jo, filoj de Abinadab, kondukis la novan veturilon.</l>
  <l n='4'>Kaj oni prenis &gcirc;in el la domo de Abinadab en Gibea kun la kesto
    de Dio, kaj A&hcirc;jo iris anta&ubreve; la kesto.</l>
  <l n='5'>Kaj David kaj la tuta
    domo de Izrael ludis anta&ubreve; la Eternulo per &ccirc;iaj instrumentoj el
    cipreso, per harpoj, psalteroj, tamburinoj, sistroj, kaj
    cimbaloj.</l>
  <l n='6'>Kiam ili venis al la dra&scirc;ejo de Na&hcirc;on, Uza etendis
    sian manon al la kesto de Dio kaj ekkaptis &gcirc;in, &ccirc;ar la bovoj
    klinpu&scirc;is &gcirc;in.</l>
  <l n='7'>Tiam ekflamis la kolero de la Eternulo kontra&ubreve;
    Uza, kaj Dio mortigis lin tie pro la peko, kaj li mortis tie apud
    la kesto de Dio.</l>
  <l n='8'>Kaj aflikti&gcirc;is David pro tio, ke la Eternulo
    frapis Uzan, kaj li donis al tiu loko la nomon Perec-Uza, &gcirc;is la
    nuna tago.</l>
  <l n='9'>Kaj ektimis David la Eternulon en tiu tago, kaj
    diris: Kiamaniere venos al mi la kesto de la Eternulo?</l>
  <l n='10'>Kaj
    David ne volis transportigi al si la keston de la Eternulo en la
    urbon de David, kaj David direktis &gcirc;in en la domon de Obed-Edom,
    la Gatano.</l>
  <l n='11'>Kaj la kesto de la Eternulo restis en la domo de
    Obed-Edom, la Gatano, dum tri monatoj; kaj la Eternulo benis
    Obed-Edomon kaj lian tutan domon.</l>
  <l n='12'>Kaj oni sciigis al la re&gcirc;o
    David, dirante: La Eternulo benis la domon de Obed-Edom, kaj
    &ccirc;ion, kio apartenas al li, pro la kesto de Dio. Tiam David iris,
    kaj transportis la keston de Dio el la domo de Obed-Edom en la
    urbon de David kun &gcirc;ojo.</l>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;iufoje, kiam la portantoj de la
    kesto de la Eternulo trapa&scirc;is ses pa&scirc;ojn, li oferbu&ccirc;is bovon kaj
    grasan &scirc;afon.</l>
  <l n='14'>Kaj David dancis per &ccirc;iuj fortoj anta&ubreve; la
    Eternulo, kaj David estis zonita per lina efodo.</l>
  <l n='15'>Kaj David kaj
    la tuta domo de Izrael kondukis la keston de la Eternulo kun
    &gcirc;ojkriado kaj trumpetado.</l>
  <l n='16'>Kiam la kesto de la Eternulo venis
    en la urbon de David, Mi&hcirc;al, la filino de Saul, rigardis tra la
    fenestro; kaj kiam &scirc;i vidis, ke la re&gcirc;o David saltas kaj dancas
    anta&ubreve; la Eternulo, &scirc;i ekmalestimis lin en sia koro.</l>
  <l n='17'>Kaj oni
    alportis la keston de la Eternulo, kaj metis &gcirc;in sur &gcirc;ian lokon
    meze de la tendo, kiun David starigis por &gcirc;i; kaj David alportis
    anta&ubreve; la Eternulo bruloferojn kaj pacoferojn.</l>
  <l n='18'>Kiam David finis
    la oferadon de la bruloferoj kaj de la pacoferoj, li benis la
    popolon en la nomo de la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='19'>Kaj li disdonis al
    la tuta popolo, al la tuta amaso de la Izraelidoj, kiel al la
    viroj, tiel anka&ubreve; al la virinoj, al &ccirc;iu po unu bulo da pano, po
    unu porcio da viando, kaj po unu peniko da sekvinberoj. Kaj la
    tuta popolo iris &ccirc;iu al sia domo.</l>
  <l n='20'>Kiam David revenis, por beni
    sian domon, Mi&hcirc;al, filino de Saul, eliris renkonte al David, kaj
    diris: Kiel majesta estis hodia&ubreve; la re&gcirc;o de Izrael, kiu elmontris
    sin hodia&ubreve; anta&ubreve; la okuloj de la sklavinoj de siaj servantoj,
    kiel sin elmontras iu el la publikaj dancistoj!</l>
  <l n='21'>Sed David
    diris al Mi&hcirc;al: Anta&ubreve; la Eternulo, kiu preferis min anta&ubreve; via
    patro kaj anta&ubreve; lia tuta domo, ordonante al mi esti estro super
    la popolo de la Eternulo, super Izrael, anta&ubreve; la Eternulo mi
    ludis.</l>
  <l n='22'>Kaj mi senvalorigos min ankora&ubreve; pli ol tio, kaj mi
    humiligos min anta&ubreve; miaj okuloj; kaj tamen inter la sklavinoj,
    pri kiuj vi parolis, mi estos honorata.</l>
  <l n='23'>Kaj Mi&hcirc;al, la filino
    de Saul, ne havis infanojn &gcirc;is la tago de &scirc;ia morto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la re&gcirc;o lo&gcirc;is en sia domo, kaj la Eternulo donis al li
    ripozon rilate &ccirc;iujn liajn malamikojn &ccirc;irka&ubreve;e,</l>
  <l n='2'>la re&gcirc;o diris al
    la profeto Natan: Vidu, mi lo&gcirc;as en domo cedroligna, kaj la kesto
    de Dio restas inter tapi&scirc;oj.</l>
  <l n='3'>Kaj Natan diris al la re&gcirc;o: &Ccirc;ion,
    kio estas en via koro, iru kaj faru, &ccirc;ar la Eternulo estas kun
    vi.</l>
  <l n='4'>Sed en tiu sama nokto aperis vorto de la Eternulo al Natan,
    dirante:</l>
  <l n='5'>Iru, kaj diru al Mia servanto David: Tiele diris la
    Eternulo: &Ccirc;u vi konstruos al Mi domon por Mia lo&gcirc;ado?</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar Mi ne
    lo&gcirc;is en domo de post tiu tago, kiam Mi elkondukis la Izraelidojn
    el Egiptujo, &gcirc;is la nuna tempo; sed Mi migradis en tendo kaj en
    tabernaklo.</l>
  <l n='7'>Kien ajn Mi iris kun &ccirc;iuj Izraelidoj, &ccirc;u Mi diris
    e&ccirc; unu vorton al iu el la triboj de Izrael, al kiu Mi ordonis
    pa&scirc;ti Mian popolon Izrael, dirante: Kial vi ne konstruis por Mi
    cedrolignan domon?</l>
  <l n='8'>Kaj nun diru jenon al Mia servanto David:
    Tiele diras la Eternulo Cebaot: Mi prenis vin el &scirc;afejo, de
    &scirc;afoj, por ke vi estu estro super Mia popolo Izrael;</l>
  <l n='9'>kaj Mi
    estis kun vi &ccirc;ie, kien vi iris; kaj Mi ekstermis &ccirc;iujn viajn
    malamikojn anta&ubreve; vi, kaj Mi faris al vi grandan nomon, egalan al
    la nomoj de la potenculoj sur la tero;</l>
  <l n='10'>kaj Mi aran&gcirc;is lokon
    por Mia popolo Izrael; kaj Mi plantis &gcirc;in, ke &gcirc;i lo&gcirc;u trankvile
    sur sia loko kaj ne tremu plu; kaj malbonuloj ne plu premos &gcirc;in,
    kiel anta&ubreve;e;</l>
  <l n='11'>kaj de post tiu tempo, kiam Mi starigis ju&gcirc;istojn
    super Mia popolo Izrael kaj donis al vi trankvilecon rilate &ccirc;iujn
    viajn malamikojn, la Eternulo sciigis al vi, ke domon konstruos
    al vi la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Kiam fini&gcirc;os viaj tagoj kaj vi ku&scirc;i&gcirc;os kun
    viaj patroj, Mi starigos post vi vian idon, kiu eliros el via
    ventro; kaj Mi fortikigos lian regnon.</l>
  <l n='13'>Li konstruos domon al
    Mia nomo; kaj Mi fortikigos la tronon de lia regno por eterne.</l>
  <l n='14'>Mi estos al li patro, kaj li estos al Mi filo; se li faros
    malbonagon, Mi punos lin per vergo de homoj kaj per batoj de
    homoj.</l>
  <l n='15'>Kaj Mia favorkoreco ne deturni&gcirc;os de li, kiel Mi
    deturnis &gcirc;in de Saul, kiun Mi forigis anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='16'>Kaj fidinda
    estos via domo kaj via regno eterne anta&ubreve; vi; via trono estos
    fortikigita por eterne.</l>
  <l n='17'>Konforme al &ccirc;iuj &ccirc;i tiuj vortoj kaj
    konforme al &ccirc;i tiu tuta vizio Natan parolis al David.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj venis la re&gcirc;o David kaj sidi&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo, kaj
    diris: Kiu estas mi, mia Sinjoro, ho Eternulo, kaj kio estas mia
    domo, ke Vi venigis min &gcirc;is &ccirc;i tie?</l>
  <l n='19'>Sed e&ccirc; tio estis nesufi&ccirc;a
    anta&ubreve; Vi, mia Sinjoro, ho Eternulo, kaj Vi parolis pri la domo de
    Via sklavo e&ccirc; por la malproksima estonteco, la&ubreve; la maniero de
    homo, mia Sinjoro, ho Eternulo.</l>
  <l n='20'>Kion pli David povas diri al
    Vi? Vi konas ja Vian sklavon, mia Sinjoro, ho Eternulo.</l>
  <l n='21'>Pro
    Via vorto kaj la&ubreve; Via koro Vi faris tiun tutan granda&jcirc;on, por
    montri al Via sklavo.</l>
  <l n='22'>Pro tio Vi estas granda, ho Dio
    Eternulo; &ccirc;ar ne ekzistas simila al Vi, kaj ne ekzistas Dio krom
    Vi, la&ubreve; &ccirc;io, kion ni a&ubreve;dis per niaj oreloj.</l>
  <l n='23'>Kaj kiu estas
    simila al Via popolo Izrael, la sola popolo sur la tero, koncerne
    kiun Dio iris, por ela&ccirc;eti &gcirc;in al Si kiel popolon, kaj fari al Si
    nomon, kaj fari granda&jcirc;ojn por Vi kaj timinda&jcirc;ojn por Via tero,
    anta&ubreve; Via popolo, kiun Vi liberigis al Vi el Egiptujo, de &gcirc;iaj
    popoloj kaj &gcirc;iaj dioj?</l>
  <l n='24'>Kaj Vi starigis al Vi Vian popolon
    Izrael, por ke &gcirc;i estu por Vi popolo por eterne; kaj Vi, ho
    Eternulo, faris Vin Dio por &gcirc;i.</l>
  <l n='25'>Kaj nun, ho Dio Eternulo, la
    vorton, kiun Vi diris pri Via sklavo kaj pri lia domo, fortikigu
    por eterne, kaj Vi agu tiel, kiel Vi diris.</l>
  <l n='26'>Kaj granda estu
    Via nomo por eterne, por ke oni diru: La Eternulo Cebaot estas
    Dio super Izrael. Kaj la domo de Via sklavo David estu
    fortikigita anta&ubreve; Vi.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar Vi, ho Eternulo Cebaot, Dio de
    Izrael, sciigis al la orelo de Via sklavo, dirante: Domon mi
    konstruos al vi; tial Via sklavo trovis kura&gcirc;on en sia koro pre&gcirc;i
    al Vi &ccirc;i tiun pre&gcirc;on.</l>
  <l n='28'>Kaj nun, mia Sinjoro, ho Eternulo, Vi
    estas Dio, kaj Viaj vortoj estas veraj; kaj Vi diris pri Via
    sklavo &ccirc;i tiun bona&jcirc;on.</l>
  <l n='29'>Nun komencu beni la domon de Via
    sklavo, ke &gcirc;i restu eterne anta&ubreve; Vi; &ccirc;ar Vi, mia Sinjoro, ho
    Eternulo, parolis; kaj per Via beno estos benita la domo de Via
    sklavo eterne.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio okazis, ke David venkobatis la Fili&scirc;tojn kaj humiligis
    ilin, kaj David prenis la &ccirc;efurbon el la manoj de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='2'>Li anka&ubreve; venkobatis la Moabidojn, kaj, ku&scirc;iginte ilin sur la
    tero, li mezuris ilin per &scirc;nuro; du partojn li mezuris por
    mortigi, kaj unu plenan mezuron por restigi vivaj. Kaj la
    Moabidoj submeti&gcirc;is al David kaj alportis tributojn.</l>
  <l n='3'>Kaj David
    venkobatis Hadadezeron, filon de Re&hcirc;ob, re&gcirc;on de Coba, kiam tiu
    iris, por restarigi sian regadon super la rivero E&ubreve;frato.</l>
  <l n='4'>Kaj
    David venkoprenis de li mil sepcent rajdantojn kaj dudek mil
    piedirantojn; kaj David lamigis &ccirc;iujn &ccirc;ar&ccirc;evalojn, sed restigis
    el ili por cent &ccirc;aroj.</l>
  <l n='5'>La Sirianoj Damaskaj venis, por helpi al
    Hadadezer, re&gcirc;o de Coba; sed David venkobatis el la Sirianoj
    dudek du mil homojn.</l>
  <l n='6'>Kaj David restigis garnizonojn en la
    Damaska Sirio, kaj la Sirianoj submeti&gcirc;is al David kaj alportis
    tributojn. Kaj la Eternulo helpis al David &ccirc;ie, kien li iris.</l>
  <l n='7'>Kaj David prenis la orajn &scirc;ildojn, kiujn havis sur si la
    servantoj de Hadadezer, kaj alportis ilin en Jerusalemon.</l>
  <l n='8'>Kaj
    el Beta&hcirc; kaj el Berotaj, urboj de Hadadezer, la re&gcirc;o David prenis
    tre multe da kupro.</l>
  <l n='9'>Kiam Toi, re&gcirc;o de &Hcirc;amat, a&ubreve;dis, ke David
    venkobatis la tutan militistaron de Hadadezer,</l>
  <l n='10'>tiam Toi sendis
    sian filon Joram al la re&gcirc;o David, por saluti lin, kaj gratuli
    lin pro tio, ke li militis kontra&ubreve; Hadadezer kaj venkobatis lin
    (&ccirc;ar Toi estis en milito kontra&ubreve; Hadadezer); kaj li havis en siaj
    manoj vazojn ar&gcirc;entajn kaj vazojn orajn kaj vazojn kuprajn.</l>
  <l n='11'>Ilin anka&ubreve; la re&gcirc;o David dedi&ccirc;is al la Eternulo, kune kun la
    ar&gcirc;ento kaj oro, kiun li dedi&ccirc;is el tio, kion li akiris de &ccirc;iuj
    nacioj, kiujn li venkis:</l>
  <l n='12'>de la Sirianoj, de Moab, de la
    Amonidoj, de la Fili&scirc;toj, kaj de Amalek, kaj el la militakiro,
    kiun li ricevis de Hadadezer, filo de Re&hcirc;ob kaj re&gcirc;o de Coba.</l>
  <l n='13'>Kaj David faris al si nomon, kiam li revenis post la venkobato de
    la Sirianoj en la Valo de Salo, en la nombro de dek ok mil homoj.</l>
  <l n='14'>Kaj li starigis en Edomujo garnizonojn, en la tuta Edomujo li
    starigis garnizonojn; kaj &ccirc;iuj Edomidoj submeti&gcirc;is al David. Kaj
    la Eternulo helpis al David &ccirc;ie, kien li iris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj David re&gcirc;is super la tuta Izrael, kaj David faradis ju&gcirc;on
    kaj justecon al sia tuta popolo.</l>
  <l n='16'>Joab, filo de Ceruja, estis
    estro de la militistaro; Jeho&scirc;afat, filo de A&hcirc;ilud, estis
    kronikisto;</l>
  <l n='17'>Cadok, filo de A&hcirc;itub, kaj A&hcirc;imele&hcirc;, filo de
    Ebjatar, estis pastroj; kaj Seraja estis skribisto;</l>
  <l n='18'>Benaja,
    filo de Jehojada, estis super la Keretidoj kaj la Peletidoj; kaj
    la filoj de David estis pastroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj David diris: &Ccirc;u ekzistas ankora&ubreve; iu, kiu restis el la domo
    de Saul, ke mi povu fari al li favorkora&jcirc;on pro Jonatan?</l>
  <l n='2'>El la
    domo de Saul estis servanto, kies nomo estis Ciba; kaj oni vokis
    lin al David, kaj la re&gcirc;o diris al li: &Ccirc;u vi estas Ciba? Kaj tiu
    respondis: Mi, via sklavo.</l>
  <l n='3'>Tiam la re&gcirc;o diris: &Ccirc;u ekzistas
    ankora&ubreve; iu el la domo de Saul, ke mi povu fari al li favorkora&jcirc;on
    en la nomo de Dio? Kaj Ciba diris al la re&gcirc;o: Ekzistas ankora&ubreve;
    filo de Jonatan, lamulo.</l>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;o diris al li: Kie li estas?
    Kaj Ciba diris al la re&gcirc;o: Jen li estas en la domo de Ma&hcirc;ir, filo
    de Amiel, en Lo-Debar.</l>
  <l n='5'>Tiam la re&gcirc;o David sendis, kaj venigis
    lin el la domo de Ma&hcirc;ir, filo de Amiel, el Lo-Debar.</l>
  <l n='6'>Kaj venis
    Mefibo&scirc;et, filo de Jonatan, filo de Saul, al David, kaj &jcirc;etis sin
    viza&gcirc;altere kaj adorklini&gcirc;is. Kaj David diris: Mefibo&scirc;et! Kaj tiu
    diris: Jen mi estas, via sklavo.</l>
  <l n='7'>Kaj David diris al li: Ne
    timu, &ccirc;ar mi estos por vi favorkora pro via patro Jonatan, kaj mi
    redonos al vi &ccirc;iujn kampojn de via patro Saul, kaj vi man&gcirc;ados
    &ccirc;iam &ccirc;e mia tablo.</l>
  <l n='8'>Kaj tiu adorklini&gcirc;is, kaj diris: Kio estas
    via sklavo, ke vi vin turnas al senviva hundo, kiel mi estas?</l>
  <l n='9'>Kaj la re&gcirc;o alvokis Ciban, la servanton de Saul, kaj diris al li:
    &Ccirc;ion, kio apartenis al Saul kaj al lia tuta domo, mi donas al la
    filo de via sinjoro;</l>
  <l n='10'>prilaboradu do por li la teron, vi kaj
    viaj filoj kaj viaj servantoj, kaj rikoltadu, por ke la filo de
    via sinjoro havu panon por man&gcirc;ado; sed Mefibo&scirc;et, filo de via
    sinjoro, man&gcirc;ados &ccirc;iam &ccirc;e mia tablo. Kaj Ciba havis dek kvin
    filojn kaj dudek servantojn.</l>
  <l n='11'>Kaj Ciba diris al la re&gcirc;o: &Ccirc;ion,
    kion mia sinjoro la re&gcirc;o ordonas al sia sklavo, via sklavo faros.
    Kaj Mefibo&scirc;et man&gcirc;ados &ccirc;e mia tablo egale al la filoj de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Mefibo&scirc;et havis malgrandan filon, kies nomo estis Mi&hcirc;a. Kaj
    &ccirc;iuj, kiuj lo&gcirc;is en la domo de Ciba, estis servantoj al
    Mefibo&scirc;et.</l>
  <l n='13'>Kaj Mefibo&scirc;et lo&gcirc;is en Jerusalem, &ccirc;ar li &ccirc;iam
    man&gcirc;adis &ccirc;e la tablo de la re&gcirc;o. Kaj li estis lama je siaj amba&ubreve;
    piedoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Okazis poste, ke mortis la re&gcirc;o de la Amonidoj, kaj lia filo
    &Hcirc;anun fari&gcirc;is re&gcirc;o anstata&ubreve; li.</l>
  <l n='2'>Tiam David diris: Mi estos
    favorkora al &Hcirc;anun, filo de Na&hcirc;a&scirc;, konforme al tio, kiel lia
    patro agis favorkore koncerne min. Kaj David sendis, por konsoli
    lin per siaj servantoj pri lia patro. Kaj la servantoj de David
    venis en la landon de la Amonidoj.</l>
  <l n='3'>Sed la eminentuloj de la
    Amonidoj diris al sia sinjoro &Hcirc;anun: &Ccirc;u efektive David deziras
    honori vian patron anta&ubreve; vi, ke li sendis al vi konsolantojn? &ccirc;u
    ne por pristudi la urbon, esplorrigardi kaj ruinigi &gcirc;in, David
    sendis al vi siajn servantojn?</l>
  <l n='4'>Tiam &Hcirc;anun prenis la servantojn
    de David, kaj forrazis al ili duonon de la barbo, kaj detran&ccirc;is
    iliajn vestojn &gcirc;is duono, &gcirc;is la lumboj, kaj foririgis ilin.</l>
  <l n='5'>Kiam oni tion raportis al David, li sendis al ili renkonte, &ccirc;ar
    tiuj homoj tre hontis. Kaj la re&gcirc;o diris: Restu en Jeri&hcirc;o, &gcirc;is
    rekreskos viaj barboj, kaj tiam revenu.</l>
  <l n='6'>Kiam la Amonidoj vidis,
    ke ili indignigis Davidon, tiam la Amonidoj sendis kaj dungis
    Sirianojn el Bet-Re&hcirc;ob kaj Sirianojn el Coba, dudek mil
    piedirantojn, kaj de la re&gcirc;o de Maa&hcirc;a mil homojn kaj de Tob dek
    du mil homojn.</l>
  <l n='7'>Kiam David a&ubreve;dis pri tio, li sendis Joabon kaj
    la tutan armeon da kura&gcirc;uloj.</l>
  <l n='8'>Kaj eliris la Amonidoj kaj
    batalaran&gcirc;i&gcirc;is &ccirc;e la enirejo de la pordego; kaj la Sirianoj el
    Coba kaj el Re&hcirc;ob kaj la viroj de Tob kaj de Maa&hcirc;a estis aparte,
    sur la kampo.</l>
  <l n='9'>Kiam Joab vidis, ke li havos kontra&ubreve; si batalon
    anta&ubreve;e kaj malanta&ubreve;e, li faris elekton el &ccirc;iuj plejbravuloj en
    Izrael kaj batalaran&gcirc;is ilin kontra&ubreve; la Sirianoj;</l>
  <l n='10'>kaj la
    ceteran parton de la popolo li komisiis al sia frato Abi&scirc;aj, kaj
    batalaran&gcirc;is ilin kontra&ubreve; la Amonidoj.</l>
  <l n='11'>Kaj li diris: Se la
    Sirianoj superfortos min, tiam vi donos al mi helpon; sed se la
    Amonidoj superfortos vin, tiam mi iros, por helpi vin.</l>
  <l n='12'>Estu
    kura&gcirc;a, kaj ni tenu nin forte por nia popolo kaj por la urboj de
    nia Dio; kaj la Eternulo faru tion, kio pla&ccirc;os al Li.</l>
  <l n='13'>Kaj
    Joab, kun la popolo, kiu estis kun li, komencis la batalon
    kontra&ubreve; la Sirianoj; kaj &ccirc;i tiuj forkuris anta&ubreve; li.</l>
  <l n='14'>Kiam la
    Amonidoj vidis, ke la Sirianoj forkuris, ili anka&ubreve; forkuris anta&ubreve;
    Abi&scirc;aj, kaj foriris en la urbon. Tiam Joab returnis sin de la
    Amonidoj, kaj venis Jerusalemon.</l>
  <l n='15'>Kiam la Sirianoj vidis, ke
    ili estas venkobatitaj de la Izraelidoj, ili kolekti&gcirc;is en unu
    loko.</l>
  <l n='16'>Kaj Hadadezer sendis, kaj elirigis la Sirianojn
    transriverajn; kaj ili venis en &Hcirc;elamon; kaj &Scirc;oba&hcirc;, militestro de
    Hadadezer, ilin kondukis.</l>
  <l n='17'>Kiam tio estis raportita al David,
    li kolektis &ccirc;iujn Izraelidojn, kaj transiris Jordanon kaj venis
    en &Hcirc;elamon. Kaj la Sirianoj aran&gcirc;is sin kontra&ubreve; David kaj
    ekbatalis kontra&ubreve; li.</l>
  <l n='18'>Kaj la Sirianoj forkuris anta&ubreve; Izrael,
    kaj David mortigis el la Sirianoj sepcent &ccirc;aristojn kaj kvardek
    mil rajdantojn; anka&ubreve; &Scirc;oba&hcirc;on, la militestron, li frapis, kaj tiu
    mortis tie.</l>
  <l n='19'>Kiam &ccirc;iuj re&gcirc;oj, kiuj servis Hadadezeron, vidis,
    ke ili estas venkobatitaj de la Izraelidoj, ili faris pacon kun
    la Izraelidoj kaj submeti&gcirc;is al ili. Kaj la Sirianoj timis helpi
    plu al la Amonidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post unu jaro, en la tempo, kiam la re&gcirc;oj eliras milite, David
    sendis Joabon kune kun siaj servantoj kaj kun &ccirc;iuj Izraelidoj;
    kaj ili faris ruinigadon inter la Amonidoj, kaj sie&gcirc;is Raban. Sed
    David restis en Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Okazis, ke vespere David levi&gcirc;is de sia ku&scirc;ejo kaj ekpromenis
    sur la tegmento de la re&gcirc;a domo; kaj li ekvidis de la tegmento
    virinon, kiu sin lavis; kaj la virino estis tre belaspekta.</l>
  <l n='3'>Kaj
    David sendis, por demandi pri la virino; kaj oni diris al li, ke
    &scirc;i estas Bat-&Scirc;eba, filino de Eliam, kaj edzino de Urija, la
    &Hcirc;etido.</l>
  <l n='4'>Tiam David sendis senditojn, por preni &scirc;in; kaj &scirc;i
    venis al li, kaj li ku&scirc;is kun &scirc;i; kiam &scirc;i repuri&gcirc;is de sia
    malpureco, &scirc;i revenis en sian domon.</l>
  <l n='5'>Kaj la virino gravedi&gcirc;is,
    kaj &scirc;i sendis, por sciigi Davidon, dirante: Mi gravedi&gcirc;is.</l>
  <l n='6'>Tiam
    David sendis al Joab, por diri: Sendu al mi Urijan, la &Hcirc;etidon.
    Kaj Joab sendis Urijan al David.</l>
  <l n='7'>Kiam Urija venis al li, David
    demandis pri la farto de Joab kaj pri la farto de la popolo kaj
    pri la sukceso de la milito.</l>
  <l n='8'>Kaj David diris al Urija: Iru en
    vian domon, kaj lavu viajn piedojn. Kaj Urija eliris el la domo
    de la re&gcirc;o, kaj lin sekvis donacoj de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='9'>Sed Urija dormis
    &ccirc;e la enirejo de la domo de la re&gcirc;o, kune kun &ccirc;iuj servantoj de
    lia sinjoro, kaj li ne iris en sian domon.</l>
  <l n='10'>Kaj oni raportis al
    David, dirante: Urija ne iris en sian domon. Tiam David diris al
    Urija: Vi venis ja de la vojo; kial do vi ne iris en vian domon?</l>
  <l n='11'>Kaj Urija respondis al David: La kesto kaj Izrael kaj Jehuda
    trovi&gcirc;as en tendoj, kaj mia sinjoro Joab kaj la servantoj de mia
    sinjoro bivakas sur la kampo; kaj &ccirc;u mi irus en mian domon, por
    man&gcirc;i kaj trinki, kaj ku&scirc;i kun mia edzino? mi &jcirc;uras per via vivo
    kaj per la vivo de via animo, ke mi ne faros tion.</l>
  <l n='12'>Tiam David
    diris al Urija: Restu &ccirc;i tie ankora&ubreve; hodia&ubreve;, kaj morga&ubreve; mi
    forliberigos vin. Kaj Urija restis en Jerusalem tiun tagon kaj la
    sekvantan.</l>
  <l n='13'>Kaj David invitis lin, ke li man&gcirc;u kaj trinku &ccirc;e
    li, kaj ebriigis lin. Vespere li eliris, por dormi sur sia ku&scirc;ejo
    kun la servantoj de sia sinjoro, sed en sian domon li ne iris.</l>
  <l n='14'>Matene David skribis leteron al Joab, kaj sendis &gcirc;in per Urija.</l>
  <l n='15'>Kaj en la letero li skribis jenon: Metu Urijan en la fronton
    de la plej forta batalo, kaj deturni&gcirc;u de li, ke li estu frapita
    kaj mortu.</l>
  <l n='16'>Tial, kiam Joab sie&gcirc;is la urbon, li metis Urijan
    sur la lokon, pri kiu li sciis, ke tie estas la plej fortaj
    viroj.</l>
  <l n='17'>Kiam la lo&gcirc;antoj de la urbo eliris kaj ekbatalis
    kontra&ubreve; Joab, falis kelka nombro el la servantoj de David; kaj
    mortis anka&ubreve; Urija, la &Hcirc;etido.</l>
  <l n='18'>Joab sendis kaj raportigis al
    David &ccirc;iujn cirkonstancojn de la batalo.</l>
  <l n='19'>Kaj al la sendito li
    donis jenan ordonon: Kiam vi finos raporti al la re&gcirc;o &ccirc;iujn
    cirkonstancojn de la batalo,</l>
  <l n='20'>kaj la re&gcirc;o ekkoleros, kaj diros:
    Kial vi alproksimi&gcirc;is al la urbo, por batali? &ccirc;u vi ne sciis, ke
    oni pafos de la muro?</l>
  <l n='21'>kiu mortigis Abimele&hcirc;on, filon de
    Jerube&scirc;et? &ccirc;u ne virino &jcirc;etis sur lin de la muro muel&scirc;tonon, ke
    li mortis en Tebec? kial vi alproksimi&gcirc;is al la muro? tiam diru:
    Anka&ubreve; via servanto Urija, la &Hcirc;etido, mortis.</l>
  <l n='22'>La sendito iris,
    kaj venis kaj raportis al David &ccirc;ion, por kio sendis lin Joab.</l>
  <l n='23'>Kaj la sendito diris al David: Kiam tiuj homoj montri&gcirc;is pli
    fortaj ol ni kaj eliris kontra&ubreve; nin sur la kampon, ni komencis
    premi ilin al la enirejo en la pordegon;</l>
  <l n='24'>tiam la pafistoj
    pafis sur viajn servantojn de sur la muro, kaj pereis kelkaj el
    la servantoj de la re&gcirc;o, kaj anka&ubreve; via servanto Urija, la &Hcirc;etido,
    mortis.</l>
  <l n='25'>Tiam David diris al la sendito: Tiel diru al Joab: Ne
    aflikti&gcirc;u pro tio, ke la glavo forman&gcirc;as jen tiun, jen alian;
    plifortigu vian militon kontra&ubreve; la urbo kaj detruu &gcirc;in, kaj estu
    kura&gcirc;a.</l>
  <l n='26'>Kiam la edzino de Urija a&ubreve;dis, ke mortis &scirc;ia edzo
    Urija, &scirc;i funebris pro sia edzo.</l>
  <l n='27'>Kiam pasis la funebro, David
    sendis, kaj prenis &scirc;in en sian domon; kaj &scirc;i fari&gcirc;is lia edzino,
    kaj &scirc;i naskis al li filon. Sed la faro, kiun faris David,
    malpla&ccirc;is al la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo sendis al David Natanon, kaj &ccirc;i tiu venis al
    li, kaj diris al li: En unu urbo estis du viroj, unu ri&ccirc;ulo kaj
    la dua malri&ccirc;ulo;</l>
  <l n='2'>la ri&ccirc;ulo havis tre multe da &scirc;afoj kaj da
    bovoj;</l>
  <l n='3'>kaj la malri&ccirc;ulo havis nenion, krom unu malgranda
    &scirc;afeto, kiun li a&ccirc;etis kaj nutris, kaj &gcirc;i elkreskis &ccirc;e li kaj &ccirc;e
    liaj infanoj kune kun ili; el lia peco &gcirc;i man&gcirc;adis, el lia kaliko
    &gcirc;i trinkadis, kaj sur lia sino &gcirc;i dormadis, kaj &gcirc;i estis por li
    kiel filino.</l>
  <l n='4'>Sed venis gasto al la ri&ccirc;a homo, kaj &ccirc;i tiu
    doma&gcirc;is preni el siaj &scirc;afoj a&ubreve; el siaj bovoj, por prepari ion por
    la gasto, kiu venis al li, kaj li prenis la &scirc;afeton de la viro
    malri&ccirc;a, kaj preparis &gcirc;in por la homo, kiu venis al li.</l>
  <l n='5'>Tiam
    forte ekflamis la kolero de David kontra&ubreve; tiu homo, kaj li diris
    al Natan: Mi &jcirc;uras per la Eternulo, ke morti devas la homo, kiu
    tion faris;</l>
  <l n='6'>kaj pro la &scirc;afeto li repagu kvaroble, pro tio, ke
    li faris tion kaj ke li agis senkompate.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Tiam Natan diris al David: Vi estas tiu homo. Tiele diris la
    Eternulo, Dio de Izrael: Mi sanktoleis vin re&gcirc;o super Izrael, kaj
    Mi savis vin el la mano de Saul,</l>
  <l n='8'>kaj Mi donis al vi la domon de
    via sinjoro kaj la edzinojn de via sinjoro sur vian sinon, kaj Mi
    donis al vi la domon de Izrael kaj Jehuda; kaj se tio ne sufi&ccirc;us,
    Mi aldonus ankora&ubreve; tion kaj alian.</l>
  <l n='9'>Kial do vi mal&scirc;atis la
    vorton de la Eternulo, farante malbonon anta&ubreve; Liaj okuloj?
    Urijan, la &Hcirc;etidon, vi mortigis per glavo, kaj lian edzinon vi
    prenis al vi kiel edzinon, post kiam vi lin mortigis per glavo de
    la Amonidoj.</l>
  <l n='10'>Nun ne malaperos el via domo la glavo eterne, pro
    tio, ke vi mal&scirc;atis Min, kaj prenis la edzinon de Urija, la
    &Hcirc;etido, ke &scirc;i estu via edzino.</l>
  <l n='11'>Tiele diris la Eternulo: Jen Mi
    venigos sur vin malbonon el via domo; kaj Mi prenos viajn
    edzinojn anta&ubreve; viaj okuloj, kaj fordonos al via konkuranto, kaj
    li ku&scirc;os kun viaj edzinoj anta&ubreve; &ccirc;i tiu suno.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar vi agis
    sekrete; sed Mi faros tiun aferon anta&ubreve; la tuta Izrael kaj anta&ubreve;
    la suno.</l>
  <l n='13'>Tiam David diris al Natan: Mi pekis anta&ubreve; la
    Eternulo. Kaj Natan diris al David: La Eternulo forigis vian
    pekon, vi ne mortos;</l>
  <l n='14'>sed &ccirc;ar vi per tiu faro incitis la
    malamikojn de la Eternulo, tial la filo, kiu naski&gcirc;is al vi,
    mortos.</l>
  <l n='15'>Kaj Natan iris en sian domon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='15'>Kaj la Eternulo frapis la infanon, kiun la edzino de Urija naskis
    al David, kaj &gcirc;i dan&gcirc;ere malsani&gcirc;is.</l>
  <l n='16'>Kaj David ekpre&gcirc;is al la
    Eternulo pri la infano; kaj David fastis, kaj li eniris, kaj
    pasigis la nokton sur la tero.</l>
  <l n='17'>Kaj ekinsistis super li la
    pleja&gcirc;uloj de lia domo, por igi lin levi&gcirc;i de la tero; sed li ne
    volis, kaj li ne man&gcirc;is kun ili.</l>
  <l n='18'>En la sepa tago la infano
    mortis. Kaj la servantoj de David timis sciigi al li, ke la
    infano mortis; &ccirc;ar ili pensis: Jen dum la infano ankora&ubreve; vivis,
    ni parolis al li, kaj li ne a&ubreve;skultis nian vo&ccirc;on; kiel do ni
    diros al li, ke la infano mortis? li faros ian malbonon.</l>
  <l n='19'>Sed
    kiam David vidis, ke liaj servantoj murmuretas inter si, li
    komprenis, ke la infano mortis; kaj David diris al siaj
    servantoj: &Ccirc;u la infano mortis? Kaj ili respondis: &Gcirc;i mortis.</l>
  <l n='20'>Tiam David levi&gcirc;is de la tero, lavis sin kaj oleis sin kaj &scirc;an&gcirc;is
    siajn vestojn, kaj iris en la domon de la Eternulo, kaj
    adorklini&gcirc;is. Poste li venis en sian domon; li petis, ke oni donu
    al li panon, kaj li man&gcirc;is.</l>
  <l n='21'>Tiam diris al li liaj servantoj:
    Kion signifas tio, kion vi faris? dum la infano estis ankora&ubreve;
    vivanta, vi fastis kaj ploris; kaj kiam la infano mortis, vi
    levi&gcirc;is kaj man&gcirc;is!</l>
  <l n='22'>Kaj li respondis: Dum la infano ankora&ubreve;
    vivis, mi fastis kaj ploris; &ccirc;ar mi pensis: Kiu scias? eble la
    Eternulo indulgos min kaj la infano vivos.</l>
  <l n='23'>Sed nun &gcirc;i mortis;
    por kio do mi fastos? &ccirc;u mi povas ankora&ubreve; revenigi &gcirc;in? mi iros
    al &gcirc;i, sed &gcirc;i ne revenos al mi.</l>
  <l n='24'>Kaj David konsolis sian
    edzinon Bat-&Scirc;eba, kaj envenis al &scirc;i kaj ku&scirc;is kun &scirc;i; kaj &scirc;i
    naskis filon, kaj li donis al li la nomon Salomono; kaj la
    Eternulo lin amis.</l>
  <l n='25'>Kaj li transdonis lin en la manojn de la
    profeto Natan; &ccirc;i tiu donis al li la nomon Jedidja, pro la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Joab ekmilitis kontra&ubreve; Raba de la Amonidoj, kaj venkoprenis la
    re&gcirc;an urbon.</l>
  <l n='27'>Kaj Joab sendis senditojn al David, kaj dirigis:
    Mi militis kontra&ubreve; Raba, kaj mi venkoprenis la urbon de akvoj;</l>
  <l n='28'>nun kolektu la reston de la popolo, kaj sie&gcirc;u la urbon kaj prenu
    &gcirc;in; &ccirc;ar alie, se mi prenus la urbon, oni nomus &gcirc;in per mia nomo.</l>
  <l n='29'>Tiam David kolektis la tutan popolon, kaj iris al Raba, kaj
    militis kontra&ubreve; &gcirc;i kaj prenis &gcirc;in.</l>
  <l n='30'>Kaj li prenis la kronon de
    Malkam de lia kapo; &gcirc;i havis la pezon de kikaro da oro; en &gcirc;i
    estis multekosta &scirc;tono, kiu transiris sur la kapon de David. Kaj
    da militakira&jcirc;o li elportis el la urbo tre multe.</l>
  <l n='31'>Kaj la
    popolon, kiu tie estis, li elirigis, kaj metis &gcirc;in al segiloj kaj
    al feraj dra&scirc;iloj kaj al feraj hakiloj kaj forkondukis al
    brikfarejoj. Tiele li agis kun &ccirc;iuj urboj de la Amonidoj. Kaj
    David kaj la tuta popolo revenis Jerusalemon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Poste okazis jeno: Ab&scirc;alom, filo de David, havis belan
    fratinon, kies nomo estis Tamar; &scirc;in ekamis Amnon, filo de David.</l>
  <l n='2'>Kaj Amnon suferis multe kaj preska&ubreve; malsani&gcirc;is pro sia fratino
    Tamar; &ccirc;ar &scirc;i estis virgulino, kaj al Amnon &scirc;ajnis malfacile fari
    ion al &scirc;i.</l>
  <l n='3'>Sed Amnon havis amikon, kies nomo estis Jonadab,
    filo de &Scirc;imea, frato de David; kaj Jonadab estis homo tre sa&gcirc;a.</l>
  <l n='4'>Kaj li diris al li: Kial vi tiel malgrasi&gcirc;as, ho re&gcirc;ido, kun &ccirc;iu
    tago? &ccirc;u vi ne diros al mi? Kaj Amnon diris al li: Tamaron,
    fratinon de mia frato Ab&scirc;alom, mi amas.</l>
  <l n='5'>Tiam Jonadab diris al
    li: Ku&scirc;i&gcirc;u en vian liton, kaj &scirc;ajnigu vin malsana; kaj kiam venos
    via patro, por vidi vin, diru al li: Mi petas, ke mia fratino
    Tamar venu, kaj &scirc;i donu al mi man&gcirc;i kaj &scirc;i pretigu anta&ubreve; mi la
    man&gcirc;a&jcirc;on, por ke mi vidu kaj mi man&gcirc;u el &scirc;iaj manoj.</l>
  <l n='6'>Amnon
    ku&scirc;i&gcirc;is, kaj &scirc;ajnigis sin malsana; kaj venis la re&gcirc;o, por vidi
    lin, kaj Amnon diris al la re&gcirc;o: Mi petas, ke venu mia fratino
    Tamar, kaj ke &scirc;i pretigu anta&ubreve; miaj okuloj du kuketojn, por ke mi
    man&gcirc;u el &scirc;iaj manoj.</l>
  <l n='7'>Tiam David sendis al Tamar en la domon,
    por diri: Iru, mi petas, en la domon de via frato Amnon, kaj
    pretigu al li man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='8'>Kaj Tamar iris en la domon de sia frato
    Amnon; li ku&scirc;is. Kaj &scirc;i prenis paston, knedis &gcirc;in, preparis anta&ubreve;
    liaj okuloj, kaj bakis la kuketojn.</l>
  <l n='9'>Kaj &scirc;i prenis la paton, kaj
    elskuis anta&ubreve; li; sed li ne volis man&gcirc;i. Kaj Amnon diris: Forigu
    de mi &ccirc;iujn. Kaj &ccirc;iuj eliris de li.</l>
  <l n='10'>Tiam Amnon diris al Tamar:
    Alportu la man&gcirc;a&jcirc;on en la internan &ccirc;ambron, por ke mi man&gcirc;u el
    viaj manoj. Tamar prenis la kuketojn, kiujn &scirc;i faris, kaj
    alportis ilin al sia frato Amnon en la internan &ccirc;ambron.</l>
  <l n='11'>Sed,
    kiam &scirc;i ilin alportis al li por man&gcirc;i, li kaptis &scirc;in, kaj diris
    al &scirc;i: Venu, ku&scirc;i&gcirc;u kun mi, mia fratino.</l>
  <l n='12'>Tiam &scirc;i diris al li:
    Ne, mia frato, ne perfortu min; &ccirc;ar tiel ne estas farate en
    Izrael; ne faru tian malnobla&jcirc;on.</l>
  <l n='13'>Kien mi irus kun mia
    malhonoro? kaj vi fari&gcirc;us kiel iu el la malnobluloj en Izrael.
    Parolu kun la re&gcirc;o, mi petas; kaj li ne rifuzos min al vi.</l>
  <l n='14'>Sed
    li ne volis obei &scirc;iajn vortojn, kaj kaptis &scirc;in kaj perfortis &scirc;in
    kaj ku&scirc;is kun &scirc;i.</l>
  <l n='15'>Post tio Amnon ekmalamis &scirc;in per tre granda
    malamo; pli granda estis la malamo, kiun li eksentis al &scirc;i, ol la
    amo, kiun li anta&ubreve;e havis por &scirc;i. Kaj Amnon diris al &scirc;i: Levi&gcirc;u,
    foriru.</l>
  <l n='16'>Kaj &scirc;i diris al li: Se vi forpelas min, tiam &ccirc;i tiu
    granda malbono estas pli granda, ol la alia, kiun vi faris al mi.
    Sed li ne volis a&ubreve;skulti &scirc;in.</l>
  <l n='17'>Kaj li alvokis sian junulon-
    servanton, kaj diris: Forpelu de mi &ccirc;i tiun for, kaj &scirc;losu la
    pordon post &scirc;i.</l>
  <l n='18'>&Scirc;i havis sur si diverskoloran veston, &ccirc;ar per
    tiaj tunikoj vestadis sin la filinoj de la re&gcirc;o. Kaj lia servanto
    elkondukis &scirc;in eksteren kaj &scirc;losis la pordon post &scirc;i.</l>
  <l n='19'>Tiam
    Tamar prenis cindron sur sian kapon, kaj la diverskoloran veston,
    kiu estis sur &scirc;i, &scirc;i dis&scirc;iris; kaj &scirc;i metis sian manon sur sian
    kapon, kaj iris kaj kriis.</l>
  <l n='20'>Kaj diris al &scirc;i &scirc;ia frato Ab&scirc;alom:
    &Ccirc;u via frato Amnon estis kun vi? nun, mia fratino, silentu; li
    estas via frato; ne tro aflikti&gcirc;u pro tiu afero. Kaj Tamar restis
    mal&gcirc;oja en la domo de sia frato Ab&scirc;alom.</l>
  <l n='21'>Kiam la re&gcirc;o David
    a&ubreve;dis &ccirc;ion &ccirc;i tion, li tre koleris.</l>
  <l n='22'>Ab&scirc;alom parolis kun Amnon
    nek malbonon nek bonon; &ccirc;ar Ab&scirc;alom malamis Amnonon pro tio, ke
    li perfortis lian fratinon Tamar.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Okazis post du jaroj, ke oni tondis la &scirc;afojn &ccirc;e Ab&scirc;alom en
    Baal-&Hcirc;acor, kiu estas apud Efraim; kaj Ab&scirc;alom invitis &ccirc;iujn
    filojn de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='24'>Kaj Ab&scirc;alom venis al la re&gcirc;o, kaj diris:
    Jen oni tondas &ccirc;e via sklavo; mi petas, ke la re&gcirc;o kun siaj
    servantoj venu al via sklavo.</l>
  <l n='25'>Sed la re&gcirc;o diris al Ab&scirc;alom:
    Ne, mia filo, ni ne iros &ccirc;iuj, por ke ni ne estu &scirc;ar&gcirc;o por vi.
    Tiu insiste lin petis; sed li ne volis iri, li nur benis lin.</l>
  <l n='26'>Tiam Ab&scirc;alom diris: Se ne, tiam almena&ubreve; mia frato Amnon iru kun
    ni. Kaj la re&gcirc;o diris al li: Por kio li iru kun vi?</l>
  <l n='27'>Sed
    Ab&scirc;alom insiste lin petis; tial li lasis iri kun li Amnonon kaj
    &ccirc;iujn filojn de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='28'>Kaj Ab&scirc;alom ordonis al siaj servantoj
    jene: Rigardu, mi petas, kiam la koro de Amnon gaji&gcirc;os de vino,
    kaj mi diros al vi, ke vi frapu Amnonon, tiam mortigu lin, ne
    timu; &ccirc;ar ja mi ordonis al vi; estu senhezitaj kaj kura&gcirc;aj.</l>
  <l n='29'>Kaj la servantoj de Ab&scirc;alom faris al Amnon, kiel ordonis Ab&scirc;alom.
    Tiam levi&gcirc;is &ccirc;iuj filoj de la re&gcirc;o, kaj sidi&gcirc;is &ccirc;iu sur sia mulo
    kaj forkuris.</l>
  <l n='30'>Kiam ili estis ankora&ubreve; sur la vojo, al David
    venis la famo, ke Ab&scirc;alom mortigis &ccirc;iujn filojn de la re&gcirc;o kaj
    neniu el ili restis.</l>
  <l n='31'>La re&gcirc;o levi&gcirc;is, kaj dis&scirc;iris siajn
    vestojn, kaj ku&scirc;i&gcirc;is sur la tero; kaj &ccirc;iuj liaj servantoj staris
    kun dis&scirc;iritaj vestoj.</l>
  <l n='32'>Tiam ekparolis Jonadab, filo de &Scirc;imea,
    frato de David, kaj diris: Mia sinjoro ne diru, ke &ccirc;iuj junuloj
    filoj de la re&gcirc;o estas mortigitaj; &ccirc;ar nur Amnon sola mortis; &ccirc;ar
    &ccirc;e Ab&scirc;alom tio estis decidita de post la tago, kiam tiu perfortis
    lian fratinon Tamar.</l>
  <l n='33'>Kaj nun mia sinjoro la re&gcirc;o ne atentu la
    famon, kiu diras, ke &ccirc;iuj filoj de la re&gcirc;o mortis; nur Amnon sola
    mortis.</l>
  <l n='34'>Dume Ab&scirc;alom forkuris. La gardostaranta servanto levis
    siajn okulojn, kaj ekvidis, ke multe da homoj iras de la vojo
    malanta&ubreve;a la&ubreve; la deklivo de la monto.</l>
  <l n='35'>Kaj Jonadab diris al la
    re&gcirc;o: Jen la filoj de la re&gcirc;o venas; kiel via sklavo diris, tiel
    fari&gcirc;is.</l>
  <l n='36'>Kiam li finis paroli, venis la filoj de la re&gcirc;o, kaj
    ili levis sian vo&ccirc;on kaj ploris; kaj anka&ubreve; la re&gcirc;o kaj &ccirc;iuj liaj
    servantoj ploris per tre granda ploro.</l>
  <l n='37'>Sed Ab&scirc;alom forkuris,
    kaj venis al Talmaj, filo de Amihud, re&gcirc;o de Ge&scirc;ur. Kaj David
    funebris pro sia filo dum la tuta tempo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Ab&scirc;alom forkuris, kaj iris Ge&scirc;uron, kaj restis tie dum tri
    jaroj.</l>
  <l n='39'>Kaj la re&gcirc;o David forte sopiris al Ab&scirc;alom; &ccirc;ar li
    konsoli&gcirc;is pri la morto de Amnon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Joab, filo de Ceruja, rimarkis, ke la koro de la re&gcirc;o
    plifavori&gcirc;is por Ab&scirc;alom.</l>
  <l n='2'>Kaj Joab sendis en Tekoan kaj venigis
    de tie sa&gcirc;an virinon, kaj diris al &scirc;i: &Scirc;ajnigu vin funebranta kaj
    metu sur vin funebrajn vestojn, kaj ne &scirc;miru vin per oleo, kaj
    estu kiel virino, kiu jam de longe funebras pro mortinto;</l>
  <l n='3'>kaj
    venu al la re&gcirc;o, kaj diru al li jenon; kaj Joab inspiris al &scirc;i,
    kion &scirc;i devas diri.</l>
  <l n='4'>Kaj la virino el Tekoa ekparolis al la
    re&gcirc;o, kaj &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere kaj adorklini&gcirc;is, kaj diris:
    Helpu min, ho re&gcirc;o!</l>
  <l n='5'>Kaj la re&gcirc;o diris al &scirc;i: Kio estas al vi?
    Kaj &scirc;i respondis: Ho ve, mi estas vidvino, mia edzo mortis.</l>
  <l n='6'>Sed
    via sklavino havis du filojn; ili amba&ubreve; ekkverelis sur la kampo,
    kaj &ccirc;ar estis inter ili neniu savanto, unu frapis la alian kaj
    mortigis lin.</l>
  <l n='7'>Kaj jen levi&gcirc;is kontra&ubreve; vian sklavinon la tuta
    familio, dirante: Eldonu la fratmortiginton, por ke ni mortigu
    lin pro la animo de lia frato, kiun li mortigis, kaj ni ekstermu
    anka&ubreve; la heredanton. Tiel ili volas estingi mian karbon, kiu
    ankora&ubreve; restis, por ne restigi al mia edzo nomon nek ian resta&jcirc;on
    sur la tero.</l>
  <l n='8'>Tiam la re&gcirc;o diris al la virino: Iru hejmen, kaj
    mi donos ordonon pri vi.</l>
  <l n='9'>Sed la virino el Tekoa diris al la
    re&gcirc;o: Sur mi, mia sinjoro, ho re&gcirc;o, estu la krimo, kaj sur la
    domo de mia patro; sed la re&gcirc;o kaj lia trono estas senkulpaj.</l>
  <l n='10'>Kaj la re&gcirc;o diris: Alkonduku al mi tiun, kiu parolas kontra&ubreve; vi,
    kaj li ne plu tu&scirc;os vin.</l>
  <l n='11'>Kaj &scirc;i diris: La re&gcirc;o volu memori pri
    la Eternulo, lia Dio, por ke la sangoven&gcirc;antoj ne faru pli da
    pereo kaj ne ekstermu mian filon. Li diris: Mi &jcirc;uras per la
    Eternulo, ke ne falos e&ccirc; haro de via filo sur la teron.</l>
  <l n='12'>Kaj la
    virino diris: Permesu, ke via sklavino diru vorton al mia sinjoro
    la re&gcirc;o. Li diris: Parolu.</l>
  <l n='13'>Kaj la virino diris: Kial do vi
    tiel pensas pri la popolo de Dio? eldirante tian vorton, la re&gcirc;o
    fari&gcirc;as kvaza&ubreve; kulpulo, ke li ne revenigas sian elpeliton.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar
    ni devas morti, kaj ni similas al akvo, kiu estas ver&scirc;ata sur la
    teron kaj kiun oni ne povas enkolekti; sed Dio ne volas pereigi
    animon; Li pripensas, ke forpu&scirc;ito ne estu forpu&scirc;ata anka&ubreve; de Li.</l>
  <l n='15'>Nur nun mi venis, por diri tion al la re&gcirc;o, mia sinjoro, &ccirc;ar
    la popolo min timigis; sed via sklavino diris al si: Mi provos
    paroli al la re&gcirc;o; eble la re&gcirc;o plenumos la vorton de sia
    sklavino;</l>
  <l n='16'>eble la re&gcirc;o a&ubreve;skultos, por savi sian sklavinon el
    la mano de tiu homo, kiu volas ekstermi min kaj mian filon kune
    el la hereda&jcirc;o de Dio.</l>
  <l n='17'>Kaj via sklavino diris al si: La vorto
    de mia sinjoro la re&gcirc;o donos trankvilecon; &ccirc;ar kiel an&gcirc;elo de
    Dio, tiel estas mia sinjoro la re&gcirc;o, por distingi la bonon kaj
    malbonon; kaj la Eternulo, via Dio, estos kun vi.</l>
  <l n='18'>Tiam
    ekparolis la re&gcirc;o, kaj diris al la virino: Mi petas, ka&scirc;u anta&ubreve;
    mi nenion, pri kio mi demandos vin. Kaj la virino diris: Mia
    sinjoro la re&gcirc;o volu paroli.</l>
  <l n='19'>Kaj la re&gcirc;o diris: &Ccirc;u ne la mano
    de Joab estas kun vi en &ccirc;io &ccirc;i tio? Kaj la virino respondis kaj
    diris: Vere, kiel vivas via animo, mia sinjoro, ho re&gcirc;o, ne estas
    eble deklini&gcirc;i dekstren nek maldekstren de &ccirc;io, kion diris mia
    sinjoro la re&gcirc;o; &ccirc;ar via sklavo Joab tion ordonis al mi, kaj li
    inspiris al via sklavino &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn vortojn.</l>
  <l n='20'>Por
    aliformigi la aspekton de la afero, via sklavo Joab tion faris;
    sed mia sinjoro estas sa&gcirc;a per sa&gcirc;eco de an&gcirc;elo de Dio, kaj scias
    &ccirc;ion, kio estas sur la tero.</l>
  <l n='21'>Tiam la re&gcirc;o diris al Joab: Jen
    mi tion faris; iru do kaj revenigu la junulon Ab&scirc;alom.</l>
  <l n='22'>Joab
    &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere kaj adorklini&gcirc;is, kaj dankis la re&gcirc;on. Kaj
    Joab diris: Hodia&ubreve; via sklavo scias, ke mi akiris vian favoron,
    mia sinjoro, ho re&gcirc;o, &ccirc;ar la re&gcirc;o plenumis la vorton de sia
    sklavo.</l>
  <l n='23'>Kaj Joab levi&gcirc;is, kaj iris en Ge&scirc;uron, kaj venigis
    Ab&scirc;alomon en Jerusalemon.</l>
  <l n='24'>Sed la re&gcirc;o diris: Li reiru en sian
    domon, sed mian viza&gcirc;on li ne vidu. Kaj Ab&scirc;alom revenis en sian
    domon, sed la viza&gcirc;on de la re&gcirc;o li ne vidis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>En la tuta Izrael estis neniu homo tiel famege bela, kiel
    Ab&scirc;alom: de la plando de lia piedo &gcirc;is lia verto estis en li
    nenia malla&ubreve;dinda&jcirc;o.</l>
  <l n='26'>Kaj kiam li tondis sian kapon (li
    tondadis &ccirc;iujare, &ccirc;ar la haroj fari&gcirc;adis por li tro pezaj, kaj
    estis necese tondi), la haroj de lia kapo pezis ducent siklojn
    la&ubreve; la re&gcirc;a pesilo.</l>
  <l n='27'>Al Ab&scirc;alom naski&gcirc;is tri filoj, kaj unu
    filino, kies nomo estis Tamar; &scirc;i estis virino belaspekta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Ab&scirc;alom restis en Jerusalem du jarojn, kaj la viza&gcirc;on de la
    re&gcirc;o li ne vidis.</l>
  <l n='29'>Kaj Ab&scirc;alom sendis al Joab, por sendi lin al
    la re&gcirc;o; sed tiu ne volis veni al li. Li sendis ankora&ubreve; duan
    fojon, sed tiu ne volis veni.</l>
  <l n='30'>Tiam li diris al siaj servantoj:
    Rigardu la kampoparton de Joab apud mia; li havas tie hordeon;
    iru, kaj forbruligu &gcirc;in per fajro. Kaj la servantoj de Ab&scirc;alom
    forbruligis la kampoparton per fajro.</l>
  <l n='31'>Tiam Joab levi&gcirc;is, kaj
    venis al Ab&scirc;alom en la domon, kaj diris al li: Kial viaj
    servantoj forbruligis per fajro mian kampoparton?</l>
  <l n='32'>Ab&scirc;alom
    respondis al Joab: Jen mi sendis al vi, por diri al vi: Venu &ccirc;i
    tien, por ke mi sendu vin al la re&gcirc;o, por demandi, kial mi venis
    el Ge&scirc;ur; pli bone estus por mi resti tie. Nun mi volas vidi la
    viza&gcirc;on de la re&gcirc;o; kaj se mi havas en mi krimon, li mortigu min.</l>
  <l n='33'>Kaj Joab iris al la re&gcirc;o, kaj diris al li tion; kaj &ccirc;i tiu
    alvokis Ab&scirc;alomon, kiu venis al la re&gcirc;o, kaj adorklini&gcirc;is
    viza&gcirc;altere anta&ubreve; la re&gcirc;o; kaj la re&gcirc;o kisis Ab&scirc;alomon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio Ab&scirc;alom havigis al si &ccirc;aron kaj &ccirc;evalojn kaj kvindek
    virojn, kiuj kuradis anta&ubreve; li.</l>
  <l n='2'>Kaj Ab&scirc;alom levi&gcirc;adis frue, kaj
    stari&gcirc;adis &ccirc;e la vojo al la pordego; kaj &ccirc;iun homon, kiu havis
    plendon kaj iris al la re&gcirc;o por ju&gcirc;o, Ab&scirc;alom vokis al si, kaj
    diris al li: El kiu urbo vi estas? Kaj kiam tiu respondis: Via
    sklavo estas el tiu a&ubreve; tiu tribo de Izrael,</l>
  <l n='3'>Ab&scirc;alom diris al
    li: Via afero estas bona kaj justa, sed ne ekzistas por vi
    a&ubreve;skultanto &ccirc;e la re&gcirc;o.</l>
  <l n='4'>Kaj plue Ab&scirc;alom parolis: Ho, kiu farus
    min ju&gcirc;isto en la lando, por ke al mi venu &ccirc;iu homo, kiu havas
    plendon a&ubreve; ju&gcirc;an aferon, kaj por ke mi faru al li juston!</l>
  <l n='5'>Kaj
    kiam iu alproksimi&gcirc;is, por adorklini&gcirc;i anta&ubreve; li, li etendis sian
    manon, kaptis lin, kaj kisis lin.</l>
  <l n='6'>Tiel Ab&scirc;alom agis kun &ccirc;iuj
    Izraelidoj, kiuj iris por ju&gcirc;o al la re&gcirc;o; kaj Ab&scirc;alom &scirc;tele
    allogis al si la korojn de la Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Atinginte la a&gcirc;on de kvardek jaroj, Ab&scirc;alom diris al la re&gcirc;o:
    Permesu al mi iri kaj plenumi en &Hcirc;ebron mian sanktan promeson,
    kiun mi faris al la Eternulo;</l>
  <l n='8'>&ccirc;ar sanktan promeson faris via
    sklavo, kiam mi estis en Ge&scirc;ur en Sirio, nome: Se la Eternulo
    revenigos min en Jerusalemon, mi faros oferon al la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj la re&gcirc;o diris al li: Iru en paco. Kaj li levi&gcirc;is, kaj iris
    &Hcirc;ebronon.</l>
  <l n='10'>Kaj Ab&scirc;alom sendis esplorrigardantojn al &ccirc;iuj triboj
    de Izrael kun la sekvanta instrukcio: Kiam vi a&ubreve;dos la sonon de
    trumpeto, tiam diru: Ab&scirc;alom fari&gcirc;is re&gcirc;o en &Hcirc;ebron.</l>
  <l n='11'>Kune kun
    Ab&scirc;alom iris ducent viroj el Jerusalem; ili estis invititaj, kaj
    iris sen ia kulpa intenco, nenion sciante.</l>
  <l n='12'>Kaj Ab&scirc;alom sendis
    inviti anka&ubreve; A&hcirc;itofelon, la Giloanon, la konsiliston de David, el
    lia urbo Gilo, kiam li estis faranta la bu&ccirc;oferojn. Tiam la
    konspiro pliforti&gcirc;is, kaj la popolo &ccirc;iam pli kaj pli amase iris
    al Ab&scirc;alom.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Dume venis raportanto al David, kaj diris: La koroj de la
    Izraelidoj turni&gcirc;is al Ab&scirc;alom.</l>
  <l n='14'>Tiam David diris al &ccirc;iuj siaj
    servantoj, kiuj estis kun li en Jerusalem: Levi&gcirc;u, kaj ni
    forkuru, &ccirc;ar alie ni ne povos savi&gcirc;i kontra&ubreve; Ab&scirc;alom; rapidu
    foriri, por ke li, rapidinte, ne atingu nin, ne venigu sur nin
    malfeli&ccirc;on, kaj ne pereigu la urbon per glavo.</l>
  <l n='15'>Kaj la
    servantoj de la re&gcirc;o diris al la re&gcirc;o: Kion ajn elektos nia
    sinjoro la re&gcirc;o, ni estas viaj sklavoj.</l>
  <l n='16'>Tiam la re&gcirc;o kaj lia
    tuta domo eliris piede, kaj la re&gcirc;o restigis la dek kromvirinojn,
    por gardi la domon.</l>
  <l n='17'>Kaj la re&gcirc;o, kun la tuta popolo, kiu
    sekvis lin, eliris; kaj ili haltis &ccirc;e malproksima domo.</l>
  <l n='18'>Kaj
    &ccirc;iuj liaj servantoj preteriris preter li, kaj &ccirc;iuj Keretidoj kaj
    Peletidoj, kaj &ccirc;iuj Gatanoj, sescent viroj, kiuj sekvis lin el
    Gat, preteriris anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='19'>Kaj la re&gcirc;o diris al Itaj, la
    Gatano: Kial vi anka&ubreve; iras kun ni? iru returne kaj restu kun la
    re&gcirc;o, &ccirc;ar vi estas fremdulo kaj vi estas el&scirc;irita el via loko.</l>
  <l n='20'>Hiera&ubreve; vi venis; kaj &ccirc;u mi povas hodia&ubreve; altrudi al vi la iradon
    kun ni? mi iras, kien mi povas iri. Iru returne, kaj rekonduku
    viajn fratojn kun vi; favorkoreco kaj justeco estu al vi.</l>
  <l n='21'>Sed
    Itaj respondis al la re&gcirc;o kaj diris: Mi &jcirc;uras per la Eternulo kaj
    per mia sinjoro la re&gcirc;o: nur en tiu loko, en kiu estos mia
    sinjoro la re&gcirc;o, &ccirc;u por vivo, &ccirc;u por morto, nur tie estos via
    sklavo.</l>
  <l n='22'>Tiam David diris al Itaj: Venu, kaj preteriru. Kaj
    preteriris Itaj, la Gatano, kaj &ccirc;iuj liaj viroj, kune kun &ccirc;iuj
    infanoj, kiuj estis kun li.</l>
  <l n='23'>Kaj &ccirc;iuj ploris per la&ubreve;ta vo&ccirc;o,
    kaj la tuta popolo preteriris. Kaj la re&gcirc;o transiris la torenton
    Kidron, kaj la tuta popolo iris anta&ubreve;en la&ubreve; la vojo al la
    dezerto.</l>
  <l n='24'>Aperis anka&ubreve; Cadok, kune kun &ccirc;iuj Levidoj, kiuj
    portis la keston de interligo de Dio; kaj ili starigis la keston
    de Dio; kaj Ebjatar staris pli alte, &gcirc;is preteriris la tuta
    popolo el la urbo.</l>
  <l n='25'>Kaj la re&gcirc;o diris al Cadok: Revenigu la
    keston de Dio en la urbon. Se mi akiros favoron de la Eternulo,
    tiam Li revenigos min kaj vidigos al mi &gcirc;in kaj Sian lo&gcirc;ejon;</l>
  <l n='26'>sed se Li diros: Vi ne pla&ccirc;as al Mi, tiam mi estas preta; Li faru
    kun mi, kiel pla&ccirc;as al Li.</l>
  <l n='27'>Kaj la re&gcirc;o diris al la pastro
    Cadok: Vi estas anta&ubreve;videma; reiru en paco en la urbon, kaj via
    filo A&hcirc;imaac, kaj Jonatan, filo de Ebjatar, amba&ubreve; viaj filoj, iru
    kun vi.</l>
  <l n='28'>Vidu, mi restos sur la ebena&jcirc;oj de la dezerto, &gcirc;is
    venos io de vi, por sciigi al mi.</l>
  <l n='29'>Tiam Cadok kaj Ebjatar
    reportis la keston de Dio en Jerusalemon, kaj ili tie restis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj David supreniris sur la monton de olivoj, irante kaj
    plorante; lia kapo estis kovrita, kaj li iris nudpieda; kaj la
    tuta popolo, kiu estis kun li, kovris &ccirc;iu sian kapon kaj iris
    supren, sen&ccirc;ese plorante.</l>
  <l n='31'>Kiam oni diris al David, ke A&hcirc;itofel
    estas inter la konspirantoj kun Ab&scirc;alom, David diris: Mi petas
    Vin, ho Eternulo, malsa&gcirc;igu la konsilon de A&hcirc;itofel.</l>
  <l n='32'>David
    venis sur la supron, kie oni adorklini&gcirc;as al Dio; kaj jen
    renkonte al li iras &Hcirc;u&scirc;aj, la Arkano; lia vesto estas dis&scirc;irita,
    kaj tero estas sur lia kapo.</l>
  <l n='33'>Kaj David diris al li: Se vi iros
    kun mi, vi estos por mi &scirc;ar&gcirc;o;</l>
  <l n='34'>sed se vi reiros en la urbon,
    kaj diros al Ab&scirc;alom: Mi estos via sklavo, ho re&gcirc;o; kiel mi estis
    la sklavo de via patro delonge, tiel mi de nun estos via sklavo &dash; tiam vi detruos por mi la konsilon de A&hcirc;itofel.</l>
  <l n='35'>Tie estos kun
    vi la pastroj Cadok kaj Ebjatar; kaj &ccirc;ion, kion vi a&ubreve;dos en la
    domo de la re&gcirc;o, diru al la pastroj Cadok kaj Ebjatar.</l>
  <l n='36'>Jen tie
    estas kun ili iliaj du filoj, A&hcirc;imaac &ccirc;e Cadok, kaj Jonatan &ccirc;e
    Ebjatar; per ili vi transsendos al mi &ccirc;ion, kion vi a&ubreve;dos.</l>
  <l n='37'>Kaj
    &Hcirc;u&scirc;aj, amiko de David, venis en la urbon. Anka&ubreve; Ab&scirc;alom venis
    Jerusalemon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam David iom malsupreniris de la supro, jen venis al li
    renkonte Ciba, la servanto de Mefibo&scirc;et, kun paro da selitaj
    azenoj, sur kiuj estis ducent panoj kaj cent sekvinberaj kukoj
    kaj cent sekigitaj fruktoj kaj felsako kun vino.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o
    diris al Ciba: Por kio tio estas kun vi? Kaj Ciba respondis: La
    azenoj estas por la domo de la re&gcirc;o, por rajdi sur ili, kaj la
    pano kaj la fruktoj por la servantoj por man&gcirc;i, kaj la vino por
    trinki por la laci&gcirc;intoj en la dezerto.</l>
  <l n='3'>Kaj la re&gcirc;o diris: Kie
    estas la filo de via sinjoro? Ciba respondis al la re&gcirc;o: Li sidas
    en Jerusalem, &ccirc;ar li diras: Nun la domo de Izrael redonos al mi
    la regnon de mia patro.</l>
  <l n='4'>Tiam la re&gcirc;o diris al Ciba: Nun al vi
    apartenu &ccirc;io, kion havas Mefibo&scirc;et. Kaj Ciba diris: Mi
    adorklini&gcirc;as; mi akiru vian favoron, mia sinjoro, ho re&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kiam la re&gcirc;o David venis &gcirc;is Ba&hcirc;urim, jen el tie eliras viro el
    la familio de la domo de Saul; lia nomo estis &Scirc;imei, filo de
    Gera; elirante, li sen&ccirc;ese insultadis.</l>
  <l n='6'>Li &jcirc;etis &scirc;tonojn sur
    Davidon kaj sur &ccirc;iujn servantojn de la re&gcirc;o David; la tuta popolo
    kaj &ccirc;iuj fortuloj estis dekstre kaj maldekstre de li.</l>
  <l n='7'>Kaj tiel
    parolis &Scirc;imei, insultante: For, for, sangavidulo, malbonagulo!</l>
  <l n='8'>la Eternulo revenigis sur vin la tutan sangon de la domo de Saul,
    sur kies loko vi fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj la Eternulo transdonis la
    regnon en la manon de via filo Ab&scirc;alom; tion vi havas pro via
    malboneco, &ccirc;ar vi estas sangavidulo.</l>
  <l n='9'>Tiam Abi&scirc;aj, filo de
    Ceruja, diris al la re&gcirc;o: Kial insultu tiu senviva hundo mian
    sinjoron, la re&gcirc;on? permesu al mi iri kaj dehaki lian kapon.</l>
  <l n='10'>Sed la re&gcirc;o diris: Kiel tio koncernas min kaj vin, filoj de
    Ceruja? li insultu; &ccirc;ar la Eternulo diris al li: Insultu Davidon.
    Kiu povas diri: Kial vi tion faras?</l>
  <l n='11'>Kaj David diris al Abi&scirc;aj
    kaj al &ccirc;iuj siaj servantoj: Jen mia filo, kiu eliris el mia
    interno, atencas mian animon; tiom pli tion povas fari nun la
    Benjamenido; lasu lin, kaj li insultu, &ccirc;ar la Eternulo tion
    ordonis al li.</l>
  <l n='12'>Eble la Eternulo vidos mian mizeron, kaj la
    Eternulo repagos al mi bonon anstata&ubreve; lia hodia&ubreve;a insultado.</l>
  <l n='13'>Kaj David kun siaj homoj da&ubreve;rigis sian vojon. Kaj &Scirc;imei iris la&ubreve;
    la deklivo de la monto, kontra&ubreve; li, iris kaj insultis, &jcirc;etadis
    &scirc;tonojn sur lin, kaj &scirc;utadis sur lin teron.</l>
  <l n='14'>La re&gcirc;o kaj la
    tuta popolo, kiu estis kun li, venis lacaj kaj ripozis tie.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Dume Ab&scirc;alom kaj &ccirc;iuj Izraelidoj venis en Jerusalemon, kaj
    A&hcirc;itofel kun li.</l>
  <l n='16'>Kiam &Hcirc;u&scirc;aj, la Arkano, amiko de David, venis
    al Ab&scirc;alom, li diris al Ab&scirc;alom: Vivu la re&gcirc;o! vivu la re&gcirc;o!</l>
  <l n='17'>Kaj Ab&scirc;alom diris al &Hcirc;u&scirc;aj: Tia estas via amo al via amiko! kial
    vi ne iris kun via amiko?</l>
  <l n='18'>Sed &Hcirc;u&scirc;aj respondis al Ab&scirc;alom: Ne,
    sed kiun elektis la Eternulo kaj &ccirc;i tiu popolo kaj &ccirc;iuj
    Izraelidoj, al tiu mi apartenos, kaj kun li mi restos.</l>
  <l n='19'>Due,
    kiun mi servos? &ccirc;u ne lian filon? kiel mi servis vian patron,
    tiel mi estos al vi.</l>
  <l n='20'>Tiam Ab&scirc;alom diris al A&hcirc;itofel: Konsili&gcirc;u
    inter vi, kion ni devas fari.</l>
  <l n='21'>Kaj A&hcirc;itofel diris al Ab&scirc;alom:
    Eniru al la kromvirinoj de via patro, kiujn li restigis, por
    gardi la domon. Kiam &ccirc;iuj Izraelidoj a&ubreve;dos, ke vi abomenigis al
    vi vian patron, tiam forti&gcirc;os la manoj de &ccirc;iuj, kiuj estas kun
    vi.</l>
  <l n='22'>Tiam oni starigis por Ab&scirc;alom tendon sur la tegmento, kaj
    Ab&scirc;alom eniris al la kromvirinoj de sia patro anta&ubreve; la okuloj de
    &ccirc;iuj Izraelidoj.</l>
  <l n='23'>La konsiloj de A&hcirc;itofel, kiujn li donadis en
    tiu tempo, havis tian valoron, kiel se oni demandus la decidon de
    Dio; tiaj estis &ccirc;iuj konsiloj de A&hcirc;itofel, kiel por David, tiel
    anka&ubreve; por Ab&scirc;alom.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj A&hcirc;itofel diris al Ab&scirc;alom: Permesu al mi elekti dek du mil
    virojn, kaj mi levi&gcirc;os kaj postkuros Davidon en la nokto.</l>
  <l n='2'>Mi
    atakos lin, kiam li estos laca kaj liaj manoj estos malfortaj; mi
    teruros lin tiel, ke forkuros la tuta popolo, kiu estas kun li;
    tiam mi mortigos la re&gcirc;on solan.</l>
  <l n='3'>Kaj mi revenigos la tutan
    popolon al vi; kiam revenos &ccirc;iuj, krom tiu, kiun vi ser&ccirc;as, tiam
    al la tuta popolo fari&gcirc;os paco.</l>
  <l n='4'>Kaj la afero pla&ccirc;is al Ab&scirc;alom
    kaj al &ccirc;iuj pleja&gcirc;uloj de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Tamen Ab&scirc;alom diris: Alvoku ankora&ubreve; &Hcirc;u&scirc;ajon, la Arkanon, por ke
    ni a&ubreve;du anka&ubreve; tion, kion li diros.</l>
  <l n='6'>Kiam &Hcirc;u&scirc;aj venis al Ab&scirc;alom,
    Ab&scirc;alom diris al li: Jen kion diris A&hcirc;itofel; &ccirc;u ni faru tion,
    kion li diris? se ne, tiam diru vi.</l>
  <l n='7'>Tiam &Hcirc;u&scirc;aj diris al
    Ab&scirc;alom: Ne bona estas la konsilo, kiun donis A&hcirc;itofel &ccirc;i tiun
    fojon.</l>
  <l n='8'>Kaj &Hcirc;u&scirc;aj diris plue: Vi konas vian patron kaj liajn
    virojn, ke ili estas fortuloj; krom tio ili estas koleraj, kiel
    urso, de kiu oni forrabis la infanojn sur la kampo; kaj via patro
    estas sperta militisto, kaj li ne dormos nokte kun la popolo.</l>
  <l n='9'>Jen nun li ka&scirc;i&gcirc;as en ia kaverno a&ubreve; en ia alia loko. Se en la
    komenco iu el la niaj falos, kaj disvasti&gcirc;os la famo, ke havis
    malvenkon la popolo, kiu sekvas Ab&scirc;alomon,</l>
  <l n='10'>tiam e&ccirc; la plej
    kura&gcirc;a, kiu havas koron, similan al la koro de leono,
    senkura&gcirc;i&gcirc;os; &ccirc;ar la tuta Izrael scias, kiel fortaj estas via
    patro, kaj la militistoj, kiuj estas kun li.</l>
  <l n='11'>Tial mi konsilas:
    kolektu al vi la tutan Izraelon, de Dan &gcirc;is Beer-&Scirc;eba, tian
    multegon, kiel la sablo apud la maro, kaj vi persone iru meze de
    ili.</l>
  <l n='12'>Kaj ni atakos lin, en kiu ajn loko li trovi&gcirc;os, kaj ni
    surfalos sur lin, kiel falas la roso sur la teron; kaj el li, kun
    &ccirc;iuj viroj, kiuj estas kun li, ne restos e&ccirc; unu.</l>
  <l n='13'>Kaj se li
    enfermi&gcirc;os en urbo, tiam la tuta Izrael &ccirc;irka&ubreve;igos tiun urbon per
    &scirc;nuroj, kaj trenos &gcirc;in en la riveron, &gcirc;is ne restos tie e&ccirc;
    &scirc;toneto.</l>
  <l n='14'>Tiam diris Ab&scirc;alom kaj &ccirc;iuj Izraelidoj: La konsilo de
    &Hcirc;u&scirc;aj, la Arkano, estas pli bona, ol la konsilo de A&hcirc;itofel. Sed
    la Eternulo decidis detrui la bonan konsilon de A&hcirc;itofel, por ke
    la Eternulo venigu malfeli&ccirc;on sur Ab&scirc;alomon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj &Hcirc;u&scirc;aj diris al la pastroj Cadok kaj Ebjatar: Tiel kaj tiel
    konsilis A&hcirc;itofel al Ab&scirc;alom kaj al la pleja&gcirc;uloj de Izrael, kaj
    tiel kaj tiel konsilis mi;</l>
  <l n='16'>nun sendu rapide, kaj dirigu al
    David jenon: Ne pasigu &ccirc;i tiun nokton sur la ebena&jcirc;o de la
    dezerto, sed transiru, por ke ne pereu la re&gcirc;o, kaj la tuta
    popolo, kiu estas kun li.</l>
  <l n='17'>Jonatan kaj A&hcirc;imaac staris apud En-
    Rogel; servantino iris kaj sciigis al ili, por ke ili iru kaj
    sciigu al la re&gcirc;o David, &ccirc;ar ili ne devis sin montri kaj veni en
    la urbon.</l>
  <l n='18'>Sed ilin ekvidis iu junulo, kaj raportis al Ab&scirc;alom;
    dume ili amba&ubreve; rapide iris, kaj venis en Ba&hcirc;urimon en la domon de
    unu homo, sur kies korto trovi&gcirc;is puto, kaj ili malsupreniris
    tien.</l>
  <l n='19'>Kaj lia edzino prenis kaj sternis kovrotukon super la
    aperturo de la puto kaj &scirc;utis sur &gcirc;in grion, por ke oni nenion
    rimarku.</l>
  <l n='20'>Kiam la servantoj de Ab&scirc;alom venis al la virino en la
    domon, kaj demandis, kie estas A&hcirc;imaac kaj Jonatan, la virino
    respondis al ili: Ili iris trans la akvujon. Kaj ili ser&ccirc;is kaj
    ne trovis, kaj ili revenis Jerusalemon.</l>
  <l n='21'>Kiam ili foriris, tiuj
    eliris el la puto, kaj iris kaj raportis al la re&gcirc;o David, kaj
    diris al David: Levi&gcirc;u, kaj transiru rapide la akvon, &ccirc;ar tiel
    kaj tiel konsilis kontra&ubreve; vi A&hcirc;itofel.</l>
  <l n='22'>Tiam levi&gcirc;is David, kaj
    la tuta popolo, kiu estis kun li, kaj ili transiris Jordanon
    anta&ubreve; la mateni&gcirc;o; kaj restis neniu, kiu ne estus transirinta
    Jordanon.</l>
  <l n='23'>Kiam A&hcirc;itofel vidis, ke oni ne plenumis lian
    konsilon, li selis azenon, levi&gcirc;is kaj iris al sia domo, en sian
    urbon, faris ordonojn pri sia domo, kaj sufokis sin kaj mortis;
    kaj oni enterigis lin en la tombo de lia patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Dume David venis en Ma&hcirc;anaimon, kaj Ab&scirc;alom transiris
    Jordanon, li kaj &ccirc;iuj viroj de Izrael kun li.</l>
  <l n='25'>Kaj Amasan
    Ab&scirc;alom starigis super la militistaro anstata&ubreve; Joab; Amasa estis
    filo de viro, kies nomo estis Jitra, el Jizreel, kaj kiu envenis
    al Abigail, filino de Na&hcirc;a&scirc;, fratino de Ceruja, patrino de Joab.</l>
  <l n='26'>Kaj Izrael kaj Ab&scirc;alom stari&gcirc;is tendare en la lando Gilead.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kiam David venis en Ma&hcirc;anaimon, tiam &Scirc;obi, filo de Na&hcirc;a&scirc;, el
    Raba de la Amonidoj, kaj Ma&hcirc;ir, filo de Amiel, el Lo-Debar, kaj
    Barzilaj, la Gileadano, el Roglim,</l>
  <l n='28'>alportis litojn kaj
    tapi&scirc;ojn kaj argilajn vazojn, kaj tritikon kaj hordeon kaj
    farunon kaj rostitajn grajnojn, kaj fabojn kaj lentojn, anka&ubreve;
    rostitajn,</l>
  <l n='29'>kaj mielon kaj buteron kaj &scirc;afojn kaj froma&gcirc;ojn;
    ili alportis al David, kaj al la popolo, kiu estis kun li, por
    man&gcirc;i; &ccirc;ar ili diris: La popolo estas malsata kaj laca kaj soifa
    en la dezerto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>David prikalkulis la popolon, kiu estis kun li, kaj starigis
    super &gcirc;i milestrojn kaj centestrojn.</l>
  <l n='2'>Kaj David metis trionon de
    la popolo sub la disponon de Joab, kaj trionon sub la disponon de
    Abi&scirc;aj, filo de Ceruja kaj frato de Joab, kaj trionon sub la
    disponon de Itaj, la Gatano. Kaj la re&gcirc;o diris al la popolo: Mi
    anka&ubreve; iros kun vi.</l>
  <l n='3'>Sed la popolo diris: Ne iru; &ccirc;ar se ni e&ccirc;
    forkuros, ili ne tre atentos nin; e&ccirc; se duono de ni mortos, ili
    ne tre atentos nin; sed vi estas kiel dek mil el ni; tial estas
    pli bone, ke vi helpu nin el la urbo.</l>
  <l n='4'>Tiam la re&gcirc;o diris al
    ili: Kion vi deziras, tion mi faros. Kaj la re&gcirc;o stari&gcirc;is apud la
    pordego, kaj la tuta popolo eliris la&ubreve; centoj kaj miloj.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    re&gcirc;o ordonis al Joab kaj al Abi&scirc;aj kaj al Itaj: Estu singardaj
    kun la junulo Ab&scirc;alom. Kaj la tuta popolo a&ubreve;dis, kiel la re&gcirc;o
    ordonis al &ccirc;iuj estroj koncerne Ab&scirc;alomon.</l>
  <l n='6'>Kaj la popolo eliris
    sur la kampon kontra&ubreve; Izraelon, kaj fari&gcirc;is batalo en la arbaro
    de Efraim.</l>
  <l n='7'>Kaj la popolo Izraela estis tie venkobatita de la
    servantoj de David, kaj tie estis granda venkobato en tiu tago:
    falis dudek mil.</l>
  <l n='8'>La batalo disvasti&gcirc;is tie sur la tutan
    regionon; kaj la arbaro pereigis pli da homoj, ol ekstermis la
    glavo en tiu tago.</l>
  <l n='9'>Kaj Ab&scirc;alom renkonti&gcirc;is kun la servantoj de
    David; Ab&scirc;alom rajdis sur mulo. Kaj la mulo trafis sub
    interplektitajn bran&ccirc;ojn de granda kverko, kaj lia kapo
    alkro&ccirc;i&gcirc;is al la kverko, kaj li ekpendis inter la &ccirc;ielo kaj la
    tero; kaj la mulo, kiu estis sub li, forkuris.</l>
  <l n='10'>Tion ekvidis
    unu homo, kaj sciigis al Joab, kaj diris: Jen mi vidis Ab&scirc;alomon,
    kiu pendas de kverko.</l>
  <l n='11'>Kaj Joab diris al la homo, kiu raportis
    al li: Se vi vidis, kial do vi ne batis lin tie sur la teron? mi
    donus al vi dek ar&gcirc;entajn monerojn kaj unu zonon.</l>
  <l n='12'>Sed la homo
    diris al Joab: Se vi donus en miajn manojn e&ccirc; mil ar&gcirc;entajn
    monerojn, mi ne etendus mian manon kontra&ubreve; la filo de la re&gcirc;o;
    &ccirc;ar anta&ubreve; niaj oreloj la re&gcirc;o ordonis al vi kaj al Abi&scirc;aj kaj al
    Itaj, dirante: Gardu al mi la junulon Ab&scirc;alom.</l>
  <l n='13'>Kaj se mi farus
    falsa&jcirc;on kontra&ubreve; mia animo, nenio ka&scirc;i&gcirc;us anta&ubreve; la re&gcirc;o, kaj vi
    starus flanke.</l>
  <l n='14'>Joab diris: Mi ne perdos tempon kun vi. Kaj li
    prenis en sian manon tri lancojn, kaj enpikis ilin en la koron de
    Ab&scirc;alom, kiam &ccirc;i tiu ankora&ubreve; estis vivanta inter la bran&ccirc;oj de la
    kverko.</l>
  <l n='15'>Poste dek junuloj armilportistoj de Joab &ccirc;irka&ubreve;is
    Ab&scirc;alomon, batis, kaj mortigis lin.</l>
  <l n='16'>Tiam Joab ekblovis per
    trumpeto, kaj la popolo &ccirc;esis postkuri la Izraelidojn; &ccirc;ar Joab
    haltigis la popolon.</l>
  <l n='17'>Kaj oni prenis Ab&scirc;alomon kaj &jcirc;etis lin en
    la arbaro en grandan kavon, kaj oni metis super li tre grandan
    amason da &scirc;tonoj; kaj &ccirc;iuj Izraelidoj forkuris &ccirc;iu al sia tendo.</l>
  <l n='18'>Sed Ab&scirc;alom ankora&ubreve; dum sia vivo starigis al si monumenton,
    kiu trovi&gcirc;as en la Valo de la Re&gcirc;o; &ccirc;ar li diris: Mi ne havas
    filon, kiu memorigus pri mia nomo; kaj li nomis la monumenton per
    sia nomo. Kaj oni nomas &gcirc;in &gcirc;is nun monumento de Ab&scirc;alom.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>A&hcirc;imaac, filo de Cadok, diris: Mi kuros, kaj sciigos al la
    re&gcirc;o, ke la Eternulo faris al li juston kontra&ubreve; liaj malamikoj.</l>
  <l n='20'>Sed Joab diris al li: Ne bona sciiganto vi estos hodia&ubreve;; vi
    sciigos en alia tago, kaj hodia&ubreve; ne sciigu, &ccirc;ar mortis la filo de
    la re&gcirc;o.</l>
  <l n='21'>Kaj Joab diris al Etiopo: Iru, diru al la re&gcirc;o, kion
    vi vidis. La Etiopo adorklini&gcirc;is anta&ubreve; Joab kaj ekkuris.</l>
  <l n='22'>Tamen
    A&hcirc;imaac, filo de Cadok, parolis plue, kaj diris al Joab: Kio ajn
    estos, permesu anka&ubreve; al mi kuri post la Etiopo. Sed Joab diris:
    Por kio vi kuros, mia filo? venu, la sciigo ne estos agrabla.</l>
  <l n='23'>Kaj li diris: Kio ajn estos, mi kuros. Kaj tiu diris al li: Kuru.
    Kaj A&hcirc;imaac ekkuris la&ubreve; la vojo de la ebena&jcirc;o, kaj kuranta&ubreve;i&gcirc;is
    anta&ubreve; la Etiopon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>David sidis inter la du pordegoj; kaj la gardostaranto iradis
    sur la tegmento de la pordego, super la muro, kaj, levinte siajn
    okulojn, li ekvidis, ke jen iu viro sola kuras.</l>
  <l n='25'>Kaj la
    gardostaranto ekkriis, kaj raportis al la re&gcirc;o. Kaj la re&gcirc;o
    diris: Se li estas sola, tiam bona sciigo estas en lia bu&scirc;o. Kaj
    dum tiu &ccirc;iam pli alproksimi&gcirc;adis,</l>
  <l n='26'>la gardostaranto ekvidis, ke
    ankora&ubreve; alia viro kuras; kaj la gardostaranto ekkriis al la
    pordegisto, kaj diris: Jen ankora&ubreve; iu viro sola kuras. Kaj la
    re&gcirc;o diris: Anka&ubreve; &ccirc;i tiu havas bonan sciigon.</l>
  <l n='27'>La gardostaranto
    diris: Mi vidas la kuradon de la unua, &gcirc;i estas kiel la kurado de
    A&hcirc;imaac, filo de Cadok. Kaj la re&gcirc;o diris: Li estas bona homo,
    kun bona sciigo li venas.</l>
  <l n='28'>Kaj A&hcirc;imaac ekkriis, kaj diris: Paco
    al la re&gcirc;o! Kaj li adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la re&gcirc;o viza&gcirc;altere, kaj
    diris: Benata estu la Eternulo, via Dio, kiu transdonis la
    homojn, kiuj levis sian manon kontra&ubreve; mian sinjoron la re&gcirc;on.</l>
  <l n='29'>Kaj la re&gcirc;o diris: &Ccirc;u bone fartas la junulo Ab&scirc;alom? A&hcirc;imaac
    respondis: Mi vidis grandan tumulton, kiam Joab sendis la
    servanton de la re&gcirc;o kaj vian sklavon, kaj mi ne scias, kio
    estis.</l>
  <l n='30'>Tiam la re&gcirc;o diris: Deturni&gcirc;u, kaj stari&gcirc;u tie. Kaj li
    deturni&gcirc;is, kaj stari&gcirc;is.</l>
  <l n='31'>Kaj jen venis la Etiopo, kaj la
    Etiopo diris: Bonan sciigon mi alportas al mia sinjoro la re&gcirc;o;
    la Eternulo hodia&ubreve; faris al vi juston kontra&ubreve; &ccirc;iuj, kiuj levi&gcirc;is
    kontra&ubreve; vin.</l>
  <l n='32'>Kaj la re&gcirc;o diris al la Etiopo: &Ccirc;u bone fartas la
    junulo Ab&scirc;alom? La Etiopo respondis: Kio fari&gcirc;is al la junulo,
    tio fari&gcirc;u al la malamikoj de mia sinjoro la re&gcirc;o, kaj al &ccirc;iuj,
    kiuj malbonintence levi&gcirc;is kontra&ubreve; vin.</l>
  <l n='33'>Tiam la re&gcirc;o
    mal&gcirc;oji&gcirc;is, kaj li foriris en la superpordegan &ccirc;ambreton, kaj
    ekploris. Kaj, irante, li parolis: Mia filo Ab&scirc;alom, mia filo,
    mia filo Ab&scirc;alom! ho, se mi mortus anstata&ubreve; vi, Ab&scirc;alom, mia
    filo, mia filo!</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Oni sciigis al Joab: Jen la re&gcirc;o ploras kaj mal&gcirc;ojas pri
    Ab&scirc;alom.</l>
  <l n='2'>Kaj la triumfo en tiu tago fari&gcirc;is funebro por la tuta
    popolo; &ccirc;ar la popolo a&ubreve;dis en tiu tago, ke la re&gcirc;o mal&gcirc;ojas pri
    sia filo.</l>
  <l n='3'>Kaj la popolo kvaza&ubreve; &scirc;telmaniere iris en tiu tago en
    la urbon, kiel &scirc;telmaniere iras homoj hontigitaj per tio, ke ili
    forkuris el batalo.</l>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;o kovris sian viza&gcirc;on, kaj la
    re&gcirc;o kriadis la&ubreve;te: Mia filo Ab&scirc;alom, Ab&scirc;alom, mia filo, mia
    filo!</l>
  <l n='5'>Tiam Joab venis al la re&gcirc;o en la domon, kaj diris: Vi
    malhonoris hodia&ubreve; la viza&gcirc;on de &ccirc;iuj viaj servantoj, kiuj savis
    hodia&ubreve; vian animon kaj la animon de viaj filoj kaj de viaj
    filinoj kaj la animon de viaj edzinoj kaj la animon de viaj
    kromvirinoj;</l>
  <l n='6'>&ccirc;ar vi amas viajn malamikojn, kaj malamas viajn
    amantojn; &ccirc;ar vi montris hodia&ubreve;, ke ne ekzistas por vi estroj nek
    sklavoj. Mi komprenas hodia&ubreve;, ke se Ab&scirc;alom vivus kaj ni &ccirc;iuj
    hodia&ubreve; mortus, tio pla&ccirc;us al vi.</l>
  <l n='7'>Levi&gcirc;u do, eliru kaj parolu
    ion al la koro de viaj servantoj; &ccirc;ar mi &jcirc;uras per la Eternulo,
    se vi ne eliros, en &ccirc;i tiu nokto ne restos e&ccirc; unu homo &ccirc;e vi; kaj
    tio estos por vi pli malbona, ol &ccirc;iuj malbonoj, kiuj trafis vin
    de via juneco &gcirc;is nun.</l>
  <l n='8'>Tiam la re&gcirc;o levi&gcirc;is, kaj sidi&gcirc;is &ccirc;e la
    pordego. Kaj oni sciigis al la tuta popolo, dirante: Jen la re&gcirc;o
    sidas &ccirc;e la pordego. Kaj la tuta popolo venis anta&ubreve; la re&gcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>Sed la Izraelidoj forkuris &ccirc;iu en sian tendon.</l>
  <l n='9'>Kaj la tuta
    popolo disputadis inter si en &ccirc;iuj triboj de Izrael, dirante: La
    re&gcirc;o savis nin el la manoj de niaj malamikoj, li savis nin el la
    manoj de la Fili&scirc;toj; kaj nun li forkuris el sia lando pro
    Ab&scirc;alom!</l>
  <l n='10'>Kaj Ab&scirc;alom, kiun ni sanktoleis super ni, mortis en
    la batalo. Kial do vi nun hezitas revenigi la re&gcirc;on?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Dume la re&gcirc;o David sendis al la pastroj Cadok kaj Ebjatar, por
    diri: Parolu kun la pleja&gcirc;uloj de Jehuda, kaj diru: Kial vi volas
    esti la lastaj koncerne la revenigon de la re&gcirc;o en lian domon,
    kiam la paroloj de la tuta Izrael jam venis al la re&gcirc;o en lian
    domon?</l>
  <l n='12'>Vi estas miaj fratoj, vi estas mia osto kaj mia karno;
    kial do vi devas esti la lastaj &ccirc;e la revenigo de la re&gcirc;o?</l>
  <l n='13'>Kaj
    al Amasa diru: Vi estas ja mia osto kaj mia karno; tiel kaj pli
    punu min Dio, se vi ne estos &ccirc;e mi por &ccirc;iam militestro anstata&ubreve;
    Joab.</l>
  <l n='14'>Kaj li inklinigis la koron de &ccirc;iuj viroj de Jehuda kiel
    unu viron; kaj ili sendis al la re&gcirc;o, kaj diris: Revenu vi kaj
    &ccirc;iuj viaj servantoj.</l>
  <l n='15'>Kaj la re&gcirc;o revenis; li venis al Jordan;
    kaj la viroj de Jehuda venis en Gilgalon, por iri renkonte al la
    re&gcirc;o, por akompani la re&gcirc;on trans Jordanon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Tiam &Scirc;imei, filo de Gera, la Benjamenido, el Ba&hcirc;urim, rapide
    iris kun la viroj de Jehuda renkonte al la re&gcirc;o David.</l>
  <l n='17'>Kun li
    estis mil viroj el Benjamen, anka&ubreve; Ciba, servanto de la domo de
    Saul, kaj liaj dek kvin filoj kaj liaj dudek servantoj kun li;
    kaj ili transiris Jordanon anta&ubreve; la re&gcirc;on.</l>
  <l n='18'>La pramo
    transiradis, por transveturigi la familion de la re&gcirc;o, kaj fari
    tion, kion li deziros; tiam &Scirc;imei, filo de Gera, falis anta&ubreve; la
    re&gcirc;o, kiam &ccirc;i tiu transiris Jordanon.</l>
  <l n='19'>Kaj li diris al la re&gcirc;o:
    Mia sinjoro ne kalkulu tion al mi kiel krimon, kaj ne rememoru
    tion, kion malbonagis via sklavo en tiu tago, kiam mia sinjoro la
    re&gcirc;o eliris el Jerusalem, kaj la re&gcirc;o ne metu tion en sian koron.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar via sklavo konscias, ke mi pekis; kaj nun mi venis la unua
    el la tuta domo de Jozef, por iri renkonte al mia sinjoro la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='21'>Tiam ekparolis Abi&scirc;aj, filo de Ceruja, kaj diris: &Ccirc;u
    efektive &Scirc;imei ne estos mortigita pro tio, ke li insultis la
    sanktoleiton de la Eternulo?</l>
  <l n='22'>Sed David diris: Kiel tio
    koncernas min kaj vin, filoj de Ceruja, ke vi hodia&ubreve; malhelpas
    min? &ccirc;u hodia&ubreve; oni povas iun mortigi en Izrael? &ccirc;u mi ne scias,
    ke mi nun estas re&gcirc;o super Izrael?</l>
  <l n='23'>Kaj la re&gcirc;o diris al &Scirc;imei:
    Vi ne mortos. Kaj la re&gcirc;o &jcirc;uris al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Anka&ubreve; Mefibo&scirc;et, ido de Saul, iris renkonte al la re&gcirc;o. Li ne
    ordigis siajn piedojn kaj ne ordigis sian barbon kaj ne lavis
    siajn vestojn, de post la tago, kiam la re&gcirc;o foriris, &gcirc;is la
    tago, kiam li bonfarte revenis.</l>
  <l n='25'>Kiam li venis Jerusalemon
    renkonte al la re&gcirc;o, la re&gcirc;o diris al li: Kial vi ne iris kun mi,
    Mefibo&scirc;et?</l>
  <l n='26'>&Ccirc;i tiu respondis: Mia sinjoro, ho re&gcirc;o! mia
    servanto min trompis; &ccirc;ar via sklavo diris: Selu al mi azenon,
    por ke mi rajdu sur &gcirc;i kaj mi iru kun la re&gcirc;o; &ccirc;ar via sklavo
    estas lama.</l>
  <l n='27'>Sed li kalumniis kontra&ubreve; via sklavo al mia sinjoro
    la re&gcirc;o; tamen vi, mia sinjoro, ho re&gcirc;o, estas kiel an&gcirc;elo de
    Dio; agu, kiel pla&ccirc;as al vi.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar la tuta domo de mia patro
    meritis morton anta&ubreve; mia sinjoro la re&gcirc;o; vi tamen metis vian
    sklavon inter tiujn, kiuj man&gcirc;as &ccirc;e via tablo. Kian justecon mi
    do ankora&ubreve; bezonas? kaj kion mi havas por plendi al la re&gcirc;o?</l>
  <l n='29'>Kaj la re&gcirc;o diris al li: Kial vi parolas ankora&ubreve; pri viaj aferoj?
    mi jam diris, ke vi kaj Ciba dividu inter vi la kampojn.</l>
  <l n='30'>Sed
    Mefibo&scirc;et diris al la re&gcirc;o: Li prenu e&ccirc; &ccirc;ion, post kiam mia
    sinjoro la re&gcirc;o venis bonfarte en sian domon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Anka&ubreve; Barzilaj, la Gileadano, venis el Roglim, kaj akompanis
    la re&gcirc;on trans Jordanon, por konduki lin transe de Jordan.</l>
  <l n='32'>Barzilaj estis tre maljuna; li havis la a&gcirc;on de okdek jaroj. Li
    donadis man&gcirc;a&jcirc;on al la re&gcirc;o, kiam &ccirc;i tiu estis en Ma&hcirc;anaim, &ccirc;ar
    li estis homo tre bonstata.</l>
  <l n='33'>Kaj la re&gcirc;o diris al Barzilaj: Iru
    kun mi, kaj mi zorgados pri vi &ccirc;e mi en Jerusalem.</l>
  <l n='34'>Sed
    Barzilaj diris al la re&gcirc;o: Kiel longe mi havas ankora&ubreve; por vivi,
    ke mi iru kun la re&gcirc;o Jerusalemon?</l>
  <l n='35'>Mi havas nun la a&gcirc;on de
    okdek jaroj; &ccirc;u mi povas distingi inter bono kaj malbono? &ccirc;u via
    sklavo sentos la guston de tio, kion mi man&gcirc;os a&ubreve; kion mi
    trinkos? &ccirc;u mi povas ankora&ubreve; kompreni la vo&ccirc;on de kantistoj kaj
    kantistinoj? por kio via sklavo estu &scirc;ar&gcirc;o por mia sinjoro la
    re&gcirc;o?</l>
  <l n='36'>Iomete iros via sklavo kun la re&gcirc;o trans Jordanon; por
    kio la re&gcirc;o volas rekompenci min per tia rekompenco?</l>
  <l n='37'>Permesu
    al via sklavo, ke mi reiru, kaj ke mi mortu en mia urbo, &ccirc;e la
    tombo de mia patro kaj mia patrino. Sed jen via sklavo Kimham iru
    kun mia sinjoro la re&gcirc;o; kaj faru por li tion, kio pla&ccirc;os al vi.</l>
  <l n='38'>Kaj la re&gcirc;o diris: Kimham iru kun mi, kaj mi faros por li
    tion, kio estos agrabla al vi; kaj &ccirc;ion, kion vi deziros de mi,
    mi faros por vi.</l>
  <l n='39'>La tuta popolo transiris Jordanon, kaj anka&ubreve;
    la re&gcirc;o transiris. Kaj la re&gcirc;o kisis Barzilajon kaj benis lin,
    kaj &ccirc;i tiu reiris al sia loko.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>La re&gcirc;o transiris en Gilgalon, kaj Kimham iris kun li; kaj la
    tuta popolo Juda akompanis la re&gcirc;on, kaj anka&ubreve; duono de la popolo
    Izraela.</l>
  <l n='41'>Sed jen &ccirc;iuj Izraelidoj venis al la re&gcirc;o, kaj diris
    al la re&gcirc;o: Kial &scirc;telis vin niaj fratoj la Judoj, kaj
    transkondukis trans Jordanon la re&gcirc;on kaj lian familion kaj &ccirc;iujn
    liajn virojn kun li?</l>
  <l n='42'>Tiam &ccirc;iuj Judoj respondis al la
    Izraelidoj: &Ccirc;ar la re&gcirc;o estas nia parenco; kaj kial tio &ccirc;agrenas
    vin? &ccirc;u ni ion man&gcirc;is de la re&gcirc;o, a&ubreve; &ccirc;u li donis al ni donacojn?</l>
  <l n='43'>Kaj la Izraelidoj respondis al la Judoj kaj diris: Dek partojn
    ni havas en la re&gcirc;o; kaj e&ccirc; en David ni havas pli grandan parton
    ol vi; kial do vi mal&scirc;atis nin? &ccirc;u ne ni la unuaj ekparolis pri
    revenigo de nia re&gcirc;o? Sed la vortoj de la Judoj estis pli
    obstinaj, ol la vortoj de la Izraelidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Trovi&gcirc;is tie viro malbonaga, kies nomo estis &Scirc;eba, filo de
    Bi&hcirc;ri, Benjamenido; li ekblovis per trumpeto, kaj diris: Ni ne
    havas parton en David, ni ne havas hereda&jcirc;on en la filo de Ji&scirc;aj:
    iru, Izraelidoj, &ccirc;iu en sian tendon.</l>
  <l n='2'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj
    foriris de David, kaj sekvis &Scirc;eban, filon de Bi&hcirc;ri; sed la Judoj
    restis fidelaj al sia re&gcirc;o, de Jordan &gcirc;is Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kiam David venis en sian domon en Jerusalem, la re&gcirc;o prenis la
    dek kromvirinojn, kiujn li restigis, por gardi la domon, kaj
    metis ilin en gardejon; li donadis al ili vivrimedojn, sed li ne
    envenadis al ili. Kaj ili restis &scirc;lositaj &gcirc;is la tago de sia
    morto, vivante kiel vidvinoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;o diris al Amasa: Kunvoku al mi la Judojn por la tria
    tago, kaj vi anka&ubreve; venu &ccirc;i tien.</l>
  <l n='5'>Amasa iris, por kunvoki la
    Judojn; sed li malfruis la templimon, kiu estis destinita al li.</l>
  <l n='6'>Tiam David diris al Abi&scirc;aj: Nun &Scirc;eba, filo de Bi&hcirc;ri, faros al
    ni pli da malbono, ol Ab&scirc;alom; prenu do vi la servantojn de via
    sinjoro, kaj postkuru lin, por ke li ne trovu fortikigitajn
    urbojn kaj ne &scirc;irmu sin kontra&ubreve; niaj okuloj.</l>
  <l n='7'>Kaj eliris post li
    la viroj de Joab kaj la Keretidoj kaj la Peletidoj kaj &ccirc;iuj
    fortuloj; kaj ili eliris el Jerusalem, por postkuri &Scirc;eban, filon
    de Bi&hcirc;ri.</l>
  <l n='8'>Kiam ili estis &ccirc;e la granda &scirc;tono, kiu trovi&gcirc;as en
    Gibeon, Amasa venis anta&ubreve; ilin. Joab havis sur si striktan
    veston, kaj sur &gcirc;i estis zonita glavo, kiu pendis en la glavingo
    &ccirc;e lia lumbo kaj facile povis eliri kaj eniri.</l>
  <l n='9'>Kaj Joab diris
    al Amasa: Kiel vi fartas, mia frato? Kaj per la dekstra mano Joab
    prenis la barbon de Amasa, por kisi lin.</l>
  <l n='10'>Amasa ne atentis la
    glavon, kiu estis en la mano de Joab; kaj &ccirc;i tiu frapis lin per
    &gcirc;i en la ventron tiel, ke liaj interna&jcirc;oj el&scirc;uti&gcirc;is sur la teron,
    kaj sen ripetita frapo li mortis. Poste Joab kaj lia frato Abi&scirc;aj
    postkuris &Scirc;eban, filon de Bi&hcirc;ri.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;e la mortigito staris viro
    el la servantoj de Joab, kaj diris: Kiu amas Joabon kaj kiu estas
    por David, tiu sekvu Joabon.</l>
  <l n='12'>Amasa ku&scirc;is rulita en sango meze
    de la vojo. Kiam tiu viro vidis, ke &ccirc;iuj haltadis, li fortrenis
    Amasan de la vojo sur la kampon kaj &jcirc;etis sur lin veston, &ccirc;ar li
    vidis, ke &ccirc;iu, kiu venis al li, haltis.</l>
  <l n='13'>Kiam li estis forigita
    for de la vojo, &ccirc;iuj iris post Joab, por postkuri &Scirc;eban, filon de
    Bi&hcirc;ri.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;i tiu trairis &ccirc;iujn tribojn de Izrael, &gcirc;is Abel kaj
    Bet-Maa&hcirc;a, kaj &ccirc;iuj Beriidoj; kaj oni kolekti&gcirc;is, kaj sekvis lin.</l>
  <l n='15'>Kaj ili venis, kaj eksie&gcirc;is lin en Abel-Bet-Maa&hcirc;a, kaj &scirc;utis
    &ccirc;irka&ubreve; la urbo remparon, kiu atingis la muron; kaj la tuta
    popolo, kiu estis kun Joab, komencis detrui, por faligi la muron.</l>
  <l n='16'>Tiam ekkriis unu sa&gcirc;a virino el la urbo: A&ubreve;skultu, a&ubreve;skultu;
    diru, mi petas, al Joab, ke li alproksimi&gcirc;u &ccirc;i tien, por ke mi
    parolu kun li.</l>
  <l n='17'>Kiam li alproksimi&gcirc;is al &scirc;i, la virino diris:
    &Ccirc;u vi estas Joab? Li respondis: Mi. Kaj &scirc;i diris al li: A&ubreve;skultu
    la vortojn de via sklavino. Li respondis: Mi a&ubreve;skultas.</l>
  <l n='18'>Tiam
    &scirc;i diris: En anta&ubreve;aj tempoj oni diradis: Demandu la Abelanojn,
    kaj konforme al tio decidu.</l>
  <l n='19'>Mi estas unu el la pacemaj kaj
    fidelaj urboj de Izrael; vi volas ruinigi urbon kaj patrinon en
    Izrael; por kio vi volas ekstermi poseda&jcirc;on de la Eternulo?</l>
  <l n='20'>Tiam Joab respondis kaj diris: Mi tute, tute ne intencas ekstermi
    kaj ruinigi;</l>
  <l n='21'>ne tia estas la afero; sed unu viro de la monto
    de Efraim &dash; &Scirc;eba, filo de Bi&hcirc;ri, estas lia nomo &dash; levis sian manon
    kontra&ubreve; la re&gcirc;on David; donu lin solan, kaj mi foriros de la
    urbo. Kaj la virino diris al Joab: Jen lia kapo estos &jcirc;etita al
    vi trans la muron.</l>
  <l n='22'>Kaj la virino venis al la tuta popolo kun
    sia sa&gcirc;a parolo; kaj ili dehakis la kapon de &Scirc;eba, filo de Bi&hcirc;ri,
    kaj &jcirc;etis al Joab. Tiam li ekblovis per trumpeto, kaj oni foriris
    de la urbo &ccirc;iu al sia tendo; kaj Joab revenis Jerusalemon al la
    re&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Joab estis super la tuta militistaro de Izrael; kaj Benaja,
    filo de Jehojada, super la Keretidoj kaj la Peletidoj;</l>
  <l n='24'>kaj
    Adoram super la impostoj; kaj Jeho&scirc;afat, filo de A&hcirc;ilud, estis
    kronikisto;</l>
  <l n='25'>kaj &Scirc;eva estis skribisto; kaj Cadok kaj Ebjatar
    estis pastroj;</l>
  <l n='26'>anka&ubreve; Ira, la Jairano, estis pastro &ccirc;e David.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Estis malsato en la tempo de David dum tri jaroj, jaron post
    jaro. Kaj David faris demandon &ccirc;e la Eternulo; kaj la Eternulo
    respondis: Tio estas pro Saul kaj pro la sangavida domo, pro tio,
    ke li mortigis la Gibeonanojn.</l>
  <l n='2'>Tiam la re&gcirc;o alvokis la
    Gibeonanojn, kaj parolis kun ili. (Kaj la Gibeonanoj estis ne el
    la Izraelidoj, sed el la resta&jcirc;oj de la Amoridoj; kaj la
    Izraelidoj &jcirc;uris al ili, sed Saul penis ekstermi ilin pro sia
    fervoro por la Izraelidoj kaj Judoj.)</l>
  <l n='3'>Kaj David diris al la
    Gibeonanoj: Kion mi faru por vi, kaj per kio mi pekliberi&gcirc;u, por
    ke vi benu la hereda&jcirc;on de la Eternulo?</l>
  <l n='4'>La Gibeonanoj diris al
    li: Ni ne postulas ar&gcirc;enton a&ubreve; oron de Saul kaj de lia domo; kaj
    ni ne volas, ke oni iun mortigu en Izrael. Kaj la re&gcirc;o diris:
    Kion vi diros, tion mi faros por vi.</l>
  <l n='5'>Tiam ili diris al la re&gcirc;o:
    Pro tiu homo, kiu nin pereigis, kaj kiu atencis kontra&ubreve; ni, por
    nin ekstermi, por ke nenio restu el ni en &ccirc;iuj limoj de Izrael,</l>
  <l n='6'>oni donu al ni sep virojn el liaj filoj, kaj ni pendigu ilin
    anta&ubreve; la Eternulo en Gibea de Saul, la elektito de la Eternulo.
    Kaj la re&gcirc;o diris: Mi donos.</l>
  <l n='7'>Sed la re&gcirc;o indulgis Mefibo&scirc;eton,
    filon de Jonatan, filo de Saul, pro la &jcirc;uro anta&ubreve; la Eternulo,
    kiu ekzistis inter ili, inter David kaj Jonatan, filo de Saul.</l>
  <l n='8'>Kaj la re&gcirc;o prenis Armonin kaj Mefibo&scirc;eton, la du filojn de
    Ricpa, filino de Aja, kiujn &scirc;i naskis al Saul, kaj la kvin filojn
    de Mi&hcirc;al, filino de Saul, kiujn &scirc;i naskis al Adriel, filo de
    Barzilaj, la Me&hcirc;olatano.</l>
  <l n='9'>Kaj li transdonis ilin en la manojn de
    la Gibeonanoj, kaj &ccirc;i tiuj pendigis ilin sur la monto anta&ubreve; la
    Eternulo. Tiel ili falis sepope kune; ili estis mortigitaj en la
    unuaj tagoj de la rikolto, en la komenco de la rikolto de hordeo.</l>
  <l n='10'>Tiam Ricpa, filino de Aja, prenis sakon, kaj etendis &gcirc;in super
    si &ccirc;e la roko, de la komenco de la rikolto &gcirc;is ekpluvis sur ilin
    el la &ccirc;ielo; kaj &scirc;i ne permesis, ke la birdoj de la &ccirc;ielo ripozu
    sur ili tage, nek la kampaj bestoj nokte.</l>
  <l n='11'>Oni raportis al
    David, kion faris Ricpa, filino de Aja kaj kromvirino de Saul.</l>
  <l n='12'>Tiam David iris, kaj prenis la ostojn de Saul kaj la ostojn de
    lia filo Jonatan de la lo&gcirc;antoj de Jabe&scirc; en Gilead, kiuj
    for&scirc;telis ilin el la strato de Bet-&Scirc;an, kie pendigis ilin la
    Fili&scirc;toj en la tago, kiam la Fili&scirc;toj venkobatis Saulon sur
    Gilboa.</l>
  <l n='13'>Kaj li forportis de tie la ostojn de Saul kaj la
    ostojn de lia filo Jonatan; kaj oni kunigis ilin kun la ostoj de
    la pendigitoj.</l>
  <l n='14'>Kaj oni enterigis la ostojn de Saul kaj de lia
    filo Jonatan en la tero de Benjamen, en Cela, en la tombo de lia
    patro Ki&scirc;; kaj oni faris &ccirc;ion, kion ordonis la re&gcirc;o. Post tio Dio
    repaci&gcirc;is kun la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Estis denove milito inter la Fili&scirc;toj kaj la Izraelidoj. Kaj
    iris David kune kun siaj servantoj, kaj batalis kontra&ubreve; la
    Fili&scirc;toj. Kaj David laci&gcirc;is.</l>
  <l n='16'>Ji&scirc;bi-benob, el la infanoj de
    giganto, li, kies lanco havis la pezon de tricent sikloj da
    kupro, kaj kiu estis zonita per nova glavo, intencis mortigi
    Davidon.</l>
  <l n='17'>Sed venis kun helpo Abi&scirc;aj, filo de Ceruja, kaj li
    frapis la Fili&scirc;ton kaj mortigis lin. Tiam la viroj de David &jcirc;uris
    al li, dirante: Vi devas ne plu iri kun ni en militon, por ke ne
    estingi&gcirc;u la lucerno de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Post tio estis denove milito kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj en Gob; tiam
    Sib&hcirc;aj, la &Hcirc;u&scirc;aido, mortigis Safon, kiu estis el la infanoj de la
    giganto.</l>
  <l n='19'>Kaj denove estis milito kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj en Gob;
    kaj El&hcirc;anan, filo de Jaare-Orgim, Bet-Le&hcirc;emano, mortigis
    Goljaton, la Gatanon, &ccirc;e kiu la tenilo de lia lanco estis kiel
    rultrabo de teksisto.</l>
  <l n='20'>Kaj denove estis milito en Gat; tie
    estis viro tre altkreska, kiu havis sur la manoj kaj sur la
    piedoj po ses fingroj, sume dudek kvar; li anka&ubreve; naski&gcirc;is al la
    giganto.</l>
  <l n='21'>Kiam li insultis Izraelon, lin mortigis Jonatan, filo
    de &Scirc;imea, frato de David.</l>
  <l n='22'>Tiuj kvar naski&gcirc;is al la giganto en
    Gat, kaj ili falis de la mano de David kaj de la mano de liaj
    servantoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj David eldiris anta&ubreve; la Eternulo la vortojn de la sekvanta
    kanto, kiam la Eternulo lin savis el la manoj de &ccirc;iuj liaj
    malamikoj kaj el la mano de Saul.</l>
  <l n='2'>Li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='2'>La Eternulo estas mia Roko, kaj mia fortika&jcirc;o, kaj mia<lb/>
              Savanto.<lb/></l>
  <l n='3'>Dion, mian Rokon, mi fidas;<lb/>
         Mia &scirc;ildo, kaj la korno de mia savo, mia fortigo, kaj mia<lb/>
              rifu&gcirc;ejo;<lb/>
         Mia Savanto, kiu helpas min kontra&ubreve; maljusteco.<lb/></l>
  <l n='4'>Mi vokas al la Eternulo, la glorinda;<lb/>
         Kaj mi savi&gcirc;as de miaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar &ccirc;irka&ubreve;is min la ondoj de la morto,<lb/>
         Torentoj pereigaj min teruris;<lb/></l>
  <l n='6'>La &scirc;nuroj de &Scirc;eol min &ccirc;irka&ubreve;is;<lb/>
         La retoj de la morto min atingis.<lb/></l>
  <l n='7'>En mia premiteco mi vokis la Eternulon,<lb/>
         Kaj al mia Dio mi vokis;<lb/>
         Kaj el Sia templo Li a&ubreve;dis mian vo&ccirc;on,<lb/>
         Kaj mia krio atingis Liajn orelojn.<lb/></l>
  <l n='8'>Ektremis kaj ekskui&gcirc;is la tero,<lb/>
         La fundamentoj de la &ccirc;ielo ekmovi&gcirc;is<lb/>
         Kaj ek&scirc;anceli&gcirc;is, &ccirc;ar Li koleris.<lb/></l>
  <l n='9'>Levi&gcirc;is fumo el Lia nazo,<lb/>
         Kaj ekstermanta fajro el Lia bu&scirc;o;<lb/>
         Karboj ekflamis de &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='10'>Li klinis la &ccirc;ielon kaj iris malsupren,<lb/>
         Kaj densa mallumo estis sub Liaj piedoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj Li ekrajdis sur kerubo kaj ekflugis,<lb/>
         Kaj Li porti&gcirc;is sur la flugiloj de la vento.<lb/></l>
  <l n='12'>Li &ccirc;irka&ubreve;igis Sin per mallumo kiel per tendo,<lb/>
         Per densaj nuboj, plenaj de akvo.<lb/></l>
  <l n='13'>De la brilo anta&ubreve; Li <lb/>
         Ekbrulis karboj per fajro.<lb/></l>
  <l n='14'>El la &ccirc;ielo ektondris la Eternulo,<lb/>
         Kaj la Plejaltulo a&ubreve;digis Sian vo&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='15'>Li &jcirc;etis sagojn, kaj dispelis ilin; fulmon, kaj konfuzis<lb/>
              ilin.<lb/></l>
  <l n='16'>Kaj malkovri&gcirc;is la ku&scirc;ujoj de la maro,<lb/>
         Nudi&gcirc;is la fundamentoj de la universo,<lb/>
         De la minaca vo&ccirc;o de la Eternulo,<lb/>
         De la kolera spirado de Lia nazo.<lb/></l>
  <l n='17'>Li etendas el supre la brakon, kaj prenas min;<lb/>
         Li eltiras min el grandaj akvoj;<lb/></l>
  <l n='18'>Li savas min de mia potenca malamiko,<lb/>
         De miaj malamantoj, &ccirc;ar ili estas pli fortaj ol mi.<lb/></l>
  <l n='19'>Ili atingis min en la tago de mia malfeli&ccirc;o;<lb/>
         Sed la Eternulo fari&gcirc;is mia subteno.<lb/></l>
  <l n='20'>Kaj Li elkondukis min en vastan lokon;<lb/>
         Li liberigis min, &ccirc;ar Li estas favora al mi.<lb/></l>
  <l n='21'>La Eternulo rekompencas min la&ubreve; mia justeco;<lb/>
         La&ubreve; la pureco de miaj manoj Li repagas al mi.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar mi min tenis je la vojoj de la Eternulo,<lb/>
         Kaj mi ne faris malbonon anta&ubreve; mia Dio.<lb/></l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj Liaj le&gcirc;oj estis anta&ubreve; mi,<lb/>
         Kaj Liajn ordonojn mi ne forigis de mi.<lb/></l>
  <l n='24'>Mi estis senkulpa anta&ubreve; Li,<lb/>
         Kaj mi gardis min, ke mi ne peku.<lb/></l>
  <l n='25'>Kaj la Eternulo rekompencis min la&ubreve; mia justeco,<lb/>
         La&ubreve; mia pureco anta&ubreve; Liaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='26'>Kun favorkorulo Vi estas favorkora,<lb/>
         Kun piulo Vi estas pia;<lb/></l>
  <l n='27'>Kun purulo Vi agas la&ubreve; lia pureco,<lb/>
         Kaj kun maliculo la&ubreve; lia maliceco.<lb/></l>
  <l n='28'>Popolon humilan Vi helpas;<lb/>
         Kaj per Viaj okuloj Vi malaltigas la fierulojn.<lb/></l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar Vi estas mia lumilo, ho Eternulo;<lb/>
         La Eternulo lumigas mian mallumon.<lb/></l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar kun Vi mi forkurigas militistaron;<lb/>
         Kun mia Dio mi transsaltas muron.<lb/></l>
  <l n='31'>La vojo de Dio estas perfekta;<lb/>
         La parolo de la Eternulo estas tute pura;<lb/>
         Li estas &scirc;ildo por &ccirc;iuj, kiuj Lin fidas.<lb/></l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar kiu estas Dio, krom la Eternulo?<lb/>
         Kaj kiu estas Roko, krom nia Dio?<lb/></l>
  <l n='33'>Dio fortikigas min per forto;<lb/>
         Kaj Li perfektigas mian vojon.<lb/></l>
  <l n='34'>Li similigas miajn piedojn al cervaj,<lb/>
         Kaj starigas min sur miaj alta&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='35'>Li instruas mian manon militi,<lb/>
         Kaj miajn brakojn stre&ccirc;i kupran pafarkon.<lb/></l>
  <l n='36'>Vi donis al mi la &scirc;ildon de Via savo;<lb/>
         Kaj Via favoro min grandigas.<lb/></l>
  <l n='37'>Vi lar&gcirc;igas mian pa&scirc;on sub mi,<lb/>
         Por ke ne &scirc;anceli&gcirc;u miaj piedoj.<lb/></l>
  <l n='38'>Mi persekutas miajn malamikojn, kaj ekstermas ilin;<lb/>
         Kaj mi ne revenas, &gcirc;is mi ilin pereigas.<lb/></l>
  <l n='39'>Mi pereigas kaj frakasas ilin, ke ili ne povas plu levi&gcirc;i;<lb/>
         Ili falas sub miajn piedojn.<lb/></l>
  <l n='40'>Vi &ccirc;irka&ubreve;zonas min per forto por la milito;<lb/>
         Miajn atakintojn Vi &jcirc;etas sub min.<lb/></l>
  <l n='41'>Vi forkurigas de mi miajn malamikojn,<lb/>
         Kaj miajn malamantojn mi ekstermas.<lb/></l>
  <l n='42'>Ili rigardas &ccirc;irka&ubreve;en, sed ne venas helpanto;<lb/>
         Al la Eternulo, sed Li ne respondas al ili.<lb/></l>
  <l n='43'>Mi disfrotas ilin simile al polvo de la tero;<lb/>
         Kiel stratan koton mi ilin disbatas kaj dispremas.<lb/></l>
  <l n='44'>Vi savas min de la ribeloj de mia popolo;<lb/>
         Vi gardas min, ke mi estu &ccirc;efo super la nacioj;<lb/>
         Popolo, kiun mi ne konas, servas min.<lb/></l>
  <l n='45'>Aligentuloj respektegas min;<lb/>
         Ili obeas min per atentaj oreloj.<lb/></l>
  <l n='46'>Aligentuloj senforti&gcirc;as,<lb/>
         Kaj kuras terurite el siaj fortika&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='47'>Vivas la Eternulo; kaj benata estu mia Roko;<lb/>
         Alte glorata estu mia Dio, la Roko de mia savo:<lb/></l>
  <l n='48'>Tiu Dio, kiu donas al mi ven&gcirc;on<lb/>
         Kaj submetas al mi popolojn;<lb/></l>
  <l n='49'>Kiu forkondukas min de miaj malamikoj,<lb/>
         Altigas min super miaj atakintoj,<lb/>
         Kaj savas min de perfortulo.<lb/></l>
  <l n='50'>Tial mi gloras Vin, ho Eternulo, inter la popoloj,<lb/>
         Kaj pri Via nomo mi kantas.<lb/></l>
  <l n='51'>Li donas grandan helpon al Sia re&gcirc;o,<lb/>
         Kaj faras favora&jcirc;on al Sia sanktoleito,<lb/>
         Al David kaj al lia idaro, por eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la lastaj vortoj de David:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Parolas David, filo de Ji&scirc;aj,<lb/>
         Kaj parolas la viro, kiu estas alte levita,<lb/>
         La sanktoleito de la Dio de Jakob,<lb/>
         Kantverkisto en Izrael:<lb/></l>
  <l n='2'>La spirito de la Eternulo parolas per mi,<lb/>
         Kaj Lia vorto estas sur mia lango.<lb/></l>
  <l n='3'>La Dio de Izrael parolis,<lb/>
         Al mi diris la Roko de Izrael:<lb/>
         Justulo regas super homoj,<lb/>
         Li regas en timo anta&ubreve; Dio.<lb/></l>
  <l n='4'>Kaj li estas kiel la lumo de mateno,<lb/>
         Kiam levi&gcirc;as la suno,<lb/>
         De mateno sennuba,<lb/>
         Kiam post la pluvo<lb/>
         Elkreskas la verda&jcirc;o el la tero.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;u ne tiel estas mia domo &ccirc;e la Eternulo?<lb/>
         &Ccirc;ar Li faris kun mi eternan interligon,<lb/>
         Kiu estas bone aran&gcirc;ita en &ccirc;io, kaj observata;<lb/>
         &Ccirc;ar mia tuta savo, kaj &ccirc;io, kion mi deziras, bone prosperas.<lb/></l>
  <l n='6'>La malbonaguloj &ccirc;iuj estas kiel dornoj for&jcirc;etitaj,<lb/>
         Kiujn oni ne povas preni per la mano;<lb/></l>
  <l n='7'>Sed se iu volas ektu&scirc;i ilin,<lb/>
         Tiu devas armi sin per fero a&ubreve; per stango de lanco;<lb/>
         Kaj per fajro ili estos forbruligitaj sur sia loko.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Jen estas la nomoj de la herooj, kiuj estis &ccirc;e David: sidanta
    en la konsilantaro de la sa&gcirc;uloj, estro de trio, estis Adino, la
    Ecnido, kiu mortigis okcent malamikojn per unu fojo.</l>
  <l n='9'>Post li
    estis Eleazar, filo de Dodo, filo de A&hcirc;o&hcirc;ido, en la nombro de la
    tri herooj &ccirc;e David. Kiam ili mokis la Fili&scirc;tojn kaj kolekti&gcirc;is
    tie por batalo kaj la Izraelidoj eliris,</l>
  <l n='10'>tiam li levi&gcirc;is kaj
    frapis la Fili&scirc;tojn, &gcirc;is lia mano laci&gcirc;is kaj alrigidi&gcirc;is al la
    glavo; kaj la Eternulo donis grandan helpon en tiu tago, kaj la
    popolo returni&gcirc;is post li nur por rabakiri.</l>
  <l n='11'>Post li estis
    &Scirc;ama, filo de Age, la Hararano. Kiam la Fili&scirc;toj kolekti&gcirc;is amase
    en loko, kie estis kampoparto plena de lentoj, kaj la popolo
    forkuris de la Fili&scirc;toj,</l>
  <l n='12'>tiam li stari&gcirc;is en la mezo de la
    kampoparto, kaj savis &gcirc;in kaj venkobatis la Fili&scirc;tojn; kaj la
    Eternulo donis grandan helpon.</l>
  <l n='13'>Kaj iris tri el la tridek
    &ccirc;efoj, kaj venis dum la rikoltado al David en la kavernon Adulam;
    kaj la amaso de la Fili&scirc;toj staris tendare en la valo Refaim.</l>
  <l n='14'>David tiam estis en fortika&jcirc;o, kaj la garnizono de la Fili&scirc;toj
    estis tiam en Bet-Le&hcirc;em.</l>
  <l n='15'>Kaj David esprimis deziron kaj diris:
    Kiu trinkigus al mi akvon el la puto Bet-Le&hcirc;ema, kiu estas apud
    la pordego?</l>
  <l n='16'>Tiam tiuj tri herooj trarompe penetris en la
    tendaron de la Fili&scirc;toj, &ccirc;erpis akvon el la puto Bet-Le&hcirc;ema, kiu
    estis apud la pordego, prenis kaj alportis al David. Sed li ne
    volis trinki &gcirc;in; li elver&scirc;is &gcirc;in al la Eternulo,</l>
  <l n='17'>kaj diris:
    Gardu min, ho Eternulo, ke mi ne faru tion; &ccirc;u mi trinku la
    sangon de la viroj, kiuj riskis sian vivon? Kaj li ne volis
    trinki &gcirc;in. Tion faris la tri herooj.</l>
  <l n='18'>Abi&scirc;aj, frato de Joab,
    filo de Ceruja, estis estro de tiuj tri; li mortigis per sia
    lanco tricent homojn, kaj li havis gloran nomon inter la tri.</l>
  <l n='19'>De la tri li estis honorata kaj estis ilia estro; sed en la trion
    li ne eniris.</l>
  <l n='20'>Benaja, filo de Jehojada, filo de militisto
    multe aginta, el Kabceel: li mortigis la du fortulojn de Moab; li
    anka&ubreve; malsupreniris, kaj mortigis leonon en kavo en ne&gcirc;a tago.</l>
  <l n='21'>Li anka&ubreve; mortigis Egipton, viron dignaspektan; en la mano de la
    Egipto estis lanco; sed li aliris al li kun bastono, el&scirc;iris la
    lancon el la mano de la Egipto, kaj mortigis lin per lia propra
    lanco.</l>
  <l n='22'>Tion faris Benaja, filo de Jehojada. Kaj li havis
    gloran nomon inter la tri herooj.</l>
  <l n='23'>Inter la tridek li estis
    plej honorata, sed en la trion li ne eniris. Kaj David faris lin
    lia korpogardistestro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Asahel, frato de Joab, estis inter la tridek; El&hcirc;anan, filo de
    Dodo, el Bet-Le&hcirc;em,</l>
  <l n='25'>&Scirc;ama el &Hcirc;arod, Elika el &Hcirc;arod,</l>
  <l n='26'>&Hcirc;elec,
    la Paltido, Ira, filo de Ike&scirc;, la Tekoaano,</l>
  <l n='27'>Abiezer la
    Anatotano, Mebunaj, la &Hcirc;u&scirc;aido,</l>
  <l n='28'>Calmon, la A&hcirc;o&hcirc;ido, Maharaj,
    la Netofaano,</l>
  <l n='29'>&Hcirc;eleb, filo de Baana, la Netofaano, Itaj, filo
    de Ribaj, el Gibea de la Benjamenidoj,</l>
  <l n='30'>Benaja, la Piratonano,
    Hidaj el Na&hcirc;ale-Gaa&scirc;,</l>
  <l n='31'>Abi-Albon, la Arbatano, Azmavet, la
    Ba&hcirc;urimano,</l>
  <l n='32'>Elja&hcirc;ba, la &Scirc;aalbonano, Jonatan el la filoj de
    Ja&scirc;en,</l>
  <l n='33'>&Scirc;ama, la Hararano, A&hcirc;iam, filo de &Scirc;arar, la Hararano,</l>
  <l n='34'>Elifelet, filo de A&hcirc;asbaj, la Maa&hcirc;atano, Eliam, filo de
    A&hcirc;itofel, la Giloano,</l>
  <l n='35'>&Hcirc;ecraj, la Karmelano, Paaraj, la Arbano,</l>
  <l n='36'>Jigal, filo de Natan, el Coba, Bani, la Gadido,</l>
  <l n='37'>Celek, la
    Amonido, Na&hcirc;araj, la Beerotano, armilportisto de Joab, filo de
    Ceruja,</l>
  <l n='38'>Ira, la Jetrido, Gareb, la Jetrido,</l>
  <l n='39'>Urija, la
    &Hcirc;etido. La nombro de &ccirc;iuj estas tridek sep.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La kolero de la Eternulo denove ekflamis kontra&ubreve; la Izraelidoj,
    kaj Li incitis Davidon kontra&ubreve; ili, dirante: Iru, kalkulu
    Izraelon kaj Jehudan.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o diris al Joab, la militestro,
    kiu estis &ccirc;e li: Iru, mi petas, tra &ccirc;iuj triboj de Izrael, de Dan
    &gcirc;is Beer-&Scirc;eba, kaj kalkulu la popolon, por ke mi sciu la nombron
    de la popolo.</l>
  <l n='3'>Tiam Joab diris al la re&gcirc;o: La Eternulo, via Dio,
    plimultigu la popolon centoble kompare kun tio, kio estas nun,
    kaj la okuloj de mia sinjoro tion vidu; sed por kio mia sinjoro
    la re&gcirc;o deziras tiun aferon?</l>
  <l n='4'>Sed la vorto de la re&gcirc;o
    superfortis Joabon kaj la militestrojn; tial Joab kaj la
    militestroj foriris de la re&gcirc;o, por kalkuli la popolon Izraelan.</l>
  <l n='5'>Ili transiris Jordanon, kaj starigis siajn tendojn en Aroer,
    dekstre de la urbo, kiu estas meze de la valo Gad, anta&ubreve; Jazer;</l>
  <l n='6'>kaj ili venis en Gileadon kaj en la landon Ta&hcirc;tim-&Hcirc;od&scirc;i; poste
    ili venis en Dan-Jaanon kaj en la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on de Cidon.</l>
  <l n='7'>Ili
    venis al la fortika&jcirc;o de Tiro, kaj en &ccirc;iujn urbojn de la &Hcirc;ividoj
    kaj Kanaanidoj, kaj eliris en la sudon de Judujo al Beer-&Scirc;eba.</l>
  <l n='8'>Ili trapasis la tutan landon, kaj venis Jerusalemon post na&ubreve;
    monatoj kaj dudek tagoj.</l>
  <l n='9'>Kaj Joab transdonis al la re&gcirc;o la
    rezulton de la kalkulado de la popolo; kaj montri&gcirc;is, ke da
    Izraelidoj estas okcent mil viroj militkapablaj, povantaj eltiri
    glavon, kaj da Jehudaidoj kvincent mil viroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj ekbatis la koro de David, post kiam li kalkuligis la
    popolon. Kaj David diris al la Eternulo: Mi forte pekis per tio,
    kion mi faris; kaj nun, ho Eternulo, pardonu do la malbonagon de
    Via sklavo; &ccirc;ar mi agis tre malsa&gcirc;e.</l>
  <l n='11'>David levi&gcirc;is matene, kaj
    la Eternulo parolis al la profeto Gad, la viziisto de David,
    dirante:</l>
  <l n='12'>Iru kaj diru al David: Tiele diris la Eternulo: Tri
    punojn Mi proponas al vi; elektu al vi unu el ili, ke Mi &gcirc;in faru
    al vi.</l>
  <l n='13'>Kaj Gad venis al David kaj sciigis al li, kaj diris al
    li: &Ccirc;u venu al vi sepjara malsato en via lando? a&ubreve; dum tri
    monatoj vi forkuradu de viaj malamikoj kaj ili persekutu vin? a&ubreve;
    estu tritaga pesto en via lando? pripensu do kaj decidu, kion mi
    respondu al mia Sendinto.</l>
  <l n='14'>Tiam David diris al Gad: Estas al mi
    tre malfacile; sed ni falu en la manon de la Eternulo, &ccirc;ar granda
    estas Lia kompatemeco; nur mi ne falu en manon homan.</l>
  <l n='15'>Kaj la
    Eternulo venigis peston sur Izraelon, de tiu mateno &gcirc;is la
    difinita tempo; kaj mortis el la popolo de Dan &gcirc;is Beer-&Scirc;eba
    sepdek mil homoj.</l>
  <l n='16'>Kaj la an&gcirc;elo etendis sian manon kontra&ubreve;
    Jerusalemon, por pereigi &gcirc;in; sed la Eternulo beda&ubreve;ris la
    malbonon, kaj diris al la an&gcirc;elo, kiu ekstermis la popolon:
    Sufi&ccirc;e! nun haltigu vian manon! La an&gcirc;elo de la Eternulo estis
    tiam &ccirc;e la dra&scirc;ejo de Aravna, la Jebusido.</l>
  <l n='17'>Kaj, ekvidinte la
    an&gcirc;elon, kiu frapis la popolon, David ekparolis al la Eternulo,
    dirante: Jen mi pekis, kaj mi malbonagis; sed kion faris &ccirc;i tiuj
    &scirc;afoj? Via mano estu sur mi kaj sur la domo de mia patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>En tiu tago venis Gad al David, kaj diris al li: Iru, starigu
    altaron al la Eternulo en la dra&scirc;ejo de Aravna, la Jebusido.</l>
  <l n='19'>Kaj David iris konforme al la vortoj de Gad, kiel ordonis la
    Eternulo.</l>
  <l n='20'>Aravna ekrigardis, kaj ekvidis la re&gcirc;on kaj liajn
    servantojn, kiuj iris al li; kaj Aravna eliris, kaj adorklini&gcirc;is
    al la re&gcirc;o viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='21'>Kaj Aravna diris: Por kio mia sinjoro
    la re&gcirc;o venis al sia sklavo? David respondis: Por a&ccirc;eti de vi la
    dra&scirc;ejon, kaj konstrui altaron al la Eternulo, por ke &ccirc;esi&gcirc;u la
    pesto inter la popolo.</l>
  <l n='22'>Sed Aravna diris al David: Mia sinjoro
    la re&gcirc;o prenu kaj alportu oferojn, kiel pla&ccirc;as al li; jen estas
    bovoj por brulofero, kaj la dra&scirc;iloj kaj la jungilaro de la bovoj
    servos kiel ligno.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ion tion donis Aravna al la re&gcirc;o. Kaj
    Aravna diris al la re&gcirc;o: La Eternulo, via Dio, favoru vin.</l>
  <l n='24'>Tamen la re&gcirc;o diris al Aravna: Ne; mi volas a&ccirc;eti de vi pro
    difinita prezo; mi ne alportos al la Eternulo, mia Dio,
    bruloferojn senpagajn. Kaj David a&ccirc;etis la dra&scirc;ejon kaj la bovojn
    pro kvindek sikloj da ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='25'>Kaj David konstruis tie altaron
    al la Eternulo, kaj alportis bruloferojn kaj pacoferojn. Kaj la
    Eternulo repaci&gcirc;is kun la lando; kaj &ccirc;esi&gcirc;is la pesto inter la
    Izraelidoj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: I. RE&Gcirc;OJ -->

        <div type='book' n='11' id='libro_1re' rend='doc'>

          <index index='content' level1='I. RE&Gcirc;OJ'/>
          <head>RE&Gcirc;OJ</head>
          <head>LIBRO UNUA</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La re&gcirc;o David maljuni&gcirc;is kaj atingis profundan a&gcirc;on; kaj oni
    kovris lin bone per vestoj, sed li ne povis varmi&gcirc;i.</l>
  <l n='2'>Tiam diris
    al li liaj servantoj: Oni elser&ccirc;u por nia sinjoro la re&gcirc;o
    junulinon virgulinon, kaj &scirc;i staru anta&ubreve; la re&gcirc;o kaj flegu lin
    kaj dormu &ccirc;e lia brusto, kaj tiam al nia sinjoro la re&gcirc;o fari&gcirc;os
    varme.</l>
  <l n='3'>Kaj oni ser&ccirc;is belan junulinon en la tuta regiono de
    Izrael, kaj oni trovis la &Scirc;unemaninon Abi&scirc;ag kaj venigis &scirc;in al
    la re&gcirc;o.</l>
  <l n='4'>La junulino estis tre bela; kaj &scirc;i fari&gcirc;is flegantino
    de la re&gcirc;o kaj servis al li; sed la re&gcirc;o ne ekkonis &scirc;in.</l>
  <l n='5'>Dume
    Adonija, filo de &Hcirc;agit, fieri&gcirc;is, kaj diris: Mi fari&gcirc;os re&gcirc;o. Kaj
    li havigis al si &ccirc;arojn kaj rajdistojn kaj kvindek homojn por
    kuradi anta&ubreve; li.</l>
  <l n='6'>Kaj lia patro neniam afliktis lin per demando:
    Kial vi tion faras? Krom tio li estis tre belaspekta, kaj li
    estis naskita post Ab&scirc;alom.</l>
  <l n='7'>Kaj li interkonsentis kun Joab,
    filo de Ceruja, kaj kun la pastro Ebjatar, kaj ili helpadis
    Adonijan.</l>
  <l n='8'>Sed la pastro Cadok, kaj Benaja, filo de Jehojada,
    kaj la profeto Natan kaj &Scirc;imei kaj Rei kaj la fortuloj de David
    ne estis kun Adonija.</l>
  <l n='9'>Adonija bu&ccirc;is &scirc;afojn kaj bovojn kaj
    grasigitajn brutojn &ccirc;e la &scirc;tono Zo&hcirc;elet, kiu ku&scirc;as apud En-Rogel;
    kaj li invitis &ccirc;iujn siajn fratojn, la filojn de la re&gcirc;o, kaj
    &ccirc;iujn Jehudaanojn, kiuj servis al la re&gcirc;o.</l>
  <l n='10'>Sed la profeton
    Natan kaj Benajan kaj la fortulojn kaj sian fraton Salomono li ne
    invitis.</l>
  <l n='11'>Kaj Natan diris al Bat-&Scirc;eba, patrino de Salomono,
    jene: &Ccirc;u vi ne a&ubreve;dis, ke Adonija, filo de &Hcirc;agit, fari&gcirc;is re&gcirc;o,
    kaj nia sinjoro David tion ne scias?</l>
  <l n='12'>Venu do, mi donos al vi
    konsilon, por ke vi savu vian animon kaj la animon de via filo
    Salomono.</l>
  <l n='13'>Iru kaj venu al la re&gcirc;o David, kaj diru al li: Mia
    sinjoro, ho re&gcirc;o, vi &jcirc;uris ja al via servantino, dirante: Via
    filo Salomono re&gcirc;os post mi, kaj li sidos sur mia trono; kial do
    Adonija fari&gcirc;is re&gcirc;o?</l>
  <l n='14'>Dum vi ankora&ubreve; estos parolanta tie kun
    la re&gcirc;o, mi venos post vi kaj kompletigos viajn vortojn.</l>
  <l n='15'>Kaj
    Bat-&Scirc;eba venis al la re&gcirc;o en la &ccirc;ambron; la re&gcirc;o estis tre
    maljuna, kaj la &Scirc;unemanino Abi&scirc;ag servis al la re&gcirc;o.</l>
  <l n='16'>Bat-&Scirc;eba
    salutis kaj adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la re&gcirc;o; kaj la re&gcirc;o diris: Kio
    estas al vi?</l>
  <l n='17'>Kaj &scirc;i diris al li: Mia sinjoro, vi &jcirc;uris al via
    servantino per la Eternulo, via Dio: Via filo Salomono re&gcirc;os post
    mi, kaj li sidos sur mia trono.</l>
  <l n='18'>Sed nun jen Adonija fari&gcirc;is
    re&gcirc;o; kaj vi, mia sinjoro, ho re&gcirc;o, tion ne scias.</l>
  <l n='19'>Li bu&ccirc;is
    multe da bovoj kaj grasigitaj brutoj kaj &scirc;afoj, kaj invitis &ccirc;iujn
    filojn de la re&gcirc;o kaj la pastron Ebjatar kaj la militestron Joab,
    sed vian servanton Salomono li ne invitis.</l>
  <l n='20'>Sed vi, mia
    sinjoro, ho re&gcirc;o &dash; la okuloj de &ccirc;iuj Izraelidoj estas turnitaj al
    vi, por ke vi diru al ili, kiu sidos sur la trono de mia sinjoro
    la re&gcirc;o post li.</l>
  <l n='21'>Kiam mia sinjoro la re&gcirc;o ku&scirc;i&gcirc;os kun siaj
    patroj, tiam mi kaj mia filo Salomono estos proklamitaj kulpuloj.</l>
  <l n='22'>Dum &scirc;i ankora&ubreve; estis parolanta kun la re&gcirc;o, venis la profeto
    Natan.</l>
  <l n='23'>Kaj oni raportis al la re&gcirc;o: Jen estas la profeto
    Natan; kaj &ccirc;i tiu venis anta&ubreve; la re&gcirc;on kaj adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la
    re&gcirc;o viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='24'>Kaj Natan diris: Mia sinjoro, ho re&gcirc;o! &ccirc;u vi
    diris: Adonija fari&gcirc;os re&gcirc;o post mi, kaj li sidos sur mia trono?</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar li iris hodia&ubreve; kaj bu&ccirc;is multe da bovoj kaj grasigitaj
    brutoj kaj &scirc;afoj, kaj invitis &ccirc;iujn filojn de la re&gcirc;o kaj la
    militestron kaj la pastron Ebjatar; kaj jen ili man&gcirc;as kaj
    trinkas anta&ubreve; li, kaj proklamas: Vivu la re&gcirc;o Adonija!</l>
  <l n='26'>Sed
    min, vian servanton, kaj la pastron Cadok, kaj Benajan, filon de
    Jehojada, kaj vian servanton Salomono li ne invitis.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;u la&ubreve;
    ordono de mia sinjoro la re&gcirc;o tio fari&gcirc;is, kaj vi ne sciigis al
    via servanto, kiu sidos sur la trono de mia sinjoro la re&gcirc;o post
    li?</l>
  <l n='28'>Tiam la re&gcirc;o David respondis kaj diris: Voku al mi Bat-
    &Scirc;eban. Kaj &scirc;i venis anta&ubreve; la re&gcirc;on kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='29'>Kaj la re&gcirc;o &jcirc;uris kaj diris: Kiel vivas la Eternulo, kiu
    liberigis mian animon el &ccirc;iuj malfeli&ccirc;oj,</l>
  <l n='30'>kiel mi &jcirc;uris al vi
    per la Eternulo, Dio de Izrael, dirante: Via filo Salomono re&gcirc;os
    post mi kaj li sidos sur mia trono anstata&ubreve; mi &dash; tiel mi faros
    hodia&ubreve;.</l>
  <l n='31'>Tiam Bat-&Scirc;eba salutis viza&gcirc;altere kaj adorklini&gcirc;is
    anta&ubreve; la re&gcirc;o, kaj diris: Vivu mia sinjoro la re&gcirc;o David eterne!</l>
  <l n='32'>Kaj la re&gcirc;o David diris: Voku al mi la pastron Cadok kaj la
    profeton Natan, kaj Benajan, filon de Jehojada. Kaj ili venis
    anta&ubreve; la re&gcirc;on.</l>
  <l n='33'>Kaj la re&gcirc;o diris al ili: Prenu kun vi la
    servantojn de via sinjoro, kaj rajdigu mian filon Salomono sur
    mia mulo kaj venigu lin en Gi&hcirc;onon.</l>
  <l n='34'>Kaj tie la pastro Cadok
    kaj la profeto Natan lin sanktoleu re&gcirc;o super Izrael; kaj blovu
    per trumpeto, kaj proklamu: Vivu la re&gcirc;o Salomono!</l>
  <l n='35'>Poste
    revenu, sekvante lin, kaj li venu kaj sidi&gcirc;u sur mia trono; kaj
    li re&gcirc;os anstata&ubreve; mi, al li mi ordonas esti estro de Izrael kaj
    Jehuda.</l>
  <l n='36'>Tiam respondis Benaja, filo de Jehojada, al la re&gcirc;o,
    kaj diris: Amen! tiel diru la Eternulo, Dio de mia sinjoro la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='37'>Kiel la Eternulo estis kun mia sinjoro la re&gcirc;o, tiel Li
    estu kun Salomono, kaj Li faru lian tronon pli granda, ol la
    trono de mia sinjoro, la re&gcirc;o David.</l>
  <l n='38'>Kaj iris la pastro Cadok
    kaj la profeto Natan, kaj Benaja, filo de Jehojada, kaj la
    Keretidoj kaj la Peletidoj, kaj ili rajdigis Salomonon sur la
    mulo de la re&gcirc;o David kaj kondukis lin en Gi&hcirc;onon.</l>
  <l n='39'>Kaj la
    pastro Cadok prenis la kornon kun oleo el la tabernaklo kaj
    sanktoleis Salomonon; kaj oni ekblovis per trumpeto, kaj la tuta
    popolo diris: Vivu la re&gcirc;o Salomono!</l>
  <l n='40'>Kaj la tuta popolo ekiris
    post li, kaj la popolo muzikis per flutoj kaj estis tre gaja,
    tiel ke la tero resonis de iliaj krioj.</l>
  <l n='41'>Tion a&ubreve;dis Adonija,
    kaj &ccirc;iuj invititoj, kiuj estis kun li; ili jam finis la man&gcirc;adon;
    kaj a&ubreve;dis Joab la sonadon de la trumpeto, kaj li diris: Kion
    signifas la tumulta bruo de la urbo?</l>
  <l n='42'>Kiam li estis ankora&ubreve;
    parolanta, jen venis Jonatan, filo de la pastro Ebjatar. Kaj
    Adonija diris: Eniru, &ccirc;ar vi estas brava homo kaj vi sciigos
    bonon.</l>
  <l n='43'>Kaj Jonatan respondis kaj diris al Adonija: Jes, nia
    sinjoro la re&gcirc;o David faris Salomonon re&gcirc;o;</l>
  <l n='44'>kaj la re&gcirc;o sendis
    kun li la pastron Cadok kaj la profeton Natan, kaj Benajan, filon
    de Jehojada, kaj la Keretidojn kaj la Peletidojn, kaj ili
    rajdigis lin sur la mulo de la re&gcirc;o;</l>
  <l n='45'>kaj la pastro Cadok kaj
    la profeto Natan sanktoleis lin re&gcirc;o en Gi&hcirc;on, kaj ili revenis de
    tie gajaj, kaj la urbo tumulti&gcirc;is; tio estas la bruo, kiun vi
    a&ubreve;dis.</l>
  <l n='46'>Kaj Salomono jam sidi&gcirc;is sur la re&gcirc;a trono.</l>
  <l n='47'>Kaj jam
    venis la servantoj de la re&gcirc;o, por gratuli nian sinjoron, la
    re&gcirc;on David, dirante: Via Dio faru la nomon de Salomono pli fama,
    ol via nomo, kaj Li faru lian tronon pri granda, ol via trono;
    kaj la re&gcirc;o adorklini&gcirc;is sur la ku&scirc;ejo.</l>
  <l n='48'>Kaj anka&ubreve; tiele diris
    la re&gcirc;o: Benata estu la Eternulo, Dio de Izrael, kiu donis hodia&ubreve;
    sidanton sur mia trono, kaj miaj okuloj vidas.</l>
  <l n='49'>Kaj ektimis kaj
    levi&gcirc;is &ccirc;iuj invititoj de Adonija, kaj foriris &ccirc;iu sian vojon.</l>
  <l n='50'>Sed Adonija timis Salomonon, kaj li levi&gcirc;is kaj iris kaj ekkaptis
    la kornojn de la altaro.</l>
  <l n='51'>Kaj oni raportis al Salomono jene:
    Jen Adonija timas la re&gcirc;on Salomono, kaj li tenas la kornojn de
    la altaro, dirante: La re&gcirc;o Salomono &jcirc;uru al mi hodia&ubreve;, ke li ne
    mortigos sian servanton per glavo.</l>
  <l n='52'>Kaj Salomono diris: Se li
    estos homo brava, tiam e&ccirc; unu el liaj haroj ne falos teren; sed
    se en li trovi&gcirc;os malbono, tiam li mortos.</l>
  <l n='53'>Kaj la re&gcirc;o
    Salomono sendis forprenigi lin de la altaro, kaj li venis kaj
    adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la re&gcirc;o Salomono; kaj Salomono diris al li:
    Iru en vian domon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam por David alproksimi&gcirc;is la tempo por morti, li testamentis
    al sia filo Salomono jene:</l>
  <l n='2'>Mi foriras la vojon de la tuta
    mondo; sed vi tenu vin forte kaj estu viro.</l>
  <l n='3'>Kaj observu la
    ordonojn de la Eternulo, via Dio, irante la&ubreve; Liaj vojoj,
    plenumante Liajn le&gcirc;ojn, ordonojn, decidojn, kaj regulojn, kiel
    estas skribite en la instruo de Moseo, por ke vi estu sa&gcirc;a en
    &ccirc;io, kion vi faros, kaj kien ajn vi vin turnos;</l>
  <l n='4'>por ke la
    Eternulo plenumu Sian vorton, kiun Li diris pri mi, parolante: Se
    viaj filoj observos siajn vojojn, irante anta&ubreve; Mi en vero per sia
    tuta koro kaj per sia tuta animo, tiam ne mankos &ccirc;e vi viro sur
    la trono de Izrael.</l>
  <l n='5'>Anka&ubreve; vi scias, kion faris al mi Joab, filo
    de Ceruja, kion li faris al la du militestroj de Izrael, al
    Abner, filo de Ner, kaj al Amasa, filo de Jeter, ke li mortigis
    ilin kaj ver&scirc;is militan sangon en tempo de paco kaj makulis per
    milita sango sian zonon sur siaj lumboj kaj siajn &scirc;uojn sur siaj
    piedoj.</l>
  <l n='6'>Agu la&ubreve; via sa&gcirc;o, ke vi ne lasu al liaj grizaj haroj
    iri en paco en &Scirc;eolon.</l>
  <l n='7'>Sed al la filoj de Barzilaj, la
    Gileadano, faru favoron, kaj ili estu inter la man&gcirc;antoj &ccirc;e via
    tablo; &ccirc;ar ili tiel alproksimi&gcirc;is al mi, kiam mi forkuris de via
    frato Ab&scirc;alom.</l>
  <l n='8'>Kaj jen &ccirc;e vi estas &Scirc;imei, filo de Gera,
    Benjamenido el Ba&hcirc;urim; li malbenis min per kruela malbeno, kiam
    mi iris al Ma&hcirc;anaim; sed li venis al mi renkonte &ccirc;e Jordan, kaj
    mi &jcirc;uris al li per la Eternulo, dirante: Mi ne mortigos vin per
    glavo.</l>
  <l n='9'>Sed nun ne lasu lin senpuna, &ccirc;ar vi estas homo sa&gcirc;a, kaj
    vi scias, kion vi devas fari al li, por malsuprenigi liajn
    grizajn harojn en sango en &Scirc;eolon.</l>
  <l n='10'>Kaj David ekdormis kun siaj
    patroj, kaj oni lin enterigis en la urbo de David.</l>
  <l n='11'>La tempo,
    kiun David re&gcirc;is super Izrael, estis kvardek jaroj: en &Hcirc;ebron li
    re&gcirc;is sep jarojn, kaj en Jerusalem li re&gcirc;is tridek tri jarojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj Salomono sidis sur la trono de sia patro David, kaj lia
    re&gcirc;ado tre fortiki&gcirc;is.</l>
  <l n='13'>Adonija, filo de &Hcirc;agit, venis al Bat-
    &Scirc;eba, patrino de Salomono. &Scirc;i diris: &Ccirc;u kun paco vi venas? Kaj li
    respondis: Kun paco.</l>
  <l n='14'>Kaj li diris: Mi havas aferon al vi. &Scirc;i
    respondis: Parolu.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris: Vi scias, ke la regno
    apartenis al mi, kaj al mi &ccirc;iuj Izraelidoj turnis sian viza&gcirc;on,
    ke mi re&gcirc;u; sed la re&gcirc;ado deturni&gcirc;is kaj transiris al mia frato,
    &ccirc;ar de la Eternulo &gcirc;i estis destinita al li.</l>
  <l n='16'>Nun unu peton mi
    petas de vi, ne rifuzu al mi. Kaj &scirc;i diris al li: Parolu.</l>
  <l n='17'>Kaj
    li diris: Diru, mi petas, al la re&gcirc;o Salomono (&ccirc;ar li ne rifuzos
    al vi), ke li donu al mi la &Scirc;unemaninon Abi&scirc;ag kiel edzinon.</l>
  <l n='18'>Kaj Bat-&Scirc;eba diris: Bone, mi parolos pri vi kun la re&gcirc;o.</l>
  <l n='19'>Kaj
    Bat-&Scirc;eba venis al la re&gcirc;o Salomono, por paroli al li pri Adonija.
    La re&gcirc;o levi&gcirc;is renkonte al &scirc;i kaj adorklini&gcirc;is anta&ubreve; &scirc;i kaj
    sidi&gcirc;is sur sia trono. Kaj oni starigis tronon por la patrino de
    la re&gcirc;o, kaj &scirc;i sidi&gcirc;is dekstre de li.</l>
  <l n='20'>Kaj &scirc;i diris: Unu
    malgrandan peton mi petos de vi, ne rifuzu al mi. Kaj la re&gcirc;o
    diris al &scirc;i: Petu, mia patrino, &ccirc;ar mi ne rifuzos al vi.</l>
  <l n='21'>Kaj
    &scirc;i diris: La &Scirc;unemanino Abi&scirc;ag estu donata kiel edzino al via
    frato Adonija.</l>
  <l n='22'>Tiam respondis la re&gcirc;o Salomono kaj diris al
    sia patrino: Kial vi petas la &Scirc;unemaninon Abi&scirc;ag por Adonija?
    petu por li anka&ubreve; la re&gcirc;econ, &ccirc;ar li estas mia pli a&gcirc;a frato &dash; por
    li, kaj por la pastro Ebjatar, kaj por Joab, filo de Ceruja.</l>
  <l n='23'>Kaj la re&gcirc;o Salomono &jcirc;uris per la Eternulo, dirante: Tion kaj pli
    faru al mi la Eternulo; kontra&ubreve; sia vivo Adonija diris tiujn
    vortojn.</l>
  <l n='24'>Nun, kiel vivas la Eternulo, kiu min konfirmis kaj
    min sidigis sur la trono de mia patro David kaj kiu aran&gcirc;is al mi
    domon la&ubreve; Sia promeso, hodia&ubreve; Adonija estos mortigita.</l>
  <l n='25'>Kaj la
    re&gcirc;o Salomono sendis Benajan, filon de Jehojada, kaj &ccirc;i tiu
    frapis lin, kaj li mortis.</l>
  <l n='26'>Kaj al la pastro Ebjatar la re&gcirc;o
    diris: Iru en Anatoton, sur vian kampon; vi meritas la morton,
    sed mi nun ne mortigos vin, &ccirc;ar vi portis la keston de la
    Sinjoro, la Eternulo, anta&ubreve; mia patro David, kaj &ccirc;ar vi suferis
    &ccirc;ion, kion suferis mia patro.</l>
  <l n='27'>Kaj Salomono forigis Ebjataron,
    ke li ne estu plu pastro al la Eternulo; por ke plenumi&gcirc;u la
    vorto de la Eternulo, kiun Li diris pri la domo de Eli en &Scirc;ilo.</l>
  <l n='28'>La famo pri tio atingis Joabon (&ccirc;ar Joab ali&gcirc;is al Adonija,
    kvankam al Ab&scirc;alom li ne ali&gcirc;is); kaj Joab forkuris en la
    tabernaklon de la Eternulo kaj ekkaptis la kornojn de la altaro.</l>
  <l n='29'>Oni raportis al la re&gcirc;o Salomono, ke Joab forkuris en la
    tabernaklon de la Eternulo kaj estas nun &ccirc;e la altaro. Tiam
    Salomono sendis Benajan, filon de Jehojada, dirante al li: Iru,
    mortigu lin.</l>
  <l n='30'>Benaja venis en la tabernaklon de la Eternulo,
    kaj diris al li: Tiele diras la re&gcirc;o: Eliru! Sed tiu respondis:
    Ne, &ccirc;i tie mi mortu. Kaj Benaja raportis tion al la re&gcirc;o,
    dirante: Tiele diris Joab, kaj tiele li respondis al mi.</l>
  <l n='31'>Tiam
    la re&gcirc;o diris al li: Faru, kiel li diris, mortigu lin kaj
    enterigu lin; por ke vi forigu de mi kaj de la domo de mia patro
    la senkulpan sangon, kiun Joab ver&scirc;is.</l>
  <l n='32'>La Eternulo refaligu
    lian sangon sur lian kapon, pro tio, ke li mortigis du virojn,
    kiuj estis pli virtaj kaj pli bonaj ol li, kaj li mortigis ilin
    per glavo, dum mia patro David tion ne sciis: Abneron, filon de
    Ner, militestron de Izrael, kaj Amasan, filon de Jeter,
    militestron de Jehuda.</l>
  <l n='33'>Ilia sango falu sur la kapon de Joab
    kaj sur la kapon de lia idaro por eterne; sed al David kaj al lia
    idaro kaj al lia domo kaj al lia trono estu paco por eterne de la
    Eternulo.</l>
  <l n='34'>Tiam Benaja, filo de Jehojada, iris kaj frapis lin
    kaj mortigis lin, kaj oni enterigis lin en lia domo en la
    dezerto.</l>
  <l n='35'>Kaj la re&gcirc;o starigis Benajan, filon de Jehojada,
    anstata&ubreve; li kiel militestron, kaj la pastron Cadok la re&gcirc;o
    starigis anstata&ubreve; Ebjatar.</l>
  <l n='36'>Kaj la re&gcirc;o sendis por voki &Scirc;imein,
    kaj li diris al li: Konstruu al vi domon en Jerusalem, kaj lo&gcirc;u
    tie kaj nenien eliru el tie;</l>
  <l n='37'>se iun tagon vi eliros kaj
    transiros la torenton Kidron, tiam sciu, ke vi nepre mortos; via
    sango estos sur via kapo.</l>
  <l n='38'>Kaj &Scirc;imei diris al la re&gcirc;o: Bone;
    kiel diris mia sinjoro la re&gcirc;o, tiel via servanto faros. Kaj
    &Scirc;imei lo&gcirc;is en Jerusalem multe da tempo.</l>
  <l n='39'>Sed post paso de tri
    jaroj forkuris du sklavoj de &Scirc;imei al A&hcirc;i&scirc;, filo de Maa&hcirc;a, re&gcirc;o
    de Gat. Kaj oni sciigis al &Scirc;imei, dirante: Jen viaj sklavoj estas
    en Gat.</l>
  <l n='40'>Tiam &Scirc;imei levi&gcirc;is, kaj selis sian azenon kaj iris en
    Gaton al A&hcirc;i&scirc;, por ser&ccirc;i siajn sklavojn. Kaj &Scirc;imei iris, kaj
    revenigis siajn sklavojn el Gat.</l>
  <l n='41'>Kaj oni raportis al Salomono,
    ke &Scirc;imei foriris el Jerusalem en Gaton kaj revenis.</l>
  <l n='42'>Tiam la
    re&gcirc;o sendis, kaj vokigis &Scirc;imein, kaj diris al li: Mi &jcirc;urligis ja
    vin per la Eternulo kaj avertis vin, dirante, ke se iun tagon vi
    ien ajn foriros, tiam sciu, ke vi nepre mortos; kaj vi diris al
    mi: Bona estas tio, kion mi a&ubreve;dis.</l>
  <l n='43'>Kial do vi ne observis la
    &jcirc;uron per la Eternulo, kaj la ordonon, kiun mi faris al vi?</l>
  <l n='44'>Kaj la re&gcirc;o diris al &Scirc;imei: Vi scias la tutan malbonon, kiun via
    koro scias kaj kiun vi faris al mia patro David; la Eternulo
    repagu vian malbonon sur via kapo.</l>
  <l n='45'>Sed la re&gcirc;o Salomono estu
    benata, kaj la trono de David staru forte anta&ubreve; la Eternulo
    eterne.</l>
  <l n='46'>Kaj la re&gcirc;o ordonis al Benaja, filo de Jehojada, kaj
    &ccirc;i tiu iris kaj frapis tiun, kaj tiu mortis. Kaj la regno
    fortiki&gcirc;is en la manoj de Salomono.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Salomono boparenci&gcirc;is kun Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, kaj
    prenis filinon de Faraono kaj venigis &scirc;in en la urbon de David,
    &gcirc;is li finis la konstruadon de sia domo kaj de la domo de la
    Eternulo kaj de la muregoj de Jerusalem &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='2'>Tamen la
    popolo alportadis ankora&ubreve; oferojn sur alta&jcirc;oj, &ccirc;ar &gcirc;is tiu tempo
    ankora&ubreve; ne estis konstruita domo al la nomo de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj
    Salomono amis la Eternulon, irante la&ubreve; la instrukcioj de sia
    patro David; tamen li oferadis kaj incensadis sur alta&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;o iris en Gibeonon, por alporti tie oferojn, &ccirc;ar tie
    estis la &ccirc;efa alta&jcirc;o. Mil bruloferojn Salomono alportis sur tiu
    altaro.</l>
  <l n='5'>En Gibeon la Eternulo aperis al Salomono nokte en
    son&gcirc;o, kaj Dio diris: Petu, kion Mi donu al vi.</l>
  <l n='6'>Kaj Salomono
    diris: Vi faris al Via servanto, mia patro David, multe da
    favoro, &ccirc;ar li iradis anta&ubreve; Vi en vero kaj en justeco kaj en
    pureco de la koro koncerne Vin; kaj Vi konservis por li tiun
    grandan favorecon, kaj Vi donis al li filon, kiu sidas nun sur
    lia trono.</l>
  <l n='7'>Kaj nun, ho Eternulo, mia Dio, Vi re&gcirc;igis Vian
    servanton anstata&ubreve; mia patro David; sed mi estas malgranda
    junulo; mi ne scias, kiel eliri kaj eniri.</l>
  <l n='8'>Kaj Via servanto
    estas meze de Via popolo, kiun Vi elektis, popolo granda, kiu ne
    povas esti nombrata nek kalkulata pro sia multeco.</l>
  <l n='9'>Donu do al
    Via servanto koron, kiu povoscius regi Vian popolon, distingi
    inter bono kaj malbono; &ccirc;ar kiu povas regi tiun Vian potencan
    popolon?</l>
  <l n='10'>Kaj tio pla&ccirc;is al la Sinjoro, ke Salomono petis tion.</l>
  <l n='11'>Kaj Dio diris al li: &Ccirc;ar vi petis &ccirc;i tion, sed ne petis por vi
    longan vivon kaj ne petis por vi ri&ccirc;econ kaj ne petis la animon
    de viaj malamikoj, sed vi petis sa&gcirc;on, por povoscii regi,</l>
  <l n='12'>tial
    jen Mi faras konforme al via parolo: jen Mi donas al vi koron
    sa&gcirc;an kaj kompreneman, tiel ke simila al vi ekzistis neniu anta&ubreve;
    vi, kaj post vi ne aperos tia, kiel vi.</l>
  <l n='13'>Sed anka&ubreve; tion, pri
    kio vi ne petis, Mi donos al vi, ri&ccirc;econ kaj gloron, tiamaniere,
    ke ne ekzistos simila al vi inter la re&gcirc;oj dum via tuta vivo.</l>
  <l n='14'>Kaj se vi irados la&ubreve; Miaj vojoj, observante Miajn le&gcirc;ojn kaj
    ordonojn, kiel iradis via patro David, Mi longigos vian vivon.</l>
  <l n='15'>Kaj Salomono veki&gcirc;is, kaj vidis, ke tio estis son&gcirc;o. Kaj li venis
    en Jerusalemon kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; la kesto de interligo de la
    Eternulo kaj alportis bruloferojn kaj faris pacoferojn, kaj li
    faris festenon por &ccirc;iuj siaj servantoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Tiam venis du virinoj mal&ccirc;astistinoj al la re&gcirc;o kaj stari&gcirc;is
    anta&ubreve; li.</l>
  <l n='17'>Kaj unu el la virinoj diris: Ho mia sinjoro! mi kaj
    &ccirc;i tiu virino lo&gcirc;as en unu domo; kaj mi naskis, lo&gcirc;ante kun &scirc;i en
    la sama domo.</l>
  <l n='18'>En la tria tago post mia nasko naskis anka&ubreve; &ccirc;i
    tiu virino; kaj ni estis kune, estis neniu fremdulo kun ni en la
    domo, nur ni amba&ubreve; estis en la domo.</l>
  <l n='19'>Kaj la filo de &ccirc;i tiu
    virino mortis en la nokto, &ccirc;ar &scirc;i dormis sur li.</l>
  <l n='20'>Kaj &scirc;i
    levi&gcirc;is meze de la nokto kaj prenis mian filon de &ccirc;e mi, kiam via
    servantino dormis, kaj ku&scirc;igis lin &ccirc;e sia brusto, kaj sian
    mortintan filon &scirc;i almetis al mia brusto.</l>
  <l n='21'>Kiam mi levi&gcirc;is
    matene, por su&ccirc;igi mian filon, jen li estas senviva; sed kiam mi
    matene bone lin rigardis, mi vidis, ke tio ne estas mia filo,
    kiun mi naskis.</l>
  <l n='22'>Sed la dua virino diris: Ne, mia filo estas la
    vivanta, kaj via estas la mortinta. Kaj la unua diris: Ne, via
    filo estas la mortinta, kaj mia estas la vivanta. Kaj tiel ili
    parolis anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='23'>Tiam la re&gcirc;o diris: Unu diras: Mia
    estas la vivanta filo, kaj via estas la mortinta; kaj la dua
    diras: Ne, via filo estas la mortinta, kaj mia filo estas la
    vivanta;</l>
  <l n='24'>kaj la re&gcirc;o diris: Alportu al mi glavon. Kaj oni
    alportis la glavon al la re&gcirc;o.</l>
  <l n='25'>Kaj la re&gcirc;o diris: Dishaku la
    vivantan infanon en du partojn, kaj donu duonon al unu kaj duonon
    al la alia.</l>
  <l n='26'>Tiam la virino, kies filo estis la vivanta,
    ekparolis al la re&gcirc;o, &ccirc;ar eksciti&gcirc;is &scirc;ia kompato al &scirc;ia filo, kaj
    &scirc;i diris: Ho mia sinjoro, donu al &scirc;i la infanon vivantan, sed ne
    mortigu &gcirc;in. Sed la dua diris: Nek mi havu, nek vi; dishaku.</l>
  <l n='27'>Tiam la re&gcirc;o respondis kaj diris: Donu al &scirc;i la vivantan infanon,
    sed ne mortigu &gcirc;in; &scirc;i estas &gcirc;ia patrino.</l>
  <l n='28'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj
    a&ubreve;dis pri la ju&gcirc;o, kiun ju&gcirc;is la re&gcirc;o; kaj ili ektimis la re&gcirc;on,
    &ccirc;ar ili vidis, ke en li estas sa&gcirc;o de Dio, por fari ju&gcirc;on.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la re&gcirc;o Salomono estis re&gcirc;o super la tuta Izrael.</l>
  <l n='2'>Kaj jen
    estas la estroj, kiuj estis &ccirc;e li: Azarja, filo de Cadok, pastro;</l>
  <l n='3'>Eli&hcirc;oref kaj A&hcirc;ija, filoj de &Scirc;i&scirc;a, skribistoj; Jeho&scirc;afat, filo
    de A&hcirc;ilud, kronikisto;</l>
  <l n='4'>kaj Benaja, filo de Jehojada, super la
    militistaro; kaj Cadok kaj Ebjatar, pastroj;</l>
  <l n='5'>kaj Azarja, filo
    de Natan, super la administrantoj; kaj Zabud, filo de Natan,
    pastro, amiko de la re&gcirc;o;</l>
  <l n='6'>kaj A&hcirc;i&scirc;ar super la palaco; kaj
    Adoniram, filo de Abda, super la impostoj.</l>
  <l n='7'>Kaj Salomono havis
    dek du administrantojn super la tuta Izrael, kaj ili liveradis
    proviza&jcirc;ojn al la re&gcirc;o kaj al lia domo; unu monaton en jaro &ccirc;iu
    el ili devis liveri proviza&jcirc;ojn.</l>
  <l n='8'>Kaj jen estas iliaj nomoj:
    Ben-&Hcirc;ur, sur la monto de Efraim;</l>
  <l n='9'>Ben-Deker, en Makac kaj
    &Scirc;aalbim kaj Bet-&Scirc;eme&scirc; kaj Elon-Bet-&Hcirc;anan;</l>
  <l n='10'>Ben-&Hcirc;esed, en
    Arubot; al li apartenis So&hcirc;o kaj la tuta regiono &Hcirc;efer;</l>
  <l n='11'>Ben-
    Abinadab, super la tuta regiono Dor; Tafat, filino de Salomono,
    estis lia edzino;</l>
  <l n='12'>Baana, filo de A&hcirc;ilud, en Taana&hcirc; kaj Megido
    kaj super la tuta Bet-&Scirc;ean, kiu estas apud Cartan, malsupre de
    Jizreel, de Bet-&Scirc;ean &gcirc;is Abel-Me&hcirc;ola, &gcirc;is trans Jokmeam;</l>
  <l n='13'>Ben-
    Geber, en Ramot en Gilead; al li apartenis la Vila&gcirc;oj de Jair,
    filo de Manase, kiuj estis en Gilead; al li apartenis la
    distrikto Argob, kiu estis en Ba&scirc;an, sesdek grandaj urboj kun
    muregoj kaj kupraj rigliloj;</l>
  <l n='14'>A&hcirc;inadab, filo de Ido, en
    Ma&hcirc;anaim;</l>
  <l n='15'>A&hcirc;imaac, en la regiono de Naftali; anka&ubreve; li prenis
    Basmaton, filinon de Salomono, kiel edzinon;</l>
  <l n='16'>Baana, filo de
    &Hcirc;u&scirc;aj, en la regiono de A&scirc;er kaj en Alot;</l>
  <l n='17'>Jeho&scirc;afat, filo de
    Parua&hcirc;, en la regiono de Isa&hcirc;ar;</l>
  <l n='18'>&Scirc;imei, filo de Ela, en la
    regiono de Benjamen;</l>
  <l n='19'>Geber, filo de Uri, en la regiono Gilead,
    en la lando de Si&hcirc;on, re&gcirc;o de la Amoridoj, kaj de Og, re&gcirc;o de
    Ba&scirc;an. Unu administranto estis en tiu tuta lando.</l>
  <l n='20'>Jehuda kaj
    Izrael estis grandnombraj kiel la sablo &ccirc;e la maro; ili man&gcirc;is
    kaj trinkis kaj estis gajaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Salomono regis super &ccirc;iuj regnoj, de la Rivero &gcirc;is la lando
    Fili&scirc;ta kaj &gcirc;is la limo de Egiptujo; ili alportadis donacojn kaj
    servadis al Salomono dum lia tuta vivo.</l>
  <l n='22'>La man&gcirc;provizoj de
    Salomono por &ccirc;iu tago estis: tridek kor'oj da delikata faruno kaj
    sesdek kor'oj da simpla faruno,</l>
  <l n='23'>dek grasigitaj bovoj kaj dudek
    bovoj de pa&scirc;tejo kaj cent &scirc;afoj, krom cervoj kaj gazeloj kaj
    kapreoloj kaj grasigitaj birdoj.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar li regis super la tuta
    transo de la Rivero, de Tifsa&hcirc; &gcirc;is Gaza, super &ccirc;iuj re&gcirc;oj de
    trans la Rivero; kaj li havis pacon kun &ccirc;iuj &ccirc;irka&ubreve;aj landoj.</l>
  <l n='25'>Kaj Jehuda kaj Izrael sidis en sendan&gcirc;ereco, &ccirc;iu sub siaj
    vinberbran&ccirc;oj kaj sub sia figarbo, de Dan &gcirc;is Beer-&Scirc;eba, dum la
    tuta vivo de Salomono.</l>
  <l n='26'>Kaj Salomono havis kvardek mil stalojn
    por &ccirc;ar&ccirc;evaloj kaj dek du mil rajdistojn.</l>
  <l n='27'>Kaj tiuj
    administrantoj liveradis man&gcirc;provizojn por la re&gcirc;o Salomono, kaj
    por &ccirc;iuj, kiuj venadis al la tablo de la re&gcirc;o Salomono, &ccirc;iu en
    sia monato, nenion mankigante.</l>
  <l n='28'>Kaj la hordeon kaj pajlon por
    la &ccirc;evaloj kaj la kur&ccirc;evaloj ili liveradis al la loko, kie li
    estis, &ccirc;iu la&ubreve; sia instrukcio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj Dio donis al Salomono sa&gcirc;on kaj tre multe da prudento kaj
    tre multe da spirito, kiel la sablo &ccirc;e la maro.</l>
  <l n='30'>Kaj la sa&gcirc;eco
    de Salomono estis pli granda, ol la sa&gcirc;eco de &ccirc;iuj orientanoj kaj
    ol la tuta sa&gcirc;eco de Egiptujo.</l>
  <l n='31'>Kaj li estis pli sa&gcirc;a, ol &ccirc;iuj
    homoj, pli ol Etan la Ezra&hcirc;ido, kaj Heman kaj Kalkol kaj Darda,
    filoj de Ma&hcirc;ol; kaj li estis fama inter &ccirc;iuj popoloj &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='32'>Kaj li eldiris tri mil sentencojn; kaj la nombro de liaj kantoj
    estis mil kaj kvin.</l>
  <l n='33'>Kaj li parolis pri la arboj, de la cedro,
    kiu estas sur Lebanon, &gcirc;is la hisopo, kiu elkreskas el la muro;
    kaj li parolis pri la brutoj kaj la birdoj kaj la rampa&jcirc;oj kaj la
    fi&scirc;oj.</l>
  <l n='34'>Kaj oni venadis el &ccirc;iuj popoloj, por a&ubreve;skulti la
    sa&gcirc;econ de Salomono, de &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la tero, kiuj a&ubreve;dis pri lia
    sa&gcirc;eco.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Hcirc;iram, re&gcirc;o de Tiro, sendis siajn servantojn al Salomono, kiam
    li a&ubreve;dis, ke oni lin sanktoleis re&gcirc;o anstata&ubreve; lia patro; &ccirc;ar
    &Hcirc;iram estis amiko de David en la tuta tempo.</l>
  <l n='2'>Kaj Salomono
    sendis al &Hcirc;iram, por diri:</l>
  <l n='3'>Vi scias pri mia patro David, ke li
    ne povis konstrui domon al la nomo de la Eternulo, lia Dio, pro
    la militantoj, kiuj lin &ccirc;irka&ubreve;is, &gcirc;is la Eternulo metis ilin sub
    la plandojn de liaj piedoj.</l>
  <l n='4'>Sed nun la Eternulo, mia Dio, donis
    al mi ripozon &ccirc;irka&ubreve;e; ne ekzistas kontra&ubreve;ulo nek ia malbona
    malhelpo.</l>
  <l n='5'>Tial jen mi intencas konstrui domon al la nomo de la
    Eternulo, mia Dio, kiel la Eternulo parolis al mia patro David,
    dirante: Via filo, kiun Mi sidigos anstata&ubreve; vi sur via trono,
    konstruos la domon al Mia nomo.</l>
  <l n='6'>Ordonu do nun, ke oni haku por
    mi cedrojn de Lebanon; kaj miaj servantoj estos kun viaj
    servantoj, kaj pagon por viaj servantoj mi donos al vi tian, kian
    vi diros; &ccirc;ar vi scias, ke ekzistas inter ni neniu, kiu povus
    haki arbojn kiel la Cidonanoj.</l>
  <l n='7'>Kiam &Hcirc;iram a&ubreve;dis la vortojn de
    Salomono, li tre ek&gcirc;ojis, kaj diris: Benata estu hodia&ubreve; la
    Eternulo, kiu donis al David filon sa&gcirc;an super tiu grandnombra
    popolo.</l>
  <l n='8'>Kaj &Hcirc;iram sendis al Salomono, por diri: Mi a&ubreve;skultis
    tion, kion vi sendis diri al mi; mi plenumos vian tutan deziron
    pri la arboj cedraj kaj arboj cipresaj.</l>
  <l n='9'>Miaj servantoj
    malsuprenigos ilin de Lebanon al la maro, kaj mi flosos ilin sur
    la maro &gcirc;is la loko, pri kiu vi sciigos al mi, kaj tie mi ilin
    disigos, kaj vi prenigos. Kaj vi plenumu mian deziron, kaj donu
    man&gcirc;a&jcirc;on por mia domo.</l>
  <l n='10'>Kaj &Hcirc;iram donis al Salomono lignon
    cedran kaj lignon cipresan, kiom li nur volis.</l>
  <l n='11'>Kaj Salomono
    donis al &Hcirc;iram dudek mil kor'ojn da tritiko kiel man&gcirc;a&jcirc;on por lia
    domo kaj dudek kor'ojn da plej pura oleo. Tiom Salomono donadis
    al &Hcirc;iram &ccirc;iujare.</l>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo donis sa&gcirc;on al Salomono,
    kiel Li promesis al li. Kaj estis paco inter &Hcirc;iram kaj Salomono,
    kaj ili amba&ubreve; faris inter si interligon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>La re&gcirc;o Salomono prenis imposton de la tuta Izrael; la imposto
    estis tridek mil viroj.</l>
  <l n='14'>Kaj li sendis ilin sur Lebanonon, po
    dek mil &ccirc;iumonate, alterne; unu monaton ili estis sur Lebanon kaj
    du monatojn en sia domo. Adoniram administris tiun imposton.</l>
  <l n='15'>Kaj Salomono havis sepdek mil &scirc;ar&gcirc;oportistojn kaj okdek mil
    montajn &scirc;tonhakistojn,</l>
  <l n='16'>krom la tri mil tricent oficistoj,
    kiujn Salomono starigis super la laboroj kaj kiuj regis super la
    popolo okupita per la laboroj.</l>
  <l n='17'>Kaj la re&gcirc;o ordonis, ke oni
    elhaku grandajn &scirc;tonojn, multekostajn &scirc;tonojn, por aran&gcirc;i por la
    domo fundamenton el &scirc;tonoj &ccirc;irka&ubreve;hakitaj.</l>
  <l n='18'>Kaj hakis la
    konstruistoj de Salomono kaj la konstruistoj de &Hcirc;iram kaj la
    Gebalanoj, kaj pretigis lignon kaj &scirc;tonojn, por konstrui la
    domon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la jaro kvarcent-okdeka post la eliro de la Izraelidoj el la
    lando Egipta, en la kvara jaro de la re&gcirc;ado de Salomono, en la
    monato Ziv, tio estas la dua monato, oni komencis konstrui la
    domon por la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Kaj la domo, kiun la re&gcirc;o Salomono
    konstruis por la Eternulo, havis la longon de sesdek ulnoj, la
    lar&gcirc;on de dudek, kaj la alton de tridek ulnoj.</l>
  <l n='3'>Kaj la portiko
    anta&ubreve; la templo de la domo havis la longon de dudek ulnoj,
    konforme al la lar&gcirc;o de la domo; dek ulnoj estis &gcirc;ia lar&gcirc;o anta&ubreve;
    la domo.</l>
  <l n='4'>Kaj li faris en la domo fenestrojn fermeblajn kaj
    kovreblajn.</l>
  <l n='5'>Kaj li aran&gcirc;is &ccirc;e la muro de la domo galeriojn
    &ccirc;irka&ubreve; la muroj de la domo, &ccirc;irka&ubreve; la templo kaj la plejsanktejo,
    kaj li faris flankajn &ccirc;ambrojn &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='6'>La malsupra galerio
    havis la lar&gcirc;on de kvin ulnoj, la meza havis la lar&gcirc;on de ses
    ulnoj, kaj la tria havis la lar&gcirc;on de sep ulnoj; &ccirc;ar &ccirc;irka&ubreve; la
    domo ekstere li faris &scirc;tupa&jcirc;ojn, por ne enfortikigi en la muroj
    de la domo.</l>
  <l n='7'>Kiam la domo estis konstruata, &gcirc;i estis konstruata
    el &scirc;tonoj prete &ccirc;irka&ubreve;hakitaj; martelo a&ubreve; hakilo a&ubreve; ia alia fera
    instrumento ne estis a&ubreve;data en la domo dum &gcirc;ia konstruado.</l>
  <l n='8'>La
    pordo de la meza galerio estis &ccirc;e la dekstra flanko de la domo;
    kaj per &scirc;tuparo oni povis supreniri en la mezan galerion kaj el
    la meza en la trian.</l>
  <l n='9'>Kaj li konstruis la domon kaj finis &gcirc;in,
    kaj li kovris la domon per traboj kaj tabuloj el cedroj.</l>
  <l n='10'>Kaj
    li konstruis la galeriojn &ccirc;irka&ubreve; la tuta domo, havantajn la alton
    de kvin ulnoj; kaj li kovris la domon per cedra ligno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo ekparolis al Salomono, dirante:</l>
  <l n='12'>Koncerne la
    domon, kiun vi konstruas: se vi irados la&ubreve; Miaj le&gcirc;oj kaj
    plenumados Miajn instrukciojn kaj observados &ccirc;iujn Miajn
    ordonojn, por agadi la&ubreve; ili, tiam Mi plenumos Mian promeson pri
    vi, kiun Mi eldiris al via patro David,</l>
  <l n='13'>kaj Mi lo&gcirc;os inter la
    Izraelidoj kaj ne forlasos Mian popolon Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj Salomono konstruis la domon kaj finis &gcirc;in.</l>
  <l n='15'>Kaj li
    konstruis la murojn de la domo interne el cedraj tabuloj; de la
    planko de la domo &gcirc;is la plafono li kovris interne per ligno, kaj
    li kovris la plankon de la domo per cipresaj tabuloj.</l>
  <l n='16'>Kaj li
    konstruis en la distanco de dudek ulnoj de la rando de la domo
    cedrotabulan muron de la planko &gcirc;is la plafono, kaj li konstruis
    tion interne por interna sanktejo, la plejsanktejo.</l>
  <l n='17'>Kvardek
    ulnojn da longo havis la domo, tio estas la anta&ubreve;a parto de la
    templo.</l>
  <l n='18'>Sur la cedroj interne de la domo estis skulptitaj
    tuberoj kaj floroj; &ccirc;io estis cedra, oni vidis nenian &scirc;tonon.</l>
  <l n='19'>La plejsanktejon li aran&gcirc;is en la domo por tio, ke oni starigu
    tie la keston de interligo de la Eternulo.</l>
  <l n='20'>La internon de la
    plejsanktejo, kiu havis la longon de dudek ulnoj, la lar&gcirc;on de
    dudek ulnoj, kaj la alton de dudek ulnoj, li tegis per pura oro,
    kaj anka&ubreve; la cedran altaron li tegis.</l>
  <l n='21'>Kaj Salomono tegis la
    domon interne per pura oro, kaj li tiris orajn &ccirc;enojn anta&ubreve; la
    plejsanktejo kaj tegis &gcirc;in per oro.</l>
  <l n='22'>Kaj la tutan domon li
    tegis per oro, absolute la tutan domon, kaj la tutan altaron
    anta&ubreve; la plejsanktejo li tegis per oro.</l>
  <l n='23'>Kaj li faris en la
    plejsanktejo du kerubojn el oleastra ligno, havantajn la alton de
    dek ulnoj.</l>
  <l n='24'>Kvin ulnojn havis unu flugilo de kerubo, kaj kvin
    ulnojn la dua flugilo de kerubo; dek ulnoj estis de unu fino de
    &gcirc;iaj flugiloj &gcirc;is la dua fino de &gcirc;iaj flugiloj.</l>
  <l n='25'>Kaj dek ulnojn
    havis anka&ubreve; la dua kerubo; la saman mezuron kaj la saman formon
    havis amba&ubreve; keruboj.</l>
  <l n='26'>La alto de unu kerubo estis dek ulnoj,
    kaj tiel same anka&ubreve; de la dua kerubo.</l>
  <l n='27'>Kaj li starigis la
    kerubojn meze de la interna parto de la domo; kaj la flugiloj de
    la keruboj estis etenditaj, kaj la flugilo de unu kerubo estis
    altu&scirc;anta la muron, kaj la flugilo de la dua kerubo estis
    altu&scirc;anta la duan muron; sed la flugiloj, kiuj estis direktitaj
    en la mezon de la domo, estis altu&scirc;antaj unu la alian.</l>
  <l n='28'>Kaj li
    tegis la kerubojn per oro.</l>
  <l n='29'>Kaj sur &ccirc;iuj muroj de la domo
    &ccirc;irka&ubreve;e li faris skulptitajn figurojn de keruboj, palmoj, kaj
    floroj, interne kaj ekstere.</l>
  <l n='30'>Anka&ubreve; la plankon de la domo li
    kovris per oro interne kaj ekstere.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;e la enirejo en la
    plejsanktejon li faris pordojn el oleastra ligno kun kvinangulaj
    fostoj.</l>
  <l n='32'>Sur du pordoj el oleastra ligno li faris skulptitajn
    kerubojn kaj palmojn kaj florojn kaj tegis per oro; li tegis per
    oro la kerubojn kaj la palmojn.</l>
  <l n='33'>Anka&ubreve; &ccirc;e la enirejo en la
    templon li faris kvarangulajn fostojn el oleastra ligno;</l>
  <l n='34'>kaj
    du pordojn el cipresa ligno; amba&ubreve; duonoj de unu pordo estis
    kunmeteblaj, kaj amba&ubreve; duonoj de la dua pordo estis kunmeteblaj.</l>
  <l n='35'>Kaj li faris sur ili kerubojn kaj palmojn kaj florojn kaj
    tegis per oro &gcirc;uste la&ubreve; la skulpta&jcirc;o.</l>
  <l n='36'>Kaj li konstruis la
    internan korton el tri vicoj da &ccirc;irka&ubreve;hakitaj &scirc;tonoj kaj el vico
    da cedraj traboj.</l>
  <l n='37'>En la kvara jaro, en la monato Ziv, estis
    fondita la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='38'>Kaj en la dek-unua jaro, en la
    monato Bul, tio estas en la oka monato, la domo estis finita en
    &ccirc;iuj siaj detaloj kaj la&ubreve; sia tuta plano; li konstruis &gcirc;in dum
    sep jaroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj sian domon Salomono konstruis dum dek tri jaroj, kaj li
    finis sian tutan domon.</l>
  <l n='2'>Kaj li konstruis la domon de la arbaro
    Lebanona; &gcirc;i havis la longon de cent ulnoj, la lar&gcirc;on de kvindek
    ulnoj, kaj la alton de tridek ulnoj; sur kvar vicoj da cedraj
    kolonoj, kaj cedraj traboj estis sur la kolonoj.</l>
  <l n='3'>Kaj li kovris
    per cedro la supron de la galerioj, kiuj estis sur kvardek kvin
    kolonoj, po dek kvin en unu vico.</l>
  <l n='4'>Kaj da fenestraj kadroj estis
    tri vicoj, kaj fenestroj kontra&ubreve; fenestroj trifoje.</l>
  <l n='5'>Kaj &ccirc;iuj
    pordoj kaj la fostoj estis kvarangulaj, kaj la fenestroj estis
    kontra&ubreve; fenestroj trifoje.</l>
  <l n='6'>Kaj &ccirc;ambregon el kolonoj li faris,
    havantan la longon de kvindek ulnoj kaj la lar&gcirc;on de tridek
    ulnoj; kaj ankora&ubreve; &ccirc;ambron anta&ubreve; ili kaj kolonojn kaj sojlon
    anta&ubreve; ili.</l>
  <l n='7'>Kaj tronan salonon, por tie ju&gcirc;i, ju&gcirc;an salonon li
    faris, kaj &ccirc;iujn plankojn li kovris per cedro.</l>
  <l n='8'>Lia domo, en kiu
    li lo&gcirc;is, en la malanta&ubreve;a korto post la salono, estis aran&gcirc;ita
    tiel same. Kaj li faris anka&ubreve; domon, similan al tiu salono, por
    la filino de Faraono, kiun Salomono prenis.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;io &ccirc;i tio estis
    farita el multekostaj &scirc;tonoj, &ccirc;irka&ubreve;hakitaj la&ubreve;mezure, segitaj
    per segilo, interne kaj ekstere, de la fundamento &gcirc;is la
    tegmento, kaj ekstere &gcirc;is la granda korto.</l>
  <l n='10'>En la fundamento
    estis &scirc;tonoj multekostaj, &scirc;tonoj grandaj, &scirc;tonoj de dek ulnoj kaj
    &scirc;tonoj de ok ulnoj.</l>
  <l n='11'>Kaj supre estis multekostaj &scirc;tonoj,
    &ccirc;irka&ubreve;hakitaj la&ubreve;mezure, kaj cedro.</l>
  <l n='12'>Kaj la granda &ccirc;irka&ubreve;a
    korto havis tri vicojn da &ccirc;irka&ubreve;hakitaj &scirc;tonoj kaj unu vicon da
    cedraj traboj; tiel same anka&ubreve; la interna korto de la domo de la
    Eternulo kaj la salono &ccirc;e la domo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>La re&gcirc;o Salomono sendis, kaj venigis el Tiro &Hcirc;uramon.</l>
  <l n='14'>Li
    estis filo de unu vidvino, el la tribo de Naftali; lia patro
    estis Tirano, kupristo. Li estis plena de sa&gcirc;eco, kompetenteco,
    kaj sciado, por fari &ccirc;ian laboron el kupro. Kaj li venis al la
    re&gcirc;o Salomono kaj plenumis &ccirc;iujn liajn laborojn.</l>
  <l n='15'>Li faris du
    kuprajn kolonojn, el kiuj unu kolono havis la alton de dek ok
    ulnoj, kaj fadeno de dek du ulnoj prezentis la amplekson de la
    dua kolono.</l>
  <l n='16'>Kaj du kapitelojn, fanditajn el kupro, li faris,
    por meti sur la suprojn de la kolonoj; kvin ulnoj estis la alto
    de unu kapitelo, kaj kvin ulnoj la alto de la dua kapitelo.</l>
  <l n='17'>Retoj plektitaj kaj &scirc;nuretoj &ccirc;enoformaj estis &ccirc;e la kapiteloj,
    kiuj estis supre de la kolonoj; sep &ccirc;e unu kapitelo kaj sep &ccirc;e la
    dua.</l>
  <l n='18'>Kaj li faris la kolonojn tiel, ke du vicoj da granatoj
    estis &ccirc;irka&ubreve; unu reto, por kovri la kapitelon; tiel same li faris
    anka&ubreve; por la dua kapitelo.</l>
  <l n='19'>La kapiteloj sur la kolonoj estis
    faritaj kiel la lilioj en la salono, kaj havis kvar ulnojn.</l>
  <l n='20'>Kaj la kapiteloj sur la du kolonoj super la konveksa&jcirc;o, kiu estis
    apud la reto; kaj sur la dua kapitelo &ccirc;irka&ubreve;e en vicoj ducent
    granatoj.</l>
  <l n='21'>Kaj li starigis la kolonojn anta&ubreve; la salono de la
    templo; kaj li starigis la dekstran kolonon kaj donis al &gcirc;i la
    nomon Ja&hcirc;in; kaj li starigis la maldekstran kolonon kaj donis al
    &gcirc;i la nomon Boaz.</l>
  <l n='22'>Sur la suproj de la kolonoj estis skulpta&jcirc;o
    en formo de lilio. Tiel estis finita la laboro de la kolonoj.</l>
  <l n='23'>Kaj li faris maron fanditan, havantan dek ulnojn de rando &gcirc;is
    rando, tute rondan, havantan la alton de kvin ulnoj; kaj &scirc;nuro de
    tridek ulnoj prezentis &gcirc;ian mezuron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='24'>Kaj tuberoj sub
    &gcirc;ia rando trovi&gcirc;is &ccirc;irka&ubreve;e de &gcirc;i; sur la spaco de dek ulnoj ili
    &ccirc;irka&ubreve;is la maron en du vicoj; la tuberoj estis fanditaj kune kun
    &gcirc;i.</l>
  <l n='25'>&Gcirc;i staris sur dek du bovoj; tri kun la viza&gcirc;o norden, tri
    kun la viza&gcirc;o okcidenten, tri kun la viza&gcirc;o suden, kaj tri kun la
    viza&gcirc;o orienten; kaj la maro estis sur ili supre, kaj &ccirc;iuj iliaj
    malanta&ubreve;aj partoj estis turnitaj internen.</l>
  <l n='26'>&Gcirc;i havis la dikon
    de manlar&gcirc;o; kaj &gcirc;ia rando, farita la&ubreve; la maniero de rando de
    kaliko, estis simila al disvolvi&gcirc;inta lilio. &Gcirc;i ampleksis du mil
    bat'ojn.</l>
  <l n='27'>Kaj li faris dek kuprajn baza&jcirc;ojn; &ccirc;iu baza&jcirc;o havis
    la longon de kvar ulnoj, la lar&gcirc;on de kvar ulnoj, kaj la alton de
    tri ulnoj.</l>
  <l n='28'>Kaj jen estas la aran&gcirc;o de la baza&jcirc;oj: ili havis
    muretojn, muretojn inter la listeloj.</l>
  <l n='29'>Kaj sur la muretoj, kiuj
    estis inter la listeloj, estis leonoj, bovoj, kaj keruboj; kaj
    sur la listeloj estis tiel supre, kaj sube de la leonoj kaj bovoj
    estis malsuprenpendantaj festonoj.</l>
  <l n='30'>Kaj &ccirc;iu baza&jcirc;o havis kvar
    kuprajn radojn kun kupraj aksoj, kaj &gcirc;iaj kvar anguloj havis
    &scirc;ultretojn, fanditajn &scirc;ultretojn sub la kaldrono, kaj sur &ccirc;iu
    flanko estis festonoj.</l>
  <l n='31'>&Gcirc;ia aperturo de la interna kapitelo &gcirc;is
    la supro havis unu ulnon; &gcirc;ia aperturo estis ronda, en formo de
    bazeto, havanta unu ulnon kaj duonon, kaj &ccirc;e la aperturo estis
    skulpta&jcirc;oj; sed &gcirc;iaj muretoj estis kvarangulaj, ne rondaj.</l>
  <l n='32'>Kaj
    la kvar radoj estis sub la muretoj, kaj la aksoj de la radoj
    estis en la baza&jcirc;o; la alto de &ccirc;iu rado estis unu ulno kaj duono.</l>
  <l n='33'>La aran&gcirc;o de la radoj estis kiel la aran&gcirc;o de radoj de
    veturilo; iliaj aksoj kaj aksingoj kaj radradioj kaj radrondoj,
    &ccirc;io estis fandita.</l>
  <l n='34'>Kaj la kvar &scirc;ultretoj &ccirc;e la kvar anguloj de
    &ccirc;iu baza&jcirc;o elstaris el la baza&jcirc;o mem.</l>
  <l n='35'>Supre de la baza&jcirc;o estis
    ronda&jcirc;o, havanta la alton de duono de ulno; kaj supre de la
    baza&jcirc;o &gcirc;iaj teniloj kaj muretoj elstaris el &gcirc;i mem.</l>
  <l n='36'>Kaj sur la
    tabuletoj de &gcirc;iaj teniloj kaj sur &gcirc;iaj muretoj li skulptis
    kerubojn, leonojn, kaj palmojn, sur &ccirc;iu libera loko, kaj
    festonojn &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='37'>Tiel li faris la dek baza&jcirc;ojn; &ccirc;iuj havis
    egalan fandon, egalan mezuron, egalan formon.</l>
  <l n='38'>Kaj li faris dek
    kuprajn lavujojn; &ccirc;iu lavujo havis la amplekson de kvardek
    bat'oj; kvar ulnojn havis &ccirc;iu lavujo; &ccirc;iu lavujo staris sur unu
    baza&jcirc;o el la dek baza&jcirc;oj.</l>
  <l n='39'>Kaj li starigis la baza&jcirc;ojn, kvin &ccirc;e
    la dekstra flanko de la domo, kaj kvin &ccirc;e la maldekstra flanko;
    kaj la maron li starigis &ccirc;e la dekstra flanko de la domo,
    sudoriente.</l>
  <l n='40'>Kaj &Hcirc;uram faris la lavujojn kaj la &scirc;ovelilojn kaj
    la aspergajn kalikojn. Kaj &Hcirc;uram finis la tutan laboron, kiun li
    faris por la re&gcirc;o Salomono en la domo de la Eternulo:</l>
  <l n='41'>la du
    kolonojn kaj la du globa&jcirc;ojn de la kapiteloj sur la supro de la
    kolonoj, kaj la du retojn por kovri la du globa&jcirc;ojn de la
    kapiteloj, kiuj estis sur la supro de la kolonoj;</l>
  <l n='42'>kaj la
    kvarcent granatojn &ccirc;e la du retoj, po du vicoj da granatoj por
    &ccirc;iu reto, por kovri la du globa&jcirc;ojn de la kapiteloj, kiuj estis
    sur la kolonoj;</l>
  <l n='43'>kaj la dek baza&jcirc;ojn kaj la dek lavujojn sur la
    baza&jcirc;oj;</l>
  <l n='44'>kaj la unu maron kaj la dek du bovojn sub la maro;</l>
  <l n='45'>kaj la kaldronojn kaj la &scirc;ovelilojn kaj la aspergajn kalikojn.
    Kaj &ccirc;iuj vazoj de la templo, kiujn &Hcirc;uram faris al la re&gcirc;o
    Salomono por la domo de la Eternulo, estis el polurita kupro.</l>
  <l n='46'>En la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de Jordan la re&gcirc;o fandigis ilin en argila tero,
    inter Sukot kaj Cartan.</l>
  <l n='47'>Kaj Salomono metis &ccirc;iujn vazojn sur
    ilian lokon. Pro la tre granda multo la pezo de la kupro ne estis
    kalkulita.</l>
  <l n='48'>Kaj Salomono faris &ccirc;iujn vazojn, kiuj estas en la
    domo de la Eternulo: la oran altaron, kaj la oran tablon, sur kiu
    estas la pano de propono;</l>
  <l n='49'>kaj la kandelabrojn, kvin dekstre
    kaj kvin maldekstre anta&ubreve; la plejsanktejo, el pura oro; kaj la
    florojn kaj lucernojn kaj prenilojn, el oro;</l>
  <l n='50'>kaj la tasojn,
    tran&ccirc;ilojn, aspergajn kalikojn, kulerojn, kaj karbujojn, el pura
    oro; kaj la ma&scirc;ojn &ccirc;e la pordo de la interna domo, de la
    plejsanktejo, &ccirc;e la pordo de la templa domo, el oro.</l>
  <l n='51'>Tiamaniere estis finita la tuta laboro, kiun la re&gcirc;o Salomono
    faris por la domo de la Eternulo. Kaj Salomono enportis la
    konsekrita&jcirc;ojn de sia patro David; la ar&gcirc;enton kaj la oron kaj la
    vazojn li metis en la trezorejojn de la domo de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Salomono kunvenigis la pleja&gcirc;ulojn de Izrael kaj &ccirc;iujn
    &ccirc;efojn de la triboj, la estrojn de la patrodomoj de la
    Izraelidoj, al la re&gcirc;o Salomono en Jerusalemon, por transporti la
    keston de interligo de la Eternulo el la urbo de David, tio estas
    el Cion.</l>
  <l n='2'>Kaj kolekti&gcirc;is al la re&gcirc;o Salomono &ccirc;iuj Izraelidoj al
    la festo, en la monato Etanim, tio estas la sepa monato.</l>
  <l n='3'>Kaj
    venis &ccirc;iuj pleja&gcirc;uloj de Izrael; kaj la pastroj ekportis la
    keston.</l>
  <l n='4'>Kaj oni enportis la keston de la Eternulo kaj la
    tabernaklon de kunveno, kaj &ccirc;iujn sanktajn vazojn, kiuj estis en
    la tabernaklo; ilin portis la pastroj kaj la Levidoj.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    re&gcirc;o Salomono, kaj la tuta komunumo de Izrael, kiu kolekti&gcirc;is al
    li, estis kun li anta&ubreve; la kesto, oferbu&ccirc;ante &scirc;afojn kaj bovojn,
    kiujn oni ne povis nombri nek kalkuli pro ilia granda multeco.</l>
  <l n='6'>Kaj la pastroj venigis la keston de interligo de la Eternulo sur
    &gcirc;ian lokon, en la profundon de la domo, en la plejsanktejon, sub
    la flugilojn de la keruboj.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la keruboj havis siajn
    flugilojn etenditaj super la loko de la kesto, kaj la keruboj
    estis kovrantaj la keston kaj &gcirc;iajn stangojn de supre.</l>
  <l n='8'>Kaj la
    stangoj estis tiel longaj, ke la kapetoj de la stangoj estis
    videblaj el la sankta loko en la anta&ubreve;a parto de la plejsanktejo,
    sed ekstere ili ne estis videblaj; kaj ili restis tie &gcirc;is la nuna
    tago.</l>
  <l n='9'>En la kesto estis nenio krom la du &scirc;tonaj tabeloj, kiujn
    metis tien Moseo sur &Hcirc;oreb, kiam la Eternulo faris interligon kun
    la Izraelidoj post ilia eliro el la lando Egipta.</l>
  <l n='10'>Kiam la
    pastroj eliris el la sanktejo, nubo plenigis la domon de la
    Eternulo.</l>
  <l n='11'>Kaj la pastroj ne povis stari kaj servi, pro la
    nubo; &ccirc;ar la majesto de la Eternulo plenigis la domon de la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tiam Salomono ekparolis: La Eternulo diris, ke Li deziras lo&gcirc;i
    en mallumo;</l>
  <l n='13'>tial mi konstruis domon por Via lo&gcirc;ado, lokon por
    Via restado eterna.</l>
  <l n='14'>Kaj la re&gcirc;o turnis sian viza&gcirc;on kaj benis
    la tutan komunumon de Izrael; kaj la tuta komunumo de Izrael
    staris.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris: Benata estu la Eternulo, Dio de Izrael,
    kiu parolis per Sia bu&scirc;o al mia patro David, kaj nun plenumis per
    Sia mano, dirante:</l>
  <l n='16'>De post la tago, kiam Mi elkondukis Mian
    popolon Izrael el Egiptujo, Mi elektis neniun urbon inter &ccirc;iuj
    triboj de Izrael, por konstrui domon, en kiu estus Mia nomo; sed
    Mi elektis Davidon, ke li estu super Mia popolo Izrael.</l>
  <l n='17'>Mia
    patro David havis la intencon konstrui domon al la nomo de la
    Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='18'>Sed la Eternulo diris al mia patro
    David: Intencante konstrui domon al Mia nomo, vi agis bone,
    havante tian intencon;</l>
  <l n='19'>tamen la domon konstruos ne vi, sed nur
    via filo, kiu eliris el viaj lumboj, konstruos la domon al Mia
    nomo.</l>
  <l n='20'>Kaj la Eternulo plenumis Sian vorton, kiun Li diris: mi
    levi&gcirc;is anstata&ubreve; mia patro David kaj sidi&gcirc;is sur la trono de
    Izrael, kiel diris la Eternulo, kaj mi konstruis la domon al la
    nomo de la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='21'>Kaj mi aran&gcirc;is tie lokon
    por la kesto, en kiu trovi&gcirc;as la interligo de la Eternulo, kiun
    Li faris kun niaj patroj, kiam Li elkondukis ilin el la lando
    Egipta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj Salomono stari&gcirc;is anta&ubreve; la altaro de la Eternulo kontra&ubreve;
    la tuta komunumo de Izrael, kaj li etendis siajn manojn al la
    &ccirc;ielo,</l>
  <l n='23'>kaj li parolis: Ho Eternulo, Dio de Izrael! ne ekzistas
    dio simila al Vi en la &ccirc;ielo supre nek sur la tero malsupre; Vi
    konservas la interligon kaj la favorkorecon al Viaj servantoj,
    kiuj iradas anta&ubreve; Vi per sia tuta koro;</l>
  <l n='24'>Vi plenumis al Via
    servanto David, mia patro, kion Vi promesis al li; Vi parolis per
    Via bu&scirc;o, kaj Vi plenumis per Via mano, kiel ni nun vidas.</l>
  <l n='25'>Nun, ho Eternulo, Dio de Izrael, plenumu al Via servanto David,
    mia patro, kion Vi promesis al li, dirante: Ne mankos &ccirc;e vi anta&ubreve;
    Mi viro, sidanta sur la trono de Izrael, se viaj filoj nur
    observados sian vojon, por iradi anta&ubreve; Mi, kiel vi iradis anta&ubreve;
    Mi.</l>
  <l n='26'>Nun, ho Dio de Izrael, veri&gcirc;u Via vorto, kiun Vi diris al
    Via servanto David, mia patro.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;u efektive Dio lo&gcirc;us sur la
    tero? ja la &ccirc;ielo kaj la &ccirc;ielo de &ccirc;ieloj ne povas Vin ampleksi;
    des pli tion ne povas &ccirc;i tiu domo, kiun mi konstruis!</l>
  <l n='28'>Sed
    turnu Vin al la pre&gcirc;o de Via servanto kaj al lia petego, ho
    Eternulo, mia Dio, por a&ubreve;skulti la vokadon kaj la pre&gcirc;on, per kiu
    Via servanto pre&gcirc;as anta&ubreve; Vi hodia&ubreve;;</l>
  <l n='29'>por ke Viaj okuloj estu
    nefermitaj super &ccirc;i tiu domo nokte kaj tage, super la loko, pri
    kiu Vi diris: Mia nomo tie estos; por a&ubreve;skulti la pre&gcirc;on, kiun
    Via servanto faros sur &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='30'>Kaj a&ubreve;skultu la petegon de
    Via servanto kaj de Via popolo Izrael, kiun ili pre&gcirc;os sur &ccirc;i tiu
    loko; a&ubreve;skultu sur la loko de Via lo&gcirc;ado en la &ccirc;ielo; kaj kiam Vi
    a&ubreve;skultos, Vi pardonu.</l>
  <l n='31'>Kiam iu pekos kontra&ubreve; sia proksimulo,
    kaj oni postulos de li &jcirc;uron, ke li &jcirc;uru, kaj la &jcirc;uro estos
    farata anta&ubreve; Via altaro en &ccirc;i tiu domo:</l>
  <l n='32'>tiam a&ubreve;skultu en la
    &ccirc;ielo, kaj faru ju&gcirc;on pri Viaj servantoj, kondamnante la
    malbonagulon, metante lian konduton sur lian kapon, kaj montrante
    la pravecon de la virtulo, rekompencante lin la&ubreve; lia virteco.</l>
  <l n='33'>Se Via popolo Izrael estos frapita de malamiko pro tio, ke &gcirc;i
    pekis anta&ubreve; Vi, sed ili sin returnos al Vi kaj gloros Vian nomon
    kaj pre&gcirc;os kaj petegos al Vi en &ccirc;i tiu domo:</l>
  <l n='34'>tiam a&ubreve;skultu en
    la &ccirc;ielo, kaj pardonu la pekon de Via popolo Izrael, kaj revenigu
    ilin sur la teron, kiun Vi donis al iliaj patroj.</l>
  <l n='35'>Se la &ccirc;ielo
    &scirc;losi&gcirc;os tiel, ke ne estos pluvo pro tio, ke ili pekis anta&ubreve; Vi,
    sed ili ekpre&gcirc;os sur &ccirc;i tiu loko kaj gloros Vian nomon kaj
    returnos sin de sia peko, por ke Vi a&ubreve;skultu ilin:</l>
  <l n='36'>tiam
    a&ubreve;skultu en la &ccirc;ielo, kaj pardonu la pekon de Viaj servantoj kaj
    de Via popolo Izrael, montrante al ili la bonan vojon, kiun ili
    devas iri, kaj donu pluvon sur Vian landon, kiun Vi donis al Via
    popolo kiel hereda&jcirc;on.</l>
  <l n='37'>Se estos malsato en la lando, a&ubreve; se
    estos pesto, brulsekeco, velkado, akridoj, a&ubreve; vermoj, a&ubreve; se
    premos ilin malamiko en la lando de ilia lo&gcirc;ado, a&ubreve; se estos ia
    plago a&ubreve; malsano;</l>
  <l n='38'>&ccirc;e &ccirc;iu pre&gcirc;o, &ccirc;e &ccirc;iu petego, kiu venos de iu
    homo a&ubreve; de Via tuta popolo Izrael, kiam &ccirc;iu el ili sentos
    malfeli&ccirc;on en sia koro kaj etendos siajn manojn al &ccirc;i tiu domo:</l>
  <l n='39'>Vi a&ubreve;skultu en la &ccirc;ielo, en la loko de Via lo&gcirc;ado, kaj
    pardonu, kaj faru kaj redonu al &ccirc;iu konforme al lia tuta konduto,
    kiel Vi konas lian koron (&ccirc;ar Vi sola konas la koron de &ccirc;iuj
    homidoj);</l>
  <l n='40'>por ke ili Vin timu dum la tuta tempo, kiun ili
    vivas sur la tero, kiun Vi donis al niaj patroj.</l>
  <l n='41'>Anka&ubreve;
    koncerne aligentulon, kiu ne estas el Via popolo Izrael, sed
    venos el malproksima lando pro Via nomo</l>
  <l n='42'>(&ccirc;ar ili a&ubreve;dos pri Via
    granda nomo kaj pri Via forta mano kaj pri Via etendita brako),
    kaj li venos kaj pre&gcirc;os en &ccirc;i tiu domo:</l>
  <l n='43'>Vi a&ubreve;skultu en la
    &ccirc;ielo, en la loko de Via lo&gcirc;ado, kaj faru &ccirc;ion, pri kio vokos al
    Vi la aligentulo; por ke &ccirc;iuj popoloj de la tero konu Vian nomon,
    por ke ili timu Vin, kiel Via popolo Izrael, kaj por ke ili sciu,
    ke per Via nomo estas nomata &ccirc;i tiu domo, kiun mi konstruis.</l>
  <l n='44'>Kiam Via popolo eliros milite kontra&ubreve; sian malamikon la&ubreve; la vojo,
    la&ubreve; kiu Vi ilin sendos, kaj ili pre&gcirc;os al la Eternulo, turninte
    sin al la urbo, kiun Vi elektis, kaj al la domo, kiun mi
    konstruis al Via nomo:</l>
  <l n='45'>tiam a&ubreve;skultu en la &ccirc;ielo ilian pre&gcirc;on
    kaj ilian petegon, kaj defendu ilian aferon.</l>
  <l n='46'>Se ili pekos
    anta&ubreve; Vi (&ccirc;ar ne ekzistas homo, kiu ne pekas), kaj Vi ekkoleros
    kontra&ubreve; ili kaj transdonos ilin al malamiko, kaj iliaj kaptintoj
    forkondukos ilin en landon malamikan, malproksiman a&ubreve; proksiman;</l>
  <l n='47'>sed ili rekonscii&gcirc;os en la lando, en kiu ili estos kaptitaj,
    konverti&gcirc;os, kaj petegos Vin en la lando de siaj kaptintoj,
    dirante: Ni pekis, ni malbonagis, ni krimis;</l>
  <l n='48'>kaj ili returnos
    sin al Vi per sia tuta koro kaj per sia tuta animo en la lando de
    siaj malamikoj, kiuj ilin kaptis, kaj ili pre&gcirc;os al Vi, turninte
    sin al sia lando, kiun Vi donis al iliaj patroj, al la urbo, kiun
    Vi elektis, kaj al la domo, kiun mi konstruis al Via nomo:</l>
  <l n='49'>tiam a&ubreve;skultu en la &ccirc;ielo, en la loko de Via lo&gcirc;ado, ilian pre&gcirc;on
    kaj ilian petegon, kaj defendu ilian aferon;</l>
  <l n='50'>kaj pardonu al
    Via popolo tion, per kio ili pekis anta&ubreve; Vi, kaj &ccirc;iujn iliajn
    krimojn, kiujn ili faris kontra&ubreve; Vi, kaj veku por ili kompaton en
    iliaj kaptintoj, por ke &ccirc;i tiuj estu favorkoraj al ili.</l>
  <l n='51'>&Ccirc;ar
    ili estas Via popolo kaj Via hereda&jcirc;o, kiun Vi elkondukis el
    Egiptujo, el la fera forno.</l>
  <l n='52'>Viaj okuloj estu malfermitaj al la
    petego de Via servanto kaj al la petego de Via popolo Izrael, por
    ke Vi a&ubreve;du ilin pri &ccirc;io, pri kio ili vokas al Vi.</l>
  <l n='53'>&Ccirc;ar Vi
    distingis ilin kiel Vian hereda&jcirc;on el &ccirc;iuj popoloj de la tero,
    kiel Vi diris per Via servanto Moseo, kiam Vi elkondukis niajn
    patrojn el Egiptujo, ho Sinjoro, Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='54'>Kiam Salomono finis pre&gcirc;i anta&ubreve; la Eternulo tiun tutan pre&gcirc;on
    kaj petegon, li levi&gcirc;is de sia genuado anta&ubreve; la altaro de la
    Eternulo, kaj liaj manoj estis etenditaj al la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='55'>Kaj li
    stari&gcirc;is, kaj benis la tutan komunumon de Izrael per la&ubreve;ta vo&ccirc;o,
    dirante:</l>
  <l n='56'>Benata estu la Eternulo, kiu donis ripozon al Sia
    popolo Izrael konforme al &ccirc;io, kion Li diris: ne forfalis e&ccirc; unu
    vorto el &ccirc;iuj Liaj bonaj vortoj, kiujn Li diris per Sia servanto
    Moseo.</l>
  <l n='57'>La Eternulo, nia Dio, estu kun ni, kiel Li estis kun
    niaj patroj, Li ne forlasu nin kaj ne for&jcirc;etu nin;</l>
  <l n='58'>Li klinu
    nian koron al Si, por ke ni iru la&ubreve; &ccirc;iuj Liaj vojoj, kaj por ke
    ni observu Liajn ordonojn kaj Liajn le&gcirc;ojn kaj Liajn regulojn,
    kiujn Li donis al niaj patroj.</l>
  <l n='59'>Kaj &ccirc;i tiuj miaj vortoj, kiujn
    mi pre&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo, estu proksimaj al la Eternulo, nia
    Dio, tage kaj nokte, por ke Li faru justa&jcirc;on al Sia servanto kaj
    justa&jcirc;on al Sia popolo Izrael en &ccirc;iuj tagoj;</l>
  <l n='60'>por ke &ccirc;iuj
    popoloj de la tero sciu, ke la Eternulo estas Dio kaj ke ne
    ekzistas alia.</l>
  <l n='61'>Via koro estu tute sindona al la Eternulo, nia
    Dio, por iri la&ubreve; Liaj le&gcirc;oj kaj por observi Liajn ordonojn, kiel
    hodia&ubreve;.</l>
  <l n='62'>Kaj la re&gcirc;o kaj kun li &ccirc;iuj Izraelidoj bu&ccirc;is oferojn
    anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='63'>Kaj Salomono oferis la pacoferon, kiun li
    alportis al la Eternulo, dudek du mil bovojn kaj cent dudek mil
    &scirc;afojn. Tiamaniere la re&gcirc;o kaj &ccirc;iuj Izraelidoj ina&ubreve;guris la domon
    de la Eternulo.</l>
  <l n='64'>En tiu tago la re&gcirc;o sanktigis la mezon de la
    korto, kiu estis anta&ubreve; la domo de la Eternulo; &ccirc;ar li faris tie
    la bruloferon kaj la farunoferon kaj alportis ofere la sebon de
    la pacoferoj; &ccirc;ar la kupra altaro, kiu estis anta&ubreve; la Eternulo,
    estis tro malgranda, por doni lokon al la brulofero kaj la
    farunofero kaj la sebo de la pacoferoj.</l>
  <l n='65'>Kaj Salomono faris
    tiam feston, kaj kun li la tuta Izrael, tre granda anaro, kiu
    kunvenis de &Hcirc;amat &gcirc;is la torento de Egiptujo, anta&ubreve; la Eternulo,
    nia Dio, dum sep tagoj kaj ankora&ubreve; sep tagoj, kune dek kvar
    tagoj.</l>
  <l n='66'>En la oka tago li forsendis la popolon; kaj ili benis
    la re&gcirc;on, kaj iris al siaj tendoj, gajaj kaj &gcirc;ojantaj pro la tuta
    bono, kiun la Eternulo faris al Sia servanto David kaj al Sia
    popolo Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Salomono finis la konstruadon de la domo de la Eternulo
    kaj de la re&gcirc;a domo, kaj de &ccirc;io dezirita de Salomono, kion li
    deziris fari,</l>
  <l n='2'>la Eternulo aperis al Salomono duan fojon, kiel
    Li aperis al li en Gibeon.</l>
  <l n='3'>Kaj la Eternulo diris al li: Mi
    a&ubreve;dis vian pre&gcirc;on kaj vian petegon, kiun vi faris anta&ubreve; Mi; Mi
    sanktigis &ccirc;i tiun domon, kiun vi konstruis, por ke Mi metu tien
    Mian nomon por eterne; kaj Miaj okuloj kaj Mia koro estos tie
    &ccirc;iam.</l>
  <l n='4'>Kaj pri vi, se vi irados anta&ubreve; Mi tiel, kiel iradis via
    patro David, kun pura koro kaj &gcirc;usteco, farante &ccirc;ion, kion Mi
    ordonis al vi, kaj observante Miajn le&gcirc;ojn kaj regulojn:</l>
  <l n='5'>tiam
    Mi fortikigos la tronon de via re&gcirc;ado super Izrael por eterne,
    kiel Mi promesis al via patro David, dirante: Ne mankos &ccirc;e vi
    viro sur la trono de Izrael.</l>
  <l n='6'>Sed se vi kaj viaj filoj deturnos
    vin de Mi, kaj ne observos Miajn ordonojn kaj Miajn le&gcirc;ojn, kiujn
    Mi donis al vi, kaj vi iros kaj servos al aliaj dioj kaj
    adorklini&gcirc;os al ili:</l>
  <l n='7'>tiam Mi ekstermos Izraelon de la lando,
    kiun Mi donis al li; kaj &ccirc;i tiun domon, kiun Mi sanktigis por Mia
    nomo, Mi forpu&scirc;os de anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o; kaj Izrael fari&gcirc;os
    proverbo kaj moko inter &ccirc;iuj popoloj.</l>
  <l n='8'>Kaj pri &ccirc;i tiu domo, kiu
    estas tre alta, &ccirc;iu preteriranto miregos kaj fajfos; kaj oni
    diros: Pro kio la Eternulo agis tiele kun &ccirc;i tiu lando kaj kun &ccirc;i
    tiu domo?</l>
  <l n='9'>Kaj oni respondos: Pro tio, ke ili forlasis la
    Eternulon, ilian Dion, kiu elkondukis iliajn patrojn el la lando
    Egipta, kaj ili ali&gcirc;is al aliaj dioj kaj adorklini&gcirc;is al ili kaj
    servis al ili &dash; pro tio la Eternulo venigis sur ilin &ccirc;i tiun tutan
    malbonon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Post paso de la dudek jaroj, dum kiuj Salomono konstruis la du
    domojn, la domon de la Eternulo kaj la re&gcirc;an domon</l>
  <l n='11'>(por kiuj
    &Hcirc;iram, la re&gcirc;o de Tiro, liveris al Salomono cedrajn arbojn kaj
    cipresajn arbojn kaj oron la&ubreve; lia tuta deziro), la re&gcirc;o Salomono
    tiam donis al &Hcirc;iram dudek urbojn en la lando Galilea.</l>
  <l n='12'>Kaj
    &Hcirc;iram eliris el Tiro, por rigardi la urbojn, kiujn donis al li
    Salomono; kaj ili ne pla&ccirc;is al li.</l>
  <l n='13'>Kaj li diris: Kio estas
    tiuj urboj, kiujn vi donis al mi, mia frato? Kaj li donis al ili
    la nomon lando Kabul &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='14'>Kaj &Hcirc;iram sendis al la
    re&gcirc;o cent dudek kikarojn da oro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Jen estas la aran&gcirc;o pri la impostoj, kiujn starigis la re&gcirc;o
    Salomono, por konstrui la domon de la Eternulo kaj sian domon kaj
    Milon kaj la muregon de Jerusalem kaj &Hcirc;acoron kaj Megidon kaj
    Gezeron.</l>
  <l n='16'>(Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, venis kaj venkoprenis
    Gezeron kaj forbruligis &gcirc;in per fajro, kaj mortigis la
    Kanaanidojn, kiuj lo&gcirc;is en la urbo, kaj li donis &gcirc;in kiel donacon
    al sia filino, edzino de Salomono.)</l>
  <l n='17'>Kaj Salomono konstruis
    Gezeron, kaj la malsupran Bet-&Hcirc;oronon,</l>
  <l n='18'>kaj Baalaton, kaj
    Tadmoron en la dezerto, en la lando,</l>
  <l n='19'>kaj &ccirc;iujn urbojn de
    provizoj, kiujn Salomono havis, kaj la urbojn por la &ccirc;aroj kaj la
    urbojn por la rajdistoj, kaj &ccirc;ion, kion Salomono deziris konstrui
    en Jerusalem kaj sur Lebanon kaj en la tuta lando de sia regado.</l>
  <l n='20'>Koncerne la tutan popolon, kiu restis el la Amoridoj, &Hcirc;etidoj,
    Perizidoj, &Hcirc;ividoj, kaj Jebusidoj, kiuj ne estis el la idoj de
    Izrael:</l>
  <l n='21'>iliajn infanojn, kiuj restis post ili en la lando kaj
    kiujn la Izraelidoj ne povis ekstermi, Salomono faris tributuloj-
    laboristoj &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='22'>Sed el la Izraelidoj Salomono ne
    faris laboristojn; ili estis militistoj, liaj servantoj, liaj
    eminentuloj, liaj militestroj, liaj &ccirc;arestroj, kaj liaj
    rajdistoj.</l>
  <l n='23'>La nombro de la &ccirc;efaj oficistoj super la laboroj de
    Salomono estis kvincent kvindek; ili regis la popolon, kiu faris
    la laborojn.</l>
  <l n='24'>La filino de Faraono transiris el la urbo de
    David en sian domon, kiun li konstruis por &scirc;i; tiam li konstruis
    Milon.</l>
  <l n='25'>Kaj Salomono alportadis tri fojojn en jaro bruloferojn
    kaj pacoferojn sur la altaron, kiun li konstruis al la Eternulo,
    kaj incensadis &ccirc;e &gcirc;i anta&ubreve; la Eternulo. Kaj li finkonstruis la
    domon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj &scirc;iparon faris la re&gcirc;o Salomono en Ecjon-Geber, kiu
    trovi&gcirc;as apud Elat, sur la bordo de la Ru&gcirc;a Maro, en la lando de
    Edom.</l>
  <l n='27'>Kaj &Hcirc;iram sendis en la &scirc;iparo siajn servantojn
    &scirc;ipistojn, spertajn maristojn, kun la servantoj de Salomono.</l>
  <l n='28'>Kaj ili venis Ofiron, kaj prenis de tie kvarcent dudek kikarojn
    da oro kaj venigis al la re&gcirc;o Salomono.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la re&gcirc;ino de &Scirc;eba a&ubreve;dis la famon pri Salomono kaj pri la
    domo de la Eternulo, &scirc;i venis, por elprovi lin per enigmoj.</l>
  <l n='2'>Kaj
    &scirc;i venis Jerusalemon kun tre granda akompanantaro, kun kameloj,
    portantaj aroma&jcirc;ojn, tre multe da oro, kaj multekostajn &scirc;tonojn.
    Kaj &scirc;i venis al Salomono, kaj parolis kun li pri &ccirc;io, kion &scirc;i
    havis en sia koro.</l>
  <l n='3'>Kaj Salomono solvis al &scirc;i &ccirc;iujn &scirc;iajn
    demandojn; kaj estis nenio, kion la re&gcirc;o ne scius kaj kion li ne
    solvus al &scirc;i.</l>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;ino de &Scirc;eba vidis la tutan sa&gcirc;econ de
    Salomono, kaj la domon, kiun li konstruis,</l>
  <l n='5'>kaj la man&gcirc;a&jcirc;on &ccirc;e
    lia tablo kaj la lo&gcirc;ejon de liaj sklavoj kaj la oficojn de liaj
    servantoj kaj iliajn vestojn kaj liajn vinver&scirc;istojn, kaj liajn
    bruloferojn, kiujn li oferadis en la domo de la Eternulo; kaj &scirc;i
    estis tute ravita.</l>
  <l n='6'>Kaj &scirc;i diris al la re&gcirc;o: Vera estas tio,
    kion mi a&ubreve;dis en mia lando pri viaj aferoj kaj pri via sa&gcirc;eco;</l>
  <l n='7'>mi ne kredis al la diroj, &gcirc;is mi venis kaj &gcirc;is miaj okuloj
    ekvidis; sed nun mi vidas, ke oni ne rakontis al mi e&ccirc; duonon; vi
    havas pli da sa&gcirc;o kaj bono, ol diras la famo, kiun mi a&ubreve;dis.</l>
  <l n='8'>Feli&ccirc;aj estas viaj homoj, feli&ccirc;aj estas viaj servantoj, kiuj &ccirc;iam
    staras anta&ubreve; vi kaj a&ubreve;das vian sa&gcirc;econ.</l>
  <l n='9'>Benata estu la
    Eternulo, via Dio, kiu favoras vin kaj sidigis vin sur la tronon
    de Izrael. Pro Sia eterna amo al Izrael Li faris vin re&gcirc;o, por ke
    vi zorgu pri ju&gcirc;o kaj justeco.</l>
  <l n='10'>Kaj &scirc;i donacis al la re&gcirc;o cent
    dudek kikarojn da oro kaj tre multe da aroma&jcirc;oj kaj multekostajn
    &scirc;tonojn; neniam plu venis tiom multe da aroma&jcirc;oj, kiom la re&gcirc;ino
    de &Scirc;eba donacis al la re&gcirc;o Salomono.</l>
  <l n='11'>Kaj la &scirc;iparo de &Hcirc;iram,
    kiu venigis oron el Ofir, alvenigis el Ofir tre multe da santala
    ligno kaj multekostajn &scirc;tonojn.</l>
  <l n='12'>Kaj el la santala ligno la
    re&gcirc;o faris pilastrojn por la domo de la Eternulo kaj por la re&gcirc;a
    domo, anka&ubreve; harpojn kaj psalterojn por la kantistoj; neniam venis
    tiom da santala ligno, nek estis vidata, &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='13'>Kaj
    la re&gcirc;o Salomono donis al la re&gcirc;ino de &Scirc;eba &ccirc;ion, kion &scirc;i deziris
    kaj kion &scirc;i petis, krom tio, kion li donis al &scirc;i el la mano de la
    re&gcirc;o Salomono mem. Kaj &scirc;i foriris returne en sian landon, &scirc;i kaj
    &scirc;iaj servantoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>La pezo de la oro, kiu estis alportita al Salomono dum unu
    jaro, estis sescent sesdek ses kikaroj da oro;</l>
  <l n='15'>krom tio, kio
    venis de la butikistoj kaj de la komerco de negocistoj kaj de
    &ccirc;iuj re&gcirc;oj de Arabujo kaj de la regionestroj.</l>
  <l n='16'>Kaj la re&gcirc;o
    Salomono faris ducent grandajn &scirc;ildojn el for&gcirc;ita oro (sescent
    sikloj da oro estis uzitaj por &ccirc;iu &scirc;ildo)</l>
  <l n='17'>kaj tricent
    malgrandajn &scirc;ildojn el for&gcirc;ita oro (tri min'oj da oro estis
    uzitaj por &ccirc;iu el tiuj &scirc;ildoj); kaj la re&gcirc;o metis ilin en la
    arbardomon de Lebanon.</l>
  <l n='18'>Kaj la re&gcirc;o faris grandan tronon el
    eburo kaj tegis &gcirc;in per pura oro.</l>
  <l n='19'>Ses &scirc;tupojn havis la trono,
    rondan supron havis la trono malanta&ubreve;e, kaj brakapogojn
    amba&ubreve;flanke de la sidloko, kaj du leonojn, starantajn apud la
    brakapogoj.</l>
  <l n='20'>Kaj ankora&ubreve; dek du leonoj tie staris sur la ses
    &scirc;tupoj amba&ubreve;flanke; ne ekzistis io simila en iu ajn regno.</l>
  <l n='21'>Kaj
    &ccirc;iuj trinkvazoj de la re&gcirc;o Salomono estis el oro, kaj &ccirc;iuj vazoj
    de la Lebanona arbardomo estis el pura oro; nenio estis el
    ar&gcirc;ento; en la tempo de Salomono &gcirc;i estis rigardata kiel
    senvalora.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar Tar&scirc;i&scirc;an &scirc;iparon la re&gcirc;o havis sur la maro kun
    la &scirc;iparo de &Hcirc;iram; unu fojon en tri jaroj venadis la Tar&scirc;i&scirc;a
    &scirc;iparo, alportante oron, ar&gcirc;enton, eburon, simiojn, kaj pavojn.</l>
  <l n='23'>Tiel la re&gcirc;o Salomono superis &ccirc;iujn re&gcirc;ojn de la tero per
    ri&ccirc;eco kaj per sa&gcirc;eco.</l>
  <l n='24'>Kaj &ccirc;iuj sur la tero penis vidi
    Salomonon, por a&ubreve;di lian sa&gcirc;on, kiun Dio enmetis en lian koron.</l>
  <l n='25'>Kaj ili alportadis &ccirc;iu sian donacon: vazojn ar&gcirc;entajn, vazojn
    orajn, vestojn, batalilojn, aroma&jcirc;ojn, &ccirc;evalojn, kaj mulojn,
    &ccirc;iujare.</l>
  <l n='26'>Kaj Salomono kolektis al si &ccirc;arojn kaj rajdistojn;
    kaj li havis mil kvarcent &ccirc;arojn kaj dek du mil rajdistojn; kaj
    li lokis ilin en la urboj de &ccirc;aroj kaj &ccirc;e la re&gcirc;o en Jerusalem.</l>
  <l n='27'>Kaj la re&gcirc;o atingis tion, ke la ar&gcirc;ento estis en Jerusalem
    kiel &scirc;tonoj, kaj la cedroj estis en tiel granda kvanto, kiel
    sikomoroj sur malaltaj lokoj.</l>
  <l n='28'>La &ccirc;evalojn al Salomono oni
    venigadis el Egiptujo; kaj societo de komercistoj de la re&gcirc;o
    a&ccirc;etadis ilin amase la&ubreve; difinita prezo.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;iu &ccirc;aro estis
    liverata el Egiptujo pro sescent sikloj da ar&gcirc;ento, kaj &ccirc;iu
    &ccirc;evalo pro cent kvindek; tiel same ili estis liverataj per iliaj
    manoj al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la &Hcirc;etidoj kaj al la re&gcirc;oj de Sirio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La re&gcirc;o Salomono amis multajn aligentajn virinojn, la filinon
    de Faraono, Moabidinojn, Amonidinojn, Edomidinojn, Cidonaninojn,
    &Hcirc;etidinojn,</l>
  <l n='2'>el tiuj popoloj, pri kiuj la Eternulo diris al la
    Izraelidoj: Ne iru al ili, kaj ili ne iru al vi, &ccirc;ar ili turnos
    vian koron al siaj dioj; al ili Salomono ali&gcirc;is per amo.</l>
  <l n='3'>Kaj li
    havis da &ccirc;efaj edzinoj sepcent kaj da kromvirinoj tricent; kaj
    liaj edzinoj forklinis lian koron.</l>
  <l n='4'>En la tempo de maljuneco de
    Salomono liaj edzinoj turnis lian koron al aliaj dioj, kaj lia
    koro ne estis tiel plene fordonita al la Eternulo, lia Dio, kiel
    la koro de lia patro David.</l>
  <l n='5'>Kaj Salomono sekvis A&scirc;taron, dia&jcirc;on
    de la Cidonanoj, kaj Milkomon, abomeninda&jcirc;on de la Amonidoj.</l>
  <l n='6'>Kaj Salomono faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo, kaj
    ne sekvis plene la Eternulon, kiel lia patro David.</l>
  <l n='7'>Tiam
    Salomono konstruis alta&jcirc;on al Kemo&scirc;, abomeninda&jcirc;o de la Moabidoj,
    sur la monto, kiu estas anta&ubreve; Jerusalem, kaj al Mole&hcirc;,
    abomeninda&jcirc;o de la Amonidoj.</l>
  <l n='8'>Kaj tiel li faris por &ccirc;iuj siaj
    aligentaj edzinoj, kiuj incensadis kaj alportadis oferojn al siaj
    dioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo ekkoleris Salomonon pro tio, ke li forklinis
    sian koron de la Eternulo, Dio de Izrael, kiu aperis al li du
    fojojn,</l>
  <l n='10'>kaj kiu ordonis al li pri tiu afero, ke li ne sekvu
    aliajn diojn; sed li ne observis tion, kion la Eternulo ordonis.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo diris al Salomono: Pro tio, ke &ccirc;i tio fari&gcirc;is
    &ccirc;e vi, kaj ke vi ne observis Mian interligon kaj Miajn le&gcirc;ojn,
    kiujn Mi donis al vi, Mi for&scirc;iros de vi la regnon kaj donos &gcirc;in
    al via servanto.</l>
  <l n='12'>Tamen dum via vivo Mi tion ne faros, pro via
    patro David; el la manoj de via filo Mi &gcirc;in for&scirc;iros.</l>
  <l n='13'>Sed ne
    la tutan regnon Mi for&scirc;iros; unu tribon Mi donos al via filo, pro
    Mia servanto David, kaj pro Jerusalem, kiun Mi elektis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo aperigis kontra&ubreve;ulon kontra&ubreve; Salomono,
    Hadadon, la Edomidon, el la re&gcirc;a semo de Edom.</l>
  <l n='15'>Kiam David
    estis en Edomujo, kaj la militestro Joab venis, por enterigi la
    mortigitojn, li mortigis &ccirc;iujn virseksulojn en Edomujo</l>
  <l n='16'>(&ccirc;ar
    ses monatojn tie restis Joab kaj &ccirc;iuj Izraelidoj, &gcirc;is ili
    ekstermis &ccirc;iujn virseksulojn en Edomujo);</l>
  <l n='17'>tiam forkuris Hadad
    kune kun viroj Edomidoj el la servantoj de lia patro, por iri
    Egiptujon; Hadad estis tiam malgranda knabo.</l>
  <l n='18'>Ili elmovi&gcirc;is el
    Midjan kaj venis Paranon kaj prenis kun si homojn el Paran, kaj
    venis Egiptujon al Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, kaj &ccirc;i tiu donis al
    li domon kaj nutra&jcirc;on, kaj anka&ubreve; landon li donis al li.</l>
  <l n='19'>Hadad
    tre ekpla&ccirc;is al Faraono, kaj &ccirc;i tiu donis al li kiel edzinon
    fratinon de sia edzino, fratinon de la re&gcirc;ino Ta&hcirc;penes.</l>
  <l n='20'>Kaj la
    fratino de Ta&hcirc;penes naskis al li lian filon Genubat. Kaj Ta&hcirc;penes
    edukis lin en la domo de Faraono, kaj Genubat lo&gcirc;is en la domo de
    Faraono inter la filoj de Faraono.</l>
  <l n='21'>Kiam Hadad a&ubreve;dis en
    Egiptujo, ke David ekdormis kun siaj patroj kaj ke la militestro
    Joab mortis, Hadad diris al Faraono: Forliberigu min, ke mi iru
    en mian landon.</l>
  <l n='22'>Faraono diris al li: &Ccirc;u io mankas al vi &ccirc;e mi,
    ke vi deziras iri en vian landon? Kaj li respondis: Ne, tamen
    forliberigu min.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Dio starigis kontra&ubreve; li ankora&ubreve; kontra&ubreve;ulon, Rezonon, filon de
    Eljada, kiu forkuris de sia sinjoro Hadadezer, re&gcirc;o de Coba.</l>
  <l n='24'>Kaj li kolektis kontra&ubreve; li virojn kaj fari&gcirc;is estro de bando,
    kiam David ilin mortigis; kaj ili iris Damaskon kaj eklo&gcirc;is tie
    kaj ekregis en Damasko.</l>
  <l n='25'>Kaj li estis kontra&ubreve;ulo de la
    Izraelidoj dum la tuta vivo de Salomono, krom la malbono, kiu
    venadis de Hadad. Kaj li havis malamon kontra&ubreve; la Izraelidoj, kaj
    li fari&gcirc;is re&gcirc;o de Sirio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj Jerobeam, filo de Nebat, Efratano el Cereda, kies patrino
    havis la nomon Cerua kaj estis vidvino, servanto de Salomono,
    levis la manon kontra&ubreve; la re&gcirc;on.</l>
  <l n='27'>Kaj jen estas la ka&ubreve;zo, pro
    kiu li levis la manon kontra&ubreve; la re&gcirc;on: Salomono konstruis Milon;
    li riparis la bre&ccirc;ojn de la urbo de sia patro David.</l>
  <l n='28'>Jerobeam
    estis viro forta kaj kura&gcirc;a. Kiam Salomono vidis, ke la junulo
    estas laborkapabla, li starigis lin administranto de la
    tributlaboroj de la domo de Jozef.</l>
  <l n='29'>En tiu tempo okazis, ke
    Jerobeam eliris el Jerusalem; kaj renkontis lin sur la vojo la
    profeto A&hcirc;ija, la &Scirc;iloano; li portis sur si novan veston; ili
    amba&ubreve; estis solaj sur la kampo.</l>
  <l n='30'>Kaj A&hcirc;ija prenis la novan
    veston, kiu estis sur li, kaj dis&scirc;iris &gcirc;in en dek du pecojn.</l>
  <l n='31'>Kaj li diris al Jerobeam: Prenu al vi dek pecojn; &ccirc;ar tiele diras
    la Eternulo, Dio de Izrael: Jen Mi for&scirc;iras la regnon el la manoj
    de Salomono kaj donas al vi dek tribojn</l>
  <l n='32'>(sed unu tribo restos
    &ccirc;e li, pro Mia servanto David, kaj pro la urbo Jerusalem, kiun Mi
    elektis el &ccirc;iuj triboj de Izrael);</l>
  <l n='33'>pro tio, ke ili forlasis
    Min, kaj adorklini&gcirc;is al A&scirc;tar, dia&jcirc;o de la Cidonanoj, al Kemo&scirc;,
    dio de Moab, kaj al Milkom, dio de la Amonidoj, kaj ne iris la&ubreve;
    Miaj vojoj, por plenumi tion, kio pla&ccirc;as al Mi, kaj Miajn le&gcirc;ojn
    kaj Miajn regulojn, kiel lia patro David.</l>
  <l n='34'>Mi ne prenos la
    tutan regnon el liaj manoj, sed Mi faros, ke li restos reganto
    dum sia tuta vivo, pro Mia servanto David, kiun Mi elektis kaj
    kiu observis Miajn ordonojn kaj Miajn le&gcirc;ojn.</l>
  <l n='35'>Sed Mi prenos la
    regnon el la manoj de lia filo, kaj Mi donos el &gcirc;i al vi dek
    tribojn;</l>
  <l n='36'>kaj al lia filo Mi donos unu tribon, por ke restu
    lumilo por &ccirc;iam al Mia servanto David anta&ubreve; Mi en Jerusalem, en
    la urbo, kiun Mi elektis al Mi, por meti tien Mian nomon.</l>
  <l n='37'>Vin
    Mi prenos, kaj vi regos super &ccirc;io, kion via animo deziros, kaj vi
    estos re&gcirc;o super Izrael.</l>
  <l n='38'>Kaj se vi obeos &ccirc;ion, kion Mi ordonos
    al vi, kaj iros la&ubreve; Miaj vojoj, kaj faros tion, kio pla&ccirc;as al Mi,
    observante Miajn le&gcirc;ojn kaj Miajn ordonojn, kiel faris Mia
    servanto David, tiam Mi estos kun vi, kaj konstruos al vi domon
    fidindan, kiel Mi konstruis al David, kaj Mi donos al vi
    Izraelon.</l>
  <l n='39'>Kaj per tio Mi humiligos la semon de David, tamen ne
    por &ccirc;iam.</l>
  <l n='40'>Salomono intencis mortigi Jerobeamon; sed Jerobeam
    levi&gcirc;is kaj forkuris en Egiptujon, al &Scirc;i&scirc;ak, re&gcirc;o de Egiptujo,
    kaj li restis en Egiptujo &gcirc;is la morto de Salomono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>La tuta cetera historio de Salomono, kaj &ccirc;io, kion li faris,
    kaj lia sa&gcirc;eco estas priskribitaj en la libro de kroniko de
    Salomono.</l>
  <l n='42'>La tempo, dum kiu Salomono re&gcirc;is en Jerusalem super
    la tuta Izrael, estis kvardek jaroj.</l>
  <l n='43'>Kaj Salomono ekdormis kun
    siaj patroj kaj estis enterigita en la urbo de sia patro David.
    Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is Re&hcirc;abeam, lia filo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Re&hcirc;abeam iris en &Scirc;e&hcirc;emon, &ccirc;ar en &Scirc;e&hcirc;emon venis &ccirc;iuj Izraelidoj,
    por fari lin re&gcirc;o.</l>
  <l n='2'>Kiam tion a&ubreve;dis Jerobeam, filo de Nebat (&ccirc;ar
    li estis ankora&ubreve; en Egiptujo, kien li forkuris de la re&gcirc;o
    Salomono, kaj Jerobeam lo&gcirc;is en Egiptujo,</l>
  <l n='3'>sed oni sendis kaj
    vokis lin), tiam Jerobeam kaj la tuta komunumo de Izrael venis,
    kaj ekparolis al Re&hcirc;abeam, dirante:</l>
  <l n='4'>Via patro tro pezigis nian
    jugon; nun deprenu iom de la malfacilaj laboroj de via patro, kaj
    de lia peza jugo, kiun li metis sur nin, kaj tiam ni servados al
    vi.</l>
  <l n='5'>Kaj li diris al ili: Iru, kaj post tri tagoj revenu al mi.
    Kaj la popolo disiris.</l>
  <l n='6'>Kaj la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam konsili&gcirc;is kun la
    maljunuloj, kiuj staradis anta&ubreve; lia patro Salomono dum lia vivo,
    kaj li diris: Kiel vi konsilas respondi al &ccirc;i tiu popolo?</l>
  <l n='7'>Kaj
    ili diris al li jene: Se hodia&ubreve; vi estos servanto al &ccirc;i tiu
    popolo kaj komplezos al ili kaj kontentigos ilin kaj parolos al
    ili bonajn vortojn, ili estos al vi servantoj por &ccirc;iam.</l>
  <l n='8'>Sed li
    ne atentis la konsilon de la maljunuloj, kiun ili donis al li,
    kaj li konsili&gcirc;is kun la junuloj, kiuj elkreskis kune kun li kaj
    staris anta&ubreve; li.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris al ili: Kion vi konsilas, ke ni
    respondu al &ccirc;i tiu popolo, kiu diris al mi jene: Faru malpli peza
    la jugon, kiun via patro metis sur nin?</l>
  <l n='10'>Kaj la junuloj, kiuj
    elkreskis kune kun li, parolis al li, dirante: Tiele diru al &ccirc;i
    tiu popolo, kiu diris al vi: Via patro faris nian jugon tro peza,
    kaj vi faru &gcirc;in malpli peza &dash; tiele diru al ili: Mia malgranda
    fingro estas pli dika, ol la lumboj de mia patro;</l>
  <l n='11'>tial se mia
    patro &scirc;ar&gcirc;is vin per peza jugo, mi ankora&ubreve; plipezigos vian jugon;
    mia patro vin punadis per vipoj, sed mi vin punados per skorpioj.</l>
  <l n='12'>Kaj Jerobeam kaj la tuta popolo venis al Re&hcirc;abeam en la tria
    tago, kiel la re&gcirc;o ordonis, dirante: Revenu al mi en la tria
    tago.</l>
  <l n='13'>Kaj la re&gcirc;o respondis al la popolo malafable, kaj ne
    atentis la konsilon de la maljunuloj, kiun ili donis;</l>
  <l n='14'>kaj li
    parolis al ili la&ubreve; la konsilo de la junuloj, dirante: Mia patro
    pezigis vian jugon, sed mi ankora&ubreve; pli pezigos vian jugon; mia
    patro vin punadis per vipoj, sed mi vin punados per skorpioj.</l>
  <l n='15'>Kaj la re&gcirc;o ne a&ubreve;skultis la popolon; &ccirc;ar estis destinite de la
    Eternulo, por ke plenumi&gcirc;u Lia vorto, kiun la Eternulo diris per
    A&hcirc;ija, la &Scirc;iloano, al Jerobeam, filo de Nebat.</l>
  <l n='16'>Kiam &ccirc;iuj
    Izraelidoj vidis, ke la re&gcirc;o ilin ne obeas, tiam la popolo
    respondis al la re&gcirc;o, dirante: Kian parton ni havas en David? ni
    ne havas hereda&jcirc;on en la filo de Ji&scirc;aj. Al viaj tendoj, ho
    Izrael! nun zorgu mem pri via domo, ho David! Kaj la Izraelidoj
    disiris al siaj tendoj.</l>
  <l n='17'>Sed super la Izraelidoj, kiuj lo&gcirc;is en
    la urboj de Judujo, re&gcirc;is Re&hcirc;abeam.</l>
  <l n='18'>Kaj la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam
    sendis Adoramon, la estron super la impostoj; sed &ccirc;iuj Izraelidoj
    &jcirc;etis sur lin &scirc;tonojn, kaj li mortis. Kaj la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam rapide
    sidi&gcirc;is en &ccirc;aro, por forkuri en Jerusalemon.</l>
  <l n='19'>Tiamaniere Izrael
    defalis de la domo de David &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='20'>Kiam &ccirc;iuj
    Izraelidoj a&ubreve;dis, ke Jerobeam revenis, ili sendis kaj vokis lin
    al la kunveno kaj faris lin re&gcirc;o super &ccirc;iuj Izraelidoj. La domon
    de David sekvis sole nur la tribo de Jehuda.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj kiam Re&hcirc;abeam venis en Jerusalemon, li kolektis el la tuta
    domo de Jehuda kaj el la tribo de Benjamen cent okdek mil
    elektitajn militistojn, por militi kontra&ubreve; la domo de Izrael, por
    revenigi la regnon al Re&hcirc;abeam, filo de Salomono.</l>
  <l n='22'>Sed aperis
    vorto de Dio al &Scirc;emaja, homo de Dio, dirante:</l>
  <l n='23'>Diru al
    Re&hcirc;abeam, filo de Salomono, re&gcirc;o de Judujo, kaj al la tuta domo
    de Jehuda kaj de Benjamen kaj al la cetera popolo jene:</l>
  <l n='24'>Tiele
    diras la Eternulo: Ne iru kaj ne militu kontra&ubreve; viaj fratoj, la
    Izraelidoj; reiru &ccirc;iu al sia domo, &ccirc;ar de Mi estas farita &ccirc;i tiu
    afero. Kaj ili obeis la vorton de la Eternulo, kaj retenis sin de
    irado, konforme al la vorto de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj Jerobeam prikonstruis &Scirc;e&hcirc;emon sur la monto de Efraim kaj
    eklo&gcirc;is en &gcirc;i; kaj li eliris el tie kaj konstruis Penuelon.</l>
  <l n='26'>Kaj Jerobeam diris en sia koro: Nun la regno povas reveni al la
    domo de David;</l>
  <l n='27'>se &ccirc;i tiu popolo irados, por fari oferojn en la
    domo de la Eternulo en Jerusalem, tiam la koro de &ccirc;i tiu popolo
    returni&gcirc;os al ilia sinjoro, al Re&hcirc;abeam, re&gcirc;o de Judujo; kaj ili
    mortigos min kaj revenos al Re&hcirc;abeam, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='28'>Kaj la
    re&gcirc;o aran&gcirc;is konsili&gcirc;on, kaj li faris du orajn bovidojn, kaj
    diris al la popolo: Ne iradu plu en Jerusalemon; jen estas viaj
    dioj, ho Izrael, kiuj elkondukis vin el la lando Egipta.</l>
  <l n='29'>Kaj
    li starigis unu en Bet-El, kaj la duan li instalis en Dan.</l>
  <l n='30'>Kaj
    &ccirc;i tiu afero fari&gcirc;is ka&ubreve;zo de pekado: la popolo komencis iradi al
    unu el ili &gcirc;is Dan.</l>
  <l n='31'>Kaj li konstruis domojn de alta&jcirc;oj, kaj li
    starigis pastrojn el la popolo, kiuj ne estis el la idoj de Levi.</l>
  <l n='32'>Kaj Jerobeam starigis feston en la oka monato, en la dek-kvina
    tago de la monato, simile al la festo en Judujo, kaj li suriris
    sur la altaron; tiel li faris en Bet-El, alportante oferojn al la
    bovidoj, kiujn li faris; kaj li lo&gcirc;igis en Bet-El la pastrojn de
    la alta&jcirc;oj, kiujn li aran&gcirc;is.</l>
  <l n='33'>Kaj li suriris sur la altaron,
    kiun li faris en Bet-El, en la dek-kvina tago de la oka monato,
    kiun li mem elpensis; kaj li faris feston por la Izraelidoj, kaj
    suriris sur la altaron, por incensi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj jen homo de Dio venis el Judujo la&ubreve; ordono de la Eternulo
    en Bet-Elon, kiam Jerobeam staris sur la altaro, por incensi.</l>
  <l n='2'>Kaj li vokis al la altaro la&ubreve; ordono de la Eternulo kaj diris: Ho
    altaro, altaro! tiele diras la Eternulo: Jen en la domo de David
    naski&gcirc;os filo, kies nomo estos Jo&scirc;ija, kaj li bu&ccirc;os sur vi la
    pastrojn de la alta&jcirc;oj, incensantajn sur vi, kaj homaj ostoj
    estos bruligitaj sur vi.</l>
  <l n='3'>Kaj li donis en tiu tago signon,
    dirante: &Ccirc;i tio estas la signo, ke tion parolis la Eternulo: jen
    la altaro disfendi&gcirc;os, kaj la cindro, kiu estas sur &gcirc;i,
    dis&scirc;uti&gcirc;os.</l>
  <l n='4'>Kiam la re&gcirc;o a&ubreve;dis la vortojn de la homo de Dio,
    kiujn li vokis al la altaro en Bet-El, Jerobeam etendis sian
    manon de sur la altaro, kaj diris: Kaptu lin! Sed rigidi&gcirc;is lia
    mano, kiun li etendis kontra&ubreve; lin, kaj li ne povis retiri &gcirc;in al
    si.</l>
  <l n='5'>Kaj la altaro disfendi&gcirc;is, kaj la cindro de la altaro
    dis&scirc;uti&gcirc;is, konforme al la signo, kiun donis la homo de Dio la&ubreve;
    la ordono de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj la re&gcirc;o ekparolis kaj diris al la
    homo de Dio: Faru peton anta&ubreve; la Eternulo, via Dio, kaj pre&gcirc;u por
    mi, por ke mia mano revenu al mi. Kaj la homo de Dio faris peton
    anta&ubreve; la Eternulo, kaj la mano de la re&gcirc;o revenis al li kaj
    fari&gcirc;is kiel anta&ubreve;e.</l>
  <l n='7'>Tiam la re&gcirc;o diris al la homo de Dio: Iru
    kun mi en la domon kaj fortigu vin per man&gcirc;o, kaj mi donos al vi
    donacon.</l>
  <l n='8'>Sed la homo de Dio diris al la re&gcirc;o: E&ccirc; se vi donos al
    mi duonon de via domo, mi ne iros kun vi, kaj mi ne man&gcirc;os panon
    nek trinkos akvon en &ccirc;i tiu loko;</l>
  <l n='9'>&ccirc;ar tiele estas ordonite al
    mi per la vorto de la Eternulo: Ne man&gcirc;u panon nek trinku akvon,
    kaj ne reiru la&ubreve; la vojo, la&ubreve; kiu vi venis.</l>
  <l n='10'>Kaj li iris la&ubreve;
    alia vojo, kaj ne reiris la&ubreve; la vojo, la&ubreve; kiu li venis en Bet-Elon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Unu profeto maljunulo lo&gcirc;is en Bet-El. Kaj venis liaj filoj,
    kaj rakontis al li la tutan aferon, kiun faris la homo de Dio
    hodia&ubreve; en Bet-El; la vortojn, kiujn li diris al la re&gcirc;o, ili
    rakontis al sia patro.</l>
  <l n='12'>Kaj ilia patro diris al ili: La&ubreve; kiu
    vojo li iris? Kaj liaj filoj montris la vojon, la&ubreve; kiu iris la
    homo de Dio, kiu venis el Judujo.</l>
  <l n='13'>Tiam li diris al siaj filoj:
    Selu al mi la azenon. Kaj ili selis al li la azenon, kaj li
    ekrajdis sur &gcirc;i,</l>
  <l n='14'>kaj sekvis la homon de Dio kaj trovis lin
    sidanta sub kverko, kaj diris al li: &Ccirc;u vi estas la homo de Dio,
    kiu venis el Judujo? Kaj tiu diris: Mi.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris al li:
    Venu kun mi en la domon kaj man&gcirc;u panon.</l>
  <l n='16'>Sed tiu diris: Mi ne
    povas reiri kun vi kaj veni al vi, kaj mi ne man&gcirc;os panon nek
    trinkos &ccirc;e vi akvon en &ccirc;i tiu loko;</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar estas dirite al mi per
    la vorto de la Eternulo: Ne man&gcirc;u panon nek trinku tie akvon, ne
    reiru la&ubreve; la vojo, la&ubreve; kiu vi venis.</l>
  <l n='18'>Kaj li diris al li: Mi
    anka&ubreve; estas profeto, kiel vi, kaj an&gcirc;elo diris al mi la&ubreve; ordono
    de la Eternulo jene: Revenigu lin kun vi en vian domon, por ke li
    man&gcirc;u panon kaj trinku akvon. Li mensogis al li.</l>
  <l n='19'>Kaj li reiris
    kun li kaj man&gcirc;is panon en lia domo kaj trinkis akvon.</l>
  <l n='20'>Dum ili
    sidis ankora&ubreve; &ccirc;e la tablo, venis la vorto de la Eternulo al la
    profeto, kiu lin revenigis.</l>
  <l n='21'>Kaj li vokis al la homo de Dio,
    kiu venis el Judujo, dirante: Tiele diras la Eternulo: Pro tio,
    ke vi malobeis la bu&scirc;on de la Eternulo, kaj ne plenumis la
    ordonon, kiun faris al vi la Eternulo, via Dio,</l>
  <l n='22'>sed vi reiris
    kaj man&gcirc;is panon kaj trinkis akvon en la loko, pri kiu Li diris
    al vi, ke vi ne man&gcirc;u panon kaj ne trinku akvon, via kadavro ne
    venos en la tombon de viaj patroj.</l>
  <l n='23'>Post kiam li man&gcirc;is panon
    kaj trinkis, oni selis por li la azenon, por la profeto, kiun li
    revenigis.</l>
  <l n='24'>Kaj li iris, kaj sur la vojo renkontis lin leono
    kaj mortigis lin. Kaj lia kadavro ku&scirc;is &jcirc;etita sur la vojo, kaj
    la azeno staris apude, kaj la leono staris apud la kadavro.</l>
  <l n='25'>Kaj jen pasis homoj, kaj vidis la kadavron ku&scirc;antan sur la vojo,
    kaj la leonon starantan apud la kadavro, kaj ili iris kaj
    rakontis en la urbo, en kiu lo&gcirc;is la maljuna profeto.</l>
  <l n='26'>Kiam
    tion a&ubreve;dis la profeto, kiu revenigis lin de la vojo, li diris:
    Tio estas la homo de Dio, kiu malobeis la bu&scirc;on de la Eternulo;
    la Eternulo transdonis lin al leono, kiu dis&scirc;iris kaj mortigis
    lin konforme al la vorto de la Eternulo, kiun Li diris al li.</l>
  <l n='27'>Kaj li diris al siaj filoj jene: Selu al mi la azenon. Kaj ili
    selis.</l>
  <l n='28'>Kaj li iris kaj trovis lian kadavron ku&scirc;antan sur la
    vojo, kaj la azenon kaj la leonon starantajn apud la kadavro; la
    leono ne man&gcirc;is la kadavron kaj ne dis&scirc;iris la azenon.</l>
  <l n='29'>Kaj la
    profeto levis la kadavron de la homo de Dio kaj metis &gcirc;in sur la
    azenon kaj veturigis &gcirc;in returne. Kaj la maljuna profeto venis en
    la urbon, por priplori kaj enterigi lin.</l>
  <l n='30'>Kaj li metis lian
    kadavron en sian tombon; kaj ili priploris lin: Ho ve, mia frato!</l>
  <l n='31'>Post kiam oni enterigis lin, li diris al siaj filoj jene: Kiam
    mi mortos, entombigu min en la tombo, en kiu estas entombigita la
    homo de Dio; apud liajn ostojn metu miajn ostojn.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar
    plenumi&gcirc;os la vorto, kiun li eldiris la&ubreve; ordono de la Eternulo
    pri la altaro, kiu estas en Bet-El, kaj pri &ccirc;iuj domoj de
    alta&jcirc;oj, kiuj trovi&gcirc;as en la urboj de Samario.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Post tiu okazinta&jcirc;o Jerobeam ne retiris sin de sia malbona
    vojo, sed li denove starigis el la popolo pastrojn por la
    alta&jcirc;oj; kiun li volis, tiun li konsekris, ke li fari&gcirc;u pastro de
    alta&jcirc;oj.</l>
  <l n='34'>Kaj &ccirc;i tio fari&gcirc;is peko por la domo de Jerobeam, por
    pereo kaj ekstermi&gcirc;o de sur la tero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo malsani&gcirc;is Abija, filo de Jerobeam.</l>
  <l n='2'>Kaj Jerobeam
    diris al sia edzino: Levi&gcirc;u kaj aliaspekti&gcirc;u, por ke oni ne sciu,
    ke vi estas edzino de Jerobeam, kaj iru en &Scirc;ilon; tie trovi&gcirc;as la
    profeto A&hcirc;ija, kiu anta&ubreve;diris al mi, ke mi estos re&gcirc;o super &ccirc;i
    tiu popolo.</l>
  <l n='3'>Kaj prenu en vian manon dek panojn kaj biskvitojn
    kaj kru&ccirc;on da mielo, kaj iru al li; li diros al vi, kio estos al
    la knabo.</l>
  <l n='4'>Kaj la edzino de Jerobeam tiel faris; &scirc;i levi&gcirc;is kaj
    iris en &Scirc;ilon kaj venis en la domon de A&hcirc;ija. A&hcirc;ija ne povis
    vidi, &ccirc;ar liaj okuloj &ccirc;esis funkcii pro maljuneco.</l>
  <l n='5'>Sed la
    Eternulo diris al A&hcirc;ija: Jen la edzino de Jerobeam iras, por
    demandi vin pri sia filo, &ccirc;ar li estas malsana; tiel kaj tiel
    diru al &scirc;i; kiam &scirc;i venos, &scirc;i prezentos sin kiel alian personon.</l>
  <l n='6'>Kaj kiam A&hcirc;ija eka&ubreve;dis la sonadon de &scirc;iaj piedoj, kiam &scirc;i
    eniris en la pordon, li diris: Eniru, edzino de Jerobeam; por kio
    vi prezentas vin kiel alian personon? mi estas sendita al vi kun
    sciigo premanta.</l>
  <l n='7'>Iru, diru al Jerobeam: Tiele diras la
    Eternulo, Dio de Izrael: &Ccirc;ar Mi altigis vin el inter la popolo
    kaj faris vin princo super Mia popolo Izrael,</l>
  <l n='8'>kaj Mi for&scirc;iris
    la regnon de la domo de David kaj donis &gcirc;in al vi; sed vi ne
    estis kiel Mia servanto David, kiu observis Miajn ordonojn kaj
    sekvis Min per sia tuta koro, farante nur tion, kio pla&ccirc;as al Mi;</l>
  <l n='9'>kaj vi agis pli malbone, ol &ccirc;iuj, kiuj estis anta&ubreve; vi, kaj vi
    iris kaj faris al vi aliajn diojn kaj idolojn, por kolerigi Min,
    kaj Min vi &jcirc;etis malanta&ubreve; vian dorson:</l>
  <l n='10'>tial Mi venigos
    malbonon sur la domon de Jerobeam, kaj Mi ekstermos &ccirc;e Jerobeam
    &ccirc;iun virseksulon, malliberulon kaj liberulon en Izrael, kaj Mi
    elbalaos la domon de Jerobeam, kiel oni elbalaas malpura&jcirc;on, &ccirc;ion
    &gcirc;is la fino.</l>
  <l n='11'>Kiu mortos &ccirc;e Jerobeam en la urbo, tiun forman&gcirc;os
    la hundoj, kaj kiu mortos sur la kampo, tiun forman&gcirc;os la birdoj
    de la &ccirc;ielo; &ccirc;ar la Eternulo tion diris.</l>
  <l n='12'>Kaj vi levi&gcirc;u, iru al
    via domo; kiam via piedo eniros en la urbon, la infano mortos.</l>
  <l n='13'>Kaj priploros lin &ccirc;iuj Izraelidoj kaj enterigos lin; &ccirc;ar li sola
    &ccirc;e Jerobeam iros en tombon, &ccirc;ar en li el la tuta domo de Jerobeam
    trovi&gcirc;is io bona koncerne la Eternulon, Dion de Izrael.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    Eternulo starigos al Si super Izrael re&gcirc;on, kiu ekstermos la
    domon de Jerobeam en tiu tago kaj balda&ubreve;.</l>
  <l n='15'>Kaj la Eternulo
    frapos Izraelon, similigante lin al kano, kiu &scirc;anceli&gcirc;as en la
    akvo, kaj Li el&scirc;iros la Izraelidojn el tiu bona tero, kiun Li
    donis al iliaj patroj, kaj Li disblovos ilin trans la Riveron pro
    tio, ke ili faris siajn sanktajn stangojn, kolerigante la
    Eternulon.</l>
  <l n='16'>Kaj Li transdonos Izraelon pro la pekoj de
    Jerobeam, per kiuj li pekis kaj per kiuj li pekigis Izraelon.</l>
  <l n='17'>Kaj levi&gcirc;is la edzino de Jerobeam kaj foriris kaj venis en
    Tircan. Apena&ubreve; &scirc;i pa&scirc;is sur la sojlon de la domo, la knabo
    mortis.</l>
  <l n='18'>Kaj oni enterigis lin, kaj &ccirc;iuj Izraelidoj priploris
    lin, konforme al la vorto de la Eternulo, kiun Li diris per Sia
    servanto, la profeto A&hcirc;ija.</l>
  <l n='19'>La cetera historio de Jerobeam,
    kiel li militis kaj kiel li re&gcirc;is, estas priskribita en la libro
    de kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='20'>La tempo, dum kiu re&gcirc;is
    Jerobeam, estis dudek du jaroj. Kaj li ekdormis kun siaj patroj.
    Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Nadab.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Re&hcirc;abeam, filo de Salomono, re&gcirc;is en Judujo. La a&gcirc;on de
    kvardek unu jaroj havis Re&hcirc;abeam, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o; kaj dek
    sep jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem, la urbo, kiun la Eternulo
    elektis inter &ccirc;iuj triboj de Izrael, por estigi tie Sian nomon.
    La nomo de lia patrino estis Naama, la Amonidino.</l>
  <l n='22'>Kaj la Judoj
    faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo, kaj incitis Lin
    pli ol &ccirc;io, kion faris iliaj patroj per siaj pekoj, kiujn ili
    pekis.</l>
  <l n='23'>Kaj anka&ubreve; ili konstruis al si alta&jcirc;ojn, statuojn, kaj
    sanktajn stangojn sur &ccirc;iu alta monteto kaj sub &ccirc;iu bran&ccirc;ori&ccirc;a
    arbo.</l>
  <l n='24'>Anka&ubreve; mal&ccirc;astistoj estis en la lando; ili faris &ccirc;iujn
    abomeninda&jcirc;ojn de la popoloj, kiujn la Eternulo forpelis anta&ubreve; la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='25'>En la kvina jaro de la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam iris &Scirc;i&scirc;ak,
    re&gcirc;o de Egiptujo, kontra&ubreve; Jerusalemon.</l>
  <l n='26'>Kaj li forprenis la
    trezorojn de la domo de la Eternulo kaj la trezorojn de la re&gcirc;a
    domo, &ccirc;ion li prenis; li prenis anka&ubreve; &ccirc;iujn orajn &scirc;ildojn, kiujn
    faris Salomono.</l>
  <l n='27'>Kaj la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam faris anstata&ubreve; ili
    &scirc;ildojn kuprajn, kaj transdonis ilin en la manojn de la estroj de
    korpogardistoj, kiuj gardadis la enirejon de la re&gcirc;a domo.</l>
  <l n='28'>Kaj
    &ccirc;iufoje, kiam la re&gcirc;o iris en la domon de la Eternulo, la
    korpogardistoj ilin portis, kaj poste returne portis ilin en la
    &ccirc;ambron de la korpogardistoj.</l>
  <l n='29'>La cetera historio de Re&hcirc;abeam,
    kaj &ccirc;io, kion li faris, estas priskribitaj en la libro de kroniko
    de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='30'>Kaj inter Re&hcirc;abeam kaj Jerobeam estis
    milito dum ilia tuta vivo.</l>
  <l n='31'>Kaj Re&hcirc;abeam ekdormis kun siaj
    patroj, kaj oni enterigis lin kun liaj patroj en la urbo de
    David. La nomo de lia patrino estis Naama, Amonidino. Kaj
    anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Abijam.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dek-oka jaro de la re&gcirc;o Jerobeam, filo de Nebat, ekre&gcirc;is
    Abijam super Judujo.</l>
  <l n='2'>Tri jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo
    de lia patrino estis Maa&hcirc;a, filino de Abi&scirc;alom.</l>
  <l n='3'>Li iradis en
    &ccirc;iuj pekoj de sia patro, kiujn &ccirc;i tiu faris anta&ubreve; li; kaj lia
    koro ne estis plene fordonita al la Eternulo, lia Dio, kiel la
    koro de lia patro David.</l>
  <l n='4'>Sed pro David la Eternulo, lia Dio,
    donis al li lumilon en Jerusalem, starigante lian filon post li
    kaj subtenante Jerusalemon;</l>
  <l n='5'>pro tio, ke David faradis tion, kio
    pla&ccirc;as al la Eternulo, kaj dum sia tuta vivo ne forklini&gcirc;is de
    &ccirc;io, kion Li ordonis al li, krom la afero kun Urija, la &Hcirc;etido.</l>
  <l n='6'>Kaj milito estis inter Re&hcirc;abeam kaj Jerobeam dum lia tuta vivo.</l>
  <l n='7'>La cetera historio de Abijam, kaj &ccirc;io, kion li faris, estas
    priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo. Kaj
    milito estis inter Abijam kaj Jerobeam.</l>
  <l n='8'>Kaj Abijam ekdormis kun
    siaj patroj, kaj oni enterigis lin en la urbo de David. Kaj
    anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Asa.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>En la dudeka jaro de la re&gcirc;ado de Jerobeam super Izrael ekre&gcirc;is
    Asa super Judujo.</l>
  <l n='10'>Kaj kvardek unu jarojn li re&gcirc;is en
    Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Maa&hcirc;a, filino de
    Abi&scirc;alom.</l>
  <l n='11'>Kaj Asa agadis, kiel pla&ccirc;as al la Eternulo, kiel lia
    patro David.</l>
  <l n='12'>Kaj li elpelis la mal&ccirc;astistojn el la lando, kaj
    forigis &ccirc;iujn idolojn, kiujn faris liaj patroj.</l>
  <l n='13'>Kaj e&ccirc; sian
    patrinon Maa&hcirc;a li senigis je &scirc;ia titolo de re&gcirc;ino, pro tio, ke &scirc;i
    faris idolon por A&scirc;tar. Kaj Asa dishakis &scirc;ian idolon kaj
    forbruligis &ccirc;e la torento Kidron.</l>
  <l n='14'>Tamen la alta&jcirc;oj ne estis
    forigitaj; sed la koro de Asa estis perfekta &ccirc;e la Eternulo dum
    lia tuta vivo.</l>
  <l n='15'>Li enportis en la domon de la Eternulo la
    konsekrita&jcirc;ojn de sia patro kaj siajn proprajn konsekrita&jcirc;ojn,
    ar&gcirc;enton kaj oron kaj vazojn.</l>
  <l n='16'>Kaj milito estis inter Asa kaj
    Baa&scirc;a, re&gcirc;o de Izrael, dum ilia tuta vivo.</l>
  <l n='17'>Kaj Baa&scirc;a, re&gcirc;o de
    Izrael, iris kontra&ubreve; Judujon, kaj li konstruis Raman, por bari la
    eliradon kaj eniradon al Asa, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='18'>Tiam Asa prenis
    la tutan ar&gcirc;enton kaj oron, kiu restis en la trezorejo de la domo
    de la Eternulo kaj en la trezorejo de la re&gcirc;a domo, kaj donis
    tion en la manojn de siaj servantoj; kaj la re&gcirc;o Asa sendis ilin
    al Ben-Hadad, filo de Tabrimon, filo de &Hcirc;ezjon, re&gcirc;o de Sirio,
    kiu lo&gcirc;is en Damasko, kaj dirigis al li:</l>
  <l n='19'>Estas interligo inter
    mi kaj vi, inter mia patro kaj via patro; jen mi sendas al vi
    donacon, ar&gcirc;enton kaj oron; neniigu vian interligon kun Baa&scirc;a,
    re&gcirc;o de Izrael, por ke li foriru de mi.</l>
  <l n='20'>Kaj Ben-Hadad obeis la
    re&gcirc;on Asa, kaj sendis siajn militestrojn kontra&ubreve; la urbojn de
    Izrael kaj venkobatis Ijonon kaj Danon kaj Abel-Bet-Maa&hcirc;an kaj la
    tutan Kineroton, la tutan landon de Naftali.</l>
  <l n='21'>Kiam Baa&scirc;a tion
    a&ubreve;dis, li &ccirc;esis konstrui Raman kaj restis en Tirca.</l>
  <l n='22'>Tiam la
    re&gcirc;o Asa kunvokis &ccirc;iujn Judojn, sen escepto; kaj ili forportis la
    &scirc;tonojn de Rama kaj &gcirc;ian lignon, el kiuj Baa&scirc;a faris la
    konstruadon; kaj la re&gcirc;o Asa konstruis el tio Geban de Benjamen
    kaj Micpan.</l>
  <l n='23'>La cetera historio de Asa, kaj lia heroeco, kaj
    &ccirc;io, kion li faris, kaj la urboj, kiujn li konstruis, estas
    priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo. Nur en
    sia maljuneco li malsani&gcirc;is je siaj piedoj.</l>
  <l n='24'>Kaj Asa ekdormis
    kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin kun liaj patroj en la urbo
    de lia patro David. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Jeho&scirc;afat.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Nadab, filo de Jerobeam, fari&gcirc;is re&gcirc;o super Izrael en la dua
    jaro de Asa, re&gcirc;o de Judujo; kaj li re&gcirc;is super Izrael du jarojn.</l>
  <l n='26'>Kaj li faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo, kaj iris
    la&ubreve; la vojo de sia patro kaj en liaj pekoj, per kiuj li pekigis
    Izraelon.</l>
  <l n='27'>Kaj faris konspiron kontra&ubreve; li Baa&scirc;a, filo de A&hcirc;ija,
    el la domo de Isa&hcirc;ar, kaj Baa&scirc;a mortigis lin &ccirc;e Gibeton de la
    Fili&scirc;toj, kiam Nadab kaj &ccirc;iuj Izraelidoj sie&gcirc;is Gibetonon.</l>
  <l n='28'>Kaj
    Baa&scirc;a mortigis lin en la tria jaro de Asa, re&gcirc;o de Judujo, kaj
    ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li.</l>
  <l n='29'>Kaj kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, li mortigis la
    tutan domon de Jerobeam; li ne restigis &ccirc;e Jerobeam e&ccirc; unu
    animon, &gcirc;is li tute lin ekstermis, konforme al la vorto de la
    Eternulo, kiun Li diris per Sia servanto A&hcirc;ija, la &Scirc;iloano;</l>
  <l n='30'>pro la pekoj de Jerobeam, per kiuj li pekis kaj per kiuj li
    pekigis Izraelon, pro la incito, per kiu li kolerigis la
    Eternulon, Dion de Izrael.</l>
  <l n='31'>La cetera historio de Nadab, kaj
    &ccirc;io, kion li faris, estas priskribitaj en la libro de kroniko de
    la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='32'>Milito estis inter Asa kaj Baa&scirc;a, re&gcirc;o de
    Izrael, dum ilia tuta vivo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>En la tria jaro de Asa, re&gcirc;o de Judujo, ekre&gcirc;is Baa&scirc;a, filo de
    A&hcirc;ija, super la tuta Izrael en Tirca por la da&ubreve;ro de dudek kvar
    jaroj.</l>
  <l n='34'>Kaj li faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo,
    kaj iris la&ubreve; la vojo de Jerobeam kaj en liaj pekoj, per kiuj li
    pekigis Izraelon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis la vorto de la Eternulo al Jehu, filo de &Hcirc;anani, pri
    Baa&scirc;a, dirante:</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar mi levis vin el la polvo kaj faris vin
    reganto super Mia popolo Izrael kaj vi iras la&ubreve; la vojo de
    Jerobeam kaj pekigas Mian popolon Izrael, incitante Min per iliaj
    pekoj,</l>
  <l n='3'>tial Mi elbalaos Baa&scirc;an kaj lian domon, kaj Mi faros kun
    via domo kiel kun la domo de Jerobeam, filo de Nebat.</l>
  <l n='4'>Kiu
    mortos &ccirc;e Baa&scirc;a en la urbo, tiun forman&gcirc;os la hundoj, kaj kiu
    mortos &ccirc;e li sur la kampo, tiun forman&gcirc;os la birdoj de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='5'>La cetera historio de Baa&scirc;a, kaj tio, kion li faris, kaj lia
    potenco estas priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de
    Izrael.</l>
  <l n='6'>Kaj Baa&scirc;a ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis
    lin en Tirca. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Ela.</l>
  <l n='7'>Per la
    profeto Jehu, filo de &Hcirc;anani, aperis la vorto de la Eternulo pri
    Baa&scirc;a kaj pri lia domo pro la tuta malbono, kiun li faris anta&ubreve;
    la okuloj de la Eternulo, incitante Lin per la faroj de siaj
    manoj, estante kiel la domo de Jerobeam, kaj pro tio, ke li
    mortigis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>En la jaro dudek-sesa de Asa, re&gcirc;o de Judujo, ekre&gcirc;is Ela, filo
    de Baa&scirc;a, super Izrael en Tirca por la da&ubreve;ro de du jaroj.</l>
  <l n='9'>Kaj
    faris konspiron kontra&ubreve; li lia servanto Zimri, estro de duono de
    la &ccirc;aroj. Kiam li en Tirca drinkis &gcirc;is ebrieco en la domo de
    Arca, palacestro de Tirca,</l>
  <l n='10'>tiam venis Zimri kaj frapis lin kaj
    mortigis lin, en la jaro dudek-sepa de Asa, re&gcirc;o de Judujo, kaj
    faris sin re&gcirc;o anstata&ubreve; li.</l>
  <l n='11'>Kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kiam li
    eksidis sur lia trono, li mortigis la tutan domon de Baa&scirc;a,
    restigante &ccirc;e li neniun virseksulon, kaj anka&ubreve; liajn parencojn
    kaj amikojn.</l>
  <l n='12'>Kaj Zimri ekstermis la tutan domon de Baa&scirc;a,
    konforme al la vorto de la Eternulo, kiun Li diris pri Baa&scirc;a per
    la profeto Jehu,</l>
  <l n='13'>pro &ccirc;iuj pekoj de Baa&scirc;a kaj la pekoj de lia
    filo Ela, per kiuj ili pekis kaj per kiuj ili pekigis Izraelon,
    incitante la Eternulon, Dion de Izrael, per siaj idola&jcirc;oj.</l>
  <l n='14'>La
    cetera historio de Ela, kaj &ccirc;io, kion li faris, estas
    priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>En la dudek-sepa jaro de Asa, re&gcirc;o de Judujo, ekre&gcirc;is Zimri
    por la da&ubreve;ro de sep tagoj en Tirca, kiam la popolo sie&gcirc;is
    Gibetonon de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='16'>Kiam la sie&gcirc;anta popolo a&ubreve;dis, ke
    Zimri faris konspiron kaj mortigis la re&gcirc;on, tiam la tuta popolo
    en la sama tago elektis kiel re&gcirc;on Omrin, la militestron de
    Izrael.</l>
  <l n='17'>Kaj Omri kune kun la tuta Izrael foriris de Gibeton
    kaj eksie&gcirc;is Tircan.</l>
  <l n='18'>Kiam Zimri vidis, ke la urbo estas
    prenita, li iris en la palacon de la re&gcirc;a domo kaj ekbruligis
    &ccirc;irka&ubreve; si per fajro la re&gcirc;an domon, kaj mortis,</l>
  <l n='19'>pro siaj
    pekoj, per kiuj li pekis, farante malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, irante la&ubreve; la vojo de Jerobeam kaj en lia peko, kiun li
    faris, pekigante Izraelon.</l>
  <l n='20'>La cetera historio de Zimri, kaj
    lia konspiro, kiun li faris, estas priskribitaj en la libro de
    kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Tiam la popolo Izraela dividi&gcirc;is en du partojn: duono de la
    popolo ali&gcirc;is al Tibni, filo de Ginat, por re&gcirc;igi lin, kaj la dua
    duono ali&gcirc;is al Omri.</l>
  <l n='22'>Kaj la popolo, kiu ali&gcirc;is al Omri,
    venkis tiun popolon, kiu ali&gcirc;is al Tibni, filo de Ginat; kaj
    Tibni mortis, kaj ekre&gcirc;is Omri.</l>
  <l n='23'>En la tridek-unua jaro de Asa,
    re&gcirc;o de Judujo, Omri ekre&gcirc;is super Izrael por la da&ubreve;ro de dek du
    jaroj. En Tirca li re&gcirc;is dum ses jaroj.</l>
  <l n='24'>Kaj li a&ccirc;etis la
    monton Samario de &Scirc;emer pro du kikaroj da ar&gcirc;ento, kaj li
    prikonstruis tiun monton, kaj al la urbo, kiun li konstruis, li
    donis la nomon Samario, la&ubreve; la nomo de &Scirc;emer, la mastro de la
    monto.</l>
  <l n='25'>Kaj Omri faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo,
    kaj li agis pli malbone, ol &ccirc;iuj, kiuj estis anta&ubreve; li.</l>
  <l n='26'>Kaj li
    iris la&ubreve; la tuta vojo de Jerobeam, filo de Nebat, kaj en liaj
    pekoj, per kiuj li pekigis Izraelon, incitante la Eternulon, Dion
    de Izrael, per iliaj idola&jcirc;oj.</l>
  <l n='27'>La cetera historio de Omri,
    tio, kion li faris, kaj liaj heroa&jcirc;oj, kiujn li faris, estas
    priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='28'>Kaj
    Omri ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin en Samario.
    Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo A&hcirc;ab.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>A&hcirc;ab, filo de Omri, ekre&gcirc;is super Izrael en la tridek-oka jaro
    de Asa, re&gcirc;o de Judujo. Kaj A&hcirc;ab, filo de Omri, re&gcirc;is super
    Izrael en Samario dudek du jarojn.</l>
  <l n='30'>Kaj A&hcirc;ab, filo de Omri,
    faris malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo, pli ol &ccirc;iuj, kiuj
    estis anta&ubreve; li.</l>
  <l n='31'>Ne sufi&ccirc;is al li, ke li iris en la pekoj de
    Jerobeam, filo de Nebat: li prenis al si kiel edzinon Izebelon,
    filinon de Etbaal, re&gcirc;o de la Cidonanoj, kaj li iris kaj servis
    al Baal kaj adorklini&gcirc;is al li.</l>
  <l n='32'>Kaj li starigis altaron al
    Baal en la domo de Baal, kiun li konstruis en Samario.</l>
  <l n='33'>Kaj
    A&hcirc;ab faris sanktajn stangojn, kaj A&hcirc;ab faris pli da incitado
    kontra&ubreve; la Eternulo, Dio de Izrael, ol &ccirc;iuj re&gcirc;oj de Izrael, kiuj
    estis anta&ubreve; li.</l>
  <l n='34'>En lia tempo &Hcirc;iel, Bet-Elano, konstruis
    Jeri&hcirc;on. Kun perdo de sia unuenaskito Abiram li fondis &gcirc;in, kaj
    kun perdo de sia plej juna filo Segub li starigis &gcirc;iajn
    pordegojn, konforme al la vorto de la Eternulo, kiun Li diris per
    Josuo, filo de Nun.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Elija, la Te&scirc;ebano, el la lo&gcirc;antoj de Gilead, diris al
    A&hcirc;ab: Kiel vivas la Eternulo, Dio de Izrael, anta&ubreve; kiu mi staras,
    ne estos en &ccirc;i tiuj jaroj roso nek pluvo, krom en la okazo, se mi
    tion diros.</l>
  <l n='2'>Kaj aperis la vorto de la Eternulo al li, dirante:</l>
  <l n='3'>Foriru de &ccirc;i tie, kaj direktu vin orienten, kaj ka&scirc;u vin &ccirc;e la
    torento Kerit, kiu estas oriente de Jordan.</l>
  <l n='4'>El tiu torento vi
    trinkados, kaj al la korvoj Mi ordonis, ke ili tie vin nutru.</l>
  <l n='5'>Kaj li iris kaj faris, kiel ordonis la Eternulo; li iris kaj
    restis &ccirc;e la torento Kerit, kiu estas oriente de Jordan.</l>
  <l n='6'>Kaj la
    korvoj alportadis al li panon kaj viandon matene kaj panon kaj
    viandon vespere; kaj el la torento li trinkadis.</l>
  <l n='7'>Post kelka
    tempo la torento elseki&gcirc;is, &ccirc;ar ne estis pluvo en la lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Tiam aperis al li la vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='9'>Levi&gcirc;u,
    iru Carfaton, kiu apartenas al Cidon, kaj restu tie; Mi ordonis
    tie al virino vidvino, ke &scirc;i liveradu al vi man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='10'>Kaj li
    levi&gcirc;is, kaj iris Carfaton. Kiam li venis al la pordego de la
    urbo, li ekvidis virinon vidvinon, kiu kolektis lignon. Kaj li
    vokis al &scirc;i, kaj diris: Alportu al mi iom da akvo en vazo, por ke
    mi trinku.</l>
  <l n='11'>Kaj &scirc;i ekiris, por preni; tiam li vokis al &scirc;i, kaj
    diris: Alportu al mi pecon da pano en viaj manoj.</l>
  <l n='12'>Sed &scirc;i
    respondis: Kiel vivas la Eternulo, via Dio, mi ne havas
    bakita&jcirc;on, sed nur plenmanon da faruno en la vazo kaj iom da oleo
    en la kru&ccirc;o; jen mi kolektis du pecojn da ligno, kaj mi iros kaj
    pretigos tion por mi kaj por mia filo, kaj ni tion man&gcirc;os kaj
    mortos.</l>
  <l n='13'>Kaj Elija diris al &scirc;i: Ne timu, iru kaj faru, kiel vi
    diris; tamen anta&ubreve;e faru al mi el tio malgrandan bakita&jcirc;on kaj
    alportu al mi; kaj por vi kaj por via filo vi faros poste.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar
    tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael: La faruno en la vazo ne
    konsumi&gcirc;os, kaj la oleo en la kru&ccirc;o ne mankos, &gcirc;is la tago, kiam
    la Eternulo donos pluvon sur la teron.</l>
  <l n='15'>Kaj &scirc;i iris kaj faris,
    kiel ordonis Elija; kaj man&gcirc;is &scirc;i kaj li kaj &scirc;ia domo dum kelka
    tempo.</l>
  <l n='16'>La faruno en la vazo ne konsumi&gcirc;is, kaj la oleo en la
    kru&ccirc;o ne mankis, konforme al la vorto de la Eternulo, kiun Li
    diris per Elija.</l>
  <l n='17'>Post tiu okazinta&jcirc;o malsani&gcirc;is la filo de la
    virino, la dommastrino; kaj lia malsano estis tre forta, tiel, ke
    li tute &ccirc;esis spiri.</l>
  <l n='18'>Tiam &scirc;i diris al Elija: Kio estas inter
    mi kaj vi, homo de Dio? Vi venis al mi, por rememorigi pri miaj
    pekoj kaj mortigi mian filon!</l>
  <l n='19'>Kaj li diris al &scirc;i: Donu al mi
    vian filon. Kaj li prenis lin el &scirc;iaj brakoj, kaj portis lin en
    la subtegmenton, en kiu li lo&gcirc;is, kaj metis lin sur sian liton.</l>
  <l n='20'>Kaj li vokis al la Eternulo, kaj diris: Ho Eternulo, mia Dio!
    &ccirc;u e&ccirc; al la vidvino, &ccirc;e kiu mi lo&gcirc;as, Vi faros malbonon,
    mortigante &scirc;ian filon?</l>
  <l n='21'>Kaj li etendis sin super la infano tri
    fojojn, kaj vokis al la Eternulo, kaj diris: Ho Eternulo, mia
    Dio, revenigu la animon de &ccirc;i tiu infano en lian internon.</l>
  <l n='22'>Kaj
    la Eternulo a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de Elija, kaj la animo de la
    infano revenis en lian internon, kaj li revivi&gcirc;is.</l>
  <l n='23'>Kaj Elija
    prenis la infanon kaj portis lin malsupren el la subtegmento en
    la domon kaj redonis lin al lia patrino; kaj Elija diris:
    Rigardu, via filo vivas.</l>
  <l n='24'>Tiam la virino diris al Elija: Nun mi
    eksciis, ke vi estas homo de Dio kaj ke la vorto de la Eternulo
    en via bu&scirc;o estas vera.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post multe da tempo aperis la vorto de la Eternulo al Elija en
    la tria jaro, dirante: Iru, montru vin al A&hcirc;ab, kaj Mi donos
    pluvon sur la teron.</l>
  <l n='2'>Kaj Elija iris, por montri sin al A&hcirc;ab. La
    malsato estis forta en Samario.</l>
  <l n='3'>A&hcirc;ab vokis Obadjan, kiu estis
    lia palacestro. (Obadja estis tre diotima;</l>
  <l n='4'>kiam Izebel
    ekstermis la profetojn de la Eternulo, Obadja prenis cent
    profetojn kaj ka&scirc;is ilin en kavernoj po kvindek homoj kaj
    nutradis ilin per pano kaj akvo.)</l>
  <l n='5'>Kaj A&hcirc;ab diris al Obadja: Iru
    tra la lando al &ccirc;iuj akvaj fontoj kaj al &ccirc;iuj torentoj; eble ni
    trovos herbon, por ke ni povu konservi la vivon al la &ccirc;evaloj kaj
    muloj kaj ne ekstermi&gcirc;u al ni &ccirc;iuj brutoj.</l>
  <l n='6'>Kaj ili dividis
    inter si la landon, por trairi &gcirc;in: A&hcirc;ab iris aparte la&ubreve; unu
    direkto, kaj Obadja iris aparte la&ubreve; alia direkto.</l>
  <l n='7'>Kiam Obadja
    estis sur la vojo, subite venis al li renkonte Elija. Tiu rekonis
    lin kaj &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere, kaj diris: &Ccirc;u tio estas vi, mia
    sinjoro Elija?</l>
  <l n='8'>Kaj &ccirc;i tiu respondis al li: Mi; iru, diru al via
    sinjoro, ke Elija estas &ccirc;i tie.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris: Per kio mi pekis,
    ke vi transdonas vian servanton en la manon de A&hcirc;ab, por ke li
    mortigu min?</l>
  <l n='10'>Kiel vivas la Eternulo, via Dio, ne ekzistas
    popolo a&ubreve; regno, kien mia sinjoro ne estus sendinta min, por
    ser&ccirc;i vin; kaj kiam ili diris, ke vi tie ne estas, li &jcirc;urigis
    tiun regnon kaj popolon, ke oni ne trovis vin.</l>
  <l n='11'>Kaj nun vi
    diras: Iru, diru al via sinjoro, ke Elija estas &ccirc;i tie.</l>
  <l n='12'>Kaj
    okazos, ke kiam mi foriros de vi, la spirito de la Eternulo
    forportos vin, mi ne scias kien; mi venos, por diri al A&hcirc;ab, kaj
    li ne trovos vin, kaj tiam li mortigos min; kaj via servanto
    estas diotima de sia juneco.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;u oni ne rakontis al mia
    sinjoro, kion mi faris, kiam Izebel mortigis la profetojn de la
    Eternulo, ke mi ka&scirc;is cent homojn el la profetoj de la Eternulo
    en kavernoj po kvindek homoj kaj nutradis ilin per pano kaj akvo?</l>
  <l n='14'>Kaj nun vi diras: Iru, diru al via sinjoro, ke Elija estas &ccirc;i
    tie! li ja mortigos min.</l>
  <l n='15'>Tiam Elija diris: Kiel vivas la
    Eternulo Cebaot, anta&ubreve; kiu mi staras, hodia&ubreve; mi montros min al
    li.</l>
  <l n='16'>Kaj Obadja iris renkonte al A&hcirc;ab kaj diris al li. Tiam
    A&hcirc;ab iris renkonte al Elija.</l>
  <l n='17'>Kaj kiam A&hcirc;ab ekvidis Elijan,
    A&hcirc;ab diris al li: &Ccirc;u tio estas vi, kiu senordigas Izraelon?</l>
  <l n='18'>Sed li respondis: Izraelon senordigis ne mi, sed vi kaj la domo
    de via patro, per tio, ke vi forlasis la ordonojn de la Eternulo
    kaj sekvis la Baalojn.</l>
  <l n='19'>Kaj nun sendu, kunvenigu al mi la tutan
    Izraelon sur la monton Karmel, anka&ubreve; la kvarcent kvindek
    profetojn de Baal kaj la kvarcent profetojn de A&scirc;tar, kiuj estas
    nutrataj &ccirc;e la tablo de Izebel.</l>
  <l n='20'>Kaj A&hcirc;ab sendis al &ccirc;iuj
    Izraelidoj, kaj li kunvenigis la profetojn sur la monton Karmel.</l>
  <l n='21'>Tiam Elija aliris al la tuta popolo, kaj diris: Kiel longe
    ankora&ubreve; vi lamos sur du flankoj? se la Eternulo estas Dio, sekvu
    Lin; kaj se Baal, tiam sekvu lin. Kaj la popolo nenion respondis
    al li.</l>
  <l n='22'>Kaj Elija diris al la popolo: Mi restis la sola profeto
    de la Eternulo, kaj da profetoj de Baal estas kvarcent kvindek
    homoj.</l>
  <l n='23'>Oni donu do al ni du bovojn; kaj ili elektu al si unu
    el la bovoj kaj dishaku &gcirc;in kaj metu sur la lignon, sed fajron
    ili ne submetu; kaj mi pretigos la duan bovon kaj metos sur la
    lignon, kaj fajron mi ne submetos.</l>
  <l n='24'>Kaj voku al la nomo de via
    dio, kaj mi vokos al la nomo de la Eternulo; kaj tiu Dio, kiu
    respondos per fajro, estu konfesata kiel Dio. Kaj la tuta popolo
    respondis kaj diris: Bone.</l>
  <l n='25'>Kaj Elija diris al la profetoj de
    Baal: Elektu al vi unu el la bovoj kaj pretigu anta&ubreve;e, &ccirc;ar vi
    estas multaj; kaj voku al la nomo de via dio, sed fajron ne
    submetu.</l>
  <l n='26'>Kaj ili prenis la bovon, kiun li donis al ili, kaj
    pretigis, kaj vokadis al la nomo de Baal de la mateno &gcirc;is la
    tagmezo, dirante: Ho Baal, a&ubreve;skultu nin! Sed aperis nenia vo&ccirc;o
    nek respondo. Kaj ili saltadis &ccirc;irka&ubreve; la altaro, kiun ili faris.</l>
  <l n='27'>Kiam fari&gcirc;is tagmezo, Elija mokis ilin, kaj diris: Kriu per
    la&ubreve;ta vo&ccirc;o, &ccirc;ar li estas dio; eble li havas interparoladon, a&ubreve;
    eble li foriris, a&ubreve; eble li voja&gcirc;as; eble li dormas, li do
    veki&gcirc;os.</l>
  <l n='28'>Kaj ili kriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o, kaj pikis sin la&ubreve; sia
    kutimo per glavoj kaj lancoj, &gcirc;is sango ver&scirc;i&gcirc;is sur ili.</l>
  <l n='29'>Kiam
    pasis la tagmezo, ili &ccirc;iam ankora&ubreve; faradis la ceremoniojn, &gcirc;is
    venis la tempo, kiam oni faras la farunoferojn; sed estis nenia
    vo&ccirc;o, nenia respondo, nenia atento.</l>
  <l n='30'>Tiam Elija diris al la
    tuta popolo: Aliru al mi. Kaj la tuta popolo aliris al li. Kaj li
    rekonstruis la detruitan altaron de la Eternulo.</l>
  <l n='31'>Kaj Elija
    prenis dek du &scirc;tonojn, la&ubreve; la nombro de la triboj de la filoj de
    Jakob, al kiu aperis la vorto de la Eternulo, dirante: Via nomo
    estu Izrael.</l>
  <l n='32'>Kaj li konstruis el la &scirc;tonoj altaron en la nomo
    de la Eternulo, kaj li faris &ccirc;irka&ubreve; la altaro foson, havantan la
    amplekson de du grenmezuroj.</l>
  <l n='33'>Kaj li aran&gcirc;is la lignon, kaj
    dishakis la bovon kaj metis &gcirc;in sur la lignon.</l>
  <l n='34'>Kaj li diris:
    Plenigu kvar sitelojn per akvo, kaj oni ver&scirc;u tion sur la
    bruloferon kaj sur la lignon. Poste li diris: Ripetu. Kaj oni
    ripetis. Kaj li diris: Faru same la trian fojon. Kaj oni faris
    same la trian fojon.</l>
  <l n='35'>Kaj la akvo ver&scirc;i&gcirc;is &ccirc;irka&ubreve;en de la
    altaro, kaj anka&ubreve; la tuta foso pleni&gcirc;is de akvo.</l>
  <l n='36'>Kaj kiam
    venis la tempo, kiam oni faras farunoferon, la profeto Elija
    aliris, kaj diris: Ho Eternulo, Dio de Abraham, Isaak, kaj
    Izrael! hodia&ubreve; oni eksciu, ke Vi estas Dio &ccirc;e Izrael kaj mi estas
    Via servanto, kaj ke la&ubreve; Via vorto mi faris &ccirc;ion &ccirc;i tion.</l>
  <l n='37'>A&ubreve;skultu min, ho Eternulo, a&ubreve;skultu min, por ke &ccirc;i tiu popolo
    eksciu, ke Vi, Eternulo, estas Dio, kaj por ke Vi konvertu ilian
    koron returne.</l>
  <l n='38'>Tiam falis fajro de la Eternulo kaj konsumis la
    bruloferon kaj la lignon kaj la &scirc;tonojn kaj la polvon; kaj la
    akvon, kiu estis en la foso, &gcirc;i forlekis.</l>
  <l n='39'>Kiam la tuta popolo
    tion vidis, ili &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere, kaj diris: La Eternulo
    estas Dio, la Eternulo estas Dio.</l>
  <l n='40'>Tiam Elija diris al ili:
    Kaptu la profetojn de Baal, ke neniu el ili savi&gcirc;u. Kaj oni
    kaptis ilin; kaj Elija forkondukis ilin al la torento Ki&scirc;on kaj
    bu&ccirc;is ilin tie.</l>
  <l n='41'>Kaj Elija diris al A&hcirc;ab: Iru, man&gcirc;u kaj
    trinku, &ccirc;ar a&ubreve;di&gcirc;as bruo de pluvo.</l>
  <l n='42'>Kaj A&hcirc;ab iris, por man&gcirc;i
    kaj trinki; sed Elija suriris sur la supron de Karmel kaj
    klini&gcirc;is al la tero kaj metis sian viza&gcirc;on inter siajn genuojn.</l>
  <l n='43'>Kaj li diris al sia junulo: Iru kaj rigardu en la direkto al
    la maro. Tiu iris kaj rigardis, kaj diris: Estas nenio. Kaj li
    diris: Iru denove, sep fojojn.</l>
  <l n='44'>En la sepa fojo tiu diris: Jen
    malgranda nubo, kiel manplato de homo, levi&gcirc;as de la maro. Tiam
    li diris: Iru, diru al A&hcirc;ab: Jungu kaj forveturu, por ke vin ne
    retenu la pluvo.</l>
  <l n='45'>Dume de momento al momento la &ccirc;ielo
    mallumi&gcirc;is de nuboj kaj vento, kaj fari&gcirc;is granda pluvo. Kaj A&hcirc;ab
    ekveturis kaj direktis sin al Jizreel.</l>
  <l n='46'>Kaj la mano de la
    Eternulo estis super Elija. Li zonis siajn lumbojn kaj kuris
    anta&ubreve; A&hcirc;ab &gcirc;is Jizreel.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&hcirc;ab rakontis al Izebel &ccirc;ion, kion faris Elija, kaj tion, ke li
    mortigis &ccirc;iujn profetojn per glavo.</l>
  <l n='2'>Tiam Izebel sendis senditon
    al Elija, por diri: La dioj faru al mi tion kaj pli, se mi morga&ubreve;
    en &ccirc;i tiu tempo ne faros kun via animo, kiel estas farite kun la
    animo de &ccirc;iu el ili.</l>
  <l n='3'>Li ektimis, kaj levi&gcirc;is kaj foriris, por
    savi sian vivon; kaj li venis en Beer-&Scirc;eban, kiu trovi&gcirc;as en
    Judujo, kaj restigis tie sian junulon.</l>
  <l n='4'>Sed li mem iris en la
    dezerton vojiron de unu tago, kaj venis kaj sidi&gcirc;is sub unu
    genisto kaj petis morton por sia animo, kaj diris: Sufi&ccirc;as nun,
    ho Eternulo! prenu mian animon, &ccirc;ar mi ne estas pli bona ol miaj
    patroj.</l>
  <l n='5'>Kaj li ku&scirc;i&gcirc;is kaj endormi&gcirc;is sub la genisto; kaj jen
    an&gcirc;elo ektu&scirc;is lin, kaj diris al li: Levi&gcirc;u, man&gcirc;u.</l>
  <l n='6'>Li
    ekrigardis, kaj jen &ccirc;e sia kaploko li ekvidis bakitan paneton kaj
    kru&ccirc;on kun akvo. Kaj li man&gcirc;is kaj trinkis, kaj denove ku&scirc;i&gcirc;is,
    por dormi.</l>
  <l n='7'>Kaj la an&gcirc;elo de la Eternulo revenis duan fojon kaj
    ektu&scirc;is lin, kaj diris: Levi&gcirc;u, man&gcirc;u, &ccirc;ar vin atendas granda
    vojo.</l>
  <l n='8'>Kaj li levi&gcirc;is kaj man&gcirc;is kaj trinkis; kaj per la forto,
    kiun li ricevis de tiu man&gcirc;ado, li iris kvardek tagojn kaj
    kvardek noktojn &gcirc;is &Hcirc;oreb, la monto de Dio.</l>
  <l n='9'>Kaj tie li eniris
    en kavernon kaj tradormis tie. Kaj jen aperis al li vorto de la
    Eternulo, kaj diris al li: Kion vi faras &ccirc;i tie, Elija?</l>
  <l n='10'>Kaj li
    respondis: Mi fervoris pro la Eternulo, Dio Cebaot, &ccirc;ar la
    Izraelidoj forlasis Vian interligon, detruis Viajn altarojn, kaj
    mortigis Viajn profetojn per glavo; mi sola restis, sed oni
    ser&ccirc;as mian animon, por forpreni &gcirc;in.</l>
  <l n='11'>Kaj Li diris: Eliru kaj
    stari&gcirc;u sur la monto anta&ubreve; la Eternulo. Kaj jen la Eternulo
    preteriras, kaj granda kaj forta vento dis&scirc;iras montojn kaj
    disrompas rokojn anta&ubreve; la Eternulo; sed ne en la vento estis la
    Eternulo. Post la vento estis tertremo, sed ne en la tertremo
    estis la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Post la tertremo estis fajro, sed ne en la
    fajro estis la Eternulo. Post la fajro a&ubreve;di&gcirc;is blovado de
    delikata venteto.</l>
  <l n='13'>Kiam Elija tion eka&ubreve;dis, li kovris sian
    viza&gcirc;on per sia mantelo, kaj eliris kaj stari&gcirc;is &ccirc;e la enirejo de
    la kaverno. Kaj jen aperis al li vo&ccirc;o, kaj diris: Kion vi faras
    &ccirc;i tie, Elija?</l>
  <l n='14'>Kaj li respondis: Mi fervoris pro la Eternulo,
    Dio Cebaot, &ccirc;ar la Izraelidoj forlasis Vian interligon, detruis
    Viajn altarojn, kaj mortigis Viajn profetojn per glavo; mi sola
    restis, sed oni ser&ccirc;as mian animon, por forpreni &gcirc;in.</l>
  <l n='15'>Kaj la
    Eternulo diris al li: Iru returne vian vojon tra la dezerto al
    Damasko; kiam vi venos, sanktoleu &Hcirc;azaelon kiel re&gcirc;on super
    Sirio;</l>
  <l n='16'>kaj Jehun, filon de Nim&scirc;i, sanktoleu kiel re&gcirc;on super
    Izrael; kaj Eli&scirc;an, filon de &Scirc;afat, el Abel-Me&hcirc;ola, sanktoleu
    kiel profeton anstata&ubreve; vi.</l>
  <l n='17'>Kaj estos, ke kiu savi&gcirc;os de la
    glavo de &Hcirc;azael, tiun mortigos Jehu; kaj kiu savi&gcirc;os de la glavo
    de Jehu, tiun mortigos Eli&scirc;a.</l>
  <l n='18'>Mi restigos el Izrael sep mil,
    &ccirc;iujn, kies genuoj ne fleksi&gcirc;is anta&ubreve; Baal kaj kies bu&scirc;o ne kisis
    lin.</l>
  <l n='19'>Kaj li foriris de tie, kaj trovis Eli&scirc;an, filon de &Scirc;afat,
    kiu estis pluganta; dek du bovoparoj estis anta&ubreve; li, kaj li mem
    estis &ccirc;e la dek-dua. Kaj Elija aliris al li kaj &jcirc;etis al li sian
    mantelon.</l>
  <l n='20'>Kaj tiu forlasis la brutojn kaj ekkuris al Elija,
    kaj diris: Permesu al mi nur kisi mian patron kaj mian patrinon,
    kaj mi sekvos vin. Kaj li diris al li: Iru kaj revenu, &ccirc;ar kion
    mi faris al vi?</l>
  <l n='21'>Kaj tiu foriris de li, kaj prenis paron da
    bovoj kaj bu&ccirc;is ilin, kaj sur la junga&jcirc;o de la bovoj li kuiris la
    viandon kaj donis al la homoj, kaj ili man&gcirc;is. Kaj li levi&gcirc;is kaj
    eksekvis Elijan kaj ekservis lin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ben-Hadad, re&gcirc;o de Sirio, kolektis sian tutan militistaron; kun
    li estis tridek du re&gcirc;oj, kaj &ccirc;evalojn kaj &ccirc;arojn; kaj li iris
    kaj eksie&gcirc;is Samarion kaj militis kontra&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='2'>Kaj li sendis
    senditojn al A&hcirc;ab, re&gcirc;o de Izrael, en la urbon,</l>
  <l n='3'>kaj dirigis al
    li: Tiele diras Ben-Hadad: Via ar&gcirc;ento kaj via oro devas esti
    miaj, kaj viaj edzinoj kaj viaj plej bonaj filoj devas esti miaj.</l>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael respondis kaj diris: Konforme al via
    diro, mia sinjoro, ho re&gcirc;o, al vi apartenas mi, kaj &ccirc;io, kion mi
    havas.</l>
  <l n='5'>La senditoj venis denove, kaj diris: Tiele diras Ben-
    Hadad: &Ccirc;ar mi sendis al vi, por diri, ke vian ar&gcirc;enton kaj vian
    oron kaj viajn edzinojn kaj viajn filojn vi donu al mi,</l>
  <l n='6'>tial
    morga&ubreve; en &ccirc;i tiu tempo mi sendos miajn servantojn al vi, por ke
    ili traser&ccirc;u vian domon kaj la domojn de viaj servantoj, kaj por
    ke &ccirc;ion, kio estas kara al vi, ili prenu en siajn manojn kaj
    forportu.</l>
  <l n='7'>Tiam la re&gcirc;o de Izrael kunvokis &ccirc;iujn pleja&gcirc;ulojn de
    la lando, kaj diris: Sciu kaj rigardu, kian malbonon li intencas;
    &ccirc;ar li sendis al mi, por postuli miajn edzinojn kaj miajn filojn
    kaj mian ar&gcirc;enton kaj mian oron, kaj mi ne rifuzis al li.</l>
  <l n='8'>Kaj
    &ccirc;iuj pleja&gcirc;uloj kaj la tuta popolo diris al li: Ne obeu, kaj ne
    konsentu.</l>
  <l n='9'>Tiam li diris al la senditoj de Ben-Hadad: Diru al
    mia sinjoro la re&gcirc;o: &Ccirc;ion, pri kio vi sendis al via servanto la
    unuan fojon, mi plenumos; sed &ccirc;i tion mi ne povas fari. Kaj la
    senditoj iris kaj transdonis la vortojn.</l>
  <l n='10'>Tiam Ben-Hadad sendis
    al li, kaj dirigis: La dioj faru al mi tion kaj pli, se la polvo
    de Samario sufi&ccirc;os, ke &ccirc;iuj homoj, kiuj min sekvas, povu preni
    manplenon da &gcirc;i.</l>
  <l n='11'>Sed la re&gcirc;o de Izrael respondis kaj diris:
    Diru: Kiu surmetas la zonon, ne fanfaronu kiel tiu, kiu &gcirc;in
    demetas.</l>
  <l n='12'>Kiam Ben-Hadad a&ubreve;dis tiujn vortojn, dum li kaj la
    re&gcirc;oj estis drinkantaj en la tendoj, li diris al siaj servantoj:
    Aran&gcirc;u vin. Kaj ili aran&gcirc;is sin kontra&ubreve; la urbo.</l>
  <l n='13'>Kaj jen unu
    profeto aliris al A&hcirc;ab, re&gcirc;o de Izrael, kaj diris: Tiele diras la
    Eternulo: &Ccirc;u vi vidas tiun tutan grandan amason? jen Mi hodia&ubreve;
    transdonos &gcirc;in al vi, por ke vi sciu, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj A&hcirc;ab diris: Per kiu? Kaj tiu respondis: Tiele diras la
    Eternulo: Per la junuloj de la regionestroj. Kaj li diris: Kiu
    komencos la batalon? Kaj tiu respondis: Vi.</l>
  <l n='15'>Tiam li kalkulis
    la junulojn de la regionestroj, kaj montri&gcirc;is, ke ilia nombro
    estas ducent tridek du; post ili li kalkulis la tutan popolon,
    &ccirc;iujn Izraelidojn, sep mil.</l>
  <l n='16'>Ili eliris en tagmezo, kiam Ben-
    Hadad drinkis ebria en la tendoj, li kaj la re&gcirc;oj, la tridek du
    re&gcirc;oj, kiuj helpis lin.</l>
  <l n='17'>Anta&ubreve;e eliris la junuloj de la
    regionestroj. Ben-Hadad sendis, kaj oni raportis al li, dirante:
    Viroj eliris el Samario.</l>
  <l n='18'>Tiam li diris: Se por paco ili
    eliris, kaptu ilin vivajn; kaj se ili eliris por milito, anka&ubreve;
    kaptu ilin vivajn.</l>
  <l n='19'>Tiuj eliris el la urbo, la junuloj de la
    regionestroj, kaj la militistaro post ili.</l>
  <l n='20'>Kaj ili batis &ccirc;iu
    sian renkontiton; kaj la Sirianoj forkuris, kaj la Izraelidoj
    ilin postkuris. Kaj Ben-Hadad, re&gcirc;o de Sirio, savis sin sur
    &ccirc;evalo kun la rajdistoj.</l>
  <l n='21'>Tiam eliris la re&gcirc;o de Izrael kaj
    venkobatis la &ccirc;evalojn kaj la &ccirc;arojn, kaj li faris inter la
    Sirianoj grandan bu&ccirc;on.</l>
  <l n='22'>Kaj aliris la profeto al la re&gcirc;o de
    Izrael, kaj diris al li: Iru, fortigu vin, atendu kaj rigardu,
    kion vi devas fari; &ccirc;ar post paso de unu jaro la re&gcirc;o de Sirio
    iros kontra&ubreve; vin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj la servantoj de la re&gcirc;o de Sirio diris al li: Ilia Dio
    estas Dio de montoj, tial ili venkis nin; sed se ni batalos
    kontra&ubreve; ili sur ebena&jcirc;o, ni certe venkos ilin.</l>
  <l n='24'>Faru jenon:
    forigu la re&gcirc;ojn &ccirc;iun de lia loko, kaj starigu anstata&ubreve; ili
    regionestrojn;</l>
  <l n='25'>kaj kolektu al vi militistaron egalan al tiu,
    kiu falis &ccirc;e vi, kaj &ccirc;evalojn nombregale al tiuj &ccirc;evaloj kaj
    &ccirc;arojn nombregale al tiuj &ccirc;aroj; kaj ni batalos kontra&ubreve; ili sur
    ebena&jcirc;o, kaj tiam ni certe ilin venkos. Kaj li obeis ilian vo&ccirc;on
    kaj faris tiel.</l>
  <l n='26'>Post paso de la jaro Ben-Hadad revuis la
    Sirianojn, kaj iris en Afekon, por militi kontra&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  <l n='27'>Kaj la Izraelidoj anka&ubreve; pretigis sin kaj provizis sin per
    nutra&jcirc;oj kaj iris renkonte al ili. Kaj la Izraelidoj stari&gcirc;is
    tendare kontra&ubreve; ili, kiel du malgrandaj kapraroj; sed la Sirianoj
    plenigis la tutan landon.</l>
  <l n='28'>Tiam aliris homo de Dio, kaj diris
    al la re&gcirc;o de Izrael: Tiele diras la Eternulo: Pro tio, ke la
    Sirianoj diris, ke la Eternulo estas Dio de montoj kaj Li ne
    estas Dio de valoj, Mi transdonos tiun tutan grandan amason en
    vian manon, por ke vi sciu, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='29'>Kaj
    staris tendare unuj kontra&ubreve; la aliaj dum sep tagoj. En la sepa
    tago komenci&gcirc;is la batalo; kaj la Izraelidoj mortigis el la
    Sirianoj cent mil piedirantojn en unu tago.</l>
  <l n='30'>La ceteraj
    forkuris en la urbon Afek. Kaj la murego falis sur la restintajn
    dudek sep mil. Kaj Ben-Hadad kuris kaj venis en la urbon, en plej
    internan &ccirc;ambron de unu domo.</l>
  <l n='31'>Kaj liaj servantoj diris al li:
    Ni a&ubreve;dis, ke la re&gcirc;oj de la domo de Izrael estas re&gcirc;oj
    kompatemaj; ni metu do saka&jcirc;on sur niajn lumbojn kaj &scirc;nurojn sur
    niajn kapojn, kaj ni eliru al la re&gcirc;o de Izrael; eble li lasos la
    vivon al via animo.</l>
  <l n='32'>Kaj ili zonis per saka&jcirc;o siajn lumbojn kaj
    metis &scirc;nurojn sur siajn kapojn, kaj venis al la re&gcirc;o de Izrael,
    kaj diris: Via servanto Ben-Hadad diras: Mi petas lasi la vivon
    al mia animo. Kaj tiu diris: &Ccirc;u li vivas ankora&ubreve;? li estas mia
    frato.</l>
  <l n='33'>La homoj prenis tion kiel bonan signon, kaj rapidis
    certi&gcirc;i, &ccirc;u tio estas pri li, kaj ili diris: Via frato Ben-Hadad.
    Kaj li diris: Iru, venigu lin. Tiam eliris al li Ben-Hadad, kaj
    li sidigis lin sur la &ccirc;aro.</l>
  <l n='34'>Kaj tiu diris al li: La urbojn,
    kiujn mia patro prenis de via patro, mi redonos; kaj vi povas
    aran&gcirc;i al vi stratojn en Damasko, kiel mia patro aran&gcirc;is en
    Samario. (Kaj A&hcirc;ab diris:) Kaj mi forliberigos vin kun jena
    interligo. Kaj li faris kun li interligon kaj forliberigis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Tiam unu viro el la profetidoj diris al sia kamarado la&ubreve; la
    vorto de la Eternulo: Batu min. Sed tiu homo ne volis lin bati.</l>
  <l n='36'>Tiam li diris al tiu: Pro tio, ke vi ne obeis la vo&ccirc;on de la
    Eternulo, mortigos vin leono, kiam vi foriros de mi. Tiu foriris
    de li, kaj lin renkontis leono kaj mortigis lin.</l>
  <l n='37'>Li trovis
    alian homon, kaj diris: Batu min. Kaj la homo lin batis tiel, ke
    li vundis lin per la batado.</l>
  <l n='38'>Tiam la profeto iris kaj stari&gcirc;is
    anta&ubreve; la re&gcirc;o sur la vojo kaj kovris per kovrotuko siajn okulojn.</l>
  <l n='39'>Kiam la re&gcirc;o iris pretere, li ekkriis al la re&gcirc;o, kaj diris:
    Via servanto eliris en batalon, kaj jen unu homo sin deturnis kaj
    alkondukis al mi alian homon, kaj diris: Gardu &ccirc;i tiun homon; se
    li malaperos, tiam via animo anstata&ubreve;os lian animon, a&ubreve; vi devos
    pese pagi kikaron da ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='40'>Dum via servanto estis faranta
    tion kaj alion, tiu malaperis. Kaj la re&gcirc;o de Izrael diris al li:
    Tio estas via verdikto, vi mem decidis.</l>
  <l n='41'>Tiam li rapide
    forprenis la kovrotukon de siaj okuloj, kaj la re&gcirc;o rekonis lin,
    ke li estas el la profetoj.</l>
  <l n='42'>Kaj li diris al li: Tiele diras la
    Eternulo: Pro tio, ke vi forlasis el la mano la homon, kiun Mi
    kondamnis, via animo anstata&ubreve;os lian animon kaj via popolo lian
    popolon.</l>
  <l n='43'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael iris hejmen mal&gcirc;oja kaj
    afliktita, kaj venis Samarion.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tiu historio okazis jeno: Nabot, Jizreelano, havis
    vinber&gcirc;ardenon en Jizreel, apud la palaco de A&hcirc;ab, re&gcirc;o de
    Samario.</l>
  <l n='2'>Kaj A&hcirc;ab ekparolis al Nabot, dirante: Donu al mi vian
    vinber&gcirc;ardenon, por ke &gcirc;i fari&gcirc;u por mi legom&gcirc;ardeno, &ccirc;ar &gcirc;i
    estas proksime de mia domo; kaj mi donos al vi anstata&ubreve; &gcirc;i
    vinber&gcirc;ardenon pli bonan ol &gcirc;i; se vi volas, mi donos al vi per
    ar&gcirc;ento &gcirc;ian prezon.</l>
  <l n='3'>Sed Nabot diris al A&hcirc;ab: La Eternulo gardu
    min, ke mi ne fordonu al vi la hereda&jcirc;on de miaj patroj.</l>
  <l n='4'>Tiam
    A&hcirc;ab revenis hejmen mal&gcirc;oja kaj afliktita pro la vortoj, kiujn
    diris al li Nabot, la Jizreelano, dirante: Mi ne donos al vi la
    hereda&jcirc;on de miaj patroj. Kaj li ku&scirc;i&gcirc;is sur sia lito kaj
    forturnis sian viza&gcirc;on kaj ne man&gcirc;is panon.</l>
  <l n='5'>Kaj venis al li lia
    edzino Izebel, kaj diris al li: Kial via spirito estas tiel
    mal&gcirc;oja, ke vi ne man&gcirc;as panon?</l>
  <l n='6'>Li respondis al &scirc;i: Kiam mi
    parolis al Nabot, la Jizreelano, kaj diris al li: Donu al mi vian
    vinber&gcirc;ardenon pro mono, a&ubreve;, se vi volas, mi donos al vi alian
    vinber&gcirc;ardenon anstata&ubreve; &gcirc;i, li diris: Mi ne donos al vi mian
    vinber&gcirc;ardenon.</l>
  <l n='7'>Tiam diris al li lia edzino Izebel: Nun vi
    montru vian re&gcirc;econ super Izrael; levi&gcirc;u, man&gcirc;u panon, kaj estu
    bonhumora: mi donos al vi la vinber&gcirc;ardenon de Nabot, la
    Jizreelano.</l>
  <l n='8'>Kaj &scirc;i skribis leterojn en la nomo de A&hcirc;ab kaj
    sigelis per lia sigelilo, kaj &scirc;i sendis la leterojn al la
    pleja&gcirc;uloj kaj al la eminentuloj, kiuj lo&gcirc;is kun Nabot en lia
    urbo.</l>
  <l n='9'>Kaj &scirc;i skribis en la leteroj jenon: Proklamu faston kaj
    sidigu Naboton sur la &ccirc;efa loko inter la popolo;</l>
  <l n='10'>kaj sidigu
    apud li du homojn malvirtajn, kaj ili atestu kontra&ubreve; li kaj diru:
    Vi blasfemis kontra&ubreve; Dio kaj la re&gcirc;o; kaj oni elkonduku lin, kaj
    pri&jcirc;etu lin per &scirc;tonoj, ke li mortu.</l>
  <l n='11'>Kaj la viroj de lia urbo,
    la pleja&gcirc;uloj kaj la eminentuloj, kiuj lo&gcirc;is en lia urbo, faris
    kiel ordonis al ili Izebel, kiel estis skribite en la leteroj,
    kiujn &scirc;i sendis al ili.</l>
  <l n='12'>Ili proklamis faston kaj sidigis
    Naboton sur la &ccirc;efa loko inter la popolo.</l>
  <l n='13'>Kaj venis du homoj
    malvirtaj kaj sidi&gcirc;is apud li, kaj la malvirtaj homoj atestis
    kontra&ubreve; Nabot anta&ubreve; la popolo, dirante: Nabot blasfemis kontra&ubreve;
    Dio kaj la re&gcirc;o. Kaj oni elkondukis lin ekster la urbon kaj
    pri&jcirc;etis lin per &scirc;tonoj, kaj li mortis.</l>
  <l n='14'>Kaj oni sendis al
    Izebel, por diri: Nabot estas pri&jcirc;etita per &scirc;tonoj kaj mortis.</l>
  <l n='15'>Kiam Izebel a&ubreve;dis, ke Nabot estas pri&jcirc;etita per &scirc;tonoj kaj
    mortis, Izebel diris al A&hcirc;ab: Levi&gcirc;u, ekposedu la vinber&gcirc;ardenon
    de Nabot, la Jizreelano, kiun li ne volis doni al vi pro mono;
    &ccirc;ar Nabot jam ne vivas; li mortis.</l>
  <l n='16'>Kiam A&hcirc;ab a&ubreve;dis, ke Nabot
    mortis, A&hcirc;ab levi&gcirc;is, por iri en la vinber&gcirc;ardenon de Nabot, la
    Jizreelano, por ekposedi &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Tiam aperis la vorto de la Eternulo al Elija, la Te&scirc;ebano,
    dirante:</l>
  <l n='18'>Levi&gcirc;u, iru renkonte al A&hcirc;ab, re&gcirc;o de Izrael, kiu
    estas en Samario; jen li nun estas en la vinber&gcirc;ardeno de Nabot,
    kien li iris, por ekposedi &gcirc;in;</l>
  <l n='19'>kaj diru al li jene: Tiele
    diras la Eternulo: Vi mortigis, kaj vi ankora&ubreve; prenas en posedon!
    Kaj diru al li: Tiele diras la Eternulo: Sur la loko, kie la
    hundoj lekis la sangon de Nabot, la hundoj lekos anka&ubreve; vian
    sangon.</l>
  <l n='20'>Kaj A&hcirc;ab diris al Elija: Vi trovis min, ho mia
    malamiko! Kaj tiu diris: Mi trovis, &ccirc;ar vi vin vendis, por fari
    malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo.</l>
  <l n='21'>Jen Mi venigos sur
    vin malbonon, kaj forbalaos la postesignojn post vi, kaj Mi
    ekstermos &ccirc;e A&hcirc;ab &ccirc;iun virseksulon, malliberulon kaj liberulon en
    Izrael.</l>
  <l n='22'>Kaj Mi agos kun via domo, kiel kun la domo de
    Jerobeam, filo de Nebat, kaj kiel kun la domo de Baa&scirc;a, filo de
    A&hcirc;ija, pro la incito, per kiu vi Min incitis kaj pekigis
    Izraelon.</l>
  <l n='23'>Kaj anka&ubreve; pri Izebel parolis la Eternulo, dirante:
    La hundoj forman&gcirc;os Izebelon apud la murego de Jizreel.</l>
  <l n='24'>Kiu
    mortos &ccirc;e A&hcirc;ab en la urbo, tiun man&gcirc;os la hundoj; kaj kiu mortos
    sur la kampo, tiun man&gcirc;os la birdoj de la &ccirc;ielo. (</l>
  <l n='25'>Estis neniu
    tia, kiel A&hcirc;ab, kiu fordonis sin al farado de malbono anta&ubreve; la
    okuloj de la Eternulo, al kio instigadis lin lia edzino Izebel.</l>
  <l n='26'>Li fari&gcirc;is tre abomeninda, sekvante la idolojn, konforme al
    &ccirc;io, kion faradis la Amoridoj, kiujn la Eternulo forpelis de
    anta&ubreve; la Izraelidoj.)</l>
  <l n='27'>Kiam A&hcirc;ab a&ubreve;dis tiujn vortojn, li
    dis&scirc;iris siajn vestojn kaj metis saka&jcirc;on sur sian korpon kaj
    fastis kaj dormis en la saka&jcirc;o kaj iradis mal&gcirc;oje.</l>
  <l n='28'>Tiam aperis
    vorto de la Eternulo al Elija, la Te&scirc;ebano, dirante:</l>
  <l n='29'>&Ccirc;u vi
    vidas, kiel A&hcirc;ab humili&gcirc;is anta&ubreve; Mi? Pro tio, ke li humili&gcirc;is
    anta&ubreve; Mi, Mi ne venigos la malbonon dum lia vivo; dum la vivo de
    lia filo Mi venigos la malbonon sur lian domon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pasis tri jaroj, kaj estis nenia milito inter Sirio kaj Izrael.</l>
  <l n='2'>En la tria jaro Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, venis al la re&gcirc;o de
    Izrael.</l>
  <l n='3'>La re&gcirc;o de Izrael diris al siaj servantoj: &Ccirc;u vi scias,
    ke Ramot en Gilead apartenas al ni? kaj ni ne zorgas preni &gcirc;in el
    la manoj de la re&gcirc;o de Sirio!</l>
  <l n='4'>Kaj li diris al Jeho&scirc;afat: &Ccirc;u vi
    iros kun mi milite kontra&ubreve; Ramoton en Gilead? Kaj Jeho&scirc;afat diris
    al la re&gcirc;o de Izrael: Mi estas kiel vi, mia popolo kiel via
    popolo, miaj &ccirc;evaloj kiel viaj &ccirc;evaloj.</l>
  <l n='5'>Kaj Jeho&scirc;afat diris al
    la re&gcirc;o de Izrael: Demandu hodia&ubreve; la vorton de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Tiam la re&gcirc;o de Izrael kunvenigis la profetojn, &ccirc;irka&ubreve;e kvarcent
    homojn, kaj diris al ili: &Ccirc;u mi iru milite kontra&ubreve; Ramoton en
    Gilead, a&ubreve; mi tion ne faru? Kaj ili respondis: Iru, la Sinjoro
    &gcirc;in transdonos en la manon de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='7'>Sed Jeho&scirc;afat diris: &Ccirc;u
    ne trovi&gcirc;as &ccirc;i tie ankora&ubreve; iu profeto de la Eternulo, kiun ni
    povus demandi?</l>
  <l n='8'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael diris al Jeho&scirc;afat:
    Ekzistas ankora&ubreve; unu homo, per kiu ni povas demandi la Eternulon,
    sed mi lin malamas, &ccirc;ar li profetas pri mi ne bonon, sed nur
    malbonon; tio estas Mi&hcirc;aja, filo de Jimla. Sed Jeho&scirc;afat diris:
    La re&gcirc;o ne parolu tiel.</l>
  <l n='9'>Tiam la re&gcirc;o de Izrael alvokis unu
    korteganon, kaj diris: Venigu rapide Mi&hcirc;ajan, filon de Jimla.</l>
  <l n='10'>La re&gcirc;o de Izrael, kaj Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, sidis &ccirc;iu sur
    sia se&gcirc;o, vestitaj per siaj vestoj, sur placo anta&ubreve; la pordego de
    Samario, kaj &ccirc;iuj profetoj profetadis anta&ubreve; ili.</l>
  <l n='11'>Kaj Cidkija,
    filo de Kenaana, faris al si ferajn kornojn, kaj diris: Tiele
    diras la Eternulo: Per &ccirc;i tio vi kornobatos la Sirianojn, &gcirc;is vi
    ilin tute ekstermos.</l>
  <l n='12'>Kaj &ccirc;iuj profetoj profetis tiel same,
    dirante: Iru kontra&ubreve; Ramoton en Gilead kaj sukcesu, kaj la
    Eternulo &gcirc;in transdonos en la manon de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='13'>La sendito,
    kiu iris por voki Mi&hcirc;ajan, diris al li: Jen la vortoj de la
    profetoj unuanime anta&ubreve;diras bonon al la re&gcirc;o; estu do via vorto
    simila al la vorto de &ccirc;iu el ili, kaj anta&ubreve;diru bonon.</l>
  <l n='14'>Sed
    Mi&hcirc;aja diris: Kiel vivas la Eternulo: kion diros la Eternulo al
    mi, tion mi diros.</l>
  <l n='15'>Kaj kiam li venis al la re&gcirc;o, la re&gcirc;o diris
    al li: Mi&hcirc;aja! &ccirc;u ni iru milite kontra&ubreve; Ramoton en Gilead, a&ubreve; ni
    tion ne faru? Kaj tiu respondis al li: Iru kaj sukcesu, kaj la
    Eternulo &gcirc;in transdonos en la manon de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='16'>Kaj la re&gcirc;o
    diris al li: Multfoje mi vin &jcirc;urligas, ke vi parolu al mi nur la
    veron en la nomo de la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Kaj tiu diris: Mi vidis &ccirc;iujn
    Izraelidojn dis&jcirc;etitaj sur la montoj, kiel &scirc;afoj, kiuj ne havas
    pa&scirc;tanton; kaj la Eternulo diris: Ili ne havas estrojn, ili reiru
    pace &ccirc;iu al sia domo.</l>
  <l n='18'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael diris al
    Jeho&scirc;afat: &Ccirc;u mi ne diris al vi, ke li profetos pri mi ne bonon,
    sed nur malbonon?</l>
  <l n='19'>Sed Mi&hcirc;aja diris: Tial a&ubreve;skultu la vorton de
    la Eternulo: mi vidis la Eternulon, sidantan sur Sia trono, kaj
    la tuta armeo de la &ccirc;ielo staris anta&ubreve; Li dekstre kaj maldekstre
    de Li.</l>
  <l n='20'>Kaj la Eternulo diris: Kiu allogos A&hcirc;abon, ke li iru
    kaj falu en Ramot en Gilead? Kaj unu parolis tiel, alia parolis
    alie.</l>
  <l n='21'>Tiam eliris spirito kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo, kaj
    diris: Mi lin allogos. Kaj la Eternulo diris al li: Per kio?</l>
  <l n='22'>Kaj tiu diris: Mi eliros kaj faros min spirito mensoga en la bu&scirc;o
    de &ccirc;iuj liaj profetoj. Tiam Li diris: Vi allogos kaj havos
    sukceson; eliru kaj agu tiel.</l>
  <l n='23'>Kaj nun jen la Eternulo metis
    mensogan spiriton en la bu&scirc;on de &ccirc;iuj tiuj viaj profetoj, kaj la
    Eternulo decidis por vi malbonon.</l>
  <l n='24'>Tiam aliris Cidkija, filo de
    Kenaana, kaj frapis Mi&hcirc;ajan sur la vango, kaj diris: Per kiu vojo
    la spirito de la Eternulo transiris de mi, por paroli per vi?</l>
  <l n='25'>Kaj Mi&hcirc;aja respondis: Jen vi tion vidos en tiu tago, kiam vi
    eniros en internan &ccirc;ambron, por vin ka&scirc;i.</l>
  <l n='26'>Tiam la re&gcirc;o de
    Izrael diris: Prenu Mi&hcirc;ajan, kaj konduku lin al la urbestro Amon
    kaj al la re&gcirc;ido Joa&scirc;;</l>
  <l n='27'>kaj diru: Tiele diras la re&gcirc;o: Metu &ccirc;i
    tiun en malliberejon, kaj nutru lin per mizera pano kaj mizera
    akvo, &gcirc;is mi revenos en paco.</l>
  <l n='28'>Kaj Mi&hcirc;aja diris: Se vi revenos
    en paco, en tiu okazo ne parolis per mi la Eternulo. Kaj li
    diris: A&ubreve;skultu, &ccirc;iuj popoloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael, kaj Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, iris al
    Ramot en Gilead.</l>
  <l n='30'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael diris al Jeho&scirc;afat: Mi
    alivestos min kaj iros en la batalon; sed vi surmetu viajn
    vestojn. Kaj la re&gcirc;o de Izrael alivestis sin kaj iris en la
    batalon.</l>
  <l n='31'>La re&gcirc;o de Sirio ordonis al la tridek du &ccirc;arestroj,
    kiuj estis &ccirc;e li, dirante: Batalu ne kontra&ubreve; iu malgranda a&ubreve;
    granda, sed sole nur kontra&ubreve; la re&gcirc;o de Izrael.</l>
  <l n='32'>Kiam la
    &ccirc;arestroj ekvidis Jeho&scirc;afaton, ili pensis, ke tio certe estas la
    re&gcirc;o de Izrael, kaj ili turnis sin kontra&ubreve; lin, por batali; kaj
    Jeho&scirc;afat ekkriis.</l>
  <l n='33'>Kiam la &ccirc;arestroj vidis, ke tio ne estas la
    re&gcirc;o de Izrael, ili forturnis sin de li.</l>
  <l n='34'>Kaj unu viro sen ia
    celo stre&ccirc;is la pafarkon, kaj pafe trafis la re&gcirc;on de Izrael
    inter la artikoj de la kiraso. Tiam &ccirc;i tiu diris al sia
    veturiganto: Turnu vian manon, kaj elveturigu min el la
    militistaro, &ccirc;ar mi estas vundita.</l>
  <l n='35'>Sed la batalo pliforti&gcirc;is
    en tiu tago, kaj la re&gcirc;o staris sur la &ccirc;aro kontra&ubreve; la Sirianoj,
    kaj li mortis vespere. Kaj la sango el la vundo fluis en la mezon
    de la &ccirc;aro.</l>
  <l n='36'>Post la subiro de la suno tra la militistaro
    ekkuris voko: &Ccirc;iu en sian urbon, &ccirc;iu en sian landon.</l>
  <l n='37'>La re&gcirc;o
    mortis, kaj oni venigis lin en Samarion, kaj oni enterigis la
    re&gcirc;on en Samario.</l>
  <l n='38'>Kaj oni lavis la &ccirc;aron &ccirc;e la lageto de
    Samario, kaj la hundoj lekis lian sangon kaj mal&ccirc;astistinoj
    lavis, konforme al la vorto de la Eternulo, kiun Li diris.</l>
  <l n='39'>La
    cetera historio de A&hcirc;ab, kaj &ccirc;io, kion li faris, kaj la ebura
    domo, kiun li konstruis, kaj &ccirc;iuj urboj, kiujn li konstruis,
    estas priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='40'>Kiam A&hcirc;ab ekdormis kun siaj patroj, anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia
    filo A&hcirc;azja.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Jeho&scirc;afat, filo de Asa, ekre&gcirc;is super Judujo en la kvara jaro
    de A&hcirc;ab, re&gcirc;o de Izrael.</l>
  <l n='42'>Jeho&scirc;afat havis la a&gcirc;on de tridek
    kvin jaroj, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj dudek kvin jarojn li re&gcirc;is
    en Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Azuba, filino de
    &Scirc;il&hcirc;i.</l>
  <l n='43'>Li iradis tute la&ubreve; la vojo de sia patro Asa; li ne
    deturni&gcirc;is de &gcirc;i, agante tiel, kiel pla&ccirc;as al la Eternulo. Nur la
    alta&jcirc;oj ne estis forigitaj; la popolo ankora&ubreve; oferportadis kaj
    incensadis sur la alta&jcirc;oj.</l>
  <l n='44'>Kaj Jeho&scirc;afat havis pacon kun la
    re&gcirc;o de Izrael.</l>
  <l n='45'>La cetera historio de Jeho&scirc;afat, kaj liaj
    heroa&jcirc;oj, kiujn li faris, kaj kiel li militis, estas priskribitaj
    en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='46'>La lastan
    kvanton da mal&ccirc;astistoj, kiuj restis ankora&ubreve; dum la vivo de lia
    patro Asa, li ekstermis el la lando.</l>
  <l n='47'>Tiam ne estis re&gcirc;o en
    Edomujo; estis anstata&ubreve;anto de re&gcirc;o.</l>
  <l n='48'>Jeho&scirc;afat faris Tar&scirc;i&scirc;ajn
    &scirc;ipojn, kiuj devis iri Ofiron, por preni oron; sed ili ne iris,
    &ccirc;ar la &scirc;ipoj rompi&gcirc;is en Ecjon-Geber.</l>
  <l n='49'>Tiam A&hcirc;azja, filo de
    A&hcirc;ab, diris al Jeho&scirc;afat: Permesu, ke miaj servantoj iru kun viaj
    servantoj sur la &scirc;ipoj; sed Jeho&scirc;afat ne konsentis.</l>
  <l n='50'>Jeho&scirc;afat
    ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin kun liaj patroj
    en la urbo de lia patro David. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo
    Jehoram.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='51'>A&hcirc;azja, filo de A&hcirc;ab, fari&gcirc;is re&gcirc;o super Izrael en Samario en
    la dek-sepa jaro de Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, kaj li re&gcirc;is super
    Izrael du jarojn.</l>
  <l n='52'>Li faradis malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, kaj iradis la&ubreve; la vojo de sia patro kaj de sia patrino,
    kaj la&ubreve; la vojo de Jerobeam, filo de Nebat, kiu pekigis Izraelon.</l>
  <l n='53'>Kaj li servadis al Baal kaj adorklini&gcirc;adis al li, kaj
    incitadis la Eternulon, Dion de Izrael, tute tiel, kiel faradis
    lia patro.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: II. RE&Gcirc;OJ -->

        <div type='book' n='12' id='libro_2re' rend='doc'>

          <index index='content' level1='II. RE&Gcirc;OJ'/>
          <head>RE&Gcirc;OJ</head>
          <head>LIBRO DUA</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Moab defalis de Izrael post la morto de A&hcirc;ab.</l>
  <l n='2'>Kaj A&hcirc;azja
    elfalis tra la krado de sia supra &ccirc;ambro en Samario, kaj
    malsani&gcirc;is. Kaj li sendis senditojn, kaj diris al ili: Iru,
    demandu Baal-Zebubon, la dion de Ekron, &ccirc;u mi resani&gcirc;os de &ccirc;i tiu
    malsano.</l>
  <l n='3'>Sed an&gcirc;elo de la Eternulo diris al Elija, la Te&scirc;ebano:
    Levi&gcirc;u, iru renkonte al la senditoj de la re&gcirc;o de Samario, kaj
    diru al ili: &Ccirc;u ne ekzistas Dio en Izrael, ke vi iras demandi
    Baal-Zebubon, la dion de Ekron?</l>
  <l n='4'>Pro tio tiele diras la
    Eternulo: De la lito, sur kiu vi ku&scirc;i&gcirc;is, vi ne deiros, sed vi
    mortos. Kaj Elija foriris.</l>
  <l n='5'>Kiam la senditoj revenis al li, li
    diris al ili: Kial vi revenis?</l>
  <l n='6'>Kaj ili respondis al li: Viro
    venis renkonte al ni, kaj diris al ni: Iru, revenu al la re&gcirc;o,
    kiu sendis vin, kaj diru al li: Tiele diras la Eternulo: &Ccirc;u ne
    ekzistas Dio en Izrael, ke vi sendas demandi Baal-Zebubon, la
    dion de Ekron? pro tio, de la lito, sur kiu vi ku&scirc;i&gcirc;is, vi ne
    deiros, sed vi mortos.</l>
  <l n='7'>Kaj li diris al ili: Kia estas la
    aspekto de la viro, kiu venis renkonte al vi kaj diris al vi
    tiujn vortojn?</l>
  <l n='8'>Ili respondis al li: Li estas homo kovrita de
    haroj, kaj ledan zonon li havas &ccirc;irka&ubreve; siaj lumboj. Tiam li
    diris: Tio estas Elija, la Te&scirc;ebano.</l>
  <l n='9'>Kaj li sendis al li
    kvindekestron kun lia kvindeko. Kaj tiu iris al li kaj trovis lin
    sidanta sur la supro de monto, kaj diris al li: Ho homo de Dio!
    la re&gcirc;o diris, ke vi malsupreniru.</l>
  <l n='10'>Kaj Elija respondis kaj
    diris al la kvindekestro: Se mi estas homo de Dio, tiam venu
    fajro el la &ccirc;ielo kaj ekstermu vin kaj vian kvindekon. Kaj venis
    fajro el la &ccirc;ielo kaj ekstermis lin kaj lian kvindekon.</l>
  <l n='11'>Kaj li
    denove sendis al li alian kvindekestron kun lia kvindeko. Kaj tiu
    ekparolis kaj diris al li: Ho homo de Dio! tiele diras la re&gcirc;o:
    Malsupreniru rapide.</l>
  <l n='12'>Kaj Elija respondis kaj diris al ili: Se
    mi estas homo de Dio, tiam venu fajro el la &ccirc;ielo kaj ekstermu
    vin kaj vian kvindekon. Kaj venis fajro de Dio el la &ccirc;ielo kaj
    ekstermis lin kaj lian kvindekon.</l>
  <l n='13'>Kaj li denove sendis
    triafoje kvindekestron kun lia kvindeko. Kaj la tria kvindekestro
    iris, kaj venis kaj fleksis siajn genuojn anta&ubreve; Elija, kaj
    ekpetegis lin kaj diris al li: Ho homo de Dio! mia animo kaj la
    animo de &ccirc;i tiuj kvindek viaj servantoj havu do ian valoron anta&ubreve;
    viaj okuloj.</l>
  <l n='14'>Jen venis fajro el la &ccirc;ielo kaj ekstermis la du
    anta&ubreve;ajn kvindekestrojn kaj iliajn kvindekojn; nun mia animo havu
    ian valoron anta&ubreve; viaj okuloj.</l>
  <l n='15'>Tiam an&gcirc;elo de la Eternulo
    diris al Elija: Iru kun li, ne timu lin. Kaj li levi&gcirc;is, kaj iris
    kun li al la re&gcirc;o.</l>
  <l n='16'>Kaj li ekparolis al li: Tiele diras la
    Eternulo: Pro tio, ke vi sendis senditojn, por demandi Baal-
    Zebubon, la dion de Ekron, kvaza&ubreve; ne ekzistus Dio en Izrael, por
    demandi Lian vorton, tial de la lito, sur kiu vi ku&scirc;i&gcirc;is, vi ne
    deiros, sed vi mortos.</l>
  <l n='17'>Kaj li mortis, konforme al la vorto de
    la Eternulo, kiun eldiris Elija. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is Jehoram,
    en la dua jaro de Jehoram, filo de Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo; &ccirc;ar
    li ne havis filon.</l>
  <l n='18'>La cetera historio de A&hcirc;azja, kion li
    faris, estas priskribita en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de
    Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la Eternulo volis levi Elijan en ventego en la &ccirc;ielon,
    Elija estis iranta kun Eli&scirc;a el Gilgal.</l>
  <l n='2'>Kaj Elija diris al
    Eli&scirc;a: Restu do &ccirc;i tie, &ccirc;ar la Eternulo sendas min al Bet-El. Sed
    Eli&scirc;a diris: Mi &jcirc;uras per la Eternulo kaj per via animo, ke mi
    vin ne forlasos. Kaj ili ekiris al Bet-El.</l>
  <l n='3'>Kaj eliris la
    profetidoj, kiuj estis en Bet-El, al Eli&scirc;a, kaj diris al li: &Ccirc;u
    vi scias, ke hodia&ubreve; la Eternulo forprenos vian sinjoron de super
    via kapo? Li diris: Mi anka&ubreve; scias, silentu.</l>
  <l n='4'>Kaj Elija diris al
    li: Eli&scirc;a, restu do &ccirc;i tie, &ccirc;ar la Eternulo sendas min al Jeri&hcirc;o.
    Sed li diris: Mi &jcirc;uras per la Eternulo kaj per via animo, ke mi
    ne forlasos vin. Kaj ili venis en Jeri&hcirc;on.</l>
  <l n='5'>Kaj la profetidoj,
    kiuj estis en Jeri&hcirc;o, aliris al Eli&scirc;a, kaj diris al li: &Ccirc;u vi
    scias, ke hodia&ubreve; la Eternulo forprenos vian sinjoron de super via
    kapo? Li diris: Mi anka&ubreve; scias, silentu.</l>
  <l n='6'>Kaj Elija diris al li:
    Restu do &ccirc;i tie, &ccirc;ar la Eternulo sendas min al Jordan. Sed li
    diris: Mi &jcirc;uras per la Eternulo kaj per via animo, ke mi vin ne
    forlasos. Kaj ili amba&ubreve; iris.</l>
  <l n='7'>Kaj kvindek homoj el la
    profetidoj iris kaj stari&gcirc;is malproksime kontra&ubreve; ili; sed ili
    amba&ubreve; staris &ccirc;e Jordan.</l>
  <l n='8'>Tiam Elija prenis sian mantelon kaj
    kunvolvis &gcirc;in, kaj frapis la akvon, kaj &gcirc;i dividi&gcirc;is duflanken,
    kaj ili amba&ubreve; trapasis sur seka&jcirc;o.</l>
  <l n='9'>Kiam ili trapasis, Elija
    diris al Eli&scirc;a: Petu, kion mi faru al vi, anta&ubreve; ol mi estos
    prenita for de vi. Kaj Eli&scirc;a diris: Duobla parto de via spirito
    estu do sur mi.</l>
  <l n='10'>Kaj tiu diris: Vi petas ion malfacilan; se vi
    vidos min, kiam mi estos prenata for de vi, estos al vi tiel; kaj
    se ne, tiam ne estos.</l>
  <l n='11'>Dum ili estis irantaj kaj parolantaj,
    subite aperis fajra &ccirc;aro kaj fajraj &ccirc;evaloj kaj disigis ilin; kaj
    Elija en ventego suprenflugis en la &ccirc;ielon.</l>
  <l n='12'>Eli&scirc;a vidis, kaj
    ekkriis: Mia patro, mia patro, &ccirc;aro de Izrael kaj liaj rajdistoj!
    Kaj li ne plu lin vidis. Kaj li kaptis siajn vestojn kaj dis&scirc;iris
    ilin en du pecojn.</l>
  <l n='13'>Kaj li levis la mantelon de Elija, kiu
    defalis de li, kaj reiris kaj stari&gcirc;is sur la bordo de Jordan.</l>
  <l n='14'>Kaj li prenis la mantelon de Elija, kiu defalis de li, kaj frapis
    la akvon, kaj diris: Kie estas la Eternulo, Dio de Elija? Kaj li
    frapis la akvon, kaj &gcirc;i dividi&gcirc;is duflanken, kaj Eli&scirc;a trapasis.</l>
  <l n='15'>Kiam la profetidoj, kiuj estis kontra&ubreve;e en Jeri&hcirc;o, lin
    ekvidis, ili diris: La spirito de Elija transiris sur Eli&scirc;an. Kaj
    ili iris al li renkonte kaj adorklini&gcirc;is anta&ubreve; li &gcirc;is la tero.</l>
  <l n='16'>Kaj ili diris al li: Jen kun viaj servantoj trovi&gcirc;as kvindek
    homoj, viroj fortaj; ili iru kaj ser&ccirc;u vian sinjoron; eble la
    spirito de la Eternulo forportis lin kaj &jcirc;etis lin sur unu el la
    montoj a&ubreve; en unu el la valoj. Sed li diris: Ne sendu.</l>
  <l n='17'>Tamen
    ili insistis tiel longe, &gcirc;is li hontis, kaj li diris: Sendu. Kaj
    ili sendis kvindek homojn kaj ser&ccirc;is dum tri tagoj, sed ne trovis
    lin.</l>
  <l n='18'>Kaj ili revenis al li, dum li estis en Jeri&hcirc;o. Kaj li
    diris al ili: Mi diris ja al vi, ke vi ne iru.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj la lo&gcirc;antoj de tiu urbo diris al Eli&scirc;a: Jen do la lo&gcirc;ado
    en &ccirc;i tiu urbo estas bona, kiel nia sinjoro vidas; sed la akvo
    estas malbona, kaj la tero estas senfrukta.</l>
  <l n='20'>Tiam li diris:
    Alportu al mi novan pladon, kaj metu tien salon. Kaj oni alportis
    al li.</l>
  <l n='21'>Kaj li eliris al la fonto de la akvo kaj &jcirc;etis tien
    salon, kaj diris: Tiele diras la Eternulo: Mi resanigas &ccirc;i tiun
    akvon, &gcirc;i ne ka&ubreve;zos plu morton nek senfruktecon.</l>
  <l n='22'>Kaj la akvo
    fari&gcirc;is sana &gcirc;is la nuna tempo, konforme al la vorto de Eli&scirc;a,
    kiun li diris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj li foriris de tie en Bet-Elon. Dum li estis iranta sur la
    vojo, malgrandaj knaboj eliris el la urbo kaj mokis lin, kaj
    parolis al li: Iru, kalvulo, iru, kalvulo!</l>
  <l n='24'>Li returnis sin kaj
    ekvidis ilin, kaj malbenis ilin en la nomo de la Eternulo. Kaj
    eliris du ursinoj el la arbaro kaj dis&scirc;iris el ili kvardek du
    infanojn.</l>
  <l n='25'>Kaj li iris de tie al la monto Karmel, kaj de tie li
    revenis en Samarion.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jehoram, filo de A&hcirc;ab, fari&gcirc;is re&gcirc;o super Izrael en Samario en
    la dek-oka jaro de Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, kaj li re&gcirc;is dek du
    jarojn.</l>
  <l n='2'>Li faradis malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo,
    tamen ne tiel, kiel lia patro kaj lia patrino; li forigis la
    statuon de Baal, kiun faris lia patro.</l>
  <l n='3'>Tamen li restis ali&gcirc;inta
    al la pekoj de Jerobeam, filo de Nebat, per kiuj li pekigis
    Izraelon; li ne forlasis ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Me&scirc;a, re&gcirc;o de Moab, estis pa&scirc;tisto, kaj li sendadis al la re&gcirc;o
    de Izrael po cent mil &scirc;afidoj kaj cent mil vir&scirc;afoj kun ilia
    lano.</l>
  <l n='5'>Sed kiam A&hcirc;ab mortis, la re&gcirc;o de Moab defalis de la re&gcirc;o
    de Izrael.</l>
  <l n='6'>Tiam la re&gcirc;o Jehoram eliris el Samario kaj revuis la
    tutan Izraelon.</l>
  <l n='7'>Kaj li iris kaj sendis al Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de
    Judujo, por diri: La re&gcirc;o de Moab defalis de mi; &ccirc;u vi iros kun
    mi milite kontra&ubreve; Moabon? Tiu diris: Mi iros; mi estas kiel vi,
    mia popolo kiel via popolo, miaj &ccirc;evaloj kiel viaj &ccirc;evaloj.</l>
  <l n='8'>Kaj
    li diris: Kiun vojon ni iros? Kaj la alia diris: La vojon de la
    Edoma dezerto.</l>
  <l n='9'>Tiam ekiris la re&gcirc;o de Izrael kaj la re&gcirc;o de
    Judujo kaj la re&gcirc;o de Edom; sed kiam ili trairis vojon de sep
    tagoj, ne estis akvo por la militistaro, nek por la brutoj, kiuj
    sekvis ilin.</l>
  <l n='10'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael diris: Ho ve! la Eternulo
    vokis &ccirc;i tiujn tri re&gcirc;ojn, por transdoni ilin en la manojn de
    Moab.</l>
  <l n='11'>Sed Jeho&scirc;afat diris: &Ccirc;u ne trovi&gcirc;as &ccirc;i tie profeto de la
    Eternulo, por ke ni demandu per li la Eternulon? Tiam respondis
    unu el la servantoj de la re&gcirc;o de Izrael, kaj diris: Estas &ccirc;i tie
    Eli&scirc;a, filo de &Scirc;afat, kiu ver&scirc;adis akvon sur la manojn de Elija.</l>
  <l n='12'>Kaj Jeho&scirc;afat diris: Li posedas la vorton de la Eternulo. Kaj
    iris al li la re&gcirc;o de Izrael kaj Jeho&scirc;afat kaj la re&gcirc;o de Edom.</l>
  <l n='13'>Kaj Eli&scirc;a diris al la re&gcirc;o de Izrael: Kio komuna estas inter
    mi kaj vi? iru al la profetoj de via patro kaj al la profetoj de
    via patrino. Sed la re&gcirc;o de Izrael diris al li: Ne, &ccirc;ar la
    Eternulo vokis &ccirc;i tiujn tri re&gcirc;ojn, por transdoni ilin en la
    manojn de Moab.</l>
  <l n='14'>Tiam Eli&scirc;a diris: Mi &jcirc;uras per la Eternulo
    Cebaot, anta&ubreve; kiu mi staras, ke se mi ne estimus Jeho&scirc;afaton,
    re&gcirc;on de Judujo, mi ne ekrigardus vin kaj ne vidus vin.</l>
  <l n='15'>Nun
    alkonduku al mi muzikiston. Kaj kiam la muzikisto ludis, estis
    sur li la mano de la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Kaj li diris: Tiele diras la
    Eternulo: Faru en &ccirc;i tiu valo multajn fosojn.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar tiele diras
    la Eternulo: Vi ne vidos venton kaj vi ne vidos pluvon, kaj tamen
    &ccirc;i tiu valo pleni&gcirc;os de akvo, kaj vi trinkos, kaj anka&ubreve; viaj
    apartenantoj kaj viaj brutoj.</l>
  <l n='18'>Sed &ccirc;i tio ne sufi&ccirc;os al la
    Eternulo; Li transdonos anka&ubreve; Moabon en viajn manojn.</l>
  <l n='19'>Kaj vi
    venkobatos &ccirc;iujn urbojn fortikigitajn kaj &ccirc;iujn urbojn
    distingindajn, kaj &ccirc;iujn bonajn arbojn vi faligos, kaj &ccirc;iujn
    fontojn de akvo vi &scirc;topos, kaj &ccirc;iujn bonajn kampojn vi malbonigos
    per &scirc;tonoj.</l>
  <l n='20'>Kaj jen matene, kiam oni alportas farunoferojn,
    subite venis akvo per la vojo de Edom, kaj la tero pleni&gcirc;is de
    akvo.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;iuj Moabidoj a&ubreve;dis, ke la re&gcirc;oj venis, por militi
    kontra&ubreve; ili, kaj ili kunvokis &ccirc;iujn, kiuj povis komenci porti
    zonon, kaj pli a&gcirc;ajn, kaj stari&gcirc;is &ccirc;e la limo.</l>
  <l n='22'>Kiam ili
    levi&gcirc;is frue matene kaj la suno ekbrilis super la akvo, al la
    Moabidoj de malproksime &scirc;ajnis, ke la akvo estas ru&gcirc;a kiel sango.</l>
  <l n='23'>Kaj ili diris: Tio estas sango! la re&gcirc;oj batalis inter si kaj
    ekstermis unu alian; nun, Moab, iru preni rabakiron.</l>
  <l n='24'>Ili venis
    al la tendaro de Izrael. Tiam la Izraelidoj levi&gcirc;is kaj frapis la
    Moabidojn, kaj &ccirc;i tiuj forkuris de ili. Sed ili venis kaj batis
    la Moabidojn.</l>
  <l n='25'>Kaj la urbojn ili ruinigis, kaj sur &ccirc;iun bonan
    kampon &ccirc;iu &jcirc;etis &scirc;tonon tiel, ke ili plenigis ilin, kaj &ccirc;iujn
    fontojn de akvo ili &scirc;topis, kaj &ccirc;iun bonan arbon ili faligis, &gcirc;is
    restis nur &scirc;tonoj en Kir-&Hcirc;areset. Kaj &ccirc;irka&ubreve;is &gcirc;in la
    &scirc;ton&jcirc;etistoj kaj &gcirc;isfine frapis &gcirc;in.</l>
  <l n='26'>Kiam la re&gcirc;o de Moab
    vidis, ke la batalo lin venkas, li prenis kun si sepcent virojn
    kun eltiritaj glavoj, por trabati sin al la re&gcirc;o de Edom; sed ili
    ne povis.</l>
  <l n='27'>Tiam li prenis sian filon unuenaskitan, kiu estis
    re&gcirc;onta anstata&ubreve; li, kaj oferportis lin kiel bruloferon sur la
    murego. Tiam la Izraelidoj forte indignis, kaj ili foriris de li
    kaj reiris en sian landon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Unu virino el la edzinoj de la profetidoj plendis al Eli&scirc;a,
    dirante: Via servanto, mia edzo, mortis; kaj vi scias, ke via
    servanto estis timanta la Eternulon; nun la pruntedoninto venis,
    por preni miajn du infanojn kiel sklavojn por si.</l>
  <l n='2'>Kaj Eli&scirc;a
    diris al &scirc;i: Kion mi povas fari por vi? diru al mi, kion vi havas
    en la domo? &Scirc;i respondis: Via servantino havas en la domo nenion,
    krom kru&ccirc;eto kun oleo.</l>
  <l n='3'>Tiam li diris: Iru, petu al vi vazojn
    ekstere, de &ccirc;iuj viaj najbaroj, vazojn malplenajn, kolektu ne
    malmulte.</l>
  <l n='4'>Kaj venu kaj &scirc;losu la pordon post vi kaj post viaj
    filoj, kaj enver&scirc;u en &ccirc;iujn tiujn vazojn, kaj, pleniginte,
    forstarigu ilin.</l>
  <l n='5'>Kaj &scirc;i iris de li kaj &scirc;losis la pordon post si
    kaj post siaj filoj. Ili alportadis al &scirc;i, kaj &scirc;i ver&scirc;adis.</l>
  <l n='6'>Kiam la vazoj estis plenaj, &scirc;i diris al sia filo: Alportu al mi
    ankora&ubreve; vazon. Sed li diris al &scirc;i: Ne estas plu vazo. Tiam la
    oleo haltis.</l>
  <l n='7'>Kaj &scirc;i venis kaj rakontis al la homo de Dio. Kaj
    li diris al &scirc;i: Iru, vendu la oleon kaj pagu vian &scirc;uldon, kaj vi
    kun viaj filoj vivos per la resta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Unu tagon Eli&scirc;a venis &Scirc;unemon; tie estis unu ri&ccirc;a virino, kiu
    retenis lin, ke li man&gcirc;u &ccirc;e &scirc;i. Kaj &ccirc;iufoje, kiam li venis, li
    iradis tien, por man&gcirc;i.</l>
  <l n='9'>Kaj &scirc;i diris al sia edzo: Jen mi scias,
    ke li estas sankta homo de Dio, li, kiu &ccirc;iam preteriras anta&ubreve; ni;</l>
  <l n='10'>ni faru malgrandan supran &ccirc;ambreton, kaj ni metu tien por li
    liton kaj tablon kaj se&gcirc;on kaj lumingon, kaj &ccirc;iufoje, kiam li
    venos al ni, li tien iru.</l>
  <l n='11'>Unu tagon li venis tien, kaj li iris
    en la supran &ccirc;ambreton kaj ku&scirc;i&gcirc;is tie.</l>
  <l n='12'>Kaj li diris al sia
    junulo Ge&hcirc;azi: Alvoku tiun &Scirc;unemaninon. Kaj tiu vokis &scirc;in, kaj &scirc;i
    aperis anta&ubreve; li.</l>
  <l n='13'>Kaj li diris al li: Diru al &scirc;i: Jen vi
    prizorgis por ni &ccirc;ion &ccirc;i tion; kion mi povas fari por vi? &ccirc;u vi
    bezonas ion diri al la re&gcirc;o a&ubreve; al la militestro? Sed &scirc;i
    respondis: Mi lo&gcirc;as ja meze de mia popolo.</l>
  <l n='14'>Kaj li diris: Kion
    do ni povas fari por &scirc;i? Tiam Ge&hcirc;azi diris: Ho, &scirc;i ne havas
    filon, kaj &scirc;ia edzo estas maljuna.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris: Alvoku &scirc;in.
    Kaj li vokis &scirc;in, kaj &scirc;i stari&gcirc;is &ccirc;e la pordo.</l>
  <l n='16'>Kaj li diris:
    Post unu jaro en &ccirc;i tiu tempo vi enbrakigos filon. Kaj &scirc;i diris:
    Ne, mia sinjoro, homo de Dio, ne mensogu al via servantino.</l>
  <l n='17'>Sed la virino gravedi&gcirc;is, kaj naskis filon en la sekvanta jaro en
    la sama tempo, kiel diris al &scirc;i Eli&scirc;a.</l>
  <l n='18'>La infano fari&gcirc;is
    granda. Unu tagon li iris al sia patro, al la rikoltantoj.</l>
  <l n='19'>Kaj
    li diris al sia patro: Mia kapo, mia kapo! Kaj tiu diris al sia
    junulo: Portu lin al lia patrino.</l>
  <l n='20'>Kaj li prenis lin kaj
    alportis lin al lia patrino; li sidis sur &scirc;iaj genuoj &gcirc;is
    tagmezo, kaj mortis.</l>
  <l n='21'>Tiam &scirc;i iris kaj metis lin sur la liton
    de la homo de Dio kaj &scirc;losis post li kaj eliris.</l>
  <l n='22'>Kaj &scirc;i vokis
    sian edzon, kaj diris: Sendu al mi unu el la junuloj kaj unu el
    la azeninoj, mi kuros al la homo de Dio kaj revenos.</l>
  <l n='23'>Li diris:
    Por kio vi iras al li? hodia&ubreve; estas nek monatkomenco, nek sabato.
    Sed &scirc;i diris: Estu trankvila.</l>
  <l n='24'>Kaj &scirc;i selis la azeninon, kaj
    diris al sia junulo: Konduku kaj iru, ne retenu min en la
    rajdado, &gcirc;is mi diros al vi.</l>
  <l n='25'>Kaj &scirc;i iris kaj venis al la homo
    de Dio, sur la monton Karmel. Kiam la homo de Dio &scirc;in ekvidis de
    malproksime, li diris al sia junulo Ge&hcirc;azi: Jen estas tiu
    &Scirc;unemanino;</l>
  <l n='26'>kuru do al &scirc;i renkonte, kaj diru al &scirc;i: Kiel vi
    fartas? kiel fartas via edzo? kiel fartas la infano? &Scirc;i diris: Ni
    fartas bone.</l>
  <l n='27'>Kaj &scirc;i aliris al la homo de Dio sur la monton kaj
    ekkaptis liajn piedojn. Ge&hcirc;azi aliris, por forpu&scirc;i &scirc;in; sed la
    homo de Dio diris: Lasu &scirc;in, &ccirc;ar &scirc;ia animo estas afliktita; kaj
    la Eternulo ka&scirc;is anta&ubreve; mi kaj ne sciigis al mi.</l>
  <l n='28'>Kaj &scirc;i diris:
    &Ccirc;u mi petis filon de mia sinjoro? &ccirc;u mi ne diris: Ne trompu min?</l>
  <l n='29'>Kaj li diris al Ge&hcirc;azi: Zonu viajn lumbojn, kaj prenu en vian
    manon mian bastonon kaj iru. Se vi renkontos iun, ne salutu lin;
    kaj se iu vin salutos, ne respondu al li. Kaj metu mian bastonon
    sur la viza&gcirc;on de la knabo.</l>
  <l n='30'>Sed la patrino de la knabo diris:
    Mi &jcirc;uras per la Eternulo kaj per via animo, ke mi vin ne
    forlasos. Kaj li levi&gcirc;is, kaj iris post &scirc;i.</l>
  <l n='31'>Ge&hcirc;azi iris anta&ubreve;
    ili, kaj li metis la bastonon sur la viza&gcirc;on de la knabo; sed ne
    aperis vo&ccirc;o nek sento. Kaj li revenis renkonte al li, kaj sciigis
    al li, dirante: La knabo ne veki&gcirc;is.</l>
  <l n='32'>Tiam Eli&scirc;a eniris en la
    domon, kaj vidis, ke la mortinta infano estas ku&scirc;igita sur lia
    lito.</l>
  <l n='33'>Kaj li eniris kaj &scirc;losis la pordon post ili amba&ubreve;, kaj
    ekpre&gcirc;is al la Eternulo.</l>
  <l n='34'>Kaj li iris kaj ku&scirc;i&gcirc;is sur la
    infano, kaj almetis sian bu&scirc;on al lia bu&scirc;o kaj siajn okulojn al
    liaj okuloj kaj siajn manojn al liaj manoj, kaj etendis sin sur
    li. Kaj la korpo de la infano varmi&gcirc;is.</l>
  <l n='35'>Kaj li relevi&gcirc;is kaj
    iris en la domo tien kaj reen, kaj venis kaj etendis sin sur la
    infano. Kaj la knabo ternis sep fojojn, kaj la knabo malfermis
    siajn okulojn.</l>
  <l n='36'>Tiam li vokis Ge&hcirc;azin, kaj diris: Alvoku tiun
    &Scirc;unemaninon. Kaj li vokis &scirc;in, kaj &scirc;i venis al li, kaj li diris:
    Prenu vian filon.</l>
  <l n='37'>Kaj &scirc;i venis kaj &jcirc;etis sin al liaj piedoj
    kaj adorklini&gcirc;is &gcirc;is la tero; kaj &scirc;i prenis sian filon kaj
    eliris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Eli&scirc;a reiris Gilgalon. Estis malsato en la lando; kaj la
    profetidoj sidis anta&ubreve; li. Kaj li diris al sia junulo: Starigu la
    grandan kaldronon kaj kuiru supon por la profetidoj.</l>
  <l n='39'>Sed unu
    el ili eliris sur la kampon, por kolekti verda&jcirc;on; kaj li trovis
    sova&gcirc;an volvokreska&jcirc;on kaj kolektis de &gcirc;i kolocintojn, plenan
    sian veston. Kaj li venis kaj tran&ccirc;is ilin en la kaldronon kun la
    supo, &ccirc;ar ili ne sciis, kio tio estas.</l>
  <l n='40'>Kaj ili elver&scirc;is al la
    homoj, por man&gcirc;i. Sed kiam tiuj ekman&gcirc;is el la supo, ili ekkriis
    kaj diris: Morto estas en la kaldrono, ho homo de Dio! Kaj ili ne
    povis man&gcirc;i.</l>
  <l n='41'>Tiam li diris: Alportu farunon. Kaj li en&scirc;utis en
    la kaldronon, kaj diris: Ver&scirc;u al la homoj, ke ili man&gcirc;u. Kaj jam
    estis nenio malbona en la kaldrono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>Venis homo el Baal-&Scirc;ali&scirc;a, kaj alportis al la homo de Dio
    unuaa&jcirc;on de pano: dudek hordeajn panojn kaj fre&scirc;ajn grajnojn en
    sia saketo. Kaj &ccirc;i tiu diris: Donu al la homoj, ke ili man&gcirc;u.</l>
  <l n='43'>Lia servanto diris: Kiel mi povas tion doni al cent homoj? Sed li
    diris: Donu al la homoj, ke ili man&gcirc;u; &ccirc;ar tiele diras la
    Eternulo: Oni man&gcirc;os, kaj ankora&ubreve; iom restos.</l>
  <l n='44'>Kaj li donis al
    ili, kaj ili man&gcirc;is, kaj iom ankora&ubreve; restis, konforme al la vorto
    de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Naaman, la militestro de la re&gcirc;o de Sirio, estis granda homo
    anta&ubreve; sia sinjoro kaj tre estimata, &ccirc;ar per li la Eternulo donis
    venkon al Sirio. Tiu homo estis forta militisto, sed leprulo.</l>
  <l n='2'>La Sirianoj unu fojon eliris ta&ccirc;mente kaj kaptis el la Izraela
    lando malgrandan knabinon, kaj &scirc;i fari&gcirc;is servantino de la edzino
    de Naaman.</l>
  <l n='3'>Kaj &scirc;i diris al sia sinjorino: Ho, se mia sinjoro
    estus &ccirc;e la profeto, kiu lo&gcirc;as en Samario! tiu forigus de li la
    lepron.</l>
  <l n='4'>Kaj iu iris kaj rakontis al sia sinjoro, dirante: Tiel
    kaj tiel diris la knabino, kiu estas el la lando Izraela.</l>
  <l n='5'>Kaj
    la re&gcirc;o de Sirio diris: Iru, kaj mi sendos leteron al la re&gcirc;o de
    Izrael. Kaj li iris, kaj li prenis kun si dek kikarojn da ar&gcirc;ento
    kaj ses mil siklojn da oro kaj dek kompletojn da vestoj.</l>
  <l n='6'>Kaj li
    alportis al la re&gcirc;o de Izrael la leteron, en kiu estis skribite:
    Kune kun &ccirc;i tiu letero mi sendas al vi mian servanton Naaman, por
    ke vi liberigu lin de lia lepro.</l>
  <l n='7'>Kiam la re&gcirc;o de Izrael
    tralegis la leteron, li dis&scirc;iris siajn vestojn, kaj diris: &Ccirc;u mi
    estas Dio, por mortigi kaj vivigi, ke tiu sendas al mi, por ke mi
    liberigu homon de lia lepro? nun sciu kaj vidu, ke li ser&ccirc;as
    pretekston kontra&ubreve; mi.</l>
  <l n='8'>Kiam Eli&scirc;a, la homo de Dio, a&ubreve;dis, ke la
    re&gcirc;o de Izrael dis&scirc;iris siajn vestojn, li sendis al la re&gcirc;o, por
    diri: Kial vi dis&scirc;iris viajn vestojn? li venu al mi, kaj li
    ekscios, ke ekzistas profeto en Izrael.</l>
  <l n='9'>Kaj venis Naaman kun
    siaj &ccirc;evaloj kaj &ccirc;aroj, kaj haltis &ccirc;e la pordo de la domo de
    Eli&scirc;a.</l>
  <l n='10'>Kaj Eli&scirc;a sendis al li senditon, por diri: Iru kaj lavu
    vin sep fojojn en Jordan, kaj renovi&gcirc;os via korpo kaj vi fari&gcirc;os
    pura.</l>
  <l n='11'>Tiam Naaman ekkoleris kaj foriris, kaj diris: Jen mi
    pensis, ke li eliros kaj stari&gcirc;os, kaj alvokos la nomon de la
    Eternulo, sia Dio, kaj metos sian manon sur la lokon kaj forigos
    la lepron.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;u Amana kaj Parpar, la riveroj de Damasko, ne
    estas pli bonaj, ol &ccirc;iuj akvoj de Izrael? &ccirc;u mi ne povas lavi min
    en ili kaj fari&gcirc;i pura? Kaj li forturnis sin kaj foriris kun
    kolero.</l>
  <l n='13'>Sed liaj servantoj aliris, kaj ekparolis al li, kaj
    diris: Nia patro! se ion grandan la profeto ordonus al vi, &ccirc;u vi
    tion ne farus? des pli, se li diris al vi: Lavu vin, kaj vi estos
    pura!</l>
  <l n='14'>Kaj li iris kaj enakvigis sin en Jordan sep fojojn,
    konforme al la vorto de la homo de Dio; kaj lia korpo renovi&gcirc;is
    kiel la korpo de malgranda infano, kaj li fari&gcirc;is pura.</l>
  <l n='15'>Kaj li
    revenis al la homo de Dio, li kaj lia tuta akompanantaro, kaj li
    venis kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; li, kaj diris: Nun mi eksciis, ke sur la
    tuta tero ne ekzistas Dio krom &ccirc;e Izrael; prenu do nun donacon de
    via servanto.</l>
  <l n='16'>Sed tiu diris: Kiel vivas la Eternulo, anta&ubreve; kiu
    mi staras, mi ne prenos. Li insistis &ccirc;e li, ke li prenu, sed tiu
    ne volis.</l>
  <l n='17'>Tiam Naaman diris: Se ne, tiam mi petas, oni donu al
    via servanto tiom da tero, kiom povas porti paro da muloj; &ccirc;ar
    via servanto ne alportados plu bruloferojn nek bu&ccirc;oferojn al
    aliaj dioj krom la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Nur en jena afero la Eternulo
    pardonu vian servanton: kiam mia sinjoro iros en la templon de
    Rimon, por tie adorklini&gcirc;i, kaj li apogos sin sur mia brako kaj
    mi adorklini&gcirc;os en la templo de Rimon, tiam la Eternulo pardonu
    vian servanton pri tiu afero.</l>
  <l n='19'>Tiu diris al li: Iru en paco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='19'>Kaj kiam li foriris de li certan spacon da tero,</l>
  <l n='20'>Ge&hcirc;azi, la
    junulo de Eli&scirc;a, de la homo de Dio, diris al si: Jen mia sinjoro
    doma&gcirc;is la Sirianon Naaman, kaj ne prenis el lia mano tion, kion
    tiu alportis; kiel vivas la Eternulo, mi kuros post li kaj prenos
    ion de li.</l>
  <l n='21'>Kaj Ge&hcirc;azi postkuris Naamanon. Kiam Naaman vidis,
    ke li kuras post li, li desaltis de la &ccirc;aro renkonte al li, kaj
    diris: &Ccirc;u la farto estas bona?</l>
  <l n='22'>Tiu respondis: Bona; mia
    sinjoro sendis min, por diri: Jen nun venis al mi de la monto de
    Efraim du junuloj el la profetidoj; donu por ili, mi petas,
    kikaron da ar&gcirc;ento kaj du kompletojn da vestoj.</l>
  <l n='23'>Kaj Naaman
    diris: Pli bone prenu du kikarojn. Kaj li insistis &ccirc;e li, kaj
    ligis du kikarojn da ar&gcirc;ento en du paketoj kaj du kompletojn da
    vestoj kaj donis al siaj du junuloj, kaj ili portis anta&ubreve; li.</l>
  <l n='24'>Kiam li venis al la monteto, li prenis el iliaj manoj kaj ka&scirc;is
    en la domo. Kaj li forliberigis la homojn, kaj ili foriris.</l>
  <l n='25'>Kiam li venis kaj aperis anta&ubreve; sia sinjoro, Eli&scirc;a diris al li: De
    kie vi venas, Ge&hcirc;azi? &Ccirc;i tiu respondis: Via servanto nenien iris.</l>
  <l n='26'>Sed tiu diris al li: Mia koro ne forestis, kiam la homo
    returnis sin de sia &ccirc;aro renkonte al vi. &Ccirc;u nun estas la tempo,
    por preni ar&gcirc;enton a&ubreve; preni vestojn a&ubreve; olivarbojn,
    vinber&gcirc;ardenojn, &scirc;afojn, bovojn, sklavojn, a&ubreve; sklavinojn?</l>
  <l n='27'>La
    lepro de Naaman ali&gcirc;u do al vi kaj al via idaro por eterne. Kaj
    tiu foriris de li, leprokovrita kiel ne&gcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La profetidoj diris al Eli&scirc;a: Jen la loko, kie ni lo&gcirc;as &ccirc;e vi,
    estas tro malvasta por ni;</l>
  <l n='2'>ni iru do al Jordan, kaj ni prenu de
    tie &ccirc;iu po unu trabo, kaj ni aran&gcirc;u al ni tie lokon, por tie
    lo&gcirc;i. Li diris: Iru.</l>
  <l n='3'>Kaj unu el ili diris: Volu vi anka&ubreve; iri
    kun viaj servantoj. Kaj li diris: Mi iros.</l>
  <l n='4'>Kaj li iris kun ili.
    Kaj ili venis al Jordan kaj hakis arbojn.</l>
  <l n='5'>Kiam unu el ili
    faligis arbon, la hakilo falis en la akvon. Kaj li ekkriis kaj
    diris: Ho ve, mia sinjoro! &gcirc;i estas ja prunteprenita!</l>
  <l n='6'>Kaj la
    homo de Dio diris: Kien &gcirc;i falis? Tiu montris al li la lokon. Kaj
    li dehakis lignon kaj &jcirc;etis tien, kaj la hakilo suprenna&gcirc;is.</l>
  <l n='7'>Kaj li diris: Levu &gcirc;in. Tiu etendis sian manon kaj prenis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>La re&gcirc;o de Sirio komencis militon kontra&ubreve; Izrael, kaj
    konsili&gcirc;is kun siaj servantoj, dirante: Tie kaj tie mi stari&gcirc;os
    tendare.</l>
  <l n='9'>Tiam la homo de Dio sendis al la re&gcirc;o de Izrael, por
    diri: Gardu vin, ke vi ne trapasu tiun lokon, &ccirc;ar tie staras la
    Sirianoj.</l>
  <l n='10'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael sendis al la loko, pri kiu
    diris al li la homo de Dio kaj avertis lin, kaj li tie
    anta&ubreve;gardis sin ne unu kaj ne du fojojn.</l>
  <l n='11'>Maltrankvili&gcirc;is la
    koro de la re&gcirc;o de Sirio pro tiu afero; kaj li alvokis siajn
    servantojn, kaj diris al ili: &Ccirc;u vi ne diros al mi, kiu el ni
    estas en rilatoj kun la re&gcirc;o de Izrael?</l>
  <l n='12'>Tiam diris unu el liaj
    servantoj: Ne, mia sinjoro, ho re&gcirc;o! sed la profeto Eli&scirc;a, kiu
    estas en Izrael, raportas al la re&gcirc;o de Izrael e&ccirc; tiujn vortojn,
    kiujn vi parolas en via dormo&ccirc;ambro.</l>
  <l n='13'>Kaj li diris: Iru kaj
    rigardu, kie li estas, tiam mi sendos kaj prenos lin. Kaj oni
    sciigis al li, dirante: Jen li estas en Dotan.</l>
  <l n='14'>Tiam li sendis
    tien &ccirc;evalojn kaj &ccirc;arojn kaj grandan militistaron. Ili venis en
    nokto kaj &ccirc;irka&ubreve;is la urbon.</l>
  <l n='15'>Kiam la servanto de la homo de
    Dio frue matene levi&gcirc;is kaj eliris, jen militistaro &ccirc;irka&ubreve;as la
    urbon kun &ccirc;evaloj kaj &ccirc;aroj. Kaj lia servanto diris al li: Ho ve,
    mia sinjoro! kion ni faros?</l>
  <l n='16'>Sed li diris: Ne timu; &ccirc;ar pli
    multaj estas tiuj, kiuj estas kun ni, ol tiuj, kiuj estas kun
    ili.</l>
  <l n='17'>Kaj Eli&scirc;a ekpre&gcirc;is kaj diris: Ho Eternulo, malfermu liajn
    okulojn, por ke li vidu. Kaj la Eternulo malfermis la okulojn de
    la junulo, kaj li ekvidis, ke la tuta monto estas plena de fajraj
    &ccirc;evaloj kaj &ccirc;aroj &ccirc;irka&ubreve; Eli&scirc;a.</l>
  <l n='18'>La Sirianoj venis al li. Tiam
    Eli&scirc;a ekpre&gcirc;is al la Eternulo kaj diris: Frapu &ccirc;i tiun popolon
    per blindeco. Kaj Li frapis ilin per blindeco, konforme al la
    vorto de Eli&scirc;a.</l>
  <l n='19'>Kaj Eli&scirc;a diris al ili: &Gcirc;i estas ne tiu vojo
    kaj ne tiu urbo; sekvu min, kaj mi kondukos vin al tiu viro, kiun
    vi ser&ccirc;as. Kaj li kondukis ilin en Samarion.</l>
  <l n='20'>Kiam ili venis en
    Samarion, Eli&scirc;a diris: Ho Eternulo, malfermu iliajn okulojn, por
    ke ili vidu. Kaj la Eternulo malfermis iliajn okulojn, kaj ili
    ekvidis, ke ili estas meze de Samario.</l>
  <l n='21'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael
    diris al Eli&scirc;a, kiam li ekvidis ilin: &Ccirc;u mi ne mortigu ilin? &ccirc;u
    mi ne mortigu ilin, mia patro?</l>
  <l n='22'>Sed li diris: Ne mortigu; &ccirc;u vi
    mortigas tiujn, kiujn vi kaptis per via glavo kaj per via
    pafarko? metu anta&ubreve; ilin panon kaj akvon; ili man&gcirc;u kaj trinku,
    kaj ili iru al sia sinjoro.</l>
  <l n='23'>Kaj li faris por ili grandan
    tagman&gcirc;on, kaj ili man&gcirc;is kaj trinkis, kaj poste li ilin
    forliberigis, kaj ili iris al sia sinjoro. Ne venis plu ta&ccirc;mentoj
    de Sirianoj en la landon de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Post tio Ben-Hadad, re&gcirc;o de Sirio, kolektis sian tutan
    militistaron, kaj iris kaj eksie&gcirc;is Samarion.</l>
  <l n='25'>Estis granda
    malsato en Samario. Kaj ili sie&gcirc;is &gcirc;in tiel longe, &gcirc;is kapo de
    azeno ricevis la prezon de okdek sikloj, kaj kvarono de kab'o da
    sterko de kolomboj la prezon de kvin sikloj.</l>
  <l n='26'>Unu fojon la re&gcirc;o
    de Izrael iris sur la murego, kaj iu virino ekkriis al li,
    dirante: Helpu, mia sinjoro, ho re&gcirc;o!</l>
  <l n='27'>Li respondis: Se la
    Eternulo vin ne helpas, el kio do mi vin helpos? &ccirc;u el la dra&scirc;ejo
    a&ubreve; &ccirc;u el la vinpremejo?</l>
  <l n='28'>Kaj la re&gcirc;o diris al &scirc;i: Kio estas al
    vi? &Scirc;i respondis: &Ccirc;i tiu virino diris al mi: Donu vian filon, por
    ke ni man&gcirc;u lin hodia&ubreve;, kaj mian filon ni man&gcirc;os morga&ubreve;.</l>
  <l n='29'>Kaj
    ni kuiris mian filon kaj forman&gcirc;is lin; sed kiam mi diris al &scirc;i
    la sekvantan tagon: Donu vian filon, por ke ni lin man&gcirc;u, &scirc;i
    ka&scirc;is sian filon.</l>
  <l n='30'>Kiam la re&gcirc;o a&ubreve;dis la vortojn de la virino,
    li dis&scirc;iris siajn vestojn, irante sur la muro; kaj la popolo
    vidis, ke subveste sur lia korpo estas saka&jcirc;o.</l>
  <l n='31'>Kaj li diris:
    Tion kaj pli faru al mi la Eternulo, se la kapo de Eli&scirc;a, filo de
    &Scirc;afat, restos sur li hodia&ubreve;.</l>
  <l n='32'>Dume Eli&scirc;a sidis en sia domo, kaj
    la pleja&gcirc;uloj estis &ccirc;e li. La re&gcirc;o sendis de si homon. Anta&ubreve; ol
    la sendito venis al li, li diris al la pleja&gcirc;uloj: &Ccirc;u vi vidas,
    ke tiu filo de mortigisto sendis, por depreni mian kapon?
    rigardu, kiam venos la sendito, fermu la pordon kaj forpu&scirc;u lin
    per la pordo; la sono de la piedoj de lia sinjoro a&ubreve;di&gcirc;as post
    li.</l>
  <l n='33'>Dum li estis ankora&ubreve; parolanta kun ili, jen la sendito
    venis al li; kaj li diris: Jen tia malbono venas de la Eternulo!
    kion mi ankora&ubreve; povas atendi de la Eternulo?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam diris Eli&scirc;a: A&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo: tiele
    diras la Eternulo: Morga&ubreve; en &ccirc;i tiu tempo mezuro da delikata
    faruno havos la prezon de unu siklo, kaj du mezuroj da hordeo la
    prezon de unu siklo, &ccirc;e la pordego de Samario.</l>
  <l n='2'>Kaj respondis la
    altrangulo, sur kies brako la re&gcirc;o sin apogadis, al la homo de
    Dio, kaj diris: E&ccirc; se la Eternulo faros fenestrojn en la &ccirc;ielo,
    &ccirc;u tio povas fari&gcirc;i? Kaj tiu diris: Vi vidos tion per viaj
    okuloj, sed vi ne man&gcirc;os de tio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kvar homoj lepruloj estis &ccirc;e la enirejo de la pordego. Kaj ili
    diris unu al la alia: Kial ni sidas &ccirc;i tie, &gcirc;is ni mortos?</l>
  <l n='4'>Se
    ni decidos eniri en la urbon, en la urbo estas ja malsato, kaj ni
    tie mortos; se ni sidos &ccirc;i tie, ni anka&ubreve; mortos; ni iru do kaj
    &jcirc;etu nin en la tendaron de la Sirianoj. Se ili lasos nin
    vivantaj, ni vivos; kaj se ili mortigos nin, ni mortos.</l>
  <l n='5'>Kaj ili
    levi&gcirc;is en krepusko, por iri en la tendaron de la Sirianoj. Ili
    venis al la rando de la tendaro de la Sirianoj, kaj jen neniu tie
    estas.</l>
  <l n='6'>La Sinjoro a&ubreve;digis al la tendaro de la Sirianoj la sonon
    de &ccirc;aroj kaj la sonon de &ccirc;evaloj, la sonon de granda militistaro.
    Kaj ili diris unu al la alia: Certe la re&gcirc;o de Izrael dungis
    kontra&ubreve; ni la re&gcirc;ojn de la &Hcirc;etidoj kaj la re&gcirc;ojn de la Egiptoj,
    ke ili iru kontra&ubreve; nin.</l>
  <l n='7'>Kaj ili levi&gcirc;is kaj forkuris en la
    krepusko, kaj restigis siajn tendojn kaj siajn &ccirc;evalojn kaj siajn
    azenojn, la tutan tendaron, kia &gcirc;i estis, kaj ili forkuris, por
    savi sian vivon.</l>
  <l n='8'>Kaj tiuj lepruloj venis al la rando de la
    tendaro, kaj ili eniris en unu tendon kaj man&gcirc;is kaj trinkis, kaj
    prenis de tie ar&gcirc;enton kaj oron kaj vestojn, kaj iris kaj ka&scirc;is;
    kaj ili venis denove, kaj eniris en alian tendon kaj prenis de
    tie, kaj iris kaj ka&scirc;is.</l>
  <l n='9'>Kaj ili diris unu al la alia: Ne &gcirc;uste
    ni agas; la hodia&ubreve;a tago estas tago de bona sciigo; se ni
    silentos kaj atendos &gcirc;is la lumo de la mateno, ni montri&gcirc;os
    kulpaj. Ni iru do, por ke ni venu kaj sciigu al la domo de la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='10'>Kaj ili venis, kaj vokis al la pordegistoj de la urbo,
    kaj raportis al ili, dirante: Ni venis en la tendaron de la
    Sirianoj, kaj ni konvinki&gcirc;is, ke tie estas neniu homo nek vo&ccirc;o de
    homo, sed nur &ccirc;evaloj alligitaj kaj azenoj alligitaj kaj tendoj
    en sia ordinara stato.</l>
  <l n='11'>Kaj la pordegistoj vokis kaj raportis
    internen, en la domon de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Tiam la re&gcirc;o levi&gcirc;is en la
    nokto, kaj diris al siaj servantoj: Mi diros al vi, kion faris al
    ni la Sirianoj. Ili scias, ke ni suferas malsaton, kaj ili eliris
    el la tendaro, por ka&scirc;i sin sur la kampo, pensante: Kiam ili
    eliros el la urbo, ni kaptos ilin vivantajn, kaj ni eniros en la
    urbon.</l>
  <l n='13'>Sed unu el liaj servantoj respondis kaj diris: Oni
    prenu do kvin el la restintaj &ccirc;evaloj, kiuj restis en la urbo
    (estos al ili kiel al la tuta multo da Izraelidoj, kiuj restis en
    la urbo, a&ubreve; kiel al la tuta multo da Izraelidoj, kiuj pereis);
    kaj ni sendu kaj vidu.</l>
  <l n='14'>Kaj oni prenis du &ccirc;arojn kun &ccirc;evaloj;
    kaj la re&gcirc;o sendis post la militistaro de la Sirianoj, dirante:
    Iru kaj rigardu.</l>
  <l n='15'>Kaj ili iris post ili &gcirc;is Jordan, kaj vidis,
    ke la tuta vojo estas plena de vestoj kaj uzata&jcirc;oj, kiujn la
    Sirianoj &jcirc;etis &ccirc;e sia rapidado. Kaj la senditoj revenis kaj
    raportis al la re&gcirc;o.</l>
  <l n='16'>Tiam la popolo eliris, kaj disrabis la
    tendaron de la Sirianoj. Kaj la prezo de mezuro da delikata
    faruno fari&gcirc;is unu siklo, kaj de du mezuroj da hordeo unu siklo,
    konforme al la vorto de la Eternulo.</l>
  <l n='17'>La re&gcirc;o donis al la
    altrangulo, sur kies brako li sin apogadis, postenon &ccirc;e la
    pordego; kaj la popolo dispremis lin per la piedoj &ccirc;e la pordego,
    kaj li mortis, kiel diris la homo de Dio, kion li parolis, kiam
    la re&gcirc;o venis al li.</l>
  <l n='18'>Kiam la homo de Dio parolis al la re&gcirc;o,
    dirante: Du mezuroj da hordeo havos la prezon de unu siklo, kaj
    unu mezuro da delikata faruno la prezon de unu siklo, morga&ubreve; en
    &ccirc;i tiu tempo &ccirc;e la pordego de Samario:</l>
  <l n='19'>tiam la altrangulo
    respondis al la homo de Dio kaj diris: E&ccirc; se la Eternulo faros
    fenestrojn en la &ccirc;ielo, &ccirc;u tio povas fari&gcirc;i? Kaj li diris: Vi
    vidos per viaj okuloj, sed vi ne man&gcirc;os de tio.</l>
  <l n='20'>Kaj tiel
    fari&gcirc;is al li; la popolo dispremis lin per la piedoj &ccirc;e la
    pordego, kaj li mortis.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Eli&scirc;a diris al la virino, kies filon li revivigis, jene: Levi&gcirc;u
    kaj iru, vi kaj via domo, kaj lo&gcirc;u kelkan tempon tie, kie vi
    povos lo&gcirc;i; &ccirc;ar la Eternulo alvokos malsaton, kaj &gcirc;i venos en la
    landon por sep jaroj.</l>
  <l n='2'>Kaj la virino levi&gcirc;is kaj faris la&ubreve; la
    vorto de la homo de Dio, kaj &scirc;i iris, &scirc;i kaj &scirc;ia domo, kaj lo&gcirc;is
    en la lando de la Fili&scirc;toj sep jarojn.</l>
  <l n='3'>Post la paso de la sep
    jaroj la virino revenis el la lando de la Fili&scirc;toj, kaj &scirc;i iris,
    por klopodi &ccirc;e la re&gcirc;o pri sia domo kaj pri sia kampo.</l>
  <l n='4'>La re&gcirc;o
    tiam parolis kun Ge&hcirc;azi, la junulo de la homo de Dio, dirante:
    Rakontu al mi &ccirc;iujn grandajn farojn, kiujn faris Eli&scirc;a.</l>
  <l n='5'>Dum li
    estis rakontanta al la re&gcirc;o, ke tiu revivigis mortinton, jen la
    virino, kies filon li revivigis, ekpetis la re&gcirc;on pri sia domo
    kaj pri sia kampo. Kaj Ge&hcirc;azi diris: Mia sinjoro, ho re&gcirc;o, jen
    estas tiu virino, kaj jen estas &scirc;ia filo, kiun Eli&scirc;a revivigis.</l>
  <l n='6'>Kaj la re&gcirc;o demandis la virinon, kaj &scirc;i rakontis al li. Kaj la
    re&gcirc;o donis al &scirc;i unu korteganon, dirante: Redonu al &scirc;i &ccirc;ion, kio
    apartenas al &scirc;i, kaj &ccirc;iujn enspezojn de la kampo de post la tago,
    kiam &scirc;i forlasis la landon, &gcirc;is nun.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Eli&scirc;a venis en Damaskon. Ben-Hadad, re&gcirc;o de Sirio, tiam estis
    malsana. Kaj oni raportis al li, dirante: La homo de Dio venis &ccirc;i
    tien.</l>
  <l n='8'>Tiam la re&gcirc;o diris al &Hcirc;azael: Prenu en vian manon
    donacon, kaj iru renkonte al la homo de Dio, kaj demandu per li
    la Eternulon, &ccirc;u mi resani&gcirc;os de &ccirc;i tiu malsano.</l>
  <l n='9'>Kaj &Hcirc;azael
    iris renkonte al li, kaj prenis donacon en sian manon kaj da &ccirc;io
    plej bona en Damasko tiom, kiom povas porti kvardek kameloj, kaj
    li venis kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; li, kaj diris: Via filo Ben-Hadad,
    re&gcirc;o de Sirio, sendis min al vi, por demandi: &Ccirc;u mi resani&gcirc;os de
    &ccirc;i tiu malsano?</l>
  <l n='10'>Kaj Eli&scirc;a diris al li: Iru, diru al li: Vi
    resani&gcirc;os. Sed la Eternulo montris al mi, ke li mortos.</l>
  <l n='11'>Kaj li
    fikse rigardis lin, &gcirc;is li honti&gcirc;is, kaj la homo de Dio ploris.</l>
  <l n='12'>&Hcirc;azael diris: Kial mia sinjoro ploras? Tiu respondis: &Ccirc;ar mi
    scias, kian malbonon vi faros al la Izraelidoj: iliajn
    fortika&jcirc;ojn vi forbruligos, iliajn junulojn vi mortigos per
    glavo, iliajn su&ccirc;infanojn vi frakasos, kaj iliajn gravedulinojn
    vi disfendos.</l>
  <l n='13'>&Hcirc;azael diris: Kio estas via servanto, la hundo,
    ke li faru tiun grandan faron? Kaj Eli&scirc;a diris: La Eternulo
    montris al mi, ke vi estos re&gcirc;o de Sirio.</l>
  <l n='14'>Li foriris de Eli&scirc;a
    kaj venis al sia sinjoro. &Ccirc;i tiu diris al li: Kion diris al vi
    Eli&scirc;a? Kaj li respondis: Li diris al mi, ke vi resani&gcirc;os.</l>
  <l n='15'>Sed
    la sekvantan tagon li prenis la litkovrilon, kaj trempis &gcirc;in en
    akvo kaj etendis &gcirc;in sur lia viza&gcirc;o, kaj li mortis. Kaj anstata&ubreve;
    li ekre&gcirc;is &Hcirc;azael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>En la kvina jaro de Joram, filo de A&hcirc;ab, re&gcirc;o de Izrael, post
    Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, ekre&gcirc;is Jehoram, filo de Jeho&scirc;afat,
    re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='17'>Li havis la a&gcirc;on de tridek du jaroj, kiam li
    fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj ok jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='18'>Li iradis
    la&ubreve; la vojo de la re&gcirc;oj de Izrael, kiel faris la domo de A&hcirc;ab,
    &ccirc;ar filino de A&hcirc;ab estis lia edzino, kaj li faradis malbonon
    anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='19'>Tamen la Eternulo ne volis pereigi Judujon,
    pro Sia servanto David, &ccirc;ar Li promesis al li doni lumilon al li
    kaj al liaj filoj por &ccirc;iam.</l>
  <l n='20'>En lia tempo la Edomidoj defalis
    de Judujo kaj starigis super si re&gcirc;on.</l>
  <l n='21'>Joram iris Cairon kune
    kun &ccirc;iuj siaj &ccirc;aroj; kaj li levi&gcirc;is nokte, kaj venkobatis la
    Edomidojn, kiuj estis &ccirc;irka&ubreve; li, kaj la &ccirc;arestrojn; kaj la popolo
    forkuris al siaj tendoj.</l>
  <l n='22'>Tamen la Edomidoj restis defalintaj
    de Judujo &gcirc;is la nuna tago. Tiam defalis anka&ubreve; Libna en la sama
    tempo.</l>
  <l n='23'>La cetera historio de Joram, kaj &ccirc;io, kion li faris,
    estas priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='24'>Kaj Joram ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin kun
    liaj patroj en la urbo de David. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo
    A&hcirc;azja.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>En la dek-dua jaro de Joram, filo de A&hcirc;ab, re&gcirc;o de Izrael,
    ekre&gcirc;is A&hcirc;azja, filo de Jehoram, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='26'>La a&gcirc;on de
    dudek du jaroj havis A&hcirc;azja, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj unu jaron
    li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Atalja,
    filino de Omri, re&gcirc;o de Izrael.</l>
  <l n='27'>Kaj li iradis la&ubreve; la vojo de
    la domo de A&hcirc;ab, kaj faradis malbonon anta&ubreve; la Eternulo, kiel la
    domo de A&hcirc;ab, &ccirc;ar li estis boparenco de la domo de A&hcirc;ab.</l>
  <l n='28'>Li
    iris kun Joram, filo de A&hcirc;ab, milite kontra&ubreve; &Hcirc;azaelon, re&gcirc;on de
    Sirio, al Ramot en Gilead; kaj la Sirianoj vundis Joramon.</l>
  <l n='29'>Kaj
    la re&gcirc;o Joram revenis, por kuraci sin en Jizreel de la vundoj,
    kiujn faris al li la Sirianoj en Ramot, kiam li batalis kontra&ubreve;
    &Hcirc;azael, re&gcirc;o de Sirio. Kaj A&hcirc;azja, filo de Jehoram, re&gcirc;o de
    Judujo, iris, por viziti Joramon, filon de A&hcirc;ab, en Jizreel, &ccirc;ar
    &ccirc;i tiu estis malsana.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La profeto Eli&scirc;a alvokis unu el la profetidoj, kaj diris al li:
    Zonu viajn lumbojn, kaj prenu en vian manon &ccirc;i tiun vazon kun
    oleo, kaj iru en Ramoton en Gilead.</l>
  <l n='2'>Kiam vi venos tien, elser&ccirc;u
    tie Jehun, filon de Jeho&scirc;afat, filo de Nim&scirc;i, kaj aliru kaj
    starigu lin el meze de liaj fratoj kaj enkonduku lin en la plej
    internan &ccirc;ambron.</l>
  <l n='3'>Kaj prenu la vazon kun la oleo kaj ver&scirc;u sur
    lian kapon, kaj diru: Tiele diras la Eternulo: Mi sanktoleis vin
    re&gcirc;o super Izrael. Poste malfermu la pordon kaj forkuru, ne
    prokrastu.</l>
  <l n='4'>Kaj iris la junulo, la junulo la profeto, al Ramot
    en Gilead.</l>
  <l n='5'>Kiam li venis, li vidis, ke sidas la militestroj.
    Kaj li diris: Mi havas ion por diri al vi, ho estro. Kaj Jehu
    diris: Al kiu el ni &ccirc;iuj? Li respondis: Al vi, ho estro.</l>
  <l n='6'>Tiu
    levi&gcirc;is kaj iris en la domon. Li ver&scirc;is la oleon sur lian kapon,
    kaj diris: Tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael: Mi sanktoleis
    vin re&gcirc;o super la popolo de la Eternulo, super Izrael.</l>
  <l n='7'>Kaj vi
    ekstermos la domon de via sinjoro A&hcirc;ab, por ke Mi ven&gcirc;u la sangon
    de Miaj servantoj, la profetoj, kaj la sangon de &ccirc;iuj servantoj
    de la Eternulo, ver&scirc;itajn de la mano de Izebel.</l>
  <l n='8'>Kaj pereos la
    tuta domo de A&hcirc;ab; kaj Mi ekstermos &ccirc;e A&hcirc;ab &ccirc;iun virseksulon,
    malliberulon kaj liberulon en Izrael.</l>
  <l n='9'>Kaj mi faros al la domo
    de A&hcirc;ab kiel al la domo de Jerobeam, filo de Nebat, kaj kiel al
    la domo de Baa&scirc;a, filo de A&hcirc;ija.</l>
  <l n='10'>Kaj Izebelon man&gcirc;os la hundoj
    sur la kampo de Jizreel, kaj neniu enterigos &scirc;in. Kaj li
    malfermis la pordon kaj forkuris.</l>
  <l n='11'>Kiam Jehu eliris al la
    servantoj de sia sinjoro, ili diris al li: &Ccirc;u &ccirc;io estas en ordo?
    por kio venis al vi tiu frenezulo? Li respondis al ili: Vi konas
    ja tiun homon kaj lian parolon.</l>
  <l n='12'>Ili diris: Ne vero, tamen diru
    al ni. Kaj li diris: Tiel kaj tiel li parolis al mi, dirante:
    Tiele diras la Eternulo: Mi sanktoleis vin re&gcirc;o super Izrael.</l>
  <l n='13'>Kaj rapide ili prenis &ccirc;iu sian veston kaj sternis sub li sur la
    altaj &scirc;tupoj, kaj ekblovis per trumpeto, kaj diris: Jehu fari&gcirc;is
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='14'>Tiam Jehu, filo de Jeho&scirc;afat, filo de Nim&scirc;i, faris
    konspiron kontra&ubreve; Joram. (Dume Joram staris garde en Ramot en
    Gilead, li kaj la tuta Izrael, kontra&ubreve; &Hcirc;azael, re&gcirc;o de Sirio.</l>
  <l n='15'>Kaj la re&gcirc;o Joram<note type='footnote'>Heb. &leftquot;Jehoram&rightquot;, kaj en versoj 17, 21-24</note>
 revenis, por kuraci sin en Jizreel de la
    vundoj, kiujn faris al li la Sirianoj, kiam li batalis kontra&ubreve;
    &Hcirc;azael, re&gcirc;o de Sirio.) Tiam Jehu diris: Se vi konsentas, neniu
    eli&gcirc;u el la urbo, por iri kaj sciigi en Jizreel.</l>
  <l n='16'>Kaj Jehu
    ekrajdis kaj direktis sin al Jizreel; &ccirc;ar tie ku&scirc;is Joram, kaj
    A&hcirc;azja, re&gcirc;o de Judujo, venis, por viziti Joramon.</l>
  <l n='17'>La
    gardostaranto staris sur la turo en Jizreel, kaj li ekvidis la
    alproksimi&gcirc;antan amason de Jehu, kaj diris: Mi vidas amason. Tiam
    Joram diris: Prenu rajdanton kaj sendu kontra&ubreve; ili, por ke li
    demandu, &ccirc;u &ccirc;io estas en ordo.</l>
  <l n='18'>Kaj la rajdanto sur &ccirc;evalo
    direktis sin renkonte al li, kaj diris: Tiele diras la re&gcirc;o: &Ccirc;u
    &ccirc;io estas en ordo? Sed Jehu respondis: La ordo ne estas via
    afero, turnu vin kaj sekvu min. Kaj la gardostaranto raportis,
    dirante: La sendito venis al ili, sed ne revenis.</l>
  <l n='19'>Tiam li
    sendis duan rajdanton, kaj &ccirc;i tiu venis al ili, kaj diris: Tiele
    diras la re&gcirc;o: &Ccirc;u &ccirc;io estas en ordo? Jehu respondis: La ordo ne
    estas via afero, turnu vin kaj sekvu min.</l>
  <l n='20'>La gardostaranto
    raportis, dirante: Li venis al ili, sed ne revenis; la kondukado
    estas kiel kondukado de Jehu, filo de Nim&scirc;i, &ccirc;ar li kondukas
    rapidege.</l>
  <l n='21'>Tiam Joram diris: Oni jungu! Kaj oni jungis lian
    &ccirc;aron. Kaj eliris Joram, re&gcirc;o de Izrael, kaj A&hcirc;azja, re&gcirc;o de
    Judujo, &ccirc;iu sur sia &ccirc;aro, kaj ili direktis sin renkonte al Jehu,
    kaj ili renkontis lin sur la kampo de Nabot, la Jizreelano.</l>
  <l n='22'>Kiam Joram ekvidis Jehun, li diris: &Ccirc;u &ccirc;io estas en ordo, Jehu?
    Sed tiu respondis: Kia ordo povas esti &ccirc;e la mal&ccirc;astado de via
    patrino Izebel kaj &ccirc;e &scirc;iaj multaj sor&ccirc;a&jcirc;oj?</l>
  <l n='23'>Tiam Joram turnis
    sian manon kaj forkuris, kaj diris al A&hcirc;azja: Perfido, ho A&hcirc;azja!</l>
  <l n='24'>Sed Jehu stre&ccirc;is per sia mano la pafarkon kaj pafe frapis
    Joramon inter liaj brakoj, kaj la sago iris tra lian koron, kaj
    li falis genue sur sia &ccirc;aro.</l>
  <l n='25'>Kaj Jehu diris al sia altrangulo
    Bidkar: Prenu kaj &jcirc;etu lin sur la kampon de Nabot, la Jizreelano;
    &ccirc;ar rememoru, kiel mi kaj vi sur &ccirc;aro veturis post lia patro A&hcirc;ab
    kaj la Eternulo eldiris pri li jenan profeta&jcirc;on:</l>
  <l n='26'>Vere, diris
    la Eternulo, la sangon de Nabot kaj la sangon de liaj filoj Mi
    vidis hiera&ubreve;, kaj Mi ven&gcirc;os al vi sur &ccirc;i tiu kampo, diris la
    Eternulo. Prenu do nun kaj &jcirc;etu lin sur la kampon, konforme al la
    vorto de la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Kiam A&hcirc;azja, re&gcirc;o de Judujo, tion vidis,
    li forkuris en la direkto al la &gcirc;ardena domo. Sed Jehu postkuris
    lin, kaj diris: Lin anka&ubreve; batu sur la &ccirc;aro. Kaj oni frapis lin
    sur la alta&jcirc;o Gur, kiu estas apud Jibleam. Kaj li forkuris en
    Megidon kaj mortis tie.</l>
  <l n='28'>Kaj liaj servantoj forveturigis lin en
    Jerusalemon kaj enterigis lin en lia tombo kun liaj patroj en la
    urbo de David.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>En la jaro dek-unua de Joram, filo de A&hcirc;ab, A&hcirc;azja ekre&gcirc;is
    super Judujo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Jehu venis al Jizreel. Kiam Izebel tion a&ubreve;dis, &scirc;i kolorigis
    siajn okulojn kaj beligis sian kapon kaj ekrigardis tra la
    fenestro.</l>
  <l n='31'>Kiam Jehu eniris en la pordegon, &scirc;i diris: &Ccirc;u nun
    estos paco, ho Zimri, mortiginto de sia sinjoro?</l>
  <l n='32'>Tiam li levis
    sian viza&gcirc;on al la fenestro, kaj diris: Kiu estas kun mi? kiu?
    Kaj ekrigardis al li du a&ubreve; tri korteganoj.</l>
  <l n='33'>Kaj li diris:
    El&jcirc;etu &scirc;in! Kaj ili &scirc;in el&jcirc;etis. Kaj &scirc;ia sango &scirc;prucis sur la
    muron kaj sur la &ccirc;evalojn, kaj oni dispremis &scirc;in per la piedoj.</l>
  <l n='34'>Li eniris kaj man&gcirc;is kaj trinkis, kaj diris: Rigardu, kie
    estas tiu malbenitino, kaj enterigu &scirc;in, &ccirc;ar &scirc;i estas re&gcirc;idino.</l>
  <l n='35'>Kaj oni iris, por enterigi &scirc;in, sed oni trovis nenion de &scirc;i
    krom la kranio, la piedoj, kaj la manplatoj.</l>
  <l n='36'>Oni revenis kaj
    raportis al li. Tiam li diris: Tio estas la vorto de la Eternulo,
    kiun Li diris per Sia servanto Elija, la Te&scirc;ebano, nome: Sur la
    kampo de Jizreel la hundoj forman&gcirc;os la karnon de Izebel;</l>
  <l n='37'>kaj
    la kadavro de Izebel estos kiel sterko sur la tero sur la kampo
    de Jizreel, tiel, ke neniu povos diri: Tio estas Izebel.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&hcirc;ab havis sepdek filojn en Samario. Kaj Jehu skribis leterojn
    kaj sendis en Samarion al la estroj de Jizreel, la pleja&gcirc;uloj,
    kaj la filedukistoj de A&hcirc;ab, kun la sekvanta enhavo:</l>
  <l n='2'>Kiam &ccirc;i
    tiu letero venos al vi, &ccirc;e kiuj trovi&gcirc;as la filoj de via sinjoro
    kaj sub kies administrado trovi&gcirc;as la &ccirc;aroj kaj la &ccirc;evaloj kaj la
    fortikigita urbo kaj la bataliloj:</l>
  <l n='3'>tiam rigardu, kiu estas la
    plej bona kaj plej digna el la filoj de via sinjoro, kaj sidigu
    lin sur la trono de lia patro kaj batalu pro la domo de via
    sinjoro.</l>
  <l n='4'>Sed ili tre forte ektimis, kaj diris: Jen la du re&gcirc;oj
    ne povis kontra&ubreve;stari al li, kiel do ni kontra&ubreve;staros?</l>
  <l n='5'>Kaj la
    palacestro kaj la urbestro kaj la pleja&gcirc;uloj kaj la filedukistoj
    sendis al Jehu, por diri: Ni estas viaj servantoj, kaj &ccirc;ion, kion
    vi ordonos al ni, ni faros; ni neniun faros re&gcirc;o; kio pla&ccirc;as al
    vi, tion faru.</l>
  <l n='6'>Tiam li skribis al ili duan leteron kun jena
    enhavo: Se vi estas sur mia flanko kaj obeas mian vo&ccirc;on, tiam
    prenu la kapojn de la filoj de via sinjoro kaj venu al mi morga&ubreve;
    en &ccirc;i tiu tempo en Jizreelon. Kaj da re&gcirc;idoj estis sepdek homoj
    &ccirc;e la eminentuloj de la urbo, kiuj edukis ilin.</l>
  <l n='7'>Kiam la letero
    venis al ili, ili prenis la filojn de la re&gcirc;o kaj bu&ccirc;is ilin,
    sepdek homojn, kaj metis iliajn kapojn en korbojn kaj sendis al
    li en Jizreelon.</l>
  <l n='8'>Kaj venis la sendito, kaj diris al li jene:
    Oni alportis la kapojn de la re&gcirc;idoj. Kaj li diris: Ku&scirc;igu ilin
    en du amasoj anta&ubreve; la enirejo de la pordego &gcirc;is mateno.</l>
  <l n='9'>Matene
    li eliris kaj stari&gcirc;is, kaj diris al la tuta popolo: Vi estas
    senkulpaj; estas mi, kiu faris konspiron kontra&ubreve; mia sinjoro kaj
    mortigis lin; sed kiu mortigis &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn?</l>
  <l n='10'>Sciu do nun, ke
    el la vortoj de la Eternulo nenio falis teren, el tio, kion la
    Eternulo diris pri la domo de A&hcirc;ab; la Eternulo faris tion, kion
    Li diris per Sia servanto Elija.</l>
  <l n='11'>Kaj Jehu mortigis &ccirc;iujn
    restintojn el la domo de A&hcirc;ab en Jizreel kaj &ccirc;iujn liajn
    altrangulojn kaj liajn konatojn kaj liajn pastrojn, &gcirc;is restis
    neniu savi&gcirc;into.</l>
  <l n='12'>Kaj li levi&gcirc;is, kaj iris kaj direktis sin al
    Samario. Kiam li estis survoje &ccirc;e la domo de la pa&scirc;tistoj,</l>
  <l n='13'>Jehu renkontis la fratojn de A&hcirc;azja, re&gcirc;o de Judujo, kaj li
    diris: Kiuj vi estas? Ili respondis: Ni estas fratoj de A&hcirc;azja,
    kaj ni iras, por demandi pri la farto de la filoj de la re&gcirc;o kaj
    de la filoj de la re&gcirc;ino.</l>
  <l n='14'>Tiam li diris: Prenu ilin vivantajn.
    Kaj oni prenis ilin vivantajn kaj bu&ccirc;is ilin super la puto &ccirc;e la
    domo de pa&scirc;tistoj, kvardek du homojn, kaj neniu el ili restis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>De tie li foriris, kaj li renkontis Jehonadabon, filon de
    Re&hcirc;ab, irantan renkonte al li. Li salutis lin, kaj diris al li:
    &Ccirc;u via koro estas favora, kiel mia koro estas favora al via koro?
    Jehonadab respondis: Jes. Se jes, tiam donu al mi vian manon. Kaj
    li donis al li sian manon kaj prenis lin al si sur la &ccirc;aron.</l>
  <l n='16'>Kaj li diris: Iru kun mi kaj rigardu mian fervoron pri la
    Eternulo. Kaj oni veturigis lin kun li sur lia &ccirc;aro.</l>
  <l n='17'>Kiam li
    venis Samarion, li mortigis &ccirc;iujn, kiuj restis de A&hcirc;ab en
    Samario, &gcirc;is li tute ekstermis lin, konforme al la vorto de la
    Eternulo, kiun Li diris al Elija.</l>
  <l n='18'>Kaj Jehu kunvenigis la tutan
    popolon, kaj diris al ili: A&hcirc;ab servis al Baal malmulte, Jehu
    servos al li multe;</l>
  <l n='19'>kunvoku do al mi &ccirc;iujn profetojn de Baal,
    &ccirc;iujn liajn servantojn, kaj &ccirc;iujn liajn pastrojn, ke neniu
    forestu; &ccirc;ar mi volas fari grandan oferadon al Baal; &ccirc;iu, kiu
    forestos, perdos sian vivon. Jehu faris tion kun ruza intenco,
    por pereigi la servantojn de Baal.</l>
  <l n='20'>Kaj Jehu diris: Aran&gcirc;u
    sanktan kunvenon por Baal. Kaj oni tion proklamis.</l>
  <l n='21'>Kaj Jehu
    sendis al la tuta Izrael; kaj venis &ccirc;iuj servantoj de Baal;
    restis neniu, kiu ne venus. Ili eniris en la domon de Baal, kaj
    la domo de Baal pleni&gcirc;is de rando &gcirc;is rando.</l>
  <l n='22'>Kaj li diris al
    la estro de la vestejo: Elportu vestojn por &ccirc;iuj servantoj de
    Baal. Kaj li elportis vestojn por ili.</l>
  <l n='23'>Kaj Jehu kun Jehonadab,
    filo de Re&hcirc;ab, eniris en la domon de Baal, kaj li diris al la
    servantoj de Baal: Esploru kaj rigardu, &ccirc;u ne estas &ccirc;i tie kun vi
    iu el la servantoj de la Eternulo, &ccirc;ar &ccirc;i tie devas esti sole nur
    servantoj de Baal.</l>
  <l n='24'>Ili eniris, por fari bu&ccirc;oferojn kaj
    bruloferojn. Dume Jehu starigis ekstere okdek virojn, kaj diris:
    Se &ccirc;e iu el vi savi&gcirc;os iu el la homoj, kiujn mi transdonas en
    viajn manojn, tiam lia animo anstata&ubreve;os la animon de tiu.</l>
  <l n='25'>Kiam
    la bruloferoj estis finitaj, Jehu diris al la korpogardistoj kaj
    al la estroj: Iru, batu ilin, ke neniu eliru. Kaj oni mortigis
    ilin per glavo, kaj la korpogardistoj kaj la estroj for&jcirc;etis ilin
    kaj iris en la urbon de la domo de Baal.</l>
  <l n='26'>Kaj oni elportis la
    statuojn el la domo de Baal kaj forbruligis ilin.</l>
  <l n='27'>Kaj oni
    disrompis la statuon de Baal, kaj oni detruis la domon de Baal,
    kaj oni faris el &gcirc;i ekskrementejon &gcirc;is la nuna tempo.</l>
  <l n='28'>Kaj Jehu
    ekstermis Baalon el Izrael.</l>
  <l n='29'>Tamen de la pekoj de Jerobeam,
    filo de Nebat, per kiuj li pekigis Izraelon, Jehu ne deturnis
    sin, de la oraj bovidoj, kiuj estis en Bet-El kaj en Dan.</l>
  <l n='30'>Kaj
    la Eternulo diris al Jehu: Pro tio, ke vi bone faris tion, kio
    pla&ccirc;is al Mi, kaj vi faris al la domo de A&hcirc;ab konforme al tio,
    kio estis en Mia koro, viaj filoj &gcirc;is la kvara generacio sidos
    sur la trono de Izrael.</l>
  <l n='31'>Sed Jehu ne zorgis pri tio, ke li
    iradu la&ubreve; la instruo de la Eternulo, Dio de Izrael, per sia tuta
    koro. Li ne deturnis sin de la pekoj de Jerobeam, per kiuj li
    pekigis Izraelon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>En tiu tempo la Eternulo komencis faradi dehakojn en Izrael,
    kaj &Hcirc;azael venkobatis ilin &ccirc;e &ccirc;iuj limoj de Izrael:</l>
  <l n='33'>oriente de
    Jordan la tutan landon de Gilead, de la Gadidoj, Rubenidoj, kaj
    Manaseidoj, komencante de Aroer, kiu estas &ccirc;e la torento Arnon,
    Gileadon kaj Ba&scirc;anon.</l>
  <l n='34'>La cetera historio de Jehu, kaj &ccirc;io,
    kion li faris, kaj lia tuta potenco estas priskribitaj en la
    libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='35'>Kaj Jehu ekdormis kun
    siaj patroj, kaj oni enterigis lin en Samario. Kaj anstata&ubreve; li
    ekre&gcirc;is lia filo Jehoa&hcirc;az.</l>
  <l n='36'>La tempo de re&gcirc;ado de Jehu super
    Izrael en Samario estis dudek ok jaroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Atalja, la patrino de A&hcirc;azja, vidis, ke &scirc;ia filo mortis,
    &scirc;i levi&gcirc;is kaj ekstermis la tutan re&gcirc;an idaron.</l>
  <l n='2'>Sed Jeho&scirc;eba,
    filino de la re&gcirc;o Joram kaj fratino de A&hcirc;azja, prenis Joa&scirc;on,
    filon de A&hcirc;azja, kaj &scirc;tele forkondukis lin el inter la mortigataj
    filoj de la re&gcirc;o, lin kaj lian nutristinon, kaj lokis ilin en la
    &ccirc;ambro de litoj; kaj oni ka&scirc;is lin for de Atalja, kaj li ne estis
    mortigita.</l>
  <l n='3'>Kaj li restis ka&scirc;ita kun &scirc;i en la domo de la
    Eternulo dum ses jaroj; kaj Atalja re&gcirc;is super la lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Sed en la sepa jaro sendis Jehojada kaj prenis la centestrojn
    el la korpogardistoj kaj la kuristoj kaj venigis ilin al si en la
    domon de la Eternulo; kaj li faris kun ili interligon kaj &jcirc;urigis
    ilin en la domo de la Eternulo kaj montris al ili la filon de la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='5'>Kaj li ordonis al ili, dirante: Jenon vi devas fari: tiu
    triono de vi, kiu venas en sabato, plenumu gardadon en la domo de
    la re&gcirc;o;</l>
  <l n='6'>triono estu &ccirc;e la Pordego Sur; kaj triono &ccirc;e la
    pordego malanta&ubreve; la korpogardistoj. Kaj plenumu la gardadon de la
    domo alterne.</l>
  <l n='7'>Du partoj el vi &ccirc;iuj, kiuj foriras en sabato,
    plenumu gardadon &ccirc;e la re&gcirc;o en la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kaj
    &ccirc;irka&ubreve;u la re&gcirc;on &ccirc;iuflanke, &ccirc;iu kun sia batalilo en la mano; kaj
    se iu eniros en la vicojn, oni lin mortigu. Kaj estu apud la
    re&gcirc;o, kiam li eliros a&ubreve; eniros.</l>
  <l n='9'>Kaj la centestroj faris &ccirc;ion,
    kion ordonis la pastro Jehojada; kaj &ccirc;iu prenis siajn homojn, la
    sabate venantajn kaj la sabate forirantajn, kaj venis al la
    pastro Jehojada.</l>
  <l n='10'>La pastro disdonis al la centestroj la
    lancojn kaj &scirc;ildojn, kiuj apartenis al la re&gcirc;o David kaj kiuj
    estis en la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Kaj la korpogardistoj
    stari&gcirc;is, &ccirc;iu kun siaj bataliloj en la mano, de la dekstra flanko
    de la domo &gcirc;is la maldekstra flanko de la domo, &ccirc;e la altaro kaj
    &ccirc;e la domo, &ccirc;irka&ubreve;e de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Kaj li elkondukis la re&gcirc;idon
    kaj metis sur lin la kronon kaj la ateston; kaj oni proklamis lin
    re&gcirc;o kaj sanktoleis lin, kaj oni apla&ubreve;dis kaj kriis: Vivu la
    re&gcirc;o!</l>
  <l n='13'>Kiam Atalja a&ubreve;dis la bruon de la kuranta popolo, &scirc;i iris
    al la popolo en la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj &scirc;i ekvidis, ke
    jen la re&gcirc;o staras &ccirc;e la kolono, la&ubreve; la moro, kaj la eminentuloj
    kaj la trumpetistoj apud la re&gcirc;o, kaj la tuta popolo de la lando
    &gcirc;ojas, kaj oni trumpetas. Tiam Atalja dis&scirc;iris siajn vestojn, kaj
    ekkriis: Konspiro, konspiro!</l>
  <l n='15'>Kaj la pastro Jehojada ordonis al
    la centestroj, la estroj de la militistaro, kaj diris al ili:
    Elkonduku &scirc;in ekster la vicojn, kaj &ccirc;iun, kiu &scirc;in sekvos, mortigu
    per glavo; &ccirc;ar la pastro diris: Oni ne mortigu &scirc;in en la domo de
    la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Kaj oni liberigis por &scirc;i lokon, kaj &scirc;i iris la&ubreve;
    la vojo de la &ccirc;evaloj al la re&gcirc;a domo, kaj tie oni &scirc;in mortigis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj Jehojada faris interligon inter la Eternulo kaj la re&gcirc;o
    kaj la popolo, ke &gcirc;i estu popolo de la Eternulo; kaj inter la
    re&gcirc;o kaj la popolo.</l>
  <l n='18'>Kaj la tuta popolo de la lando iris en la
    domon de Baal kaj &gcirc;in detruis; kaj liajn altarojn kaj liajn
    bildojn ili tute disrompis; kaj Matanon, la pastron de Baal, ili
    mortigis anta&ubreve; la altaroj. Kaj la pastro starigis oficistaron en
    la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='19'>Kaj li prenis la centestrojn kaj la
    korpogardistojn kaj la kuristojn kaj la tutan popolon de la
    lando, kaj ili kondukis la re&gcirc;on el la domo de la Eternulo, kaj
    ili venis per la pordego de la kuristoj en la re&gcirc;an domon; kaj li
    sidi&gcirc;is sur la trono de la re&gcirc;oj.</l>
  <l n='20'>Kaj la tuta popolo de la
    lando &gcirc;ojis, kaj la urbo estis trankvila. Sed Ataljan oni
    mortigis per glavo en la re&gcirc;a domo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>La a&gcirc;on de sep jaroj havis Jehoa&scirc;, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la sepa jaro de Jehu Jehoa&scirc; fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj kvardek jarojn
    li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Cibja, el
    Beer-&Scirc;eba.</l>
  <l n='2'>Jehoa&scirc; agadis tiel, kiel pla&ccirc;as al la Eternulo, dum
    la tempo, en kiu gvidadis lin la pastro Jehojada.</l>
  <l n='3'>Nur la
    alta&jcirc;ojn oni ne senfunkciigis; la popolo &ccirc;iam ankora&ubreve; oferadis
    kaj incensadis sur la alta&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj Jehoa&scirc; diris al la pastroj: La tutan sanktigatan monon,
    kiun oni alportas en la domon de la Eternulo, la monon de
    pasantoj, la monon, kiun oni donas la&ubreve;takse por sia animo, la
    tutan monon, kiun iu donas propradezire, por enporti en la domon
    de la Eternulo,</l>
  <l n='5'>la pastroj prenu al si, &ccirc;iu de sia konato, kaj
    ili rebonigu la difektojn en la domo, &ccirc;ie, kie trovi&gcirc;os ia
    difekto.</l>
  <l n='6'>Sed &ccirc;ar &gcirc;is la dudek-tria jaro de la re&gcirc;o Jehoa&scirc; la
    pastroj ne rebonigis la difektojn en la domo,</l>
  <l n='7'>la re&gcirc;o Jehoa&scirc;
    alvokis la pastron Jehojada kaj la aliajn pastrojn, kaj diris al
    ili: Kial vi ne rebonigas la difektojn de la domo? ne prenu do de
    nun monon de viaj konatoj, sed donu &gcirc;in por rebonigo de la domo.</l>
  <l n='8'>Kaj la pastroj konsentis ne preni plu monon de la popolo kaj ne
    rebonigi la difektojn en la domo.</l>
  <l n='9'>La pastro Jehojada prenis
    keston kaj traboris truon supre, kaj starigis &gcirc;in apud la altaro,
    dekstre de la enirantoj en la domon de la Eternulo. Kaj la
    pastroj, kiuj gardostaris &ccirc;e la sojlo, metadis tien la tutan
    monon, kiu estis alportata en la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;iufoje, kiam ili vidis, ke en la kesto estas multe da mono,
    venadis skribisto de la re&gcirc;o kaj la &ccirc;efpastro, kaj ili kunligadis
    kaj kalkuladis la monon, trovitan en la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Kaj ili donadis la kalkulitan monon en la manojn de la oficistoj
    laborgvidantoj en la domo de la Eternulo; kaj &ccirc;i tiuj elspezadis
    &gcirc;in por la &ccirc;arpentistoj kaj konstruistoj, kiuj laboris en la domo
    de la Eternulo,</l>
  <l n='12'>kaj por la masonistoj kaj la &scirc;tonhakistoj, kaj
    por a&ccirc;eti lignon kaj hakitajn &scirc;tonojn, por rebonigi la difektojn
    en la domo de la Eternulo, kaj por &ccirc;io, kio devis esti elspezata
    por la rebonigo de la domo.</l>
  <l n='13'>Tamen oni ne faris por la domo de
    la Eternulo ar&gcirc;entajn tasojn, tran&ccirc;ilojn, aspergajn kalikojn,
    trumpetojn, &ccirc;iajn orajn vazojn kaj ar&gcirc;entajn vazojn el la mono,
    kiu estis alportata en la domon de la Eternulo;</l>
  <l n='14'>sed oni
    donadis &gcirc;in al la oficistoj laborgvidantoj, por ke ili rebonigu
    per tio la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Oni ne postulis kalkulan
    raporton de tiuj homoj, en kies manojn oni donis la monon, por
    transdoni al la farantoj de la laboroj, sed ili laboris
    konfidate.</l>
  <l n='16'>La monon de kulpofero kaj la monon de pekofero oni
    ne enportadis en la domon de la Eternulo: &gcirc;i estis por la
    pastroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>En tiu tempo ekiris &Hcirc;azael, re&gcirc;o de Sirio, kaj ekmilitis
    kontra&ubreve; Gat kaj venkoprenis &gcirc;in; kaj &Hcirc;azael intencis iri kontra&ubreve;
    Jerusalemon.</l>
  <l n='18'>Tiam Jehoa&scirc;, re&gcirc;o de Judujo, prenis la tutan
    sanktigita&jcirc;on, kiun sanktigis Jeho&scirc;afat kaj Jehoram kaj A&hcirc;azja,
    liaj patroj, re&gcirc;oj de Judujo, kaj tion, kion li mem sanktigis,
    kaj la tutan oron, kiu trovi&gcirc;is en la trezorejoj de la domo de la
    Eternulo kaj de la re&gcirc;a domo, kaj li sendis tion al &Hcirc;azael, re&gcirc;o
    de Sirio, kaj &ccirc;i tiu foriris de Jerusalem.</l>
  <l n='19'>La cetera historio
    de Joa&scirc;, kaj &ccirc;io, kion li faris, estas priskribitaj en la libro
    de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='20'>Liaj servantoj levi&gcirc;is kaj
    faris konspiron, kaj mortigis Joa&scirc;on en la domo Milo, sur la vojo
    al Sila.</l>
  <l n='21'>Joza&hcirc;ar, filo de &Scirc;imeat, kaj Jehozabad, filo de
    &Scirc;omer, liaj servantoj, frapis lin, kaj li mortis. Kaj oni
    enterigis lin kun liaj patroj en la urbo de David. Kaj anstata&ubreve;
    li ekre&gcirc;is lia filo Amacja.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dudek-tria jaro de Joa&scirc;, filo de A&hcirc;azja, re&gcirc;o de Judujo,
    Jehoa&hcirc;az, filo de Jehu, fari&gcirc;is re&gcirc;o super Izrael en Samario por
    la da&ubreve;ro de dek sep jaroj.</l>
  <l n='2'>Li agadis malbone anta&ubreve; la Eternulo,
    kaj sekvadis la pekojn de Jerobeam, filo de Nebat, per kiuj li
    pekigis Izraelon; li ne deturnis sin de ili.</l>
  <l n='3'>Kaj ekflamis la
    kolero de la Eternulo kontra&ubreve; la Izraelidoj, kaj Li transdonis
    ilin en la manon de &Hcirc;azael, re&gcirc;o de Sirio, kaj en la manon de
    Ben-Hadad, filo de &Hcirc;azael, por la tuta tempo.</l>
  <l n='4'>Sed Jehoa&hcirc;az
    ekpre&gcirc;is al la Eternulo, kaj la Eternulo a&ubreve;skultis lin, &ccirc;ar Li
    vidis la suferadon de Izrael, kiel premis ilin la re&gcirc;o de Sirio.
    (</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo donis al la Izraelidoj savanton, kaj ili
    eliris el sub la mano de la Sirianoj, kaj la Izraelidoj lo&gcirc;is en
    siaj tendoj kiel anta&ubreve;e.</l>
  <l n='6'>Tamen ili ne deturnis sin de la pekoj
    de la domo de Jerobeam, kiu pekigis Izraelon, sed ili sekvis
    ilin; anka&ubreve; la sankta stango restis en Samario.)</l>
  <l n='7'>Al Jehoa&hcirc;az ne
    restis pli ol kvindek rajdistoj kaj dek &ccirc;aroj kaj dek mil
    piedirantoj; &ccirc;ar la re&gcirc;o de Sirio pereigis ilin kaj faris ilin
    kiel polvo piedpremata.</l>
  <l n='8'>La cetera historio de Jehoa&hcirc;az, kaj
    &ccirc;io, kion li faris, kaj lia forto estas priskribitaj en la libro
    de kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='9'>Kaj Jehoa&hcirc;az ekdormis kun
    siaj patroj, kaj oni enterigis lin en Samario. Kaj anstata&ubreve; li
    ekre&gcirc;is lia filo Joa&scirc;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>En la tridek-sepa jaro de Joa&scirc;, re&gcirc;o de Judujo, Jehoa&scirc;, filo
    de Jehoa&hcirc;az, fari&gcirc;is re&gcirc;o super Izrael en Samario, por la da&ubreve;ro
    de dek ses jaroj.</l>
  <l n='11'>Li agadis malbone anta&ubreve; la Eternulo; li ne
    deturnis sin de &ccirc;iuj pekoj de Jerobeam, filo de Nebat, per kiuj
    li pekigis Izraelon; ilin li sekvis.</l>
  <l n='12'>La cetera historio de
    Joa&scirc;, kaj &ccirc;io, kion li faris, kaj lia forto, kaj kiel li militis
    kontra&ubreve; Amacja, re&gcirc;o de Judujo, estas priskribitaj en la libro de
    kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='13'>Kaj Joa&scirc; ekdormis kun siaj
    patroj, kaj Jerobeam eksidis sur lia trono. Kaj oni enterigis
    Joa&scirc;on en Samario kun la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Eli&scirc;a malsani&gcirc;is per sia malsano, de kiu li estis mortonta.
    Venis al li Joa&scirc;, re&gcirc;o de Izrael, kaj ploris super li, kaj diris:
    Mia patro, mia patro, &ccirc;aro de Izrael kaj liaj rajdistoj!</l>
  <l n='15'>Kaj
    Eli&scirc;a diris al li: Prenu pafarkon kaj sagojn. Kaj li prenis al si
    pafarkon kaj sagojn.</l>
  <l n='16'>Kaj li diris al la re&gcirc;o de Izrael: Metu
    vian manon sur la pafarkon. Kaj li metis sian manon. Kaj Eli&scirc;a
    metis siajn manojn sur la manojn de la re&gcirc;o,</l>
  <l n='17'>kaj diris:
    Malfermu la fenestron orienten. Li malfermis. Kaj Eli&scirc;a diris:
    Pafu. Li pafis. Kaj li diris: Sago de savo de la Eternulo kaj
    sago de savo kontra&ubreve; Sirio, kaj vi venkobatos la Sirianojn en
    Afek, &gcirc;is vi ilin tute pereigos.</l>
  <l n='18'>Kaj li diris: Prenu la
    sagojn. Li prenis. Kaj li diris al la re&gcirc;o de Izrael: Frapu sur
    la teron. Li frapis tri fojojn kaj haltis.</l>
  <l n='19'>Tiam ekkoleris
    kontra&ubreve; li la homo de Dio, kaj diris: Vi devis frapi kvin a&ubreve; ses
    fojojn, tiam vi venkobatus la Sirianojn &gcirc;is plena pereo; sed nun
    vi nur tri fojojn batos la Sirianojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Eli&scirc;a mortis, kaj oni enterigis lin. Kaj militistaroj de Moab
    venis en la landon en la komenco de la jaro.</l>
  <l n='21'>Okazis, ke,
    enterigante iun homon, oni ekvidis la militistaron, kaj oni &jcirc;etis
    la homon en la tombon de Eli&scirc;a. Kiam tiu homo tien falis kaj
    kuntu&scirc;i&gcirc;is kun la ostoj de Eli&scirc;a, li revivi&gcirc;is kaj stari&gcirc;is sur
    siaj piedoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>&Hcirc;azael, re&gcirc;o de Sirio, premis la Izraelidojn dum la tuta vivo
    de Jehoa&hcirc;az.</l>
  <l n='23'>Sed la Eternulo favorkoris ilin kaj kompatis ilin
    kaj turnis Sin al ili pro Sia interligo kun Abraham, Isaak, kaj
    Jakob, kaj Li ne volis ekstermi ilin kaj ankora&ubreve; ne for&jcirc;etis ilin
    de anta&ubreve; Sia viza&gcirc;o.</l>
  <l n='24'>&Hcirc;azael, re&gcirc;o de Sirio, mortis, kaj
    anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Ben-Hadad.</l>
  <l n='25'>Kaj Jehoa&scirc;, filo de
    Jehoa&hcirc;az, prenis returne el la mano de Ben-Hadad, filo de &Hcirc;azael,
    la urbojn, kiujn li milite prenis el la mano de lia patro
    Jehoa&hcirc;az. Tri fojojn Joa&scirc; venkobatis lin kaj reprenis la urbojn
    de Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dua jaro de Joa&scirc;, filo de Joa&hcirc;az, re&gcirc;o de Izrael, Amacja,
    filo de Joa&scirc;, re&gcirc;o de Judujo, fari&gcirc;is re&gcirc;o.</l>
  <l n='2'>Li havis la a&gcirc;on de
    dudek kvin jaroj, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj dudek na&ubreve; jarojn li
    re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Jehoadan, el
    Jerusalem.</l>
  <l n='3'>Li agadis bone anta&ubreve; la Eternulo, tamen ne kiel lia
    patro David. Li agadis tiel, kiel agadis lia patro Joa&scirc;.</l>
  <l n='4'>La
    alta&jcirc;oj ne estis senfunkciigitaj; la popolo &ccirc;iam ankora&ubreve; oferadis
    kaj incensadis sur la alta&jcirc;oj.</l>
  <l n='5'>Kiam la re&gcirc;eco forti&gcirc;is en lia
    mano, li mortigis siajn servantojn, kiuj mortigis la re&gcirc;on, lian
    patron.</l>
  <l n='6'>Sed la infanojn de la mortigintoj li ne mortigis, kiel
    estas skribite en la libro de instruo de Moseo, kion ordonis la
    Eternulo, nome: Oni ne mortigu patrojn pro la infanoj, kaj oni ne
    mortigu infanojn pro la patroj, sed &ccirc;iu povas esti mortigata nur
    pro sia peko.</l>
  <l n='7'>Li venkobatis la Edomidojn en la Valo de Salo,
    dek milojn, kaj prenis per milito Selan kaj donis al &gcirc;i la nomon
    Jokteel &gcirc;is la nuna tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>En tiu tempo Amacja sendis senditojn al Jehoa&scirc;, filo de
    Jehoa&hcirc;az, filo de Jehu, re&gcirc;o de Izrael, por diri: Venu, ni
    komparu niajn fortojn.</l>
  <l n='9'>Tiam Jehoa&scirc;, re&gcirc;o de Izrael, sendis al
    Amacja, re&gcirc;o de Judujo, por diri: La prunelo sur Lebanon sendis
    al la cedro sur Lebanon, por diri: Donu vian filinon al mia filo
    kiel edzinon. Sed preteriris sova&gcirc;a besto de Lebanon kaj
    dispremis per la piedoj la prunelon.</l>
  <l n='10'>Vi venkobatis la
    Edomidojn, kaj via koro fieri&gcirc;is. Tenu vian gloron kaj sidu
    hejme. Kial vi volas entrepreni aferon malfeli&ccirc;an, ke vi falu kaj
    kun vi anka&ubreve; Judujo?</l>
  <l n='11'>Sed Amacja ne obeis. Kaj eliris Jehoa&scirc;,
    re&gcirc;o de Izrael, kaj ili komparis siajn fortojn, li kaj Amacja,
    re&gcirc;o de Judujo, en Bet-&Scirc;eme&scirc;, kiu estas en Judujo.</l>
  <l n='12'>Kaj la
    Judoj estis venkobatitaj de la Izraelidoj, kaj ili diskuris &ccirc;iu
    al sia tendo.</l>
  <l n='13'>Kaj Amacjan, re&gcirc;on de Judujo, filon de Jehoa&scirc;,
    filo de A&hcirc;azja, kaptis Jehoa&scirc;, re&gcirc;o de Izrael, en Bet-&Scirc;eme&scirc;; kaj
    li venis Jerusalemon, kaj detruis la muregon de Jerusalem, de la
    Pordego de Efraim &gcirc;is la Pordego Angula, sur la spaco de kvarcent
    ulnoj.</l>
  <l n='14'>Kaj li prenis la tutan oron kaj ar&gcirc;enton, kaj &ccirc;iujn
    vazojn, kiuj trovi&gcirc;is en la domo de la Eternulo kaj en la
    trezorejoj de la re&gcirc;a domo, kaj anka&ubreve; garantiulojn, kaj li reiris
    en Samarion.</l>
  <l n='15'>La cetera historio de Jehoa&scirc;, kion li faris, kaj
    lia forto, kaj kiel li militis kontra&ubreve; Amacja, re&gcirc;o de Judujo,
    &ccirc;io estas priskribita en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de
    Izrael.</l>
  <l n='16'>Kaj Jehoa&scirc; ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis
    lin en Samario kun la re&gcirc;oj de Izrael. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is
    lia filo Jerobeam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj Amacja, filo de Joa&scirc;, re&gcirc;o de Judujo, vivis post la morto
    de Jehoa&scirc;, filo de Jehoa&hcirc;az, re&gcirc;o de Izrael, ankora&ubreve; dek kvin
    jarojn.</l>
  <l n='18'>La cetera historio de Amacja estas priskribita en la
    libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='19'>Oni faris kontra&ubreve; li
    konspiron en Jerusalem, kaj li forkuris en La&hcirc;i&scirc;on. Sed oni
    sendis post li en La&hcirc;i&scirc;on, kaj tie oni lin mortigis.</l>
  <l n='20'>Kaj oni
    venigis lin sur &ccirc;evaloj, kaj oni enterigis lin kun liaj patroj en
    la urbo de David.</l>
  <l n='21'>Kaj la tuta Juda popolo prenis Azarjan, kiu
    havis la a&gcirc;on de dek ses jaroj, kaj faris lin re&gcirc;o anstata&ubreve; lia
    patro Amacja.</l>
  <l n='22'>Li prikonstruis Elaton kaj revenigis &gcirc;in al
    Judujo, post kiam la re&gcirc;o ekdormis kun siaj patroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>En la dek-kvina jaro de Amacja, filo de Joa&scirc;, re&gcirc;o de Judujo,
    ekre&gcirc;is Jerobeam, filo de Joa&scirc;, re&gcirc;o de Izrael, en Samario, kaj
    li re&gcirc;is kvardek unu jarojn.</l>
  <l n='24'>Li faradis malbonon anta&ubreve; la
    okuloj de la Eternulo, ne deturnis sin de &ccirc;iuj pekoj de Jerobeam,
    filo de Nebat, per kiuj li pekigis Izraelon.</l>
  <l n='25'>Li restarigis la
    limojn de Izrael de &Hcirc;amat &gcirc;is la maro de la dezerto, konforme al
    la vorto de la Eternulo, Dio de Izrael, kiun Li diris per Sia
    servanto Jona, filo de Amitaj, la profeto el Gat-&Hcirc;efer.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar la
    Eternulo vidis, ke la suferado de Izrael estas tre mizera; restis
    nek sklavo nek liberulo, kaj estis neniu helpanto por Izrael.</l>
  <l n='27'>La Eternulo ne decidis ekstermi la nomon de Izrael el sub la
    &ccirc;ielo, kaj Li savis ilin per Jerobeam, filo de Joa&scirc;.</l>
  <l n='28'>La cetera
    historio de Jerobeam, kaj &ccirc;io, kion li faris, kaj lia forto, kaj
    kiel li militis, kaj kiel li revenigis al Izrael Damaskon kaj
    &Hcirc;amaton de Judujo, &ccirc;io estas priskribita en la libro de kroniko
    de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='29'>Kaj Jerobeam ekdormis kun siaj patroj,
    kun la re&gcirc;oj de Izrael. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Ze&hcirc;arja.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dudek-sepa jaro de Jerobeam, re&gcirc;o de Izrael, ekre&gcirc;is
    Azarja, filo de Amacja, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='2'>Li havis la a&gcirc;on de dek
    ses jaroj, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj kvindek du jarojn li re&gcirc;is
    en Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Je&hcirc;olja, el Jerusalem.</l>
  <l n='3'>Li agadis bone anta&ubreve; la Eternulo, tiel same, kiel agadis lia
    patro Amacja.</l>
  <l n='4'>Nur la alta&jcirc;oj ne estis senfunkciigitaj; la
    popolo &ccirc;iam ankora&ubreve; oferadis kaj incensadis sur la alta&jcirc;oj.</l>
  <l n='5'>La
    Eternulo frapis la re&gcirc;on, kaj li fari&gcirc;is lepra &gcirc;is la tago de sia
    morto, kaj li lo&gcirc;is en izolita domo. Kaj Jotam, filo de la re&gcirc;o,
    estis &ccirc;efo de la domo kaj regis la popolon de la lando.</l>
  <l n='6'>La
    cetera historio de Azarja, kaj &ccirc;io, kion li faris, estas
    priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='7'>Kaj
    Azarja ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin kun liaj
    patroj en la urbo de David. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo
    Jotam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>En la tridek-oka jaro de Azarja, re&gcirc;o de Judujo, Ze&hcirc;arja, filo
    de Jerobeam, fari&gcirc;is re&gcirc;o super Izrael en Samario, kaj li re&gcirc;is
    ses monatojn.</l>
  <l n='9'>Li faradis malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo, kiel faradis liaj patroj; li ne deturnis sin de la
    pekoj de Jerobeam, filo de Nebat, per kiuj li pekigis Izraelon.</l>
  <l n='10'>Kontra&ubreve; li faris konspiron &Scirc;alum, filo de Jabe&scirc;, kaj frapis
    lin anta&ubreve; la popolo kaj mortigis lin kaj ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li.</l>
  <l n='11'>La cetera historio de Ze&hcirc;arja estas priskribita en la libro de
    kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='12'>Tio estas la vorto de la
    Eternulo, kiun Li diris al Jehu, nome: Viaj filoj sidos sur la
    trono de Izrael &gcirc;is la kvara generacio. Tiel fari&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>&Scirc;alum, filo de Jabe&scirc;, fari&gcirc;is re&gcirc;o en la tridek-na&ubreve;a jaro de
    Uzija, re&gcirc;o de Judujo. Kaj li re&gcirc;is unu monaton en Samario.</l>
  <l n='14'>Kaj iris Mena&hcirc;em, filo de Gadi, el Tirca, kaj venis en Samarion
    kaj frapis &Scirc;alumon, filon de Jabe&scirc;, en Samario, kaj mortigis lin
    kaj ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li.</l>
  <l n='15'>La cetera historio de &Scirc;alum, kaj lia
    konspiro, kiun li faris, estas priskribitaj en la libro de
    kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='16'>Tiam Mena&hcirc;em frapis Tifsa&hcirc;on,
    kaj &ccirc;ion, kio estis en &gcirc;i, kaj &gcirc;ian regionon, komencante de
    Tirca, pro tio, ke &gcirc;i ne malfermis al li la pordegon. Kaj li
    mortigis &ccirc;iujn &gcirc;iajn gravedulinojn, disfendinte ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>En la tridek-na&ubreve;a jaro de Azarja, re&gcirc;o de Judujo, Mena&hcirc;em,
    filo de Gadi, fari&gcirc;is re&gcirc;o super Izrael, kaj li re&gcirc;is dek jarojn
    en Samario.</l>
  <l n='18'>Li faradis malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo; dum sia tuta vivo li ne deturnis sin de &ccirc;iuj pekoj de
    Jerobeam, filo de Nebat, per kiuj li pekigis Izraelon.</l>
  <l n='19'>Pul,
    re&gcirc;o de Asirio, venis en la landon. Kaj Mena&hcirc;em donis al Pul mil
    kikarojn da ar&gcirc;ento, por ke li helpu lin, por fortikigi la
    re&gcirc;econ en lia mano.</l>
  <l n='20'>Kaj Mena&hcirc;em impostigis la ar&gcirc;enton sur
    Izrael, sur &ccirc;iuj ri&ccirc;uloj, sur &ccirc;iu po kvindek sikloj da ar&gcirc;ento,
    por doni al la re&gcirc;o de Asirio. Kaj la re&gcirc;o de Asirio iris returne
    kaj ne restis tie en la lando.</l>
  <l n='21'>La cetera historio de Mena&hcirc;em,
    kaj &ccirc;io, kion li faris, estas priskribitaj en la libro de kroniko
    de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  <l n='22'>Mena&hcirc;em ekdormis kun siaj patroj; kaj
    anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Peka&hcirc;ja.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>En la kvindeka jaro de Azarja, re&gcirc;o de Judujo, Peka&hcirc;ja, filo
    de Mena&hcirc;em, fari&gcirc;is re&gcirc;o super Izrael en Samario, kaj li re&gcirc;is du
    jarojn.</l>
  <l n='24'>Li faradis malbonon anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo; li
    ne deturnis sin de la pekoj de Jerobeam, filo de Nebat, per kiuj
    li pekigis Izraelon.</l>
  <l n='25'>Kaj faris kontra&ubreve; li konspiron Peka&hcirc;,
    filo de Remalja, lia altrangulo, kaj frapis lin en Samario, en la
    salono de la re&gcirc;a domo, kune kun Argob kaj Arje, kaj kun li estis
    kvindek viroj el la Gileadanoj. Kaj li mortigis lin kaj ekre&gcirc;is
    anstata&ubreve; li.</l>
  <l n='26'>La cetera historio de Peka&hcirc;ja, kaj &ccirc;io, kion li
    faris, estas priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de
    Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>En la kvindek-dua jaro de Azarja, re&gcirc;o de Judujo, Peka&hcirc;, filo
    de Remalja, fari&gcirc;is re&gcirc;o super Izrael en Samario, kaj li re&gcirc;is
    dudek jarojn.</l>
  <l n='28'>Li faradis malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo; li ne deturnis sin de la pekoj de Jerobeam, filo de
    Nebat, per kiuj li pekigis Izraelon.</l>
  <l n='29'>En la tempo de Peka&hcirc;,
    re&gcirc;o de Izrael, venis Tiglat-Pileser, re&gcirc;o de Asirio, kaj prenis
    Ijonon, Abel-Bet-Maa&hcirc;an, Janoa&hcirc;on, Kede&scirc;on, &Hcirc;acoron, Gileadon,
    Galileon, la tutan landon de Naftali; kaj forkondukis ilin en
    Asirion.</l>
  <l n='30'>Ho&scirc;ea, filo de Ela, faris konspiron kontra&ubreve; Peka&hcirc;,
    filo de Remalja, kaj frapis lin kaj mortigis lin, kaj ekre&gcirc;is
    anstata&ubreve; li en la dudeka jaro de Jotam, filo de Uzija.</l>
  <l n='31'>La
    cetera historio de Peka&hcirc;, kaj &ccirc;io, kion li faris, estas
    priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>En la dua jaro de Peka&hcirc;, filo de Remalja, re&gcirc;o de Izrael,
    ekre&gcirc;is Jotam, filo de Uzija, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='33'>Li havis la a&gcirc;on
    de dudek kvin jaroj, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj dek ses jarojn li
    re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Jeru&scirc;a, filino
    de Cadok.</l>
  <l n='34'>Li agadis bone anta&ubreve; la Eternulo; li agadis tiel
    same, kiel agadis lia patro Uzija.</l>
  <l n='35'>Sed la alta&jcirc;oj ne estis
    senfunkciigitaj; la popolo &ccirc;iam ankora&ubreve; oferadis kaj incensadis
    sur la alta&jcirc;oj. Li konstruis la supran pordegon &ccirc;e la domo de la
    Eternulo.</l>
  <l n='36'>La cetera historio de Jotam, kaj &ccirc;io, kion li faris,
    estas priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='37'>En tiu tempo la Eternulo komencis sendadi sur Judujon Recinon,
    re&gcirc;on de Sirio, kaj Peka&hcirc;on, filon de Remalja.</l>
  <l n='38'>Kaj Jotam
    ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin kun liaj patroj
    en la urbo de lia patro David. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo
    A&hcirc;az.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dek-sepa jaro de Peka&hcirc;, filo de Remalja, ekre&gcirc;is A&hcirc;az,
    filo de Jotam, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='2'>La a&gcirc;on de dudek jaroj havis
    A&hcirc;az, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj dek ses jarojn li re&gcirc;is en
    Jerusalem; kaj li ne agadis bone anta&ubreve; la Eternulo, lia Dio, kiel
    lia patro David.</l>
  <l n='3'>Li iradis la&ubreve; la vojo de la re&gcirc;oj de Izrael,
    kaj e&ccirc; sian filon li trairigis tra fajro, simile al la
    abomeninda&jcirc;oj de la nacioj, kiujn la Eternulo forpelis de anta&ubreve;
    la Izraelidoj.</l>
  <l n='4'>Li oferadis kaj incensadis sur la alta&jcirc;oj kaj
    sur la montetoj kaj sub &ccirc;iu verda arbo.</l>
  <l n='5'>Tiam Recin, re&gcirc;o de
    Sirio, kaj Peka&hcirc;, filo de Remalja, re&gcirc;o de Izrael, iris milite
    kontra&ubreve; Jerusalemon; ili sie&gcirc;is A&hcirc;azon, sed ne povis venkopreni.</l>
  <l n='6'>En tiu tempo Recin, re&gcirc;o de Sirio, revenigis Elaton al Sirio
    kaj elpelis la Judojn el Elat; la Sirianoj eniris Elaton kaj
    eklo&gcirc;is tie &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='7'>A&hcirc;az sendis senditojn al Tiglat-
    Pileser, re&gcirc;o de Asirio, por diri: Mi estas via servanto kaj via
    filo; venu, kaj savu min kontra&ubreve; la mano de la re&gcirc;o de Sirio kaj
    kontra&ubreve; la mano de la re&gcirc;o de Izrael, kiuj levi&gcirc;is kontra&ubreve; mi.</l>
  <l n='8'>Kaj A&hcirc;az prenis la ar&gcirc;enton kaj oron, kiuj trovi&gcirc;is en la domo de
    la Eternulo kaj en la trezorejoj de la re&gcirc;a domo, kaj sendis tion
    donace al la re&gcirc;o de Asirio.</l>
  <l n='9'>Kaj la re&gcirc;o de Asirio obeis lin,
    kaj la re&gcirc;o de Asirio iris kontra&ubreve; Damaskon kaj prenis &gcirc;in kaj
    transkondukis &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn en Kiron, kaj Recinon li mortigis.</l>
  <l n='10'>La re&gcirc;o A&hcirc;az iris Damaskon renkonte al Tiglat-Pileser, re&gcirc;o de
    Asirio, kaj li vidis la altaron, kiu estis en Damasko; kaj la
    re&gcirc;o A&hcirc;az sendis al la pastro Urija la bildon de la altaro kaj la
    desegnon de &gcirc;ia tuta konstruo.</l>
  <l n='11'>Kaj la pastro Urija konstruis
    altaron. Konforme al &ccirc;io, kion la re&gcirc;o A&hcirc;az sendis el Damasko, la
    pastro Urija aran&gcirc;is, anta&ubreve; ol la re&gcirc;o A&hcirc;az venis el Damasko.</l>
  <l n='12'>Kiam la re&gcirc;o venis el Damasko, la re&gcirc;o ekvidis la altaron, kaj la
    re&gcirc;o aliris al la altaro kaj faris sur &gcirc;i oferon</l>
  <l n='13'>kaj bruligis
    sian bruloferon kaj sian farunoferon kaj ver&scirc;is sian ver&scirc;oferon
    kaj aspergis la altaron per la sango de sia pacofero.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    kupran altaron, kiu staris anta&ubreve; la Eternulo, li for&scirc;ovis de la
    anta&ubreve;a flanko de la domo, de la loko inter la altaro kaj la domo
    de la Eternulo, kaj starigis &gcirc;in flanke de la altaro norde.</l>
  <l n='15'>Kaj la re&gcirc;o A&hcirc;az ordonis al la pastro Urija, dirante: Sur la
    granda altaro bruligu la matenan bruloferon, la vesperan
    farunoferon, la bruloferon de la re&gcirc;o kaj lian farunoferon, la
    bruloferon de la tuta popolo, ilian farunoferon kaj ilian
    ver&scirc;oferon, kaj per la tuta sango de brulofero kaj per la tuta
    sango de bu&ccirc;ofero aspergu &gcirc;in; sed la kupra altaro restu, &gcirc;is mi
    pripensos pri &gcirc;i.</l>
  <l n='16'>Kaj la pastro Urija faris &ccirc;ion konforme al
    tio, kiel ordonis la re&gcirc;o A&hcirc;az.</l>
  <l n='17'>La re&gcirc;o A&hcirc;az derompis la
    muretojn de la baza&jcirc;oj kaj deprenis de ili la lavujon, kaj la
    maron li deprenis de la kupraj bovoj, kiuj estis sub &gcirc;i, kaj
    metis &gcirc;in sur &scirc;tonan plankon.</l>
  <l n='18'>Kaj la kovritan sabatan halon,
    kiun oni konstruis &ccirc;e la domo, kaj la eksteran enirejon de la
    re&gcirc;o li turnis al la domo de la Eternulo, pro la re&gcirc;o de Asirio.</l>
  <l n='19'>La cetera historio de A&hcirc;az, kion li faris, estas priskribita
    en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='20'>Kaj A&hcirc;az
    ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin kun liaj patroj
    en la urbo de David. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo &Hcirc;izkija.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dek-dua jaro de A&hcirc;az, re&gcirc;o de Judujo, Ho&scirc;ea, filo de Ela,
    fari&gcirc;is re&gcirc;o en Samario super Izrael, kaj li re&gcirc;is na&ubreve; jarojn.</l>
  <l n='2'>Li faradis malbonon anta&ubreve; la Eternulo, sed ne tiel, kiel la re&gcirc;oj
    de Izrael, kiuj estis anta&ubreve; li.</l>
  <l n='3'>Kontra&ubreve; lin iris &Scirc;almaneser,
    re&gcirc;o de Asirio, kaj Ho&scirc;ea fari&gcirc;is lia servanto kaj donadis al li
    tributon.</l>
  <l n='4'>Kiam la re&gcirc;o de Asirio rimarkis &ccirc;e Ho&scirc;ea perfidon,
    &ccirc;ar li sendis senditojn al So, re&gcirc;o de Egiptujo, kaj ne liveris
    tributon al la re&gcirc;o de Asirio, kiel &ccirc;iujare, tiam la re&gcirc;o de
    Asirio kaptis lin kaj metis lin en malliberejon.</l>
  <l n='5'>Kaj la re&gcirc;o de
    Asirio iris kontra&ubreve; la tutan landon, venis al Samario, kaj sie&gcirc;is
    &gcirc;in dum tri jaroj.</l>
  <l n='6'>En la na&ubreve;a jaro de Ho&scirc;ea la re&gcirc;o de Asirio
    venkoprenis Samarion, kaj transkondukis la Izraelidojn en
    Asirion, kaj lo&gcirc;igis ilin en &Hcirc;ala&hcirc;, kaj en &Hcirc;abor, &ccirc;e la rivero
    Gozan, kaj en la urboj de la Medoj.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la Izraelidoj pekis
    kontra&ubreve; la Eternulo, ilia Dio, kiu elkondukis ilin el la lando
    Egipta, el sub la mano de Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, kaj ili
    adoradis aliajn diojn,</l>
  <l n='8'>kaj agadis la&ubreve; la le&gcirc;oj de la nacioj,
    kiujn la Eternulo forpelis anta&ubreve; la Izraelidoj, kaj la&ubreve; tio, kiel
    agadis la re&gcirc;oj de Izrael;</l>
  <l n='9'>kaj la Izraelidoj blasfemadis per
    malkonvenaj vortoj kontra&ubreve; la Eternulo, ilia Dio, kaj aran&gcirc;is al
    si alta&jcirc;ojn en &ccirc;iuj siaj urboj, komencante de la gardostara turo
    &gcirc;is la fortikigita urbo;</l>
  <l n='10'>kaj ili starigis al si statuojn kaj
    sanktajn stangojn sur &ccirc;iu alta monteto kaj sub &ccirc;iu verda arbo;</l>
  <l n='11'>kaj ili incensadis tie sur &ccirc;iuj alta&jcirc;oj, kiel la nacioj, kiujn la
    Eternulo forpelis anta&ubreve; ili, kaj faradis malbona&jcirc;ojn, por inciti
    la Eternulon;</l>
  <l n='12'>kaj ili servadis al la idoloj, pri kiuj la
    Eternulo diris al ili: Ne faru tion.</l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo avertis
    la Izraelidojn kaj la Judojn per &ccirc;iuj Siaj profetoj kaj
    viziistoj, dirante: Returnu vin de viaj malbonaj vojoj, kaj
    plenumu Miajn ordonojn kaj le&gcirc;ojn, la&ubreve; la tuta instruo, kiun Mi
    donis al viaj patroj kaj kiun Mi sendis al vi per Miaj servantoj,
    la profetoj.</l>
  <l n='14'>Sed ili ne a&ubreve;skultis, kaj ili malmoligis sian
    nukon simile al la nuko de iliaj patroj, kiuj ne fidis la
    Eternulon, sian Dion;</l>
  <l n='15'>kaj ili malestimis Liajn le&gcirc;ojn, kaj
    Lian interligon, kiun Li faris kun iliaj patroj, kaj Liajn
    avertojn, per kiuj Li avertis ilin, kaj ili sekvis vanta&jcirc;on kaj
    vanti&gcirc;is, kaj sekvis la naciojn, kiuj estis &ccirc;irka&ubreve; ili kaj pri
    kiuj la Eternulo ordonis al ili, ke ili ne imitu ilin;</l>
  <l n='16'>kaj ili
    forlasis &ccirc;iujn ordonojn de la Eternulo, ilia Dio, kaj faris al si
    fanda&jcirc;on de du bovidoj kaj faris sanktan stangon kaj adorklini&gcirc;is
    anta&ubreve; la tuta armeo de la &ccirc;ielo kaj servis al Baal;</l>
  <l n='17'>kaj ili
    trairigadis siajn filojn kaj siajn filinojn tra fajro kaj
    sor&ccirc;adis kaj a&ubreve;guradis kaj fordonis sin al farado de malbono
    anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo, por inciti Lin.</l>
  <l n='18'>Tial la
    Eternulo forte ekkoleris kontra&ubreve; la Izraelidoj, kaj forpu&scirc;is ilin
    de anta&ubreve; Sia viza&gcirc;o. Restis nur sole la tribo de Jehuda.</l>
  <l n='19'>Sed
    anka&ubreve; la Judoj ne obeis la ordonojn de la Eternulo, sia Dio, kaj
    ili sekvis la morojn de la Izraelidoj, kiujn tiuj starigis.</l>
  <l n='20'>Kaj abomenis la Eternulo la tutan idaron de Izrael kaj humiligis
    ilin kaj transdonis ilin en la manon de rabantoj, &gcirc;is Li tute
    for&jcirc;etis ilin de anta&ubreve; Si.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar la Izraelidoj defalis de la
    domo de David, kaj prenis al si kiel re&gcirc;on Jerobeamon, filon de
    Nebat; kaj Jerobeam deturnis Izraelon de la Eternulo kaj entiris
    ilin en grandan pekon.</l>
  <l n='22'>Kaj la Izraelidoj iradis en &ccirc;iuj pekoj
    de Jerobeam, kiujn li faris, ne deturnante sin de ili,</l>
  <l n='23'>&gcirc;is la
    Eternulo forpu&scirc;is Izraelon de anta&ubreve; Sia viza&gcirc;o, kiel Li diris per
    &ccirc;iuj Siaj servantoj, la profetoj; kaj Izrael estas elpelita el
    sia lando en Asirion &gcirc;is la nuna tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj la re&gcirc;o de Asirio transkondukis homojn el Babel, Kut, Ava,
    &Hcirc;amat, kaj Sefarvaim, kaj eklo&gcirc;igis ilin en la urboj de Samario
    anstata&ubreve; la Izraelidoj. Kaj ili ekposedis Samarion kaj eklo&gcirc;is en
    &gcirc;iaj urboj.</l>
  <l n='25'>Sed &ccirc;ar en la komenco de sia lo&gcirc;ado tie ili ne
    timis la Eternulon, la Eternulo sendis kontra&ubreve; ilin leonojn, kiuj
    faris inter ili mortigadon.</l>
  <l n='26'>Oni raportis al la re&gcirc;o de Asirio,
    dirante: La popoloj, kiujn vi transkondukis kaj lo&gcirc;igis en la
    urboj de Samario, ne konas la le&gcirc;ojn de la Dio de la lando, kaj
    tial Li sendis kontra&ubreve; ilin leonojn, kiuj nun mortigas ilin, &ccirc;ar
    ili ne konas la le&gcirc;ojn de la Dio de la lando.</l>
  <l n='27'>Tiam la re&gcirc;o de
    Asirio ordonis, dirante: Venigu tien unu el la pastroj, kiujn vi
    elkondukis el tie; oni iru kaj lo&gcirc;u tie, kaj li instruu al ili la
    le&gcirc;ojn de la Dio de la lando.</l>
  <l n='28'>Kaj venis unu el la pastroj,
    kiuj estis forkondukitaj el Samario, kaj li eklo&gcirc;is en Bet-El,
    kaj instruis ilin, kiel ili devas timi la Eternulon.</l>
  <l n='29'>Tamen &ccirc;iu
    popolo faris anka&ubreve; siajn diojn, kaj starigis ilin en la domoj de
    la alta&jcirc;oj, kiujn konstruis la Samarianoj, &ccirc;iu popolo en siaj
    urboj, en kiuj ili lo&gcirc;is.</l>
  <l n='30'>La Babelanoj faris Sukot-Benoton, la
    Kutanoj faris Nergalon, la &Hcirc;amatanoj faris A&scirc;iman;</l>
  <l n='31'>la Avaanoj
    faris Nib&hcirc;azon kaj Tartakon; kaj la Sefarvaimanoj bruligadis
    siajn infanojn per fajro al Adramele&hcirc; kaj Anamele&hcirc;, la dioj de
    Sefarvaim.</l>
  <l n='32'>Ili timis anka&ubreve; la Eternulon, kaj starigis al si el
    sia mezo pastrojn por la alta&jcirc;oj, kaj tiuj servadis por ili en la
    domoj de la alta&jcirc;oj.</l>
  <l n='33'>La Eternulon ili timis, kaj al siaj dioj
    ili servis, la&ubreve; la moro de tiuj popoloj, el kiuj oni
    transkondukis ilin.</l>
  <l n='34'>&Gcirc;is la nuna tempo ili agas la&ubreve; la moroj
    antikvaj: ili ne timas la Eternulon, kaj ne agas la&ubreve; siaj le&gcirc;oj
    kaj siaj moroj, nek la&ubreve; la instruo kaj ordono, kiujn la Eternulo
    donis al la filoj de Jakob, al kiu Li donis la nomon Izrael,</l>
  <l n='35'>kun kiuj la Eternulo faris interligon kaj ordonis al ili,
    dirante: Ne timu aliajn diojn, ne adorklini&gcirc;u anta&ubreve; ili, ne servu
    al ili, kaj ne faru al ili oferojn;</l>
  <l n='36'>sed nur la Eternulon, kiu
    elkondukis vin el la lando Egipta per granda forto kaj etendita
    brako, Lin timu, anta&ubreve; Li adorklini&gcirc;u, kaj al Li faru oferojn;</l>
  <l n='37'>kaj la le&gcirc;ojn kaj la decidojn kaj la instruon kaj la ordonojn,
    kiujn Li skribis por vi, observu, ke vi plenumu ilin &ccirc;iam, kaj ne
    timu aliajn diojn;</l>
  <l n='38'>kaj la interligon, kiun Mi faris kun vi, ne
    forgesu, kaj ne timu aliajn diojn;</l>
  <l n='39'>sed nur la Eternulon, vian
    Dion, timu, kaj Li savos vin el la mano de &ccirc;iuj viaj malamikoj.</l>
  <l n='40'>Tamen ili ne obeis, sed agis la&ubreve; siaj moroj anta&ubreve;aj.</l>
  <l n='41'>Tiuj
    popoloj timis la Eternulon, sed anka&ubreve; al siaj idoloj ili servis,
    anka&ubreve; iliaj infanoj kaj la infanoj de iliaj infanoj; kiel agis
    iliaj patroj, tiel ili agas &gcirc;is la nuna tago.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tria jaro de Ho&scirc;ea, filo de Ela, re&gcirc;o de Izrael, ekre&gcirc;is
    &Hcirc;izkija, filo de A&hcirc;az, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='2'>Li havis la a&gcirc;on de
    dudek kvin jaroj, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj dudek na&ubreve; jarojn li
    re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Abi, filino de
    Ze&hcirc;arja.</l>
  <l n='3'>Li agadis bone anta&ubreve; la Eternulo, tiel same, kiel
    agadis lia patro David.</l>
  <l n='4'>Li forigis la alta&jcirc;ojn, rompis la
    statuojn, dehakis la sanktajn stangojn, kaj disbatis la kupran
    serpenton, kiun faris Moseo; &ccirc;ar &gcirc;is tiu tempo la Izraelidoj
    incensadis al &gcirc;i, kaj oni nomis &gcirc;in Ne&hcirc;u&scirc;tan.</l>
  <l n='5'>La Eternulon,
    Dion de Izrael, li fidis; kaj simila al li ne ekzistis inter &ccirc;iuj
    re&gcirc;oj de Judujo post li, nek inter tiuj, kiuj estis anta&ubreve; li.</l>
  <l n='6'>Li forte tenis sin al la Eternulo, ne deturnis sin de Li, kaj li
    observadis Liajn ordonojn, kiujn la Eternulo donis al Moseo.</l>
  <l n='7'>Kaj la Eternulo estis kun li; &ccirc;ie, kien li iris, li agis
    prudente. Li defalis de la re&gcirc;o de Asirio kaj &ccirc;esis servi al li.</l>
  <l n='8'>Li venkobatis la Fili&scirc;tojn &gcirc;is Gaza kaj &gcirc;ia regiono, de la
    gardostara turo &gcirc;is la fortikigita urbo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>En la kvara jaro de la re&gcirc;o &Hcirc;izkija, tio estas en la sepa jaro
    de Ho&scirc;ea, filo de Ela, re&gcirc;o de Izrael, iris &Scirc;almaneser, re&gcirc;o de
    Asirio, kontra&ubreve; Samarion kaj eksie&gcirc;is &gcirc;in.</l>
  <l n='10'>Kaj li venkoprenis
    &gcirc;in post tri jaroj; en la sesa jaro de &Hcirc;izkija, tio estas en la
    na&ubreve;a jaro de Ho&scirc;ea, re&gcirc;o de Izrael, Samario estis prenita.</l>
  <l n='11'>Kaj
    la re&gcirc;o de Asirio transkondukis la Izraelidojn en Asirion, kaj
    lo&gcirc;igis ilin en &Hcirc;ala&hcirc;, kaj en &Hcirc;abor, &ccirc;e la rivero Gozan, kaj en
    la urboj de la Medoj;</l>
  <l n='12'>pro tio, ke ili ne obeis la vo&ccirc;on de la
    Eternulo, sia Dio, kaj malobeis Lian interligon, &ccirc;ion, kion
    ordonis Moseo, servanto de la Eternulo, ili ne obeis kaj ne
    plenumis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>En la dek-kvara jaro de la re&gcirc;o &Hcirc;izkija eliris San&hcirc;erib, re&gcirc;o
    de Asirio, kontra&ubreve; &ccirc;iujn fortikigitajn urbojn de Judujo, kaj
    venkoprenis ilin.</l>
  <l n='14'>Tiam &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo, sendis al la
    re&gcirc;o de Asirio en La&hcirc;i&scirc;on, por diri: Mi pekis; returnu vin de mi;
    kion vi metos sur min, tion mi plenumos. Kaj la re&gcirc;o de Asirio
    metis sur &Hcirc;izkijan, re&gcirc;on de Judujo, tributon de tricent kikaroj
    da ar&gcirc;ento kaj tridek kikaroj da oro.</l>
  <l n='15'>Kaj &Hcirc;izkija fordonis la
    tutan ar&gcirc;enton, kiu trovi&gcirc;is en la domo de la Eternulo kaj en la
    trezorejoj de la re&gcirc;a domo.</l>
  <l n='16'>En tiu tempo &Hcirc;izkija dehakis la
    pordojn de la templo de la Eternulo, kaj la kolonojn, kiujn
    &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo, estis teginta, kaj donis ilin al la re&gcirc;o
    de Asirio.</l>
  <l n='17'>La re&gcirc;o de Asirio sendis Tartanon kaj Rab-Sarison
    kaj Rab&scirc;aken el La&hcirc;i&scirc; al la re&gcirc;o &Hcirc;izkija kun granda militistaro
    al Jerusalem. Ili iris kaj venis en Jerusalemon. Kiam ili venis,
    ili stari&gcirc;is &ccirc;e la akvotubo de la supra lageto, kiu estas &ccirc;e la
    vojo de la kampo de fulistoj.</l>
  <l n='18'>Ili vokis la re&gcirc;on. Kaj eliris
    al ili Eljakim, filo de &Hcirc;ilkija, la palacestro, kaj &Scirc;ebna, la
    skribisto, kaj Joa&hcirc;, filo de Asaf, la kronikisto.</l>
  <l n='19'>Kaj Rab&scirc;ake
    diris al ili: Diru al &Hcirc;izkija: Tiele diras la granda re&gcirc;o, la
    re&gcirc;o de Asirio: Kio estas la fido, kiun vi fidas?</l>
  <l n='20'>Vi diris nur
    bu&scirc;an babiladon; por milito oni bezonas konsilon kaj forton. Nun
    kiun vi fidas, ke vi ribelis kontra&ubreve; mi?</l>
  <l n='21'>Jen vi fidas la
    apogon de Egiptujo, tiu kano rompita, kiu, se iu sin apogas sur
    &gcirc;i, eniras en lian manon kaj trapikas &gcirc;in. Tia estas Faraono,
    re&gcirc;o de Egiptujo, por &ccirc;iuj, kiuj fidas lin.</l>
  <l n='22'>Eble vi diros al
    mi: La Eternulon, nian Dion, ni fidas? sed Li estas ja Tiu, kies
    alta&jcirc;ojn kaj altarojn &Hcirc;izkija forigis, dirante al Judujo kaj
    Jerusalem: Anta&ubreve; &ccirc;i tiu altaro adorklini&gcirc;u en Jerusalem.</l>
  <l n='23'>Nun
    provu konkuri kun mia sinjoro, la re&gcirc;o de Asirio; mi donos al vi
    du mil &ccirc;evalojn &dash; &ccirc;u vi povas trovi rajdantojn por ili?</l>
  <l n='24'>Kiel vi
    povas forigi estron, unu el la plej malgrandaj servantoj de mia
    sinjoro, kaj fidi Egiptujon pro la &ccirc;aroj kaj rajdistoj?</l>
  <l n='25'>Cetere, &ccirc;u sen la volo de la Eternulo mi iris kontra&ubreve; &ccirc;i tiun
    lokon, por ruinigi &gcirc;in? La Eternulo diris al mi: Iru kontra&ubreve; &ccirc;i
    tiun landon kaj ruinigu &gcirc;in.</l>
  <l n='26'>Tiam Eljakim, filo de &Hcirc;ilkija,
    kaj &Scirc;ebna kaj Joa&hcirc; diris al Rab&scirc;ake: Volu paroli al viaj sklavoj
    en la lingvo Siria, &ccirc;ar ni komprenas; sed ne parolu kun ni Jude
    anta&ubreve; la oreloj de la popolo, kiu estas sur la murego.</l>
  <l n='27'>Sed
    Rab&scirc;ake diris al ili: &Ccirc;u al via sinjoro kaj al vi sendis min mia
    sinjoro, por diri tiujn vortojn? &ccirc;u ne al la homoj, kiuj sidas
    sur la murego, por man&gcirc;i sian ekskrementon kaj trinki sian urinon
    kune kun vi?</l>
  <l n='28'>Kaj Rab&scirc;ake stari&gcirc;is, kaj ekkriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o
    Jude, kaj li ekparolis, dirante: A&ubreve;skultu la vortojn de la granda
    re&gcirc;o, la re&gcirc;o de Asirio.</l>
  <l n='29'>Tiele diras la re&gcirc;o: &Hcirc;izkija ne
    forlogu vin, &ccirc;ar li ne povos savi vin el lia mano.</l>
  <l n='30'>Kaj &Hcirc;izkija
    ne fidigu vin per la Eternulo, dirante: La Eternulo certe nin
    savos, kaj &ccirc;i tiu urbo ne estos transdonita en la manojn de la
    re&gcirc;o de Asirio.</l>
  <l n='31'>Ne a&ubreve;skultu &Hcirc;izkijan; &ccirc;ar tiele diras la re&gcirc;o
    de Asirio: Faru kun mi pacon kaj eliru al mi, kaj man&gcirc;u &ccirc;iu el
    sia vinber&gcirc;ardeno kaj &ccirc;iu de sia figarbo kaj trinku &ccirc;iu la akvon
    el sia puto,</l>
  <l n='32'>&gcirc;is mi venos kaj prenos vin en landon similan al
    via lando, en landon de greno kaj mosto, en landon de pano kaj
    vinber&gcirc;ardenoj, en landon de olivoj kaj de mielo, kaj vi vivos
    kaj ne mortos. Kaj ne a&ubreve;skultu &Hcirc;izkijan, kiam li forlogas vin per
    la vortoj: La Eternulo nin savos.</l>
  <l n='33'>&Ccirc;u la dioj de la nacioj
    savis &ccirc;iu sian landon el la manoj de la re&gcirc;o de Asirio?</l>
  <l n='34'>Kie
    estas la dioj de &Hcirc;amat kaj de Arpad? kie estas la dioj de
    Sefarvaim, de Hena kaj Iva? &ccirc;u ili savis Samarion el miaj manoj?</l>
  <l n='35'>Kiu el &ccirc;iuj dioj de tiuj landoj savis sian landon el miaj
    manoj, ke la Eternulo savu Jerusalemon el miaj manoj?</l>
  <l n='36'>Kaj la
    popolo silentis kaj nenion respondis al li; &ccirc;ar estis ordono de
    la re&gcirc;o: Ne respondu al li.</l>
  <l n='37'>Kaj Eljakim, filo de &Hcirc;ilkija, la
    palacestro, kaj &Scirc;ebna, la skribisto, kaj Joa&hcirc;, filo de Asaf, la
    kronikisto, venis al &Hcirc;izkija en dis&scirc;iritaj vestoj, kaj raportis
    al li la vortojn de Rab&scirc;ake.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la re&gcirc;o &Hcirc;izkija tion a&ubreve;dis, li dis&scirc;iris siajn vestojn kaj
    &ccirc;irka&ubreve;kovris sin per sako, kaj iris en la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Kaj li sendis Eljakimon, la palacestron, kaj &Scirc;ebnan, la
    skribiston, kaj la pleja&gcirc;ulojn el la pastroj, &ccirc;irka&ubreve;kovritajn per
    sakoj, al la profeto Jesaja, filo de Amoc.</l>
  <l n='3'>Kaj ili diris al li:
    Tiele diras &Hcirc;izkija: &Ccirc;i tiu tago estas tago de malfeli&ccirc;o, de
    puno, kaj de malhonoro; &ccirc;ar infanoj atingis la aperturon de la
    utero, sed forestas forto por naski.</l>
  <l n='4'>Eble a&ubreve;dos la Eternulo,
    via Dio, &ccirc;iujn vortojn de Rab&scirc;ake, kiun sendis la re&gcirc;o de Asirio,
    lia sinjoro, por blasfemi la vivantan Dion, kaj punos pro la
    vortoj, kiujn a&ubreve;dis la Eternulo, via Dio. Levu do pre&gcirc;on por la
    restintoj, kiuj ankora&ubreve; ekzistas.</l>
  <l n='5'>Kaj la servantoj de la re&gcirc;o
    &Hcirc;izkija venis al Jesaja.</l>
  <l n='6'>Kaj Jesaja diris al ili: Tiele parolu
    al via sinjoro: Tiele diras la Eternulo: Ne timu la vortojn,
    kiujn vi a&ubreve;dis kaj per kiuj blasfemis Min la servantoj de la re&gcirc;o
    de Asirio.</l>
  <l n='7'>Jen Mi metos en lin spiriton, ke, a&ubreve;dinte sciigon,
    li reiros en sian landon, kaj Mi faligos lin per glavo en lia
    lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj Rab&scirc;ake revenis, kaj trovis la re&gcirc;on de Asirio militanta
    kontra&ubreve; Libna; &ccirc;ar li a&ubreve;dis, ke li foriris de La&hcirc;i&scirc;.</l>
  <l n='9'>Kaj venis
    sciigo pri Tirhaka, re&gcirc;o de Etiopujo, nome: Li eliris, por militi
    kontra&ubreve; vi. Tiam li denove sendis senditojn al &Hcirc;izkija kun la
    sekvanta komisio:</l>
  <l n='10'>Tiele diru al &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo: Ne
    forlogu vin via Dio, kiun vi fidas, dirante: Jerusalem ne estos
    transdonita en la manojn de la re&gcirc;o de Asirio.</l>
  <l n='11'>Vi a&ubreve;dis ja,
    kion faris la re&gcirc;oj de Asirio al &ccirc;iuj landoj, ruinigante ilin; &ccirc;u
    vi do savi&gcirc;os?</l>
  <l n='12'>&Ccirc;u ilin savis la dioj de la nacioj, kiujn
    ekstermis miaj patroj, la naciojn de Gozan kaj &Hcirc;aran kaj Recef
    kaj la filojn de Eden en Telasar?</l>
  <l n='13'>Kie estas la re&gcirc;o de &Hcirc;amat
    kaj la re&gcirc;o de Arpad kaj la re&gcirc;o de la urbo Sefarvaim, de Hena
    kaj Iva?</l>
  <l n='14'>&Hcirc;izkija prenis la leteron el la manoj de la senditoj
    kaj legis &gcirc;in, kaj li iris en la domon de la Eternulo, kaj
    &Hcirc;izkija disvolvis &gcirc;in anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Kaj &Hcirc;izkija ekpre&gcirc;is
    al la Eternulo, kaj diris: Ho Eternulo, Dio de Izrael, sidanta
    sur la keruboj! Vi estas la sola Dio super &ccirc;iuj regnoj de la
    tero, Vi kreis la &ccirc;ielon kaj la teron;</l>
  <l n='16'>klinu, ho Eternulo,
    Vian orelon, kaj a&ubreve;skultu; malfermu, ho Eternulo, Viajn okulojn,
    kaj rigardu; kaj a&ubreve;du la vortojn de San&hcirc;erib, kiujn li sendis,
    por insulti la Dion vivantan.</l>
  <l n='17'>Estas vero, ho Eternulo, la
    re&gcirc;oj de Asirio ruinigis la popolojn kaj ilian teron,</l>
  <l n='18'>kaj
    &jcirc;etis iliajn diojn en fajron; &ccirc;ar tio estis ne dioj, sed
    farita&jcirc;oj de homaj manoj, ligno kaj &scirc;tono; ili ekstermis ilin.</l>
  <l n='19'>Sed nun, ho Eternulo, nia Dio, savu nin do kontra&ubreve; liaj manoj,
    por ke &ccirc;iuj regnoj de la tero eksciu, ke Vi, ho Eternulo, estas
    sola.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj Jesaja, filo de Amoc, sendis al &Hcirc;izkija, por diri: Tiele
    diras la Eternulo, Dio de Izrael: Tion, kion vi pre&gcirc;is al Mi pri
    San&hcirc;erib, re&gcirc;o de Asirio, Mi a&ubreve;dis.</l>
  <l n='21'>Jen estas tio, kion diris
    pri li la Eternulo: Malestimas vin, mokas vin la virga filino de
    Cion, balancas post vi la kapon la filino de Jerusalem.</l>
  <l n='22'>Kiun
    vi blasfemis kaj insultis? kaj kontra&ubreve; kiun vi la&ubreve;tigis vo&ccirc;on kaj
    alte levis viajn okulojn? Kontra&ubreve; la Sanktulon de Izrael!</l>
  <l n='23'>Per
    viaj servantoj vi blasfemis la Sinjoron, kaj vi diris: Kun mia
    multo da &ccirc;aroj mi supreniris sur la supron de montoj, sur la
    randon de Lebanon, kaj mi dehakis &gcirc;iajn altajn cedrojn, &gcirc;iajn
    plej bonajn cipresojn, kaj mi atingis &gcirc;ian plej altan pinton,
    &gcirc;ian &gcirc;ardensimilan arbaron.</l>
  <l n='24'>Mi fosis kaj trinkis fremdan
    akvon, kaj mi sekigos per la plandoj de miaj piedoj &ccirc;iujn
    riverojn de Egiptujo.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;u vi ne a&ubreve;dis, ke Mi jam delonge tion
    decidis, de tempo antikva tion destinis? nun Mi tion plenumis, ke
    la fortikigitaj urboj fari&gcirc;is amaso da ruin&scirc;tonoj.</l>
  <l n='26'>Kaj iliaj
    lo&gcirc;antoj senfortigitaj ektremis kaj kovri&gcirc;is per honto; ili
    fari&gcirc;is kiel herbo de kampo, kiel malgrava verda&jcirc;o, kiel musko
    sur tegmentoj, kaj kiel sunbruligita greno anta&ubreve; la spiki&gcirc;o.</l>
  <l n='27'>Sed vian sidon kaj vian eliron kaj vian venon Mi scias, anka&ubreve;
    vian koleron kontra&ubreve; Mi.</l>
  <l n='28'>Pro tio, ke vi koleris kontra&ubreve; Mi kaj
    via aroganteco venis al Miaj oreloj, Mi metos Mian ringon en
    viajn nazotruojn kaj Mian bu&scirc;brida&jcirc;on en vian bu&scirc;on, kaj Mi
    reirigos vin per la sama vojo, per kiu vi venis.</l>
  <l n='29'>Kaj jen estas
    por vi la pruvosigno: vi man&gcirc;os en &ccirc;i tiu jaro grenon
    memsemi&gcirc;intan, en la dua jaro grenon sova&gcirc;an, sed en la tria jaro
    vi semos kaj rikoltos kaj plantos vinber&gcirc;ardenojn kaj man&gcirc;os
    iliajn fruktojn.</l>
  <l n='30'>Kaj la resta&jcirc;o de la domo de Jehuda denove
    enradiki&gcirc;os malsupre kaj donos fruktojn supre.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar el
    Jerusalem devenos resta&jcirc;o, kaj savita&jcirc;o de la monto Cion; la
    fervoro de la Eternulo Cebaot tion faros.</l>
  <l n='32'>Tial tiele diras la
    Eternulo pri la re&gcirc;o de Asirio: Li ne eniros en &ccirc;i tiun urbon kaj
    ne &jcirc;etos tien sagon kaj ne aliros al &gcirc;i kun &scirc;ildo kaj ne &scirc;utos
    kontra&ubreve; &gcirc;i remparon.</l>
  <l n='33'>Per la sama vojo, per kiu li venis, li
    reiros, kaj en &ccirc;i tiun urbon li ne eniros, diras la Eternulo.</l>
  <l n='34'>Mi defendos &ccirc;i tiun urbon, por savi &gcirc;in pro Mi kaj pro Mia
    servanto David.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>En tiu nokto eliris an&gcirc;elo de la Eternulo kaj frapis en la
    tendaro de la Asirianoj cent okdek kvin mil. Kiam oni levi&gcirc;is
    matene, oni ekvidis, ke ili &ccirc;iuj estas kadavroj senvivaj.</l>
  <l n='36'>Kaj
    San&hcirc;erib, la re&gcirc;o de Asirio, elmovi&gcirc;is kaj iris kaj rehejmi&gcirc;is
    kaj restis en Nineve.</l>
  <l n='37'>Kaj kiam li adorklini&gcirc;is en la domo de
    sia dio Nisro&hcirc;, liaj filoj Adramele&hcirc; kaj &Scirc;arecer mortigis lin per
    glavo, kaj mem ili forkuris en la landon Araratan. Kaj ekre&gcirc;is
    anstata&ubreve; li lia filo Esar-&Hcirc;adon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo &Hcirc;izkija morte malsani&gcirc;is; kaj venis al li la
    profeto Jesaja, filo de Amoc, kaj diris al li: Tiele diras la
    Eternulo: Faru testamenton pri via domo, &ccirc;ar vi mortos kaj ne
    vivos.</l>
  <l n='2'>Tiam &Hcirc;izkija turnis sian viza&gcirc;on al la muro, kaj
    ekpre&gcirc;is al la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='3'>Mi petas, ho Eternulo,
    rememoru, ke mi iradis anta&ubreve; Vi kun vero kaj koro fidela, kaj mi
    faradis tion, kio pla&ccirc;as al Vi. Kaj &Hcirc;izkija la&ubreve;te ekploris.</l>
  <l n='4'>Kiam Jesaja ankora&ubreve; ne eliris el la interna korto, aperis al li
    la vorto de la Eternulo jene:</l>
  <l n='5'>Reiru, kaj diru al &Hcirc;izkija, la
    estro de Mia popolo: Tiele diras la Eternulo, Dio de via patro
    David: Mi a&ubreve;dis vian pre&gcirc;on, Mi vidis viajn larmojn; jen Mi
    resanigos vin; en la tria tago vi iros en la domon de la
    Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj Mi aldonos al via vivo dek kvin jarojn; kaj
    kontra&ubreve; la mano de la re&gcirc;o de Asirio Mi savos vin kaj &ccirc;i tiun
    urbon, kaj Mi defendos &ccirc;i tiun urbon pro Mi kaj pro Mia servanto
    David.</l>
  <l n='7'>Kaj Jesaja diris: Oni alportu dispremitan figon. Kaj oni
    alportis kaj metis sur la &scirc;vela&jcirc;on, kaj li resani&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>Kaj
    &Hcirc;izkija diris al Jesaja: Kia estas la signo, ke la Eternulo min
    resanigos kaj mi iros en la tria tago en la domon de la Eternulo?</l>
  <l n='9'>Jesaja respondis: Tio estos por vi la pruvosigno de la
    Eternulo, ke la Eternulo plenumos tion, kion Li diris: &ccirc;u la
    hormontra ombro iru anta&ubreve;en je dek gradoj, a&ubreve; &ccirc;u &gcirc;i iru returne
    je dek gradoj?</l>
  <l n='10'>Kaj &Hcirc;izkija diris: Facile estas por la ombro
    iri anta&ubreve;en je dek gradoj; ne, la ombro iru returne je dek
    gradoj.</l>
  <l n='11'>Tiam la profeto Jesaja vokis al la Eternulo, kaj Li
    retiris la hormontran ombron malanta&ubreve;en je dek gradoj sur la
    hormontrilo de A&hcirc;az, sur kiu &gcirc;i malsupri&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>En tiu tempo Beroda&hcirc;-Baladan, filo de Baladan, re&gcirc;o de Babel,
    sendis leterojn kaj donacojn al &Hcirc;izkija; &ccirc;ar li a&ubreve;dis, ke &Hcirc;izkija
    estis malsana.</l>
  <l n='13'>Kaj &Hcirc;izkija ela&ubreve;dis ilin, kaj montris al ili
    sian tutan trezorejon, la ar&gcirc;enton kaj la oron kaj la aroma&jcirc;ojn
    kaj la karan oleon kaj sian armilejon, kaj &ccirc;ion, kio trovi&gcirc;is en
    liaj trezorejoj; estis nenio, kion &Hcirc;izkija ne montrus al ili en
    sia domo kaj en sia tuta poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='14'>Kaj venis la profeto Jesaja
    al la re&gcirc;o &Hcirc;izkija, kaj diris al li: Kion parolis tiuj homoj? kaj
    de kie ili venis al vi? Kaj &Hcirc;izkija diris: El lando malproksima
    ili venis, el Babel.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris: Kion ili vidis en via domo?
    Kaj &Hcirc;izkija respondis: &Ccirc;ion, kio estas en mia domo, ili vidis;
    estis nenio, kion mi ne montrus al ili en miaj trezorejoj.</l>
  <l n='16'>Tiam Jesaja diris al &Hcirc;izkija: A&ubreve;skultu la diron de la Eternulo:</l>
  <l n='17'>Jen venos tagoj, kaj &ccirc;io, kio estas en via domo kaj kion
    kolektis viaj patroj &gcirc;is la nuna tago, estos forportata en
    Babelon; nenio restos, diras la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Kaj el viaj filoj,
    kiuj devenos de vi, kiujn vi naskigos, oni prenos; kaj ili estos
    korteganoj en la palaco de la re&gcirc;o de Babel.</l>
  <l n='19'>Kaj &Hcirc;izkija diris
    al Jesaja: Bona estas la vorto de la Eternulo, kiun vi diris. Kaj
    li diris plue: Estu nur paco kaj vero en mia tempo.</l>
  <l n='20'>La cetera
    historio de &Hcirc;izkija, kaj lia tuta forto, kaj kiel li faris la
    lageton kaj la akvotubon kaj enkondukis la akvon en la urbon, &ccirc;io
    estas priskribita en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='21'>Kaj &Hcirc;izkija ekdormis kun siaj patroj, kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is
    lia filo Manase.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La a&gcirc;on de dek du jaroj havis Manase, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj
    kvindek kvin jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino
    estis &Hcirc;efci-Ba.</l>
  <l n='2'>Li agadis malbone anta&ubreve; la Eternulo, simile al
    la abomeninda&jcirc;oj de la nacioj, kiujn la Eternulo forpelis de
    anta&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  <l n='3'>Li konstruis denove la alta&jcirc;ojn, kiujn
    forigis lia patro &Hcirc;izkija; kaj li starigis altarojn al Baal kaj
    faris sanktan stangon, kiel faris A&hcirc;ab, re&gcirc;o de Izrael, kaj
    adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la tuta armeo de la &ccirc;ielo kaj servis al &gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Li konstruis anka&ubreve; altarojn en la domo de la Eternulo, pri kiu la
    Eternulo diris: En Jerusalem Mi estigos Mian nomon.</l>
  <l n='5'>Kaj li
    konstruis altarojn al la tuta armeo de la &ccirc;ielo, sur la du kortoj
    de la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj li trairigis sian filon tra
    fajro, kaj li a&ubreve;guradis kaj sor&ccirc;adis, kaj starigis anta&ubreve;diristojn
    kaj magiistojn; li multe agadis malbone anta&ubreve; la Eternulo,
    kolerigante Lin.</l>
  <l n='7'>Anka&ubreve; la idolon por A&scirc;tar, kiun li faris, li
    starigis en la domo, pri kiu la Eternulo diris al David kaj al
    lia filo Salomono: En &ccirc;i tiu domo kaj en Jerusalem, kiun Mi
    elektis inter &ccirc;iuj triboj de Izrael, Mi estigos Mian nomon por
    eterne,</l>
  <l n='8'>kaj Mi ne plu elvagigos la piedon de Izrael el la tero,
    kiun Mi donis al iliaj patroj, se ili nur observos, por agadi
    konforme al &ccirc;io, kion Mi ordonis al ili, kaj al la tuta instruo,
    kiun donis al ili Mia servanto Moseo.</l>
  <l n='9'>Sed ili ne obeis; kaj
    Manase forlogis ilin tiel, ke ili agis pli malbone, ol la nacioj,
    kiujn la Eternulo ekstermis anta&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  <l n='10'>Kaj la
    Eternulo ekparolis per Siaj servantoj, la profetoj, dirante:</l>
  <l n='11'>Pro tio, ke Manase, re&gcirc;o de Judujo, faris tiujn abomeninda&jcirc;ojn,
    kiuj estas pli malbonaj, ol &ccirc;io, kion faris la Amoridoj, kiuj
    estis anta&ubreve; li, kaj li pekigis anka&ubreve; la Judojn per siaj idoloj,</l>
  <l n='12'>tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael: Jen Mi venigos sur
    Jerusalemon kaj Judujon tian malbonon, ke &ccirc;e &ccirc;iu, kiu tion a&ubreve;dos,
    ektintos en amba&ubreve; liaj oreloj.</l>
  <l n='13'>Mi etendos super Jerusalem la
    mezur&scirc;nuron de Samario kaj la vertikalon de la domo de A&hcirc;ab, kaj
    Mi elvi&scirc;os Jerusalemon tiel, kiel oni elvi&scirc;as pladon, elvi&scirc;os kaj
    renversos.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi forpu&scirc;os la resta&jcirc;on de Mia hereda&jcirc;o, kaj Mi
    transdonos ilin en la manojn de iliaj malamikoj, kaj ili fari&gcirc;os
    kapta&jcirc;o kaj raba&jcirc;o por &ccirc;iuj siaj malamikoj;</l>
  <l n='15'>pro tio, ke ili
    faradis malbonon anta&ubreve; Miaj okuloj kaj incitadis Min, de post la
    tago, kiam iliaj patroj eliris el Egiptujo, &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='16'>Anka&ubreve; da senkulpa sango Manase elver&scirc;is tre multe, &gcirc;is li
    plenigis Jerusalemon de unu rando &gcirc;is la alia, krom sia peko, per
    kiu li pekigis Judujon, por fari malbonon anta&ubreve; la okuloj de la
    Eternulo.</l>
  <l n='17'>La cetera historio de Manase, kaj &ccirc;io, kion li
    faris, kaj la pekoj, kiujn li faris, estas priskribitaj en la
    libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='18'>Kaj Manase ekdormis
    kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin en la &gcirc;ardeno &ccirc;e lia domo,
    en la &gcirc;ardeno de Uza. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Amon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>La a&gcirc;on de dudek du jaroj havis Amon, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o,
    kaj du jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino estis
    Me&scirc;ulemet, filino de &Hcirc;aruc, el Jotba.</l>
  <l n='20'>Li agadis malbone anta&ubreve;
    la Eternulo, kiel agadis lia patro Manase.</l>
  <l n='21'>Li iradis la&ubreve; tute
    la sama vojo, la&ubreve; kiu iradis lia patro, kaj li servadis al la
    idoloj, al kiuj servadis lia patro, kaj adorklini&gcirc;adis anta&ubreve; ili.</l>
  <l n='22'>Li forlasis la Eternulon, Dion de liaj patroj, kaj ne iradis
    la&ubreve; la vojo de la Eternulo.</l>
  <l n='23'>Kaj la servantoj de Amon konspiris
    kontra&ubreve; li, kaj mortigis la re&gcirc;on en lia domo.</l>
  <l n='24'>Sed la popolo
    de la lando mortigis &ccirc;iujn, kiuj faris konspiron kontra&ubreve; la re&gcirc;o
    Amon; kaj la popolo de la lando faris re&gcirc;o anstata&ubreve; li lian filon
    Jo&scirc;ija.</l>
  <l n='25'>La cetera historio de Amon, kion li faris, estas
    priskribita en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='26'>Kaj
    oni enterigis lin en lia tombo, en la &gcirc;ardeno de Uza. Kaj
    anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Jo&scirc;ija.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La a&gcirc;on de ok jaroj havis Jo&scirc;ija, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj
    tridek unu jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino
    estis Jedida, filino de Adaja, el Bockat.</l>
  <l n='2'>Li agadis bone anta&ubreve;
    la Eternulo, kaj iradis tute la&ubreve; la vojo de sia patro David, kaj
    ne deflanki&gcirc;is dekstren, nek maldekstren.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>En la dek-oka jaro de la re&gcirc;o Jo&scirc;ija la re&gcirc;o sendis la
    skribiston &Scirc;afan, filo de Acalja, filo de Me&scirc;ulam, en la domon de
    la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='4'>Iru al la &ccirc;efpastro &Hcirc;ilkija, ke li
    elprenu la tutan monon, kiu estis alportita en la domon de la
    Eternulo kaj kiun kolektis de la popolo la pordogardistoj,</l>
  <l n='5'>kaj
    oni transdonu &gcirc;in en la manojn de la laborplenumantoj, kiuj havis
    komision en la domo de la Eternulo, por ke &ccirc;i tiuj donu &gcirc;in al la
    laborantoj en la domo de la Eternulo, por rebonigi la difektojn
    en la domo,</l>
  <l n='6'>al la &ccirc;arpentistoj kaj konstruistoj kaj masonistoj,
    kaj por a&ccirc;eti lignon kaj &ccirc;irka&ubreve;hakitajn &scirc;tonojn por la rebonigo
    de la domo;</l>
  <l n='7'>sed oni ne postulu de ili kalkulan raporton pri la
    mono, transdonita en iliajn manojn, &ccirc;ar ili devas labori
    konfidate.</l>
  <l n='8'>Kaj la &ccirc;efpastro &Hcirc;ilkija diris al la skribisto
    &Scirc;afan: Libron de la instruo mi trovis en la domo de la Eternulo.
    Kaj &Hcirc;ilkija donis la libron al &Scirc;afan, kaj li &gcirc;in legis.</l>
  <l n='9'>Kaj la
    skribisto &Scirc;afan venis al la re&gcirc;o kaj alportis al la re&gcirc;o
    respondon, kaj diris: Viaj servantoj el&scirc;utis la monon, kiu
    trovi&gcirc;is en la domo, kaj donis &gcirc;in en la manojn de la
    laborplenumantoj en la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Kaj la skribisto
    &Scirc;afan raportis al la re&gcirc;o, dirante: Libron donis al mi la pastro
    &Hcirc;ilkija. Kaj &Scirc;afan legis &gcirc;in anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>Kiam la re&gcirc;o a&ubreve;dis
    la vortojn de la libro de la instruo, li dis&scirc;iris siajn vestojn.</l>
  <l n='12'>Kaj la re&gcirc;o ordonis al la pastro &Hcirc;ilkija, kaj al A&hcirc;ikam, filo
    de &Scirc;afan, kaj al A&hcirc;bor, filo de Mi&hcirc;aja, kaj al la skribisto
    &Scirc;afan, kaj al Asaja, servanto de la re&gcirc;o, dirante:</l>
  <l n='13'>Iru,
    demandu la Eternulon por mi kaj por la popolo kaj por la tuta
    Judujo koncerne la vortojn de tiu trovita libro; &ccirc;ar granda estas
    la kolero de la Eternulo, ekflaminta kontra&ubreve; ni pro tio, ke niaj
    patroj ne obeis la vortojn de tiu libro, por plenumi &ccirc;ion, kio
    estas skribita por ni.</l>
  <l n='14'>Kaj iris la pastro &Hcirc;ilkija kaj A&hcirc;ikam
    kaj A&hcirc;bor kaj &Scirc;afan kaj Asaja al la profetino &Hcirc;ulda, edzino de
    &Scirc;alum, filo de Tikva, filo de &Hcirc;ar&hcirc;as, la vestogardisto (&scirc;i lo&gcirc;is
    en Jerusalem, en la dua parto); kaj ili parolis kun &scirc;i.</l>
  <l n='15'>Kaj &scirc;i
    diris al ili : Tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael: Diru al la
    homo, kiu sendis vin al mi:</l>
  <l n='16'>Tiele diras la Eternulo: Jen Mi
    venigos malfeli&ccirc;on sur &ccirc;i tiun lokon kaj sur &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn,
    &ccirc;iujn vortojn de la libro, kiun legis la re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='17'>Pro
    tio, ke ili Min forlasis kaj incensis al aliaj dioj, kolerigante
    Min per &ccirc;iuj faroj de siaj manoj, ekflamis Mia kolero kontra&ubreve; &ccirc;i
    tiu loko kaj ne estingi&gcirc;os.</l>
  <l n='18'>Sed koncerne la re&gcirc;on de Judujo,
    kiu sendis vin, por demandi la Eternulon, diru al li jene: Tiele
    diras la Eternulo, Dio de Izrael, pri la vortoj, kiujn vi a&ubreve;dis:</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar via koro moli&gcirc;is kaj vi humili&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo, kiam
    vi a&ubreve;dis, kion Mi diris pri &ccirc;i tiu loko kaj pri &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj, ke
    ili fari&gcirc;os ruina&jcirc;o kaj malbena&jcirc;o, kaj vi dis&scirc;iris viajn vestojn
    kaj ploris anta&ubreve; Mi, tial Mi anka&ubreve; a&ubreve;skultis vin, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='20'>Pro tio jen Mi alkolektos vin al viaj patroj, kaj vi
    iros en vian tombon en paco, kaj viaj okuloj ne vidos la tutan
    malfeli&ccirc;on, kiun Mi venigos sur &ccirc;i tiun lokon. Kaj ili alportis
    la respondon al la re&gcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La re&gcirc;o sendis, kaj oni kunvenigis al li &ccirc;iujn pleja&gcirc;ulojn de
    Judujo kaj Jerusalem.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o iris en la domon de la
    Eternulo, kaj kune kun li &ccirc;iuj Judoj kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de
    Jerusalem, kaj la pastroj kaj la profetoj kaj la tuta popolo, de
    la malgrandaj &gcirc;is la grandaj; kaj oni vo&ccirc;legis anta&ubreve; ili &ccirc;iujn
    vortojn de la libro de interligo, kiu estis trovita en la domo de
    la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj la re&gcirc;o stari&gcirc;is &ccirc;e la kolono, kaj faris
    interligon anta&ubreve; la Eternulo, por sekvi la Eternulon kaj observi
    Liajn ordonojn kaj Liajn atestojn kaj Liajn le&gcirc;ojn, per la tuta
    koro kaj per la tuta animo, por restarigi la vortojn de tiu
    interligo, skribitajn en tiu libro. Kaj la tuta popolo ali&gcirc;is al
    la interligo.</l>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;o ordonis al la &ccirc;efpastro &Hcirc;ilkija kaj
    al la duagradaj pastroj kaj al la pordogardistoj, ke oni elportu
    el la templo de la Eternulo &ccirc;iujn objektojn, faritajn por Baal
    kaj por A&scirc;tar kaj por la tuta armeo de la &ccirc;ielo; kaj oni
    forbruligis ilin ekster Jerusalem sur la kampo Kidron, kaj oni
    forportis ilian cindron en Bet-Elon.</l>
  <l n='5'>Kaj li forigis la
    idolpastrojn, kiujn starigis la re&gcirc;oj de Judujo, por incensi sur
    la alta&jcirc;oj en la urboj de Judujo kaj en la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de
    Jerusalem, kaj tiujn, kiuj incensadis al Baal, al la suno, al la
    luno, al la stelaroj, kaj al la tuta armeo de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='6'>Kaj li
    elportigis la sanktan stangon el la domo de la Eternulo ekster
    Jerusalemon al la torento Kidron; kaj oni forbruligis &gcirc;in &ccirc;e la
    torento Kidron kaj disfrotis &gcirc;in &gcirc;is cindreco, kaj oni &jcirc;etis la
    cindron sur la tombejon de la simpla popolo.</l>
  <l n='7'>Kaj li detruis la
    domojn de mal&ccirc;astistoj, kiuj estis &ccirc;e la domo de la Eternulo kaj
    en kiuj la virinoj teksadis tendojn por A&scirc;tar.</l>
  <l n='8'>Kaj li venigis
    &ccirc;iujn pastrojn el la urboj de Judujo, kaj malpurigis la alta&jcirc;ojn,
    sur kiuj la pastroj incensadis, de Geba &gcirc;is Beer-&Scirc;eba; kaj li
    detruis la alta&jcirc;ojn &ccirc;e la pordegoj; tiun, kiu estis anta&ubreve; la
    pordego de la urbestro Josuo, kaj tiun, kiu estis maldekstre &ccirc;e
    la enirado en la urbon.</l>
  <l n='9'>Tamen la pastroj de la alta&jcirc;oj ne
    oferadis sur la altaro de la Eternulo en Jerusalem, sed ili
    man&gcirc;adis macojn kune kun siaj fratoj.</l>
  <l n='10'>Kaj li malpurigis anka&ubreve;
    Tofeton, kiu estis en la valo de la filoj de Hinom, por ke neniu
    trairigu sian filon a&ubreve; sian filinon tra fajro al Mole&hcirc;.</l>
  <l n='11'>Kaj li
    forigis la &ccirc;evalojn, kiujn la re&gcirc;oj de Judujo starigis al la suno
    &ccirc;e la enirejo de la domo de la Eternulo, apud la &ccirc;ambro de la
    e&ubreve;nuko Netan-Mele&hcirc; en Parvarim, kaj la &ccirc;arojn de la suno li
    forbruligis per fajro.</l>
  <l n='12'>Kaj la altarojn, kiuj estis sur la
    tegmento de la supra &ccirc;ambro de A&hcirc;az, kiujn faris la re&gcirc;oj de
    Judujo, kaj la altarojn, kiujn faris Manase en la du kortoj de la
    domo de la Eternulo, la re&gcirc;o detruis, kaj li kuris de tie kaj
    &jcirc;etis ilian cindron en la torenton Kidron.</l>
  <l n='13'>Anka&ubreve; la alta&jcirc;ojn,
    kiuj estis anta&ubreve; Jerusalem, dekstre de la monto de pereo, kaj
    kiujn aran&gcirc;is Salomono, re&gcirc;o de Izrael, por A&scirc;tar, abomeninda&jcirc;o
    de la Cidonanoj, kaj por Kemo&scirc;, abomeninda&jcirc;o de la Moabidoj, kaj
    por Milkom, abomeninda&jcirc;o de la Amonidoj, la re&gcirc;o malpurigis.</l>
  <l n='14'>Kaj li disrompis la statuojn kaj dehakis la sanktajn stangojn,
    kaj plenigis ilian lokon per ostoj de homoj.</l>
  <l n='15'>Anka&ubreve; la altaron,
    kiu estis en Bet-El, kaj la alta&jcirc;on, kiun aran&gcirc;is Jerobeam, filo
    de Nebat, kiu pekigis Izraelon, anka&ubreve; tiun altaron kaj la alta&jcirc;on
    li detruis, kaj li forbruligis la alta&jcirc;on kaj faris el &gcirc;i polvon
    kaj forbruligis la sanktan stangon.</l>
  <l n='16'>Jo&scirc;ija sin turnis, kaj
    ekvidis la tombojn, kiuj estis tie sur la monto, kaj li sendis,
    kaj prenigis la ostojn el la tomboj kaj forbruligis ilin sur la
    altaro kaj malpurigis &gcirc;in, konforme al la vorto de la Eternulo,
    kiun proklamis tiu homo de Dio, kiu anta&ubreve;diris tiun fari&gcirc;on.</l>
  <l n='17'>Kaj li diris: Kio estas tiu monumento, kiun mi vidas? Kaj la
    lo&gcirc;antoj de la urbo diris al li: Tio estas la tombo de la homo de
    Dio, kiu venis el Judujo, kaj anta&ubreve;diris tiujn farojn, kiujn vi
    faris koncerne la altaron de Bet-El.</l>
  <l n='18'>Kaj li diris: Lasu lin
    ku&scirc;i, neniu tu&scirc;u liajn ostojn. Tiamaniere liaj ostoj estis
    savitaj kun la ostoj de la profeto, kiu venis el Samario.</l>
  <l n='19'>Anka&ubreve; &ccirc;iujn domojn de la alta&jcirc;oj, kiuj estis en la urboj de
    Samario kaj kiujn konstruis la re&gcirc;oj de Izrael, por inciti la
    Eternulon, Jo&scirc;ija detruis, kaj agis kun ili simile al tio, kion
    li faris en Bet-El.</l>
  <l n='20'>Kaj li bu&ccirc;is &ccirc;iujn pastrojn de la alta&jcirc;oj,
    kiuj tie estis, sur la altaroj, kaj bruligis sur ili homajn
    ostojn; kaj li revenis en Jerusalemon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj la re&gcirc;o ordonis al la tuta popolo, dirante: Faru Paskon al
    la Eternulo, via Dio, kiel estas skribite en tiu libro de la
    interligo.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar simila Pasko ne estis farita de post la tempo
    de la ju&gcirc;istoj, kiuj ju&gcirc;adis Izraelon, kaj en la tuta tempo de la
    re&gcirc;oj de Izrael kaj de la re&gcirc;oj de Judujo;</l>
  <l n='23'>nur en la dek-oka
    jaro de la re&gcirc;o Jo&scirc;ija estis farita tiu Pasko al la Eternulo en
    Jerusalem.</l>
  <l n='24'>Kaj la a&ubreve;guristojn kaj la sor&ccirc;istojn kaj la domajn
    diojn kaj la idolojn kaj &ccirc;iujn abomeninda&jcirc;ojn, kiuj montri&gcirc;is en
    la Juda lando kaj en Jerusalem, Jo&scirc;ija ekstermis, por plenumi la
    vortojn de la instruo, skribitajn en la libro, kiun la pastro
    &Hcirc;ilkija trovis en la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='25'>Ne estis anta&ubreve; li
    re&gcirc;o simila al li, kiu turnis sin al la Eternulo per sia tuta
    koro kaj per sia tuta animo kaj per sia tuta forto, konforme al
    la tuta instruo de Moseo; kaj post li ne aperis simila al li.</l>
  <l n='26'>Tamen la Eternulo ne deturnis Sin de la granda furiozo de Sia
    kolero, per kiu Lia kolero ekflamis kontra&ubreve; Judujo pro &ccirc;iuj
    incitoj, per kiuj incitis Lin Manase.</l>
  <l n='27'>Kaj la Eternulo diris:
    Anka&ubreve; Judujon Mi forigos de anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o, kiel Mi forigis
    Izraelon, kaj Mi forpu&scirc;os &ccirc;i tiun urbon, kiun Mi elektis,
    Jerusalemon, kaj la domon, pri kiu Mi diris, ke Mia nomo tie
    estos.</l>
  <l n='28'>La cetera historio de Jo&scirc;ija, kaj &ccirc;io, kion li faris,
    estas priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='29'>En lia tempo Faraono Ne&hcirc;o, re&gcirc;o de Egiptujo, iris kontra&ubreve; la
    re&gcirc;on de Asirio al la rivero E&ubreve;frato. La re&gcirc;o Jo&scirc;ija iris
    renkonte al li, kaj &ccirc;i tiu mortigis lin en Megido, kiam li
    ekvidis lin.</l>
  <l n='30'>Kaj liaj servantoj forveturigis lin mortintan el
    Megido kaj venigis lin en Jerusalemon kaj enterigis lin en lia
    tombo. Kaj la popolo de la lando prenis Jehoa&hcirc;azon, filon de
    Jo&scirc;ija, kaj sanktoleis lin kaj faris lin re&gcirc;o anstata&ubreve; lia patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>La a&gcirc;on de dudek tri jaroj havis Jehoa&hcirc;az, kiam li fari&gcirc;is
    re&gcirc;o, kaj tri monatojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia
    patrino estis &Hcirc;amutal, filino de Jeremia, el Libna.</l>
  <l n='32'>Li agadis
    malbone anta&ubreve; la Eternulo, tiel same kiel agadis liaj patroj.</l>
  <l n='33'>Kaj Faraono Ne&hcirc;o malliberigis lin en Ribla en la lando &Hcirc;amat, por
    ke li ne re&gcirc;u en Jerusalem, kaj li metis sur la landon monpunon
    de cent kikaroj da ar&gcirc;ento kaj unu kikaro da oro.</l>
  <l n='34'>Kaj Faraono
    Ne&hcirc;o ekre&gcirc;igis Eljakimon, filon de Jo&scirc;ija, anstata&ubreve; lia patro
    Jo&scirc;ija, kaj &scirc;an&gcirc;is lian nomon je Jehojakim; sed Jehoa&hcirc;azon li
    prenis kaj venigis en Egiptujon, kaj tie li mortis.</l>
  <l n='35'>La
    ar&gcirc;enton kaj oron Jehojakim donis al Faraono; sed li metis tion
    sur la landon, ke oni donu la ar&gcirc;enton la&ubreve; la ordono de Faraono:
    de &ccirc;iu la&ubreve; taksado li prenis la ar&gcirc;enton kaj la oron de la popolo
    de la lando, por doni al Faraono Ne&hcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>La a&gcirc;on de dudek kvin jaroj havis Jehojakim, kiam li fari&gcirc;is
    re&gcirc;o, kaj dek unu jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia
    patrino estis Zebuda, filino de Pedaja, el Ruma.</l>
  <l n='37'>Li agadis
    malbone anta&ubreve; la Eternulo, tiel same, kiel agadis liaj patroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En lia tempo venis Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel; kaj Jehojakim
    estis lia subulo dum tri jaroj, sed poste li defalis de li.</l>
  <l n='2'>La
    Eternulo sendis sur lin hordojn da &Hcirc;aldeoj, hordojn da Sirianoj,
    hordojn da Moabidoj, kaj hordojn da Amonidoj, sendis ilin sur
    Judujon, por pereigi &gcirc;in, konforme al la vorto de la Eternulo,
    kiun Li diris per Siaj servantoj, la profetoj.</l>
  <l n='3'>Sed la&ubreve; la
    ordono de la Eternulo tio fari&gcirc;is al Judujo, por forpu&scirc;i &gcirc;in de
    anta&ubreve; Lia viza&gcirc;o pro la pekoj de Manase, pro &ccirc;io, kion li faris;</l>
  <l n='4'>anka&ubreve; pro la senkulpa sango, kiun li ver&scirc;is, plenigante
    Jerusalemon per senkulpa sango, la Eternulo ne volis pardoni.</l>
  <l n='5'>La cetera historio de Jehojakim, kaj &ccirc;io, kion li faris, estas
    priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Judujo.</l>
  <l n='6'>Kaj
    Jehojakim ekdormis kun siaj patroj, kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia
    filo Jehoja&hcirc;in.</l>
  <l n='7'>La re&gcirc;o de Egiptujo ne eliris plu el sia lando,
    &ccirc;ar la re&gcirc;o de Babel forprenis &ccirc;ion, kio apartenis al la re&gcirc;o de
    Egiptujo, de la torento de Egiptujo &gcirc;is la rivero E&ubreve;frato.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>La a&gcirc;on de dek ok jaroj havis Jehoja&hcirc;in, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o,
    kaj tri monatojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino
    estis Ne&hcirc;u&scirc;ta, filino de Elnatan, el Jerusalem.</l>
  <l n='9'>Li agadis
    malbone anta&ubreve; la Eternulo, tiel same, kiel agadis lia patro.</l>
  <l n='10'>En tiu tempo la servantoj de Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, iris
    kontra&ubreve; Jerusalemon, kaj oni komencis sie&gcirc;i la urbon.</l>
  <l n='11'>Kaj
    Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, venis al la urbo, kiam liaj
    servantoj &gcirc;in sie&gcirc;is.</l>
  <l n='12'>Kaj Jehoja&hcirc;in, re&gcirc;o de Judujo, eliris al
    la re&gcirc;o de Babel, li kaj lia patrino kaj liaj servantoj kaj liaj
    altranguloj kaj liaj korteganoj; kaj la re&gcirc;o de Babel prenis lin
    en la oka jaro de sia re&gcirc;ado.</l>
  <l n='13'>Kaj li elprenis el tie &ccirc;iujn
    trezorojn de la domo de la Eternulo kaj la trezorojn de la re&gcirc;a
    domo, kaj li disrompis &ccirc;iujn orajn vazojn, kiujn Salomono, re&gcirc;o
    de Izrael, faris en la templo de la Eternulo, kiel diris la
    Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj li forkondukis &ccirc;iujn Jerusalemanojn, &ccirc;iujn
    eminentulojn, &ccirc;iujn fortajn militistojn &dash; dek mil estis
    forkondukitaj &dash; kaj &ccirc;iujn artistojn kaj &ccirc;iujn for&gcirc;istojn; restis
    neniu krom la malri&ccirc;a popolo de la lando.</l>
  <l n='15'>Kaj li forkondukis
    Jehoja&hcirc;inon en Babelon; kaj la patrinon de la re&gcirc;o kaj la
    edzinojn de la re&gcirc;o kaj liajn korteganojn kaj la potenculojn de
    la lando li forkondukis en kaptitecon el Jerusalem en Babelon.</l>
  <l n='16'>Kaj &ccirc;iujn fortulojn, sep mil, kaj la artistojn kaj la for&gcirc;istojn,
    mil, &ccirc;iujn bravajn militistojn, la re&gcirc;o de Babel forkondukis en
    kaptitecon en Babelon.</l>
  <l n='17'>Kaj la re&gcirc;o de Babel faris re&gcirc;o
    anstata&ubreve; li lian onklon Matanja, kaj &scirc;an&gcirc;is lian nomon je
    Cidkija.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>La a&gcirc;on de dudek unu jaroj havis Cidkija, kiam li fari&gcirc;is
    re&gcirc;o, kaj dek unu jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia
    patrino estis &Hcirc;amutal, filino de Jeremia, el Libna.</l>
  <l n='19'>Li agadis
    malbone anta&ubreve; la Eternulo, tiel same, kiel agadis Jehojakim.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar la kolero de la Eternulo estis kontra&ubreve; Jerusalem kaj kontra&ubreve;
    Judujo, &gcirc;is Li for&jcirc;etis ilin de anta&ubreve; Sia viza&gcirc;o. Kaj Cidkija
    defalis de la re&gcirc;o de Babel.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la na&ubreve;a jaro de lia re&gcirc;ado, en la deka monato, en la deka
    tago de la monato, venis Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, li kaj lia
    tuta militistaro, kontra&ubreve; Jerusalemon, kaj eksie&gcirc;is &gcirc;in, kaj oni
    konstruis &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i bastionojn.</l>
  <l n='2'>Kaj la urbo restis sie&gcirc;ata &gcirc;is
    la dek-unua jaro de la re&gcirc;o Cidkija.</l>
  <l n='3'>En la na&ubreve;a tago de la
    kvara monato, kiam la malsato tiel forti&gcirc;is en la urbo, ke la
    popolo de la lando ne havis panon,</l>
  <l n='4'>tiam oni faris enrompon en
    la urbon; kaj &ccirc;iuj militistoj forkuris en la nokto la&ubreve; la vojo de
    la pordego inter la du muregoj apud la &gcirc;ardeno de la re&gcirc;o, kaj
    foriris la&ubreve; la vojo al la stepo. Kaj la &Hcirc;aldeoj staris &ccirc;irka&ubreve; la
    urbo.</l>
  <l n='5'>Kaj la militistaro de la &Hcirc;aldeoj postkuris la re&gcirc;on kaj
    kuratingis lin sur la stepo de Jeri&hcirc;o, kaj lia tuta militistaro
    diskuris for de li.</l>
  <l n='6'>Kaj ili kaptis la re&gcirc;on kaj forkondukis lin
    al la re&gcirc;o de Babel en Riblan, kaj oni faris pri li ju&gcirc;on.</l>
  <l n='7'>La
    filojn de Cidkija oni bu&ccirc;is anta&ubreve; liaj okuloj, kaj al Cidkija oni
    blindigis liajn okulojn, kaj oni ligis lin per kupraj katenoj kaj
    forkondukis lin en Babelon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>En la kvina monato, en la sepa tago de la monato, tio estas en
    la dek-na&ubreve;a jaro de la re&gcirc;o Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, venis
    Nebuzaradan, estro de la korpogardistoj, servanto de la re&gcirc;o de
    Babel, en Jerusalemon.</l>
  <l n='9'>Kaj li forbruligis la domon de la
    Eternulo kaj la domon de la re&gcirc;o kaj &ccirc;iujn domojn de Jerusalem;
    &ccirc;iujn grandajn domojn li forbruligis per fajro.</l>
  <l n='10'>Kaj la
    muregojn de Jerusalem &ccirc;irka&ubreve;e detruis la tuta militistaro de la
    &Hcirc;aldeoj, kiu estis kun la estro de la korpogardistoj.</l>
  <l n='11'>La
    ceteran popolon, kiu restis en la urbo, kaj la transkurintojn,
    kiuj transkuris al la re&gcirc;o de Babel, kaj la ceteran popolamason
    forkondukis Nebuzaradan, la estro de la korpogardistoj.</l>
  <l n='12'>Sed
    iom el la malri&ccirc;uloj de la lando la estro de la korpogardistoj
    restigis, ke ili estu vinberistoj kaj terkultivistoj.</l>
  <l n='13'>La
    kuprajn kolonojn, kiuj estis en la domo de la Eternulo, kaj la
    baza&jcirc;ojn kaj la kupran maron, kiuj estis en la domo de la
    Eternulo, la &Hcirc;aldeoj disrompis kaj forportis ilian kupron en
    Babelon.</l>
  <l n='14'>Kaj la potojn kaj la &scirc;ovelilojn kaj la tran&ccirc;ilojn kaj
    la kulerojn kaj &ccirc;iujn kuprajn vazojn, kiuj estis uzataj &ccirc;e la
    servado, ili forprenis.</l>
  <l n='15'>Kaj la karbujojn kaj la aspergajn
    kalikojn, kiuj estis a&ubreve; el oro a&ubreve; el ar&gcirc;ento, prenis la estro de
    la korpogardistoj.</l>
  <l n='16'>Koncerne la du kolonojn, la unu maron, kaj
    la baza&jcirc;ojn, kiujn faris Salomono por la domo de la Eternulo: la
    kvanto de la kupro en &ccirc;iuj tiuj iloj estis nemezurebla.</l>
  <l n='17'>La
    alton de dek ok ulnoj havis unu kolono; la kapitelo sur &gcirc;i estis
    kupra, kaj la alto de la kapitelo estis tri ulnoj, kaj &ccirc;irka&ubreve; la
    kapitelo estis krada&jcirc;o kaj granatoj, &ccirc;io el kupro; tiel same
    estis &ccirc;e la dua kolono, anka&ubreve; kun krada&jcirc;o.</l>
  <l n='18'>Kaj la estro de la
    korpogardistoj prenis la &ccirc;efpastron Seraja kaj la duan pastron
    Cefanja kaj la tri pordogardistojn.</l>
  <l n='19'>Kaj el la urbo li prenis
    unu korteganon, kiu estis super la militistoj, kaj kvin virojn el
    la adjutantoj de la re&gcirc;o, kiuj trovi&gcirc;is en la urbo, kaj la
    skribiston de la militestro, kiu enregistradis la militistojn el
    la popolo de la lando, kaj sesdek homojn el la popolo de la
    lando, kiuj trovi&gcirc;is en la urbo.</l>
  <l n='20'>Ilin prenis Nebuzaradan, la
    estro de la korpogardistoj, kaj forkondukis al la re&gcirc;o de Babel
    en Riblan.</l>
  <l n='21'>Kaj la re&gcirc;o de Babel frapis ilin kaj mortigis ilin
    en Ribla, en la lando &Hcirc;amat. Tiamaniere Jehuda estis elhejmigita
    el sia lando.</l>
  <l n='22'>Super la popolo, kiu restis en la Juda lando kaj
    kiun restigis Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, li estrigis super ili
    Gedaljan, filon de A&hcirc;ikam, filo de &Scirc;afan.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kiam &ccirc;iuj militestroj, ili kaj iliaj homoj, a&ubreve;dis, ke la re&gcirc;o
    de Babel estrigis Gedaljan, ili venis al Gedalja en Micpan, nome:
    I&scirc;mael, filo de Netanja, kaj Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;, kaj Seraja,
    filo de Tan&hcirc;umet, Netofaano, kaj Jaazanja, filo de Maa&hcirc;atano, ili
    kaj iliaj homoj.</l>
  <l n='24'>Kaj Gedalja &jcirc;uris al ili kaj al iliaj homoj,
    kaj diris al ili: Ne timu esti subuloj de la &Hcirc;aldeoj; lo&gcirc;u en la
    lando kaj servu al la re&gcirc;o de Babel, kaj estos al vi bone.</l>
  <l n='25'>Sed
    en la sepa monato venis I&scirc;mael, filo de Netanja, filo de Eli&scirc;ama,
    el la re&gcirc;a idaro, kune kun dek viroj, kaj ili frapis Gedaljan,
    kaj li mortis, anka&ubreve; la Judojn kaj la &Hcirc;aldeojn, kiuj estis kun li
    en Micpa.</l>
  <l n='26'>Tiam levi&gcirc;is la tuta popolo, de la malgrandaj &gcirc;is la
    grandaj, kaj anka&ubreve; la militestroj, kaj ili foriris en Egiptujon,
    &ccirc;ar ili timis la &Hcirc;aldeojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>En la tridek-sepa jaro post la elpatrujigo de Jehoja&hcirc;in, re&gcirc;o
    de Judujo, en la dek-dua monato, en la dudek-sepa tago de la
    monato, Evil-Meroda&hcirc;, re&gcirc;o de Babel, en la jaro de sia re&gcirc;i&gcirc;o
    levis la kapon de Jehoja&hcirc;in, re&gcirc;o de Judujo, el la malliberejo;</l>
  <l n='28'>kaj li parolis kun li afable, kaj starigis lian tronon pli
    alte ol la tronoj de la aliaj re&gcirc;oj, kiuj estis &ccirc;e li en Babel;</l>
  <l n='29'>kaj li &scirc;an&gcirc;is liajn vestojn de malliberejo; kaj li man&gcirc;adis
    &ccirc;iam &ccirc;e li dum sia tuta vivo;</l>
  <l n='30'>kaj liaj vivrimedoj, vivrimedoj
    konstantaj, estis donataj al li de la re&gcirc;o &ccirc;iutage dum lia tuta
    vivo.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: I. KRONIKO -->

        <div type='book' n='13' id='libro_1kr' rend='doc'>

          <index index='content' level1='I. KRONIKO'/>
          <head>KRONIKO</head>
          <head>LIBRO UNUA</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Adam, Set, Eno&scirc;,</l>
  <l n='2'>Kenan, Mahalalel, Jared,</l>
  <l n='3'>&Hcirc;ano&hcirc;, Metu&scirc;ela&hcirc;,
    Leme&hcirc;,</l>
  <l n='4'>Noa, &Scirc;em, &Hcirc;am, kaj Jafet.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>La filoj de Jafet: Gomer, Magog, Madaj, Javan, Tubal, Me&scirc;e&hcirc;,
    kaj Tiras.</l>
  <l n='6'>La filoj de Gomer: A&scirc;kenaz, Rifat, kaj Togarma.</l>
  <l n='7'>La
    filoj de Javan: Eli&scirc;a, Tar&scirc;i&scirc;, Kitim, kaj Dodanim.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>La filoj de &Hcirc;am: Ku&scirc;, Micraim, Put, kaj Kanaan.</l>
  <l n='9'>La filoj de
    Ku&scirc;: Seba, &Hcirc;avila, Sabta, Raama, kaj Sabte&hcirc;a. La filoj de Raama:
    &Scirc;eba kaj Dedan.</l>
  <l n='10'>Ku&scirc; naskigis anka&ubreve; Nimrodon; &ccirc;i tiu komencis
    esti potenculo sur la tero.</l>
  <l n='11'>Micraim naskigis la Ludidojn, la
    Anamidojn, la Lehabidojn, la Naftu&hcirc;idojn,</l>
  <l n='12'>la Patrusidojn, la
    Kaslu&hcirc;idojn (de kiuj devenis la Fili&scirc;toj), kaj la Kaftoridojn.</l>
  <l n='13'>De Kanaan naski&gcirc;is Cidon, lia unuenaskito, kaj &Hcirc;et,</l>
  <l n='14'>la
    Jebusidoj, la Amoridoj, la Girga&scirc;idoj,</l>
  <l n='15'>la &Hcirc;ividoj, la Arkidoj,
    la Sinidoj,</l>
  <l n='16'>la Arvadidoj, la Cemaridoj, la &Hcirc;amatidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>La filoj de &Scirc;em: Elam, A&scirc;ur, Arpa&hcirc;&scirc;ad, Lud, Aram, Uc, &Hcirc;ul,
    Geter, kaj Me&scirc;e&hcirc;.</l>
  <l n='18'>De Arpa&hcirc;&scirc;ad naski&gcirc;is &Scirc;ela&hcirc;, de &Scirc;ela&hcirc;
    naski&gcirc;is Eber.</l>
  <l n='19'>Al Eber naski&gcirc;is du filoj: la nomo de unu estis
    Peleg, &ccirc;ar en lia tempo estis dividita la tero; la nomo de lia
    frato estis Joktan.</l>
  <l n='20'>De Joktan naski&gcirc;is Almodad, &Scirc;elef,
    &Hcirc;acarmavet, Jera&hcirc;,</l>
  <l n='21'>Hadoram, Uzal, Dikla,</l>
  <l n='22'>Ebal, Abimael,
    &Scirc;eba,</l>
  <l n='23'>Ofir, &Hcirc;avila, kaj Jobab. &Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis la filoj de
    Joktan.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>&Scirc;em, Arpa&hcirc;&scirc;ad, &Scirc;ela&hcirc;,</l>
  <l n='25'>Eber, Peleg, Reu,</l>
  <l n='26'>Serug, Na&hcirc;or,
    Tera&hcirc;,</l>
  <l n='27'>Abram (tio estas Abraham).</l>
  <l n='28'>La filoj de Abraham:
    Isaak kaj I&scirc;mael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Jen estas ilia genealogio: de I&scirc;mael, la unuenaskito Nebajot,
    poste Kedar, Adbeel, Mibsam,</l>
  <l n='30'>Mi&scirc;ma, Duma, Masa, &Hcirc;adad, Tema,</l>
  <l n='31'>Jetur, Nafi&scirc;, kaj Kedma. Tio estas la filoj de I&scirc;mael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>La filoj de Ketura, kromvirino de Abraham, kiujn &scirc;i naskis:
    Zimran, Jok&scirc;an, Medan, Midjan, Ji&scirc;bak, kaj &Scirc;ua&hcirc;. Kaj la filoj de
    Jok&scirc;an estis &Scirc;eba kaj Dedan.</l>
  <l n='33'>La filoj de Midjan: Efa, Efer,
    &Hcirc;ano&hcirc;, Abida, kaj Eldaa. &Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis la filoj de Ketura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Abraham naskigis Isaakon. La filoj de Isaak: Esav kaj Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>La filoj de Esav: Elifaz, Reuel, Jeu&scirc;, Jalam, kaj Kora&hcirc;.</l>
  <l n='36'>La
    filoj de Elifaz: Teman, Omar, Cefi, Gatam, Kenaz, Timna, kaj
    Amalek.</l>
  <l n='37'>La filoj de Reuel: Na&hcirc;at, Zera&hcirc;, &Scirc;ama, kaj Miza.</l>
  <l n='38'>La
    filoj de Seir: Lotan, &Scirc;obal, Cibeon, Ana, Di&scirc;on, Ecer, kaj Di&scirc;an.</l>
  <l n='39'>La filoj de Lotan: &Hcirc;ori kaj Homam; la fratino de Lotan estis
    Timna.</l>
  <l n='40'>La filoj de &Scirc;obal: Aljan, Mana&hcirc;at, Ebal, &Scirc;efi, kaj
    Onam. La filoj de Cibeon: Aja kaj Ana.</l>
  <l n='41'>La filoj de Ana: Di&scirc;on.
    La filoj de Di&scirc;on: &Hcirc;amran, E&scirc;ban, Jitran, kaj Keran.</l>
  <l n='42'>La filoj
    de Ecer: Bilhan, Zaavan, kaj Jaakan. La filoj de Di&scirc;an: Uc kaj
    Aran.</l>
  <l n='43'>Jen estas la re&gcirc;oj, kiuj re&gcirc;is en la lando de Edom,
    anta&ubreve; ol aperis re&gcirc;o &ccirc;e la Izraelidoj: Bela, filo de Beor; la
    nomo de lia urbo estis Dinhaba.</l>
  <l n='44'>Kaj Bela mortis, kaj anstata&ubreve;
    li ekre&gcirc;is Jobab, filo de Zera&hcirc;, el Bocra.</l>
  <l n='45'>Kaj Joab mortis,
    kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is &Hcirc;u&scirc;am, el la lando de la Temanidoj.</l>
  <l n='46'>Kaj &Hcirc;u&scirc;am mortis, kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is Hadad, filo de Bedad,
    kiu venkobatis la Midjanidojn sur la kampo de Moab; la nomo de
    lia urbo estis Avit.</l>
  <l n='47'>Kaj Hadad mortis, kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is
    Samla el Masreka.</l>
  <l n='48'>Kaj Samla mortis, kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is
    &Scirc;aul el Re&hcirc;obot &ccirc;e la Rivero.</l>
  <l n='49'>Kaj &Scirc;aul mortis, kaj anstata&ubreve; li
    ekre&gcirc;is Baal-&Hcirc;anan, filo de A&hcirc;bor.</l>
  <l n='50'>Kaj Baal-&Hcirc;anan mortis, kaj
    anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is Hadad; la nomo de lia urbo estis Pai; la nomo
    de lia edzino estis Mehetabel, filino de Matred, filino de Me-Zahab.</l>
  <l n='51'>Kaj Hadad mortis. Tiam la &ccirc;efoj de Edom estis: &ccirc;efo
    Timna, &ccirc;efo Alva, &ccirc;efo Jetet,</l>
  <l n='52'>&ccirc;efo Oholibama, &ccirc;efo Ela, &ccirc;efo
    Pinon,</l>
  <l n='53'>&ccirc;efo Kenaz, &ccirc;efo Teman, &ccirc;efo Mibcar,</l>
  <l n='54'>&ccirc;efo Magdiel,
    &ccirc;efo Iram. Tio estas la &ccirc;efoj de Edom.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la filoj de Izrael: Ruben, Simeon, Levi, Jehuda,
    Isa&hcirc;ar, Zebulun,</l>
  <l n='2'>Dan, Jozef, Benjamen, Naftali, Gad, kaj A&scirc;er.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>La filoj de Jehuda: Er, Onan, kaj &Scirc;ela, tri naski&gcirc;is al li de
    Bat-&Scirc;ua, la Kanaanidino. Er, la unuenaskito de Jehuda, estis
    malbona anta&ubreve; la Eternulo, kaj Li mortigis lin.</l>
  <l n='4'>Kaj lia
    bofilino Tamar naskis al li Perecon kaj Zera&hcirc;on. La nombro de
    &ccirc;iuj filoj de Jehuda estis kvin.</l>
  <l n='5'>La filoj de Perec: &Hcirc;ecron kaj
    &Hcirc;amul.</l>
  <l n='6'>La filoj de Zera&hcirc;: Zimri, Etan, Heman, Kalkol, kaj Dara;
    da ili &ccirc;iuj estis kvin.</l>
  <l n='7'>La filoj de Karmi: A&hcirc;an, kiu mal&gcirc;ojigis
    Izraelon, pekinte kontra&ubreve; anatema&jcirc;o.</l>
  <l n='8'>La filoj de Etan: Azarja.</l>
  <l n='9'>La filoj de &Hcirc;ecron, kiuj naski&gcirc;is al li: Jera&hcirc;meel, Ram, kaj
    Kelubaj.</l>
  <l n='10'>Ram naskigis Aminadabon; Aminadab naskigis Na&hcirc;&scirc;onon,
    princon de la idoj de Jehuda;</l>
  <l n='11'>Na&hcirc;&scirc;on naskigis Salman; Salma
    naskigis Boazon;</l>
  <l n='12'>Boaz naskigis Obedon; Obed naskigis Ji&scirc;ajon;</l>
  <l n='13'>Ji&scirc;aj naskigis sian unuenaskiton Eliab, la dua estis Abinadab,
    la tria estis &Scirc;imea,</l>
  <l n='14'>la kvara estis Netanel, la kvina estis
    Radaj,</l>
  <l n='15'>la sesa estis Ocem, la sepa estis David.</l>
  <l n='16'>Iliaj
    fratinoj estis: Ceruja kaj Abigail. La filoj de Ceruja estis:
    Abi&scirc;aj, Joab, kaj Asahel &dash; tri.</l>
  <l n='17'>Abigail naskis Amasan; la patro
    de Amasa estis Jeter, I&scirc;maelido.</l>
  <l n='18'>Kaleb, filo de &Hcirc;ecron,
    naskigis de sia edzino Azuba kaj de Jeriot; jen estas &scirc;iaj filoj:
    Je&scirc;er, &Scirc;obab, kaj Ardon.</l>
  <l n='19'>Kiam mortis Azuba, Kaleb prenis al si
    Efratan, kaj &scirc;i naskis al li &Hcirc;uron.</l>
  <l n='20'>&Hcirc;ur naskigis Urin; kaj Uri
    naskigis Becalelon.</l>
  <l n='21'>Poste &Hcirc;ecron envenis al la filino de
    Ma&hcirc;ir, patro de Gilead; li prenis &scirc;in, kiam li havis la a&gcirc;on de
    sesdek jaroj, kaj &scirc;i naskis al li Segubon.</l>
  <l n='22'>Segub naskigis
    Jairon, kaj li havis dudek tri urbojn en la lando Gilead.</l>
  <l n='23'>Sed
    la Ge&scirc;uranoj kaj Sirianoj forprenis de ili la Vila&gcirc;ojn de Jair,
    Kenaton kaj &gcirc;iajn dependa&jcirc;ojn, sesdek urbetojn. &Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj
    estis la filoj de Ma&hcirc;ir, patro de Gilead.</l>
  <l n='24'>Post la morto de
    &Hcirc;ecron en Kaleb-Efrata la edzino de &Hcirc;ecron, Abija, naskis al li
    A&scirc;&hcirc;uron, la fondinton de Tekoa.</l>
  <l n='25'>La filoj de Jera&hcirc;meel,
    unuenaskito de &Hcirc;ecron, estis: la unuenaskito Ram, poste Buna,
    Oren, Ocem, kaj A&hcirc;ija.</l>
  <l n='26'>Jera&hcirc;meel havis anka&ubreve; alian edzinon,
    &scirc;ia nomo estis Atara; &scirc;i estis la patrino de Onam.</l>
  <l n='27'>La filoj de
    Ram, la unuenaskito de Jera&hcirc;meel, estis: Maac, Jamin, kaj Eker.</l>
  <l n='28'>La filoj de Onam estis: &Scirc;amaj kaj Jada. La filoj de &Scirc;amaj
    estis: Nadab kaj Abi&scirc;ur.</l>
  <l n='29'>La nomo de la edzino de Abi&scirc;ur estis
    Abi&hcirc;ail; &scirc;i naskis al li A&hcirc;banon kaj Molidon.</l>
  <l n='30'>La filoj de
    Nadab estis: Seled kaj Apaim. Seled mortis sen infanoj.</l>
  <l n='31'>La
    filo de Apaim estis Ji&scirc;ei. La filo de Ji&scirc;ei estis &Scirc;e&scirc;an. La filo
    de &Scirc;e&scirc;an estis A&hcirc;laj.</l>
  <l n='32'>La filoj de Jada, frato de &Scirc;amaj, estis:
    Jeter kaj Jonatan. Jeter mortis sen infanoj.</l>
  <l n='33'>La filoj de
    Jonatan estis: Pelet kaj Zaza. Tio estis la idoj de Jera&hcirc;meel.</l>
  <l n='34'>&Scirc;e&scirc;an ne havis filojn, sed nur filinojn. &Scirc;e&scirc;an havis sklavon
    Egipton, kies nomo estis Jar&hcirc;a;</l>
  <l n='35'>kaj &Scirc;e&scirc;an donis sian filinon
    kiel edzinon al sia sklavo Jar&hcirc;a, kaj &scirc;i naskis al li Atajon.</l>
  <l n='36'>Ataj naskigis Natanon; kaj Natan naskigis Zabadon.</l>
  <l n='37'>Zabad
    naskigis Eflalon; kaj Eflal naskigis Obedon.</l>
  <l n='38'>Obed naskigis
    Jehun, kaj Jehu naskigis Azarjan.</l>
  <l n='39'>Azarja naskigis &Hcirc;elecon; kaj
    &Hcirc;elec naskigis Eleasan.</l>
  <l n='40'>Eleasa naskigis Sismajon; kaj Sismaj
    naskigis &Scirc;alumon.</l>
  <l n='41'>&Scirc;alum naskigis Jekamjan; kaj Jekamja
    naskigis Eli&scirc;aman.</l>
  <l n='42'>La filoj de Kaleb, frato de Jera&hcirc;meel: lia
    unuenaskito Me&scirc;a, kiu estis la fondinto de Zif; kaj la filoj de
    Mare&scirc;a, fondinto de &Hcirc;ebron.</l>
  <l n='43'>La filoj de &Hcirc;ebron: Kora&hcirc;, Tapua&hcirc;,
    Rekem, kaj &Scirc;ema.</l>
  <l n='44'>&Scirc;ema naskigis Ra&hcirc;amon, fondinton de Jorkeam;
    kaj Rekem naskigis &Scirc;amajon.</l>
  <l n='45'>La filo de &Scirc;amaj estis Maon; kaj
    Maon estis la fondinto de Bet-Cur.</l>
  <l n='46'>Kaj Efa, kromvirino de
    Kaleb, naskis &Hcirc;aranon, Mocan, kaj Gazezon; kaj &Hcirc;aran naskigis
    Gazezon.</l>
  <l n='47'>La filoj de Jedaj estis: Regem, Jotam, Ge&scirc;an, Pelet,
    Efa, kaj &Scirc;aaf.</l>
  <l n='48'>Maa&hcirc;a, kromvirino de Kaleb, naskis &Scirc;eberon kaj
    Tir&hcirc;anan.</l>
  <l n='49'>&Scirc;i naskis anka&ubreve; &Scirc;aafon, la fondinton de Madmana,
    &Scirc;evan, la fondinton de Ma&hcirc;bena kaj la fondinton de Gibea. La
    filino de Kaleb estis A&hcirc;sa.</l>
  <l n='50'>Tio estis la idoj de Kaleb: la
    filo de &Hcirc;ur, unuenaskito de Efrata: &Scirc;obal, fondinto de Kirjat-Jearim,</l>
  <l n='51'>Salma, fondinto de Bet-Le&hcirc;em, &Hcirc;aref, fondinto de Bet-Gader.</l>
  <l n='52'>&Scirc;obal, fondinto de Kirjat-Jearim, havis la filojn:
    Haroe, duono de la Menu&hcirc;ot.</l>
  <l n='53'>La familioj de Kirjat-Jearim
    estis: la Jetridoj, la Putidoj, la &Scirc;umatidoj, la Mi&scirc;raidoj. De &ccirc;i
    tiuj devenis la Coreaidoj kaj la E&scirc;taolidoj.</l>
  <l n='54'>La idoj de Salma:
    la Bet-Le&hcirc;emanoj, la Netofaanoj, la Atrotanoj de la domo de Joab,
    la duono de la Mana&hcirc;atanoj, la Coreanoj;</l>
  <l n='55'>kaj la familioj de la
    skribistoj, kiuj lo&gcirc;is en Jabec, la Tiratidoj, &Scirc;imeatidoj, kaj
    Su&hcirc;atidoj; tio estis la Kenidoj, kiuj devenis de &Hcirc;amat, la
    fondinto de Bet-Re&hcirc;ab.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la filoj de David, kiuj naski&gcirc;is al li en &Hcirc;ebron: la
    unuenaskito Amnon, de la Jizreelanino A&hcirc;inoam; la dua estis
    Daniel, de la Karmelanino Abigail;</l>
  <l n='2'>la tria estis Ab&scirc;alom, filo
    de Maa&hcirc;a, filino de Talmaj, re&gcirc;o de Ge&scirc;ur; la kvara estis
    Adonija, filo de &Hcirc;agit;</l>
  <l n='3'>la kvina estis &Scirc;efatja, de Abital; la
    sesa estis Jitream, de lia edzino Egla;</l>
  <l n='4'>ses naski&gcirc;is al li en
    &Hcirc;ebron. Li re&gcirc;is tie sep jarojn kaj ses monatojn; kaj tridek tri
    jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='5'>Kaj jen estas tiuj, kiuj naski&gcirc;is
    al li en Jerusalem: &Scirc;imea, &Scirc;obab, Natan, Salomono &dash; &ccirc;i tiuj kvar
    de Bat-&Scirc;ua, filino de Amiel;</l>
  <l n='6'>Jib&hcirc;ar, Eli&scirc;ama, Elifelet,</l>
  <l n='7'>Noga,
    Nefeg, Jafia,</l>
  <l n='8'>Eli&scirc;ama, Eljada, kaj Elifelet &dash; na&ubreve;.</l>
  <l n='9'>Tio estas
    &ccirc;iuj filoj de David, krom la filoj de kromvirinoj; kaj ilia
    fratino estis Tamar.</l>
  <l n='10'>La filo de Salomono estis Re&hcirc;abeam; la
    filo de &ccirc;i tiu estis Abija; la filo de &ccirc;i tiu: Asa; la filo de &ccirc;i
    tiu: Jeho&scirc;afat;</l>
  <l n='11'>la filo de &ccirc;i tiu: Joram; la filo de &ccirc;i tiu:
    A&hcirc;azja; la filo de &ccirc;i tiu: Joa&scirc;;</l>
  <l n='12'>la filo de &ccirc;i tiu: Amacja; la
    filo de &ccirc;i tiu: Azarja; la filo de &ccirc;i tiu: Jotam;</l>
  <l n='13'>la filo de
    &ccirc;i tiu: A&hcirc;az; la filo de &ccirc;i tiu: &Hcirc;izkija; la filo de &ccirc;i tiu:
    Manase;</l>
  <l n='14'>la filo de &ccirc;i tiu: Amon; la filo de &ccirc;i tiu: Jo&scirc;ija.</l>
  <l n='15'>La filoj de Jo&scirc;ija estis: la unuenaskito Jo&hcirc;anan, la dua
    Jehojakim, la tria Cidkija, la kvara &Scirc;alum.</l>
  <l n='16'>La filoj de
    Jehojakim: lia filo Je&hcirc;onja, lia filo Cidkija.</l>
  <l n='17'>La filoj de
    Je&hcirc;onja: Asir, lia filo &Scirc;ealtiel,</l>
  <l n='18'>Malkiram, Pedaja, &Scirc;enacar,
    Jekamja, &Hcirc;o&scirc;ama, kaj Nedabja.</l>
  <l n='19'>La filoj de Pedaja: Zerubabel
    kaj &Scirc;imei. La filoj de Zerubabel: Me&scirc;ulam, &Hcirc;ananja; ilia fratino
    estis &Scirc;elomit;</l>
  <l n='20'>anka&ubreve; &ccirc;i tiuj kvin: &Hcirc;a&scirc;uba, Ohel, Bere&hcirc;ja,
    &Hcirc;asadja, kaj Ju&scirc;ab-&Hcirc;esed.</l>
  <l n='21'>La idoj de &Hcirc;ananja: Pelatja kaj
    Je&scirc;aja; la filoj de Refaja, la filoj de Arnan, la filoj de
    Obadja, la filoj de &Scirc;e&hcirc;anja.</l>
  <l n='22'>La filo de &Scirc;e&hcirc;anja estis &Scirc;emaja;
    la filoj de &Scirc;emaja: &Hcirc;atu&scirc;, Jigal, Baria&hcirc;, Nearja, kaj &Scirc;afat &dash; ses.</l>
  <l n='23'>La filoj de Nearja: Eljoenaj, &Hcirc;izkija, kaj Azrikam &dash; tri.</l>
  <l n='24'>La
    filoj de Eljoenaj: Hodavja, Elja&scirc;ib, Pelaja, Akub, Jo&hcirc;anan,
    Delaja, kaj Anani &dash; sep.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La filoj de Jehuda estis: Perec, &Hcirc;ecron, Karmi, &Hcirc;ur, kaj &Scirc;obal.</l>
  <l n='2'>Reaja, filo de &Scirc;obal, naskigis Ja&hcirc;aton; Ja&hcirc;at naskigis A&hcirc;umajon
    kaj Lahadon; tio estas la familioj de la Coreaidoj.</l>
  <l n='3'>Kaj jen
    estas la domanaro de Etam: Jizreel, Ji&scirc;ma, Jidba&scirc;; la nomo de
    ilia fratino estis Haclelponi;</l>
  <l n='4'>kaj Penuel, la fondinto de
    Gedor, kaj Ezer, la fondinto de &Hcirc;u&scirc;a. Tio estas la idoj de &Hcirc;ur,
    unuenaskito de Efrata, posedanto de Bet-Le&hcirc;em.</l>
  <l n='5'>A&scirc;&hcirc;ur, fondinto
    de Tekoa, havis du edzinojn: &Hcirc;ela kaj Naara.</l>
  <l n='6'>Naara naskis al li
    A&hcirc;uzamon, &Hcirc;eferon, Temnin, kaj A&hcirc;a&scirc;tarin; tio estas la filoj de
    Naara;</l>
  <l n='7'>la filoj de &Hcirc;ela estis: Ceret, Co&hcirc;ar, kaj Etnan.</l>
  <l n='8'>Koc
    naskigis Anubon, Cobeban, kaj la familiojn de A&hcirc;ar&hcirc;el, filo de
    Harum.</l>
  <l n='9'>Jabec estis la plej estimata inter siaj fratoj. Lia
    patrino donis al li la nomon Jabec, &ccirc;ar &scirc;i diris: En mal&gcirc;ojo mi
    naskis.</l>
  <l n='10'>Kaj Jabec vokis al Dio de Izrael, dirante: Ho, se Vi
    min benus kaj vastigus miajn limojn, kaj Via mano estus kun mi
    kaj forigus la malbonon, por ke mi ne havu aflikton! Kaj Dio
    plenumis tion, pri kio li petis.</l>
  <l n='11'>Kelub, frato de &Scirc;u&hcirc;a,
    naskigis Me&hcirc;iron; &ccirc;i tiu estis la patro de E&scirc;ton.</l>
  <l n='12'>E&scirc;ton
    naskigis Bet-Rafan, Pasea&hcirc;on, kaj Te&hcirc;inan, fondinton de la urbo
    Na&hcirc;a&scirc;; tio estas la lo&gcirc;antoj de Re&hcirc;a.</l>
  <l n='13'>La filoj de Kenaz estis:
    Otniel kaj Seraja; la filo de Otniel estis &Hcirc;atat.</l>
  <l n='14'>Meonotaj
    naskigis Ofran, kaj Seraja naskigis Joabon, fondinton de la Valo
    de &Ccirc;arpentistoj; &ccirc;ar ili estis &ccirc;arpentistoj.</l>
  <l n='15'>La filoj de
    Kaleb, filo de Jefune: Iru, Ela, kaj Naam; la filo de Ela estis
    Kenaz.</l>
  <l n='16'>La filoj de Jehalelel: Zif, Zifa, Tirja, kaj Asarel.</l>
  <l n='17'>La filoj de Ezra: Jeter, Mered, Efer, kaj Jalon. &Scirc;i naskis
    Mirjamon, &Scirc;amajon, kaj Ji&scirc;ba&hcirc;on, la patron de E&scirc;temoa;</l>
  <l n='18'>dum lia
    edzino la Judino naskis Jeredon, fondinton de Gedor, &Hcirc;eberon,
    fondinton de So&hcirc;o, kaj Jekutielon, fondinton de Zanoa&hcirc;. Tiuj
    estis la filoj de Bitja, filino de Faraono, kiun prenis Mered.</l>
  <l n='19'>La filoj de la edzino de Hodija, fratino de Na&hcirc;am: la patro de
    Keila, la Garmano, kaj E&scirc;temoa, la Maa&hcirc;atano.</l>
  <l n='20'>La filoj de
    &Scirc;imon: Amnon, Rina, Ben-&Hcirc;anan, kaj Tilon; la filoj de Ji&scirc;ei:
    Zo&hcirc;et kaj Ben-Zo&hcirc;et.</l>
  <l n='21'>La filoj de &Scirc;ela, filo de Jehuda: Er,
    patro de Le&hcirc;a, kaj Lada, patro de Mare&scirc;a, kaj la familioj de la
    tolfaristoj el la domo de A&scirc;bea;</l>
  <l n='22'>kaj Jokim, kaj la lo&gcirc;antoj de
    Kozeba, kaj Joa&scirc;, kaj Saraf, kiuj estis sinjoroj en Moab kaj
    poste revenis en Bet-Le&hcirc;emon, la&ubreve; antikvaj rakontoj.</l>
  <l n='23'>Ili estis
    potistoj, kaj lo&gcirc;is inter &gcirc;ardenoj kaj brutejoj; &ccirc;e la re&gcirc;o ili
    tie lo&gcirc;is por liaj laboroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>La filoj de Simeon: Nemuel, Jamin, Jarib, Zera&hcirc;, kaj &Scirc;aul.</l>
  <l n='25'>La filo de &ccirc;i tiu estis &Scirc;alum; la filo de &ccirc;i tiu estis Mibsam; la
    filo de &ccirc;i tiu estis Mi&scirc;ma.</l>
  <l n='26'>La filoj de Mi&scirc;ma: lia filo
    &Hcirc;amuel, lia filo Zakur, lia filo &Scirc;imei.</l>
  <l n='27'>&Scirc;imei havis dek ses
    filojn kaj ses filinojn; sed liaj fratoj ne havis multe da filoj,
    kaj ilia tuta parencaro ne tiel multi&gcirc;is, kiel la idaro de
    Jehuda.</l>
  <l n='28'>Ili lo&gcirc;is en Beer-&Scirc;eba, Molada, kaj &Hcirc;acar-&Scirc;ual,</l>
  <l n='29'>en
    Bilha, Ecem, kaj Tolad,</l>
  <l n='30'>en Betuel, &Hcirc;orma, kaj Ciklag,</l>
  <l n='31'>en
    Bet-Markabot, &Hcirc;acar-Susim, Bet-Biri, kaj &Scirc;aaraim. Tio estis iliaj
    urboj &gcirc;is la re&gcirc;ado de David.</l>
  <l n='32'>Iliaj vila&gcirc;oj estis: Etam, Ain,
    Rimon, To&hcirc;en, kaj A&scirc;an, kvin urboj;</l>
  <l n='33'>kaj &ccirc;iuj iliaj vila&gcirc;oj,
    kiuj estis &ccirc;irka&ubreve; tiuj urboj, &gcirc;is Baal. Tie estis ilia lo&gcirc;loko,
    kaj ili havis apartan genealogian registron.</l>
  <l n='34'>Kaj Me&scirc;obab,
    Jamle&hcirc;, Jo&scirc;a, filo de Amacja,</l>
  <l n='35'>Joel, Jehu, filo de Jo&scirc;ibja,
    filo de Seraja, filo de Asiel,</l>
  <l n='36'>Eljoenaj, Jaakoba, Je&scirc;o&hcirc;aja,
    Asaja, Adiel, Jesimiel, Benaja,</l>
  <l n='37'>Ziza, filo de &Scirc;ifi, filo de
    Alon, filo de Jedaja, filo de &Scirc;imri, filo de &Scirc;emaja.</l>
  <l n='38'>&Ccirc;i tiuj,
    cititaj la&ubreve; iliaj nomoj, estis princoj en siaj familioj, kaj
    iliaj patrodomoj forte vasti&gcirc;is.</l>
  <l n='39'>Ili iris &gcirc;is Gedor, &gcirc;is la
    orienta flanko de la valo, por ser&ccirc;i pa&scirc;tejon por siaj &scirc;afoj;</l>
  <l n='40'>kaj ili trovis pa&scirc;tejon grasan kaj bonan, kaj teron vastan,
    trankvilan, kaj kvietan, &ccirc;ar el la &Hcirc;amidoj estis tiuj, kiuj tie
    lo&gcirc;is anta&ubreve;e.</l>
  <l n='41'>Kaj venis tiuj, kiuj &jcirc;us estas cititaj, en la
    tempo de &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo, kaj disbatis iliajn tendojn,
    kaj anka&ubreve; la Meunojn, kiuj tie trovi&gcirc;is, kaj ekstermis ilin por
    &ccirc;iam kaj eklo&gcirc;is sur ilia loko, &ccirc;ar tie estis pa&scirc;tejo por iliaj
    &scirc;afoj.</l>
  <l n='42'>Kaj el ili, el la idoj de Simeon, kvincent homoj iris
    al la monto Seir; iliaj estroj estis Pelatja, Nearja, Refaja, kaj
    Uziel, filoj de Ji&scirc;ei.</l>
  <l n='43'>Kaj ili venkobatis la restintajn
    savi&gcirc;intojn de Amalek kaj eklo&gcirc;is tie por &ccirc;iam.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La filoj de Ruben, unuenaskito de Izrael. (Li estis la
    unuenaskito; sed kiam li malhonoris la liton de sia patro, lia
    unuenaskiteco estis fordonita al la filoj de Jozef, filo de
    Izrael, kaj li ne estis enskribita en la genealogian liston kiel
    unuenaskito;</l>
  <l n='2'>Jehuda estis la plej potenca inter siaj fratoj,
    kaj la reganto devenis de li; sed la unuenaskiteco estis donita
    al Jozef.)</l>
  <l n='3'>La filoj de Ruben, unuenaskito de Izrael: &Hcirc;ano&hcirc;,
    Palu, &Hcirc;ecron, kaj Karmi.</l>
  <l n='4'>La idoj de Joel: lia filo estis
    &Scirc;emaja, lia filo estis Gog, lia filo estis &Scirc;imei,</l>
  <l n='5'>lia filo
    estis Mi&hcirc;a, lia filo estis Reaja, lia filo estis Baal,</l>
  <l n='6'>lia filo
    estis Beera, kiun forkondukis en kaptitecon Tiglat-Pileser, re&gcirc;o
    de Asirio. Li estis princo de la Rubenidoj.</l>
  <l n='7'>Kaj liaj fratoj,
    la&ubreve; iliaj familioj, la&ubreve; ilia genealogia listo, estis: Jeiel, la
    &ccirc;efo, Ze&hcirc;arja,</l>
  <l n='8'>kaj Bela, filo de Azaz, filo de &Scirc;ema, filo de
    Joel. Li lo&gcirc;is en Aroer, &gcirc;is Nebo kaj Baal-Meon.</l>
  <l n='9'>Oriente li
    lo&gcirc;is &gcirc;is la komenco de la dezerto &ccirc;e la rivero E&ubreve;frato; &ccirc;ar ili
    havis multe da brutoj en la lando Gilead.</l>
  <l n='10'>En la tempo de Saul
    ili militis kontra&ubreve; la Hagaridoj, kaj &ccirc;i tiuj enfalis en iliajn
    manojn; kaj ili eklo&gcirc;is en la tendoj de tiuj en la tuta orienta
    parto de Gilead.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>La idoj de Gad lo&gcirc;is apude de ili, en la lando Ba&scirc;an, &gcirc;is
    Sal&hcirc;a;</l>
  <l n='12'>la &ccirc;efo estis Joel, la dua estis &Scirc;afam, poste Janaj kaj
    &Scirc;afat en Ba&scirc;an.</l>
  <l n='13'>Iliaj fratoj, la&ubreve; iliaj patrodomoj: Mi&hcirc;ael,
    Me&scirc;ulam, &Scirc;eba, Joraj, Jakan, Zia, kaj Eber &dash; sep.</l>
  <l n='14'>Jen estas la
    filoj de Abi&hcirc;ail, filo de &Hcirc;uri, filo de Jaroa&hcirc;, filo de Gilead,
    filo de Mi&hcirc;ael, filo de Je&scirc;i&scirc;aj, filo de Ja&hcirc;do, filo de Buz;</l>
  <l n='15'>A&hcirc;i, filo de Abdiel, filo de Guni, estis &ccirc;efo de ilia patrodomo.</l>
  <l n='16'>Kaj ili lo&gcirc;is en Gilead en Ba&scirc;an kaj &gcirc;iaj filinurboj, kaj sur
    &ccirc;iuj kampoj de &Scirc;aron, &gcirc;is iliaj finoj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;iuj ili estis
    genealogie enskribitaj en la tempo de Jotam, re&gcirc;o de Judujo, kaj
    en la tempo de Jerobeam, re&gcirc;o de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>La idoj de Ruben kaj la Gadidoj kaj la duontribo de Manase
    havis da batalkapablaj viroj, portantaj &scirc;ildon kaj glavon,
    stre&ccirc;antaj pafarkon, kaj instruitaj por milito, kvardek kvar mil
    sepcent sesdek, elirantojn en militistaro.</l>
  <l n='19'>Ili militis kontra&ubreve;
    la Hagaridoj, kontra&ubreve; Jetur, Nafi&scirc;, kaj Nodab.</l>
  <l n='20'>Kaj ili ricevis
    helpon kontra&ubreve; &ccirc;i tiuj; kaj la Hagaridoj, kun &ccirc;io, kion ili
    havis, estis transdonitaj en iliajn manojn. &Ccirc;ar dum la milito ili
    vokis al Dio, kaj Li a&ubreve;skultis ilian pre&gcirc;on pro tio, ke ili fidis
    Lin.</l>
  <l n='21'>Kaj ili forkaptis la brutojn de tiuj, kvindek mil
    kamelojn, ducent kvindek mil &scirc;afojn, du mil azenojn, kaj cent mil
    homojn.</l>
  <l n='22'>Multe da mortigitoj falis, &ccirc;ar de Dio estis la milito.
    Kaj ili lo&gcirc;is sur ilia loko &gcirc;is la elpatrujigo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>La idoj de la duontribo de Manase lo&gcirc;is en la lando de Ba&scirc;an
    &gcirc;is Baal-&Hcirc;ermon, Senir, kaj la monto &Hcirc;ermon. Ili estis en granda
    nombro.</l>
  <l n='24'>Kaj jen estas la &ccirc;efoj de iliaj patrodomoj: Efer,
    Ji&scirc;ei, Eliel, Azriel, Jeremia, Hodavja, kaj Ja&hcirc;diel, viroj
    potencaj, viroj famaj, &ccirc;efoj de siaj patrodomoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Sed ili defalis de Dio de iliaj patroj, kaj mal&ccirc;aste sekvis la
    diojn de la enlandaj popoloj, kiujn Dio ekstermis anta&ubreve; ili;</l>
  <l n='26'>tial Dio de Izrael ekscitis kontra&ubreve; ili la spiriton de Pul, re&gcirc;o
    de Asirio, kaj la spiriton de Tiglat-Pileser, re&gcirc;o de Asirio, kaj
    li elpatrujigis la Rubenidojn, la Gadidojn, kaj la duontribon de
    la Manaseidoj, kaj forkondukis ilin en &Hcirc;ala&hcirc;on, &Hcirc;aboron, Haran,
    kaj al la rivero Gozan &gcirc;is la nuna tago.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La filoj de Levi: Ger&scirc;on, Kehat, kaj Merari.</l>
  <l n='2'>La filoj de
    Kehat: Amram, Jichar, &Hcirc;ebron, kaj Uziel.</l>
  <l n='3'>La infanoj de Amram:
    Aaron, Moseo, kaj Mirjam; kaj la filoj de Aaron: Nadab, Abihu,
    Eleazar, kaj Itamar.</l>
  <l n='4'>Eleazar naskigis Pine&hcirc;ason, Pine&hcirc;as
    naskigis Abi&scirc;uan,</l>
  <l n='5'>Abi&scirc;ua naskigis Bukin, Buki naskigis Uzin,</l>
  <l n='6'>Uzi naskigis Zera&hcirc;jan, Zera&hcirc;ja naskigis Merajoton,</l>
  <l n='7'>Merajot
    naskigis Amarjan, Amarja naskigis A&hcirc;itubon,</l>
  <l n='8'>A&hcirc;itub naskigis
    Cadokon, Cadok naskigis A&hcirc;imaacon,</l>
  <l n='9'>A&hcirc;imaac naskigis Azarjan,
    Azarja naskigis Jo&hcirc;ananon,</l>
  <l n='10'>Jo&hcirc;anan naskigis Azarjan (li estis
    tiu, kiu estis pastro en la domo, kiun Salomono konstruis en
    Jerusalem),</l>
  <l n='11'>Azarja naskigis Amarjan, Amarja naskigis A&hcirc;itubon,</l>
  <l n='12'>A&hcirc;itub naskigis Cadokon, Cadok naskigis &Scirc;alumon,</l>
  <l n='13'>&Scirc;alum
    naskigis &Hcirc;ilkijan, &Hcirc;ilkija naskigis Azarjan,</l>
  <l n='14'>Azarja naskigis
    Serajan, Seraja naskigis Jehocadakon.</l>
  <l n='15'>Jehocadak iris en
    kaptitecon, kiam la Eternulo elpatrujigis la Judojn kaj la
    Jerusalemanojn per Nebukadnecar.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>La filoj de Levi: Ger&scirc;on, Kehat, kaj Merari.</l>
  <l n='17'>Jen estas la
    nomoj de la filoj de Ger&scirc;on: Libni kaj &Scirc;imei.</l>
  <l n='18'>La filoj de
    Kehat: Amram, Jichar, &Hcirc;ebron, kaj Uziel.</l>
  <l n='19'>La filoj de Merari:
    Ma&hcirc;li kaj Mu&scirc;i. Kaj jen estas la familioj de Levi la&ubreve; iliaj
    patrodomoj:</l>
  <l n='20'>la idoj de Ger&scirc;on: Libni; lia filo: Ja&hcirc;at; lia
    filo: Zima;</l>
  <l n='21'>lia filo: Joa&hcirc;; lia filo: Ido; lia filo: Zera&hcirc;;
    lia filo: Jeatraj.</l>
  <l n='22'>La idoj de Kehat: lia filo: Aminadab; lia
    filo: Kora&hcirc;; lia filo: Asir;</l>
  <l n='23'>lia filo: Elkana; lia filo:
    Ebjasaf; lia filo: Asir;</l>
  <l n='24'>lia filo: Ta&hcirc;at; lia filo: Uriel; lia
    filo: Uzija; lia filo: &Scirc;aul.</l>
  <l n='25'>La filoj de Elkana: Amasaj kaj
    A&hcirc;imot.</l>
  <l n='26'>Elkana: la idoj de Elkana: lia filo: Cofaj; lia filo:
    Na&hcirc;at;</l>
  <l n='27'>lia filo: Eliab; lia filo: Jero&hcirc;am; lia filo: Elkana.</l>
  <l n='28'>La filoj de Samuel: la unuenaskito Va&scirc;ni, kaj Abija.</l>
  <l n='29'>La
    idoj de Merari: Ma&hcirc;li; lia filo: Libni; lia filo: &Scirc;imei; lia
    filo: Uza;</l>
  <l n='30'>lia filo: &Scirc;imea; lia filo: &Hcirc;agija; lia filo: Asaja.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Jen estas tiuj, kiujn David starigis por kantado en la domo de
    la Eternulo de post la tempo, kiam la sankta kesto trovis tie
    ripozejon;</l>
  <l n='32'>ili servadis anta&ubreve; la tabernaklo de kunveno per
    kantado, &gcirc;is Salomono konstruis la domon de la Eternulo en
    Jerusalem; kaj ili stari&gcirc;adis al sia servado la&ubreve; sia regularo;</l>
  <l n='33'>jen estas tiuj, kiuj stari&gcirc;adis, kaj iliaj filoj: el la Kehatidoj
    estis la kantisto Heman, filo de Joel, filo de Samuel,</l>
  <l n='34'>filo de
    Elkana, filo de Jero&hcirc;am, filo de Eliel, filo de Toa&hcirc;,</l>
  <l n='35'>filo de
    Cuf, filo de Elkana, filo de Ma&hcirc;at, filo de Amasaj,</l>
  <l n='36'>filo de
    Elkana, filo de Joel, filo de Azarja, filo de Cefanja,</l>
  <l n='37'>filo de
    Ta&hcirc;at, filo de Asir, filo de Ebjasaf, filo de Kora&hcirc;,</l>
  <l n='38'>filo de
    Jichar, filo de Kehat, filo de Levi, filo de Izrael.</l>
  <l n='39'>Kaj lia
    frato Asaf, kiu staradis dekstre de li, Asaf, filo de Bere&hcirc;ja,
    filo de &Scirc;imea,</l>
  <l n='40'>filo de Mi&hcirc;ael, filo de Baaseja, filo de
    Malkija,</l>
  <l n='41'>filo de Etni, filo de Zera&hcirc;, filo de Adaja,</l>
  <l n='42'>filo
    de Etan, filo de Zima, filo de &Scirc;imei,</l>
  <l n='43'>filo de Ja&hcirc;at, filo de
    Ger&scirc;on, filo de Levi.</l>
  <l n='44'>La idoj de Merari, iliaj fratoj,
    staradis maldekstre: Etan, filo de Ki&scirc;i, filo de Abdi, filo de
    Malu&hcirc;,</l>
  <l n='45'>filo de &Hcirc;a&scirc;abja, filo de Amacja, filo de &Hcirc;ilkija,</l>
  <l n='46'>filo de Amci, filo de Bani, filo de &Scirc;emer,</l>
  <l n='47'>filo de Ma&hcirc;li, filo
    de Mu&scirc;i, filo de Merari, filo de Levi.</l>
  <l n='48'>Kaj iliaj fratoj, la
    Levidoj, estis destinitaj por &ccirc;iuj servoj en la tabernaklo de la
    domo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='49'>Aaron kaj liaj filoj incensadis sur la altaro de bruloferoj
    kaj sur la altaro de incensado; ili estis destinitaj por &ccirc;iuj
    servoj en la plejsanktejo, kaj por pekliberigi Izraelon, konforme
    al &ccirc;io, kion ordonis Moseo, servanto de Dio.</l>
  <l n='50'>Kaj jen estas la
    idoj de Aaron: lia filo: Eleazar; lia filo: Pine&hcirc;as; lia filo:
    Abi&scirc;ua;</l>
  <l n='51'>lia filo: Buki; lia filo: Uzi; lia filo: Zera&hcirc;ja;</l>
  <l n='52'>lia filo: Merajot; lia filo: Amarja; lia filo: A&hcirc;itub;</l>
  <l n='53'>lia
    filo: Cadok; lia filo: A&hcirc;imaac.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='54'>Kaj jen estas iliaj lo&gcirc;lokoj, la&ubreve; iliaj vila&gcirc;oj en iliaj
    limoj: al la idoj de Aaron, al la familioj de la Kehatidoj, &ccirc;ar
    al ili destinis la loto,</l>
  <l n='55'>oni donis &Hcirc;ebronon, en la lando de
    Jehuda, kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i;</l>
  <l n='56'>sed la kampon de tiu
    urbo kaj &gcirc;iajn vila&gcirc;ojn oni donis al Kaleb, filo de Jefune.</l>
  <l n='57'>Al
    la idoj de Aaron oni donis la urbojn de rifu&gcirc;o: &Hcirc;ebronon, Libnan
    kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, Jatiron, E&scirc;temoan kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn,</l>
  <l n='58'>&Hcirc;ilenon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, Debiron kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn,</l>
  <l n='59'>A&scirc;anon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, Bet-&Scirc;eme&scirc;on kaj &gcirc;iajn
    anta&ubreve;urbojn;</l>
  <l n='60'>kaj de la tribo de Benjamen: Geban kaj &gcirc;iajn
    anta&ubreve;urbojn, Alemeton kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, kaj Anatoton kaj
    &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn. La nombro de &ccirc;iuj iliaj urboj en iliaj
    familioj estis dek tri urboj.</l>
  <l n='61'>Al la idoj de Kehat, kiuj restis
    el la familio de la tribo, oni donis de la duontribo de Manase
    la&ubreve;lote dek urbojn.</l>
  <l n='62'>Al la idoj de Ger&scirc;on la&ubreve; iliaj familioj
    oni donis de la tribo Isa&hcirc;ar, de la tribo A&scirc;er, de la tribo
    Naftali, kaj de la tribo Manase en Ba&scirc;an dek tri urbojn.</l>
  <l n='63'>Al la
    idoj de Merari la&ubreve; iliaj familioj oni donis de la tribo Ruben, de
    la tribo Gad, kaj de la tribo Zebulun la&ubreve;lote dek du urbojn.</l>
  <l n='64'>Kaj la Izraelidoj donis al la Levidoj la urbojn kaj iliajn
    anta&ubreve;urbojn.</l>
  <l n='65'>Ili donis la&ubreve;lote de la tribo de la Jehudaidoj,
    de la tribo de la Simeonidoj, kaj de la tribo de la Benjamenidoj
    tiujn urbojn, kiujn ili nomis la&ubreve; la nomoj.</l>
  <l n='66'>Al kelkaj familioj
    el la idoj de Kehat oni donis urbojn, apartenontajn al ili, de la
    tribo Efraim.</l>
  <l n='67'>Kaj oni donis al ili la urbojn de rifu&gcirc;o:
    &Scirc;e&hcirc;emon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, sur la monto de Efraim, Gezeron
    kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn,</l>
  <l n='68'>Jokmeamon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, Bet-&Hcirc;oronon 
   kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn,</l>
  <l n='69'>Ajalonon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn,
    Gat-Rimonon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn;</l>
  <l n='70'>kaj de la duontribo de
    Manase: Aneron kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, Bileamon kaj &gcirc;iajn
    anta&ubreve;urbojn. Tio estis por la restintaj familioj de la Kehatidoj.</l>
  <l n='71'>Al la idoj de Ger&scirc;on oni donis de la familioj de la duontribo
    de Manase: Golanon en Ba&scirc;an kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, kaj A&scirc;taroton
    kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn;</l>
  <l n='72'>de la tribo Isa&hcirc;ar: Kede&scirc;on kaj &gcirc;iajn
    anta&ubreve;urbojn, Dabraton kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn,</l>
  <l n='73'>Ramoton kaj &gcirc;iajn
    anta&ubreve;urbojn, kaj Anemon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn;</l>
  <l n='74'>de la tribo
    A&scirc;er: Ma&scirc;alon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, Abdonon kaj &gcirc;iajn
    anta&ubreve;urbojn,</l>
  <l n='75'>&Hcirc;ukokon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, kaj Re&hcirc;obon kaj
    &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn;</l>
  <l n='76'>de la tribo Naftali: Kede&scirc;on en Galileo kaj
    &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, &Hcirc;amonon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, kaj Kirjataimon
    kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn.</l>
  <l n='77'>Al la ceteraj idoj de Merari oni donis
    de la tribo Zebulun: Rimonon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, kaj Taboron
    kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn;</l>
  <l n='78'>kaj transe de Jordan, kontra&ubreve; Jeri&hcirc;o,
    oriente de Jordan, oni donis de la tribo Ruben: Beceron en la
    dezerto kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, Jahacon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn,</l>
  <l n='79'>Kedemoton kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, kaj Mefaaton kaj &gcirc;iajn
    anta&ubreve;urbojn;</l>
  <l n='80'>kaj de la tribo Gad: Ramoton en Gilead kaj &gcirc;iajn
    anta&ubreve;urbojn, Ma&hcirc;anaimon kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn,</l>
  <l n='81'>&Hcirc;e&scirc;bonon kaj
    &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn, kaj Jazeron kaj &gcirc;iajn anta&ubreve;urbojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La filoj de Isa&hcirc;ar estis: Tola, Pua, Ja&scirc;ub, kaj &Scirc;imron &dash; kvar.</l>
  <l n='2'>La idoj de Tola: Uzi, Refaja, Jeriel, Ja&hcirc;maj, Jibsam, kaj &Scirc;emuel,
    &ccirc;efoj de patrodomoj de Tola, kura&gcirc;aj militistoj en siaj
    generacioj; ilia nombro en la tempo de David estis dudek du mil
    sescent.</l>
  <l n='3'>La idoj de Uzi: Jizra&hcirc;ja; la idoj de Jizra&hcirc;ja: Mi&hcirc;ael,
    Obadja, Joel, kaj Ji&scirc;ija &dash; kune kvin patrodomoj.</l>
  <l n='4'>Kun ili, la&ubreve;
    iliaj generacioj, la&ubreve; iliaj patrodomoj, estis da militistoj
    armitaj por milito tridek ses mil; &ccirc;ar ili havis multe da edzinoj
    kaj infanoj.</l>
  <l n='5'>Da iliaj fratoj, en &ccirc;iuj familioj de Isa&hcirc;ar, estis
    okdek sep mil batalkapabluloj, &ccirc;iuj enskribitaj en la
    genealogiajn listojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>&Ccirc;e Benjamen: Bela, Be&hcirc;er, kaj Jediael &dash; tri.</l>
  <l n='7'>La idoj de Bela:
    Ecbon, Uzi, Uziel, Jerimot, kaj Iri &dash; kvin patrodomoj,
    militkapablaj. En la genealogiaj listoj ili prezentis la nombron
    de dudek du mil tridek kvar.</l>
  <l n='8'>La idoj de Be&hcirc;er: Zemira, Joa&scirc;,
    Eliezer, Eljoenaj, Omri, Jeremot, Abija, Anatot, kaj Alemet; &ccirc;iuj
    ili estis la filoj de Be&hcirc;er.</l>
  <l n='9'>En la listoj, la&ubreve; ilia genealogio,
    la&ubreve; iliaj patrodomoj, estis dudek mil ducent batalkapabluloj.</l>
  <l n='10'>La idoj de Jediael: Bilhan; la idoj de Bilhan: Jeu&scirc;, Benjamen,
    Ehud, Kenaana, Zetan, Tar&scirc;i&scirc;, kaj A&hcirc;i&scirc;a&hcirc;ar.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;iuj ili estis la
    idoj de Jediael, la&ubreve; patrodomoj, batalkapabluloj, dek sep mil
    ducent armitaj por milito.</l>
  <l n='12'>&Scirc;upim kaj &Hcirc;upim, idoj de Ir; &Hcirc;u&scirc;im,
    idoj de A&hcirc;er.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>La filoj de Naftali: Ja&hcirc;ciel, Guni, Jecer, kaj &Scirc;alum, filoj de
    Bilha.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>La filoj de Manase: Asriel, kiun naskis lia kromvirino,
    Sirianino; &scirc;i naskis anka&ubreve; Ma&hcirc;iron, la patron de Gilead.</l>
  <l n='15'>Ma&hcirc;ir
    prenis edzinon el la domanaro de &Hcirc;upim kaj &Scirc;upim; la nomo de lia
    fratino estis Maa&hcirc;a. La nomo de la dua estis Celof&hcirc;ad. Celof&hcirc;ad
    havis nur filinojn.</l>
  <l n='16'>Kaj Maa&hcirc;a, la edzino de Ma&hcirc;ir, naskis
    filon kaj donis al li la nomon Pere&scirc;; la nomo de lia frato estis
    &Scirc;ere&scirc;; liaj filoj estis Ulam kaj Rekem.</l>
  <l n='17'>La filo de Ulam estis
    Bedan. Tio estas la filoj de Gilead, filo de Ma&hcirc;ir, filo de
    Manase.</l>
  <l n='18'>Lia fratino Mole&hcirc;et naskis I&scirc;-Hodon, Abiezeron, kaj
    Ma&hcirc;lan.</l>
  <l n='19'>La filoj de &Scirc;emida estis: A&hcirc;jan, &Scirc;e&hcirc;em, Lik&hcirc;i, kaj
    Aniam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>La idoj de Efraim: &Scirc;utela&hcirc;, kaj lia filo Bered, kaj lia filo
    Ta&hcirc;at, kaj lia filo Eleada, kaj lia filo Ta&hcirc;at,</l>
  <l n='21'>kaj lia filo
    Zabad, kaj lia filo &Scirc;utela&hcirc;, kaj Ezer, kaj Elead. Kaj mortigis
    ilin la lo&gcirc;antoj de Gat, la indi&gcirc;enoj de la lando, kiam ili iris,
    por forpreni iliajn brutojn.</l>
  <l n='22'>Kaj ilia patro Efraim funebris
    longan tempon, kaj liaj fratoj venis, por konsoli lin.</l>
  <l n='23'>Kaj li
    envenis al sia edzino, kaj &scirc;i gravedi&gcirc;is kaj naskis filon, kaj
    donis al li la nomon Beria, &ccirc;ar malfeli&ccirc;o okazis en lia domo.</l>
  <l n='24'>Lia filino estis &Scirc;eera. &Scirc;i konstruis Bet-&Hcirc;oronon, la malsupran
    kaj la supran, kaj Uzen-&Scirc;eeran.</l>
  <l n='25'>Kaj lia filo estis Refa&hcirc;, lia
    filo estis Re&scirc;ef, lia filo estis Tela&hcirc;, lia filo estis Ta&hcirc;an,</l>
  <l n='26'>lia filo estis Ladan, lia filo estis Amihud, lia filo estis
    Eli&scirc;ama,</l>
  <l n='27'>lia filo estis Nun, lia filo estis Josuo.</l>
  <l n='28'>Ilia
    poseda&jcirc;o kaj lo&gcirc;loko estis Bet-El kaj &gcirc;iaj filinurboj, oriente
    Naaran, okcidente Gezer kun &gcirc;iaj filinurboj, kaj &Scirc;e&hcirc;em kun &gcirc;iaj
    filinurboj, &gcirc;is Aza kun &gcirc;iaj filinurboj;</l>
  <l n='29'>&ccirc;e la flanko de la
    Manaseidoj: Bet-&Scirc;ean kun &gcirc;iaj filinurboj, Taana&hcirc; kun &gcirc;iaj
    filinurboj, Megido kun &gcirc;iaj filinurboj, Dor kun &gcirc;iaj filinurboj.
    En tiuj lokoj lo&gcirc;is la idoj de Jozef, filo de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>La filoj de A&scirc;er: Jimna, Ji&scirc;va, Ji&scirc;vi, Beria; ilia fratino
    estis Sera&hcirc;.</l>
  <l n='31'>La filoj de Beria: &Hcirc;eber, kaj Malkiel, kiu estis
    la patro de Birzait.</l>
  <l n='32'>&Hcirc;eber naskigis Jafleton, &Scirc;omeron,
    &Hcirc;otamon, kaj &Scirc;uan, ilian fratinon.</l>
  <l n='33'>La filoj de Jaflet: Pasa&hcirc;,
    Bimhal, kaj A&scirc;vat. Tio estas la filoj de Jaflet.</l>
  <l n='34'>La filoj de
    &Scirc;emer: A&hcirc;i, Rohaga, Je&hcirc;uba, kaj Aram.</l>
  <l n='35'>La filoj de lia frato
    Helem: Cofa&hcirc;, Jimna, &Scirc;ele&scirc;, kaj Amal.</l>
  <l n='36'>La filoj de Cofa&hcirc;: Sua&hcirc;,
    &Hcirc;arnefer, &Scirc;ual, Beri, Jimra,</l>
  <l n='37'>Becer, Hod, &Scirc;ama, &Scirc;il&scirc;a, Jitran,
    kaj Beera.</l>
  <l n='38'>La filoj de Jeter: Jefune, Pispa, kaj Ara.</l>
  <l n='39'>La
    filoj de Ula: Ara&hcirc;, &Hcirc;aniel, kaj Ricja.</l>
  <l n='40'>&Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis idoj
    de A&scirc;er, &ccirc;efoj de patrodomoj, elektitaj, kura&gcirc;aj militistoj,
    &ccirc;efaj estroj. Ili estis enskribitaj en la genealogia listo, en la
    militistaro, por milito; ilia nombro estis dudek ses mil viroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>De Benjamen naski&gcirc;is: Bela, lia unuenaskito, A&scirc;bel, la dua,
    A&hcirc;ra&hcirc;, la tria;</l>
  <l n='2'>No&hcirc;a estis la kvara, kaj Rafa estis la kvina.</l>
  <l n='3'>La filoj de Bela estis: Adar, Gera, Abihud,</l>
  <l n='4'>Abi&scirc;ua, Naaman,
    A&hcirc;oa&hcirc;,</l>
  <l n='5'>Gera, &Scirc;efufan, kaj &Hcirc;uram.</l>
  <l n='6'>Jen estas la filoj de Ehud,
    kiuj estis &ccirc;efoj de patrodomoj, kiuj lo&gcirc;is en Geba kaj elmigris
    en Mana&hcirc;aton:</l>
  <l n='7'>Naaman, A&hcirc;ija, Gera; &ccirc;i tiu elmigrigis ilin, kaj
    li naskigis Uzan kaj A&hcirc;i&hcirc;udon.</l>
  <l n='8'>&Scirc;a&hcirc;araim naskigis sur la kampoj
    de Moab, post kiam li forigis de si siajn edzinojn &Hcirc;u&scirc;im kaj
    Baara.</l>
  <l n='9'>Li naskigis de sia edzino &Hcirc;ode&scirc;: Jobabon, Cibjan, Me&scirc;an,
    Malkamon,</l>
  <l n='10'>Jeucon, &Scirc;o&hcirc;jan, kaj Mirman. Tio estis liaj filoj,
    &ccirc;efoj de patrodomoj.</l>
  <l n='11'>De &Hcirc;u&scirc;im li naskigis Abitubon kaj
    Elpaalon.</l>
  <l n='12'>La filoj de Elpaal: Eber, Mi&scirc;eam, kaj &Scirc;emer; &ccirc;i tiu
    konstruis Onon kaj Lodon kaj &gcirc;iajn filinurbojn;</l>
  <l n='13'>kaj Beria, kaj
    &Scirc;ema. Ili estis la &ccirc;efoj de patrodomoj de la lo&gcirc;antoj de Ajalon;
    ili elpelis la lo&gcirc;antojn de Gat.</l>
  <l n='14'>A&hcirc;jo, &Scirc;a&scirc;ak, Jeremot,</l>
  <l n='15'>Zebadja, Arad, Eder,</l>
  <l n='16'>Mi&hcirc;ael, Ji&scirc;pa, kaj Jo&hcirc;a estis la filoj de
    Beria.</l>
  <l n='17'>Zebadja, Me&scirc;ulam, &Hcirc;izki, &Hcirc;eber,</l>
  <l n='18'>Ji&scirc;meraj, Jizlia,
    kaj Jobab estis la filoj de Elpaal.</l>
  <l n='19'>Jakim, Zi&hcirc;ri, Zabdi,</l>
  <l n='20'>Elienaj, Ciltaj, Eliel,</l>
  <l n='21'>Adaja, Beraja, kaj &Scirc;imrat estis la
    filoj de &Scirc;imei.</l>
  <l n='22'>Ji&scirc;pan, Eber, Eliel,</l>
  <l n='23'>Abdon, Zi&hcirc;ri, &Hcirc;anan,</l>
  <l n='24'>&Hcirc;ananja, Elam, Antotija,</l>
  <l n='25'>Jifdeja, kaj Penuel estis la filoj
    de &Scirc;a&scirc;ak.</l>
  <l n='26'>&Scirc;am&scirc;eraj, &Scirc;e&hcirc;arja, Atalja,</l>
  <l n='27'>Jaare&scirc;ja, Elija, kaj
    Zi&hcirc;ri estis la filoj de Jero&hcirc;am.</l>
  <l n='28'>Tio estis la &ccirc;efoj de
    patrodomoj, &ccirc;efoj la&ubreve; siaj generacioj; ili lo&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='29'>En Gibeon lo&gcirc;is: la fondinto de Gibeon &dash; la nomo de lia edzino
    estis Maa&hcirc;a &dash;</l>
  <l n='30'>kaj lia unuenaskita filo Abdon, Cur, Ki&scirc;, Baal,
    Nadab,</l>
  <l n='31'>Gedor, A&hcirc;jo, kaj Ze&hcirc;er.</l>
  <l n='32'>Miklot naskigis &Scirc;iman. Anka&ubreve;
    ili apud siaj fratoj enlo&gcirc;i&gcirc;is en Jerusalem kun siaj fratoj.</l>
  <l n='33'>Ner naskigis Ki&scirc;on, Ki&scirc; naskigis Saulon, Saul naskigis Jonatanon,
    Malki-&Scirc;uan, Abinadabon, kaj E&scirc;baalon.</l>
  <l n='34'>La filo de Jonatan estis
    Merib-Baal, kaj Merib-Baal naskigis Mi&hcirc;an.</l>
  <l n='35'>La filoj de Mi&hcirc;a
    estis Piton, Mele&hcirc;, Taarea, kaj A&hcirc;az.</l>
  <l n='36'>A&hcirc;az naskigis Jehoadan;
    Jehoada naskigis Alemeton, Azmaveton, kaj Zimrin; Zimri naskigis
    Mocan.</l>
  <l n='37'>Moca naskigis Binean; lia filo estis Rafa, lia filo
    estis Eleasa, lia filo estis Acel.</l>
  <l n='38'>Acel havis ses filojn; jen
    estas iliaj nomoj: Azrikam, Bo&hcirc;ru, I&scirc;mael, &Scirc;earja, Obadja, kaj
    &Hcirc;anan. &Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis la filoj de Acel.</l>
  <l n='39'>La filoj de lia
    frato E&scirc;ek: lia unuenaskito estis Ulam, la dua estis Jeu&scirc;, kaj la
    tria estis Elifelet.</l>
  <l n='40'>La filoj de Ulam estis kura&gcirc;aj
    militistoj, pafarkistoj, kaj ili havis multe da filoj kaj nepoj:
    cent kvindek. &Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis el la Benjamenidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;iuj Izraelidoj estis kalkulitaj, kaj ili estis enskribitaj en
    la libro de la re&gcirc;oj de Izrael. La Judojn oni forkondukis en
    Babelon pro iliaj malbonagoj.</l>
  <l n='2'>La unuaj lo&gcirc;antoj, kiuj lo&gcirc;is en
    siaj poseda&jcirc;oj, en siaj urboj, estis Izraelidoj, pastroj,
    Levidoj, kaj Netinoj.</l>
  <l n='3'>En Jerusalem lo&gcirc;is parto de la idoj de
    Jehuda, de la idoj de Benjamen, kaj de la idoj de Efraim kaj de
    Manase:</l>
  <l n='4'>Utaj, filo de Amihud, filo de Omri, filo de Imri, filo
    de Bani, el la idoj de Perec, filo de Jehuda;</l>
  <l n='5'>kaj el la
    &Scirc;iloanoj: Asaja, la unuenaskito, kaj liaj filoj;</l>
  <l n='6'>el la idoj de
    Zera&hcirc;: Jeuel, kaj iliaj fratoj, sescent na&ubreve;dek;</l>
  <l n='7'>el la
    Benjamenidoj: Salu, filo de Me&scirc;ulam, filo de Hodavja, filo de
    Hasenua,</l>
  <l n='8'>kaj Jibneja, filo de Jero&hcirc;am, Ela, filo de Uzi, filo
    de Mi&hcirc;ri, kaj Me&scirc;ulam, filo de &Scirc;efatja, filo de Reuel, filo de
    Jibnija;</l>
  <l n='9'>kaj iliaj fratoj la&ubreve; sia deveno, na&ubreve;cent kvindek ses.
    &Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis &ccirc;efoj de patrodomoj en siaj patrodomoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj el la pastroj: Jedaja, Jehojarib, Ja&hcirc;in;</l>
  <l n='11'>Azarja, filo
    de &Hcirc;ilkija, filo de Me&scirc;ulam, filo de Cadok, filo de Merajot, filo
    de A&hcirc;itub, estro en la domo de Dio;</l>
  <l n='12'>kaj Adaja, filo de
    Jero&hcirc;am, filo de Pa&scirc;&hcirc;ur, filo de Malkija, kaj Maasaj, filo de
    Adiel, filo de Ja&hcirc;zera, filo de Me&scirc;ulam, filo de Me&scirc;ilemit, filo
    de Imer;</l>
  <l n='13'>kaj iliaj fratoj, &ccirc;efoj de siaj patrodomoj, mil
    sepcent sesdek, tre lertaj en la laboro de la servado en la domo
    de Dio.</l>
  <l n='14'>El la Levidoj: &Scirc;emaja, filo de &Hcirc;a&scirc;ub, filo de Azrikam,
    filo de &Hcirc;a&scirc;abja, el la idoj de Merari;</l>
  <l n='15'>kaj Bakbakar, &Hcirc;ere&scirc;,
    Galal, Matanja, filo de Mi&hcirc;a, filo de Zi&hcirc;ri, filo de Asaf,</l>
  <l n='16'>Obadja, filo de &Scirc;emaja, filo de Galal, filo de Jedutun, Bere&hcirc;ja,
    filo de Asa, filo de Elkana, kiu lo&gcirc;is en la vila&gcirc;oj de la
    Netofaanoj.</l>
  <l n='17'>Kaj la pordegistoj: &Scirc;alum, Akub, Talmon, A&hcirc;iman,
    kaj iliaj fratoj; &Scirc;alum estis la &ccirc;efo.</l>
  <l n='18'>Kaj &gcirc;is nun &ccirc;e la re&gcirc;a
    pordego, oriente, ili estas pordegistoj el la anaro de la
    Levidoj.</l>
  <l n='19'>&Scirc;alum, filo de Kore, filo de Ebjasaf, filo de Kora&hcirc;,
    kaj liaj fratoj el lia patrodomo, la Kora&hcirc;idoj, la&ubreve; sia ofico
    estis gardistoj de la sojloj de la tabernaklo, kiel iliaj patroj
    &ccirc;e la restejo de la Eternulo estis gardistoj de la eniro.</l>
  <l n='20'>Pine&hcirc;as, filo de Eleazar, en la anta&ubreve;a tempo estis ilia estro,
    kaj la Eternulo estis kun li.</l>
  <l n='21'>Ze&hcirc;arja, filo de Me&scirc;elemja,
    estis pordisto &ccirc;e la tabernaklo de kunveno.</l>
  <l n='22'>La tuta nombro de
    tiuj, kiuj estis elektitaj kiel pordegistoj &ccirc;e la sojloj, estis
    ducent dek du. Ili estis enregistritaj la&ubreve; siaj vila&gcirc;oj. Ilin
    starigis David, kaj Samuel, la anta&ubreve;vidisto, pro ilia fideleco.</l>
  <l n='23'>Ili kaj iliaj filoj estis gardistoj de la pordegoj en la domo
    de la Eternulo, la domo de la tabernaklo, la&ubreve; de&jcirc;oroj.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;e la
    kvar flankoj estis la pordegistoj: oriente, okcidente, norde, kaj
    sude.</l>
  <l n='25'>Iliaj fratoj estis en siaj vila&gcirc;oj, kaj ili devis nur de
    tempo al tempo, unu fojon en sep tagoj, veni al ili.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar
    konstante estis kvar estroj de pordegistoj, ili estis Levidoj;
    ili estis super la &ccirc;ambroj kaj super la trezoroj en la domo de
    Dio.</l>
  <l n='27'>Ili noktadis &ccirc;irka&ubreve; la domo de Dio, &ccirc;ar ili havis la
    devon gardi, kaj ili devis malfermi &ccirc;iumatene.</l>
  <l n='28'>Parto el ili
    estis super &ccirc;iuj vazoj de la servado, la&ubreve;kalkule ili enportadis
    kaj la&ubreve;kalkule elportadis.</l>
  <l n='29'>Parto el ili estis komisiita pri la
    ceteraj vazoj kaj pri &ccirc;iuj sanktaj objektoj, pri la faruno, la
    vino, la oleo, la olibano, kaj la aroma&jcirc;oj.</l>
  <l n='30'>El la pastridoj
    kelkaj pretigadis la &scirc;mira&jcirc;ojn el aroma&jcirc;oj.</l>
  <l n='31'>Al Matitja el la
    Levidoj, kiu estis unuenaskito de &Scirc;alum, Kora&hcirc;ido, estis
    komisiitaj la aferoj de la patoj.</l>
  <l n='32'>Al parto de la Kehatidoj,
    iliaj fratoj, estis komisiitaj la panoj de propono, kiujn ili
    devis pretigi por &ccirc;iu sabato.</l>
  <l n='33'>La kantistoj, &ccirc;efoj de
    patrodomoj inter la Levidoj, estis liberaj de servado en la
    &ccirc;ambroj, &ccirc;ar tage kaj nokte ili devis sin okupadi per sia arto.</l>
  <l n='34'>Tio estas la &ccirc;efoj de patrodomoj de la Levidoj en siaj
    generacioj. Ili lo&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>En Gibeon lo&gcirc;is: Jeiel, la fondinto de Gibeon &dash; la nomo de lia
    edzino estis Maa&hcirc;a &dash;</l>
  <l n='36'>kaj lia unuenaskita filo Abdon, kaj Cur,
    Ki&scirc;, Baal, Ner, Nadab,</l>
  <l n='37'>Gedor, A&hcirc;jo, Ze&hcirc;arja, kaj Miklot.</l>
  <l n='38'>Miklot naskigis &Scirc;imamon. Ili anka&ubreve; apud siaj fratoj enlo&gcirc;i&gcirc;is en
    Jerusalem kun siaj fratoj.</l>
  <l n='39'>Ner naskigis Ki&scirc;on, Ki&scirc; naskigis
    Saulon, Saul naskigis Jonatanon, Malki-&Scirc;uan, Abinadabon, kaj
    E&scirc;baalon.</l>
  <l n='40'>La filo de Jonatan estis Merib-Baal, kaj Merib-Baal
    naskigis Mi&hcirc;an.</l>
  <l n='41'>La filoj de Mi&hcirc;a estis: Piton, Mele&hcirc;, kaj
    Ta&hcirc;rea,</l>
  <l n='42'>kaj A&hcirc;az &dash; li naskigis Jaaran, Jaara naskigis Alemeton,
    Azmaveton, kaj Zimrin; Zimri naskigis Mocan;</l>
  <l n='43'>Moca naskigis
    Binean; lia filo estis Refaja, lia filo estis Eleasa, lia filo
    estis Acel.</l>
  <l n='44'>Acel havis ses filojn; jen estas iliaj nomoj:
    Azrikam, Bo&hcirc;ru, I&scirc;mael, &Scirc;earja, Obadja, kaj &Hcirc;anan. Tio estis la
    filoj de Acel.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Dume la Fili&scirc;toj batalis kontra&ubreve; Izrael; kaj la Izraelidoj
    forkuris de la Fili&scirc;toj, kaj falis mortigitaj sur la monto
    Gilboa.</l>
  <l n='2'>Kaj la Fili&scirc;toj kuratingis Saulon kaj liajn filojn; kaj
    la Fili&scirc;toj mortigis Jonatanon kaj Abinadabon kaj Malki-&Scirc;uan,
    filojn de Saul.</l>
  <l n='3'>La batalo forti&gcirc;is kontra&ubreve; Saul; kaj la
    arkpafistoj trovis lin, kaj li estis vundita de la arkpafistoj.</l>
  <l n='4'>Tiam Saul diris al sia armilportisto: Eltiru vian glavon, kaj
    trapiku min per &gcirc;i, por ke ne venu tiuj necirkumciditoj kaj ne
    mokmalhonoru min. Sed lia armilportisto ne volis, &ccirc;ar li forte
    timis. Tiam Saul prenis sian glavon kaj faligis sin sur &gcirc;in.</l>
  <l n='5'>Kiam lia armilportisto vidis, ke Saul mortis, li anka&ubreve; faligis
    sin sur la glavon kaj mortis.</l>
  <l n='6'>Tiamaniere mortis Saul kaj liaj
    tri filoj, kaj lia tuta domo kune mortis.</l>
  <l n='7'>Kiam &ccirc;iuj Izraelidoj,
    kiuj estis en la valo, vidis, ke oni forkuras kaj ke Saul kaj
    liaj filoj mortis, tiam ili forlasis siajn urbojn kaj forkuris;
    kaj venis la Fili&scirc;toj kaj enlo&gcirc;i&gcirc;is en ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>En la sekvanta tago venis la Fili&scirc;toj, por senvestigi la
    mortigitojn, kaj ili trovis Saulon kaj liajn filojn falintajn sur
    la monto Gilboa.</l>
  <l n='9'>Kaj ili senvestigis lin kaj prenis lian kapon
    kaj liajn armilojn kaj sendis en la landon de la Fili&scirc;toj
    &ccirc;irka&ubreve;en, por anonci al iliaj idoloj kaj al la popolo.</l>
  <l n='10'>Kaj ili
    metis liajn armilojn en la domon de siaj dioj, kaj lian kranion
    ili alfiksis en la domo de Dagon.</l>
  <l n='11'>Kiam la tuta Jabe&scirc; en Gilead
    a&ubreve;dis pri &ccirc;io, kion faris la Fili&scirc;toj al Saul,</l>
  <l n='12'>tiam levi&gcirc;is
    &ccirc;iuj kura&gcirc;uloj, kaj prenis la korpon de Saul kaj la korpojn de
    liaj filoj kaj alportis ilin en Jabe&scirc;on, kaj enterigis iliajn
    ostojn sub la kverko en Jabe&scirc;, kaj fastis dum sep tagoj.</l>
  <l n='13'>Tiamaniere mortis Saul pro siaj malbonagoj, kiujn li faris anta&ubreve;
    la Eternulo, ne plenumante la vorton de la Eternulo; anka&ubreve; pro
    tio, ke li turnis sin al anta&ubreve;diristino, por demandi,</l>
  <l n='14'>sed ne
    demandis la Eternulon. Pro tio Li mortigis lin, kaj transdonis la
    re&gcirc;adon al David, filo de Ji&scirc;aj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kunvenis &ccirc;iuj Izraelidoj al David en &Hcirc;ebronon, kaj diris:
    Jen ni estas via osto kaj via karno.</l>
  <l n='2'>Anka&ubreve; hiera&ubreve; kaj
    anta&ubreve;hiera&ubreve;, kiam Saul estis ankora&ubreve; re&gcirc;o, vi elkondukadis kaj
    enkondukadis Izraelon; kaj la Eternulo, via Dio, diris al vi: Vi
    pa&scirc;tos Mian popolon Izrael, kaj vi estos estro de Mia popolo
    Izrael.</l>
  <l n='3'>Kaj &ccirc;iuj pleja&gcirc;uloj de Izrael venis al la re&gcirc;o en
    &Hcirc;ebronon, kaj David faris kun ili interligon en &Hcirc;ebron anta&ubreve; la
    Eternulo; kaj ili sanktoleis Davidon re&gcirc;o super Izrael, konforme
    al la vorto de la Eternulo per Samuel.</l>
  <l n='4'>Kaj David kaj &ccirc;iuj
    Izraelidoj iris en Jerusalemon (tio estas, en Jebuson). Tie la
    Jebusidoj estis la lo&gcirc;antoj de la lando.</l>
  <l n='5'>Kaj la lo&gcirc;antoj de
    Jebus diris al David: Vi ne eniros &ccirc;i tien. Sed David venkoprenis
    la fortika&jcirc;on Cion, tio estas, la urbon de David.</l>
  <l n='6'>Kaj David
    diris: Kiu la unua venkobatos la Jebusidojn, tiu estos &ccirc;efo kaj
    estro. Kaj la unua supreniris Joab, filo de Ceruja, kaj li
    fari&gcirc;is &ccirc;efo.</l>
  <l n='7'>Kaj David eklo&gcirc;is en tiu fortika&jcirc;o; pro tio oni
    donis al &gcirc;i la nomon: Urbo de David.</l>
  <l n='8'>Kaj li &ccirc;irka&ubreve;konstruis la
    urbon &ccirc;iuflanke, de Milo en la tuta &ccirc;irka&ubreve;o; kaj Joab restarigis
    la ceterajn partojn de la urbo.</l>
  <l n='9'>Kaj David fari&gcirc;adis &ccirc;iam pli
    kaj pli granda, kaj la Eternulo Cebaot estis kun li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Jen estas la &ccirc;efaj herooj, kiuj estis &ccirc;e David, kaj kiuj tenis
    sin forte kun li dum lia re&gcirc;ado, kune kun la tuta Izrael, por
    re&gcirc;igi lin super Izrael konforme al la vorto de la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Jen estas la nombro de la herooj, kiuj estis &ccirc;e David: Ja&scirc;obeam,
    filo de &Hcirc;a&hcirc;moni, estro de la tridek; li levis sian lancon kontra&ubreve;
    tricent kaj mortigis ilin per unu fojo.</l>
  <l n='12'>Post li estis Eleazar,
    filo de Dodo, la A&hcirc;o&hcirc;ido; li estis el la tri herooj.</l>
  <l n='13'>Li estis
    kun David en Pas-Damim, kie la Fili&scirc;toj kolekti&gcirc;is por batalo;
    tie estis kampoparto plena de hordeo; kaj la popolo forkuris
    anta&ubreve; la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='14'>Sed tiuj stari&gcirc;is meze de la kampoparto,
    kaj savis &gcirc;in kaj venkobatis la Fili&scirc;tojn; kaj la Eternulo helpis
    per granda helpo.</l>
  <l n='15'>Kaj tri el la tridek &ccirc;efoj iris sur la rokon
    al David, en la kavernon Adulam, dum la tendaro de la Fili&scirc;toj
    staris en la valo Refaim.</l>
  <l n='16'>David tiam estis en la fortika&jcirc;o,
    kaj la garnizono de la Fili&scirc;toj estis tiam en Bet-Le&hcirc;em.</l>
  <l n='17'>Kaj
    David esprimis deziron kaj diris: Kiu trinkigus al mi akvon el la
    puto Bet-Le&hcirc;ema, kiu estas apud la pordego?</l>
  <l n='18'>Tiam tiuj tri
    trarompe penetris en la tendaron de la Fili&scirc;toj, &ccirc;erpis akvon el
    la puto Bet-Le&hcirc;ema, kiu estis apud la pordego, prenis kaj
    alportis al David. Sed David ne volis trinki &gcirc;in; li elver&scirc;is &gcirc;in
    al la Eternulo,</l>
  <l n='19'>kaj diris: Gardu min mia Dio, ke mi ne faru
    tion: &ccirc;u mi trinku la sangon de tiuj viroj, kiuj riskis sian
    vivon? &ccirc;ar kun risko por sia vivo ili alportis &gcirc;in. Kaj li ne
    volis trinki &gcirc;in. Tion faris la tri herooj.</l>
  <l n='20'>Abi&scirc;aj, frato de
    Joab, estis estro de tiuj tri; li mortigis per sia lanco tricent
    homojn, kaj li havis gloran nomon inter la tri.</l>
  <l n='21'>El la tri li
    estis honorata de du kaj estis ilia estro, sed en la trion li ne
    eniris.</l>
  <l n='22'>Benaja, filo de Jehojada, filo de homo kura&gcirc;a, granda
    pro siaj faroj, el Kabceel: li mortigis la du fortulojn de Moab;
    li anka&ubreve; malsupreniris, kaj mortigis leonon en kavo en ne&gcirc;a tago.</l>
  <l n='23'>Li anka&ubreve; mortigis Egipton, viron, kiu havis la alton de kvin
    ulnoj; en la mano de la Egipto estis lanco kiel rultrabo de
    teksisto; li aliris al li kun bastono, el&scirc;iris la lancon el la
    mano de la Egipto, kaj mortigis lin per lia propra lanco.</l>
  <l n='24'>Tion
    faris Benaja, filo de Jehojada. Kaj li havis gloran nomon inter
    la tri herooj.</l>
  <l n='25'>Inter la tridek li estis plej honorata, sed en
    la trion li ne eniris. Kaj David faris lin lia korpogardistestro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>La &ccirc;efaj militistoj estis: Asahel, frato de Joab, El&hcirc;anan,
    filo de Dodo, el Bet-Le&hcirc;em,</l>
  <l n='27'>&Scirc;amot, la Harorano, &Hcirc;elec, la
    Pelonano,</l>
  <l n='28'>Ira, filo de Ike&scirc;, la Tekoaano, Abiezer, la
    Anatotano,</l>
  <l n='29'>Sib&hcirc;aj, la &Hcirc;u&scirc;aido, Ilaj, la A&hcirc;o&hcirc;ido,</l>
  <l n='30'>Maharaj,
    la Netofaano, &Hcirc;eled, filo de Baana, la Netofaano,</l>
  <l n='31'>Itaj, filo
    de Ribaj, el Gibea de la Benjamenidoj, Benaja, la Piratonano,</l>
  <l n='32'>&Hcirc;uraj, el Na&hcirc;ale-Gaa&scirc;, Abiel, la Arbatano,</l>
  <l n='33'>Azmavet, la
    Ba&hcirc;urimano, Elja&hcirc;ba, la &Scirc;aalbonano;</l>
  <l n='34'>el la filoj de Ha&scirc;em, la
    Gizonano: Jonatan, filo de &Scirc;age, la Hararano,</l>
  <l n='35'>A&hcirc;iam, filo de
    Sa&hcirc;ar, la Hararano, Elifal, filo de Ur,</l>
  <l n='36'>&Hcirc;efer, la Me&hcirc;eratano,
    A&hcirc;ija, la Pelonano,</l>
  <l n='37'>&Hcirc;ecro, la Karmelano, Naaraj, filo de
    Ezbaj,</l>
  <l n='38'>Joel, frato de Natan, Mib&hcirc;ar, filo de Hagri,</l>
  <l n='39'>Celek,
    la Amonido, Na&hcirc;araj, la Beerotano, armilportisto de Joab, filo de
    Ceruja,</l>
  <l n='40'>Ira, la Jetrido, Gareb, la Jetrido,</l>
  <l n='41'>Urija, la
    &Hcirc;etido, Zabad, filo de A&hcirc;laj,</l>
  <l n='42'>Adina, filo de &Scirc;iza, la
    Rubenido, &ccirc;efo de Rubenidoj, kaj kun li estis tridek,</l>
  <l n='43'>&Hcirc;anan,
    filo de Maa&hcirc;a, Jo&scirc;afat, la Mitnido,</l>
  <l n='44'>Uzija, la A&scirc;terotano, &Scirc;ama
    kaj Jeiel, filoj de &Hcirc;otam, la Aroerano,</l>
  <l n='45'>Jediael, filo de
    &Scirc;imri, kaj lia frato Jo&hcirc;a, la Ticano,</l>
  <l n='46'>Eliel, la Ma&hcirc;avido,
    Jeribaj kaj Jo&scirc;avja, filoj de Elnaam, Jitma, la Moabido,</l>
  <l n='47'>Eliel, Obed, kaj Jaasiel el Mecobaja.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas tiuj, kiuj venis al David en Ciklagon, kiam li estis
    ankora&ubreve; ka&scirc;ita anta&ubreve; Saul, filo de Ki&scirc;; ili anka&ubreve; estis inter la
    herooj, helpantoj en la milito;</l>
  <l n='2'>armitaj per pafarko,
    povosciantaj &jcirc;eti &scirc;tonojn kaj pafarkajn sagojn per la dekstra
    mano kaj per la maldekstra, el la fratoj de Saul, Benjamenidoj:</l>
  <l n='3'>la &ccirc;efo A&hcirc;iezer, kaj Joa&scirc;, filoj de &Scirc;emaa, la Gibeaano, Jeziel
    kaj Pelet, filoj de Azmavet, Bera&hcirc;a, kaj Jehu, la Anatotano,</l>
  <l n='4'>Ji&scirc;maja, la Gibeonano, heroo el tridek kaj super tridek, Jeremia,
    Ja&hcirc;aziel, Jo&hcirc;anan, kaj Jozabad, la Gederaano,</l>
  <l n='5'>Eluzaj, Jerimot,
    Bealja, &Scirc;emarja, kaj &Scirc;efatja, la &Hcirc;arufano,</l>
  <l n='6'>Elkana, Ji&scirc;ija,
    Azarel, Joezer, kaj Ja&scirc;obeam, la Kora&hcirc;idoj,</l>
  <l n='7'>Joela kaj Zebadja,
    filoj de Jero&hcirc;am, el Gedor.</l>
  <l n='8'>El la Gadidoj aparti&gcirc;is al David en
    la fortikigitan lokon en la dezerto kura&gcirc;aj militistoj, kapablaj
    batalistoj, armitaj per &scirc;ildo kaj lanco; iliaj viza&gcirc;oj estis kiel
    viza&gcirc;o de leono, kaj rapidkuraj ili estis, kiel gazeloj sur la
    montoj:</l>
  <l n='9'>Ezer estis la &ccirc;efo, Obadja la dua, Eliab la tria,</l>
  <l n='10'>Mi&scirc;mana la kvara, Jeremia la kvina,</l>
  <l n='11'>Ataj la sesa, Eliel la
    sepa,</l>
  <l n='12'>Jo&hcirc;anan la oka, Elzabad la na&ubreve;a,</l>
  <l n='13'>Jeremia la deka,
    Ma&hcirc;banaj la dek-unua.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;i tiuj el la Gadidoj estis &ccirc;efoj en la
    militistaro: la plej malgranda estis super cent, kaj la plej
    granda super mil.</l>
  <l n='15'>Ili estis tiuj, kiuj transiris Jordanon en
    la unua monato, kiam &gcirc;i inundis siajn amba&ubreve; bordojn, kaj ili
    dispelis &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de la valoj orienten kaj okcidenten.</l>
  <l n='16'>Anka&ubreve; el la idoj de Benjamen kaj de Jehuda oni venis en la
    fortikigitan lokon al David.</l>
  <l n='17'>Kaj David eliris renkonte al ili,
    kaj ekparolis kaj diris al ili: Se vi venis al mi kun paco, por
    helpi al mi, mia koro estos kun vi; sed se por ruze transdoni min
    al miaj malamikoj, kvankam miaj manoj estas senkulpaj, tiam vidu
    tion Dio de niaj patroj, kaj Li ju&gcirc;u.</l>
  <l n='18'>Kaj spirito venis sur
    Amasajon, la estron de la herooj, kaj li diris: Al vi, ho David,
    kaj kun vi, ho filo de Ji&scirc;aj, estu paco; paco al vi, kaj paco al
    viaj helpantoj, &ccirc;ar al vi helpas via Dio. Kaj David ilin akceptis
    kaj faris ilin &ccirc;efoj de la militistoj.</l>
  <l n='19'>Anka&ubreve; el la Manaseidoj
    oni ali&gcirc;is al David, kiam li iris kun la Fili&scirc;toj milite kontra&ubreve;
    Saulon, sed ne helpis al ili; &ccirc;ar post konsili&gcirc;o la estroj de la
    Fili&scirc;toj forsendis lin, dirante: Kun niaj kapoj li ali&gcirc;os al sia
    sinjoro Saul.</l>
  <l n='20'>Kiam li venis en Ciklagon, ali&gcirc;is al li el la
    Manaseidoj: Adna&hcirc;, Jozabad, Jediael, Mi&hcirc;ael, Jozabad, Elihu, kaj
    Ciltaj, milestroj de la Manaseidoj.</l>
  <l n='21'>Kaj ili helpis al David
    kontra&ubreve; la militistoj, &ccirc;ar ili &ccirc;iuj estis herooj, kaj ili estis
    estroj en militistaro.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;iutage oni venis pli al David, por
    helpi al li, &gcirc;is kolekti&gcirc;is granda armeo, kiel armeo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Jen estas la nombro de la &ccirc;efaj armitaj militistoj, kiuj venis
    al David en &Hcirc;ebronon, por transdoni al li la regnon de Saul,
    konforme al la vorto de la Eternulo:</l>
  <l n='24'>da Jehudaidoj, portantaj
    &scirc;ildon kaj lancon, estis ses mil okcent armitaj por la
    militistaro;</l>
  <l n='25'>el la Simeonidoj, batalkapablaj por la
    militistaro, estis sep mil cent;</l>
  <l n='26'>el la Levidoj estis kvar mil
    sescent;</l>
  <l n='27'>kaj Jehojada, estro de Aaronidoj, kaj kun li tri mil
    sepcent;</l>
  <l n='28'>kaj Cadok, kura&gcirc;a junulo, kaj lia patrodomo, dudek du
    estroj;</l>
  <l n='29'>el la Benjamenidoj, samtribanoj de Saul, tri mil; &gcirc;is
    tiam la plimulto el ili fidele servis al la domo de Saul;</l>
  <l n='30'>el
    la Efraimidoj dudek mil okcent kura&gcirc;aj militistoj, viroj famaj en
    siaj patrodomoj;</l>
  <l n='31'>el la duontribo de Manase dek ok mil, kiuj
    estis vokitaj la&ubreve;nome, por iri re&gcirc;igi Davidon;</l>
  <l n='32'>el la
    Isa&hcirc;aridoj, kiuj komprenis la cirkonstancojn, kaj sciis, kion
    Izrael devas fari, estis ducent &ccirc;efoj, kaj &ccirc;iuj iliaj fratoj agis
    la&ubreve; iliaj vortoj;</l>
  <l n='33'>el la Zebulunidoj, militkapablaj, kaj
    irantaj en militon kun &ccirc;iaj bataliloj, estis kvindek mil, por
    envici&gcirc;i en konkordo;</l>
  <l n='34'>el la Naftaliidoj estis mil estroj, kaj
    kun ili tridek sep mil kun &scirc;ildoj kaj lancoj;</l>
  <l n='35'>el la Danidoj,
    armitaj por milito, estis dudek ok mil sescent;</l>
  <l n='36'>el la
    A&scirc;eridoj, militkapablaj kaj pretaj por milito, kvardek mil;</l>
  <l n='37'>de
    trans Jordan, el la Rubenidoj, la Gadidoj, kaj la duontribo de
    Manase, kun &ccirc;iaj militaj bataliloj, cent dudek mil.</l>
  <l n='38'>&Ccirc;iuj tiuj
    militistoj, prezentantaj aran&gcirc;itajn vicojn, venis plenkore en
    &Hcirc;ebronon, por fari Davidon re&gcirc;o super la tuta Izrael; anka&ubreve; &ccirc;iuj
    ceteraj Izraelidoj estis unuanimaj, por re&gcirc;igi Davidon.</l>
  <l n='39'>Kaj
    ili restis tie kun David dum tri tagoj, man&gcirc;is kaj trinkis; &ccirc;ar
    iliaj fratoj pretigis por ili;</l>
  <l n='40'>anka&ubreve; tiuj, kiuj estis proksime
    de ili, &gcirc;is Isa&hcirc;ar, Zebulun, kaj Naftali, alportadis al ili sur
    azenoj, kameloj, muloj, kaj bovoj man&gcirc;a&jcirc;on el faruno, premitajn
    figojn, sekvinberojn, vinon, oleon, bovojn, kaj &scirc;afojn en granda
    kvanto; &ccirc;ar estis &gcirc;ojo en Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>David konsili&gcirc;is kun la milestroj, centestroj, kaj &ccirc;iuj &ccirc;efoj;</l>
  <l n='2'>kaj David diris al la tuta komunumo de Izrael: Se pla&ccirc;as al vi,
    kaj se tio estas de la Eternulo, nia Dio, ni dissendu &ccirc;iuflanken
    al &ccirc;iuj ceteraj niaj fratoj en &ccirc;iujn regionojn de Izrael, kaj
    samtempe al la pastroj kaj Levidoj en la urbojn de ilia lo&gcirc;ado,
    ke ili kolekti&gcirc;u al ni;</l>
  <l n='3'>kaj ni transportu al ni la keston de
    nia Dio, &ccirc;ar ni ne turnis nin al Li en la tempo de Saul.</l>
  <l n='4'>Kaj la
    tuta komunumo diris, ke oni tiel agu; &ccirc;ar la afero pla&ccirc;is al la
    tuta popolo.</l>
  <l n='5'>Tiam David kolektis la tutan Izraelon, de &Scirc;i&hcirc;or la
    Egipta &gcirc;is &Hcirc;amat, por ke oni venigu la keston de Dio el Kirjat-Jearim.</l>
  <l n='6'>Kaj David kun la tuta Izrael iris en Baalan, en Kirjat-
    Jearimon, kiu trovi&gcirc;as en Judujo, por venigi de tie la keston de
    Dio, de la Eternulo, kiu sidas sur la keruboj, kie estas vokata
    Lia nomo.</l>
  <l n='7'>Kaj oni veturigis la keston de Dio sur nova veturilo
    el la domo de Abinadab, kaj Uza kaj A&hcirc;jo kondukis la veturilon.</l>
  <l n='8'>Kaj David kaj &ccirc;iuj Izraelidoj ludis anta&ubreve; Dio per la tuta forto,
    kun kantoj, harpoj, psalteroj, tamburinoj, cimbaloj, kaj
    trumpetoj.</l>
  <l n='9'>Kiam ili alvenis al la dra&scirc;ejo de Kidon, Uza etendis
    sian manon, por subteni la keston, &ccirc;ar la bovoj klinpu&scirc;is &gcirc;in.</l>
  <l n='10'>Tiam ekflamis la kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Uza, kaj Li
    mortigis lin pro tio, ke li etendis sian manon al la kesto; kaj
    li mortis tie anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='11'>Kaj aflikti&gcirc;is David pro tio, ke la
    Eternulo frapis Uzan, kaj li donis al tiu loko la nomon Perec-Uza, &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='12'>Kaj David ektimis Dion en tiu tago, kaj
    diris: Kiamaniere mi enportos al mi la keston de Dio?</l>
  <l n='13'>Kaj
    David ne transportigis la keston al si, en la urbon de David, sed
    li direktis &gcirc;in en la domon de Obed-Edom, la Gatano.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    kesto de Dio restis kun la familio de Obed-Edom en lia domo dum
    tri monatoj; kaj la Eternulo benis la domon de Obed-Edom, kaj
    &ccirc;ion, kio apartenis al li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Hcirc;iram, re&gcirc;o de Tiro, sendis al David senditojn, kaj cedran
    lignon, kaj masonistojn kaj &ccirc;arpentistojn, por ke ili konstruu
    por li domon.</l>
  <l n='2'>Kaj David konsciis, ke la Eternulo fortikigis lin
    kiel re&gcirc;on super Izrael, ke lia regno levi&gcirc;is alte pro Lia popolo
    Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj David prenis ankora&ubreve; edzinojn en Jerusalem, kaj David
    naskigis ankora&ubreve; filojn kaj filinojn.</l>
  <l n='4'>Kaj jen estas la nomoj de
    tiuj, kiuj naski&gcirc;is al li en Jerusalem: &Scirc;amua kaj &Scirc;obab, Natan
    kaj Salomono</l>
  <l n='5'>kaj Jib&hcirc;ar kaj Eli&scirc;ua kaj Elpelet</l>
  <l n='6'>kaj Noga kaj
    Nefeg kaj Jafia</l>
  <l n='7'>kaj Eli&scirc;ama kaj Beeljada kaj Elifelet.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kiam la Fili&scirc;toj a&ubreve;dis, ke David estas oleita kiel re&gcirc;o super
    la tuta Izrael, tiam &ccirc;iuj Fili&scirc;toj iris, por ser&ccirc;i Davidon. David
    a&ubreve;dis pri tio, kaj li eliris kontra&ubreve; ilin.</l>
  <l n='9'>Kaj la Fili&scirc;toj
    venis kaj okupis la valon Refaim.</l>
  <l n='10'>Kaj David demandis Dion,
    dirante: &Ccirc;u mi iru kontra&ubreve; la Fili&scirc;tojn? kaj &ccirc;u Vi transdonos
    ilin en mian manon? Kaj la Eternulo diris al li: Iru, &ccirc;ar Mi
    transdonos ilin en vian manon.</l>
  <l n='11'>Kaj ili iris al Baal-Peracim,
    kaj David venkobatis ilin tie. Kaj David diris: Dio disbatis
    miajn malamikojn per mia mano, kiel oni disbatas akvon. Tial oni
    donis al tiu loko la nomon Baal-Peracim.</l>
  <l n='12'>Kaj ili lasis tie
    siajn diojn; kaj David ordonis, ke oni forbruligu ilin per fajro.</l>
  <l n='13'>Kaj denove venis la Fili&scirc;toj kaj okupis la valon.</l>
  <l n='14'>Tiam
    David denove demandis Dion, kaj Dio diris al li: Ne iru post ili,
    deturnu vin de ili, kaj venu al ili de la flanko de la
    morusarboj;</l>
  <l n='15'>kaj kiam vi eka&ubreve;dos la sonon de pa&scirc;oj sur la supro
    de la morusarboj, tiam komencu la batalon; &ccirc;ar Dio eliris anta&ubreve;
    vi, por frapi la tendaron de la Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='16'>Kaj David faris,
    kiel ordonis al li Dio; kaj ili venkobatis la tendaron de la
    Fili&scirc;toj de Gibeon &gcirc;is Gezer.</l>
  <l n='17'>Kaj la nomo de David fari&gcirc;is
    fama en &ccirc;iuj landoj; kaj la Eternulo faris lin timata de &ccirc;iuj
    nacioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Li konstruis al si domojn en la urbo de David, kaj pretigis
    lokon por la kesto de Dio, kaj etendis tendon super &gcirc;i.</l>
  <l n='2'>Tiam
    David diris: Neniu portu la keston de Dio krom la Levidoj; &ccirc;ar
    ilin la Eternulo elektis, por ke ili portu la keston de Dio kaj
    servu al Li eterne.</l>
  <l n='3'>Kaj David kunvenigis &ccirc;iujn Izraelidojn en
    Jerusalemon, por porti la keston de la Eternulo sur &gcirc;ian lokon,
    kiun li pretigis por &gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Kaj David kunvenigis la idojn de Aaron
    kaj la Levidojn:</l>
  <l n='5'>el la idoj de Kehat estis: la estro Uriel kaj
    liaj fratoj, cent dudek;</l>
  <l n='6'>el la idoj de Merari: la estro Asaja
    kaj liaj fratoj, ducent dudek;</l>
  <l n='7'>el la idoj de Ger&scirc;on: la estro
    Joel kaj liaj fratoj, cent tridek;</l>
  <l n='8'>el la idoj de Elicafan: la
    estro &Scirc;emaja kaj liaj fratoj, ducent;</l>
  <l n='9'>el la idoj de &Hcirc;ebron: la
    estro Eliel kaj liaj fratoj, okdek;</l>
  <l n='10'>el la idoj de Uziel: la
    estro Aminadab kaj liaj fratoj, cent dek du.</l>
  <l n='11'>Kaj David alvokis
    la pastrojn Cadok kaj Ebjatar, kaj la Levidojn Uriel, Asaja,
    Joel, &Scirc;emaja, Eliel, kaj Aminadab;</l>
  <l n='12'>kaj li diris al ili: Vi,
    &ccirc;efoj de patrodomoj de la Levidoj, sanktigu vin kaj viajn
    fratojn, kaj alportu la keston de la Eternulo, Dio de Izrael, sur
    la lokon, kiun mi pretigis por &gcirc;i;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar anta&ubreve;e, kiam ne vi tion
    faris, la Eternulo, nia Dio, frapis nin pro tio, ke ni ser&ccirc;is Lin
    ne tiel, kiel oni devas.</l>
  <l n='14'>Kaj sanktigis sin la pastroj kaj la
    Levidoj, por porti la keston de la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='15'>Kaj la idoj de Levi ekportis la keston de Dio, kiel ordonis Moseo
    la&ubreve; la vorto de la Eternulo, sur siaj &scirc;ultroj, per stangoj sur
    ili.</l>
  <l n='16'>Kaj David diris al la estroj de la Levidoj, ke ili
    starigu siajn fratojn la kantistojn kun muzikaj instrumentoj,
    psalteroj, harpoj, kaj la&ubreve;taj cimbaloj, por ke alte a&ubreve;di&gcirc;u la
    sonoj de &gcirc;ojo.</l>
  <l n='17'>Kaj la Levidoj starigis Hemanon, filon de Joel,
    kaj el liaj fratoj Asafon, filon de Bere&hcirc;ja, kaj el la idoj de
    Merari, siaj fratoj, Etanon, filon de Ku&scirc;aja;</l>
  <l n='18'>kaj kun ili
    iliajn duagradajn fratojn: Ze&hcirc;arja, Ben, Jaaziel, &Scirc;emiramot,
    Je&hcirc;iel, Uni, Eliab, Benaja, Maaseja, Matitja, Eliflehu, Mikneja,
    Obed-Edom, kaj Jeiel, kiel pordegistojn.</l>
  <l n='19'>La kantistoj Heman,
    Asaf, kaj Etan estis por ludado sur kupraj cimbaloj;</l>
  <l n='20'>Ze&hcirc;arja,
    Aziel, &Scirc;emiramot, Je&hcirc;iel, Uni, Eliab, Maaseja, kaj Benaja &dash; sur
    psalteroj, por sopranuloj;</l>
  <l n='21'>Matitja, Eliflehu, Mikneja, Obed-
    Edom, Jeiel, kaj Azazja &dash; sur harpoj, por basuloj, por anta&ubreve;kanti;</l>
  <l n='22'>Kenanja, la estro de la Levidoj &dash; por aran&gcirc;ado; li aran&gcirc;adis la
    muzikon, &ccirc;ar li estis kompetentulo.</l>
  <l n='23'>Bere&hcirc;ja kaj Elkana estis
    pordogardistoj &ccirc;e la kesto;</l>
  <l n='24'>&Scirc;ebanja, Jo&scirc;afat, Netanel, Amasaj,
    Ze&hcirc;arja, Benaja, kaj Eliezer, la pastroj, trumpetadis per
    trumpetoj anta&ubreve; la kesto de Dio; Obed-Edom kaj Je&hcirc;ija estis
    pordogardistoj &ccirc;e la kesto.</l>
  <l n='25'>Tiamaniere iris David kaj la
    pleja&gcirc;uloj de Izrael kaj la milestroj, por transporti kun &gcirc;ojo la
    keston de interligo de la Eternulo el la domo de Obed-Edom.</l>
  <l n='26'>Kaj kiam Dio helpis al la Levidoj, kiuj portis la keston de
    interligo de la Eternulo, oni oferbu&ccirc;is sep bovojn kaj sep
    &scirc;afojn.</l>
  <l n='27'>David estis vestita per tuniko el delikata tolo, anka&ubreve;
    &ccirc;iuj Levidoj, kiuj portis la keston, la kantistoj, kaj Kenanja,
    la estro de aran&gcirc;ado de la &hcirc;oroj; David anka&ubreve; havis sur si linan
    efodon.</l>
  <l n='28'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj akompanis la keston de interligo
    de la Eternulo, kun &gcirc;ojkrioj, kun sonado de korno, kun trumpetoj,
    la&ubreve;taj cimbaloj, psalteroj, kaj harpoj.</l>
  <l n='29'>Kiam la kesto de
    interligo de la Eternulo venis al la urbo de David, Mi&hcirc;al, filino
    de Saul, rigardis tra la fenestro; kaj kiam &scirc;i vidis, ke la re&gcirc;o
    David saltas kaj ludas, &scirc;i ekmalestimis lin en sia koro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj oni alportis la keston de Dio, kaj metis &gcirc;in interne de la
    tendo, kiun David starigis por &gcirc;i; kaj oni alportis bruloferojn
    kaj pacoferojn anta&ubreve; Dion.</l>
  <l n='2'>Kiam David finis la oferadon de la
    bruloferoj kaj de la pacoferoj, li benis la popolon en la nomo de
    la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj li disdonis al &ccirc;iuj Izraelidoj, kiel al la
    viroj, tiel anka&ubreve; al la virinoj, al &ccirc;iu po unu bulo da pano, po
    unu porcio da viando, kaj po unu peniko da sekvinberoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj li starigis anta&ubreve; la kesto de la Eternulo el la Levidoj
    servantojn, por kantadi gloron, dankon, kaj la&ubreve;don al la
    Eternulo, Dio de Izrael:</l>
  <l n='5'>la &ccirc;efo estis Asaf, la dua estis
    Ze&hcirc;arja, poste Jeiel, &Scirc;emiramot, Je&hcirc;iel, Matitja, Eliab, Benaja,
    Obed-Edom, kaj Jeiel, kun psalteroj kaj harpoj, kaj Asaf
    sonigadis per cimbaloj;</l>
  <l n='6'>Benaja kaj Ja&hcirc;aziel, la pastroj, estis
    kun trumpetoj &ccirc;iam anta&ubreve; la kesto de interligo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Tiam, en tiu tago, David la unuan fojon aran&gcirc;is dankokanton al
    la Eternulo per Asaf kaj liaj fratoj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='8'>Gloru la Eternulon, voku Lian nomon;<lb/>
         Sciigu inter la popoloj Liajn farojn.<lb/></l>
  <l n='9'>Kantu al Li, muziku al Li;<lb/>
         Parolu pri &ccirc;iuj Liaj mirakloj.<lb/></l>
  <l n='10'>La&ubreve;du Lian sanktan nomon;<lb/>
         &Gcirc;oju la koro de tiuj, kiuj ser&ccirc;as la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='11'>Turnu vin al la Eternulo kaj al Lia potenco;<lb/>
         Ser&ccirc;u &ccirc;iam Lian viza&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='12'>Memoru Liajn miraklojn, kiujn Li faris;<lb/>
         Liajn signomiraklojn kaj la ju&gcirc;ojn de Lia bu&scirc;o;<lb/></l>
  <l n='13'>Vi, semo de Izrael, Lia sklavo,<lb/>
         Filoj de Jakob, Liaj elektitoj.<lb/></l>
  <l n='14'>Li estas la Eternulo, nia Dio;<lb/>
         Sur la tuta tero estas Liaj ju&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='15'>Memoru eterne Lian interligon,<lb/>
         La vorton, kiun Li testamentis por mil generacioj,<lb/></l>
  <l n='16'>Kiun Li interkonsentis kun Abraham<lb/>
         Kaj &jcirc;uris al Isaak.<lb/></l>
  <l n='17'>Li metis &gcirc;in por Jakob kiel le&gcirc;on,<lb/>
         Por Izrael kiel eternan interligon,<lb/></l>
  <l n='18'>Dirante: Al vi Mi donos la landon Kanaanan<lb/>
         Kiel vian parton heredan.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiam vi estis malgrandnombraj,<lb/>
         Malmultaj, kaj fremduloj en &gcirc;i,<lb/></l>
  <l n='20'>Kaj ili iradis de popolo al popolo,<lb/>
         El unu regno al alia gento,<lb/></l>
  <l n='21'>Tiam Li al neniu permesis premi ilin,<lb/>
         Kaj Li punis pro ili re&gcirc;ojn;<lb/></l>
  <l n='22'>Dirante: Ne tu&scirc;u Miajn sanktoleitojn,<lb/>
         Kaj al Miaj profetoj ne faru malbonon.<lb/></l>
  <l n='23'>Kantu al la Eternulo la tuta tero;<lb/>
         Proklamu de tago al tago Lian savon.<lb/></l>
  <l n='24'>Rakontu inter la popoloj Lian gloron,<lb/>
         Inter &ccirc;iuj gentoj Liajn miraklojn.<lb/></l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar la Eternulo estas granda kaj tre glorinda;<lb/>
         Li estas timinda super &ccirc;iuj dioj;<lb/></l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj dioj de la popoloj estas idoloj;<lb/>
         Sed la Eternulo kreis la &ccirc;ielon.<lb/></l>
  <l n='27'>Gloro kaj majesto estas anta&ubreve; Li;<lb/>
         Forto kaj beleco estas sur Lia loko.<lb/></l>
  <l n='28'>Tributu al la Eternulo, familioj de la popoloj;<lb/>
         Tributu al la Eternulo gloron kaj potencon.<lb/></l>
  <l n='29'>Tributu al la Eternulo honoron de Lia nomo;<lb/>
         Alportu donacon, kaj venu anta&ubreve; Lin;<lb/>
         Adorklini&gcirc;u anta&ubreve; la Eternulo en sankta ornamo.<lb/></l>
  <l n='30'>Tremu anta&ubreve; Li la tuta tero;<lb/>
         Li aran&gcirc;is ja la mondon, ke &gcirc;i ne &scirc;anceli&gcirc;u.<lb/></l>
  <l n='31'>&Gcirc;oju la &ccirc;ielo, kaj estu gaja la tero;<lb/>
         Kaj oni diru inter la nacioj: La Eternulo re&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='32'>Bruu la maro, kaj &ccirc;io, kio &gcirc;in plenigas;<lb/>
         &Gcirc;oju la kampo, kaj &ccirc;io, kio estas sur &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='33'>Tiam kantu &ccirc;iuj arboj de la arbaro anta&ubreve; la Eternulo,<lb/>
         &Ccirc;ar Li venas, por ju&gcirc;i la teron.<lb/></l>
  <l n='34'>La&ubreve;du la Eternulon, &ccirc;ar Li estas bona;<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia favorkoreco.<lb/></l>
  <l n='35'>Kaj diru: Savu nin, ho Dio de nia savo,<lb/>
         Kolektu nin kaj liberigu nin el inter la nacioj,<lb/>
         Por ke ni danku Vian sanktan nomon,<lb/>
         Por ke ni gloru nin per Via majesto.<lb/></l>
  <l n='36'>Benata estu la Eternulo, Dio de Izrael,<lb/>
         De eterne &gcirc;is eterne.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='36'>Kaj la tuta popolo diris: Amen! kaj gloro al la Eternulo!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Kaj li restigis tie anta&ubreve; la kesto de interligo de la Eternulo
    Asafon kaj liajn fratojn, por servadi anta&ubreve; la kesto konstante,
    la&ubreve; la ordo de &ccirc;iu tago;</l>
  <l n='38'>kaj Obed-Edomon kaj liajn fratojn,
    sesdek ok; Obed-Edom, filo de Jedutun, kaj &Hcirc;osa, restis kiel
    pordegistoj;</l>
  <l n='39'>kaj la pastron Cadok kaj liajn fratojn, la
    pastrojn, anta&ubreve; la lo&gcirc;ejo de la Eternulo sur la alta&jcirc;o en Gibeon,</l>
  <l n='40'>por ke ili alportadu bruloferojn al la Eternulo sur la altaro
    de bruloferoj konstante, matene kaj vespere, kaj por &ccirc;io, kio
    estas skribita en la instruo de la Eternulo, kiun Li donis al
    Izrael.</l>
  <l n='41'>Kaj kun ili estis Heman kaj Jedutun, kaj la aliaj
    elektitoj, difinitaj la&ubreve;nome, por kantadi la&ubreve;don al la Eternulo,
    &ccirc;ar eterna estas Lia favorkoreco;</l>
  <l n='42'>kun ili estis Heman kaj
    Jedutun, kun trumpetoj kaj cimbaloj kaj aliaj instrumentoj por
    kantado anta&ubreve; Dio; kaj la filoj de Jedutun estis &ccirc;e la pordego.</l>
  <l n='43'>Kaj la tuta popolo disiris &ccirc;iu en sian domon; kaj David iris
    returne, por beni sian domon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam David lo&gcirc;is en sia domo, li diris unu fojon al la profeto
    Natan: Jen mi lo&gcirc;as en domo cedroligna, kaj la kesto de interligo
    de la Eternulo restas sub tapi&scirc;oj.</l>
  <l n='2'>Kaj Natan diris al David:
    &Ccirc;ion, kio estas sur via koro, faru, &ccirc;ar Dio estas kun vi.</l>
  <l n='3'>Sed
    en tiu sama nokto aperis vorto de Dio al Natan, dirante:</l>
  <l n='4'>Iru,
    kaj diru al Mia servanto David: Tiele diras la Eternulo: Ne vi
    konstruos por Mi la domon por lo&gcirc;i;</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar Mi ne lo&gcirc;is en domo de
    post tiu tago, kiam Mi elkondukis Izraelon, &gcirc;is la nuna tempo;
    sed Mi estis nur en tabernaklo kaj en tendo.</l>
  <l n='6'>Kien ajn Mi iris
    kun la tuta Izrael, &ccirc;u Mi diris e&ccirc; unu vorton al iu el la
    ju&gcirc;istoj de Izrael, al kiuj Mi ordonis pa&scirc;ti Mian popolon,
    dirante: Kial vi ne konstruis por Mi cedrolignan domon?</l>
  <l n='7'>Kaj nun
    diru jenon al Mia servanto David: Tiele diras la Eternulo Cebaot:
    Mi prenis vin de &scirc;afejo, de &scirc;afoj, por ke vi estu estro super Mia
    popolo Izrael;</l>
  <l n='8'>kaj Mi estis kun vi &ccirc;ie, kien vi iris; kaj Mi
    ekstermis &ccirc;iujn viajn malamikojn anta&ubreve; vi, kaj Mi faris al vi
    nomon, egalan al la nomoj de la potenculoj sur la tero;</l>
  <l n='9'>kaj Mi
    aran&gcirc;is lokon por Mia popolo Izrael, kaj Mi plantis &gcirc;in tiel, ke
    &gcirc;i lo&gcirc;u trankvile sur sia loko kaj ne plu tremu; kaj malbonuloj
    ne plu senfortigos &gcirc;in, kiel anta&ubreve;e;</l>
  <l n='10'>kaj de post tiu tempo,
    kiam Mi starigis ju&gcirc;istojn super Mia popolo Izrael, Mi humiligis
    &ccirc;iujn viajn malamikojn; kaj Mi diras al vi, ke domon konstruos al
    vi la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Kiam fini&gcirc;os viaj tagoj kaj vi iros al viaj
    patroj, Mi starigos post vi vian idon, kiu estos el viaj filoj;
    kaj Mi fortikigos lian regnon.</l>
  <l n='12'>Li konstruos por Mi domon; kaj
    Mi fortikigos lian tronon por &ccirc;iam.</l>
  <l n='13'>Mi estos al li patro, kaj
    li estos al Mi filo; kaj Mian favorkorecon Mi ne deturnos de li
    tiel, kiel Mi deturnis de tiu, kiu estis anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi
    starigos lin en Mia domo kaj en Mia regno por &ccirc;iam; kaj lia trono
    estos fortikigita por eterne.</l>
  <l n='15'>Konforme al &ccirc;iuj &ccirc;i tiuj vortoj
    kaj al &ccirc;i tiu tuta vizio, Natan parolis al David.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj venis la re&gcirc;o David kaj sidi&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo, kaj
    diris: Kiu estas mi, ho Dio Eternulo, kaj kio estas mia domo, ke
    Vi venigis min &gcirc;is &ccirc;i tie?</l>
  <l n='17'>Sed e&ccirc; tio estis nesufi&ccirc;a anta&ubreve; Vi,
    ho Dio, kaj Vi parolis pri la domo de Via servanto e&ccirc; por la
    malproksima estonteco, kaj Vi rigardis min kiel homon alte
    starantan, ho Dio Eternulo.</l>
  <l n='18'>Kion pli David povas diri al Vi,
    por honori Vian servanton? Vi konas ja Vian servanton.</l>
  <l n='19'>Ho
    Eternulo, por Via servanto kaj la&ubreve; Via koro Vi faris tiun tutan
    granda&jcirc;on, por montri &ccirc;ian grandecon.</l>
  <l n='20'>Ho Eternulo, ne ekzistas
    simila al Vi, kaj ne ekzistas Dio krom Vi, la&ubreve; &ccirc;io, kion ni a&ubreve;dis
    per niaj oreloj.</l>
  <l n='21'>Kaj kiu estas simila al Via popolo Izrael, la
    sola popolo sur la tero, koncerne kiun Dio iris, por ela&ccirc;eti &gcirc;in
    al Si kiel popolon, por fari al Si nomon per granda&jcirc;oj kaj
    timinda&jcirc;oj, forpelante naciojn anta&ubreve; Via popolo, kiun Vi
    liberigis el Egiptujo?</l>
  <l n='22'>Vi faris Vian popolon Izrael Via popolo
    por eterne; kaj Vi, ho Eternulo, faris Vin Dio por &gcirc;i.</l>
  <l n='23'>Kaj
    nun, ho Eternulo, la vorto, kiun Vi diris pri Via servanto kaj
    pri lia domo, veri&gcirc;u por eterne, kaj Vi agu tiel, kiel Vi diris.</l>
  <l n='24'>Kaj Via nomo estu vera kaj granda por eterne, por ke oni diru:
    La Eternulo Cebaot, Dio de Izrael, estas Dio al Izrael; kaj la
    domo de Via servanto David estu fortika anta&ubreve; Vi.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar Vi, ho
    mia Dio, sciigis al la orelo de Via servanto, ke Vi konstruos al
    li domon; tial Via servanto trovis kura&gcirc;on pre&gcirc;i anta&ubreve; Vi.</l>
  <l n='26'>Kaj
    nun, ho Eternulo, Vi estas Dio, kaj Vi diris pri Via servanto &ccirc;i
    tiun bona&jcirc;on.</l>
  <l n='27'>Nun komencu beni la domon de Via servanto, ke &gcirc;i
    restu eterne anta&ubreve; Vi; &ccirc;ar kion Vi, ho Eternulo, benas, tio
    restas benita por eterne.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio okazis, ke David venkobatis la Fili&scirc;tojn kaj humiligis
    ilin, kaj li prenis Gaton kaj &gcirc;iajn filinurbojn el la manoj de la
    Fili&scirc;toj.</l>
  <l n='2'>Li anka&ubreve; venkobatis la Moabidojn, kaj la Moabidoj
    submeti&gcirc;is al David kaj alportis tributojn.</l>
  <l n='3'>Kaj David
    venkobatis Hadarezeron, re&gcirc;on de Coba, en &Hcirc;amat, kiam tiu iris,
    por fortikigi sian regadon super la rivero E&ubreve;frato.</l>
  <l n='4'>Kaj David
    venkoprenis de li mil &ccirc;arojn kaj sep mil rajdantojn kaj dudek mil
    piedirantojn; kaj David lamigis &ccirc;iujn &ccirc;ar&ccirc;evalojn, sed restigis
    el ili por cent &ccirc;aroj.</l>
  <l n='5'>La Sirianoj Damaskaj venis, por helpi al
    Hadarezer, re&gcirc;o de Coba; sed David venkobatis el la Sirianoj
    dudek du mil homojn.</l>
  <l n='6'>Kaj David restigis garnizonojn en la
    Damaska Sirio, kaj la Sirianoj submeti&gcirc;is al David kaj alportis
    tributojn. Kaj la Eternulo helpis al David &ccirc;ie, kien li iris.</l>
  <l n='7'>Kaj David prenis la orajn &scirc;ildojn, kiujn havis sur si la
    servantoj de Hadarezer, kaj alportis ilin en Jerusalemon.</l>
  <l n='8'>Kaj
    el Tib&hcirc;at kaj el Kun, urboj de Hadarezer, David prenis tre multe
    da kupro, el kiu poste Salomono faris la kupran maron, la
    kolonojn, kaj la kuprajn vazojn.</l>
  <l n='9'>Kiam Tou, re&gcirc;o de &Hcirc;amat,
    a&ubreve;dis, ke David venkobatis la tutan militistaron de Hadarezer,
    re&gcirc;o de Coba,</l>
  <l n='10'>tiam li sendis sian filon Hadoram al la re&gcirc;o
    David, por saluti lin, kaj gratuli lin pri tio, ke li militis
    kontra&ubreve; Hadarezer kaj venkobatis lin (&ccirc;ar Tou estis en milito
    kontra&ubreve; Hadarezer); kaj li havis kun si &ccirc;iaspecajn vazojn el oro,
    ar&gcirc;ento, kaj kupro.</l>
  <l n='11'>Anka&ubreve; &ccirc;i tiujn David dedi&ccirc;is al la
    Eternulo, kune kun la ar&gcirc;ento kaj oro, kiun li prenis de &ccirc;iuj
    nacioj: de Edom, de Moab, de la Amonidoj, de la Fili&scirc;toj, kaj de
    Amalek.</l>
  <l n='12'>Plue Abi&scirc;aj, filo de Ceruja, venkobatis Edomon en la
    Valo de Salo, dek ok mil homojn;</l>
  <l n='13'>kaj li restigis en Edomujo
    garnizonojn, kaj &ccirc;iuj Edomidoj submeti&gcirc;is al David. Kaj la
    Eternulo helpis al David &ccirc;ie, kien li iris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj David re&gcirc;is super la tuta Izrael, kaj li faradis ju&gcirc;on kaj
    justecon al sia tuta popolo.</l>
  <l n='15'>Joab, filo de Ceruja, estis estro
    de la militistaro; Jeho&scirc;afat, filo de A&hcirc;ilud, estis kronikisto;</l>
  <l n='16'>Cadok, filo de A&hcirc;itub, kaj Abimele&hcirc;, filo de Ebjatar, estis
    pastroj; kaj &Scirc;av&scirc;a estis skribisto;</l>
  <l n='17'>Benaja, filo de Jehojada,
    estis super la Keretidoj kaj la Peletidoj; kaj la filoj de David
    estis la unuaj apud la re&gcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Okazis poste, ke mortis Na&hcirc;a&scirc;, re&gcirc;o de la Amonidoj, kaj lia
    filo fari&gcirc;is re&gcirc;o anstata&ubreve; li.</l>
  <l n='2'>Tiam David diris: Mi estos
    favorkora al &Hcirc;anun, filo de Na&hcirc;a&scirc;, &ccirc;ar lia patro agis favorkore
    koncerne min. Kaj David sendis senditojn, por konsoli lin pri lia
    patro. Kaj la servantoj de David venis en la landon de la
    Amonidoj, al &Hcirc;anun, por lin konsoli.</l>
  <l n='3'>Sed la eminentuloj de la
    Amonidoj diris al &Hcirc;anun: &Ccirc;u efektive David deziras honori vian
    patron anta&ubreve; vi, ke li sendis al vi konsolantojn? &ccirc;u ne venis al
    vi liaj servantoj nur por esplori, por ruinigi, kaj por
    esplorrigardi la landon?</l>
  <l n='4'>Tiam &Hcirc;anun prenis la servantojn de
    David, razigis ilin, detran&ccirc;is iliajn vestojn &gcirc;is duono, &gcirc;is la
    lumboj, kaj foririgis ilin.</l>
  <l n='5'>Kaj ili iris. Kaj oni raportis al
    David pri tiuj viroj, kaj li sendis renkonte al ili, &ccirc;ar la viroj
    tre hontis. Kaj la re&gcirc;o diris: Restu en Jeri&hcirc;o, &gcirc;is rekreskos
    viaj barboj, kaj tiam revenu.</l>
  <l n='6'>Kiam la Amonidoj vidis, ke ili
    indignigis kontra&ubreve; si Davidon, tiam &Hcirc;anun kaj la Amonidoj sendis
    mil kikarojn da ar&gcirc;ento, por dungi al si el Mezopotamio, el Sirio
    de Maa&hcirc;a, kaj el Coba &ccirc;arojn kaj rajdistojn.</l>
  <l n='7'>Kaj ili dungis al
    si tridek du mil &ccirc;arojn kaj la re&gcirc;on de Maa&hcirc;a kun lia popolo. Kaj
    ili venis kaj stari&gcirc;is tendare anta&ubreve; Medba. Kaj la Amonidoj
    kolekti&gcirc;is el siaj urboj kaj venis al la milito.</l>
  <l n='8'>Kiam David
    a&ubreve;dis pri tio, li sendis Joabon kaj la tutan armeon da kura&gcirc;uloj.</l>
  <l n='9'>Kaj la Amonidoj eliris, kaj batalaran&gcirc;i&gcirc;is anta&ubreve; la enirejo de
    la urbo; kaj la re&gcirc;oj venintaj aran&gcirc;i&gcirc;is aparte, sur la kampo.</l>
  <l n='10'>Kiam Joab vidis, ke li havos kontra&ubreve; si batalon anta&ubreve;e kaj
    malanta&ubreve;e, li faris elekton el &ccirc;iuj plejbravuloj en Izrael kaj
    batalaran&gcirc;is ilin kontra&ubreve; la Sirianoj;</l>
  <l n='11'>la ceteran parton de la
    popolo li komisiis al sia frato Abi&scirc;aj, kaj ili batalaran&gcirc;is sin
    kontra&ubreve; la Amonidoj.</l>
  <l n='12'>Kaj li diris: Se la Sirianoj superfortos
    min, tiam vi donos al mi helpon; sed se la Amonidoj superfortos
    vin, tiam mi donos al vi helpon;</l>
  <l n='13'>estu kura&gcirc;a, kaj ni tenu nin
    forte pro nia popolo kaj pro la urboj de nia Dio; kaj la Eternulo
    faru tion, kio pla&ccirc;os al Li.</l>
  <l n='14'>Kaj Joab, kun la popolo, kiu
    estis kun li, komencis la batalon kontra&ubreve; la Sirianoj, kaj &ccirc;i
    tiuj forkuris anta&ubreve; li.</l>
  <l n='15'>Kiam la Amonidoj vidis, ke la Sirianoj
    forkuris, ili anka&ubreve; forkuris anta&ubreve; lia frato Abi&scirc;aj, kaj foriris
    en la urbon. Kaj Joab venis Jerusalemon.</l>
  <l n='16'>Vidante, ke ili estas
    venkobatitaj de la Izraelidoj, la Sirianoj sendis senditojn kaj
    elirigis la Sirianojn transriverajn; kaj &Scirc;ofa&hcirc;, la militestro de
    Hadarezer, ilin kondukis.</l>
  <l n='17'>Kiam tio estis raportita al David,
    li kolektis &ccirc;iujn Izraelidojn, transiris Jordanon, venis al ili,
    kaj batalaran&gcirc;i&gcirc;is kontra&ubreve; ili; David aran&gcirc;is batalon kontra&ubreve; la
    Sirianoj, kaj ili interbatalis kun li.</l>
  <l n='18'>Kaj la Sirianoj
    forkuris anta&ubreve; Izrael, kaj David mortigis el la Sirianoj sep mil
    &ccirc;aristojn kaj kvardek mil piedirantojn; anka&ubreve; &Scirc;ofa&hcirc;on, la
    militestron, li mortigis.</l>
  <l n='19'>Kiam la servantoj de Hadarezer
    vidis, ke ili estas venkobatitaj de la Izraelidoj, ili faris
    pacon kun David kaj submeti&gcirc;is al li. Kaj la Sirianoj ne volis
    plu helpi al la Amonidoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post paso de unu jaro, en la tempo, kiam la re&gcirc;oj eliras
    milite, Joab kondukis la militistaron kaj komencis ruinigi la
    landon de la Amonidoj, kaj li venis kaj eksie&gcirc;is Raban. Sed David
    restis en Jerusalem. Kaj Joab venkobatis Raban kaj detruis &gcirc;in.</l>
  <l n='2'>Kaj David prenis la kronon de Malkam de lia kapo; li trovis, ke
    &gcirc;i enhavas la&ubreve;peze kikaron da oro, kaj estis en &gcirc;i multekosta
    &scirc;tono, kiu transiris sur la kapon de David. Kaj da militakira&jcirc;o
    li elportis el la urbo tre multe.</l>
  <l n='3'>Kaj la popolon, kiu estis
    tie, li elirigis, kaj mortigis per segiloj, feraj dra&scirc;iloj, kaj
    hakiloj. Tiele David agis kun &ccirc;iuj urboj de la Amonidoj. Kaj
    David kun la tuta popolo revenis Jerusalemon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Post tio komenci&gcirc;is milito en Gezer, kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj; tiam
    Sib&hcirc;aj, la &Hcirc;u&scirc;aido, mortigis Sipajon, unu el la infanoj de la
    giganto. Kaj ili humili&gcirc;is.</l>
  <l n='5'>Kaj denove estis milito kun la
    Fili&scirc;toj; kaj El&hcirc;anan, filo de Jair, mortigis La&hcirc;min, fraton de
    Goljat, la Gatano, &ccirc;e kiu la tenilo de lia lanco estis kiel
    rultrabo de teksisto.</l>
  <l n='6'>Kaj denove estis milito en Gat; tie estis
    viro tre altkreska, kiu havis po ses fingroj, sume dudek kvar; li
    anka&ubreve; naski&gcirc;is al la giganto.</l>
  <l n='7'>Kiam li insultis Izraelon, lin
    mortigis Jonatan, filo de &Scirc;imea, frato de David.</l>
  <l n='8'>Tiuj naski&gcirc;is
    al la giganto en Gat, kaj ili falis de la mano de David kaj de la
    manoj de liaj servantoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Satano levi&gcirc;is kontra&ubreve; Izraelon kaj instigis Davidon kalkuli
    Izraelon.</l>
  <l n='2'>Kaj David diris al Joab kaj al la estroj de la
    popolo: Iru, kalkulu la Izraelidojn, de Beer-&Scirc;eba &gcirc;is Dan, kaj
    raportu al mi, por ke mi sciu ilian nombron.</l>
  <l n='3'>Joab diris: La
    Eternulo multigu Sian popolon centoble; ili &ccirc;iuj, ho re&gcirc;o, mia
    sinjoro, estas ja servantoj por mia sinjoro; por kio do mia
    sinjoro tion postulas? por kio tio fari&gcirc;u kulpo sur Izrael?</l>
  <l n='4'>Sed
    la vorto de la re&gcirc;o superfortis Joabon; tial Joab iris, trairis
    la tutan Izraelidaron, kaj venis Jerusalemon.</l>
  <l n='5'>Kaj Joab
    transdonis al David la rezulton de la kalkulado de la popolo; kaj
    montri&gcirc;is, ke da Izraelidoj estas miliono kaj cent mil viroj
    povantaj eltiri glavon, kaj da Jehudaidoj kvarcent sepdek mil
    povantaj eltiri glavon.</l>
  <l n='6'>La Levidojn kaj la Benjamenidojn li ne
    kalkulis inter ili, &ccirc;ar antipatia estis al Joab la vorto de la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='7'>Kaj tiu afero malpla&ccirc;is al Dio, kaj Li frapis Izraelon.</l>
  <l n='8'>Tiam David diris al Dio: Mi forte pekis, farante tiun aferon. Sed
    nun, pardonu do la malbonagon de Via servanto; &ccirc;ar mi agis tre
    malsa&gcirc;e.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo parolis al Gad, la viziisto de David,
    dirante:</l>
  <l n='10'>Iru kaj diru al David: Tiele diras la Eternulo: Tri
    punojn Mi proponas al vi; elektu al vi unu el ili, ke Mi &gcirc;in faru
    al vi.</l>
  <l n='11'>Kaj Gad venis al David, kaj diris al li: Tiele diras la
    Eternulo: Akceptu por vi:</l>
  <l n='12'>a&ubreve; dum tri jaroj estos malsato en la
    lando; a&ubreve; dum tri monatoj vi estos premata de viaj kontra&ubreve;uloj
    kaj vin atingos la glavo de viaj malamikoj; a&ubreve; dum tri tagoj
    regos en la lando la glavo de la Eternulo kaj pesto, kaj an&gcirc;elo
    de la Eternulo ekstermados en &ccirc;iuj regionoj de Izrael. Pripensu
    do nun, kion mi respondu al mia Sendinto.</l>
  <l n='13'>Tiam David diris al
    Gad: Estas al mi tre malfacile; sed mi falu en la manon de la
    Eternulo, &ccirc;ar tre granda estas Lia kompatemeco; nur mi ne falu en
    manon homan.</l>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo venigis peston sur Izraelon, kaj
    falis el la Izraelidoj sepdek mil homoj.</l>
  <l n='15'>Kaj Dio sendis
    an&gcirc;elon al Jerusalem, por fari en &gcirc;i ekstermon. Sed kiam li
    komencis la ekstermadon, la Eternulo rigardis, kaj beda&ubreve;ris la
    malbonon, kaj diris al la an&gcirc;elo-ekstermanto: Sufi&ccirc;e! nun haltigu
    vian manon! La an&gcirc;elo de la Eternulo staris tiam apud la dra&scirc;ejo
    de Ornan, la Jebusido.</l>
  <l n='16'>David levis siajn okulojn, kaj ekvidis
    la an&gcirc;elon de la Eternulo, starantan inter la tero kaj la &ccirc;ielo,
    kaj tenantan en sia mano eltiritan glavon, etenditan super
    Jerusalem. Tiam David kaj la pleja&gcirc;uloj, kovritaj per saka&jcirc;oj,
    &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='17'>Kaj David diris al Dio: Mi estas ja
    tiu, kiu ordonis kalkuli la popolon; mi estas tiu, kiu pekis kaj
    faris la malbona&jcirc;on; sed kion faris &ccirc;i tiuj &scirc;afoj? Ho Eternulo,
    mia Dio, Via mano estu sur mi kaj sur la domo de mia patro; sed
    Vian popolon ne plagu.</l>
  <l n='18'>La an&gcirc;elo de la Eternulo diris al Gad,
    ke li diru al David, ke David iru kaj starigu altaron al la
    Eternulo sur la dra&scirc;ejo de Ornan, la Jebusido.</l>
  <l n='19'>Tiam David
    iris, konforme al la vorto de Gad, kiun li eldiris en la nomo de
    la Eternulo.</l>
  <l n='20'>Kiam Ornan sin returnis kaj ekvidis la an&gcirc;elon,
    li kaj liaj kvar filoj kun li sin ka&scirc;is. Ornan tiam estis
    dra&scirc;anta tritikon.</l>
  <l n='21'>Kaj David venis al Ornan. Ornan ekrigardis
    kaj ekvidis Davidon, kaj li eliris el la dra&scirc;ejo kaj adorklini&gcirc;is
    anta&ubreve; David viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='22'>David diris al Ornan: Donu al mi la
    lokon de la dra&scirc;ejo, por ke mi konstruu sur &gcirc;i altaron al la
    Eternulo; pro &gcirc;ia plena prezo donu &gcirc;in al mi, por ke &ccirc;esi&gcirc;u la
    pesto inter la popolo.</l>
  <l n='23'>Kaj Ornan diris al David: Prenu al vi;
    mia sinjoro la re&gcirc;o faru tion, kio pla&ccirc;as al li; vidu, mi
    fordonas la bovojn por bruloferoj, la dra&scirc;ilojn por ligno, kaj la
    tritikon por farunofero; &ccirc;ion mi fordonas.</l>
  <l n='24'>Sed la re&gcirc;o David
    diris al Ornan: Ne; mi volas a&ccirc;eti pro plena prezo; &ccirc;ar mi ne
    oferportos vian propra&jcirc;on al la Eternulo, kaj mi ne alportos
    bruloferon senpagan.</l>
  <l n='25'>Kaj David donis al Ornan pro la loko
    sescent siklojn da oro.</l>
  <l n='26'>Kaj David konstruis tie altaron al la
    Eternulo, kaj alportis bruloferojn kaj pacoferojn, kaj ekvokis al
    la Eternulo; kaj Li respondis al li per fajro el la &ccirc;ielo sur la
    altaron de la brulofero.</l>
  <l n='27'>Kaj la Eternulo ordonis al la an&gcirc;elo,
    ke li remetu sian glavon en &gcirc;ian ingon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>En tiu tempo, vidante, ke la Eternulo respondis al li sur la
    dra&scirc;ejo de Ornan, la Jebusido, David alportis tie oferon.</l>
  <l n='29'>La
    tabernaklo de la Eternulo, kiun faris Moseo en la dezerto, kaj la
    altaro de bruloferoj, estis en tiu tempo sur alta&jcirc;o en Gibeon.</l>
  <l n='30'>Sed David ne povis iri anta&ubreve; &gcirc;in por demandi Dion; &ccirc;ar lin
    timigis la glavo de la an&gcirc;elo de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj David diris: &Ccirc;i tie estas la domo de Dio, la Eternulo, kaj
    &ccirc;i tio estas altaro por bruloferoj por Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj David ordonis kunvenigi la fremdulojn, kiuj estis en la
    lando de Izrael, kaj li starigis &scirc;tonhakistojn, por &ccirc;irka&ubreve;haki
    &scirc;tonojn por la konstruado de la domo de Dio.</l>
  <l n='3'>Kaj multe da fero
    por najloj al la pordoj de la pordegoj kaj por la krampoj
    pretigis David, anka&ubreve; multe da kupro, en nemezurita kvanto;</l>
  <l n='4'>kaj
    sennombran kvanton da cedra ligno, &ccirc;ar la Cidonanoj kaj Tiranoj
    alveturigis al David multe da cedra ligno.</l>
  <l n='5'>Kaj David diris: Mia
    filo Salomono estas juna kaj neforta, kaj la domo, kiun oni devas
    konstrui por la Eternulo, devas esti granda, por ke Lia nomo kaj
    gloro estu konata en &ccirc;iuj landoj. Tial mi preparados por li. Kaj
    David multe preparis anta&ubreve; sia morto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj li alvokis sian filon Salomono, kaj testamentis al li, ke
    li konstruu domon por la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='7'>Kaj David
    diris al Salomono: Mia filo, mi havis la intencon konstrui domon
    al la nomo de la Eternulo, mia Dio;</l>
  <l n='8'>sed aperis pri mi vorto de
    la Eternulo, dirante: Multe da sango vi ver&scirc;is, kaj grandajn
    militojn vi faris, tial vi ne devas konstrui domon al Mia nomo;
    &ccirc;ar multe da sango vi ver&scirc;is anta&ubreve; Mi sur la teron.</l>
  <l n='9'>Jen filo
    naski&gcirc;os al vi; li estos homo de paco, kaj Mi donos al li pacon
    en rilato al &ccirc;iuj liaj malamikoj &ccirc;irka&ubreve;e; Salomono estos lia
    nomo, kaj pacon kaj trankvilecon Mi donos al Izrael en lia tempo.</l>
  <l n='10'>Li konstruos domon al Mia nomo; li estos al Mi filo, kaj Mi
    estos al li patro; kaj Mi fortikigos la tronon de lia re&gcirc;ado
    super Izrael por &ccirc;iam.</l>
  <l n='11'>Nun, ho mia filo, la Eternulo estu kun
    vi, por ke vi sukcesu kaj konstruu la domon de la Eternulo, via
    Dio, kiel Li diris pri vi.</l>
  <l n='12'>La Eternulo donu al vi sa&gcirc;on kaj
    kompetentecon, kaj Li faru vin ordonanto super Izrael, por ke vi
    plenumadu la instruon de la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='13'>Tiam vi havos
    sukceson, se vi observos kaj plenumos la le&gcirc;ojn kaj preskribojn,
    kiujn la Eternulo donis per Moseo al Izrael. Estu forta kaj
    kura&gcirc;a; ne timu, kaj ne tremu.</l>
  <l n='14'>Jen mi en mia malri&ccirc;eco
    pretigis por la domo de la Eternulo cent mil kikarojn da oro, kaj
    milionon da kikaroj da ar&gcirc;ento, kaj kupron kaj feron en
    nekalkulebla kvanto, &ccirc;ar estas multe da &gcirc;i; anka&ubreve; lignon kaj
    &scirc;tonojn mi pretigis; kaj vi povas aldoni al tio.</l>
  <l n='15'>Vi havas
    multe da farontoj de la laboroj, masonistojn kaj &ccirc;arpentistojn
    kaj kompetentulojn pri &ccirc;iaj aferoj.</l>
  <l n='16'>La oro, ar&gcirc;ento, kupro,
    kaj fero estas en nekalkulebla kvanto; levi&gcirc;u kaj faru, kaj la
    Eternulo estu kun vi.</l>
  <l n='17'>Kaj David ordonis al &ccirc;iuj estroj de
    Izrael, ke ili helpu lian filon Salomono:</l>
  <l n='18'>La Eternulo, via
    Dio, estas ja kun vi, kaj Li donis al vi trankvilecon &ccirc;iuflanke
    &ccirc;irka&ubreve;e; &ccirc;ar Li transdonis en miajn manojn la lo&gcirc;antojn de la
    lando, kaj la lando humili&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo kaj anta&ubreve; Lia
    popolo.</l>
  <l n='19'>Direktu do nun vian koron kaj vian animon, por turni
    vin al la Eternulo, via Dio. Levi&gcirc;u, kaj konstruu la sanktejon de
    la Eternulo Dio, por transporti la keston de interligo de la
    Eternulo kaj la sanktajn vazojn de Dio en la domon, kiu estos
    konstruita al la nomo de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>David maljuni&gcirc;is kaj atingis sufi&ccirc;an a&gcirc;on; kaj li faris
    Salomonon, sian filon, re&gcirc;o super Izrael.</l>
  <l n='2'>Kaj li kunvenigis
    &ccirc;iujn estrojn de Izrael kaj la pastrojn kaj la Levidojn.</l>
  <l n='3'>Kaj
    estis kalkulitaj la Levidoj de la a&gcirc;o de tridek jaroj kaj pli;
    kaj montri&gcirc;is, ke ilia nombro, kalkulante &ccirc;iujn kapojn de viroj,
    estis tridek ok mil.</l>
  <l n='4'>El ili por administri la servadon de la
    domo de la Eternulo estis dudek kvar mil; da oficistoj kaj
    ju&gcirc;istoj estis ses mil;</l>
  <l n='5'>kvar mil pordegistoj, kaj kvar mil
    glorantoj de la Eternulo per instrumentoj, kiujn mi faris por
    glorado.</l>
  <l n='6'>Kaj David dividis ilin en klasojn la&ubreve; la filoj de
    Levi: Ger&scirc;on, Kehat, kaj Merari.</l>
  <l n='7'>La Ger&scirc;onidoj: Ladan kaj
    &Scirc;imei.</l>
  <l n='8'>La filoj de Ladan: la &ccirc;efo Je&hcirc;iel, Zetam, kaj Joel &dash; tri.</l>
  <l n='9'>La filoj de &Scirc;imei: &Scirc;elomit, &Hcirc;aziel, kaj Haran &dash; tri. Tio estas
    la &ccirc;efoj de patrodomoj de Ladan.</l>
  <l n='10'>Kaj la filoj de &Scirc;imei: Ja&hcirc;at,
    Zina, Jeu&scirc;, kaj Beria. Tio estas la filoj de &Scirc;imei &dash; kvar.</l>
  <l n='11'>Ja&hcirc;at estis la &ccirc;efo, Zina estis la dua; Jeu&scirc; kaj Beria havis
    nemulte da infanoj, tial ili &ccirc;e la kalkulado prezentis unu
    patrodomon.</l>
  <l n='12'>La filoj de Kehat: Amram, Jichar, &Hcirc;ebron, kaj
    Uziel &dash; kvar.</l>
  <l n='13'>La filoj de Amram: Aaron kaj Moseo. Aaron estis
    apartigita kaj sanktigita por la plejsanktejo, li kaj liaj idoj
    por &ccirc;iam, por incensadi anta&ubreve; la Eternulo, por servadi al Li kaj
    por benadi en Lia nomo eterne.</l>
  <l n='14'>Moseo estis homo de Dio, kaj
    liaj idoj estis alkalkulitaj al la tribo de Levi.</l>
  <l n='15'>La filoj de
    Moseo: Ger&scirc;om kaj Eliezer.</l>
  <l n='16'>La filoj de Ger&scirc;om: &Scirc;ebuel estis la
    &ccirc;efo.</l>
  <l n='17'>La filoj de Eliezer estis: Re&hcirc;abja, la unua; aliajn
    filojn Eliezer ne havis; sed Re&hcirc;abja havis tre multe da filoj.</l>
  <l n='18'>La filoj de Jichar: &Scirc;elomit, la unua.</l>
  <l n='19'>La filoj de &Hcirc;ebron: la
    unua estis Jerija, la dua estis Amarja, la tria estis Ja&hcirc;aziel,
    la kvara estis Jekameam.</l>
  <l n='20'>La filoj de Uziel: Mi&hcirc;a, la unua, kaj
    Ji&scirc;ija, la dua.</l>
  <l n='21'>La filoj de Merari: Ma&hcirc;li kaj Mu&scirc;i. La filoj
    de Ma&hcirc;li: Eleazar kaj Ki&scirc;.</l>
  <l n='22'>Eleazar mortis, kaj li ne havis
    filojn, sed nur filinojn; kaj ilin prenis al si la filoj de Ki&scirc;,
    iliaj kuzoj.</l>
  <l n='23'>La filoj de Mu&scirc;i: Ma&hcirc;li, Eder, kaj Jeremot &dash; tri.</l>
  <l n='24'>Tio estas la idoj de Levi la&ubreve; iliaj patrodomoj, la &ccirc;efoj de
    patrodomoj la&ubreve; ilia kalkulo, la&ubreve; ilia la&ubreve;noma kaj la&ubreve;kapa nombro,
    kiuj faradis la laboron de servado en la domo de la Eternulo,
    komencante de la a&gcirc;o de dudek jaroj kaj plue.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar David diris:
    La Eternulo, Dio de Izrael, donis ripozon al Sia popolo; kaj Li
    enlo&gcirc;i&gcirc;is en Jerusalem por &ccirc;iam.</l>
  <l n='26'>Kaj la Levidoj ne bezonis
    portadi la tabernaklon kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn vazojn por la servado en
    &gcirc;i.</l>
  <l n='27'>La&ubreve; la lastaj ordonoj de David estis kalkulitaj la
    Levidoj, havantaj la a&gcirc;on de dudek jaroj kaj pli.</l>
  <l n='28'>Ilia ofico
    estis helpi al la Aaronidoj &ccirc;e la servado en la domo de la
    Eternulo, zorgi pri la kortoj, pri la &ccirc;ambroj, pri la pureco de
    &ccirc;io sankta, kaj plenumi la laboron en la domo de Dio;</l>
  <l n='29'>zorgi
    pri la pano de propono, pri la faruno por farunoferoj, pri la
    macoj, pri la patoj, pri la rostado, kaj pri &ccirc;ia mezurado kaj
    pesado;</l>
  <l n='30'>stari &ccirc;iumatene, por kanti la&ubreve;don kaj gloron al la
    Eternulo, tiel same anka&ubreve; vespere;</l>
  <l n='31'>fari &ccirc;iujn bruloferojn al
    la Eternulo en la sabatoj, monatkomencoj, kaj festoj, la&ubreve; ilia
    nombro, la&ubreve; la preskribo pri ili, &ccirc;iam anta&ubreve; la Eternulo;</l>
  <l n='32'>servi por de&jcirc;orado &ccirc;e la tabernaklo de kunveno, &ccirc;e la sankta&jcirc;oj,
    kaj apud siaj fratoj la Aaronidoj &ccirc;e la servado en la domo de la
    Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La ordo de la Aaronidoj: la filoj de Aaron: Nadab, Abihu,
    Eleazar, kaj Itamar.</l>
  <l n='2'>Nadab kaj Abihu mortis pli frue ol ilia
    patro, kaj filojn ili ne havis; kaj Eleazar kaj Itamar fari&gcirc;is
    pastroj.</l>
  <l n='3'>La ordon aran&gcirc;is David, kaj Cadok el la idoj de
    Eleazar, kaj A&hcirc;imele&hcirc; el la idoj de Itamar, la&ubreve; iliaj oficoj &ccirc;e
    ilia servado.</l>
  <l n='4'>Montri&gcirc;is, ke inter la idoj de Eleazar estis pli
    granda nombro da viroj, ol inter la idoj de Itamar. Oni dividis
    ilin: por la idoj de Eleazar estis dek ses &ccirc;efoj de patrodomoj,
    kaj por la idoj de Itamar ok patrodomoj.</l>
  <l n='5'>Oni dividis ilin per
    lotado, amba&ubreve; partojn paralele, &ccirc;ar la estroj de la sanktejo kaj
    la estroj en la aferoj de Dio estis el la idoj de Eleazar kaj el
    la idoj de Itamar.</l>
  <l n='6'>Kaj enskribis ilin &Scirc;emaja, filo de Netanel,
    skribisto el la Levidoj, anta&ubreve; la re&gcirc;o kaj la estroj, anta&ubreve; la
    pastro Cadok, anta&ubreve; A&hcirc;imele&hcirc;, filo de Ebjatar, kaj anta&ubreve; la &ccirc;efoj
    de patrodomoj de la pastroj kaj de la Levidoj; unu loto estis por
    patrodomo de Eleazaridoj, kaj unu loto estis por patrodomo de
    Itamaridoj.</l>
  <l n='7'>La unua loto eliris por Jehojarib, la dua por
    Jedaja,</l>
  <l n='8'>la tria por &Hcirc;arim, la kvara por Seorim,</l>
  <l n='9'>la kvina por
    Malkija, la sesa por Mijamin,</l>
  <l n='10'>la sepa por Hakoc, la oka por
    Abija,</l>
  <l n='11'>la na&ubreve;a por Je&scirc;ua, la deka por &Scirc;e&hcirc;anja,</l>
  <l n='12'>la dek-unua
    por Elja&scirc;ib, la dek-dua por Jakim,</l>
  <l n='13'>la dek-tria por &Hcirc;upa, la
    dek-kvara por Je&scirc;ebab,</l>
  <l n='14'>la dek-kvina por Bilga, la dek-sesa por
    Imer,</l>
  <l n='15'>la dek-sepa por &Hcirc;ezir, la dek-oka por Hapicec,</l>
  <l n='16'>la
    dek-na&ubreve;a por Peta&hcirc;ja, la dudeka por Je&hcirc;ezkel,</l>
  <l n='17'>la dudek-unua
    por Ja&hcirc;in, la dudek-dua por Gamul,</l>
  <l n='18'>la dudek-tria por Delaja,
    la dudek-kvara por Maazja.</l>
  <l n='19'>Tio estis ilia ordo &ccirc;e ilia
    servado, por iri en la domon de la Eternulo la&ubreve; la preskribo
    donita per ilia patro Aaron, kiel ordonis al li la Eternulo, Dio
    de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>La ordo por la ceteraj idoj de Levi: el la idoj de Amram:
    &Scirc;ubael; el la idoj de &Scirc;ubael: Je&hcirc;deja;</l>
  <l n='21'>&ccirc;e Re&hcirc;abja: el la idoj
    de Re&hcirc;abja la unua estis Ji&scirc;ija;</l>
  <l n='22'>&ccirc;e la Jicharidoj: &Scirc;elomot; el
    la filoj de &Scirc;elomot: Ja&hcirc;at;</l>
  <l n='23'>la filoj de &Hcirc;ebron: Jerija, Amarja
    estis la dua, Ja&hcirc;aziel la tria, Jekameam la kvara;</l>
  <l n='24'>el la filoj
    de Uziel: Mi&hcirc;a; el la filoj de Mi&hcirc;a: &Scirc;amir;</l>
  <l n='25'>la frato de Mi&hcirc;a
    estis Ji&scirc;ija; el la filoj de Ji&scirc;ija: Ze&hcirc;arja;</l>
  <l n='26'>el la filoj de
    Merari: Ma&hcirc;li kaj Mu&scirc;i; el la filoj de Jaazija: Beno;</l>
  <l n='27'>el la
    idoj de Merari: &ccirc;e Jaazija: Beno, &Scirc;oham, Zakur, kaj Ibri;</l>
  <l n='28'>&ccirc;e
    Ma&hcirc;li: Eleazar; li ne havis filojn;</l>
  <l n='29'>&ccirc;e Ki&scirc;: el la filoj de
    Ki&scirc;: Jera&hcirc;meel;</l>
  <l n='30'>la filoj de Mu&scirc;i: Ma&hcirc;li, Eder, kaj Jerimot.
    Tio estas la Levidoj la&ubreve; iliaj patrodomoj.</l>
  <l n='31'>Ili anka&ubreve; lotis
    samtempe kun siaj fratoj la Aaronidoj, anta&ubreve; la re&gcirc;o David,
    Cadok, A&hcirc;imele&hcirc;, kaj la &ccirc;efoj de patrodomoj de la pastroj kaj de
    la Levidoj: &ccirc;efo de patrodomo egale kun sia pli malgranda frato.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>David kaj la militestroj apartigis por la servado filojn de
    Asaf, de Heman, kaj de Jedutun, kiuj estis inspiritaj por harpoj,
    psalteroj, kaj cimbaloj. Ili estis kalkulitaj por sia servado:</l>
  <l n='2'>el la filoj de Asaf: Zakur, Jozef, Netanja, kaj A&scirc;arela, filoj de
    Asaf, sub gvidado de Asaf, kiu kantis &ccirc;e la re&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>De Jedutun,
    la filoj de Jedutun: Gedalja, Ceri, Je&scirc;aja, &Hcirc;a&scirc;abja, kaj Matitja,
    ses, sub gvidado de sia patro Jedutun, kiu ludis inspirite sur
    harpo, por la&ubreve;di kaj glori la Eternulon.</l>
  <l n='4'>De Heman, la filoj de
    Heman: Bukija, Matanja, Uziel, &Scirc;ebuel, Jerimot, &Hcirc;ananja, &Hcirc;anani,
    Eliata, Gidalti, Romamti-Ezer, Jo&scirc;beka&scirc;a, Maloti, Hotir, kaj
    Ma&hcirc;aziot.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;iuj ili estis filoj de Heman, viziisto de la re&gcirc;o
    koncerne la vortojn de Dio, por levi la kornon. Dio donis al
    Heman dek kvar filojn kaj tri filinojn.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis sub
    la gvidado de siaj patroj &ccirc;e la kantado en la domo de la
    Eternulo, kun cimbaloj, psalteroj, kaj harpoj, &ccirc;e la servado en
    la domo de Dio, sub la gvidado de la re&gcirc;o, Asaf, Jedutun, kaj
    Heman.</l>
  <l n='7'>Ilia nombro, kune kun iliaj fratoj, instruitaj por kanti
    anta&ubreve; la Eternulo, &ccirc;iuj kompetentuloj, estis ducent okdek ok.</l>
  <l n='8'>Ili lotis pri la vico de sia de&jcirc;orado, la malgrandaj egale kiel
    la grandaj, kompetentulo egale kiel lernanto.</l>
  <l n='9'>La unua loto
    eliris &ccirc;e Asaf por Jozef; la dua por Gedalja; li kun siaj fratoj
    kaj siaj filoj estis dek du;</l>
  <l n='10'>la tria por Zakur; liaj filoj kaj
    fratoj estis dek du;</l>
  <l n='11'>la kvara por Jicri; liaj filoj kaj fratoj
    estis dek du;</l>
  <l n='12'>la kvina por Netanja; liaj filoj kaj fratoj
    estis dek du;</l>
  <l n='13'>la sesa por Bukija; liaj filoj kaj fratoj estis
    dek du;</l>
  <l n='14'>la sepa por Je&scirc;arela; liaj filoj kaj fratoj estis dek
    du;</l>
  <l n='15'>la oka por Je&scirc;aja; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='16'>la na&ubreve;a por Matanja; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='17'>la
    deka por &Scirc;imei; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='18'>la dek-
    unua por Azarel; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='19'>la dek-
    dua por &Hcirc;a&scirc;abja; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='20'>la dek-
    tria por &Scirc;ubael; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='21'>la dek-
    kvara por Matitja; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='22'>la dek-
    kvina por Jeremot; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='23'>la dek-
    sesa por &Hcirc;ananja; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='24'>la dek-
    sepa por Jo&scirc;beka&scirc;a; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='25'>la
    dek-oka por &Hcirc;anani; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='26'>la
    dek-na&ubreve;a por Maloti; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='27'>la
    dudeka por Eliata; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='28'>la
    dudek-unua por Hotir; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='29'>la
    dudek-dua por Gidalti; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='30'>la
    dudek-tria por Ma&hcirc;aziot; liaj filoj kaj fratoj estis dek du;</l>
  <l n='31'>la dudek-kvara por Romamti-Ezer; liaj filoj kaj fratoj estis dek
    du.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La klasoj de la pordegistoj: el la Kora&hcirc;idoj: Me&scirc;elemja, filo
    de Kore, el la filoj de Asaf.</l>
  <l n='2'>Me&scirc;elemja havis filojn: la
    unuenaskito estis Ze&hcirc;arja, la dua estis Jediael, la tria estis
    Zebadja, la kvara estis Jatniel;</l>
  <l n='3'>la kvina estis Elam, la sesa
    estis Jeho&hcirc;anan, la sepa estis Eljehoenaj.</l>
  <l n='4'>Obed-Edom havis
    filojn: &Scirc;emaja estis la unuenaskito, Jehozabad la dua, Joa&hcirc; la
    tria, Sa&hcirc;ar la kvara, Netanel la kvina,</l>
  <l n='5'>Amiel la sesa, Isa&hcirc;ar
    la sepa, Peultaj la oka; &ccirc;ar benis lin Dio.</l>
  <l n='6'>Al lia filo &Scirc;emaja
    naski&gcirc;is filoj, kiuj regis en siaj patrodomoj, &ccirc;ar ili estis
    bravaj homoj.</l>
  <l n='7'>La filoj de &Scirc;emaja: Otni, Refael, Obed, Elzabad,
    liaj fratoj, bravaj homoj, Elihu kaj Sema&hcirc;ja.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;iuj ili estis el
    la idoj de Obed-Edom; ili kaj iliaj filoj kaj iliaj fratoj estis
    bravaj homoj, ta&ubreve;gaj por servado: sesdek du ili estis &ccirc;e Obed-
    Edom.</l>
  <l n='9'>Me&scirc;elemja havis filojn kaj fratojn, bravajn homojn dek
    ok.</l>
  <l n='10'>&Hcirc;osa el la Merariidoj havis filojn: &Scirc;imri estis la &ccirc;efo
    (kvankam li ne estis unuenaskito, tamen lia patro faris lin
    &ccirc;efo),</l>
  <l n='11'>&Hcirc;ilkija estis la dua, Tebalja la tria, Ze&hcirc;arja la
    kvara; &ccirc;iuj filoj kaj fratoj de &Hcirc;osa estis dek tri.</l>
  <l n='12'>Al tiuj
    grupoj da pordegistoj, al la &ccirc;efoj de viroj, estis komisiita la
    servado en la domo de la Eternulo kune kun iliaj fratoj.</l>
  <l n='13'>Kaj
    ili lotis, kiel la malgrandaj, tiel anka&ubreve; la grandaj, la&ubreve; siaj
    patrodomoj, por &ccirc;iu pordego aparte.</l>
  <l n='14'>Kaj la loto pri la oriento
    falis por &Scirc;elemja; kaj pri lia filo Ze&hcirc;arja, la sa&gcirc;a konsilanto,
    oni lotis, kaj lia loto eliris por la nordo;</l>
  <l n='15'>pri Obed-Edom por
    la sudo, kaj pri liaj filoj por la provizejo;</l>
  <l n='16'>pri &Scirc;upim kaj
    &Hcirc;osa por la okcidento, por la Pordego &Scirc;ale&hcirc;et, kie la vojo
    levi&gcirc;as, kie gardo staras apud gardo.</l>
  <l n='17'>Oriente estis ses
    Levidoj, norde kvar &ccirc;iutage, sude kvar &ccirc;iutage, kaj &ccirc;e la
    provizejoj po du.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;e la alirejo okcidente estis: kvar &ccirc;e la
    vojo, kaj du &ccirc;e la alirejo.</l>
  <l n='19'>Tio estis la grupoj da pordegistoj
    el la Kora&hcirc;idoj kaj el la Merariidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>El la Levidoj, A&hcirc;ija estis super la trezoroj de la domo de Dio
    kaj super la trezoroj de la sankta&jcirc;oj.</l>
  <l n='21'>El la idoj de Ladan,
    idoj de la Ger&scirc;onido Ladan, &ccirc;efoj de patrodomoj de la Ger&scirc;onido
    Ladan estis la Je&hcirc;ielidoj.</l>
  <l n='22'>La Je&hcirc;ielidoj: Zetam, kaj Joel, lia
    frato, estis super la trezoroj de la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='23'>El
    la Amramidoj, Jicharidoj, &Hcirc;ebronidoj, kaj Uzielidoj,</l>
  <l n='24'>&Scirc;ebuel,
    ido de Ger&scirc;om, filo de Moseo, estis estro super la trezoroj.</l>
  <l n='25'>Lia frato Eliezer havis filon Re&hcirc;abja; lia filo estis Je&scirc;aja, lia
    filo estis Joram, lia filo estis Zi&hcirc;ri, kaj lia filo estis
    &Scirc;elomit.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;i tiu &Scirc;elomit kaj liaj fratoj estis super &ccirc;iuj
    trezoroj de la sankta&jcirc;oj, kiujn sanktigis la re&gcirc;o David, la &ccirc;efoj
    de patrodomoj, la milestroj, kaj la centestroj, kaj la
    militestroj.</l>
  <l n='27'>El la militoj kaj el la militakira&jcirc;oj ili
    konsekris partojn, por subteni la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='28'>Anka&ubreve;
    &ccirc;io, kion sanktigis la anta&ubreve;vidisto Samuel, kaj Saul, filo de
    Ki&scirc;, kaj Abner, filo de Ner, kaj Joab, filo de Ceruja, &ccirc;io
    sanktigita estis sub la gardado de &Scirc;elomit kaj liaj fratoj.</l>
  <l n='29'>El
    la Jicharidoj, Kenanja kaj liaj filoj estis por la aferoj
    eksteraj de Izrael, kiel inspektistoj kaj ju&gcirc;istoj.</l>
  <l n='30'>El la
    &Hcirc;ebronidoj, &Hcirc;a&scirc;abja kaj liaj fratoj, bravaj homoj, mil sepcent,
    havis oficojn en Izrael transe de Jordan, okcidente, por &ccirc;iuj
    aferoj koncernantaj la Eternulon kaj por la aferoj de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='31'>El la &Hcirc;ebronidoj, Jerija estis &ccirc;efo de la &Hcirc;ebronidoj en iliaj
    generacioj kaj patrodomoj. En la kvardeka jaro de la re&gcirc;ado de
    David ili estis esploritaj, kaj oni trovis &ccirc;e ili bravajn homojn
    en Jazer en Gilead.</l>
  <l n='32'>Kaj liaj fratoj, bravaj homoj, du mil
    sepcent, &ccirc;efoj de patrodomoj; al ili la re&gcirc;o David donis oficojn
    &ccirc;e la Rubenidoj, la Gadidoj, kaj la duontribo de Manase, por &ccirc;iuj
    aferoj de Dio kaj aferoj de la re&gcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La Izraelidoj havis la&ubreve; sia nombro &ccirc;efojn de patrodomoj,
    milestrojn, centestrojn, kaj siajn inspektistojn, kiuj servis al
    la re&gcirc;o pri &ccirc;iuj aferoj de la aparta&jcirc;oj, inter&scirc;an&gcirc;ante sin
    &ccirc;iumonate, en &ccirc;iuj monatoj de la jaro. &Ccirc;iu aparta&jcirc;o konsistis el
    dudek kvar mil.</l>
  <l n='2'>Super la unua aparta&jcirc;o en la unua monato estis
    Ja&scirc;obeam, filo de Zabdiel; en lia aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil;</l>
  <l n='3'>li estis el la idoj de Perec, la &ccirc;efo de &ccirc;iuj militestroj por
    la unua monato.</l>
  <l n='4'>Super la aparta&jcirc;o de la dua monato estis Dodaj,
    la A&hcirc;o&hcirc;ido; en lia aparta&jcirc;o estis anka&ubreve; la princo Miklot; en lia
    aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil.</l>
  <l n='5'>La tria militestro, por la tria
    monato, estis Benaja, filo de la pastro Jehojada; en lia aparta&jcirc;o
    estis dudek kvar mil.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;i tiu Benaja estis el la tridek herooj,
    kaj estro super ili; en lia aparta&jcirc;o estis lia filo Amizabad.</l>
  <l n='7'>La kvara, por la kvara monato, estis Asahel, frato de Joab, kaj
    post li lia filo Zebadja; en lia aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil.</l>
  <l n='8'>La kvina, por la kvina monato, estis la estro &Scirc;amhut, la
    Jizra&hcirc;ido; en lia aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil.</l>
  <l n='9'>La sesa, por
    la sesa monato, estis Ira, filo de Ike&scirc;, la Tekoaano; en lia
    aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil.</l>
  <l n='10'>La sepa, por la sepa monato,
    estis &Hcirc;elec, la Pelonano, el la Efraimidoj; en lia aparta&jcirc;o estis
    dudek kvar mil.</l>
  <l n='11'>La oka, por la oka monato, estis Sib&hcirc;aj, la
    &Hcirc;u&scirc;aido, el la Zera&hcirc;idoj; en lia aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil.</l>
  <l n='12'>La na&ubreve;a, por la na&ubreve;a monato, estis Abiezer, la Anatotano, el
    la Benjamenidoj; en lia aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil.</l>
  <l n='13'>La
    deka, por la deka monato, estis Maharaj, la Netofaano, el la
    Zera&hcirc;idoj; en lia aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil.</l>
  <l n='14'>La dek-unua,
    por la dek-unua monato, estis Benaja, la Piratonano, el la
    Efraimidoj; en lia aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil.</l>
  <l n='15'>La dek-dua,
    por la dek-dua monato, estis &Hcirc;eldaj, la Netofaano, el la
    Otnielidoj; en lia aparta&jcirc;o estis dudek kvar mil.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj super la triboj de Izrael: la estro de la Rubenidoj estis
    Eliezer, filo de Zi&hcirc;ri; de la Simeonidoj: &Scirc;efatja, filo de Maa&hcirc;a;</l>
  <l n='17'>de la Levidoj: &Hcirc;a&scirc;abja, filo de Kemuel; de la Aaronidoj:
    Cadok;</l>
  <l n='18'>de la Jehudaidoj: Elihu, el la fratoj de David; de la
    Isa&hcirc;aridoj: Omri, filo de Mi&hcirc;ael;</l>
  <l n='19'>de la Zebulunidoj: Ji&scirc;maja,
    filo de Obadja; de la Naftaliidoj: Jerimot, filo de Azriel;</l>
  <l n='20'>de
    la Efraimidoj: Ho&scirc;ea, filo de Azazja; de la duontribo de Manase:
    Joel, filo de Pedaja;</l>
  <l n='21'>de la duontribo de Manase en Gilead:
    Jido, filo de Ze&hcirc;arja; de la Benjamenidoj: Jaasiel, filo de
    Abner;</l>
  <l n='22'>de la Danidoj: Azarel, filo de Jero&hcirc;am. Tio estis la
    estroj de la triboj de Izrael.</l>
  <l n='23'>Sed David ne faris kalkulon de
    tiuj, kiuj havis la a&gcirc;on de malpli ol dudek jaroj; &ccirc;ar la
    Eternulo promesis multigi Izraelon simile al la steloj de la
    &ccirc;ielo.</l>
  <l n='24'>Joab, filo de Ceruja, komencis la kalkuladon, sed ne
    finis. Kaj pro tio estis kolero kontra&ubreve; Izrael; kaj tiu kalkulado
    ne estas enportita en la kronikon pri la re&gcirc;o David.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Super la trezoroj de la re&gcirc;o estis Azmavet, filo de Adiel;
    super la trezoroj sur la kampo, en la urboj, en la vila&gcirc;oj, kaj
    en la turoj estis Jonatan, filo de Uzija.</l>
  <l n='26'>Super la plenumantoj
    de la laboroj sur la kampo, super la terkultivo, estis Ezri, filo
    de Kelub.</l>
  <l n='27'>Super la vinber&gcirc;ardenoj estis &Scirc;imei, la Ramaano;
    super la provizoj de vino en la vinber&gcirc;ardenoj estis Zabdi, la
    &Scirc;efamano.</l>
  <l n='28'>Super la olivarboj kaj super la sikomoroj, kiuj
    estis en la valo, estis Baal-&Hcirc;anan, la Gederano; super la
    provizoj de oleo estis Joa&scirc;.</l>
  <l n='29'>Super la bovoj, kiuj pa&scirc;ti&gcirc;is en
    &Scirc;aron, estis &Scirc;itraj, la &Scirc;aronano; super la bovoj en la valoj
    estis &Scirc;afat, filo de Adlaj.</l>
  <l n='30'>Super la kameloj estis Obil, la
    I&scirc;maelido; super la azeninoj estis Je&hcirc;deja, la Meronotano.</l>
  <l n='31'>Super la &scirc;afoj estis Jaziz, la Hagarido. &Ccirc;iuj &ccirc;i tiuj estis
    estroj super la hava&jcirc;oj, kiujn posedis la re&gcirc;o David.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Jonatan, onklo de David, estis konsilisto; li estis homo
    kompetenta kaj klera; Je&hcirc;iel, filo de &Hcirc;a&hcirc;moni, estis &ccirc;e la filoj
    de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='33'>A&hcirc;itofel estis konsilisto de la re&gcirc;o; &Hcirc;u&scirc;aj, la
    Arkano, estis amiko de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='34'>Post A&hcirc;itofel estis Jehojada,
    filo de Benaja, kaj Ebjatar; la militestro de la re&gcirc;o estis Joab.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>David kunvenigis en Jerusalemon &ccirc;iujn estrojn de Izrael, la
    estrojn de la triboj, la estrojn de la aparta&jcirc;oj, kiuj servis al
    la re&gcirc;o, la milestrojn kaj centestrojn, la estrojn super &ccirc;iuj
    hava&jcirc;oj kaj super la brutoj de la re&gcirc;o kaj de liaj filoj, anka&ubreve;
    la korteganojn, heroojn, kaj &ccirc;iujn distingitojn.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o
    David stari&gcirc;is sur siaj piedoj, kaj diris: A&ubreve;skultu min, ho miaj
    fratoj kaj mia popolo! Mi intencis konstrui domon de ripozo por
    la kesto de interligo de la Eternulo kaj por piedbenketo por nia
    Dio, kaj mi preparis min, por konstrui.</l>
  <l n='3'>Sed Dio diris al mi: Ne
    konstruu domon al Mia nomo, &ccirc;ar vi estas homo de milito kaj vi
    ver&scirc;adis sangon.</l>
  <l n='4'>Tamen la Eternulo, Dio de Izrael, elektis min
    el la tuta domo de mia patro, por ke mi estu re&gcirc;o super Izrael
    por &ccirc;iam; &ccirc;ar Jehudan Li elektis kiel reganton, kaj en la domo de
    Jehuda la domon de mia patro, kaj inter la filoj de mia patro Li
    favoris min, farante min re&gcirc;o super la tuta Izrael.</l>
  <l n='5'>Kaj el &ccirc;iuj
    miaj filoj &dash; &ccirc;ar multe da filoj donis al mi la Eternulo &dash; Li
    elektis mian filon Salomono, ke li sidu sur la trono de la re&gcirc;ado
    de la Eternulo super Izrael.</l>
  <l n='6'>Kaj Li diris al mi: Via filo
    Salomono, li konstruos Mian domon kaj Miajn kortojn; &ccirc;ar Mi
    elektis lin al Mi kiel filon, kaj Mi estos al li patro.</l>
  <l n='7'>Kaj Mi
    fortikigos lian regnon por &ccirc;iam, se li persistos en la plenumado
    de Miaj ordonoj kaj preskriboj kiel &gcirc;is nun.</l>
  <l n='8'>Kaj nun anta&ubreve; la
    okuloj de la tuta Izrael, la komunumo de la Eternulo, kaj anta&ubreve;
    la oreloj de nia Dio: observu kaj atentu &ccirc;iujn ordonojn de la
    Eternulo, via Dio, por ke vi posedu &ccirc;i tiun bonan landon kaj
    heredigu &gcirc;in al viaj infanoj post vi eterne.</l>
  <l n='9'>Kaj vi, mia filo
    Salomono, konu la Dion de via patro, kaj servu al Li el plena
    koro kaj kun animo sincera; &ccirc;ar &ccirc;iujn korojn la Eternulo
    esploras, kaj &ccirc;iujn pensojn kaj intencojn Li komprenas. Se vi
    ser&ccirc;os Lin, vi Lin trovos; kaj se vi forlasos Lin, Li forpu&scirc;os
    vin por &ccirc;iam.</l>
  <l n='10'>Vidu nun, kiam la Eternulo elektis vin, por
    konstrui domon por la sanktejo; estu forta, kaj agu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj David donis al sia filo Salomono la desegnon de la
    portiko, de la domoj, provizejoj, supraj &ccirc;ambroj, internaj
    &ccirc;ambroj, kaj de la loko por la sankta kesto;</l>
  <l n='12'>kaj la desegnon
    de &ccirc;io, kion li havis en sia animo koncerne la kortojn de la domo
    de la Eternulo kaj koncerne &ccirc;iujn &ccirc;ambrojn &ccirc;irka&ubreve;e, koncerne la
    trezorojn de la domo de Dio kaj la trezorojn de la sankta&jcirc;oj,</l>
  <l n='13'>koncerne la ordojn de la pastroj kaj de la Levidoj, koncerne la
    tutan servadon en la domo de la Eternulo, kaj koncerne &ccirc;iujn
    objektojn de servado en la domo de la Eternulo;</l>
  <l n='14'>anka&ubreve; la oron,
    la&ubreve; la pezo de la oro por &ccirc;iuj objektoj de servado, kaj la pezon
    de &ccirc;iuj ar&gcirc;entaj objektoj de servado;</l>
  <l n='15'>anka&ubreve; la pezon de la
    oraj kandelabroj kaj de iliaj oraj lucernoj, montrante aparte la
    pezon de &ccirc;iu kandelabro kaj de &gcirc;iaj lucernoj, kaj la pezon de la
    ar&gcirc;entaj kandelabroj, de &ccirc;iu kandelabro kaj de &gcirc;iaj lucernoj, la&ubreve;
    la destino de &ccirc;iu kandelabro.</l>
  <l n='16'>Li donis anka&ubreve; la pezon de la
    oro por la tabloj de propono, por &ccirc;iu tablo aparte, kaj de la
    ar&gcirc;ento por la tabloj ar&gcirc;entaj;</l>
  <l n='17'>anka&ubreve; por la forkoj, aspergaj
    kalikoj, tasoj el pura oro, oraj pelvoj, montrante la pezon por
    &ccirc;iu pelvo aparte, kaj por la ar&gcirc;entaj pelvoj, montrante la pezon
    de &ccirc;iu pelvo;</l>
  <l n='18'>anka&ubreve; la pezon de la incensaltaro el refandita
    oro. Li donis anka&ubreve; desegnon de la &ccirc;aro kun la oraj keruboj, kiuj
    etendas la flugilojn kaj &scirc;irmas la keston de interligo de la
    Eternulo.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;io &ccirc;i tio, li diris, estas skribita al mi de la
    mano de la Eternulo; Li klarigis al mi &ccirc;iujn detalojn de la
    desegno.</l>
  <l n='20'>Kaj David diris al sia filo Salomono: Estu forta kaj
    kura&gcirc;a, kaj agu; ne timu, kaj ne tremu; &ccirc;ar Dio la Eternulo, mia
    Dio, estas kun vi; Li ne deturnos Sin de vi kaj ne forlasos vin,
    &gcirc;is vi finos la tutan aferon por la servado en la domo de la
    Eternulo.</l>
  <l n='21'>Kaj jen estas la ordoj de la pastroj kaj de la
    Levidoj por &ccirc;ia servado en la domo de Dio; ili estos kun vi por
    &ccirc;iu faro, kun fervoro kaj lerteco en &ccirc;iu laboro; kaj la estroj
    kaj la tuta popolo plenumos &ccirc;iujn viajn vortojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la re&gcirc;o David diris al la tuta komunumo: Mia filo Salomono,
    la sola, kiun elektis la Eternulo, estas juna kaj neforta, kaj la
    laboro estas granda; &ccirc;ar ne por homo estas la lo&gcirc;ejo, sed por Dio
    la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Mi preparis per mia tuta forto por la domo de mia
    Dio oron por la oraj objektoj, ar&gcirc;enton por la ar&gcirc;entaj, kupron
    por la kupraj, feron por la feraj, lignon por la lignaj, &scirc;tonojn
    oniksajn kaj &scirc;tonojn enkadrigitajn, &scirc;tonojn belajn kaj
    diverskolorajn, kaj &ccirc;iaspecajn &scirc;tonojn multekostajn, kaj multe da
    &scirc;tonoj marmoraj.</l>
  <l n='3'>Krom tio, pro mia amo al la domo de mia Dio,
    mian propran trezoron de oro kaj ar&gcirc;ento, kiun mi havas, mi
    fordonas por la domo de mia Dio, krom tio, kion mi pretigis por
    la sankta domo:</l>
  <l n='4'>tri mil kikarojn da oro, el la oro de Ofir, kaj
    sep mil kikarojn da ar&gcirc;ento refandita, por tegi la murojn de la
    domoj;</l>
  <l n='5'>oron por la oraj objektoj, ar&gcirc;enton por la ar&gcirc;entaj, kaj
    por &ccirc;iuj laborota&jcirc;oj de la majstroj. Tamen kiu ankora&ubreve; deziras
    oferi hodia&ubreve; por la Eternulo?</l>
  <l n='6'>Kaj oferis la &ccirc;efoj de
    patrodomoj, la estroj de la triboj de Izrael, la milestroj kaj
    centestroj, kaj la estroj super la aferoj de la re&gcirc;o;</l>
  <l n='7'>kaj ili
    donis por la bezonoj de la domo de Dio kvin mil kikarojn da oro
    kaj dek mil darkemonojn, kaj dek mil kikarojn da ar&gcirc;ento, kaj dek
    ok mil kikarojn da kupro, kaj cent mil kikarojn da fero.</l>
  <l n='8'>Kaj
    tiuj, &ccirc;e kiuj trovi&gcirc;is multekostaj &scirc;tonoj, donis ilin por la
    trezorejo de la domo de la Eternulo, en la manojn de Je&hcirc;iel, la
    Ger&scirc;onido.</l>
  <l n='9'>Kaj la popolo &gcirc;ojis pro tiu oferado, &ccirc;ar el plena
    koro ili oferis al la Eternulo; anka&ubreve; la re&gcirc;o David &gcirc;ojis tre
    forte.</l>
  <l n='10'>Kaj David benis la Eternulon anta&ubreve; la okuloj de la tuta
    komunumo, kaj David diris: Estu benata, ho Eternulo, Dio de nia
    patro Izrael, eterne kaj eterne.</l>
  <l n='11'>Al Vi, ho Eternulo, apartenas
    grandeco, potenco, majesto, venko, kaj gloro, &ccirc;ar &ccirc;io en la &ccirc;ielo
    kaj sur la tero estas Via; al Vi, ho Eternulo, apartenas la
    re&gcirc;ado, kaj Vi estas alte super &ccirc;iuj estroj.</l>
  <l n='12'>Ri&ccirc;eco kaj honoro
    venas de Vi; Vi regas super &ccirc;io; en Via mano estas forto kaj
    potenco; Via mano povas &ccirc;ion grandigi kaj fortikigi.</l>
  <l n='13'>Kaj nun,
    ho nia Dio, ni dankas Vin, kaj ni gloras Vian majestan nomon.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar kiu estas mi, kaj kio estas mia popolo, ke mi havis la
    forton, por oferi tiom? de Vi estas &ccirc;io, kaj el Via mano ni donis
    al Vi.</l>
  <l n='15'>Paslo&gcirc;antoj kaj enmigrintoj ni estas apud Vi, kiel &ccirc;iuj
    niaj patroj; kiel ombro estas niaj tagoj sur la tero, nenio
    fortika.</l>
  <l n='16'>Ho Eternulo, nia Dio! &ccirc;i tiu tuta abunda&jcirc;o, kiun ni
    preparis, por konstrui al Vi domon, al Via sankta nomo, estas el
    Via mano, al Vi &ccirc;io apartenas.</l>
  <l n='17'>Mi scias, ho mia Dio, ke Vi
    esploras la koron kaj ke sincereco pla&ccirc;as al Vi; el sincera koro
    mi oferis &ccirc;ion &ccirc;i tion; kaj nun mi vidas kun &gcirc;ojo Vian popolon,
    kiu trovi&gcirc;as &ccirc;i tie, ke &gcirc;i oferas al Vi.</l>
  <l n='18'>Ho Eternulo, Dio de
    niaj patroj Abraham, Isaak, kaj Izrael! konservu &gcirc;in por &ccirc;iam, &ccirc;i
    tiun pensmanieron de la koro de Via popolo, kaj turnu ilian koron
    al Vi.</l>
  <l n='19'>Kaj al mia filo Salomono donu koron perfektan, ke li
    observu Viajn ordonojn, Viajn preskribojn, kaj Viajn le&gcirc;ojn, ke
    li &ccirc;ion plenumu, kaj ke li konstruu la konstrua&jcirc;on, por kiu mi
    faris la preparojn.</l>
  <l n='20'>Kaj David diris al la tuta komunumo: Benu
    la Eternulon, vian Dion. Kaj la tuta komunumo benis la Eternulon,
    Dion de iliaj patroj; kaj ili klini&gcirc;is kun adoro anta&ubreve; la
    Eternulo kaj anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='21'>Kaj ili faris bu&ccirc;oferojn al la
    Eternulo. Kaj en la sekvanta tago ili alportis bruloferojn al la
    Eternulo: mil bovojn, mil vir&scirc;afojn, mil &scirc;afidojn, kune kun iliaj
    ver&scirc;oferoj, kaj multe da oferoj por la tuta Izrael.</l>
  <l n='22'>Kaj ili
    man&gcirc;is kaj trinkis anta&ubreve; la Eternulo en tiu tago kun granda &gcirc;ojo.
    Kaj duafoje ili faris re&gcirc;o Salomonon, filon de David, kaj
    sanktoleis lin kiel reganton, kaj Cadokon kiel pastron.</l>
  <l n='23'>Kaj
    Salomono suriris sur la tronon de la Eternulo kiel re&gcirc;o anstata&ubreve;
    sia patro David; kaj li havis sukceson, kaj la tuta Izrael
    obeadis lin.</l>
  <l n='24'>Kaj &ccirc;iuj estroj kaj eminentuloj, kaj anka&ubreve; &ccirc;iuj
    filoj de la re&gcirc;o David, submetis sin al la re&gcirc;o Salomono.</l>
  <l n='25'>Kaj
    la Eternulo forte altigis Salomonon anta&ubreve; la okuloj de la tuta
    Izrael, kaj metis sur lin re&gcirc;an majeston, kiu anta&ubreve;e estis sur
    neniu el la re&gcirc;oj de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>David, filo de Ji&scirc;aj, estis re&gcirc;o super la tuta Izrael.</l>
  <l n='27'>La
    tempo, dum kiu li re&gcirc;is super Izrael, estis kvardek jaroj: en
    &Hcirc;ebron li re&gcirc;is sep jarojn, kaj en Jerusalem li re&gcirc;is tridek tri
    jarojn.</l>
  <l n='28'>Kaj li mortis en bona maljuneco, sata de a&gcirc;o, ri&ccirc;eco,
    kaj gloro; kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Salomono.</l>
  <l n='29'>La
    historio de la re&gcirc;o David, la anta&ubreve;a kaj la posta, estas
    priskribita en la kroniko de la anta&ubreve;vidisto Samuel, en la
    kroniko de la profeto Natan, kaj en la kroniko de la viziisto
    Gad;</l>
  <l n='30'>lia tuta re&gcirc;ado, lia potenco, kaj la tempo, kiun travivis
    li kaj Izrael kaj &ccirc;iuj regnoj de la landoj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: II. KRONIKO -->

        <div type='book' n='14' id='libro_2kr' rend='doc'>

          <index index='content' level1='II. KRONIKO'/>
          <head>KRONIKO</head>
          <head>LIBRO DUA</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Salomono, filo de David, fortiki&gcirc;is en sia regno; kaj la
    Eternulo, lia Dio, estis kun li kaj levis lin alte.</l>
  <l n='2'>Kaj
    Salomono kunvokis la tutan Izraelon, la milestrojn kaj
    centestrojn, la ju&gcirc;istojn, kaj &ccirc;iujn estrojn en la tuta Izrael,
    la &ccirc;efojn de la patrodomoj.</l>
  <l n='3'>Kaj Salomono kune kun la tuta
    komunumo iris al la alta&jcirc;o en Gibeon, &ccirc;ar tie estis la tabernaklo
    de kunveno de Dio, tiu, kiun faris Moseo, servanto de la
    Eternulo, en la dezerto.</l>
  <l n='4'>Sed la keston de Dio David estis
    transportinta el Kirjat-Jearim sur tiun lokon, kiun David
    pretigis por &gcirc;i; &ccirc;ar li aran&gcirc;is por &gcirc;i tendon en Jerusalem.</l>
  <l n='5'>La
    kupra altaro, kiun faris Becalel, filo de Uri, filo de &Hcirc;ur, estis
    tie, anta&ubreve; la tabernaklo de la Eternulo; kaj Salomono kaj la
    komunumo &gcirc;in ser&ccirc;is.</l>
  <l n='6'>Kaj Salomono supreniris tie anta&ubreve; la
    Eternulo sur la kupran altaron, kiu estis anta&ubreve; la tabernaklo de
    kunveno, kaj alportis sur &gcirc;i mil bruloferojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>En tiu nokto Dio aperis al Salomono, kaj diris al li: Petu,
    kion Mi donu al vi.</l>
  <l n='8'>Kaj Salomono diris al Dio: Vi estis tre
    favorkora al mia patro David, kaj Vi faris min re&gcirc;o anstata&ubreve; li;</l>
  <l n='9'>nun, ho Dio Eternulo, plenumi&gcirc;u do Via vorto al mia patro
    David. &Ccirc;ar Vi faris min re&gcirc;o super popolo grandnombra kiel la
    polvo de la tero,</l>
  <l n='10'>tial donu al mi nun sa&gcirc;econ kaj sciadon, por
    ke mi povosciu eliradi kaj eniradi anta&ubreve; tiu popolo; &ccirc;ar kiu
    povas regi tiun Vian grandan popolon?</l>
  <l n='11'>Tiam Dio diris al
    Salomono: Pro tio, ke &ccirc;i tio estis en via koro, kaj vi ne petis
    ri&ccirc;econ, nek hava&jcirc;ojn, nek gloron, nek la animon de viaj
    malamikoj, kaj e&ccirc; longan vivon vi ne petis, sed vi petis por vi
    sa&gcirc;econ kaj sciadon, por regi Mian popolon, super kiu Mi faris
    vin re&gcirc;o:</l>
  <l n='12'>pro tio sa&gcirc;eco kaj sciado estas donataj al vi; sed
    anka&ubreve; ri&ccirc;econ, hava&jcirc;ojn, kaj gloron Mi donos al vi en tia grado,
    kiun ne havis la re&gcirc;oj anta&ubreve; vi, kaj anka&ubreve; post vi oni tion ne
    havos.</l>
  <l n='13'>Kaj Salomono revenis de la alta&jcirc;o en Gibeon, de la
    tabernaklo de kunveno, en Jerusalemon. Kaj li re&gcirc;is super Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj Salomono kolektis al si &ccirc;arojn kaj rajdistojn. Li havis
    mil kvarcent &ccirc;arojn kaj dek du mil rajdistojn; kaj li lokis ilin
    en la urboj de &ccirc;aroj kaj &ccirc;e la re&gcirc;o en Jerusalem.</l>
  <l n='15'>Kaj la re&gcirc;o
    atingis tion, ke la ar&gcirc;ento kaj oro estis en Jerusalem kiel
    &scirc;tonoj, kaj la cedroj estis en tiel granda kvanto, kiel la
    sikomoroj sur la malaltaj lokoj.</l>
  <l n='16'>La &ccirc;evalojn al Salomono oni
    venigadis el Egiptujo; kaj societo de komercistoj de la re&gcirc;o
    a&ccirc;etadis ilin amase la&ubreve; difinita prezo.</l>
  <l n='17'>Ili liveradis el
    Egiptujo &ccirc;iun &ccirc;aron pro sescent sikloj da ar&gcirc;ento, kaj &ccirc;iun
    &ccirc;evalon pro cent kvindek; tiel same ili estis liverataj per iliaj
    manoj al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la &Hcirc;etidoj kaj al la re&gcirc;oj de Sirio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Salomono ordonis, ke oni konstruu domon al la nomo de la
    Eternulo kaj re&gcirc;an domon por li.</l>
  <l n='2'>Salomono starigis sepdek mil
    portistojn, okdek mil montajn &scirc;tonhakistojn, kaj tri mil sescent
    kontrolistojn super ili.</l>
  <l n='3'>Kaj Salomono sendis al &Hcirc;iram, re&gcirc;o de
    Tiro, por diri: Vi scias, kiel vi agis kun mia patro David, kaj
    sendis al li cedran lignon, por ke li konstruu al si domon, por
    lo&gcirc;i en &gcirc;i;</l>
  <l n='4'>nun jen mi konstruas domon al la nomo de la
    Eternulo, mia Dio, por ke &gcirc;i estu konsekrita al Li, por incensadi
    anta&ubreve; Li bonodorajn incensojn, prezenti tie konstante panojn de
    propono, bruloferojn matene kaj vespere, en sabatoj,
    monatkomencoj, kaj festoj de la Eternulo, nia Dio, kio estas
    eterna le&gcirc;o por Izrael.</l>
  <l n='5'>La domo, kiun mi konstruas, estos
    granda; &ccirc;ar pli granda estas nia Dio, ol &ccirc;iuj dioj.</l>
  <l n='6'>Kiu havus
    sufi&ccirc;e da fortoj, por konstrui al Li domon? la &ccirc;ielo kaj la &ccirc;ielo
    de &ccirc;ieloj ne povas ja Lin ampleksi. Kaj kiu mi estas, ke mi
    konstruu al Li domon, kiu servus por io alia, ol por nura
    incensado anta&ubreve; Li?</l>
  <l n='7'>Sendu do nun al mi homon, kiu estas majstro
    en farado de objektoj el oro, ar&gcirc;ento, kupro, fero, el &scirc;tofo
    purpura, ru&gcirc;a, kaj blua, kaj kiu povoscias gravuri gravura&jcirc;ojn,
    kune kun la artistoj, kiuj estas &ccirc;e mi en Judujo kaj en Jerusalem
    kaj kiujn mia patro David preparis.</l>
  <l n='8'>Kaj sendu al mi lignon
    cedran, cipresan, kaj santalan de Lebanon; &ccirc;ar mi scias, ke viaj
    servantoj povoscias haki arbojn Lebanonajn. Kaj jen miaj
    servantoj estos kun viaj,</l>
  <l n='9'>por pretigi por mi multe da ligno;
    &ccirc;ar la domo, kiun mi konstruas, devas esti granda kaj mirinda.</l>
  <l n='10'>Jen por la &ccirc;arpentistoj, por la lignohakistoj, viaj servantoj, mi
    destinis dudek mil kor'ojn da dra&scirc;ita tritiko, dudek mil kor'ojn
    da hordeo, dudek mil bat'ojn da vino, kaj dudek mil bat'ojn da
    oleo.</l>
  <l n='11'>&Hcirc;iram, re&gcirc;o de Tiro, respondis per letero, kiun li
    sendis al Salomono: Pro amo de la Eternulo al Sia popolo Li faris
    vin re&gcirc;o super &gcirc;i.</l>
  <l n='12'>Kaj &Hcirc;iram diris plue: Benata estu la
    Eternulo, Dio de Izrael, kiu kreis la &ccirc;ielon kaj la teron, kaj
    kiu donis al la re&gcirc;o David filon sa&gcirc;an, kleran, kaj &ccirc;iokomprenan,
    kiu konstruos domon por la Eternulo kaj re&gcirc;an domon por si.</l>
  <l n='13'>Nun mi sendis homon sa&gcirc;an kaj kompetentan, mian majstron &Hcirc;uram;</l>
  <l n='14'>li estas filo de virino el la idinoj de Dan, kaj lia patro
    estis Tirano; li povoscias fari objektojn el oro, ar&gcirc;ento, kupro,
    fero, &scirc;tono, kaj ligno, el &scirc;tofo purpura, blua, bisina, kaj ru&gcirc;a,
    fari &ccirc;iajn gravura&jcirc;ojn, kaj trovi bonajn ideojn pri &ccirc;io, kio
    estos komisiita al li, kune kun viaj artistoj kaj kun la artistoj
    de mia sinjoro David, via patro.</l>
  <l n='15'>Nun la tritikon, hordeon,
    oleon, kaj vinon, pri kiuj mia sinjoro parolis, li sendu al siaj
    servantoj;</l>
  <l n='16'>kaj ni hakos lignon de Lebanon, kiom vi bezonas,
    kaj ni sendos &gcirc;in al vi per flosoj sur la maro &gcirc;is Jafo; kaj vi
    venigos tion en Jerusalemon.</l>
  <l n='17'>Kaj Salomono kalkulis &ccirc;iujn
    fremdulojn, kiuj estis en la lando de Izrael post la kalkulo,
    kiun aran&gcirc;is lia patro David; kaj trovi&gcirc;is da ili cent kvindek
    tri mil sescent.</l>
  <l n='18'>Kaj li faris el ili sepdek mil portistojn,
    okdek mil montajn &scirc;tonhakistojn, kaj tri mil sescent
    kontrolistojn, por devigadi la popolon labori.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Salomono komencis konstrui la domon de la Eternulo en
    Jerusalem, sur la monto Morija, kiu estis montrita al lia patro
    David, sur la loko, kiun David pretigis, sur la loko de la
    dra&scirc;ejo de Ornan, la Jebusido.</l>
  <l n='2'>Li komencis konstrui en la dua
    tago de la dua monato, en la kvara jaro de sia re&gcirc;ado.</l>
  <l n='3'>Kaj jene
    Salomono faris la fundamenton, por konstrui la domon de Dio: la
    longo estis la&ubreve; la anta&ubreve;a ulnomezuro sesdek ulnoj, kaj la lar&gcirc;o
    dudek ulnoj;</l>
  <l n='4'>la portiko la&ubreve;longe de la domo havis simile al la
    lar&gcirc;o de la domo dudek ulnojn; la alto estis cent dudek. Kaj li
    tegis &gcirc;in interne per pura oro.</l>
  <l n='5'>La grandan domon li tabulkovris
    per ligno cipresa kaj tegis &gcirc;in per pura oro kaj faris sur &gcirc;i
    palmornamojn kaj &ccirc;enornamojn.</l>
  <l n='6'>Kaj li garnis la domon per
    multekostaj &scirc;tonoj por beleco; la oro estis oro Parvaima.</l>
  <l n='7'>Kaj
    li kovris la domon, la trabojn, la sojlojn, &gcirc;iajn murojn, kaj
    &gcirc;iajn pordojn per oro, kaj li skulptigis kerubojn sur la muroj.</l>
  <l n='8'>Kaj li faris la plejsanktejon; &gcirc;ia longo, konforme al la lar&gcirc;o de
    la domo, estis dudek ulnoj, kaj &gcirc;ia lar&gcirc;o estis dudek ulnoj; kaj
    li tegis &gcirc;in per bona oro en la kvanto de sescent kikaroj.</l>
  <l n='9'>Por
    la najloj li donis kvindek siklojn da oro; kaj la suprajn
    &ccirc;ambrojn li tegis per oro.</l>
  <l n='10'>Kaj en la plejsanktejo li faris du
    kerubojn artiste faritajn kaj tegis ilin per oro.</l>
  <l n='11'>La flugiloj
    de la keruboj havis la longon de dudek ulnoj; unu flugilo,
    havanta kvin ulnojn, tu&scirc;i&gcirc;is kun la muro de la domo, kaj la dua
    flugilo, havanta kvin ulnojn, tu&scirc;i&gcirc;is kun la flugilo de la dua
    kerubo.</l>
  <l n='12'>Anka&ubreve; &ccirc;e la dua kerubo unu flugilo, havanta kvin
    ulnojn, tu&scirc;i&gcirc;is kun la muro de la domo, kaj la dua flugilo,
    havanta kvin ulnojn, tu&scirc;i&gcirc;is kun la flugilo de la alia kerubo.</l>
  <l n='13'>La flugiloj de tiuj keruboj estis etenditaj sur la spaco de dudek
    ulnoj; ili staris sur siaj piedoj, kaj iliaj viza&gcirc;oj estis
    turnitaj al la domo.</l>
  <l n='14'>Kaj li faris la kurtenon el &scirc;tofo blua,
    purpura, kaj ru&gcirc;a, kaj el bisino; kaj li faris sur &gcirc;i kerubojn.</l>
  <l n='15'>Kaj li faris anta&ubreve; la domo du kolonojn, havantajn la longon de
    tridek kvin ulnoj, kaj la kapitelo supre havis kvin ulnojn.</l>
  <l n='16'>Kaj li faris &ccirc;enojn en la plejsanktejo kaj metis ilin sur la
    supron de la kolonoj; kaj li faris cent granatojn kaj metis ilin
    sur la &ccirc;enojn.</l>
  <l n='17'>Kaj li starigis la kolonojn anta&ubreve; la templo,
    unu dekstre kaj unu maldekstre; al la dekstra li donis la nomon
    Ja&hcirc;in, kaj al la maldekstra la nomon Boaz.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li faris kupran altaron, havantan la longon de dudek ulnoj,
    la lar&gcirc;on de dudek ulnoj, kaj la alton de dek ulnoj.</l>
  <l n='2'>Kaj li
    faris maron fanditan, havantan dek ulnojn de rando &gcirc;is rando,
    tute rondan, havantan la alton de kvin ulnoj; kaj &scirc;nuro de tridek
    ulnoj prezentis &gcirc;ian mezuron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='3'>Figuroj de bovoj estis
    sub &gcirc;i &ccirc;irka&ubreve;e, &ccirc;iuflanke &gcirc;in &ccirc;irka&ubreve;is; sur la spaco de dek ulnoj
    ili &ccirc;irka&ubreve;is la maron, du vicoj da bovoj, fanditaj samfande kun
    &gcirc;i.</l>
  <l n='4'>&Gcirc;i staris sur dek du bovoj: tri kun la viza&gcirc;o norden, tri
    kun la viza&gcirc;o okcidenten, tri kun la viza&gcirc;o suden, kaj tri kun la
    viza&gcirc;o orienten; kaj la maro estis sur ili supre; kaj &ccirc;iuj iliaj
    malanta&ubreve;aj partoj estis turnitaj internen.</l>
  <l n='5'>&Gcirc;i havis la dikon de
    manlar&gcirc;o; kaj &gcirc;ia rando, farita la&ubreve; la maniero de rando de
    kaliko, estis simila al disvolvi&gcirc;inta lilio. &Gcirc;i ampleksis tri mil
    bat'ojn.</l>
  <l n='6'>Li faris dek lavujojn kaj starigis kvin dekstre kaj
    kvin maldekstre, por lavi en ili tion, kio estis preparata por
    brulofero, por skulavi tion en ili; kaj la maro estis, por ke la
    pastroj lavu sin en &gcirc;i.</l>
  <l n='7'>Kaj li faris dek orajn kandelabrojn la&ubreve;
    la preskribo koncerne ilin, kaj starigis en la templo, kvin
    dekstre kaj kvin maldekstre.</l>
  <l n='8'>Li faris dek tablojn, kaj starigis
    en la templo, kvin dekstre kaj kvin maldekstre. Li faris anka&ubreve;
    cent orajn aspergajn kalikojn.</l>
  <l n='9'>Li aran&gcirc;is la korton de la
    pastroj kaj la grandan anta&ubreve;korton kaj pordojn por la anta&ubreve;korto;
    kaj la pordojn li tegis per kupro.</l>
  <l n='10'>Kaj la maron li starigis
    sur la dekstra flanko, oriente, en la suda parto.</l>
  <l n='11'>Kaj &Hcirc;uram
    faris la kaldronojn kaj la &scirc;ovelilojn kaj la aspergajn kalikojn.
    Kaj &Hcirc;uram finis la laboron, kiun li faris por la re&gcirc;o Salomono en
    la domo de Dio:</l>
  <l n='12'>du kolonojn, du globa&jcirc;ojn kaj kapitelojn sur
    la supro de la kolonoj, du retojn por kovri la du globa&jcirc;ojn de la
    kapiteloj, kiuj estis sur la supro de la kolonoj,</l>
  <l n='13'>kaj kvarcent
    granatojn sur la du retoj, po du vicoj da granatoj por &ccirc;iu reto,
    por kovri la du globa&jcirc;ojn de la kapiteloj, kiuj estis sur la
    kolonoj.</l>
  <l n='14'>Kaj li faris la baza&jcirc;ojn, kaj la lavujojn li faris
    sur la baza&jcirc;oj;</l>
  <l n='15'>la unu maron, kaj la dek du bovojn sub &gcirc;i.</l>
  <l n='16'>Kaj la kaldronojn, la &scirc;ovelilojn, kaj la forkojn, kaj &ccirc;iujn
    iliajn vazojn faris al Salomono lia majstro &Hcirc;uram por la domo de
    la Eternulo, el polurita kupro.</l>
  <l n='17'>En la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de Jordan la
    re&gcirc;o fandigis ilin en argila tero, inter Sukot kaj Cereda.</l>
  <l n='18'>Kaj
    Salomono faris &ccirc;iujn tiujn vazojn en tre granda nombro, &ccirc;ar la
    pezo de la kupro ne estis kalkulita.</l>
  <l n='19'>Kaj Salomono faris &ccirc;iujn
    vazojn, kiuj estas en la domo de Dio: la oran altaron, la
    tablojn, sur kiuj estas la panoj de propono;</l>
  <l n='20'>la kandelabrojn
    kaj iliajn lucernojn, por bruligi ilin la&ubreve; la preskribo anta&ubreve; la
    plejsanktejo &dash; el pura oro;</l>
  <l n='21'>kaj la florojn kaj la lucernojn kaj
    la prenilojn, el oro, tute el oro;</l>
  <l n='22'>kaj la tran&ccirc;ilojn kaj la
    aspergajn kalikojn kaj la kulerojn kaj la karbujojn, el pura oro;
    kaj la enirejo de la domo, &gcirc;iaj internaj pordoj al la
    plejsanktejo, kaj la pordoj de la domo al la templo, estis oraj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiamaniere estis finita la tuta laboro, kiun Salomono faris por
    la domo de la Eternulo. Kaj Salomono enportis la konsekrita&jcirc;ojn
    de sia patro David; la ar&gcirc;enton kaj la oron kaj &ccirc;iujn vazojn li
    metis en la trezorejojn de la domo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Tiam Salomono kunvenigis la pleja&gcirc;ulojn de Izrael kaj &ccirc;iujn
    &ccirc;efojn de la triboj, la estrojn de la patrodomoj de la
    Izraelidoj, en Jerusalemon, por transporti la keston de interligo
    de la Eternulo el la urbo de David, tio estas el Cion.</l>
  <l n='3'>Kaj
    kolekti&gcirc;is al la re&gcirc;o &ccirc;iuj Izraelidoj al la festo, tio estas en
    la sepa monato.</l>
  <l n='4'>Kaj venis &ccirc;iuj pleja&gcirc;uloj de Izrael; kaj la
    Levidoj ekportis la keston.</l>
  <l n='5'>Kaj oni enportis la keston kaj la
    tabernaklon de kunveno, kaj &ccirc;iujn sanktajn vazojn, kiuj estis en
    la tabernaklo; ilin portis la pastroj Levidoj.</l>
  <l n='6'>Kaj la re&gcirc;o
    Salomono, kaj la tuta komunumo de Izrael, kiu kolekti&gcirc;is al li,
    estis anta&ubreve; la kesto, oferbu&ccirc;ante &scirc;afojn kaj bovojn, kiujn oni ne
    povis nombri nek kalkuli pro ilia granda multeco.</l>
  <l n='7'>Kaj la
    pastroj venigis la keston de interligo de la Eternulo sur &gcirc;ian
    lokon, en la profundon de la domo, en la plejsanktejon, sub la
    flugilojn de la keruboj.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar la keruboj havis siajn flugilojn
    etenditaj super la loko de la kesto, kaj la keruboj estis
    kovrantaj la keston kaj &gcirc;iajn stangojn de supre.</l>
  <l n='9'>Kaj la stangoj
    estis tiel longaj, ke la kapetoj de la stangoj estis videblaj el
    la kesto en la anta&ubreve;a parto de la plejsanktejo, sed ekstere ili
    ne estis videblaj; kaj ili restis tie &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='10'>En la
    kesto estis nenio krom la du tabeloj, kiujn metis tien Moseo sur
    &Hcirc;oreb, kiam la Eternulo faris interligon kun la Izraelidoj post
    ilia eliro el Egiptujo.</l>
  <l n='11'>Kiam la pastroj eliris el la sanktejo
    (&ccirc;ar &ccirc;iuj pastroj, kiuj tie trovi&gcirc;is, sankti&gcirc;is, sen diferenco de
    la ordoj),</l>
  <l n='12'>kaj la Levidoj-kantistoj &dash; ili &ccirc;iuj, Asaf, Heman,
    Jedutun, iliaj filoj kaj fratoj &dash; en bisinaj vestoj, kun cimbaloj,
    psalteroj, kaj harpoj, staris oriente de la altaro, kaj kun ili
    cent dudek pastroj, trumpetantaj per trumpetoj;</l>
  <l n='13'>kaj ili estis
    kvaza&ubreve; unu, la trumpetantoj kaj la kantantoj; kaj oni a&ubreve;dis
    kvaza&ubreve; unu vo&ccirc;on, la&ubreve;dantan kaj dankantan anta&ubreve; la Eternulo; kaj
    kiam ektondris la vo&ccirc;o de la trumpetoj kaj cimbaloj kaj aliaj
    muzikaj instrumentoj, kaj de la glorkantado al la Eternulo, ke Li
    estas bona kaj ke Lia favorkoreco estas eterna: tiam la domo
    pleni&gcirc;is de nubo, la domo de la Eternulo;</l>
  <l n='14'>kaj la pastroj ne
    povis stari kaj servi pro la nubo, &ccirc;ar la majesto de la Eternulo
    plenigis la domon de Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Salomono ekparolis: La Eternulo diris, ke Li deziras lo&gcirc;i
    en mallumo;</l>
  <l n='2'>tial mi konstruis domon por Via lo&gcirc;ado, kaj lokon
    por Via restado eterna.</l>
  <l n='3'>Kaj la re&gcirc;o turnis sian viza&gcirc;on kaj
    benis la tutan komunumon de Izrael; kaj la tuta komunumo de
    Izrael staris.</l>
  <l n='4'>Kaj li diris: Benata estu la Eternulo, Dio de
    Izrael, kiu parolis per Sia bu&scirc;o al mia patro David, kaj nun
    plenumis per Sia mano, dirante:</l>
  <l n='5'>De post la tago, kiam Mi
    elkondukis Mian popolon el la lando Egipta, Mi elektis neniun
    urbon inter &ccirc;iuj triboj de Izrael, por konstrui domon, en kiu
    estus Mia nomo; kaj Mi ne elektis homon, ke li estu reganto super
    Mia popolo Izrael.</l>
  <l n='6'>Sed Mi elektis Jerusalemon, ke Mia nomo tie
    estu; kaj Mi elektis Davidon, ke li estu super Mia popolo Izrael.</l>
  <l n='7'>Mia patro David havis la intencon konstrui domon al la nomo de
    la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='8'>Sed la Eternulo diris al mia patro
    David: Intencante konstrui domon al Mia nomo, vi agis bone,
    havante tian intencon;</l>
  <l n='9'>tamen la domon konstruos ne vi, sed nur
    via filo, kiu eliris el viaj lumboj, li konstruos la domon al Mia
    nomo.</l>
  <l n='10'>Kaj la Eternulo plenumis Sian vorton, kiun Li diris: mi
    levi&gcirc;is anstata&ubreve; mia patro David kaj sidi&gcirc;is sur la trono de
    Izrael, kiel diris la Eternulo, kaj mi konstruis la domon al la
    nomo de la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='11'>Kaj mi metis tien la
    keston, en kiu trovi&gcirc;as la interligo de la Eternulo, kiun Li
    faris kun la Izraelidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj li stari&gcirc;is anta&ubreve; la altaro de la Eternulo kontra&ubreve; la tuta
    komunumo de Izrael, kaj li etendis siajn manojn</l>
  <l n='13'>(&ccirc;ar Salomono
    estis farinta kupran ambonon, havantan la longon de kvin ulnoj,
    la lar&gcirc;on de kvin ulnoj, kaj la alton de tri ulnoj, kaj li estis
    lokinta &gcirc;in meze de la anta&ubreve;korto: li nun stari&gcirc;is sur &gcirc;i,
    ekgenuis anta&ubreve; la tuta komunumo de Izrael, etendis siajn manojn
    al la &ccirc;ielo),</l>
  <l n='14'>kaj li parolis: Ho Eternulo, Dio de Izrael! ne
    ekzistas dio simila al Vi en la &ccirc;ielo nek sur la tero; Vi
    konservas la interligon kaj la favorkorecon al Viaj servantoj,
    kiuj iradas anta&ubreve; Vi per sia tuta koro;</l>
  <l n='15'>Vi plenumis al Via
    servanto David, mia patro, kion Vi promesis al li; Vi parolis per
    Via bu&scirc;o, kaj Vi plenumis per Via mano, kiel ni nun vidas.</l>
  <l n='16'>Nun, ho Eternulo, Dio de Izrael, plenumu plue al Via servanto
    David, mia patro, kion Vi promesis al li, dirante: Ne mankos &ccirc;e
    vi anta&ubreve; Mi viro, sidanta sur la trono de Izrael, se viaj filoj
    nur observados sian vojon, por iri la&ubreve; Mia instruo, kiel vi
    iradis anta&ubreve; Mi.</l>
  <l n='17'>Nun, ho Eternulo, Dio de Izrael, veri&gcirc;u Via
    vorto, kiun Vi diris al Via servanto David.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;u efektive Dio
    lo&gcirc;us kun homoj sur la tero? ja la &ccirc;ielo kaj la &ccirc;ielo de &ccirc;ieloj
    ne povas Vin ampleksi; des pli tion ne povas &ccirc;i tiu domo, kiun mi
    konstruis!</l>
  <l n='19'>Sed turnu Vin al la pre&gcirc;o de Via servanto kaj al
    lia petego, ho Eternulo, mia Dio, por a&ubreve;skulti la vokadon kaj la
    pre&gcirc;on, per kiu Via servanto pre&gcirc;as anta&ubreve; Vi,</l>
  <l n='20'>por ke Viaj
    okuloj estu nefermitaj super &ccirc;i tiu domo tage kaj nokte, super la
    loko, pri kiu Vi promesis, ke Vi estigos tie Vian nomon; por
    a&ubreve;skulti la pre&gcirc;on, kiun Via servanto faros sur &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='21'>Kaj a&ubreve;skultu la petegojn de Via servanto kaj de Via popolo
    Izrael, per kiuj ili pre&gcirc;os sur &ccirc;i tiu loko; a&ubreve;skultu el la loko
    de Via lo&gcirc;ado, el la &ccirc;ielo; kaj kiam Vi a&ubreve;skultos, Vi pardonu.</l>
  <l n='22'>Se iu pekos kontra&ubreve; sia proksimulo, kaj oni postulos de li &jcirc;uron,
    ke li &jcirc;uru, kaj la &jcirc;uro estos farata anta&ubreve; Via altaro en &ccirc;i tiu
    domo:</l>
  <l n='23'>tiam a&ubreve;skultu el la &ccirc;ielo, kaj faru ju&gcirc;on pri Viaj
    servantoj, repagante al la malbonagulo, metante lian konduton sur
    lian kapon, kaj elmontrante la pravecon de virtulo, rekompencante
    lin la&ubreve; lia virteco.</l>
  <l n='24'>Se Via popolo Izrael estos frapita de
    malamiko, pekinte anta&ubreve; Vi, sed ili returnos sin kaj gloros Vian
    nomon kaj pre&gcirc;os kaj petegos anta&ubreve; Vi en &ccirc;i tiu domo:</l>
  <l n='25'>tiam
    a&ubreve;skultu el la &ccirc;ielo, kaj pardonu la pekon de Via popolo Izrael,
    kaj revenigu ilin sur la teron, kiun Vi donis al ili kaj al iliaj
    patroj.</l>
  <l n='26'>Se la &ccirc;ielo &scirc;losi&gcirc;os tiel, ke ne estos pluvo pro tio,
    ke ili pekis anta&ubreve; Vi, sed ili ekpre&gcirc;os sur &ccirc;i tiu loko kaj
    gloros Vian nomon kaj returnos sin de sia peko, por ke Vi
    a&ubreve;skultu ilin:</l>
  <l n='27'>tiam a&ubreve;skultu el la &ccirc;ielo, kaj pardonu la pekon
    de Viaj servantoj kaj de Via popolo Izrael, montrante al ili la
    bonan vojon, kiun ili devas iri; kaj donu pluvon sur Vian landon,
    kiun Vi donis al Via popolo kiel hereda&jcirc;on.</l>
  <l n='28'>Se estos malsato
    en la lando, a&ubreve; se estos pesto, brulsekeco, velkado, akridoj, a&ubreve;
    vermoj, a&ubreve; se premos ilin malamiko en la lando de ilia lo&gcirc;ado, a&ubreve;
    se estos ia plago a&ubreve; malsano;</l>
  <l n='29'>&ccirc;e &ccirc;iu pre&gcirc;o, &ccirc;e &ccirc;iu petego,
    kiun faros iu homo a&ubreve; Via tuta popolo Izrael, kiam &ccirc;iu el ili
    sentos sian malfeli&ccirc;on kaj sian doloron kaj etendos siajn manojn
    al &ccirc;i tiu domo:</l>
  <l n='30'>a&ubreve;skultu el la &ccirc;ielo, el la loko de Via
    lo&gcirc;ado, kaj pardonu, kaj redonu al &ccirc;iu konforme al lia tuta
    konduto, kiel Vi konas lian koron (&ccirc;ar Vi sola konas la koron de
    la homidoj);</l>
  <l n='31'>por ke ili Vin timu, kaj por ke ili iradu la&ubreve;
    Viaj vojoj dum la tuta tempo, kiun ili vivas sur la tero, kiun Vi
    donis al niaj patroj.</l>
  <l n='32'>Anka&ubreve; koncerne aligentulon, kiu ne estas
    el Via popolo Izrael, sed venos el malproksima lando pro Via
    granda nomo, pro Via forta mano, kaj pro Via etendita brako, kaj
    li venos kaj pre&gcirc;os en &ccirc;i tiu domo:</l>
  <l n='33'>Vi a&ubreve;skultu el la &ccirc;ielo,
    el la loko de Via lo&gcirc;ado, kaj faru &ccirc;ion, pri kio vokos al Vi la
    aligentulo; por ke &ccirc;iuj popoloj de la tero konu Vian nomon, kaj
    timu Vin tiel, kiel Via popolo Izrael, kaj por ke ili sciu, ke
    per Via nomo estas nomata &ccirc;i tiu domo, kiun mi konstruis.</l>
  <l n='34'>Kiam
    Via popolo eliros milite kontra&ubreve; siajn malamikojn la&ubreve; la vojo,
    la&ubreve; kiu Vi ilin sendos, kaj ili pre&gcirc;os al Vi, turninte sin al &ccirc;i
    tiu urbo, kiun Vi elektis, kaj al la domo, kiun mi konstruis al
    Via nomo:</l>
  <l n='35'>tiam a&ubreve;skultu el la &ccirc;ielo ilian pre&gcirc;on kaj ilian
    petegon, kaj defendu ilian aferon.</l>
  <l n='36'>Se ili pekos anta&ubreve; Vi (&ccirc;ar
    ne ekzistas homo, kiu ne pekus), kaj Vi ekkoleros kontra&ubreve; ili kaj
    transdonos ilin al malamiko, kaj iliaj kaptintoj forkondukos ilin
    en landon malproksiman a&ubreve; proksiman;</l>
  <l n='37'>sed ili rekonscii&gcirc;os en
    la lando, en kiu ili estos kaptitaj, konverti&gcirc;os, kaj petegos Vin
    en la lando de sia kaptiteco, dirante: Ni pekis, ni malbonagis,
    ni krimis;</l>
  <l n='38'>kaj ili returnos sin al Vi per sia tuta koro kaj
    per sia tuta animo en la lando de sia kaptiteco, kien oni
    forkondukis ilin, kaj ili pre&gcirc;os, turninte sin al sia lando, kiun
    Vi donis al iliaj patroj, kaj al la urbo, kiun Vi elektis, kaj al
    la domo, kiun mi konstruis al Via nomo:</l>
  <l n='39'>tiam a&ubreve;skultu el la
    &ccirc;ielo, el la loko de Via lo&gcirc;ado, ilian pre&gcirc;on kaj ilian petegon,
    defendu ilian aferon, kaj pardonu al Via popolo tion, per kio ili
    pekis anta&ubreve; Vi.</l>
  <l n='40'>Nun, ho mia Dio, Viaj okuloj estu nefermitaj
    kaj Viaj oreloj estu atentaj al la pre&gcirc;o sur &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='41'>Kaj
    nun levi&gcirc;u, ho Dio Eternulo, en Vian ripozejon, Vi kaj la arkeo
    de Via potenco. Viaj pastroj, ho Dio Eternulo, vesti&gcirc;u per savo,
    kaj Viaj fideluloj &gcirc;uu bonon.</l>
  <l n='42'>Ho Dio Eternulo, ne forturnu la
    viza&gcirc;on de Via sanktoleito; memoru la favorkorecon koncerne
    Davidon, Vian servanton.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Salomono finis la pre&gcirc;adon, mallevi&gcirc;is fajro el la &ccirc;ielo
    kaj forbruligis la bruloferon kaj la aliajn oferojn; kaj la
    majesto de la Eternulo plenigis la domon.</l>
  <l n='2'>Kaj la pastroj ne
    povis eniri en la domon de la Eternulo, &ccirc;ar la majesto de la
    Eternulo plenigis la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj
    vidis, kiel la fajro kaj la majesto de la Eternulo mallevi&gcirc;is sur
    la domon, kaj ili ekgenuis viza&gcirc;altere sur la pavimo,
    adorklini&gcirc;is, kaj dankis la Eternulon, ke Li estas bona, ke
    eterna estas Lia favorkoreco.</l>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;o kaj la tuta popolo
    faris oferojn anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='5'>La re&gcirc;o Salomono oferis dudek
    du mil bovojn kaj cent dudek mil &scirc;afojn. Tiamaniere la re&gcirc;o kaj
    la tuta popolo ina&ubreve;guris la domon de Dio.</l>
  <l n='6'>La pastroj staris sur
    siaj postenoj, kaj la Levidoj kun la muzikaj instrumentoj por la
    Eternulo, kiujn faris la re&gcirc;o David, por kanti dankon al la
    Eternulo, ke eterna estas Lia favorkoreco, per la la&ubreve;dkantoj de
    David; kaj la pastroj trumpetis apud ili, kaj &ccirc;iuj Izraelidoj
    staris.</l>
  <l n='7'>Kaj Salomono sanktigis la mezon de la korto, kiu estis
    anta&ubreve; la domo de la Eternulo; &ccirc;ar li faris tie la bruloferojn kaj
    alportis ofere la sebon de la pacoferoj; &ccirc;ar la kupra altaro,
    kiun Salomono faris, ne povis plene loki sur si la bruloferon, la
    farunoferon, kaj la sebon.</l>
  <l n='8'>Kaj Salomono faris tiam feston dum
    sep tagoj, kaj kun li la tuta Izrael, tre granda anaro, kiu
    kunvenis de &Hcirc;amat &gcirc;is la torento de Egiptujo.</l>
  <l n='9'>Kaj en la oka
    tago ili faris festofermon, &ccirc;ar la ina&ubreve;guron de la altaro ili
    faris dum sep tagoj kaj la feston dum sep tagoj.</l>
  <l n='10'>En la dudek-
    tria tago de la sepa monato li forsendis la popolon al &gcirc;iaj
    tendoj, gajan kaj &gcirc;ojantan pro la bono, kiun la Eternulo faris al
    David, al Salomono, kaj al Sia popolo Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Tiamaniere Salomono sukcese finis la domon de la Eternulo kaj
    la re&gcirc;an domon, kaj &ccirc;ion, kion Salomono en sia koro faris en la
    domo de la Eternulo kaj en sia domo.</l>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo aperis al
    Salomono en la nokto, kaj diris al li: Mi a&ubreve;dis vian pre&gcirc;on, kaj
    Mi elektis al Mi &ccirc;i tiun lokon kiel domon de oferoj.</l>
  <l n='13'>Se Mi
    &scirc;losos la &ccirc;ielon tiel, ke ne estos pluvo, a&ubreve; se Mi ordonos al la
    lokustoj priman&gcirc;i la teron, a&ubreve; se Mi sendos peston sur Mian
    popolon,</l>
  <l n='14'>sed Mia popolo, kiu portas Mian nomon, humili&gcirc;os kaj
    pre&gcirc;os kaj ser&ccirc;os Mian viza&gcirc;on kaj returnos sin de siaj malbonaj
    vojoj: tiam Mi a&ubreve;skultos el la &ccirc;ielo, kaj pardonos ilian pekon
    kaj resanigos ilian landon.</l>
  <l n='15'>Nun Miaj okuloj estos nefermitaj
    kaj Miaj oreloj estos atentaj al pre&gcirc;o sur &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='16'>Nun Mi
    elektis kaj sanktigis &ccirc;i tiun domon, por ke Mia nomo estu tie
    eterne; kaj Miaj okuloj kaj Mia koro estos tie &ccirc;iutempe.</l>
  <l n='17'>Kaj
    se vi irados anta&ubreve; Mi tiel, kiel iradis via patro David, kaj vi
    agados konforme al &ccirc;io, kion Mi ordonis al vi, kaj vi observados
    Miajn le&gcirc;ojn kaj preskribojn:</l>
  <l n='18'>tiam Mi fortikigos la tronon de
    via regno, kiel Mi promesis al via patro David, dirante: Ne
    mankos &ccirc;e vi viro, reganta super Izrael.</l>
  <l n='19'>Sed se vi deturnos
    vin, kaj forlasos Miajn le&gcirc;ojn kaj Miajn ordonojn, kiujn Mi donis
    al vi, kaj vi iros kaj servos al aliaj dioj kaj adorklini&gcirc;os
    anta&ubreve; ili:</l>
  <l n='20'>tiam Mi el&scirc;iros ilin el Mia lando, kiun Mi donis al
    ili; kaj &ccirc;i tiun domon, kiun Mi sanktigis por Mia nomo, Mi
    forpu&scirc;os de anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o, kaj Mi faros &gcirc;in proverbo kaj
    mokata&jcirc;o inter &ccirc;iuj popoloj.</l>
  <l n='21'>Kaj pri &ccirc;i tiu domo, kiu estas
    tre alta, &ccirc;iu preteriranto miregos, kaj diros: Pro kio la
    Eternulo agis tiele kun &ccirc;i tiu lando kaj kun &ccirc;i tiu domo?</l>
  <l n='22'>Kaj
    oni respondos: Pro tio, ke ili forlasis la Eternulon, Dion de
    siaj patroj, kiu elkondukis ilin el la lando Egipta, kaj ili
    ali&gcirc;is al aliaj dioj kaj adorklini&gcirc;is anta&ubreve; ili kaj servis al ili &dash; pro tio Li venigis sur ilin &ccirc;i tiun tutan malbonon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post paso de la dudek jaroj, dum kiuj Salomono konstruis la
    domon de la Eternulo kaj sian domon,</l>
  <l n='2'>kaj post kiam Salomono
    konstruis anka&ubreve; la urbojn, kiujn &Hcirc;iram donis al Salomono, kaj li
    enlo&gcirc;igis tie la Izraelidojn,</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Salomono iris kontra&ubreve; &Hcirc;amat-Coban kaj venkoprenis &gcirc;in.</l>
  <l n='4'>Kaj li
    konstruis Tadmoron en la dezerto, kaj &ccirc;iujn urbojn de provizoj,
    kiujn li konstruis en &Hcirc;amat.</l>
  <l n='5'>Li anka&ubreve; konstruis Bet-&Hcirc;oronon la
    supran kaj Bet-&Hcirc;oronon la malsupran, urbojn fortikigitajn kun
    muregoj, pordoj, kaj rigliloj,</l>
  <l n='6'>kaj Baalaton, kaj &ccirc;iujn urbojn
    de provizoj, kiujn Salomono havis, kaj &ccirc;iujn urbojn por la &ccirc;aroj
    kaj la urbojn por la rajdistoj, kaj &ccirc;ion, kion Salomono deziris
    konstrui en Jerusalem kaj sur Lebanon kaj en la tuta lando de sia
    regado.</l>
  <l n='7'>Koncerne la tutan popolon, kiu restis el la &Hcirc;etidoj,
    Amoridoj, Perizidoj, &Hcirc;ividoj, kaj Jebusidoj, kiuj ne estis el la
    Izraelidoj:</l>
  <l n='8'>el iliaj infanoj, kiuj restis post ili en la lando
    kaj kiujn la Izraelidoj ne ekstermis, Salomono faris tributulojn
    &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='9'>Sed el la Izraelidoj Salomono ne faris
    servantojn por liaj laboroj, &ccirc;ar ili estis militistoj, estroj de
    liaj korpogardistoj, estroj super liaj &ccirc;aroj kaj super liaj
    rajdistoj.</l>
  <l n='10'>La nombro de la &ccirc;efaj oficistoj, kiujn havis la
    re&gcirc;o Salomono, estis ducent kvindek.</l>
  <l n='11'>La filinon de Faraono
    elkondukis Salomono el la urbo de David en la domon, kiun li
    konstruis por &scirc;i; &ccirc;ar li diris: Virino ne devas lo&gcirc;i &ccirc;e mi en la
    domo de David, re&gcirc;o de Izrael, &ccirc;ar &gcirc;i estas sankta pro tio, ke en
    &gcirc;in eniris la kesto de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tiam Salomono komencis alportadi bruloferojn al la Eternulo
    sur tiun altaron de la Eternulo, kiun li konstruis anta&ubreve; la
    portiko,</l>
  <l n='13'>por oferadi la&ubreve; la ordo de &ccirc;iu tago, konforme al la
    ordono de Moseo pri la sabatoj, la monatkomencoj, kaj la festoj,
    kiuj estis tri fojojn en jaro, Pasko, Pentekosto, kaj festo de
    la&ubreve;boj.</l>
  <l n='14'>Kaj li starigis, konforme al la preskribo de sia patro
    David, la partiojn de la pastroj por ilia servado, kaj la
    Levidojn por iliaj postenoj, por ke ili glorkantu kaj servu apud
    la pastroj la&ubreve; la ordo de &ccirc;iu tago, anka&ubreve; la pordegistojn la&ubreve;
    iliaj grupoj por &ccirc;iu pordego; &ccirc;ar tia estis la ordono de David,
    la homo de Dio.</l>
  <l n='15'>Kaj oni en nenio deklini&gcirc;is de la ordono de la
    re&gcirc;o pri la pastroj kaj Levidoj kaj pri la trezoroj.</l>
  <l n='16'>Tiele
    estis aran&gcirc;ita la tuta laboro de Salomono de post la tago, kiam
    estis fondita la domo de la Eternulo, &gcirc;is la domo de la Eternulo
    estis tuta preta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Tiam Salomono iris en Ecjon-Geberon kaj en Elaton, sur la
    bordo de la maro, en la lando de Edom.</l>
  <l n='18'>Kaj &Hcirc;iram sendis al li
    per siaj servantoj &scirc;ipojn, kaj servistojn, kiuj konis la maron;
    kaj ili veturis kun la servantoj de Salomono en Ofiron, kaj
    prenis de tie kvarcent kvindek kikarojn da oro kaj venigis al la
    re&gcirc;o Salomono.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la re&gcirc;ino de &Scirc;eba a&ubreve;dis la famon pri Salomono, &scirc;i venis,
    por elprovi Salomonon per enigmoj, en Jerusalemon, kun tre granda
    akompanantaro, kun kameloj, portantaj aroma&jcirc;ojn, multe da oro,
    kaj multekostajn &scirc;tonojn. Kaj &scirc;i venis al Salomono, kaj parolis
    kun li pri &ccirc;io, kion &scirc;i havis sur sia koro.</l>
  <l n='2'>Kaj Salomono solvis
    al &scirc;i &ccirc;iujn &scirc;iajn demandojn; kaj estis nenio, kion Salomono ne
    scius kaj kion li ne solvus al &scirc;i.</l>
  <l n='3'>Kaj la re&gcirc;ino de &Scirc;eba vidis
    la sa&gcirc;econ de Salomono, kaj la domon, kiun li konstruis,</l>
  <l n='4'>kaj la
    man&gcirc;a&jcirc;on de lia tablo kaj la lo&gcirc;ejon de liaj sklavoj kaj la
    oficojn de liaj servantoj kaj iliajn vestojn, liajn vinver&scirc;istojn
    kaj iliajn vestojn, kaj lian iradon, kiam li iris en la domon de
    la Eternulo; kaj &scirc;i estis tute ravita.</l>
  <l n='5'>Kaj &scirc;i diris al la re&gcirc;o:
    Vera estas tio, kion mi a&ubreve;dis en mia lando pri viaj aferoj kaj
    pri via sa&gcirc;eco;</l>
  <l n='6'>mi ne kredis iliajn vortojn, &gcirc;is mi venis kaj
    &gcirc;is miaj okuloj ekvidis; sed nun mi vidas, ke oni ne rakontis al
    mi e&ccirc; duonon de via granda sa&gcirc;eco: vi superas la famon, kiun mi
    a&ubreve;dis.</l>
  <l n='7'>Feli&ccirc;aj estas viaj homoj, kaj feli&ccirc;aj estas viaj
    servantoj, kiuj &ccirc;iam staras anta&ubreve; vi kaj a&ubreve;das vian sa&gcirc;econ.</l>
  <l n='8'>Benata estu la Eternulo, via Dio, kiu favoras vin kaj sidigis vin
    sur via trono kiel re&gcirc;on anta&ubreve; la Eternulo, via Dio. Pro amo de
    via Dio al la Izraelidoj, por fortikigi ilin por &ccirc;iam, Li faris
    vin re&gcirc;o super ili, por ke vi zorgu pri ju&gcirc;o kaj justeco.</l>
  <l n='9'>Kaj
    &scirc;i donacis al la re&gcirc;o cent dudek kikarojn da oro kaj tre multe da
    aroma&jcirc;oj kaj multekostajn &scirc;tonojn; neniam estis aroma&jcirc;oj similaj
    al tiuj, kiujn la re&gcirc;ino de &Scirc;eba donacis al la re&gcirc;o Salomono.</l>
  <l n='10'>Kaj la servantoj de &Hcirc;iram kaj la servantoj de Salomono, kiuj
    venigis oron el Ofir, venigis anka&ubreve; santalan lignon kaj
    multekostajn &scirc;tonojn.</l>
  <l n='11'>Kaj el la santala ligno la re&gcirc;o faris
    &scirc;tuparojn por la domo de la Eternulo kaj por la re&gcirc;a domo, anka&ubreve;
    harpojn kaj psalterojn por la kantistoj; neniam anta&ubreve;e oni vidis
    ion similan en la Juda lando.</l>
  <l n='12'>Kaj la re&gcirc;o Salomono donis al la
    re&gcirc;ino de &Scirc;eba &ccirc;ion, kion &scirc;i deziris kaj kion &scirc;i petis, krom tio,
    kion &scirc;i alportis al la re&gcirc;o. Kaj &scirc;i foriris returne en sian
    landon, &scirc;i kaj &scirc;iaj servantoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>La pezo de la oro, kiu estis alportita al Salomono dum unu
    jaro, estis sescent sesdek ses kikaroj da oro;</l>
  <l n='14'>krom tio la
    disportistoj kaj komercistoj alportadis, kaj anka&ubreve; &ccirc;iuj re&gcirc;oj de
    Arabujo kaj la regionestroj alportadis al Salomono oron kaj
    ar&gcirc;enton.</l>
  <l n='15'>Kaj la re&gcirc;o Salomono faris ducent grandajn &scirc;ildojn
    el for&gcirc;ita oro (sescent sikloj da for&gcirc;ita oro estis uzitaj por
    &ccirc;iu &scirc;ildo),</l>
  <l n='16'>kaj tricent malgrandajn &scirc;ildojn el for&gcirc;ita oro
    (tricent sikloj da oro estis uzitaj por &ccirc;iu el tiuj &scirc;ildoj), kaj
    la re&gcirc;o metis ilin en la arbardomon de Lebanon.</l>
  <l n='17'>Kaj la re&gcirc;o
    faris grandan tronon el eburo kaj tegis &gcirc;in per pura oro.</l>
  <l n='18'>Kaj
    ses &scirc;tupojn havis la trono, kaj oran piedbenketon,
    alfortikigitajn al la trono, kaj brakapogojn amba&ubreve;flanke de la
    sidloko, kaj du leonojn, starantajn apud la brakapogoj.</l>
  <l n='19'>Kaj
    ankora&ubreve; dek du leonoj tie staris sur la ses &scirc;tupoj amba&ubreve;flanke;
    io simila ne ekzistis en iu regno.</l>
  <l n='20'>Kaj &ccirc;iuj trinkvazoj de la
    re&gcirc;o Salomono estis el oro, kaj &ccirc;iuj vazoj de la Lebanona
    arbardomo estis el pura oro; ar&gcirc;ento en la tempo de Salomono
    estis rigardata kiel senvalora.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar la re&gcirc;o havis &scirc;ipojn, kiuj
    iradis en Tar&scirc;i&scirc;on kun la servantoj de &Hcirc;iram; unu fojon en tri
    jaroj venadis la &scirc;ipoj el Tar&scirc;i&scirc;, alportante oron, ar&gcirc;enton,
    eburon, simiojn, kaj pavojn.</l>
  <l n='22'>Tiel la re&gcirc;o Salomono superis
    &ccirc;iujn re&gcirc;ojn de la tero per ri&ccirc;eco kaj sa&gcirc;eco.</l>
  <l n='23'>Kaj &ccirc;iuj re&gcirc;oj
    de la tero penis vidi Salomonon, por a&ubreve;di lian sa&gcirc;econ, kiun Dio
    enmetis en lian koron.</l>
  <l n='24'>Kaj ili alportadis &ccirc;iu sian donacon:
    vazojn ar&gcirc;entajn, vazojn orajn, vestojn, batalilojn, aroma&jcirc;ojn,
    &ccirc;evalojn, kaj mulojn, &ccirc;iujare.</l>
  <l n='25'>Kaj Salomono havis kvar mil
    &ccirc;evalstalojn, &ccirc;arojn, kaj dek du mil rajdistojn; kaj li lokis
    ilin en la urboj de &ccirc;aroj kaj &ccirc;e la re&gcirc;o en Jerusalem.</l>
  <l n='26'>Li
    regis super &ccirc;iuj re&gcirc;oj, de la Rivero &gcirc;is la lando Fili&scirc;ta kaj &gcirc;is
    la limo de Egiptujo.</l>
  <l n='27'>Kaj la re&gcirc;o atingis tion, ke la ar&gcirc;ento
    en Jerusalem estis kiel &scirc;tonoj, kaj la cedroj estis en tiel
    granda kvanto, kiel sikomoroj sur malaltaj lokoj.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;evalojn oni
    venigadis al Salomono el Egiptujo kaj el &ccirc;iuj landoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>La tuta cetera historio de Salomono, la unua kaj la lasta,
    estas priskribita en la kroniko de la profeto Natan, en la
    profeta&jcirc;oj de A&hcirc;ija, la &Scirc;iloano, kaj en la vizioj de Jedo, la
    viziisto, pri Jerobeam, filo de Nebat.</l>
  <l n='30'>Kaj Salomono re&gcirc;is en
    Jerusalem super la tuta Izrael kvardek jarojn.</l>
  <l n='31'>Kaj Salomono
    ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin en la urbo de lia
    patro David. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is Re&hcirc;abeam, lia filo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Re&hcirc;abeam iris en &Scirc;e&hcirc;emon, &ccirc;ar en &Scirc;e&hcirc;emon venis &ccirc;iuj Izraelidoj,
    por fari lin re&gcirc;o.</l>
  <l n='2'>Kiam tion a&ubreve;dis Jerobeam, filo de Nebat (&ccirc;ar
    li estis en Egiptujo, kien li forkuris de la re&gcirc;o Salomono),
    Jerobeam revenis el Egiptujo.</l>
  <l n='3'>Kaj oni sendis, kaj vokis lin.
    Tiam venis Jerobeam kaj la tuta Izrael, kaj ili ekparolis al
    Re&hcirc;abeam, dirante:</l>
  <l n='4'>Via patro tro pezigis nian jugon; nun
    deprenu iom de la malfacilaj laboroj de via patro, kaj de lia
    peza jugo, kiun li metis sur nin, kaj tiam ni servados al vi.</l>
  <l n='5'>Kaj li diris al ili: Post tri tagoj revenu al mi. Kaj la popolo
    disiris.</l>
  <l n='6'>Kaj la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam konsili&gcirc;is kun la maljunuloj,
    kiuj staradis anta&ubreve; lia patro Salomono dum lia vivo, kaj li
    diris: Kiel vi konsilas respondi al &ccirc;i tiu popolo?</l>
  <l n='7'>Kaj ili
    diris al li jene: Se vi estos bona al &ccirc;i tiu popolo kaj montros
    al ili favoron kaj parolos al ili bonajn vortojn, ili estos al vi
    servantoj por &ccirc;iam.</l>
  <l n='8'>Sed li ne atentis la konsilon de la
    maljunuloj, kiun ili donis al li; kaj li konsili&gcirc;is kun la
    junuloj, kiuj elkreskis kune kun li kaj staris anta&ubreve; li.</l>
  <l n='9'>Kaj li
    diris al ili: Kion vi konsilas, ke ni respondu al &ccirc;i tiu popolo,
    kiu diris al mi jene: Faru malpli peza la jugon, kiun via patro
    metis sur nin?</l>
  <l n='10'>Kaj la junuloj, kiuj elkreskis kune kun li,
    parolis al li, dirante: Tiele diru al la popolo, kiu diris al vi:
    Via patro faris nian jugon tro peza, kaj vi faru &gcirc;in malpli peza &dash; tiele diru al ili: Mia malgranda fingro estas pli dika, ol la
    lumboj de mia patro;</l>
  <l n='11'>tial se mia patro &scirc;ar&gcirc;is vin per peza
    jugo, mi ankora&ubreve; pli pezigos vian jugon; mia patro vin punadis
    per vipoj, sed mi vin punados per skorpioj.</l>
  <l n='12'>Kaj Jerobeam kaj
    la tuta popolo venis al Re&hcirc;abeam en la tria tago, kiel la re&gcirc;o
    ordonis, dirante: Revenu al mi en la tria tago.</l>
  <l n='13'>Kaj la re&gcirc;o
    respondis al ili malafable; kaj la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam ne atentis la
    konsilon de la maljunuloj;</l>
  <l n='14'>kaj li parolis al ili la&ubreve; la
    konsilo de la junuloj, dirante: Mia patro pezigis vian jugon, sed
    mi &gcirc;in ankora&ubreve; pli pezigos; mia patro vin punadis per vipoj, sed
    mi vin punados per skorpioj.</l>
  <l n='15'>Kaj la re&gcirc;o ne a&ubreve;skultis la
    popolon; &ccirc;ar estis tiel destinite de Dio, por ke la Eternulo
    plenumu Sian vorton, kiun Li diris per A&hcirc;ija, la &Scirc;iloano, al
    Jerobeam, filo de Nebat.</l>
  <l n='16'>Kiam &ccirc;iuj Izraelidoj vidis, ke la
    re&gcirc;o ilin ne obeas, tiam la popolo respondis al la re&gcirc;o, dirante:
    Kian parton ni havas en David? ni ne havas hereda&jcirc;on en la filo
    de Ji&scirc;aj; iru, ho Izraelidoj, &ccirc;iu al sia tendo! nun zorgu mem pri
    via domo, ho David! Kaj &ccirc;iuj Izraelidoj disiris al siaj tendoj.</l>
  <l n='17'>Sed super la Izraelidoj, kiuj lo&gcirc;is en la urboj de Judujo,
    regis Re&hcirc;abeam.</l>
  <l n='18'>Kaj la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam sendis Hadoramon, la
    estron super la impostoj; sed la Izraelidoj &jcirc;etis sur lin
    &scirc;tonojn, kaj li mortis. Kaj la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam rapide sidi&gcirc;is en
    &ccirc;aro, por forkuri en Jerusalemon.</l>
  <l n='19'>Tiamaniere Izrael defalis de
    la domo de David &gcirc;is la nuna tago.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Re&hcirc;abeam venis en Jerusalemon, li kolektis el la domo de
    Jehuda kaj de Benjamen cent okdek mil elektitajn militistojn, por
    militi kontra&ubreve; Izrael, por revenigi la regnon al Re&hcirc;abeam.</l>
  <l n='2'>Sed
    aperis vorto de la Eternulo al &Scirc;emaja, homo de Dio, dirante:</l>
  <l n='3'>Diru al Re&hcirc;abeam, filo de Salomono, re&gcirc;o de Judujo, kaj al &ccirc;iuj
    Izraelidoj en la lando de Jehuda kaj de Benjamen jene:</l>
  <l n='4'>Tiele
    diras la Eternulo: Ne iru kaj ne militu kontra&ubreve; viaj fratoj;
    reiru &ccirc;iu al sia domo, &ccirc;ar de Mi estas farita &ccirc;i tiu afero. Kaj
    ili obeis la vortojn de la Eternulo, kaj rifuzis iri kontra&ubreve;
    Jerobeamon.</l>
  <l n='5'>Re&hcirc;abeam lo&gcirc;is en Jerusalem, kaj li konstruis
    fortika&jcirc;ojn en la urboj de Judujo.</l>
  <l n='6'>Li prikonstruis Bet-Le&hcirc;emon,
    Etamon, Tekoan,</l>
  <l n='7'>Bet-Curon, So&hcirc;on, Adulamon,</l>
  <l n='8'>Gaton, Mare&scirc;an,
    Zifon,</l>
  <l n='9'>Adoraimon, La&hcirc;i&scirc;on, Azekan,</l>
  <l n='10'>Corean, Ajalonon, kaj
    &Hcirc;ebronon, kiuj estis urboj fortikigitaj en la lando de Jehuda kaj
    de Benjamen.</l>
  <l n='11'>Li fortigis tiujn fortika&jcirc;ojn kaj starigis tie
    estrojn, aran&gcirc;is provizejojn de man&gcirc;a&jcirc;oj, oleo, kaj vino.</l>
  <l n='12'>Kaj
    en &ccirc;iu urbo li kolektis &scirc;ildojn kaj lancojn, kaj tre fortigis
    ilin. Kaj Jehuda kaj Benjamen restis liaj.</l>
  <l n='13'>La pastroj kaj
    Levidoj, kiuj estis en la tuta lando de Izrael, kolekti&gcirc;is al li
    el &ccirc;iuj siaj regionoj;</l>
  <l n='14'>la Levidoj forlasis siajn anta&ubreve;urbojn
    kaj sian poseda&jcirc;on kaj iris en Judujon kaj Jerusalemon, &ccirc;ar
    Jerobeam kaj liaj filoj forpu&scirc;is ilin de la pastrado al la
    Eternulo.</l>
  <l n='15'>Li starigis &ccirc;e si pastrojn por la alta&jcirc;oj, por la
    kaproj kaj bovidoj, kiujn li faris.</l>
  <l n='16'>Post ili el &ccirc;iuj triboj de
    Izrael tiuj homoj, kiuj havis la inklinon turnadi sin al la
    Eternulo, Dio de Izrael, venadis en Jerusalemon, por fari oferojn
    al la Eternulo, Dio de iliaj patroj.</l>
  <l n='17'>Kaj ili fortigadis la
    regnon de Judujo, kaj subtenadis Re&hcirc;abeamon, filon de Salomono,
    dum tri jaroj; &ccirc;ar ili iradis la&ubreve; la vojo de David kaj Salomono
    dum tri jaroj.</l>
  <l n='18'>Re&hcirc;abeam prenis al si kiel edzinon Ma&hcirc;alaton,
    filinon de Jerimot, filo de David, kaj de Abi&hcirc;ail, filino de
    Eliab, filo de Ji&scirc;aj.</l>
  <l n='19'>&Scirc;i naskis al li filojn: Jeu&scirc;, &Scirc;emarja,
    kaj Zaham.</l>
  <l n='20'>Post &scirc;i li prenis Maa&hcirc;an, filinon de Ab&scirc;alom; kaj
    &scirc;i naskis al li Abijan, Atajon, Zizan, kaj &Scirc;elomiton.</l>
  <l n='21'>Re&hcirc;abeam
    amis Maa&hcirc;an, filinon de Ab&scirc;alom, pli ol &ccirc;iujn siajn edzinojn kaj
    kromvirinojn; &ccirc;ar li havis dek ok edzinojn kaj sesdek
    kromvirinojn, kaj li naskigis dudek ok filojn kaj sesdek
    filinojn.</l>
  <l n='22'>Re&hcirc;abeam starigis Abijan, filon de Maa&hcirc;a, kiel
    &ccirc;efon, kiel princon inter liaj fratoj, intencante fari lin re&gcirc;o.</l>
  <l n='23'>Li agadis prudente; li dissendis &ccirc;iujn siajn filojn en &ccirc;iujn
    regionojn de Jehuda kaj de Benjamen, en &ccirc;iujn fortikigitajn
    urbojn; li donis al ili grandajn vivrimedojn kaj prenis por ili
    multe da edzinoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam fortiki&gcirc;is la regno de Re&hcirc;abeam kaj li fari&gcirc;is forta, li
    forlasis la instruon de la Eternulo, kaj kun li la tuta Izrael.</l>
  <l n='2'>En la kvina jaro de la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam iris &Scirc;i&scirc;ak, re&gcirc;o de
    Egiptujo, kontra&ubreve; Jerusalemon (&ccirc;ar ili pekis kontra&ubreve; la Eternulo)</l>
  <l n='3'>kun mil ducent &ccirc;aroj kaj sesdek mil rajdistoj; sennombra estis
    la popolo, kiu venis kun li el Egiptujo: la Luboj, Sukioj, kaj
    Etiopoj.</l>
  <l n='4'>Kaj li venkoprenis la fortikigitajn urbojn de Judujo
    kaj aliris &gcirc;is Jerusalem.</l>
  <l n='5'>Tiam la profeto &Scirc;emaja venis al
    Re&hcirc;abeam, kaj al la estroj de Judujo, kiuj kolekti&gcirc;is en
    Jerusalem pro &Scirc;i&scirc;ak, kaj li diris al ili: Tiele diras la
    Eternulo: Vi forlasis Min, tial anka&ubreve; Mi forlasas vin en la
    manojn de &Scirc;i&scirc;ak.</l>
  <l n='6'>Tiam humili&gcirc;is la estroj de Izrael kaj la
    re&gcirc;o, kaj diris: Justa estas la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kiam la Eternulo
    vidis, ke ili humili&gcirc;is, tiam aperis vorto de la Eternulo al
    &Scirc;emaja, dirante: Ili humili&gcirc;is, tial Mi ne ekstermos ilin; Mi
    donos al ili iom da savo, kaj Mia kolero ne elver&scirc;i&gcirc;os sur
    Jerusalemon per &Scirc;i&scirc;ak;</l>
  <l n='8'>tamen ili estos liaj subuloj, por ke ili
    eksciu, kio estas servado al Mi kaj servado al teraj regnoj.</l>
  <l n='9'>Kaj &Scirc;i&scirc;ak, re&gcirc;o de Egiptujo, iris kontra&ubreve; Jerusalemon, kaj li
    forprenis la trezorojn de la domo de la Eternulo kaj la trezorojn
    de la re&gcirc;a domo, &ccirc;ion li prenis; li prenis anka&ubreve; la orajn
    &scirc;ildojn, kiujn faris Salomono.</l>
  <l n='10'>Kaj la re&gcirc;o Re&hcirc;abeam faris
    anstata&ubreve; ili &scirc;ildojn kuprajn, kaj transdonis ilin en la manojn de
    la estroj de korpogardistoj, kiuj gardadis la enirejon de la re&gcirc;a
    domo.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;iufoje, kiam la re&gcirc;o iris en la domon de la
    Eternulo, venis la korpogardistoj, portis ilin, kaj poste returne
    portis ilin en la &ccirc;ambron de la korpogardistoj.</l>
  <l n='12'>Kiam li
    humili&gcirc;is, tiam deturni&gcirc;is de li la kolero de la Eternulo, kaj ne
    &ccirc;io pereis; &ccirc;ar en Judujo estis ankora&ubreve; io bona.</l>
  <l n='13'>La re&gcirc;o
    Re&hcirc;abeam fortiki&gcirc;is en Jerusalem, kaj li re&gcirc;is. La a&gcirc;on de
    kvardek unu jaroj havis Re&hcirc;abeam, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o; kaj dek
    sep jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem, la urbo, kiun elektis la
    Eternulo inter &ccirc;iuj triboj de Izrael, por estigi tie Sian nomon.
    La nomo de lia patrino estis Naama, la Amonidino.</l>
  <l n='14'>Li agis
    malbone, &ccirc;ar li ne alkutimigis sian koron al ser&ccirc;ado de la
    Eternulo.</l>
  <l n='15'>La historio de Re&hcirc;abeam, la unua kaj la lasta, estas
    priskribita en la kronikoj de la profeto &Scirc;emaja kaj de la
    viziisto Ido, &ccirc;e la genealogio. Kaj inter Re&hcirc;abeam kaj Jerobeam
    estis militoj dum ilia tuta vivo.</l>
  <l n='16'>Kaj Re&hcirc;abeam ekdormis kun
    siaj patroj, kaj oni enterigis lin en la urbo de David. Kaj
    anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Abija.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dek-oka jaro de la re&gcirc;o Jerobeam ekre&gcirc;is Abija super
    Judujo.</l>
  <l n='2'>Tri jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia
    patrino estis Mi&hcirc;aja, filino de Uriel, el Gibea. Milito estis
    inter Abija kaj Jerobeam.</l>
  <l n='3'>Abija eliris en la militon kun anaro
    da bonaj militistoj, konsistanta el kvarcent mil viroj elektitaj;
    Jerobeam eliris en la militon kontra&ubreve; li kun okcent mil viroj
    elektitaj, bonaj militistoj.</l>
  <l n='4'>Abija stari&gcirc;is supre sur la monto
    Cemaraim, kiu estas en la montaro de Efraim, kaj diris: A&ubreve;skultu
    min, ho Jerobeam kaj la tuta Izrael!</l>
  <l n='5'>Vi devas ja scii, ke la
    Eternulo, Dio de Izrael, donis la re&gcirc;adon super Izrael por &ccirc;iam
    al David, al li kaj al liaj filoj, per interligo de salo.</l>
  <l n='6'>Sed
    levi&gcirc;is Jerobeam, filo de Nebat, servanto de Salomono, filo de
    David, kaj ribelis kontra&ubreve; sia sinjoro.</l>
  <l n='7'>Kaj kolekti&gcirc;is &ccirc;irka&ubreve;
    li homoj vantaj, homoj malvirtaj, kaj superfortis Re&hcirc;abeamon,
    filon de Salomono; Re&hcirc;abeam estis juna kaj molkora kaj ne povis
    rezisti al ili.</l>
  <l n='8'>Kaj nun vi pensas, ke vi havos forton kontra&ubreve;
    la regno de la Eternulo en la mano de la filoj de David, &ccirc;ar vi
    prezentas grandan amason, kaj vi havas orajn bovidojn, kiujn
    Jerobeam faris dioj por vi.</l>
  <l n='9'>Vi elpu&scirc;is ja la pastrojn de la
    Eternulo, la Aaronidojn kaj Levidojn, kaj vi faris al vi pastrojn
    kiel la popoloj de la aliaj landoj; &ccirc;iu, kiu venas por sia
    konsekrado kun bovo kaj kun sep &scirc;afoj, fari&gcirc;as pastro por la
    nedioj.</l>
  <l n='10'>Sed kun ni estas la Eternulo, nia Dio; ni ne forlasis
    Lin; kaj al la Eternulo servas pastroj Aaronidoj kaj Levidoj la&ubreve;
    ilia ofico,</l>
  <l n='11'>kaj ili bruligas al la Eternulo bruloferojn
    &ccirc;iumatene kaj &ccirc;iuvespere, kaj incensan aroma&jcirc;on, kaj ili aran&gcirc;as
    panon sur pura tablo, kaj la oran kandelabron kun &gcirc;iaj lucernoj,
    ke ili brulu &ccirc;iuvespere; &ccirc;ar ni plenumas la preskribon de la
    Eternulo, nia Dio, kaj vi forlasis Lin.</l>
  <l n='12'>Vidu, kun ni, kiel nia
    &ccirc;efo, estas Dio, kaj anka&ubreve; Liaj pastroj kaj la&ubreve;tesonaj trumpetoj,
    por trumpetegi kontra&ubreve; vi. Ho Izraelidoj, ne militu kontra&ubreve; la
    Eternulo, Dio de viaj patroj, &ccirc;ar vi ne havos sukceson.</l>
  <l n='13'>Dume
    Jerobeam &ccirc;irka&ubreve;irigis embuskon, kiu aperis malanta&ubreve; ili;
    tiamaniere estis militistoj anta&ubreve; la Judoj kaj embusko malanta&ubreve;
    ili.</l>
  <l n='14'>La Judoj sin returnis, kaj ekvidis, ke ili havas batalon
    anta&ubreve;e kaj malanta&ubreve;e. Tiam ili ekkriis al la Eternulo, kaj la
    pastroj ektrumpetis per la trumpetoj.</l>
  <l n='15'>Kaj la Judoj la&ubreve;te
    ekbruis; kaj kiam la Judoj ekbruis, Dio frapis Jerobeamon kaj
    &ccirc;iujn Izraelidojn anta&ubreve; Abija kaj la Judoj.</l>
  <l n='16'>Kaj la Izraelidoj
    ekkuris anta&ubreve; la Judoj, kaj Dio transdonis ilin en la manojn de
    &ccirc;i tiuj.</l>
  <l n='17'>Kaj Abija kaj lia popolo faris inter ili grandan
    baton; kaj falis mortigitoj el Izrael kvincent mil viroj
    elektitaj.</l>
  <l n='18'>Tiam humili&gcirc;is la Izraelidoj, kaj forti&gcirc;is la
    Judoj, &ccirc;ar ili apogis sin sur la Eternulo, Dio de iliaj patroj.</l>
  <l n='19'>Kaj Abija persekutis Jerobeamon, kaj prenis de li urbojn: Bet-Elon 
    kun &gcirc;iaj filinurboj, Je&scirc;anan kun &gcirc;iaj filinurboj, kaj
    Efrainon kun &gcirc;iaj filinurboj.</l>
  <l n='20'>Kaj Jerobeam ne plu reforti&gcirc;is
    en la tempo de Abija. Kaj la Eternulo frapis lin, kaj li mortis.</l>
  <l n='21'>Sed Abija forti&gcirc;is. Kaj li prenis al si dek kvar edzinojn, kaj
    li naskigis dudek du filojn kaj dek ses filinojn.</l>
  <l n='22'>La cetera
    historio de Abija, liaj agoj, kaj liaj vortoj estas priskribitaj
    en la komentario de la profeto Ido.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Abija ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin en la
    urbo de David. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Asa. En lia tempo
    la lando estis trankvila dum dek jaroj.</l>
  <l n='2'>Asa agadis bone kaj
    juste anta&ubreve; la Eternulo, sia Dio.</l>
  <l n='3'>Li forigis la altarojn de
    fremdaj dioj kaj la alta&jcirc;ojn, li disbatis la statuojn, kaj
    dehakis la sanktajn stangojn.</l>
  <l n='4'>Kaj li ordonis al la Judoj turni
    sin al la Eternulo, Dio de iliaj patroj, por plenumi la instruon
    kaj la ordonojn.</l>
  <l n='5'>Li forigis el &ccirc;iuj urboj de Judujo la alta&jcirc;ojn
    kaj la kolonojn de la suno. Kaj la regno estis trankvila sub li.</l>
  <l n='6'>Li konstruis urbojn fortikigitajn en Judujo; la lando estis
    trankvila, kaj li ne havis militon en tiuj jaroj, &ccirc;ar la Eternulo
    donis al li ripozon.</l>
  <l n='7'>Kaj li diris al la Judoj: Ni prikonstruu
    &ccirc;i tiujn urbojn, ni &ccirc;irka&ubreve;igu ilin per muregoj kaj turoj, pordoj,
    kaj rigliloj. La lando estas ankora&ubreve; nia, &ccirc;ar ni turnis nin al la
    Eternulo, nia Dio; ni turnis nin, kaj Li donis al ni trankvilecon
    &ccirc;irka&ubreve;e. Kaj ili konstruis, kaj la afero iris sukcese.</l>
  <l n='8'>Kaj Asa
    havis militistaron: da viroj armitaj per &scirc;ildo kaj lanco el la
    Jehudaidoj tricent mil, kaj el la Benjamenidoj da viroj portantaj
    man&scirc;ildon kaj pafantaj per pafarko estis ducent okdek mil; &ccirc;iuj
    ili estis bravaj militistoj.</l>
  <l n='9'>Eliris kontra&ubreve; ilin Zera&hcirc;, la
    Etiopo, kun militistaro de unu miliono kaj kun tricent &ccirc;aroj, kaj
    li venis &gcirc;is Mare&scirc;a.</l>
  <l n='10'>Kaj eliris Asa renkonte al li, kaj ili
    aran&gcirc;i&gcirc;is al batalo en la valo Cefata, apud Mare&scirc;a.</l>
  <l n='11'>Kaj Asa
    ekvokis al la Eternulo, sia Dio, kaj diris: Ho Eternulo, por Vi
    ne estas diferenco helpi al grandnombrulo a&ubreve; al senfortulo; helpu
    do al ni, ho Eternulo, nia Dio, &ccirc;ar sur Vi ni nin apogas kaj en
    Via nomo ni venis kontra&ubreve; &ccirc;i tiun grandan anaron. Ho Eternulo, Vi
    estas nia Dio; kontra&ubreve; Vi neniu homo montri&gcirc;u forta.</l>
  <l n='12'>Kaj la
    Eternulo frapis la Etiopojn anta&ubreve; Asa kaj anta&ubreve; la Judoj, kaj la
    Etiopoj forkuris.</l>
  <l n='13'>Kaj Asa, kaj la popolo, kiu estis kun li,
    persekutis ilin &gcirc;is Gerar; kaj la Etiopoj falis tiel, ke neniu el
    ili restis vivanta; &ccirc;ar ili estis frakasitaj anta&ubreve; la Eternulo
    kaj anta&ubreve; Lia militistaro. Kaj ili forportis tre multe da
    militakira&jcirc;o.</l>
  <l n='14'>Kaj ili venkobatis &ccirc;iujn urbojn &ccirc;irka&ubreve;e de
    Gerar, &ccirc;ar sur ilin falis teruro de la Eternulo; kaj ili prirabis
    &ccirc;iujn urbojn, &ccirc;ar en ili trovi&gcirc;is multe da rabebla&jcirc;o.</l>
  <l n='15'>Anka&ubreve;
    ili disbatis la tendojn de la brutoj, kaptis multe da &scirc;afoj kaj
    da kameloj, kaj revenis en Jerusalemon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sur Azarjan, filon de Oded, venis la spirito de Dio.</l>
  <l n='2'>Kaj li
    eliris anta&ubreve; Asan, kaj diris al li: A&ubreve;skultu min, ho Asa kaj &ccirc;iuj
    Jehudaidoj kaj Benjamenidoj: la Eternulo estas kun vi, kiam vi
    estas kun Li; kaj se vi Lin ser&ccirc;os, vi Lin trovos, sed se vi Lin
    forlasos, Li forlasos vin.</l>
  <l n='3'>Dum longa tempo Izrael estos sen la
    vera Dio, sen instruanta pastro, kaj sen instruo;</l>
  <l n='4'>sed en sia
    mizero ili returnos sin al la Eternulo, Dio de Izrael; kaj ili
    ser&ccirc;os Lin, kaj Li trovigos Sin al ili.</l>
  <l n='5'>En tiu tempo ne havos
    pacon la eliranto nek la eniranto, &ccirc;ar grandaj tumultoj estos &ccirc;e
    &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la landoj.</l>
  <l n='6'>Nacio disbatos nacion kaj urbo
    urbon, &ccirc;ar Dio konfuzos ilin per diversaj malfeli&ccirc;oj.</l>
  <l n='7'>Sed vi
    estu kura&gcirc;aj, kaj ne faligu viajn manojn; &ccirc;ar ekzistas rekompenco
    pro viaj faroj.</l>
  <l n='8'>Kiam Asa a&ubreve;dis tiujn vortojn kaj la profeta&jcirc;on
    de la profeto Oded, li kura&gcirc;i&gcirc;is, kaj el&jcirc;etis la abomeninda&jcirc;ojn
    el la tuta lando de Jehuda kaj de Benjamen, kaj el la urboj,
    kiujn li venkoprenis sur la monto de Efraim; kaj li renovigis la
    altaron de la Eternulo, starantan anta&ubreve; la portiko de la
    Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj li kunvenigis &ccirc;iujn Jehudaidojn kaj
    Benjamenidojn, kaj la kun ili lo&gcirc;antajn enmigrintojn el la tribo
    de Efraim, de Manase, kaj de Simeon; &ccirc;ar ili en granda nombro
    transiris al li de Izrael, kiam ili vidis, ke la Eternulo, lia
    Dio, estas kun li.</l>
  <l n='10'>Kaj ili kunvenis en Jerusalemon en la tria
    monato de la dek-kvina jaro de la re&gcirc;ado de Asa.</l>
  <l n='11'>Kaj ili
    alportis en tiu tago oferojn al la Eternulo el la militakira&jcirc;o,
    kiun ili venigis: sepcent bovojn kaj sep mil &scirc;afojn.</l>
  <l n='12'>Kaj ili
    faris interligon, ke ili strebados al la Eternulo, Dio de iliaj
    patroj, per sia tuta koro kaj per sia tuta animo,</l>
  <l n='13'>kaj ke &ccirc;iu,
    kiu ne turnos sin al la Eternulo, Dio de Izrael, devas morti, &ccirc;u
    tio estas malgranda, &ccirc;u granda, &ccirc;u viro, &ccirc;u virino.</l>
  <l n='14'>Kaj ili
    &jcirc;uris al la Eternulo per la&ubreve;ta vo&ccirc;o, per &gcirc;ojkriado, per trumpetoj
    kaj kornoj.</l>
  <l n='15'>Kaj &ccirc;iuj Judoj &gcirc;ojis pri la &jcirc;uro, &ccirc;ar ili &jcirc;uris el
    sia tuta koro, ili ser&ccirc;is Lin kun plena fervoro, kaj Li trovigis
    Sin al ili. Kaj la Eternulo donis al ili trankvilecon &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='16'>Kaj e&ccirc; Maa&hcirc;an, la patrinon, la re&gcirc;o Asa senigis je &scirc;ia titolo de
    re&gcirc;ino, pro tio, ke &scirc;i faris idolon por A&scirc;tar. Kaj Asa dishakis
    &scirc;ian idolon, dispecigis &gcirc;in kaj forbruligis &ccirc;e la torento Kidron.</l>
  <l n='17'>Tamen la alta&jcirc;oj ne estis forigitaj &ccirc;e Izrael; sed la koro de
    Asa estis perfekta dum lia tuta vivo.</l>
  <l n='18'>Li enportis en la domon
    de Dio la konsekrita&jcirc;ojn de sia patro, kaj siajn proprajn
    konsekrita&jcirc;ojn, ar&gcirc;enton kaj oron kaj vazojn.</l>
  <l n='19'>Kaj ne estis
    milito &gcirc;is la tridek-kvina jaro de la re&gcirc;ado de Asa.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tridek-sesa jaro de la re&gcirc;ado de Asa iris Baa&scirc;a, re&gcirc;o de
    Izrael, kontra&ubreve; Judujon, kaj li konstruis Raman, por bari la
    eliradon kaj eniradon al Asa, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='2'>Tiam Asa elprenis
    ar&gcirc;enton kaj oron el la trezorejoj de la domo de la Eternulo kaj
    de la re&gcirc;a domo, kaj sendis al Ben-Hadad, re&gcirc;o de Sirio, kiu
    lo&gcirc;is en Damasko, kaj dirigis al li:</l>
  <l n='3'>Estas interligo inter mi
    kaj vi, kiel inter mia patro kaj via patro; jen mi sendas al vi
    ar&gcirc;enton kaj oron: neniigu vian interligon kun Baa&scirc;a, re&gcirc;o de
    Izrael, por ke li foriru de mi.</l>
  <l n='4'>Kaj Ben-Hadad obeis la re&gcirc;on
    Asa, kaj sendis siajn militestrojn kontra&ubreve; la urbojn de Izrael,
    kaj ili venkobatis Ijonon kaj Danon kaj Abel-Maimon, kaj &ccirc;iujn
    provizejojn en la urboj de Naftali.</l>
  <l n='5'>Kiam Baa&scirc;a tion a&ubreve;dis, li
    &ccirc;esis konstrui Raman kaj haltigis sian laboradon.</l>
  <l n='6'>Tiam la re&gcirc;o
    Asa prenis &ccirc;iujn Judojn; kaj ili forportis la &scirc;tonojn de Rama kaj
    &gcirc;ian lignon, el kiuj Baa&scirc;a faris la konstruadon; kaj li konstruis
    el tio Geban kaj Micpan.</l>
  <l n='7'>En tiu tempo venis la anta&ubreve;vidisto
    &Hcirc;anani al Asa, re&gcirc;o de Judujo, kaj diris al li: &Ccirc;ar vi apogis vin
    sur la re&gcirc;o de Sirio, kaj ne apogis vin sur la Eternulo, via Dio,
    tial savi&gcirc;is el via mano la militistaro de la re&gcirc;o de Sirio.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;u
    la Etiopoj kaj Luboj ne estis kun granda forto, kun &ccirc;aroj kaj
    rajdistoj en tre granda nombro? tamen, &ccirc;ar vi apogis vin sur la
    Eternulo, Li transdonis ilin en vian manon;</l>
  <l n='9'>&ccirc;ar la okuloj de la
    Eternulo &ccirc;irka&ubreve;rigardas la tutan teron, por subteni tiujn, kies
    koro estas plene aldonita al Li. Malsa&gcirc;e vi agis per &ccirc;i tio; pro
    tio de nun vi havos militojn.</l>
  <l n='10'>Asa ekkoleris kontra&ubreve; la
    anta&ubreve;vidisto kaj metis lin en malliberejon, &ccirc;ar li indignis
    kontra&ubreve; li pro tio; anka&ubreve; kelkajn el la popolo Asa premis en tiu
    tempo.</l>
  <l n='11'>La historio de Asa, la unua kaj la lasta, estas
    priskribita en la libro de la re&gcirc;oj de Judujo kaj Izrael.</l>
  <l n='12'>En
    la tridek-na&ubreve;a jaro de sia re&gcirc;ado Asa malsani&gcirc;is je siaj piedoj;
    tre forta fari&gcirc;is lia malsano; sed e&ccirc; en sia malsano li turnis
    sin ne al la Eternulo, sed al kuracistoj.</l>
  <l n='13'>Kaj Asa ekdormis kun
    siaj patroj, kaj mortis en la kvardek-unua jaro de sia re&gcirc;ado.</l>
  <l n='14'>Kaj oni enterigis lin en lia tombo, kiun li pretigis al si en la
    urbo de David; kaj oni ku&scirc;igis lin sur lito plenigita de aroma&jcirc;oj
    kaj diversaj lerte preparitaj &scirc;mira&jcirc;oj, kaj oni faris por li tre
    grandan brulon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Jeho&scirc;afat. Kaj li fari&gcirc;is potenca
    kontra&ubreve; Izrael.</l>
  <l n='2'>Li starigis militistaron en &ccirc;iuj fortikigitaj
    urboj de Judujo, kaj starigis garnizonojn en la lando de Jehuda,
    kaj en la urboj de Efraim, kiujn venkoprenis lia patro Asa.</l>
  <l n='3'>Kaj
    la Eternulo estis kun Jeho&scirc;afat, &ccirc;ar li iradis la&ubreve; la anta&ubreve;aj
    vojoj de sia patro David kaj ne turnis sin al la Baaloj,</l>
  <l n='4'>sed
    nur la Dion de sia patro li ser&ccirc;is kaj Liajn ordonojn li sekvis,
    ne simile al la agado de Izrael.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo fortikigis la
    regnon en lia mano, kaj &ccirc;iuj Judoj donacis donacojn al Jeho&scirc;afat,
    kaj li havis multe da ri&ccirc;eco kaj da honoro.</l>
  <l n='6'>Lia koro alti&gcirc;is
    sur la vojoj de la Eternulo; li anka&ubreve; forigis la alta&jcirc;ojn kaj la
    sanktajn stangojn el Judujo.</l>
  <l n='7'>En la tria jaro de lia re&gcirc;ado li
    sendis siajn eminentulojn Ben-&Hcirc;ail, Obadja, Ze&hcirc;arja, Netanel, kaj
    Mi&hcirc;aja, ke ili instruu en la urboj de Judujo;</l>
  <l n='8'>kaj kun ili la
    Levidojn &Scirc;emaja, Netanja, Zebadja, Asahel, &Scirc;emiramot, Jehonatan,
    Adonija, Tobija, kaj Tob-Adonija, la Levidojn, kaj kun ili la
    pastrojn Eli&scirc;ama kaj Jehoram.</l>
  <l n='9'>Kaj ili instruis en Judujo,
    havante kun si libron de instruo de la Eternulo; ili trairis
    &ccirc;iujn urbojn de Judujo kaj instruis la popolon.</l>
  <l n='10'>Kaj timo anta&ubreve;
    la Eternulo estis en &ccirc;iuj regnoj de la landoj, kiuj estis &ccirc;irka&ubreve;
    Judujo, kaj ili ne militis kontra&ubreve; Jeho&scirc;afat.</l>
  <l n='11'>De la Fili&scirc;toj
    oni alportadis al Jeho&scirc;afat donacojn, kaj ar&gcirc;enton kiel tributon;
    anka&ubreve; la Araboj venigadis al li malgrandajn brutojn: sep mil
    sepcent &scirc;afojn kaj sep mil sepcent kaprojn.</l>
  <l n='12'>Jeho&scirc;afat
    fari&gcirc;adis &ccirc;iam pli granda kaj atingis grandan altecon. Kaj li
    konstruis en Judujo kastelojn kaj grenurbojn.</l>
  <l n='13'>Kaj multe da
    laboroj li havis en la urboj de Judujo, kaj bravajn militistojn
    en Jerusalem.</l>
  <l n='14'>Jen estas ilia ordo la&ubreve; iliaj patrodomoj: &ccirc;e la
    Jehudaidoj estis milestroj: la estro Adna, kaj kun li estis
    tricent mil bravaj militistoj;</l>
  <l n='15'>apud li estis la estro
    Jeho&hcirc;anan, kaj kun li ducent okdek mil;</l>
  <l n='16'>apud li estis Amasja,
    filo de Zi&hcirc;ri, kiu konsekris sin al la Eternulo, kaj kun li estis
    ducent mil bravaj militistoj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;e la Benjamenidoj estis: brava
    militisto Eljada, kaj kun li ducent mil viroj armitaj per pafarko
    kaj &scirc;ildo;</l>
  <l n='18'>apud li estis Jehozabad, kaj kun li cent okdek mil
    viroj armitaj por la militistaro.</l>
  <l n='19'>Tiuj servis al la re&gcirc;o, krom
    tiuj, kiujn la re&gcirc;o starigis en la fortikigitaj urboj de la tuta
    Judujo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jeho&scirc;afat havis multe da ri&ccirc;eco kaj honoro; kaj li boparenci&gcirc;is
    kun A&hcirc;ab.</l>
  <l n='2'>Post kelke da jaroj li veturis al A&hcirc;ab en Samarion.
    Kaj A&hcirc;ab bu&ccirc;is multe da &scirc;afoj kaj bovoj por li, kaj por la
    popolo, kiu estis kun li, kaj konvinkis lin iri kontra&ubreve; Ramoton
    en Gilead.</l>
  <l n='3'>Kaj A&hcirc;ab, re&gcirc;o de Izrael, diris al Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o
    de Judujo: &Ccirc;u vi iros kun mi kontra&ubreve; Ramoton en Gilead? Kaj &ccirc;i
    tiu respondis al li: Mi estas kiel vi, kaj mia popolo estas kiel
    via popolo; ni iros kun vi en la militon.</l>
  <l n='4'>Kaj Jeho&scirc;afat diris
    al la re&gcirc;o de Izrael: Demandu hodia&ubreve; la vorton de la Eternulo.</l>
  <l n='5'>Tiam la re&gcirc;o de Izrael kunvenigis la profetojn, kvarcent homojn,
    kaj diris al ili: &Ccirc;u ni iru milite kontra&ubreve; Ramoton en Gilead, a&ubreve;
    mi tion ne faru? Kaj ili respondis: Iru, kaj Dio &gcirc;in transdonos
    en la manon de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='6'>Sed Jeho&scirc;afat diris: &Ccirc;u ne trovi&gcirc;as &ccirc;i
    tie ankora&ubreve; iu profeto de la Eternulo, kiun ni povus demandi?</l>
  <l n='7'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael diris al Jeho&scirc;afat: Ekzistas ankora&ubreve; unu
    homo, per kiu ni povas demandi la Eternulon, sed mi lin malamas,
    &ccirc;ar neniam li profetas pri mi ion bonan, sed dum sia tuta vivo
    nur malbonon; tio estas Mi&hcirc;aja, filo de Jimla. Sed Jeho&scirc;afat
    diris: La re&gcirc;o ne parolu tiel.</l>
  <l n='8'>Tiam la re&gcirc;o de Izrael alvokis
    unu korteganon, kaj diris: Venigu rapide Mi&hcirc;ajan, filon de Jimla.</l>
  <l n='9'>La re&gcirc;o de Izrael, kaj Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, sidis &ccirc;iu sur
    sia se&gcirc;o, vestitaj per siaj vestoj; ili sidis sur placo anta&ubreve; la
    pordego de Samario, kaj &ccirc;iuj profetoj profetadis anta&ubreve; ili.</l>
  <l n='10'>Kaj Cidkija, filo de Kenaana, faris al si ferajn kornojn, kaj
    diris: Tiele diras la Eternulo: Per &ccirc;i tio vi kornobatos la
    Sirianojn, &gcirc;is vi ilin tute ekstermos.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;iuj profetoj
    profetis tiel same, dirante: Iru kontra&ubreve; Ramoton en Gilead kaj
    sukcesu, &ccirc;ar la Eternulo &gcirc;in transdonos en la manon de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>La sendito, kiu iris por voki Mi&hcirc;ajan, diris al li: Jen la
    vortoj de la profetoj unuanime anta&ubreve;diras bonon al la re&gcirc;o; estu
    do via vorto simila al la vorto de &ccirc;iu el ili, kaj anta&ubreve;diru
    bonon.</l>
  <l n='13'>Sed Mi&hcirc;aja diris: Kiel vivas la Eternulo: kion mia Dio
    diros al mi, tion mi diros.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam li venis al la re&gcirc;o, la
    re&gcirc;o diris al li: Mi&hcirc;aja! &ccirc;u ni iru milite kontra&ubreve; Ramoton en
    Gilead, a&ubreve; ni tion ne faru? Kaj tiu diris: Iru kaj sukcesu, kaj
    ili estos transdonitaj en vian manon.</l>
  <l n='15'>Tiam la re&gcirc;o diris al
    li: Multfoje mi vin &jcirc;urligas, ke vi parolu al mi nur la veron en
    la nomo de la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Kaj tiu diris: Mi vidis &ccirc;iujn
    Izraelidojn dis&jcirc;etitaj sur la montoj, kiel &scirc;afoj, kiuj ne havas
    pa&scirc;tanton; kaj la Eternulo diris: Ili ne havas estrojn, ili reiru
    pace &ccirc;iu al sia domo.</l>
  <l n='17'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael diris al
    Jeho&scirc;afat: &Ccirc;u mi ne diris al vi, ke li profetos pri mi ne bonon,
    sed nur malbonon?</l>
  <l n='18'>Sed Mi&hcirc;aja diris: Tial a&ubreve;skultu la vorton de
    la Eternulo: mi vidis la Eternulon, sidantan sur Sia trono, kaj
    la tuta armeo de la &ccirc;ielo staris dekstre kaj maldekstre de Li.</l>
  <l n='19'>Kaj la Eternulo diris: Kiu allogos A&hcirc;abon, re&gcirc;on de Izrael, ke li
    iru kaj falu en Ramot en Gilead? Kaj unu parolis tiel, alia
    parolis alie.</l>
  <l n='20'>Tiam eliris spirito kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; la
    Eternulo, kaj diris: Mi lin allogos. Kaj la Eternulo diris al li:
    Per kio?</l>
  <l n='21'>Kaj tiu respondis: Mi eliros kaj faros min spirito
    mensoga en la bu&scirc;o de &ccirc;iuj liaj profetoj. Kaj Li diris: Vi
    allogos kaj havos sukceson; eliru kaj agu tiel.</l>
  <l n='22'>Kaj nun jen la
    Eternulo metis mensogan spiriton en la bu&scirc;on de tiuj viaj
    profetoj, kaj la Eternulo decidis por vi malbonon.</l>
  <l n='23'>Tiam aliris
    Cidkija, filo de Kenaana, kaj frapis Mi&hcirc;ajan sur la vango, kaj
    diris: Per kiu vojo la spirito de la Eternulo transiris de mi,
    por paroli per vi?</l>
  <l n='24'>Mi&hcirc;aja respondis: Jen vi tion vidos en tiu
    tago, kiam vi eniros en internan &ccirc;ambron, por vin ka&scirc;i.</l>
  <l n='25'>Tiam
    la re&gcirc;o de Izrael diris: Prenu Mi&hcirc;ajan, kaj konduku lin al la
    urbestro Amon kaj al la re&gcirc;ido Joa&scirc;,</l>
  <l n='26'>kaj diru: Tiele diras la
    re&gcirc;o: Metu &ccirc;i tiun en malliberejon, kaj nutru lin per mizera pano
    kaj mizera akvo, &gcirc;is mi revenos en paco.</l>
  <l n='27'>Sed Mi&hcirc;aja diris: Se
    vi revenos en paco, en tiu okazo ne parolis per mi la Eternulo.
    Kaj li diris: A&ubreve;skultu, &ccirc;iuj popoloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael, kaj Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, iris al
    Ramot en Gilead.</l>
  <l n='29'>Kaj la re&gcirc;o de Izrael diris al Jeho&scirc;afat: Mi
    alivestos min kaj iros en la batalon, sed vi surmetu viajn
    vestojn. Kaj la re&gcirc;o de Izrael alivestis sin, kaj ili iris en la
    batalon.</l>
  <l n='30'>Kaj la re&gcirc;o de Sirio ordonis al siaj &ccirc;arestroj jene:
    Batalu ne kontra&ubreve; iu malgranda a&ubreve; granda, sed sole nur kontra&ubreve; la
    re&gcirc;o de Izrael.</l>
  <l n='31'>Kiam la &ccirc;arestroj ekvidis Jeho&scirc;afaton, ili
    pensis, ke tio estas la re&gcirc;o de Izrael, kaj ili &ccirc;irka&ubreve;is lin, por
    batali kontra&ubreve; li; sed Jeho&scirc;afat ekkriis, kaj la Eternulo helpis
    al li, kaj Dio forigis ilin de li.</l>
  <l n='32'>Kiam la &ccirc;arestroj vidis, ke
    tio ne estas la re&gcirc;o de Izrael, ili forturnis sin de li.</l>
  <l n='33'>Kaj
    unu viro sen ia celo stre&ccirc;is la pafarkon, kaj vundis la re&gcirc;on de
    Izrael inter la artikoj de la kiraso. Kaj &ccirc;i tiu diris al sia
    veturiganto: Turnu vian manon kaj elveturigu min el la
    militistaro, &ccirc;ar mi estas vundita.</l>
  <l n='34'>Sed la batalo pliforti&gcirc;is
    en tiu tago; kaj la re&gcirc;o de Izrael staris sur la &ccirc;aro kontra&ubreve; la
    Sirianoj &gcirc;is la vespero, kaj li mortis en la momento de la
    mallevi&gcirc;o de la suno.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, revenis bonstate en sian hejmon, en
    Jerusalemon.</l>
  <l n='2'>Kaj eliris renkonte al li Jehu, filo de &Hcirc;anani, la
    viziisto, kaj diris al la re&gcirc;o Jeho&scirc;afat: &Ccirc;u oni devas helpi al
    malvirtulo? vi amas la malamikojn de la Eternulo, kaj pro tio
    estas sur vi la kolero de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Tamen bona&jcirc;oj estas
    trovitaj en vi, &ccirc;ar vi ekstermis la sanktajn stangojn el la lando
    kaj direktis vian koron al la ser&ccirc;ado de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj Jeho&scirc;afat lo&gcirc;is en Jerusalem. Kaj denove li iris al la
    popolo, de Beer-&Scirc;eba &gcirc;is la monto de Efraim, kaj revenigis ilin
    al la Eternulo, Dio de iliaj patroj.</l>
  <l n='5'>Li starigis ju&gcirc;istojn en
    la lando, en &ccirc;iuj fortikigitaj urboj de Judujo, en &ccirc;iu urbo
    aparte.</l>
  <l n='6'>Kaj li diris al la ju&gcirc;istoj: Rigardu, kion vi faras,
    &ccirc;ar ne por homo vi ju&gcirc;as, sed por la Eternulo; Li estos kun vi en
    la aferoj de ju&gcirc;ado.</l>
  <l n='7'>Estu do en vi timo anta&ubreve; la Eternulo,
    agadu singarde; &ccirc;ar &ccirc;e la Eternulo, nia Dio, ne ekzistas
    maljusteco, nek personfavorado, nek akceptado de suba&ccirc;etoj.</l>
  <l n='8'>Anka&ubreve; en Jerusalem Jeho&scirc;afat starigis virojn el la Levidoj,
    pastroj, kaj &ccirc;efoj de patrodomoj de Izrael, por ju&gcirc;ado anta&ubreve; la
    Eternulo kaj por ju&gcirc;aj disputoj. Kaj ili revenis al Jerusalem.</l>
  <l n='9'>Kaj li ordonis al ili jene: Tiele agu en timo anta&ubreve; la Eternulo,
    en fideleco kaj kun pura koro:</l>
  <l n='10'>en &ccirc;iu ju&gcirc;a disputo, kiu venos
    anta&ubreve; vin de viaj fratoj, kiuj lo&gcirc;as en siaj urboj, &ccirc;u pri afero
    de sango, &ccirc;u pri religia preskribo, ordono, le&gcirc;oj, a&ubreve; decidoj,
    klarigu al ili, por ke ili ne kulpi&gcirc;u anta&ubreve; la Eternulo kaj por
    ke ne falu kolero sur vin kaj sur viajn fratojn; tiel agu, tiam
    vi ne fari&gcirc;os kulpaj.</l>
  <l n='11'>Kaj jen la &ccirc;efpastro Amarja estas super
    vi en &ccirc;iu afero koncernanta la Eternulon, kaj Zebadja, filo de
    I&scirc;mael, la princo el la domo de Jehuda, en &ccirc;iu afero koncernanta
    la re&gcirc;on, kaj la Levidojn vi havas anta&ubreve; vi kiel oficistojn. Tenu
    vin forte kaj agadu, kaj la Eternulo estos kun la bonulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio la Moabidoj kaj la Amonidoj, kaj kun ili anka&ubreve;
    najbaroj de la Amonidoj, iris milite kontra&ubreve; Jeho&scirc;afaton.</l>
  <l n='2'>Kaj
    oni venis kaj raportis al Jeho&scirc;afat, dirante: Venis kontra&ubreve; vin
    granda multo da homoj de trans la maro, el Sirio; kaj jen ili nun
    estas en &Hcirc;acacon-Tamar, tio estas en En-Gedi.</l>
  <l n='3'>Jeho&scirc;afat
    ektimis, kaj decidis turni sin al la Eternulo. Kaj li proklamis
    faston en la tuta Judujo.</l>
  <l n='4'>Kaj kunvenis la Judoj, por peti la
    Eternulon; el &ccirc;iuj urboj de Judujo ili venis, por peti la
    Eternulon.</l>
  <l n='5'>Jeho&scirc;afat stari&gcirc;is inter la komunumo de Judujo kaj
    Jerusalem en la domo de la Eternulo, anta&ubreve; la nova korto.</l>
  <l n='6'>Kaj
    li diris: Ho Eternulo, Dio de niaj patroj! Vi estas ja Dio en la
    &ccirc;ielo, kaj Vi regas super &ccirc;iuj regnoj de la nacioj, en Via mano
    estas forto kaj potenco, kaj neniu povas kontra&ubreve;stari al Vi.</l>
  <l n='7'>Vi, nia Dio, forpelis ja la lo&gcirc;antojn de &ccirc;i tiu lando anta&ubreve; Via
    popolo Izrael, kaj donis &gcirc;in al la idaro de Abraham, Via amanto,
    por &ccirc;iam.</l>
  <l n='8'>Kaj ili enlo&gcirc;i&gcirc;is en &gcirc;i, kaj konstruis por Vi en &gcirc;i
    sanktejon al Via nomo, dirante:</l>
  <l n='9'>Se venos sur nin malfeli&ccirc;o,
    glavo, puno, pesto, a&ubreve; malsato, tiam ni stari&gcirc;os anta&ubreve; &ccirc;i tiu
    domo kaj anta&ubreve; Vi, &ccirc;ar Via nomo estas en &ccirc;i tiu domo, kaj ni
    vokos al Vi el nia mizero, kaj Vi a&ubreve;dos kaj helpos.</l>
  <l n='10'>Kaj nun
    jen la Amonidoj kaj la Moabidoj kaj la lo&gcirc;antoj de la monto Seir,
    tra kies lando Vi ne permesis al la Izraelidoj iri, kiam ili iris
    el la lando Egipta, sed ili devis iri preter kaj ne ekstermi ilin &dash;</l>
  <l n='11'>jen ili repagas al ni, venante, por elpeli nin el Via
    hereda&jcirc;o, kiun Vi donis al ni.</l>
  <l n='12'>Ho nia Dio, &ccirc;u Vi ne ju&gcirc;os
    ilin? &ccirc;ar ni ne havas forton kontra&ubreve; &ccirc;i tiu granda homamaso, kiu
    venis kontra&ubreve; nin, kaj ni ne scias, kion ni devas fari, sed al Vi
    sin turnas niaj okuloj.</l>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;iuj Judoj staris anta&ubreve; la
    Eternulo, anka&ubreve; iliaj infanoj, edzinoj, kaj filoj.</l>
  <l n='14'>Tiam sur
    Ja&hcirc;aziel, filo de Ze&hcirc;arja, filo de Benaja, filo de Jeiel, filo de
    Matanja, Levido el la idoj de Asaf, aperis la spirito de la
    Eternulo meze de la komunumo;</l>
  <l n='15'>kaj li diris: A&ubreve;skultu, &ccirc;iuj
    Judoj kaj lo&gcirc;antoj de Jerusalem kaj re&gcirc;o Jeho&scirc;afat! Tiele diras
    al vi la Eternulo: Ne timu kaj ne sentu teruron anta&ubreve; &ccirc;i tiu
    granda homamaso, &ccirc;ar la milito estas ne kontra&ubreve; vi, sed kontra&ubreve;
    Dio.</l>
  <l n='16'>Morga&ubreve; malsupreniru sur ilin: jen ili supreniras sur la
    alta&jcirc;on de Cic, kaj vi trovos ilin en la fino de la valo, anta&ubreve;
    la dezerto Jeruel.</l>
  <l n='17'>Ne vi devas batali &ccirc;i tiun fojon: stari&gcirc;u,
    staru, kaj rigardu la savon, kiun la Eternulo sendas al vi, ho
    Judujo kaj Jerusalem. Ne timu kaj ne sentu teruron: morga&ubreve; eliru
    kontra&ubreve; ilin, kaj la Eternulo estos kun vi.</l>
  <l n='18'>Tiam Jeho&scirc;afat
    klini&gcirc;is viza&gcirc;altere, kaj &ccirc;iuj Judoj kaj lo&gcirc;antoj de Jerusalem
    &jcirc;etis sin anta&ubreve; la Eternulo, por adorklini&gcirc;i anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='19'>Kaj levi&gcirc;is la Levidoj el la Kehatidoj kaj el la Kora&hcirc;idoj,
    por ekkanti gloron al la Eternulo, Dio de Izrael, per la&ubreve;ta vo&ccirc;o
    alten.</l>
  <l n='20'>Ili levi&gcirc;is frue matene kaj eliris al la dezerto de
    Tekoa; kaj kiam ili eliris, stari&gcirc;is Jeho&scirc;afat, kaj diris:
    A&ubreve;skultu min, ho Judoj kaj lo&gcirc;antoj de Jerusalem! kredu je la
    Eternulo, via Dio, kaj havu fidon; kredu je Liaj profetoj, kaj vi
    havos sukceson.</l>
  <l n='21'>Kaj li konsili&gcirc;is kun la popolo, kaj li
    starigis kantistojn al la Eternulo, ke ili glorkantu en sankta
    ornamo, irante anta&ubreve; la armitoj, kaj parolu: Gloru la Eternulon,
    &ccirc;ar eterna estas Lia favorkoreco.</l>
  <l n='22'>Kaj en la tempo, kiam ili
    komencis &gcirc;ojkrii kaj glorkanti, la Eternulo starigis embuskon
    kontra&ubreve; la Amonidoj, Moabidoj, kaj Seiranoj, kiuj venis kontra&ubreve;
    Judujon, kaj ili estis batitaj.</l>
  <l n='23'>Kaj stari&gcirc;is la Amonidoj kaj
    Moabidoj kontra&ubreve; la lo&gcirc;antoj de la monto Seir, por pereigi kaj
    ekstermi; kaj kiam ili finis kun la lo&gcirc;antoj de Seir, ili
    komencis ekstermi unu la alian.</l>
  <l n='24'>Kiam la Judoj venis sur la
    observejon en la dezerto kaj turnis sin al la homamaso, ili
    ekvidis kadavrojn, kiuj falis sur la teron, kaj neniu savi&gcirc;is.</l>
  <l n='25'>Kaj venis Jeho&scirc;afat kaj lia popolo, por preni la militakira&jcirc;on;
    kaj ili trovis &ccirc;e ili multe da hava&jcirc;o, vestoj, kaj multekostaj
    objektoj, kaj prenis al si tiom, ke ili ne povis porti. Kaj dum
    tri tagoj ili forprenadis la militakira&jcirc;on, &ccirc;ar estis tre multe
    da &gcirc;i.</l>
  <l n='26'>En la kvara tago ili kolekti&gcirc;is en la Valo de Beno, &ccirc;ar
    tie ili benis la Eternulon; pro tio oni donis al tiu loko la
    nomon Valo de Beno &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='27'>Kaj &ccirc;iuj Judoj kaj
    Jerusalemanoj, kun Jeho&scirc;afat anta&ubreve;e, iris returne, por reiri kun
    &gcirc;ojo en Jerusalemon; &ccirc;ar la Eternulo donis al ili &gcirc;ojon pri iliaj
    malamikoj.</l>
  <l n='28'>Kaj ili venis en Jerusalemon kun psalteroj, harpoj,
    kaj trumpetoj, al la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='29'>Kaj timo anta&ubreve; Dio
    venis sur &ccirc;iujn regnojn de la landoj, kiam ili a&ubreve;dis, ke la
    Eternulo militis kontra&ubreve; la malamikoj de Izrael.</l>
  <l n='30'>Kaj
    trankvili&gcirc;is la regno de Jeho&scirc;afat; kaj lia Dio donis al li
    trankvilecon &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Jeho&scirc;afat re&gcirc;is super Judujo; la a&gcirc;on de tridek kvin jaroj li
    havis, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj dudek kvin jarojn li re&gcirc;is en
    Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Azuba, filino de &Scirc;il&hcirc;i.</l>
  <l n='32'>Li iradis la&ubreve; la vojo de sia patro Asa kaj ne deturni&gcirc;is de
    &gcirc;i, agante tiel, kiel pla&ccirc;as al la Eternulo.</l>
  <l n='33'>Tamen la alta&jcirc;oj
    ne estis forigitaj, kaj la popolo ankora&ubreve; ne turnis forte sian
    koron al Dio de &gcirc;iaj patroj.</l>
  <l n='34'>La cetera historio de Jeho&scirc;afat,
    la unua kaj la lasta, estas priskribita en la kroniko de Jehu,
    filo de &Hcirc;anani, kiu estas enigita en la libron de la re&gcirc;oj de
    Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Poste Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo, amiki&gcirc;is kun A&hcirc;azja, re&gcirc;o de
    Izrael, kiu agadis malpie.</l>
  <l n='36'>Li kuni&gcirc;is kun li, por fari &scirc;ipojn,
    irontajn en Tar&scirc;i&scirc;on. Kaj li konstruis &scirc;ipojn en Ecjon-Geber.</l>
  <l n='37'>Tiam Eliezer, filo de Dodava, el Mare&scirc;a, eldiris profeta&jcirc;on pri
    Jeho&scirc;afat jene: Pro tio, ke vi kuni&gcirc;is kun A&hcirc;azja, la Eternulo
    disbatis viajn aferojn. Kaj la &scirc;ipoj rompi&gcirc;is kaj ne povis iri en
    Tar&scirc;i&scirc;on.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jeho&scirc;afat ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin kun
    liaj patroj en la urbo de David. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo
    Jehoram.</l>
  <l n='2'>Li havis fratojn, filojn de Jeho&scirc;afat: Azarja, Je&hcirc;iel,
    Ze&hcirc;arja, Azarjahu, Mi&hcirc;ael, kaj &Scirc;efatja. &Ccirc;iuj ili estis filoj de
    Jeho&scirc;afat, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='3'>Ilia patro donis al ili multe da
    donacoj, ar&gcirc;enton, oron, multekosta&jcirc;ojn, kaj fortikigitajn urbojn
    en Judujo; sed la regnon li donis al Jehoram, &ccirc;ar li estis la
    unuenaskito.</l>
  <l n='4'>Kiam Jehoram estri&gcirc;is super la regno de sia patro
    kaj forti&gcirc;is, li mortigis per glavo &ccirc;iujn siajn fratojn kaj anka&ubreve;
    kelkajn el la eminentuloj de Izrael.</l>
  <l n='5'>La a&gcirc;on de tridek du jaroj
    havis Jehoram, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj ok jarojn li re&gcirc;is en
    Jerusalem.</l>
  <l n='6'>Li iradis la&ubreve; la vojo de la re&gcirc;oj de Izrael, kiel
    faris la domo de A&hcirc;ab, &ccirc;ar filino de A&hcirc;ab estis lia edzino, kaj
    li faradis malbonon anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Tamen la Eternulo ne
    volis pereigi la domon de David, pro la interligo, kiun Li faris
    kun David, kaj &ccirc;ar Li promesis doni lumilon al li kaj al liaj
    filoj por &ccirc;iam.</l>
  <l n='8'>En lia tempo la Edomidoj defalis de Judujo kaj
    starigis super si re&gcirc;on.</l>
  <l n='9'>Tiam Jehoram kun siaj militestroj kaj
    kun &ccirc;iuj siaj &ccirc;aroj eliris; kaj li levi&gcirc;is nokte, kaj venkobatis
    la Edomidojn, kiuj estis &ccirc;irka&ubreve; li, kaj la &ccirc;arestrojn.</l>
  <l n='10'>Tamen
    la Edomidoj restis defalintaj de Judujo &gcirc;is la nuna tago. En la
    sama tempo anka&ubreve; Libna defalis de li, &ccirc;ar li forlasis la
    Eternulon, Dion de liaj patroj.</l>
  <l n='11'>Li anka&ubreve; aran&gcirc;is alta&jcirc;ojn sur
    la montoj de Judujo, li mal&ccirc;astigis la lo&gcirc;antojn de Jerusalem kaj
    delogis Judujon.</l>
  <l n='12'>Kaj venis al li letero de la profeto Elija,
    en kiu estis skribite: Tiele diras la Eternulo, Dio de via patro
    David: Pro tio, ke vi ne iradis la&ubreve; la vojoj de via patro
    Jeho&scirc;afat, kaj la&ubreve; la vojoj de Asa, re&gcirc;o de Judujo,</l>
  <l n='13'>sed vi
    iradis la&ubreve; la vojo de la re&gcirc;oj de Izrael, kaj mal&ccirc;astigis Judujon
    kaj la lo&gcirc;antojn de Jerusalem, kiel mal&ccirc;astigis la domo de A&hcirc;ab,
    kaj e&ccirc; viajn fratojn, la domon de via patro, kiuj estis pli bonaj
    ol vi, vi mortigis:</l>
  <l n='14'>pro tio jen la Eternulo frapos per granda
    plago vian popolon, viajn filojn, viajn edzinojn, kaj vian tutan
    hava&jcirc;on;</l>
  <l n='15'>kaj vi mem havos grandan malsanon, malsanon en viaj
    interna&jcirc;oj tian, ke pro la malsano elfalados viaj interna&jcirc;oj
    &ccirc;iutage.</l>
  <l n='16'>Kaj la Eternulo ekscitis kontra&ubreve; Jehoram la spiriton
    de la Fili&scirc;toj, kaj de la Araboj, kiuj lo&gcirc;is apude de la Etiopoj;</l>
  <l n='17'>kaj ili iris kontra&ubreve; Judujon kaj penetris en &gcirc;in, kaj
    forprenis la tutan hava&jcirc;on, kiu trovi&gcirc;is en la re&gcirc;a domo, anka&ubreve;
    liajn filojn kaj liajn edzinojn; kaj restis &ccirc;e li neniu filo,
    krom lia plej juna filo Jehoa&hcirc;az.</l>
  <l n='18'>Kaj post &ccirc;io &ccirc;i tio la
    Eternulo frapis liajn interna&jcirc;ojn per nesanigebla malsano.</l>
  <l n='19'>Kaj
    tio da&ubreve;ris de tago al tago; kaj kiam fini&gcirc;is du jaroj, liaj
    interna&jcirc;oj eliris de li kune kun lia malsano, kaj li mortis en
    grandaj doloroj; kaj lia popolo ne faris al li brulon, kiel la
    bruloj por liaj patroj.</l>
  <l n='20'>La a&gcirc;on de tridek du jaroj li havis,
    kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj ok jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem; li
    foriris ne estimata, kaj oni enterigis lin en la urbo de David,
    sed ne en la tomboj de la re&gcirc;oj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La lo&gcirc;antoj de Jerusalem ekre&gcirc;igis lian plej junan filon A&hcirc;azja
    anstata&ubreve; li, &ccirc;ar &ccirc;iujn pli a&gcirc;ajn mortigis la ta&ccirc;mento, kiu venis
    kun la Araboj en la tendaron. Kaj ekre&gcirc;is A&hcirc;azja, filo de
    Jehoram, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  <l n='2'>La a&gcirc;on de kvardek du jaroj havis
    A&hcirc;azja, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj unu jaron li re&gcirc;is en
    Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Atalja, filino de Omri.</l>
  <l n='3'>Li anka&ubreve; iradis la&ubreve; la vojoj de la domo de A&hcirc;ab, &ccirc;ar lia patrino
    estis lia konsilantino por malbonagi.</l>
  <l n='4'>Li faradis malbonon anta&ubreve;
    la Eternulo, kiel la domo de A&hcirc;ab, &ccirc;ar ili estis liaj konsilantoj
    post la morto de lia patro, por pereigi lin.</l>
  <l n='5'>Anka&ubreve; ilian
    konsilon li sekvis, kaj iris kun Jehoram, filo de A&hcirc;ab, milite
    kontra&ubreve; &Hcirc;azaelon, re&gcirc;on de Sirio, al Ramot en Gilead. Kaj la
    Sirianoj vundis Jehoramon.</l>
  <l n='6'>Kaj li revenis, por kuraci sin en
    Jizreel de la vundoj, kiujn oni faris al li en Ramot, kiam li
    batalis kontra&ubreve; &Hcirc;azael, re&gcirc;o de Sirio. Kaj Azarja, filo de
    Jehoram, re&gcirc;o de Judujo, iris por viziti Jehoramon, filon de
    A&hcirc;ab, en Jizreel, &ccirc;ar &ccirc;i tiu estis malsana.</l>
  <l n='7'>Sed de Dio estis
    destinita pereo por A&hcirc;azja per tio, ke li venis al Jehoram: post
    sia veno li eliris kun Jehoram kontra&ubreve; Jehun, filon de Nim&scirc;i,
    kiun la Eternulo sanktoleis, por ekstermi la domon de A&hcirc;ab.</l>
  <l n='8'>Kiam Jehu faris ju&gcirc;on sur la domo de A&hcirc;ab, li trovis la
    eminentulojn de Judujo kaj la filojn de la fratoj de A&hcirc;azja, kiuj
    servis al A&hcirc;azja, kaj li mortigis ilin.</l>
  <l n='9'>Kaj li ser&ccirc;is A&hcirc;azjan,
    kaj oni kaptis lin, kiam li estis ka&scirc;ita en Samario; kaj oni
    venigis lin al Jehu kaj mortigis lin kaj enterigis lin, &ccirc;ar oni
    diris: Li estas filo de Jeho&scirc;afat, kiu strebis al la Eternulo per
    sia tuta koro. Kaj el la domo de A&hcirc;azja restis neniu, kiu povus
    re&gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kiam Atalja, la patrino de A&hcirc;azja, vidis, ke &scirc;ia filo mortis,
    &scirc;i levi&gcirc;is kaj ekstermis la tutan re&gcirc;an idaron de la domo de
    Jehuda.</l>
  <l n='11'>Sed Jeho&scirc;abeat, filino de la re&gcirc;o, prenis Joa&scirc;on,
    filon de A&hcirc;azja, kaj &scirc;tele elkondukis lin el inter la mortigataj
    filoj de la re&gcirc;o kaj lokis lin kaj lian nutristinon en la &ccirc;ambro
    de litoj; kaj ka&scirc;is lin Jeho&scirc;abeat, filino de la re&gcirc;o Jehoram kaj
    edzino de la pastro Jehojada (&ccirc;ar &scirc;i estis fratino de A&hcirc;azja),
    for de Atalja, kaj &ccirc;i tiu lin ne mortigis.</l>
  <l n='12'>Kaj li restis
    ka&scirc;ita &ccirc;e ili en la domo de Dio dum ses jaroj; kaj Atalja re&gcirc;is
    en la lando.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed en la sepa jaro kura&gcirc;is Jehojada kaj prenis al si en
    interligon la centestrojn Azarja, filo de Jero&hcirc;am, I&scirc;mael, filo
    de Jeho&hcirc;anan, Azarja, filo de Obed, Maaseja, filo de Adaja,
    kaj Eli&scirc;afat, filo de Zi&hcirc;ri;</l>
  <l n='2'>kaj ili rondiris en Judujo kaj
    kolektis la Levidojn el &ccirc;iuj urboj de Judujo kaj la &ccirc;efojn de
    patrodomoj en Izrael kaj venis en Jerusalemon.</l>
  <l n='3'>Kaj la tuta
    anaro faris en la domo de Dio interligon kun la re&gcirc;o. Kaj
    Jehojada diris al ili: Jen la filo de la re&gcirc;o devas re&gcirc;i, kiel
    diris la Eternulo pri la filoj de David.</l>
  <l n='4'>Jenon vi devas fari:
    tiu triono de vi, kiu venas en sabato, el la pastroj kaj el la
    Levidoj, estu pordegistoj &ccirc;e la sojloj,</l>
  <l n='5'>triono en la re&gcirc;a domo,
    kaj triono &ccirc;e la Pordego de la Fundamento; la tuta popolo estu
    sur la kortoj de la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Neniu eniru en la
    domon de la Eternulo, krom la pastroj kaj la servantoj el la
    Levidoj; &ccirc;i tiuj povas eniri, &ccirc;ar ili estas sanktigitaj; sed la
    tuta popolo faru gardon por la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj la Levidoj &ccirc;irka&ubreve;u
    la re&gcirc;on &ccirc;iuflanke, &ccirc;iu kun sia batalilo en la mano; kaj &ccirc;iun,
    kiu eniros en la domon, oni mortigu. Kaj estu apud la re&gcirc;o, kiam
    li eniros a&ubreve; eliros.</l>
  <l n='8'>La Levidoj kaj &ccirc;iuj Judoj faris &ccirc;ion, kion
    ordonis la pastro Jehojada; kaj &ccirc;iu prenis siajn homojn, la
    sabate venantajn kun la sabate forirantaj, &ccirc;ar la pastro Jehojada
    ne forliberigis la la&ubreve;vicajn grupojn.</l>
  <l n='9'>Kaj la pastro Jehojada
    disdonis al la centestroj la lancojn, &scirc;ildojn, kaj man&scirc;ildojn de
    la re&gcirc;o David, kiuj estis en la domo de Dio.</l>
  <l n='10'>Kaj li starigis
    la tutan popolon, &ccirc;iun kun lia batalilo en la mano, de la dekstra
    flanko de la domo &gcirc;is la maldekstra flanko de la domo, &ccirc;e la
    altaro kaj &ccirc;e la domo, &ccirc;irka&ubreve;e de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>Kaj oni elkondukis
    la re&gcirc;idon, metis sur lin la kronon kaj la ateston, kaj proklamis
    lin re&gcirc;o; Jehojada kaj liaj filoj sanktoleis lin, kaj diris: Vivu
    la re&gcirc;o!</l>
  <l n='12'>Kiam Atalja a&ubreve;dis la bruon de la popolo, kuranta kaj
    gloranta la re&gcirc;on, &scirc;i iris al la popolo en la domon de la
    Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj &scirc;i ekvidis, ke jen la re&gcirc;o staras &ccirc;e la kolono
    apud la enirejo, kaj la eminentuloj kaj la trumpetistoj apud la
    re&gcirc;o, kaj la tuta popolo de la lando &gcirc;ojas, kaj oni trumpetas per
    trumpetoj, kaj la kantistoj staras kun la muzikaj instrumentoj
    kaj glorkantas. Tiam Atalja dis&scirc;iris siajn vestojn, kaj ekkriis:
    Konspiro, konspiro!</l>
  <l n='14'>Tiam la pastro Jehojada elirigis la
    centestrojn, la estrojn de la militistaro, kaj diris al ili:
    Elkonduku &scirc;in ekster la vicojn; kaj kiu &scirc;in sekvos, tiun oni
    mortigu per glavo; &ccirc;ar la pastro diris: Ne mortigu &scirc;in en la domo
    de la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Kaj oni liberigis por &scirc;i lokon, kaj &scirc;i iris
    tra la enirejo de la Pordego de &Ccirc;evaloj al la re&gcirc;a domo, kaj tie
    oni &scirc;in mortigis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj Jehojada faris interligon inter li, la tuta popolo, kaj la
    re&gcirc;o, ke ili estu popolo de la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Kaj la tuta popolo
    iris en la domon de Baal kaj &gcirc;in detruis; kaj liajn altarojn kaj
    bildojn ili disrompis, kaj Matanon, la pastron de Baal, ili
    mortigis anta&ubreve; la altaroj.</l>
  <l n='18'>Kaj Jehojada komisiis la oficojn en
    la domo de la Eternulo al la pastroj Levidoj, kiujn destinis
    David por la domo de la Eternulo, por faradi bruloferojn al la
    Eternulo, kiel estas skribite en la instruo de Moseo, kun &gcirc;ojo
    kaj kantoj, la&ubreve; la preskribo de David.</l>
  <l n='19'>Kaj li starigis la
    pordegistojn &ccirc;e la pordegoj de la domo de la Eternulo, por ke
    neniu povu eniri, kiu pro io estas malpura.</l>
  <l n='20'>Kaj li prenis la
    centestrojn kaj la potenculojn kaj la regantojn de la popolo kaj
    la tutan popolon de la lando, kaj li kondukis la re&gcirc;on el la domo
    de la Eternulo; kaj ili trairis tra la supra pordego en la re&gcirc;an
    domon, kaj ili sidigis la re&gcirc;on sur la regna trono.</l>
  <l n='21'>Kaj la
    tuta popolo de la lando &gcirc;ojis, kaj la urbo estis trankvila. Sed
    Ataljan oni mortigis per glavo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La a&gcirc;on de sep jaroj havis Joa&scirc;, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj
    kvardek jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino
    estis Cibja, el Beer-&Scirc;eba.</l>
  <l n='2'>Joa&scirc; agadis bone anta&ubreve; la Eternulo
    dum la tuta vivo de la pastro Jehojada.</l>
  <l n='3'>Kaj Jehojada prenis por
    li du edzinojn, kaj li naskigis filojn kaj filinojn.</l>
  <l n='4'>Post tio
    Joa&scirc; ekintencis renovigi la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='5'>Kaj li
    kunvokis la pastrojn kaj la Levidojn, kaj diris al ili: Iru en la
    urbojn de Judujo kaj kolektu de &ccirc;iuj Izraelidoj monon por
    riparadi la domon de via Dio &ccirc;iujare; kaj rapidu kun tiu afero.
    Sed la Levidoj ne rapidis.</l>
  <l n='6'>Tiam la re&gcirc;o alvokis Jehojadan,
    ilian &ccirc;efon, kaj diris al li: Kial vi ne postulas de la Levidoj,
    ke ili alportadu el Judujo kaj Jerusalem la imposton, kiun Moseo,
    la servanto de la Eternulo, kaj la komunumo de Izrael starigis
    por la tabernaklo de la interligo?</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la malpia Atalja kaj
    &scirc;iaj filoj ruinigis la domon de Dio; kaj &ccirc;ion, kio estis
    sanktigita por la domo de la Eternulo, ili uzis por la Baaloj.</l>
  <l n='8'>Kaj la re&gcirc;o ordonis, kaj oni faris unu keston kaj starigis &gcirc;in &ccirc;e
    la pordego de la domo de la Eternulo, ekstere.</l>
  <l n='9'>Kaj oni
    proklamis en Judujo kaj en Jerusalem, ke oni alportadu al la
    Eternulo la imposton, kiun Moseo, servanto de Dio, starigis por
    la Izraelidoj en la dezerto.</l>
  <l n='10'>Kaj ek&gcirc;ojis &ccirc;iuj estroj kaj la
    tuta popolo, kaj ili alportis kaj &jcirc;etis en la keston, &gcirc;is &gcirc;i
    pleni&gcirc;is.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;iufoje, kiam oni alportis la keston per la
    Levidoj en la re&gcirc;an oficejon, kaj oni vidis, ke estas multe da
    mono, venis skribisto de la re&gcirc;o kaj komisiito de la &ccirc;efpastro,
    kaj ili malplenigis la keston, kaj poste oni reportis &gcirc;in kaj
    restarigis sur &gcirc;ia loko. Tiel oni faradis &ccirc;iutage, kaj oni
    kolektis multe da mono.</l>
  <l n='12'>Kaj la re&gcirc;o kaj Jehojada donadis &gcirc;in
    al la farantoj de la laboroj en la domo de la Eternulo, kaj oni
    dungis &scirc;tonhakistojn kaj &ccirc;arpentistojn, por renovigi la domon de
    la Eternulo, anka&ubreve; fera&jcirc;istojn kaj kupra&jcirc;istojn, por ripari la
    domon de la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj la laboristoj laboris, kaj la afero
    anta&ubreve;eniris per iliaj manoj; kaj oni metis la domon de Dio en
    bonan staton, kaj oni &gcirc;in fortikigis.</l>
  <l n='14'>Kiam ili finis, ili
    alportis la restintan monon al la re&gcirc;o kaj al Jehojada; el tio
    oni faris vazojn por la domo de la Eternulo, vazojn por la
    servado kaj por la bruloferoj, kalikojn kaj aliajn vazojn orajn
    kaj ar&gcirc;entajn. Kaj oni alportadis bruloferojn en la domo de la
    Eternulo konstante, dum la tuta vivo de Jehojada.</l>
  <l n='15'>Jehojada
    maljuni&gcirc;is kaj atingis sufi&ccirc;an a&gcirc;on, kaj li mortis; la a&gcirc;on de
    cent tridek jaroj li havis, kiam li mortis.</l>
  <l n='16'>Kaj oni enterigis
    lin en la urbo de David, kun la re&gcirc;oj; &ccirc;ar li faradis bonon en
    Izrael, por Dio kaj por Lia domo.</l>
  <l n='17'>Post la morto de Jehojada
    venis la estroj de Judujo kaj klini&gcirc;is anta&ubreve; la re&gcirc;o; kaj li
    komencis obeadi ilin.</l>
  <l n='18'>Kaj ili forlasis la domon de la
    Eternulo, Dio de iliaj patroj, kaj ili servadis al sanktaj
    stangoj kaj al idoloj; kaj eksciti&gcirc;is Lia kolero kontra&ubreve; Judujo
    kaj kontra&ubreve; Jerusalem pro &ccirc;i tiu ilia kulpo.</l>
  <l n='19'>Li sendis al ili
    profetojn, por revenigi ilin al la Eternulo; kaj ili admonis
    ilin, sed &ccirc;i tiuj ne atentis.</l>
  <l n='20'>La spirito de Dio venis sur
    Ze&hcirc;arjan, filon de la pastro Jehojada, kaj li stari&gcirc;is anta&ubreve; la
    popolo, kaj diris al ili: Tiele diras Dio: Kial vi malobeas la
    ordonojn de la Eternulo? Vi ne havos sukceson, &ccirc;ar vi forlasis la
    Eternulon, kaj tial Li vin forlasis.</l>
  <l n='21'>Ili faris konspiron
    kontra&ubreve; li, kaj &scirc;tonmortigis lin la&ubreve; ordono de la re&gcirc;o sur la
    korto de la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Kaj la re&gcirc;o Joa&scirc; ne memoris
    la favorkora&jcirc;on, kiun lia patro Jehojada faris al li, kaj li
    mortigis lian filon. &Ccirc;i tiu, mortante, diris: La Eternulo vidu,
    kaj punu.</l>
  <l n='23'>Post paso de unu jaro eliris kontra&ubreve; lin la
    militistaro de Sirio; kaj ili eniris en Judujon kaj Jerusalemon
    kaj ekstermis el la popolo &ccirc;iujn estrojn de la popolo; kaj la
    tutan militakira&jcirc;on ili sendis al la re&gcirc;o de Damasko.</l>
  <l n='24'>Kun
    nemulte da homoj venis la militistaro de Sirio; tamen la Eternulo
    transdonis en ilian manon la militistaron multe pli grandan, pro
    tio, ke &ccirc;i tiuj forlasis la Eternulon, Dion de iliaj patroj. Kaj
    sur Joa&scirc; ili faris ju&gcirc;on.</l>
  <l n='25'>Kiam ili foriris de li, lasinte lin
    en grava malsano, liaj servantoj faris konspiron kontra&ubreve; li pro
    la sango de la filoj de Jehojada, la pastro, kaj ili mortigis lin
    sur lia lito, kaj li mortis. Kaj oni enterigis lin en la urbo de
    David, sed oni ne enterigis lin en la re&gcirc;aj tomboj.</l>
  <l n='26'>La
    konspirintoj kontra&ubreve; li estis: Zabad, filo de la Amonidino
    &Scirc;imeat, kaj Jehozabad, filo de la Moabidino &Scirc;imrit.</l>
  <l n='27'>Pri liaj
    filoj, pri la multo da mono, kiu estis kolektita sub li, kaj pri
    la riparado de la domo de Dio, estas skribite en la komentario en
    la libro de la re&gcirc;oj. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Amacja.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La a&gcirc;on de dudek kvin jaroj havis Amacja, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o,
    kaj dudek na&ubreve; jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia
    patrino estis Jehoadan, el Jerusalem.</l>
  <l n='2'>Li agadis bone anta&ubreve; la
    Eternulo, tamen ne el plena koro.</l>
  <l n='3'>Kiam lia re&gcirc;ado fortiki&gcirc;is,
    li mortigis siajn servantojn, kiuj mortigis la re&gcirc;on, lian
    patron.</l>
  <l n='4'>Sed iliajn filojn li ne mortigis, &ccirc;ar tiel estas
    skribite en la instruo, en la libro de Moseo, kie la Eternulo
    ordonis, dirante: Ne devas morti patroj pro la infanoj, kaj
    infanoj ne devas morti pro la patroj, sed &ccirc;iu devas morti pro sia
    peko.</l>
  <l n='5'>Amacja kunvenigis la Judojn, kaj starigis ilin la&ubreve;
    patrodomoj, la&ubreve; milestroj kaj centestroj, &ccirc;iujn Jehudaidojn kaj
    Benjamenidojn; kaj li kalkulis ilin, la havantajn la a&gcirc;on de
    dudek jaroj kaj pli, kaj li trovis, ke ili prezentas la nombron
    de tricent mil viroj elektitaj, povantaj iri en militon kaj teni
    lancon kaj &scirc;ildon.</l>
  <l n='6'>Kaj li dungis de Izrael cent mil bravajn
    militistojn pro cent kikaroj da ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='7'>Sed homo de Dio venis
    al li, kaj diris: Ho re&gcirc;o, ne iru kun vi la militistaro de
    Izrael, &ccirc;ar la Eternulo ne estas kun Izrael, kun &ccirc;iuj idoj de
    Efraim;</l>
  <l n='8'>sed iru vi sola, agu kura&gcirc;e en la milito; alie Dio
    faligos vin anta&ubreve; la malamiko, &ccirc;ar Dio havas la forton, por helpi
    kaj por faligi.</l>
  <l n='9'>Kaj Amacja diris al la homo de Dio: Kion do oni
    faru kun la cent kikaroj, kiujn mi donis al la militistoj de
    Izrael? La homo de Dio respondis: La Eternulo povas doni al vi
    pli ol tio.</l>
  <l n='10'>Tiam Amacja apartigis la militistojn, kiuj venis
    al li el la lando de Efraim, ke ili iru al sia loko. Kaj forte
    ekflamis ilia kolero kontra&ubreve; Judujo, kaj ili reiris al sia loko
    kun kolero.</l>
  <l n='11'>Kaj Amacja havis la kura&gcirc;on kaj kondukis sian
    popolon kaj iris en la Valon de Salo; kaj li mortigis el la
    Seiranoj dek mil;</l>
  <l n='12'>kaj dek mil vivantajn la Judoj prenis en
    kaptitecon kaj kondukis ilin sur la supron de roko, kaj &jcirc;etis
    ilin malsupren de la supro de la roko tiel, ke &ccirc;iuj dishaki&gcirc;is.</l>
  <l n='13'>Sed la militistoj, kiujn Amacja sendis returne, por ke ili ne
    iru kun li en la militon, kuris en la urbojn de Judujo, de
    Samario &gcirc;is Bet-&Hcirc;oron, kaj mortigis tie tri mil homojn, kaj
    kaptis multe da rabakira&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kiam Amacja revenis post la venkobato de la Edomidoj, li
    alportis la diojn de la Seiranoj kaj starigis ilin al si kiel
    diojn, kaj anta&ubreve; ili li adorklini&gcirc;is kaj al ili li incensis.</l>
  <l n='15'>Tiam ekflamis la kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Amacja, kaj Li
    sendis al li profeton, kaj &ccirc;i tiu diris al li: Kial vi turnas vin
    al la dioj de la popolo, kiuj ne savis sian popolon kontra&ubreve; via
    mano?</l>
  <l n='16'>Kaj dum li estis parolanta al li, la re&gcirc;o diris al li:
    &Ccirc;u oni faris vin konsilisto de la re&gcirc;o? &ccirc;esu, &ccirc;ar alie oni vin
    mortigos. Tiam la profeto &ccirc;esis, kaj diris: Mi scias, ke Dio
    decidis pereigi vin; &ccirc;ar vi tion faris kaj vi ne a&ubreve;skultis mian
    konsilon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Amacja, re&gcirc;o de Judujo, konsili&gcirc;is, kaj sendis al Joa&scirc;, filo
    de Jehoa&hcirc;az, filo de Jehu, re&gcirc;o de Izrael, por diri: Venu, ni
    komparu niajn fortojn.</l>
  <l n='18'>Tiam Joa&scirc;, re&gcirc;o de Izrael, sendis al
    Amacja, re&gcirc;o de Judujo, por diri: La prunelo sur Lebanon sendis
    al la cedro sur Lebanon, por diri: Donu vian filinon al mia filo
    kiel edzinon. Sed preteriris sova&gcirc;a besto de Lebanon kaj
    dispremis per la piedoj la prunelon.</l>
  <l n='19'>Vi diras al vi: Jen mi
    venkobatis la Edomidojn; kaj via koro fieri&gcirc;is kaj ser&ccirc;as gloron.
    Sidu nun hejme; kial vi volas entrepreni aferon malfeli&ccirc;an, ke vi
    falu kaj kun vi anka&ubreve; Judujo?</l>
  <l n='20'>Sed Amacja ne obeis; &ccirc;ar tio
    estis de Dio, por transdoni ilin en manojn pro tio, ke ili turnis
    sin al la dioj de Edom.</l>
  <l n='21'>Kaj eliris Joa&scirc;, re&gcirc;o de Izrael, kaj
    ili komparis siajn fortojn, li kaj Amacja, re&gcirc;o de Judujo, en
    Bet-&Scirc;eme&scirc;, kiu estas en Judujo.</l>
  <l n='22'>Kaj la Judoj estis
    venkobatitaj de la Izraelidoj, kaj ili diskuris &ccirc;iu al sia tendo.</l>
  <l n='23'>Kaj Amacjan, re&gcirc;on de Judujo, filon de Joa&scirc;, filo de Jehoa&hcirc;az,
    kaptis Joa&scirc;, re&gcirc;o de Izrael, en Bet-&Scirc;eme&scirc;, kaj venigis lin en
    Jerusalemon; kaj li detruis la muregon de Jerusalem, de la
    Pordego de Efraim &gcirc;is la Pordego Angula, sur la spaco de kvarcent
    ulnoj.</l>
  <l n='24'>Kaj li prenis la tutan oron kaj ar&gcirc;enton, kaj &ccirc;iujn
    vazojn, kiuj trovi&gcirc;is en la domo de Dio &ccirc;e Obed-Edom, kaj la
    trezorojn de la re&gcirc;a domo, kaj anka&ubreve; garantiulojn, kaj li reiris
    en Samarion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj Amacja, filo de Joa&scirc;, re&gcirc;o de Judujo, vivis post la morto
    de Joa&scirc;, filo de Jehoa&hcirc;az, re&gcirc;o de Izrael, ankora&ubreve; dek kvin
    jarojn.</l>
  <l n='26'>La cetera historio de Amacja, la unua kaj la lasta,
    estas priskribita en la libro de la re&gcirc;oj de Judujo kaj de
    Izrael.</l>
  <l n='27'>De la tempo, kiam Amacja deturnis sin de la Eternulo,
    oni faris kontra&ubreve; li konspiron en Jerusalem, kaj li forkuris en
    La&hcirc;i&scirc;on. Sed oni sendis post li en La&hcirc;i&scirc;on, kaj tie oni lin
    mortigis.</l>
  <l n='28'>Kaj oni venigis lin sur &ccirc;evaloj kaj enterigis lin
    kun liaj patroj en la urbo de Judujo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la tuta Juda popolo prenis Uzijan, kiu havis la a&gcirc;on de dek
    ses jaroj, kaj faris lin re&gcirc;o anstata&ubreve; lia patro Amacja.</l>
  <l n='2'>Li
    prikonstruis Elaton kaj revenigis &gcirc;in al Judujo, post kiam la
    re&gcirc;o ekdormis kun siaj patroj.</l>
  <l n='3'>La a&gcirc;on de dek ses jaroj havis
    Uzija, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj kvindek du jarojn li re&gcirc;is en
    Jerusalem. La nomo de lia patrino estis Je&hcirc;olja, el Jerusalem.</l>
  <l n='4'>Li agadis bone anta&ubreve; la Eternulo, tiel same, kiel agadis lia
    patro Amacja.</l>
  <l n='5'>Li turnadis sin al Dio en la tempo de Ze&hcirc;arja, la
    kompetentulo en Diaj vizioj; kaj en tiu tempo, kiam li turnadis
    sin al la Eternulo, Dio donadis al li sukceson.</l>
  <l n='6'>Li eliris kaj
    militis kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj; li detruis la muregon de Gat, la
    muregon de Jabne, kaj la muregon de A&scirc;dod; kaj li konstruis
    urbojn en la regiono de A&scirc;dod kaj en Fili&scirc;tujo.</l>
  <l n='7'>Kaj Dio helpis
    al li kontra&ubreve; la Fili&scirc;toj, kaj kontra&ubreve; la Araboj, kiuj lo&gcirc;is en
    Gur-Baal, kaj kontra&ubreve; la Meunoj.</l>
  <l n='8'>Kaj la Amonidoj donis al Uzija
    donacojn, kaj lia nomo fari&gcirc;is fama &gcirc;is la limo de Egiptujo, &ccirc;ar
    li estis tre forta.</l>
  <l n='9'>Uzija konstruis turojn en Jerusalem super
    la Pordego Angula, super la Pordego de la Valo, kaj super la
    angulo, kaj fortikigis ilin.</l>
  <l n='10'>Li konstruis anka&ubreve; turojn en la
    dezerto kaj elhakis multe da putoj, &ccirc;ar li havis multe da brutoj
    sur la malalta&jcirc;o kaj sur la ebena&jcirc;o; li havis anka&ubreve;
    terkultivistojn kaj vinberistojn sur la montoj kaj kreskota&ubreve;gaj
    lokoj, &ccirc;ar li estis amanto de la tero.</l>
  <l n='11'>Uzija havis
    militistaron, kapablan por bataloj, elirantan en militon per
    ta&ccirc;mentoj, la&ubreve; la nombro, kalkulita de la skribisto Jeiel kaj de
    la inspektisto Maaseja, sub kontrolo de &Hcirc;ananja, el la
    altranguloj de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>La tuta nombro de la &ccirc;efoj de
    patrodomoj, el la bravaj militistoj, estis du mil sescent;</l>
  <l n='13'>kaj
    sub ilia regado estis militistaro el tricent sep mil kvincent
    povantaj fari militon kun batalkapableco, por helpi al la re&gcirc;o
    kontra&ubreve; la malamiko.</l>
  <l n='14'>Kaj Uzija pretigis por ili, por la tuta
    militistaro, &scirc;ildojn, lancojn, kaskojn, kirasojn, pafarkojn, kaj
    &scirc;tonojn por &scirc;ton&jcirc;etiloj.</l>
  <l n='15'>Kaj li faris en Jerusalem ma&scirc;inojn,
    elpensitajn de specialistoj, por ke ili trovi&gcirc;u sur la turoj kaj
    sur la anguloj, por &jcirc;etadi sagojn kaj grandajn &scirc;tonojn. Kaj lia
    nomo fari&gcirc;is fama malproksime, &ccirc;ar li mirinde aran&gcirc;is al si
    helpon, &gcirc;is li fari&gcirc;is potenca.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Sed kiam li fari&gcirc;is potenca, lia koro fieri&gcirc;is tiel, ke li
    malboni&gcirc;is. Li krimis kontra&ubreve; la Eternulo, lia Dio, kaj li eniris
    en la templon de la Eternulo, por incensi sur la altaro de
    incensado.</l>
  <l n='17'>Kaj eniris post li la pastro Azarja, kaj kun li
    okdek pastroj de la Eternulo, kura&gcirc;uloj;</l>
  <l n='18'>kaj ili stari&gcirc;is
    kontra&ubreve; la re&gcirc;o Uzija, kaj diris al li: Ne vi, Uzija, devas
    incensi al la Eternulo, sed incensi devas la pastroj, idoj de
    Aaron, sanktigitaj; eliru el la sanktejo, &ccirc;ar vi faris krimon,
    kaj tio ne estos por vi honora anta&ubreve; Dio, la Eternulo.</l>
  <l n='19'>Tiam
    Uzija ekkoleris, kaj en la mano li tenis incensilon, por incensi.
    Sed kiam li ekkoleris kontra&ubreve; la pastroj, lepro aperis sur lia
    frunto, anta&ubreve; la pastroj en la domo de la Eternulo, apud la
    altaro de incensado.</l>
  <l n='20'>Kiam sin turnis al li la &ccirc;efpastro Azarja
    kaj &ccirc;iuj pastroj, ili ekvidis, ke li havas lepron sur la frunto.
    Kaj ili rapide elkondukis lin de tie, kaj anka&ubreve; li mem rapidis
    eliri, &ccirc;ar la Eternulo lin frapis.</l>
  <l n='21'>Kaj la re&gcirc;o Uzija restis
    lepra &gcirc;is la tago de sia morto, kaj li lo&gcirc;is en izolita domo de
    leprulo; &ccirc;ar li estis forigita for de la domo de la Eternulo. Kaj
    lia filo Jotam estis &ccirc;efo de la re&gcirc;a domo kaj regis la popolon de
    la lando.</l>
  <l n='22'>La ceteran historion de Uzija, la unuan kaj kaj la
    lastan, priskribis la profeto Jesaja, filo de Amoc.</l>
  <l n='23'>Kaj Uzija
    ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin kun liaj patroj
    sur la kampo de la tomboj de la re&gcirc;oj; &ccirc;ar oni diris: Li estas
    leprulo. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Jotam.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La a&gcirc;on de dudek kvin jaroj havis Jotam, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o,
    kaj dek ses jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino
    estis Jeru&scirc;a, filino de Cadok.</l>
  <l n='2'>Li agadis bone anta&ubreve; la
    Eternulo, tiel same, kiel agadis lia patro Uzija; sed li ne
    eniris en la templon de la Eternulo; kaj la popolo &ccirc;iam ankora&ubreve;
    pekadis.</l>
  <l n='3'>Li konstruis la supran pordegon de la domo de la
    Eternulo, kaj &ccirc;e la muro de Ofel li multe konstruis.</l>
  <l n='4'>Li
    konstruis anka&ubreve; urbojn sur la monto de Jehuda, kaj en la arbaroj
    li konstruis kastelojn kaj turojn.</l>
  <l n='5'>Li militis kontra&ubreve; la re&gcirc;o
    de la Amonidoj kaj venkis ilin; kaj la Amonidoj donis al li en
    tiu jaro cent kikarojn da ar&gcirc;ento, dek mil kor'ojn da tritiko,
    kaj dek mil da hordeo. Tion saman donis al li la Amonidoj anka&ubreve;
    en la dua jaro kaj en la tria.</l>
  <l n='6'>Jotam fari&gcirc;is potenca, &ccirc;ar li
    bone aran&gcirc;is siajn vojojn anta&ubreve; la Eternulo, sia Dio.</l>
  <l n='7'>La cetera
    historio de Jotam, &ccirc;iuj liaj militoj kaj liaj vojoj, estas
    priskribitaj en la libro de la re&gcirc;oj de Izrael kaj Judujo.</l>
  <l n='8'>La
    a&gcirc;on de dudek kvin jaroj li havis, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj dek
    ses jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='9'>Kaj Jotam ekdormis kun siaj
    patroj, kaj oni enterigis lin en la urbo de David. Kaj anstata&ubreve;
    li ekre&gcirc;is lia filo A&hcirc;az.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La a&gcirc;on de dudek jaroj havis A&hcirc;az, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj
    dek ses jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem; kaj li ne agadis bone anta&ubreve;
    la Eternulo, kiel lia patro David.</l>
  <l n='2'>Li iradis la&ubreve; la vojoj de la
    re&gcirc;oj de Izrael, kaj li e&ccirc; faris fanditajn statuojn de Baaloj;</l>
  <l n='3'>li incensadis en la valo de la filo de Hinom, li bruligis siajn
    filojn per fajro, simile al la abomeninda&jcirc;oj de la nacioj, kiujn
    la Eternulo forpelis de anta&ubreve; la Izraelidoj;</l>
  <l n='4'>li oferadis kaj
    incensadis sur la alta&jcirc;oj kaj sur la montetoj kaj sub &ccirc;iu verda
    arbo.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo, lia Dio, transdonis lin en la manon de
    la re&gcirc;o de Sirio, kaj ili venkobatis lin, prenis de li multe da
    kaptitoj kaj forkondukis en Damaskon. Anka&ubreve; en la manon de la
    re&gcirc;o de Izrael li estis transdonita, kaj &ccirc;i tiu faris al li
    grandan baton.</l>
  <l n='6'>Peka&hcirc;, filo de Remalja, mortigis el la Judoj
    cent dudek mil en unu tago, kiuj &ccirc;iuj estis homoj bravaj &dash; pro
    tio, ke ili forlasis la Eternulon, Dion de iliaj patroj.</l>
  <l n='7'>Kaj
    Zi&hcirc;ri, fortulo el la Efraimidoj, mortigis Maasejan, filon de la
    re&gcirc;o, kaj Azrikamon, la palacestron, kaj Elkanan, la duan post la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='8'>Kaj la Izraelidoj forkaptis de siaj fratoj ducent mil
    virinojn, filojn, kaj filinojn, kaj anka&ubreve; multe da raba&jcirc;o ili
    prenis de ili kaj venigis la raba&jcirc;on en Samarion.</l>
  <l n='9'>Tie estis
    profeto de la Eternulo kun la nomo Oded. Li eliris anta&ubreve; la
    militistaron, kiu venis al Samario, kaj diris al ili: Jen pro la
    kolero de la Eternulo, Dio de viaj patroj, kontra&ubreve; la Judoj, Li
    transdonis ilin en viajn manojn, kaj vi mortigis ilin kun tia
    furiozo, ke tio atingis la &ccirc;ielon.</l>
  <l n='10'>Nun la lo&gcirc;antojn de Judujo
    kaj Jerusalem vi intencas subigi al vi kiel sklavojn kaj
    sklavinojn. Sed per tio vi fari&gcirc;os ja kulpaj anta&ubreve; la Eternulo,
    via Dio.</l>
  <l n='11'>A&ubreve;skultu do min, kaj redonu la kaptitojn, kiujn vi
    prenis el viaj fratoj, &ccirc;ar eksciti&gcirc;is kontra&ubreve; vi la flamo de
    kolero de la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Tiam levi&gcirc;is kelkaj el la &ccirc;efoj de la
    Efraimidoj, Azarja, filo de Jeho&hcirc;anan, Bere&hcirc;ja, filo de
    Me&scirc;ilemot, Je&hcirc;izkija, filo de &Scirc;alum, kaj Amasa, filo de &Hcirc;adlaj,
    kontra&ubreve; tiuj, kiuj venis el la militistaro,</l>
  <l n='13'>kaj diris al ili:
    Ne konduku &ccirc;i tien la kaptitojn, &ccirc;ar novan nian kulpon anta&ubreve; la
    Eternulo vi intencas aldoni al niaj pekoj kaj kulpoj; granda
    estas nia kulpo kaj la flama kolero kontra&ubreve; Izrael.</l>
  <l n='14'>Tiam la
    armitoj forlasis la kaptitojn kaj la rabita&jcirc;on anta&ubreve; la estroj
    kaj la tuta komunumo.</l>
  <l n='15'>Kaj levi&gcirc;is la viroj, menciitaj la&ubreve;
    iliaj nomoj, prenis la kaptitojn, kaj &ccirc;iujn el iliaj nuduloj ili
    vestis per parto de la rabita&jcirc;o, vestis ilin, donis al ili &scirc;uojn,
    donis al ili man&gcirc;i kaj trinki, &scirc;miris ilin per oleo, sidigis sur
    azenoj &ccirc;iujn senfortulojn, forkondukis ilin en Jeri&hcirc;on, la urbon
    de Palmoj, al iliaj fratoj; kaj ili mem revenis en Samarion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>En tiu tempo la re&gcirc;o A&hcirc;az sendis al la re&gcirc;oj de Asirio, ke ili
    helpu al li.</l>
  <l n='17'>Anka&ubreve; la Edomidoj venis, venkobatis la Judojn,
    kaj forkaptis kaptitojn.</l>
  <l n='18'>Anka&ubreve; la Fili&scirc;toj invadis la urbojn
    de la malalta&jcirc;o kaj de la sudo de Judujo, kaj venkoprenis la
    urbojn Bet-&Scirc;eme&scirc;, Ajalon, Gederot, So&hcirc;o kun &gcirc;iaj filinurboj,
    Timna kun &gcirc;iaj filinurboj, kaj Gimzo kun &gcirc;iaj filinurboj, kaj
    enlo&gcirc;i&gcirc;is tie.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar la Eternulo humiligis Judujon pro A&hcirc;az,
    re&gcirc;o de Izrael, kiu mal&ccirc;astigis Judujon kaj krimis anta&ubreve; la
    Eternulo.</l>
  <l n='20'>Kaj venis kontra&ubreve; lin Tiglat-Pileser, re&gcirc;o de
    Asirio, kaj premis lin, anstata&ubreve; subteni lin;</l>
  <l n='21'>&ccirc;ar A&hcirc;az
    prirabis la domon de la Eternulo kaj la re&gcirc;an domon kaj la
    eminentulojn, kaj donis al la re&gcirc;o de Asirio, tamen tio ne helpis
    al li.</l>
  <l n='22'>En la tempo de sia mizero li plue krimis kontra&ubreve; la
    Eternulo, li, la re&gcirc;o A&hcirc;az.</l>
  <l n='23'>Kaj li alportadis oferojn al la
    dioj de la Damaskanoj, kiuj venkobatis lin, kaj li diris: La dioj
    de la re&gcirc;oj de Sirio helpas al ili; tial mi oferados al ili, kaj
    ili helpos al mi. Sed ili ka&ubreve;zis falon al li kaj al la tuta
    Izrael.</l>
  <l n='24'>Kaj A&hcirc;az kolektis &ccirc;iujn vazojn de la domo de Dio kaj
    disbatis la vazojn de la domo de Dio, kaj li &scirc;losis la pordojn de
    la domo de la Eternulo, kaj faris al si altarojn en &ccirc;iuj anguloj
    de Jerusalem.</l>
  <l n='25'>Kaj en &ccirc;iuj urboj de Judujo li faris alta&jcirc;ojn,
    por incensi al aliaj dioj, kaj li kolerigis la Eternulon, Dion de
    liaj patroj.</l>
  <l n='26'>Lia cetera historio kaj lia tuta konduto, la
    anta&ubreve;a kaj la lasta, estas priskribitaj en la libro de la re&gcirc;oj
    de Judujo kaj Izrael.</l>
  <l n='27'>Kaj A&hcirc;az ekdormis kun siaj patroj, kaj
    oni enterigis lin en la urbo, en Jerusalem; &ccirc;ar oni ne metis lin
    en la tombojn de la re&gcirc;oj de Izrael. Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia
    filo &Hcirc;izkija.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Hcirc;izkija fari&gcirc;is re&gcirc;o, havante la a&gcirc;on de dudek kvin jaroj, kaj
    dudek na&ubreve; jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino
    estis Abija, filino de Ze&hcirc;arja.</l>
  <l n='2'>Li agadis bone anta&ubreve; la
    Eternulo, tiel same, kiel agadis lia patro David.</l>
  <l n='3'>En la unua
    jaro de sia re&gcirc;ado, en la unua monato, li mal&scirc;losis la pordojn de
    la domo de la Eternulo kaj riparis ilin.</l>
  <l n='4'>Kaj li venigis la
    pastrojn kaj la Levidojn, kolektis ilin sur la placo orienta,</l>
  <l n='5'>kaj diris al ili: A&ubreve;skultu min, ho Levidoj! nun vi sanktigu vin,
    kaj sanktigu la domon de la Eternulo, Dio de viaj patroj, kaj
    el&jcirc;etu la malpura&jcirc;on el la sanktejo.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar niaj patroj krimis,
    agadis malbone anta&ubreve; la Eternulo, nia Dio, forlasis Lin,
    forturnis sian viza&gcirc;on de la lo&gcirc;ejo de la Eternulo, kaj turnis al
    &gcirc;i sian dorson.</l>
  <l n='7'>Ili anka&ubreve; &scirc;losis la pordojn de la portiko,
    estingis la lucernojn, incensojn ili ne incensis, kaj bruloferojn
    ili ne faris en la sanktejo al Dio de Izrael.</l>
  <l n='8'>Kaj ekkoleris la
    Eternulo kontra&ubreve; Judujo kaj Jerusalem; kaj Li elmetis ilin al
    teruro, ruinigo, kaj mokado, kiel vi vidas per viaj okuloj.</l>
  <l n='9'>Kaj
    jen niaj patroj falis de glavo, kaj niaj filoj, filinoj, kaj
    edzinoj estas pro tio en kaptiteco.</l>
  <l n='10'>Nun mi intencas fari
    interligon kun la Eternulo, Dio de Izrael, por ke Li forigu de ni
    la flamon de Sia kolero.</l>
  <l n='11'>Miaj infanoj, nun ne estu malzorgaj,
    &ccirc;ar vin elektis la Eternulo, ke vi staru anta&ubreve; Li, ke vi servu al
    Li, kaj ke vi estu por Li servantoj kaj incensantoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tiam levi&gcirc;is la Levidoj: Ma&hcirc;at, filo de Amasaj, Joel, filo de
    Azarja, el la Kehatidoj; kaj el la Merariidoj: Ki&scirc;, filo de Abdi,
    Azarja, filo de Jehalelel; kaj el la Ger&scirc;onidoj: Joa&hcirc;, filo de
    Zima, kaj Eden, filo de Joa&hcirc;;</l>
  <l n='13'>kaj el la idoj de Elicafan:
    &Scirc;imri kaj Jeiel; kaj el la idoj de Asaf: Ze&hcirc;arja kaj Matanja;</l>
  <l n='14'>kaj el la idoj de Heman: Je&hcirc;iel kaj &Scirc;imei; kaj el la idoj de
    Jedutun: &Scirc;emaja kaj Uziel.</l>
  <l n='15'>Kaj ili kolektis siajn fratojn kaj
    sanktigis sin; kaj ili eniris, la&ubreve; la ordono de la re&gcirc;o, konforme
    al la vortoj de la Eternulo, por purigi la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Kaj la pastroj eniris en la internon de la domo de la
    Eternulo, por purigi; kaj &ccirc;ion malpuran, kion ili trovis en la
    templo de la Eternulo, ili elportis sur la korton de la domo de
    la Eternulo; kaj tion prenis la Levidoj, por elporti eksteren, al
    la torento Kidron.</l>
  <l n='17'>Ili komencis la sanktigadon en la unua tago
    de la unua monato, kaj en la oka tago de la monato ili eniris en
    la portikon de la Eternulo; ili sanktigis la domon de la Eternulo
    dum ok tagoj, kaj en la dek-sesa tago de la unua monato ili
    finis.</l>
  <l n='18'>Kaj ili eniris internen al la re&gcirc;o &Hcirc;izkija, kaj diris:
    Ni purigis la tutan domon de la Eternulo, kaj la altaron de
    bruloferoj kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn vazojn, kaj la tablon de la panoj de
    propono kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn vazojn;</l>
  <l n='19'>kaj &ccirc;iujn vazojn, kiujn la
    re&gcirc;o A&hcirc;az dum sia re&gcirc;ado malpurigis per siaj krimoj, ni pretigis
    kaj sanktigis, kaj jen ili estas anta&ubreve; la altaro de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>La re&gcirc;o &Hcirc;izkija levi&gcirc;is frue matene, kunvenigis la estrojn de
    la urbo, kaj iris en la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='21'>Kaj ili
    alkondukis sep bovojn, sep vir&scirc;afojn, sep &scirc;afidojn, kaj sep
    kaprojn, kiel pekoferon pro la regno, pro la sanktejo, kaj pro
    Judujo; kaj li ordonis al la Aaronidoj, la pastroj, fari
    bruloferon sur la altaro de la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Kaj oni bu&ccirc;is la
    bovojn, kaj la pastroj prenis la sangon kaj aspergis la altaron;
    kaj oni bu&ccirc;is la vir&scirc;afojn kaj aspergis per la sango la altaron;
    kaj oni bu&ccirc;is la &scirc;afidojn kaj aspergis per la sango la altaron.</l>
  <l n='23'>Kaj oni alkondukis la propekajn kaprojn anta&ubreve; la re&gcirc;on kaj la
    komunumon, kaj ili metis siajn manojn sur ilin.</l>
  <l n='24'>Kaj la pastroj
    ilin bu&ccirc;is, kaj senpekigis per ilia sango la altaron, por
    pekliberigi la tutan Izraelon; &ccirc;ar pro la tuta Izrael, diris la
    re&gcirc;o, estas la brulofero kaj la pekofero.</l>
  <l n='25'>Kaj li starigis la
    Levidojn en la domo de la Eternulo kun cimbaloj, psalteroj, kaj
    harpoj, la&ubreve; la preskribo de David, de Gad, la viziisto de la
    re&gcirc;o, kaj de la profeto Natan; &ccirc;ar de la Eternulo estis tiu
    preskribo per Liaj profetoj.</l>
  <l n='26'>Kaj stari&gcirc;is la Levidoj kun la
    instrumentoj de David, kaj la pastroj kun la trumpetoj.</l>
  <l n='27'>Kaj
    &Hcirc;izkija ordonis, ke oni faru la bruloferon sur la altaro. Kaj en
    la momento, kiam komenci&gcirc;is la brulofero, komenci&gcirc;is la kantado
    al la Eternulo, akompanata de trumpetoj kaj de instrumentoj de
    David, re&gcirc;o de Izrael.</l>
  <l n='28'>Kaj la tuta popolo adorklini&gcirc;is, kaj la
    kantado de la kantistoj kaj la trumpetado de la trumpetistoj
    da&ubreve;ris &gcirc;is la fino de la brulofero.</l>
  <l n='29'>Kiam la brulofero estis
    finita, la re&gcirc;o, kaj &ccirc;iuj, kiuj trovi&gcirc;is kun li, ekgenuis kaj
    adorklini&gcirc;is.</l>
  <l n='30'>Kaj la re&gcirc;o &Hcirc;izkija kaj la estroj diris al la
    Levidoj, ke ili gloru la Eternulon per la vortoj de David kaj de
    la viziisto Asaf; kaj ili glorkantis kun &gcirc;ojo, fleksis sin, kaj
    adorklini&gcirc;is.</l>
  <l n='31'>Kaj &Hcirc;izkija diris plue: Nun vi konsekris vin al
    la Eternulo; aliru kaj konduku bu&ccirc;oferojn kaj dankoferojn al la
    domo de la Eternulo. Kaj la komunumo alkondukis bu&ccirc;oferojn kaj
    dankoferojn kaj memvolajn bruloferojn.</l>
  <l n='32'>La nombro de la
    bruloferoj, kiujn la komunumo alkondukis, estis: sepdek bovoj,
    cent vir&scirc;afoj, ducent &scirc;afidoj; &ccirc;io &ccirc;i tio estis bruloferoj al la
    Eternulo.</l>
  <l n='33'>Da konsekritaj estis: sescent bovoj kaj tri mil
    &scirc;afoj.</l>
  <l n='34'>Sed la nombro de la pastroj estis tro malgranda, kaj
    ili ne povis senfeligi &ccirc;iujn bruloferojn; tial helpis al ili
    iliaj fratoj, la Levidoj, &gcirc;is la laboro estis finita kaj &gcirc;is la
    pastroj sin sanktigis; &ccirc;ar la Levidoj estis pli fervoraj en la
    sinsanktigado, ol la pastroj.</l>
  <l n='35'>Anka&ubreve; tre multe estis da
    bruloferoj, kun la sebo de pacoferoj kaj kun ver&scirc;oferoj por la
    bruloferoj. Tiamaniere estis preta la servado en la domo de la
    Eternulo.</l>
  <l n='36'>Kaj &gcirc;ojis &Hcirc;izkija kaj la tuta popolo pri tio, kion
    Dio pretigis por la popolo; &ccirc;ar neatendita estis la afero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Hcirc;izkija sendis al la tuta Izrael kaj Jehuda, li skribis anka&ubreve;
    leterojn al Efraim kaj Manase, ke ili venu en la domon de la
    Eternulo, en Jerusalemon, por fari Paskon al la Eternulo, Dio de
    Izrael.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o kaj liaj eminentuloj kaj la tuta komunumo
    en Jerusalem per konsili&gcirc;o decidis fari la Paskon en la dua
    monato;</l>
  <l n='3'>&ccirc;ar ili ne povis fari &gcirc;in en tiu tempo pro tio, ke la
    pastroj ne sanktigis sin en sufi&ccirc;a nombro kaj la popolo ne
    kolekti&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='4'>La afero pla&ccirc;is al la re&gcirc;o kaj al la
    tuta komunumo.</l>
  <l n='5'>Kaj ili decidis proklami en la tuta lando de
    Izrael, de Beer-&Scirc;eba &gcirc;is Dan, ke oni venu fari Paskon al la
    Eternulo, Dio de Izrael, en Jerusalem; &ccirc;ar jam delonge oni ne
    faris &gcirc;in, kiel estas skribite.</l>
  <l n='6'>Kaj ekiris kurieroj kun leteroj
    de la re&gcirc;o kaj de liaj eminentuloj en la tutan landon de Izrael
    kaj Jehuda, kun jena ordono de la re&gcirc;o: Ho idoj de Izrael, revenu
    al la Eternulo, Dio de Abraham, Isaak, kaj Izrael, kaj tiam Li
    revenos al la savi&gcirc;intoj, kiuj restis &ccirc;e vi de la mano de la
    re&gcirc;oj de Asirio.</l>
  <l n='7'>Kaj ne estu kiel viaj patroj kaj viaj fratoj,
    kiuj krimis kontra&ubreve; la Eternulo, Dio de iliaj patroj, kaj kiujn
    Li tial elmetis al ruinigo, kiel vi vidas.</l>
  <l n='8'>Nun ne estu
    malmolnukaj kiel viaj patroj: donu la manon al la Eternulo, kaj
    venu en Lian sanktejon, kiun Li sanktigis por &ccirc;iam, kaj servu al
    la Eternulo, via Dio, kaj Li deturnos de vi la flamon de Sia
    kolero.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar se vi revenos al la Eternulo, viaj fratoj kaj viaj
    filoj trovos favorkorecon &ccirc;e tiuj, kiuj ilin forkaptis, kaj povos
    reveni en &ccirc;i tiun landon; &ccirc;ar kompatema kaj favorkora estas la
    Eternulo, via Dio, kaj Li ne deturnos de vi Sian viza&gcirc;on, se vi
    revenos al Li.</l>
  <l n='10'>La kurieroj iris de urbo al urbo en la lando de
    Efraim kaj Manase kaj &gcirc;is la lando de Zebulun; sed oni ridis pri
    ili kaj mokis ilin.</l>
  <l n='11'>Nur kelkaj el la A&scirc;eridoj, Manaseidoj, kaj
    Zebulunidoj humili&gcirc;is, kaj venis en Jerusalemon.</l>
  <l n='12'>Super Judujo
    estis la mano de Dio, por doni al ili unuanimecon, por plenumi la
    ordonon de la re&gcirc;o kaj de la eminentuloj konforme al la vorto de
    la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj kolekti&gcirc;is en Jerusalem multe da popolo, por
    fari la feston de macoj en la dua monato, tre granda homamaso.</l>
  <l n='14'>Kaj ili levi&gcirc;is, kaj forigis la altarojn, kiuj estis en
    Jerusalem; kaj &ccirc;ion, sur kio oni faradis incensadon, ili forigis
    kaj &jcirc;etis en la torenton Kidron.</l>
  <l n='15'>Kaj ili bu&ccirc;is la Paskon en la
    dek-kvara tago de la dua monato. La pastroj kaj la Levidoj
    hontis, kaj sanktigis sin kaj venigis la bruloferojn al la domo
    de la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Kaj ili staris sur siaj postenoj la&ubreve; la
    preskribo, konforme al la instruo de Moseo, la homo de Dio. La
    pastroj aspergis per la sango el la manoj de la Levidoj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar
    en la komunumo estis multaj, kiuj sin ne sanktigis, tial la
    Levidoj okupis sin per la bu&ccirc;ado de la Paskoj anstata&ubreve; &ccirc;iu, kiu
    ne estis pura, por esti sanktigata al la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Multaj el
    la popolo, plejparte el Efraim, Manase, Isa&hcirc;ar, kaj Zebulun, ne
    purigis sin; tamen ili man&gcirc;is la Paskon, ne konforme al la
    preskribo; sed &Hcirc;izkija pre&gcirc;is pri ili, dirante: La Eternulo, la
    bona, pardonu &ccirc;iun,</l>
  <l n='19'>kiu pretigis sian koron, por turni sin al
    Dio, la Eternulo, Dio de liaj patroj, kvankam ne konforme al la
    sankta puri&gcirc;o.</l>
  <l n='20'>Kaj la Eternulo a&ubreve;skultis &Hcirc;izkijan kaj pardonis
    la popolon.</l>
  <l n='21'>Kaj la Izraelidoj, kiuj trovi&gcirc;is en Jerusalem,
    faris la feston de macoj dum sep tagoj en granda &gcirc;ojo; kaj
    &ccirc;iutage la Levidoj kaj la pastroj glorkantis al la Eternulo per
    instrumentoj, difinitaj por glorado de la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Kaj
    &Hcirc;izkija parolis afable al &ccirc;iuj Levidoj, kiuj distingi&gcirc;is en la
    servado al la Eternulo. Kaj oni man&gcirc;is la festan man&gcirc;a&jcirc;on dum sep
    tagoj, alportante pacoferojn, kaj dankante la Eternulon, Dion de
    iliaj patroj.</l>
  <l n='23'>Kaj la tuta komunumo interkonsili&gcirc;e decidis
    festi aliajn sep tagojn, kaj ili pasigis la sep tagojn en gajeco.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo, donis por la popolo mil bovojn
    kaj sep mil &scirc;afojn, kaj la eminentuloj donis al la popolo mil
    bovojn kaj dek mil &scirc;afojn; kaj jam tre multaj el la pastroj sin
    sanktigis.</l>
  <l n='25'>Kaj &gcirc;ojis la tuta komunumo de la Judoj kaj la
    pastroj kaj la Levidoj, kaj la tuta popolamaso, kiu venis de
    Izrael, kaj la aligentuloj, kiuj venis el la lando de Izrael kaj
    kiuj lo&gcirc;is en Judujo.</l>
  <l n='26'>Kaj estis granda &gcirc;ojo en Jerusalem; &ccirc;ar
    de la tempo de Salomono, filo de David, re&gcirc;o de Izrael, ne estis
    io simila en Jerusalem.</l>
  <l n='27'>Kaj levi&gcirc;is la pastroj kaj la Levidoj
    kaj benis la popolon; kaj a&ubreve;skultita estis ilia vo&ccirc;o, kaj venis
    ilia pre&gcirc;o en Lian sanktan lo&gcirc;ejon, en la &ccirc;ielon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam &ccirc;io &ccirc;i tio fini&gcirc;is, &ccirc;iuj Izraelidoj, kiuj tie trovi&gcirc;is,
    eliris en la urbojn de Judujo, kaj disrompis la statuojn,
    dishakis la sanktajn stangojn, kaj detruis la alta&jcirc;ojn kaj la
    altarojn en la tuta Judujo kaj en la regionoj de Benjamen, de
    Efraim, kaj de Manase, &gcirc;is plena ekstermo. Kaj reiris &ccirc;iuj
    Izraelidoj &ccirc;iu al sia poseda&jcirc;o, al siaj urboj.</l>
  <l n='2'>Kaj &Hcirc;izkija
    starigis la grupojn de la pastroj kaj de la Levidoj la&ubreve; ilia
    ordo, &ccirc;iun la&ubreve; &gcirc;ia destino, la pastrojn kaj la Levidojn por la
    bruloferoj kaj por la pacoferoj, por servado, por la&ubreve;dkantado kaj
    glorkantado, &ccirc;e la pordegoj de la tendaro de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj
    la re&gcirc;o destinis parton el sia hava&jcirc;o por bruloferoj: por la
    bruloferoj matenaj kaj vesperaj, por la bruloferoj sabataj,
    monatkomencaj, kaj festaj, kiel estas skribite en la instruo de
    la Eternulo.</l>
  <l n='4'>Kaj li ordonis al la popolo, kiu lo&gcirc;is en
    Jerusalem, donadi vivrimedojn al la pastroj kaj al la Levidoj,
    por ke ili povu fordoni sin al la instruo de la Eternulo.</l>
  <l n='5'>Kiam
    &ccirc;i tiu ordono disvasti&gcirc;is, la Izraelidoj alportis multe da
    unuaa&jcirc;oj el greno, mosto, oleo, kaj mielo, kaj diversajn kampajn
    produkta&jcirc;ojn, kaj anka&ubreve; dekona&jcirc;ojn el &ccirc;io ili multe alportis.</l>
  <l n='6'>Kaj la Izraelidoj kaj la Judoj, kiuj lo&gcirc;is en la urboj de Judujo,
    anka&ubreve; alportis dekona&jcirc;on el bovoj kaj &scirc;afoj, kaj dekona&jcirc;on
    sanktan, konsekritan al la Eternulo, ilia Dio; kaj ili amasigis
    grandajn amasojn.</l>
  <l n='7'>En la tria monato oni komencis la aran&gcirc;adon
    de la amasoj, kaj en la sepa monato oni finis.</l>
  <l n='8'>Kiam &Hcirc;izkija kaj
    la estroj venis kaj ekvidis la amasojn, ili benis la Eternulon
    kaj Lian popolon Izrael.</l>
  <l n='9'>Kaj &Hcirc;izkija demandis la pastrojn kaj
    la Levidojn pri la amasoj.</l>
  <l n='10'>Kaj respondis al li Azarja, la
    &ccirc;efpastro, el la domo de Cadok, kaj diris: De la momento, kiam
    oni komencis portadi la donojn en la domon de la Eternulo, oni
    man&gcirc;is kaj sati&gcirc;is, kaj restis ankora&ubreve; multe; &ccirc;ar la Eternulo
    benis Sian popolon; el la resta&jcirc;o kolekti&gcirc;is &ccirc;i tiu amasego.</l>
  <l n='11'>Kaj &Hcirc;izkija ordonis pretigi &ccirc;ambrojn &ccirc;e la domo de la Eternulo.
    Kaj oni pretigis.</l>
  <l n='12'>Kaj oni transportis tien la donojn, la
    dekona&jcirc;ojn, kaj la konsekrita&jcirc;ojn kun fideleco. Estro super tio
    estis Konanja, la Levido, kaj lia frato &Scirc;imei estis la dua post
    li.</l>
  <l n='13'>Kaj Je&hcirc;iel, Azazja, Na&hcirc;at, Asahel, Jerimot, Jozabad,
    Eliel, Ji&scirc;ma&hcirc;ja, Ma&hcirc;at, kaj Benaja estis oficistoj apud Konanja
    kaj lia frato &Scirc;imei, la&ubreve; ordono de la re&gcirc;o &Hcirc;izkija, kaj de
    Azarja, estro en la domo de Dio.</l>
  <l n='14'>Kore, filo de Jimna, Levido
    pordegisto &ccirc;e la flanko orienta, estis super la memvolaj donoj al
    Dio, super la oferdonoj, alportataj al la Eternulo, kaj super la
    plejsankta&jcirc;oj.</l>
  <l n='15'>Liaj helpantoj estis Eden, Minjamin, Je&scirc;ua,
    &Scirc;emaja, Amarja, kaj &Scirc;e&hcirc;anja, en la urboj de la pastroj, por
    fidele disdonadi al siaj fratoj la&ubreve;grupe, al la grandaj kaj al la
    malgrandaj</l>
  <l n='16'>(krom la registritaj virseksuloj, havantaj la a&gcirc;on
    de tri jaroj kaj pli, de &ccirc;iuj, kiuj iradis &ccirc;iutage en la domon de
    la Eternulo la&ubreve; siaj oficoj kaj grupoj),</l>
  <l n='17'>al la registritaj
    pastroj, la&ubreve; iliaj patrodomoj, kaj al la Levidoj, havantaj la
    a&gcirc;on de dudek jaroj kaj pli, la&ubreve; iliaj oficoj kaj grupoj,</l>
  <l n='18'>al
    la registritoj kun &ccirc;iuj iliaj malgrandaj infanoj, edzinoj, filoj,
    kaj filinoj, al la tuta komunumo, por ke ili fidele dedi&ccirc;u sin al
    la sanktaj aferoj.</l>
  <l n='19'>Kaj por la Aaronidoj, la pastroj, sur la
    anta&ubreve;urbaj kampoj de iliaj urboj, de &ccirc;iu urbo, la nomitaj viroj
    estis destinitaj, por doni partojn al &ccirc;iu virseksulo inter la
    pastroj kaj al &ccirc;iu registrito inter la Levidoj.</l>
  <l n='20'>Tion faris
    &Hcirc;izkija en la tuta Judujo, kaj li agadis bone, juste, kaj vere
    anta&ubreve; la Eternulo, lia Dio.</l>
  <l n='21'>Kaj en &ccirc;iuj faroj, kiujn li
    entreprenis koncerne la servadon en la domo de Dio, la instruon
    kaj la ordonon pri la sinturnado al sia Dio, li agadis el la tuta
    koro, kaj li havis sukceson.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='32'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tiuj aferoj kaj vera&jcirc;oj venis San&hcirc;erib, re&gcirc;o de Asirio; li
    venis en Judujon, eksie&gcirc;is la fortikigitajn urbojn, kaj intencis
    for&scirc;iri ilin al si.</l>
  <l n='2'>Kiam &Hcirc;izkija vidis, ke San&hcirc;erib venis kaj
    intencas militi kontra&ubreve; Jerusalem,</l>
  <l n='3'>li konsili&gcirc;is kun siaj
    eminentuloj kaj fortuloj, kaj decidis &scirc;utkovri la akvon de la
    fontoj, kiuj estis ekster la urbo; kaj ili helpis al li.</l>
  <l n='4'>Kaj
    kolekti&gcirc;is multe da popolo, kaj ili &scirc;utkovris &ccirc;iujn fontojn, kaj
    la torenton, kiu fluas meze de la lando, &ccirc;ar ili diris: Por kio
    permesi, ke la re&gcirc;oj de Asirio, veninte, trovu multe da akvo?</l>
  <l n='5'>Kaj li estis kura&gcirc;a, kaj li prikonstruis la tutan difekti&gcirc;intan
    muregon, li plialtigis la turojn, kaj konstruis ekstere ankora&ubreve;
    alian muregon, kaj li fortikigis Milon apud la urbo de David, kaj
    pretigis multe da bataliloj kaj da &scirc;ildoj.</l>
  <l n='6'>Kaj li starigis
    militestrojn super la popolo, kaj li kunvenigis ilin al si sur la
    placon anta&ubreve; la pordego de la urbo, kaj vigligis ilian koron,
    dirante:</l>
  <l n='7'>Estu kura&gcirc;aj kaj fortaj, ne timu, kaj ne sentu teruron
    anta&ubreve; la re&gcirc;o de Asirio kaj anta&ubreve; la tuta homamaso, kiu estas kun
    li, &ccirc;ar kun ni estas pli, ol kun li:</l>
  <l n='8'>kun li estas brako karna,
    sed kun ni estas la Eternulo, nia Dio, por helpi al ni kaj por
    batali en niaj bataloj. Kaj la popolo vigli&gcirc;is de la vortoj de
    &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Post tio San&hcirc;erib, re&gcirc;o de Asirio, sendis siajn servantojn en
    Jerusalemon (li mem estis &ccirc;e La&hcirc;i&scirc; kune kun sia tuta militistaro)
    al &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo, kaj al &ccirc;iuj Judoj en Jerusalem, por
    diri:</l>
  <l n='10'>Tiele diras San&hcirc;erib, re&gcirc;o de Asirio: Kion vi fidas,
    lo&gcirc;ante en la fortika&jcirc;o de Jerusalem?</l>
  <l n='11'>&Hcirc;izkija trompis vin, por
    mortigi vin de malsato kaj soifo, se li diras al vi: La Eternulo,
    nia Dio, savos nin el la mano de la re&gcirc;o de Asirio.</l>
  <l n='12'>Li mem,
    &Hcirc;izkija, forigis ja Liajn alta&jcirc;ojn kaj Liajn altarojn, kaj
    ordonis al Judujo kaj Jerusalem, dirante: Anta&ubreve; unu sola altaro
    adorklini&gcirc;u kaj sur &gcirc;i incensu.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;u vi ne scias, kion mi kaj
    miaj patroj faris al &ccirc;iuj popoloj de la landoj? &Ccirc;u la dioj de la
    nacioj de la landoj povis savi ilian landon el mia mano?</l>
  <l n='14'>Kiu
    el &ccirc;iuj dioj de tiuj nacioj, kiujn miaj patroj ekstermis, povis
    savi sian popolon el mia mano, ke via Dio povus savi vin el mia
    mano?</l>
  <l n='15'>&Hcirc;izkija do ne trompu vin kaj ne logu vin tiamaniere, kaj
    vi ne kredu al li. Se neniu dio de iu ajn nacio kaj regno povis
    savi sian popolon el mia mano kaj el la mano de miaj patroj,
    anka&ubreve; viaj dioj ne savos vin el mia mano.</l>
  <l n='16'>Kaj ankora&ubreve; pli liaj
    servantoj parolis kontra&ubreve; Dio, la Eternulo, kaj kontra&ubreve; Lia
    servanto &Hcirc;izkija.</l>
  <l n='17'>Kaj leterojn li skribis, por insulti la
    Eternulon, Dion de Izrael, kaj dirante pri Li tiele: Kiel la dioj
    de la nacioj de la landoj ne savis sian popolon el mia mano, tiel
    anka&ubreve; la Dio de &Hcirc;izkija ne savos Sian popolon el mia mano.</l>
  <l n='18'>Kaj
    ili kriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o en la Juda lingvo al la popolo
    Jerusalema, kiu estis sur la murego, por timigi &gcirc;in kaj
    senkura&gcirc;igi &gcirc;in, por ke ili povu venkopreni la urbon.</l>
  <l n='19'>Kaj ili
    parolis pri Dio de Jerusalem tiel, kiel pri la dioj de la popoloj
    de la tero, farita&jcirc;o de homaj manoj.</l>
  <l n='20'>Sed la re&gcirc;o &Hcirc;izkija, kaj
    la profeto Jesaja, filo de Amoc, ekpre&gcirc;is pri tio kaj kriis al la
    &ccirc;ielo.</l>
  <l n='21'>Kaj la Eternulo sendis an&gcirc;elon, kaj li ekstermis &ccirc;iujn
    fortulojn kaj eminentulojn kaj estrojn en la tendaro de la re&gcirc;o
    de Asirio. Kaj &ccirc;i tiu revenis kun honto en sian landon; kaj kiam
    li eniris en la domon de sia dio, homoj, kiuj elvenis el liaj
    propraj lumboj, faligis lin per glavo.</l>
  <l n='22'>Tiamaniere la Eternulo
    savis &Hcirc;izkijan kaj la lo&gcirc;antojn de Jerusalem el la mano de
    San&hcirc;erib, re&gcirc;o de Asirio, kaj el la manoj de &ccirc;iuj; kaj Li gardis
    ilin &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='23'>Tiam multaj alportadis donacojn al la Eternulo
    en Jerusalemon, kaj multekostajn objektojn al &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de
    Judujo. Kaj post tio li alti&gcirc;is en la okuloj de &ccirc;iuj nacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>En tiu tempo &Hcirc;izkija morte malsani&gcirc;is. Kaj li pre&gcirc;is al la
    Eternulo. &Ccirc;i Tiu parolis al li kaj donis al li pruvosignon.</l>
  <l n='25'>&Hcirc;izkija ne repagis konforme al tio, kio estis farita por li; lia
    koro fieri&gcirc;is. Kaj eksciti&gcirc;is kolero kontra&ubreve; li kaj kontra&ubreve;
    Judujo kaj Jerusalem.</l>
  <l n='26'>Sed &Hcirc;izkija humili&gcirc;is pri la fieri&gcirc;o de
    sia koro, li kaj la lo&gcirc;antoj de Jerusalem; tial ne trafis lin la
    kolero de la Eternulo en la tempo de &Hcirc;izkija.</l>
  <l n='27'>&Hcirc;izkija havis
    tre multe da ri&ccirc;eco kaj honoro; kaj li faris al si trezorejojn
    por ar&gcirc;ento kaj oro, por multekostaj &scirc;tonoj, aroma&jcirc;oj, &scirc;ildoj,
    kaj &ccirc;iaj valoraj objektoj,</l>
  <l n='28'>anka&ubreve; provizejojn por la
    produkta&jcirc;oj: greno, mosto, oleo, kaj stalojn por &ccirc;iaspecaj
    brutoj, kaj &scirc;afejojn por la &scirc;afoj.</l>
  <l n='29'>Kaj urbojn li konstruis al
    si. Kaj da &scirc;afoj kaj bovoj li havis multe, &ccirc;ar Dio donis al li
    tre grandan hava&jcirc;on.</l>
  <l n='30'>Li, &Hcirc;izkija, &scirc;topkovris la supran fonton
    de Gi&hcirc;on kaj direktis &gcirc;in malsupren al la okcidenta flanko de la
    urbo de David. Kaj &Hcirc;izkija havis sukceson en &ccirc;iu sia faro.</l>
  <l n='31'>Nur
    kiam la senditoj de la princoj de Babel estis senditaj al li, por
    demandi lin pri la signomiraklo, kiu aperis en la lando, Dio lin
    forlasis, por elprovi lin, por scii &ccirc;ion, kion li havis en sia
    koro.</l>
  <l n='32'>La cetera historio de &Hcirc;izkija kaj liaj virtoj estas
    priskribitaj en la vizio de la profeto Jesaja, filo de Amoc, en
    la libro de la re&gcirc;oj de Judujo kaj de Izrael.</l>
  <l n='33'>Kaj &Hcirc;izkija
    ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin en la plej alta
    loko de la tomboj de la idoj de David; kaj honoron faris al li
    post lia morto &ccirc;iuj Judoj kaj lo&gcirc;antoj de Jerusalem. Kaj anstata&ubreve;
    li ekre&gcirc;is lia filo Manase.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='33'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La a&gcirc;on de dek du jaroj havis Manase, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj
    kvindek kvin jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='2'>Li agadis malbone
    anta&ubreve; la Eternulo, simile al la abomeninda&jcirc;oj de la nacioj, kiujn
    la Eternulo forpelis de anta&ubreve; la Izraelidoj.</l>
  <l n='3'>Li konstruis
    denove la alta&jcirc;ojn, kiujn detruis lia patro &Hcirc;izkija; kaj li
    starigis altarojn al la Baaloj, faris sanktajn stangojn, kaj
    adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la tuta armeo de la &ccirc;ielo kaj servis al &gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Li konstruis anka&ubreve; altarojn en la domo de la Eternulo, pri kiu la
    Eternulo diris: En Jerusalem estos Mia nomo eterne.</l>
  <l n='5'>Li
    konstruis altarojn al la tuta armeo de la &ccirc;ielo, sur la du kortoj
    de la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Li anka&ubreve; trairigis siajn filojn tra
    fajro en la valo de la filo de Hinom, li esploradis la
    estontecon, a&ubreve;guradis, sor&ccirc;adis, starigis anta&ubreve;diristojn kaj
    magiistojn; li multe agadis malbone anta&ubreve; la Eternulo,
    kolerigante Lin.</l>
  <l n='7'>La skulpta&jcirc;on de la idolo, kiun li faris, li
    starigis en la domo de Dio, pri kiu Dio diris al David kaj al lia
    filo Salomono: En &ccirc;i tiu domo kaj en Jerusalem, kiun Mi elektis
    inter &ccirc;iuj triboj de Izrael, Mi estigos Mian nomon por eterne;</l>
  <l n='8'>kaj Mi ne plu foririgos la piedon de Izrael de sur la tero, kiun
    Mi destinis por viaj patroj, se ili nur observos por plenumi
    &ccirc;ion, kion Mi ordonis al ili, la tutan instruon, le&gcirc;ojn, kaj
    preskribojn, donitajn per Moseo.</l>
  <l n='9'>Manase delogis la Judojn kaj
    la lo&gcirc;antojn de Jerusalem en tia grado, ke ili agadis pli
    malbone, ol tiuj nacioj, kiujn la Eternulo ekstermis anta&ubreve; la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='10'>La Eternulo parolis al Manase kaj al lia popolo,
    sed ili ne a&ubreve;skultis.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo venigis sur ilin la
    militestrojn de la re&gcirc;o de Asirio; kaj ili malliberigis Manasen
    per katenoj, ligis lin per &ccirc;enoj, kaj forkondukis lin en Babelon.</l>
  <l n='12'>En sia mizero li ekpetegis la Eternulon, sian Dion, kaj li tre
    humili&gcirc;is anta&ubreve; la Dio de siaj patroj.</l>
  <l n='13'>Kiam li pre&gcirc;is al Li
    kaj petegis Lin, Li a&ubreve;skultis lian peton kaj revenigis lin en
    Jerusalemon al lia regno. Kaj Manase eksciis, ke la Eternulo
    estas la vera Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Post tio li konstruis eksteran muregon por la urbo de David
    okcidente de Gi&hcirc;on, en la valo, &gcirc;is la enirejo de la Pordego de
    Fi&scirc;oj, &ccirc;irka&ubreve; Ofel, kaj li faris &gcirc;in tre alta. Kaj li starigis
    militestrojn en &ccirc;iuj fortikigitaj urboj de Judujo.</l>
  <l n='15'>Li forigis
    la fremdajn diojn kaj la idolon el la domo de la Eternulo, anka&ubreve;
    &ccirc;iujn altarojn, kiujn li konstruis sur la monto de la domo de la
    Eternulo kaj en Jerusalem; kaj li el&jcirc;etis tion eksteren de la
    urbo.</l>
  <l n='16'>Kaj li rekonstruis la altaron de la Eternulo kaj faris
    sur &gcirc;i pacoferojn kaj dankoferojn, kaj li ordonis al la Judoj, ke
    ili servadu al la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='17'>Tamen la popolo
    &ccirc;iam ankora&ubreve; oferadis sur la alta&jcirc;oj, sed nur al la Eternulo, sia
    Dio.</l>
  <l n='18'>La cetera historio de Manase, lia pre&gcirc;o al lia Dio, kaj
    la vortoj de la viziistoj, kiuj parolis al li en la nomo de la
    Eternulo, Dio de Izrael, trovi&gcirc;as en la kroniko de la re&gcirc;oj de
    Izrael.</l>
  <l n='19'>Lia pre&gcirc;o kaj a&ubreve;skultiteco, &ccirc;iuj liaj pekoj kaj
    krimoj, kaj la lokoj, sur kiuj li konstruis alta&jcirc;ojn kaj starigis
    sanktajn stangojn kaj idolojn anta&ubreve; sia humili&gcirc;o, estas
    priskribitaj en la kroniko de la viziistoj.</l>
  <l n='20'>Kaj Manase
    ekdormis kun siaj patroj, kaj oni enterigis lin en lia domo. Kaj
    anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Amon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>La a&gcirc;on de dudek du jaroj havis Amon, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o,
    kaj du jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='22'>Li agadis malbone anta&ubreve;
    la Eternulo, kiel agadis lia patro Manase; kaj al &ccirc;iuj idoloj,
    kiujn faris lia patro Manase, Amon oferadis kaj servadis.</l>
  <l n='23'>Li
    ne humili&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo, kiel humili&gcirc;is lia patro Manase,
    sed li, Amon, multe kulpi&gcirc;is.</l>
  <l n='24'>Kaj konspiris kontra&ubreve; li liaj
    servantoj kaj mortigis lin en lia domo.</l>
  <l n='25'>Sed la popolo de la
    lando mortigis &ccirc;iujn, kiuj faris konspiron kontra&ubreve; la re&gcirc;o Amon;
    kaj la popolo de la lando faris re&gcirc;o anstata&ubreve; li lian filon
    Jo&scirc;ija.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='34'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La a&gcirc;on de ok jaroj havis Jo&scirc;ija, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj
    tridek unu jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='2'>Li agadis bone anta&ubreve;
    la Eternulo, kaj iradis la&ubreve; la vojoj de sia patro David, kaj ne
    deflanki&gcirc;is dekstren nek maldekstren.</l>
  <l n='3'>En la oka jaro de sia
    re&gcirc;ado, estante ankora&ubreve; knabo, li komencis turnadi sin al la Dio
    de sia patro David; kaj en la dek-dua jaro li komencis purigi
    Judujon kaj Jerusalemon de la alta&jcirc;oj, sanktaj stangoj, idoloj,
    kaj fanditaj statuoj.</l>
  <l n='4'>Kaj oni detruis anta&ubreve; li la altarojn de
    la Baaloj; la kolonojn de la suno, kiuj estis super ili, li
    dehakis; la sanktajn stangojn, idolojn, kaj statuojn li disbatis,
    dispecetigis, kaj dis&jcirc;etis sur la tombojn de tiuj, kiuj
    alportadis al ili oferojn.</l>
  <l n='5'>La ostojn de la pastroj li
    forbruligis sur iliaj altaroj; kaj li purigis Judujon kaj
    Jerusalemon.</l>
  <l n='6'>Anka&ubreve; en la urboj de Manase, Efraim, Simeon, kaj
    &gcirc;is Naftali, en iliaj ruinoj &ccirc;irka&ubreve;e,</l>
  <l n='7'>li detruis la altarojn
    kaj la sanktajn stangojn, kaj la idolojn li disbatis en pecetojn,
    kaj &ccirc;iujn kolonojn de la suno li dehakis en la tuta lando de
    Izrael; kaj li revenis en Jerusalemon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>En la dek-oka jaro de sia re&gcirc;ado, post la purigo de la lando
    kaj de la domo, li sendis &Scirc;afanon, filon de Acalja, la urbestron
    Maaseja, kaj la kronikiston Joa&hcirc;, filo de Joa&hcirc;az, por ripari la
    domon de la Eternulo, lia Dio.</l>
  <l n='9'>Kaj ili venis al la &ccirc;efpastro
    &Hcirc;ilkija, kaj transdonis la ar&gcirc;enton, alportitan en la domon de
    Dio, kaj kolektitan de la Levidoj, la sojlogardistoj, el la manoj
    de Manase, Efraim, kaj &ccirc;iuj restintaj Izraelidoj, anka&ubreve; de &ccirc;iuj
    Jehudaidoj kaj Benjamenidoj; kaj ili revenis en Jerusalemon.</l>
  <l n='10'>Kaj ili donis tion en la manojn de la laborplenumantoj, kiuj
    havis komision en la domo de la Eternulo; kaj &ccirc;i tiuj donis al
    tiuj, kiuj laboris en la domo de la Eternulo, rebonigante kaj
    riparante la domon.</l>
  <l n='11'>Ili donis al la &ccirc;arpentistoj kaj
    konstruistoj, por a&ccirc;eti &ccirc;irka&ubreve;hakitajn &scirc;tonojn kaj lignon por
    kunteniloj kaj traboj por la domoj, kiujn ruinigis la re&gcirc;oj de
    Judujo.</l>
  <l n='12'>Tiuj homoj plenumadis la laboron honeste; oficon de
    observistoj super ili havis Ja&hcirc;at kaj Obadja, Levidoj el la
    Merariidoj, kaj Ze&hcirc;arja kaj Me&scirc;ulam el la Kehatidoj; la Levidoj
    &ccirc;iuj estis kompetentaj muzikistoj;</l>
  <l n='13'>super la portistoj, kiel
    observistoj super &ccirc;iuj laboristoj en &ccirc;iuj laboroj, estis el la
    Levidoj la skribistoj, kontrolistoj, kaj pordegistoj.</l>
  <l n='14'>Kiam ili
    elprenis la ar&gcirc;enton, kiu estis alportita en la domon de la
    Eternulo, la pastro &Hcirc;ilkija trovis la libron de instruo de la
    Eternulo, donitan per Moseo.</l>
  <l n='15'>Kaj &Hcirc;ilkija ekparolis kaj diris
    al la skribisto &Scirc;afan: Libron de la instruo mi trovis en la domo
    de la Eternulo; kaj &Hcirc;ilkija donis la libron al &Scirc;afan.</l>
  <l n='16'>Kaj
    &Scirc;afan alportis la libron al la re&gcirc;o, kaj li anka&ubreve; raportis al la
    re&gcirc;o jene: &Ccirc;ion, kio estas komisiita al viaj servantoj, ili
    faras.</l>
  <l n='17'>Oni el&scirc;utis la ar&gcirc;enton, trovitan en la domo de la
    Eternulo, kaj donis &gcirc;in en la manojn de la oficistoj kaj de la
    laboristoj.</l>
  <l n='18'>Kaj la skribisto &Scirc;afan raportis al la re&gcirc;o,
    dirante: Libron donis al mi la pastro &Hcirc;ilkija. Kaj &Scirc;afan legis el
    &gcirc;i anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='19'>Kiam la re&gcirc;o a&ubreve;dis la vortojn de la instruo,
    li dis&scirc;iris siajn vestojn.</l>
  <l n='20'>Kaj la re&gcirc;o ordonis al &Hcirc;ilkija,
    A&hcirc;ikam, filo de &Scirc;afan, Abdon, filo de Mi&hcirc;a, la skribisto &Scirc;afan,
    kaj Asaja, servanto de la re&gcirc;o, dirante:</l>
  <l n='21'>Iru, demandu la
    Eternulon por mi kaj por la restintoj el Izrael kaj Jehuda, pri
    la vortoj de la trovita libro; &ccirc;ar granda estas la kolero de la
    Eternulo, elver&scirc;i&gcirc;inta sur nin pro tio, ke niaj patroj ne
    observis la vorton de la Eternulo, por plenumi &ccirc;ion, kio estas
    skribita en &ccirc;i tiu libro.</l>
  <l n='22'>Kaj iris &Hcirc;ilkija, kaj tiuj, kiuj
    estis &ccirc;e la re&gcirc;o, al la profetino &Hcirc;ulda, edzino de &Scirc;alum, filo de
    Tokhat, filo de &Hcirc;asra, la vestogardisto (&scirc;i lo&gcirc;is en Jerusalem,
    en la dua parto); kaj ili parolis kun &scirc;i pri tio.</l>
  <l n='23'>Kaj &scirc;i diris
    al ili: Tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael: Diru al la homo,
    kiu sendis vin al mi:</l>
  <l n='24'>Tiele diras la Eternulo: Jen Mi venigos
    malfeli&ccirc;on sur &ccirc;i tiun lokon kaj sur &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn, &ccirc;iujn
    malbenojn, skribitajn en la libro, kiun oni legis anta&ubreve; la re&gcirc;o
    de Judujo.</l>
  <l n='25'>Pro tio, ke ili Min forlasis kaj incensis al aliaj
    dioj, kolerigante Min per &ccirc;iuj faroj de siaj manoj, ekflamis Mia
    kolero kontra&ubreve; &ccirc;i tiu loko, kaj &gcirc;i ne estingi&gcirc;os.</l>
  <l n='26'>Kaj koncerne
    la re&gcirc;on de Judujo, kiu sendis vin, por demandi la Eternulon,
    diru al li jene: Tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael, pri la
    vortoj, kiujn vi a&ubreve;dis:</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar via koro moli&gcirc;is kaj vi humili&gcirc;is
    anta&ubreve; Dio, kiam vi a&ubreve;dis Liajn vortojn pri &ccirc;i tiu loko kaj pri
    &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj, kaj vi humili&gcirc;is anta&ubreve; Mi, dis&scirc;iris viajn vestojn,
    kaj ploris anta&ubreve; Mi: tial Mi anka&ubreve; a&ubreve;skultis vin, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='28'>Jen Mi alkolektos vin al viaj patroj, kaj vi iros en
    vian tombon en paco, kaj viaj okuloj ne vidos la tutan
    malfeli&ccirc;on, kiun Mi venigos sur &ccirc;i tiun lokon kaj sur &gcirc;iajn
    lo&gcirc;antojn. Kaj ili alportis la respondon al la re&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>La re&gcirc;o sendis, kaj kunvenigis &ccirc;iujn pleja&gcirc;ulojn de Judujo kaj
    Jerusalem.</l>
  <l n='30'>Kaj la re&gcirc;o iris en la domon de la Eternulo, kaj
    kune kun li &ccirc;iuj Judoj kaj lo&gcirc;antoj de Jerusalem, la pastroj kaj
    la Levidoj, kaj la tuta popolo, de la grandaj &gcirc;is la malgrandaj;
    kaj oni vo&ccirc;legis anta&ubreve; ili &ccirc;iujn vortojn de la libro de
    interligo, kiu estis trovita en la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='31'>Kaj la
    re&gcirc;o stari&gcirc;is sur sia loko, kaj faris interligon anta&ubreve; la
    Eternulo, por sekvi la Eternulon, kaj observi Liajn ordonojn,
    decidojn, kaj le&gcirc;ojn, per sia tuta koro kaj per sia tuta animo,
    por plenumi la vortojn de la interligo, skribitajn en tiu libro.</l>
  <l n='32'>Kaj li aligis al tio &ccirc;iujn, kiuj trovi&gcirc;is en Jerusalem kaj en
    la lando de Benjamen. Kaj la lo&gcirc;antoj de Jerusalem agadis la&ubreve; la
    interligo de Dio, Dio de iliaj patroj.</l>
  <l n='33'>Kaj Jo&scirc;ija forigis
    &ccirc;iujn abomeninda&jcirc;ojn el &ccirc;iuj regionoj, kiuj apartenis al la
    Izraelidoj; kaj &ccirc;iujn, kiuj trovi&gcirc;is en Izrael, li devigis servi
    al la Eternulo, ilia Dio. Dum lia tuta vivo ili ne defalis de la
    Eternulo, Dio de iliaj patroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='35'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jo&scirc;ija faris en Jerusalem Paskon al la Eternulo, kaj oni bu&ccirc;is
    la Paskon en la dek-kvara tago de la unua monato.</l>
  <l n='2'>Li starigis
    la pastrojn sur iliaj postenoj kaj vigligis ilin por la servado
    en la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj li diris al la Levidoj, la
    instruantoj de la tuta Izrael, konsekritaj al la Eternulo: Metu
    la sanktan keston en la domon, kiun konstruis Salomono, filo de
    David, re&gcirc;o de Izrael; vi ne bezonas porti &gcirc;in sur la &scirc;ultroj;
    servu nun al la Eternulo, via Dio, kaj al Lia popolo Izrael.</l>
  <l n='4'>Aran&gcirc;u vin la&ubreve; viaj patrodomoj, la&ubreve; viaj grupoj, la&ubreve; la preskribo
    de David, re&gcirc;o de Izrael, kaj la&ubreve; la preskribo de lia filo
    Salomono.</l>
  <l n='5'>Kaj staru en la sanktejo la&ubreve; klasoj, la&ubreve; la
    patrodomoj de viaj fratoj, filoj de la popolo, kaj la&ubreve; la
    patrodomaj grupoj de la Levidoj.</l>
  <l n='6'>Kaj bu&ccirc;u la Paskon, kaj
    sanktigu vin, kaj pretigu por viaj fratoj, agante la&ubreve; la vorto de
    la Eternulo per Moseo.</l>
  <l n='7'>Kaj Jo&scirc;ija donis donace al la filoj de
    la popolo &scirc;afojn, &scirc;afidojn, kapridojn, &ccirc;ion por la Paskoj, por
    &ccirc;iuj, kiuj tie trovi&gcirc;is, en la nombro de tridek mil, kaj tri mil
    bovojn. Tio estis el la hava&jcirc;o de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='8'>Kaj liaj eminentuloj
    donis memvolan donacon al la popolo, al la pastroj, kaj al la
    Levidoj. &Hcirc;ilkija, Ze&hcirc;arja, kaj Je&hcirc;iel, la estroj en la domo de
    Dio, donis al la pastroj por la Paskoj du mil sescent &scirc;afidojn
    kaj tricent bovojn;</l>
  <l n='9'>Konanja, &Scirc;emaja, kaj Netanel, liaj fratoj,
    kaj &Hcirc;a&scirc;abja, Jeiel, kaj Jozabad, la estroj de la Levidoj, donacis
    al la Levidoj por la Paskoj kvin mil &scirc;afidojn kaj kvincent
    bovojn.</l>
  <l n='10'>Tiamaniere la servado estis aran&gcirc;ita. Kaj la pastroj
    stari&gcirc;is sur siaj postenoj kaj la Levidoj la&ubreve; iliaj grupoj, la&ubreve;
    la ordono de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>Kaj ili bu&ccirc;is la Paskon. Kaj la pastroj
    aspergis el siaj manoj, kaj la Levidoj senha&ubreve;tigis.</l>
  <l n='12'>Kaj ili
    apartigis la bruloferojn, por doni ilin la&ubreve;klase, la&ubreve; la
    patrodomoj, al la filoj de la popolo, por alportado al la
    Eternulo, kiel estas skribite en la libro de Moseo. Tiel same ili
    agis kun la bovoj.</l>
  <l n='13'>Kaj ili kuiris la Paskon sur fajro, la&ubreve; la
    preskribo; kaj la sanktajn oferojn ili kuiris en kaldronoj, en
    potoj, kaj en kaseroloj, kaj faris tion rapide por la tuta
    popolo.</l>
  <l n='14'>Kaj poste ili pretigis por si kaj por la pastroj; &ccirc;ar
    la pastroj, la Aaronidoj, estis okupitaj je la alportado de la
    bruloferoj kaj seboj &gcirc;is la nokto; tial la Levidoj pretigis por
    si kaj por la pastroj, la Aaronidoj.</l>
  <l n='15'>La kantistoj, idoj de
    Asaf, estis sur siaj postenoj la&ubreve; la preskribo de David, Asaf,
    Heman, kaj Jedutun, la viziisto de la re&gcirc;o, kaj la pordegistoj
    estis &ccirc;e &ccirc;iu pordego; ili ne bezonis forlasi sian servadon, &ccirc;ar
    iliaj fratoj, la Levidoj, preparis por ili.</l>
  <l n='16'>Tiamaniere estis
    aran&gcirc;ita en tiu tago la servado al la Eternulo, por farado de la
    Pasko kaj alportado de bruloferoj sur la altaro de la Eternulo,
    la&ubreve; la ordono de la re&gcirc;o Jo&scirc;ija.</l>
  <l n='17'>Kaj la Izraelidoj, kiuj tie
    trovi&gcirc;is, faris la Paskon en tiu tempo kaj la feston de macoj dum
    sep tagoj.</l>
  <l n='18'>Tia Pasko ne estis farita en Izrael de post la
    tempo de la profeto Samuel; kaj el &ccirc;iuj re&gcirc;oj de Izrael neniu
    faris tian Paskon, kian faris Jo&scirc;ija, kaj la pastroj, kaj la
    Levidoj, kaj &ccirc;iuj Judoj kaj Izraelidoj, kiuj tie trovi&gcirc;is, kaj la
    lo&gcirc;antoj de Jerusalem.</l>
  <l n='19'>En la dek-oka jaro de la re&gcirc;ado de
    Jo&scirc;ija estis farita tiu Pasko.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Post &ccirc;io &ccirc;i tio, kion Jo&scirc;ija aran&gcirc;is en la domo, Ne&hcirc;o, re&gcirc;o de
    Egiptujo, eliris milite kontra&ubreve; Karkemi&scirc;on &ccirc;e E&ubreve;frato. Kaj eliris
    kontra&ubreve; lin Jo&scirc;ija.</l>
  <l n='21'>Kaj tiu sendis al li senditojn, por diri:
    Kio estas inter mi kaj vi, ho re&gcirc;o de Judujo? ne kontra&ubreve; vin mi
    nun iras, sed tien, kie mi havas militon. Kaj Dio diris, ke mi
    rapidu; ne kontra&ubreve;staru al Dio, kiu estas kun mi, por ke Li vin
    ne pereigu.</l>
  <l n='22'>Sed Jo&scirc;ija ne forturnis sin de li, sed alivestis
    sin por batali kontra&ubreve; li; li ne obeis la vortojn de Ne&hcirc;o el la
    bu&scirc;o de Dio, sed li iris en la valon Megido, por batali.</l>
  <l n='23'>La
    pafistoj pafis sur la re&gcirc;on Jo&scirc;ija; kaj la re&gcirc;o diris al siaj
    servantoj: Forkonduku min, &ccirc;ar mi estas grave vundita.</l>
  <l n='24'>Liaj
    servantoj deprenis lin de la &ccirc;aro, kaj sidigis lin sur alia
    veturilo, kiun li havis, kaj venigis lin en Jerusalemon. Kaj li
    mortis, kaj oni enterigis lin en la tomboj de liaj patroj. Kaj la
    tuta Judujo kaj Jerusalem funebris pri Jo&scirc;ija.</l>
  <l n='25'>Anka&ubreve; Jeremia
    plorkantis pri Jo&scirc;ija; kaj &ccirc;iuj kantistoj kaj kantistinoj parolis
    en siaj plorkantoj pri Jo&scirc;ija &gcirc;is la nuna tago kaj faris ilin
    tradiciaj &ccirc;e Izrael; ili estas enskribitaj en la libro de la
    plorkantoj.</l>
  <l n='26'>La cetera historio de Jo&scirc;ija kaj liaj virtoj,
    konformaj al la preskriboj de la instruo de la Eternulo,</l>
  <l n='27'>kaj
    liaj agoj, la unuaj kaj la lastaj, estas priskribitaj en la libro
    de la re&gcirc;oj de Izrael kaj Judujo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='36'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La popolo de la lando prenis Jehoa&hcirc;azon, filon de Jo&scirc;ija, kaj
    faris lin re&gcirc;o anstata&ubreve; lia patro en Jerusalem.</l>
  <l n='2'>La a&gcirc;on de
    dudek tri jaroj havis Jehoa&hcirc;az, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj tri
    monatojn li re&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='3'>La re&gcirc;o de Egiptujo detronigis
    lin en Jerusalem, kaj punis la landon per kontribucio de cent
    kikaroj da ar&gcirc;ento kaj unu kikaro da oro.</l>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;o de
    Egiptujo ekre&gcirc;igis super Judujo kaj Jerusalem lian fraton
    Eljakim, kaj &scirc;an&gcirc;is lian nomon je Jehojakim; kaj lian fraton
    Jehoa&hcirc;az Ne&hcirc;o prenis kaj forkondukis en Egiptujon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>La a&gcirc;on de dudek kvin jaroj havis Jehojakim, kiam li fari&gcirc;is
    re&gcirc;o, kaj dek unu jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. Kaj li agadis
    malbone anta&ubreve; la Eternulo, lia Dio.</l>
  <l n='6'>Kontra&ubreve; lin iris
    Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kaj ligis lin per &ccirc;enoj, por
    forkonduki lin en Babelon.</l>
  <l n='7'>Kaj parton el la vazoj de la domo de
    la Eternulo Nebukadnecar transportis en Babelon kaj metis ilin en
    sian templon en Babel.</l>
  <l n='8'>La cetera historio de Jehojakim, kaj
    liaj abomeninda&jcirc;oj, kiujn li faris kaj kiujn oni trovis pri li,
    estas priskribitaj en la libro de la re&gcirc;oj de Izrael kaj Judujo.
    Kaj anstata&ubreve; li ekre&gcirc;is lia filo Jehoja&hcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>La a&gcirc;on de ok jaroj havis Jehoja&hcirc;in, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o, kaj
    tri monatojn kaj dek tagojn li re&gcirc;is en Jerusalem. Kaj li agadis
    malbone anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Kiam la jaro fini&gcirc;is, la re&gcirc;o
    Nebukadnecar sendis, kaj venigis lin en Babelon, kune kun
    multekostaj vazoj el la domo de la Eternulo, kaj li faris lian
    fraton Cidkija re&gcirc;o super Judujo kaj Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>La a&gcirc;on de dudek unu jaroj havis Cidkija, kiam li fari&gcirc;is
    re&gcirc;o, kaj dek unu jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem.</l>
  <l n='12'>Li agadis
    malbone anta&ubreve; la Eternulo, lia Dio. Li ne humili&gcirc;is anta&ubreve;
    Jeremia, kiu profetis la&ubreve; la vortoj de la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Li defalis
    anka&ubreve; de la re&gcirc;o Nebukadnecar, kiu &jcirc;urigis lin per Dio; li
    malmoligis sian nukon kaj obstinigis sian koron, ne konvertante
    sin al la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='14'>Anka&ubreve; &ccirc;iuj estroj de la
    pastroj kaj de la popolo tre multe pekadis, simile al &ccirc;iuj
    abomeninda&jcirc;oj de la nacioj, kaj ili malpurigis la domon de la
    Eternulo, kiun Li sanktigis en Jerusalem.</l>
  <l n='15'>La Eternulo, Dio de
    iliaj patroj, avertadis ilin per Siaj senditoj, konstante
    avertadis, &ccirc;ar Li doma&gcirc;is Sian popolon kaj Sian lo&gcirc;ejon.</l>
  <l n='16'>Sed
    ili mokis la senditojn de Dio, mal&scirc;atis Liajn vortojn, kaj ridis
    pri Liaj profetoj, &gcirc;is la kolero de la Eternulo levi&gcirc;is kontra&ubreve;
    Lian popolon tiel, ke sani&gcirc;o fari&gcirc;is ne ebla.</l>
  <l n='17'>Kaj Li venigis
    sur ilin la re&gcirc;on de la &Hcirc;aldeoj, kaj &ccirc;i tiu mortigis iliajn
    junulojn per glavo en la domo de ilia sanktejo; li ne kompatis
    junulon nek junulinon, nek maljunulon nek grizulon: &ccirc;io estis
    transdonita en lian manon.</l>
  <l n='18'>Kaj &ccirc;iujn objektojn el la domo de
    Dio, la grandajn kaj la malgrandajn, kaj la trezorojn de la domo
    de la Eternulo, kaj la trezorojn de la re&gcirc;o kaj de liaj
    altranguloj, &ccirc;ion li transportis en Babelon.</l>
  <l n='19'>Kaj ili
    forbruligis la domon de Dio kaj detruis la muregojn de Jerusalem,
    kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn palacojn ili forbruligis per fajro, kaj &ccirc;iujn
    &gcirc;iajn plej karajn objektojn ili neniigis.</l>
  <l n='20'>Kaj tiujn, kiuj
    restis de la glavo, li forkondukis en Babelon, kaj ili fari&gcirc;is
    sklavoj por li kaj por liaj filoj, &gcirc;is venis la regado de la
    Persoj;</l>
  <l n='21'>por ke plenumi&gcirc;u la vorto de la Eternulo, dirita per
    Jeremia: &Gcirc;is la lando estos elfestinta siajn sabatojn. &Ccirc;ar dum la
    tuta tempo de sia dezerteco &gcirc;i havis sabaton, &gcirc;is fini&gcirc;is sepdek
    jaroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>En la unua jaro de Ciro, re&gcirc;o de Persujo, por ke plenumi&gcirc;u la
    vorto de la Eternulo, dirita per Jeremia, la Eternulo ekscitis la
    spiriton de Ciro, re&gcirc;o de Persujo, kaj &ccirc;i tiu ordonis proklami en
    sia tuta regno vo&ccirc;e kaj skribe jenon:</l>
  <l n='23'>Tiele diras Ciro, re&gcirc;o
    de Persujo: &Ccirc;iujn regnojn de la tero donis al mi la Eternulo, Dio
    de la &ccirc;ielo, kaj Li komisiis al mi konstrui al Li domon en
    Jerusalem, kiu estas en Judujo. Kiu inter vi estas el Lia tuta
    popolo, kun tiu estu la Eternulo, lia Dio, kaj li tien iru.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: EZRA -->

        <div type='book' n='15' id='libro_ezr' rend='doc'>

          <index index='content' level1='EZRA'/>
          <head>EZRA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la unua jaro de Ciro, re&gcirc;o de Persujo, por ke plenumi&gcirc;u la
    vorto de la Eternulo, dirita per Jeremia, la Eternulo ekscitis la
    spiriton de Ciro, re&gcirc;o de Persujo, kaj &ccirc;i tiu ordonis proklami en
    sia tuta regno vo&ccirc;e kaj skribe jenon:</l>
  <l n='2'>Tiele diras Ciro, re&gcirc;o de
    Persujo: &Ccirc;iujn regnojn de la tero donis al mi la Eternulo, Dio de
    la &ccirc;ielo, kaj Li komisiis al mi konstrui al Li domon en
    Jerusalem, kiu estas en Judujo.</l>
  <l n='3'>Kiu inter vi estas el Lia tuta
    popolo, kun tiu estu lia Dio; kaj li iru en Jerusalemon, kiu
    estas en Judujo, kaj konstruu la domon de la Eternulo, Dio de
    Izrael, de tiu Dio, kiu estas en Jerusalem.</l>
  <l n='4'>Kaj al &ccirc;iu, kiu
    restis, en kiu ajn loko li lo&gcirc;as, la lo&gcirc;antoj de lia loko helpu
    al li per ar&gcirc;ento, per oro, per alia havo, kaj per brutoj, kun
    memvola donaco por la domo de Dio, kiu estas en Jerusalem.</l>
  <l n='5'>Kaj
    levi&gcirc;is la &ccirc;efoj de la patrodomoj de Jehuda kaj de Benjamen, kaj
    la pastroj kaj la Levidoj, &ccirc;iu, en kiu Dio vekis lian spiriton,
    por iri konstrui la domon de la Eternulo en Jerusalem.</l>
  <l n='6'>Kaj &ccirc;iuj
    iliaj &ccirc;irka&ubreve;antoj helpis al ili per ar&gcirc;entaj objektoj, per oro,
    per alia havo, per brutoj, kaj per multekosta&jcirc;oj, krom &ccirc;iuj
    memvolaj donacoj.</l>
  <l n='7'>Kaj la re&gcirc;o Ciro elportigis la vazojn de la
    domo de la Eternulo, kiujn Nebukadnecar estis elportinta el
    Jerusalem kaj metinta en la domon de liaj dioj;</l>
  <l n='8'>Ciro, re&gcirc;o de
    Persujo, elportigis ilin per la trezoristo Mitredat, kiu
    la&ubreve;kalkule transdonis ilin al &Scirc;e&scirc;bacar, princo de la Judoj.</l>
  <l n='9'>Kaj
    jen estas ilia nombro: da oraj pelvoj tridek, da ar&gcirc;entaj pelvoj
    mil, da tran&ccirc;iloj dudek na&ubreve;,</l>
  <l n='10'>da oraj kalikoj tridek, da
    ar&gcirc;entaj duoblaj kalikoj kvarcent dek, da aliaj vazoj mil.</l>
  <l n='11'>La
    nombro de &ccirc;iuj vazoj oraj kaj ar&gcirc;entaj estis kvin mil kvarcent.
    &Ccirc;ion &ccirc;i tion kunportis &Scirc;e&scirc;bacar &ccirc;e la foriro de la forkaptitoj el
    Babel en Jerusalemon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la lo&gcirc;antoj de la lando, kiuj iris el la forkaptitoj,
    kiujn forkondukis en Babelon Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kaj
    kiuj revenis en Jerusalemon kaj en Judujon, &ccirc;iu en sian urbon,</l>
  <l n='2'>kiuj venis kun Zerubabel, Je&scirc;ua, Ne&hcirc;emja, Seraja, Reelaja,
    Morde&hcirc;aj, Bil&scirc;an, Mispar, Bigvaj, Re&hcirc;um, Baana. La nombro de la
    viroj de la popolo Izraela estis:</l>
  <l n='3'>de la idoj de Paro&scirc;, du mil
    cent sepdek du,</l>
  <l n='4'>de la idoj de &Scirc;efatja, tricent sepdek du,</l>
  <l n='5'>de
    la idoj de Ara&hcirc;, sepcent sepdek kvin,</l>
  <l n='6'>de la idoj de Pa&hcirc;at-Moab,
    el la idoj de Je&scirc;ua kaj Joab, du mil okcent dek du,</l>
  <l n='7'>de la idoj
    de Elam, mil ducent kvindek kvar,</l>
  <l n='8'>de la idoj de Zatu, na&ubreve;cent
    kvardek kvin,</l>
  <l n='9'>de la idoj de Zakaj, sepcent sesdek,</l>
  <l n='10'>de la
    idoj de Bani, sescent kvardek du,</l>
  <l n='11'>de la idoj de Bebaj, sescent
    dudek tri,</l>
  <l n='12'>de la idoj de Azgad, mil ducent dudek du,</l>
  <l n='13'>de la
    idoj de Adonikam, sescent sesdek ses,</l>
  <l n='14'>de la idoj de Bigvaj, du
    mil kvindek ses,</l>
  <l n='15'>de la idoj de Adin, kvarcent kvindek kvar,</l>
  <l n='16'>de la idoj de Ater, el la domo de &Hcirc;izkija, na&ubreve;dek ok,</l>
  <l n='17'>de la
    idoj de Becaj, tricent dudek tri,</l>
  <l n='18'>de la idoj de Jora, cent dek
    du,</l>
  <l n='19'>de la idoj de &Hcirc;a&scirc;um, ducent dudek tri,</l>
  <l n='20'>de la idoj de
    Gibar, na&ubreve;dek kvin,</l>
  <l n='21'>de la idoj de Bet-Le&hcirc;em, cent dudek tri,</l>
  <l n='22'>de la lo&gcirc;antoj de Netofa, kvindek ses,</l>
  <l n='23'>de la lo&gcirc;antoj de
    Anatot, cent dudek ok,</l>
  <l n='24'>de la idoj de Azmavet, kvardek du,</l>
  <l n='25'>de la idoj de Kirjat-Arim, Kefira, kaj Beerot, sepcent kvardek
    tri,</l>
  <l n='26'>de la idoj de Rama kaj Geba, sescent dudek unu,</l>
  <l n='27'>de la
    lo&gcirc;antoj de Mi&hcirc;mas, cent dudek du,</l>
  <l n='28'>de la lo&gcirc;antoj de Bet-El
    kaj Aj, ducent dudek tri,</l>
  <l n='29'>de la idoj de Nebo, kvindek du,</l>
  <l n='30'>de la idoj de Magbi&scirc;, cent kvindek ses,</l>
  <l n='31'>de la idoj de la alia
    Elam, mil ducent kvindek kvar,</l>
  <l n='32'>de la idoj de &Hcirc;arim, tricent
    dudek,</l>
  <l n='33'>de la idoj de Lod, &Hcirc;adid, kaj Ono, sepcent dudek kvin,</l>
  <l n='34'>de la idoj de Jeri&hcirc;o, tricent kvardek kvin,</l>
  <l n='35'>de la idoj de
    Senaa, tri mil sescent tridek.</l>
  <l n='36'>De la pastroj: de la idoj de
    Jedaja, el la domo de Je&scirc;ua, na&ubreve;cent sepdek tri,</l>
  <l n='37'>de la idoj de
    Imer, mil kvindek du,</l>
  <l n='38'>de la idoj de Pa&scirc;&hcirc;ur, mil ducent kvardek
    sep,</l>
  <l n='39'>de la idoj de &Hcirc;arim, mil dek sep.</l>
  <l n='40'>De la Levidoj: de la
    idoj de Je&scirc;ua kaj Kadmiel, el la filoj de Hodavja, sepdek kvar.</l>
  <l n='41'>De la kantistoj: de la idoj de Asaf, cent dudek ok.</l>
  <l n='42'>De la
    idoj de la pordegistoj: la idoj de &Scirc;alum, la idoj de Ater, la
    idoj de Talmon, la idoj de Akub, la idoj de &Hcirc;atita, la idoj de
    &Scirc;obaj, &ccirc;iuj kune cent tridek na&ubreve;.</l>
  <l n='43'>De la Netinoj: la idoj de
    Ci&hcirc;a, la idoj de &Hcirc;asufa, la idoj de Tabaot,</l>
  <l n='44'>la idoj de Keros,
    la idoj de Siaha, la idoj de Padon,</l>
  <l n='45'>la idoj de Lebana, la idoj
    de &Hcirc;agaba, la idoj de Akub,</l>
  <l n='46'>la idoj de &Hcirc;agab, la idoj de
    &Scirc;almaj, la idoj de &Hcirc;anan,</l>
  <l n='47'>la idoj de Gidel, la idoj de Ga&hcirc;ar,
    la idoj de Reaja,</l>
  <l n='48'>la idoj de Recin, la idoj de Nekoda, la idoj
    de Gazam,</l>
  <l n='49'>la idoj de Uza, la idoj de Pasea&hcirc;, la idoj de Besaj,</l>
  <l n='50'>la idoj de Asna, la idoj de Meunim, la idoj de Nefusim,</l>
  <l n='51'>la
    idoj de Bakbuk, la idoj de &Hcirc;akufa, la idoj de &Hcirc;ar&hcirc;ur,</l>
  <l n='52'>la idoj
    de Baclut, la idoj de Me&hcirc;ida, la idoj de &Hcirc;ar&scirc;a,</l>
  <l n='53'>la idoj de
    Barkos, la idoj de Sisra, la idoj de Tama&hcirc;,</l>
  <l n='54'>la idoj de Necia&hcirc;,
    la idoj de &Hcirc;atifa.</l>
  <l n='55'>La idoj de la servantoj de Salomono: la
    idoj de Sotaj, la idoj de Soferet, la idoj de Peruda,</l>
  <l n='56'>la idoj
    de Jaala, la idoj de Darkon, la idoj de Gidel,</l>
  <l n='57'>la idoj de
    &Scirc;efatja, la idoj de &Hcirc;atil, la idoj de Po&hcirc;eret-Cebaim, la idoj de
    Ami.</l>
  <l n='58'>La nombro de &ccirc;iuj Netinoj kaj de la idoj de la servantoj
    de Salomono estis tricent na&ubreve;dek du.</l>
  <l n='59'>Kaj jen estas la
    elirintoj el Tel-Mela&hcirc;, Tel-&Hcirc;ar&scirc;a, Kerub, Adan, kaj Imer, kiuj ne
    povis montri sian patrodomon kaj devenon, &ccirc;u ili devenas de
    Izrael:</l>
  <l n='60'>la idoj de Delaja, la idoj de Tobija, la idoj de
    Nekoda, sescent kvindek du.</l>
  <l n='61'>Kaj el la pastridoj: la idoj de
    &Hcirc;abaja, la idoj de Hakoc, la idoj de Barzilaj, kiu prenis al si
    edzinon el la filinoj de Barzilaj, la Gileadano, kaj estis nomata
    per ilia nomo.</l>
  <l n='62'>Ili ser&ccirc;is siajn dokumentojn genealogiajn, sed
    &ccirc;i tiuj ne trovi&gcirc;is; tial ili estis eligitaj el la listo de la
    pastroj.</l>
  <l n='63'>Kaj la regionestro diris al ili, ke ili ne man&gcirc;u el
    la plejsankta&jcirc;o, &gcirc;is aperos pastro kun la signoj de lumo kaj de
    justo.</l>
  <l n='64'>La tuta komunumo kune konsistis el kvardek du mil
    tricent sesdek homoj,</l>
  <l n='65'>krom iliaj sklavoj kaj sklavinoj, kies
    nombro estis sep mil tricent tridek sep, kaj al tio estis ducent
    kantistoj kaj kantistinoj.</l>
  <l n='66'>Da &ccirc;evaloj ili havis sepcent tridek
    ses; da muloj ili havis ducent kvardek kvin;</l>
  <l n='67'>da kameloj ili
    havis kvarcent tridek kvin; da azenoj ses mil sepcent dudek.</l>
  <l n='68'>Kelkaj el la &ccirc;efoj de patrodomoj, veninte al la domo de la
    Eternulo en Jerusalem, faris memvolan oferon por la domo de Dio,
    por restarigi &gcirc;in sur &gcirc;ia fundamento.</l>
  <l n='69'>La&ubreve; sia povo ili donis
    en la trezorejon de la laboroj: da oro sesdek unu mil
    darkemonojn, da ar&gcirc;ento kvin mil min'ojn, kaj da pastraj vestoj
    cent.</l>
  <l n='70'>Kaj eklo&gcirc;is la pastroj kaj la Levidoj kaj la popolanoj
    kaj la kantistoj kaj la pordegistoj kaj la Netinoj en siaj urboj,
    kaj la tuta Izrael en siaj urboj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam venis la sepa monato kaj la Izraelidoj estis jam en la
    urboj, kolekti&gcirc;is la tuta popolo, kiel unu homo, en Jerusalem.</l>
  <l n='2'>Kaj levi&gcirc;is Je&scirc;ua, filo de Jocadak, kaj liaj fratoj, la pastroj,
    kaj Zerubabel, filo de &Scirc;ealtiel, kaj liaj fratoj, kaj ili
    konstruis la altaron de Dio de Izrael, por alportadi sur &gcirc;i
    bruloferojn, kiel estas skribite en la instruo de Moseo, la homo
    de Dio.</l>
  <l n='3'>Kaj ili aran&gcirc;is la altaron sur &gcirc;ia loko, &ccirc;ar ili timis
    la popolojn de la landoj; kaj ili komencis alportadi sur &gcirc;i
    bruloferojn al la Eternulo, bruloferojn matenajn kaj vesperajn.</l>
  <l n='4'>Kaj ili solenis la feston de la&ubreve;boj, kiel estas skribite, kaj
    faris la &ccirc;iutagajn bruloferojn la&ubreve; ilia nombro, konforme al tio,
    kio estas preskribita por &ccirc;iu tago;</l>
  <l n='5'>kaj post tio la &ccirc;iutagajn
    bruloferojn, kaj por la monatkomencoj kaj por &ccirc;iuj sanktigitaj
    festoj de la Eternulo, kaj por &ccirc;iu, kiu alportis memvolan oferon
    al la Eternulo.</l>
  <l n='6'>De la unua tago de la sepa monato ili komencis
    alportadi bruloferojn al la Eternulo. Sed la fundamento por la
    templo de la Eternulo ankora&ubreve; ne estis starigita.</l>
  <l n='7'>Kaj ili donis
    monon al la &scirc;tonhakistoj kaj &ccirc;arpentistoj, kaj man&gcirc;a&jcirc;on,
    trinka&jcirc;on, kaj oleon al Cidonanoj kaj Tiranoj, por ke ili venigu
    cedrojn de Lebanon per la maro &gcirc;is Jafo, konforme al la permeso,
    kiun donis al ili Ciro, re&gcirc;o de Persujo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>En la dua jaro post ilia alveno al la domo de Dio en Jerusalem,
    en la dua monato, Zerubabel, filo de &Scirc;ealtiel, kaj Je&scirc;ua, filo de
    Jocadak, kaj iliaj ceteraj fratoj, la pastroj, kaj la Levidoj,
    kaj &ccirc;iuj, kiuj venis el la kaptiteco en Jerusalemon, faris la
    komencon, kaj starigis la Levidojn, havantajn la a&gcirc;on de dudek
    jaroj kaj pli, por inspekti la laborojn en la domo de la
    Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj Je&scirc;ua kun siaj filoj kaj fratoj, kaj Kadmiel kun
    siaj filoj, la idoj de Jehuda, stari&gcirc;is kiel unu homo, por
    inspekti la faradon de la laboroj en la domo de Dio, anka&ubreve; la
    idoj de &Hcirc;enadad kun siaj filoj kaj fratoj, la Levidoj.</l>
  <l n='10'>Kiam la
    konstruistoj starigis fundamenton por la templo de la Eternulo,
    tiam stari&gcirc;is la pastroj en siaj vestoj kun trumpetoj, kaj la
    Levidoj, idoj de Asaf, kun cimbaloj, por glori la Eternulon per
    la kantoj de David, re&gcirc;o de Izrael.</l>
  <l n='11'>Kaj ili ekkantis gloron
    kaj la&ubreve;don al la Eternulo, ke Li estas bona, ke eterna estas Lia
    favorkoreco al Izrael; kaj la tuta popolo &gcirc;ojkriis la&ubreve;te,
    glorante la Eternulon pro la fondo de la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Kaj multaj el la pastroj kaj el la Levidoj kaj el la &ccirc;efoj de
    patrodomoj, maljunuloj, kiuj vidis la unuan templon, nun, &ccirc;e la
    fondado de &ccirc;i tiu templo anta&ubreve; iliaj okuloj, la&ubreve;te ploris; sed
    multaj la&ubreve;te &gcirc;ojkriis.</l>
  <l n='13'>Kaj la popolo ne povis distingi inter
    la sonoj de la &gcirc;ojkriado kaj la sonoj de la popola plorado; &ccirc;ar
    la popolo kriis tre la&ubreve;te, kaj tiu kriado estis a&ubreve;data
    malproksime.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la malamikoj de Jehuda kaj Benjamen a&ubreve;dis, ke la
    revenintoj el la kaptiteco konstruas templon al la Eternulo, Dio
    de Izrael,</l>
  <l n='2'>tiam ili venis al Zerubabel kaj al la &ccirc;efoj de la
    patrodomoj, kaj diris al ili: Ni anka&ubreve; deziras konstrui kun vi,
    &ccirc;ar simile al vi ni anka&ubreve; ser&ccirc;as vian Dion, kaj al Li ni alportas
    oferojn de post la tempo de Esar-&Hcirc;adon, re&gcirc;o de Asirio, kiu
    venigis nin &ccirc;i tien.</l>
  <l n='3'>Sed Zerubabel kaj Je&scirc;ua kaj la aliaj &ccirc;efoj
    de patrodomoj de Izrael diris al ili: Ne estas bone, ke vi kune
    kun ni konstruu domon por nia Dio; ni solaj konstruos por la
    Eternulo, Dio de Izrael, kiel ordonis al ni la re&gcirc;o Ciro, re&gcirc;o de
    Persujo.</l>
  <l n='4'>Tiam la popolo de la lando komencis malfortigadi la
    manojn de la Juda popolo kaj malhelpadi al &gcirc;i en la konstruado.</l>
  <l n='5'>Kaj ili dungadis kontra&ubreve; ili konsilistojn, por detrui ilian
    entreprenon, dum la tuta tempo de Ciro, re&gcirc;o de Persujo, &gcirc;is la
    re&gcirc;ado de Dario, re&gcirc;o de Persujo.</l>
  <l n='6'>Kaj en la tempo de la re&gcirc;ado
    de A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, en la komenco de lia re&gcirc;ado, ili skribis akuzon
    kontra&ubreve; la lo&gcirc;antoj de Judujo kaj de Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>En la tempo de Arta&hcirc;&scirc;a&scirc;t skribis Bi&scirc;lam, Mitredat, Tabeel, kaj
    la aliaj iliaj kunuloj al Arta&hcirc;&scirc;a&scirc;t, re&gcirc;o de Persujo: la letero
    estis skribita Sirie kaj klarigita Sirie.</l>
  <l n='8'>Re&hcirc;um, konsilisto,
    kaj &Scirc;im&scirc;aj, skribisto, skribis unu leteron kontra&ubreve; Jerusalem al
    Arta&hcirc;&scirc;a&scirc;t, la re&gcirc;o, en la sekvanta maniero:</l>
  <l n='9'>Ni, Re&hcirc;um,
    konsilisto, kaj &Scirc;im&scirc;aj, skribisto, kaj iliaj aliaj kunuloj,
    Dinaanoj, Afarsat&hcirc;anoj, Tarpelanoj, Afarsanoj, Arkevanoj,
    Babelanoj, &Scirc;u&scirc;ananoj, Dehaanoj, Elamanoj,</l>
  <l n='10'>kaj la aliaj
    popoloj, kiujn translo&gcirc;igis Asnapar, la granda kaj glora, kaj
    enlo&gcirc;igis en Samario kaj en la aliaj urboj transriveraj, kaj tiel
    plu.</l>
  <l n='11'>Jen estas la teksto de la letero, kiun ili sendis al li:
    Al la re&gcirc;o Arta&hcirc;&scirc;a&scirc;t viaj sklavoj, la transriveranoj, kaj tiel
    plu.</l>
  <l n='12'>Estu sciate al la re&gcirc;o, ke la Judoj, kiuj foriris de vi
    kaj venis al ni en Jerusalemon, rekonstruas nun tiun ribeleman
    kaj malbonan urbon kaj faras muregojn kaj starigas jam la
    fundamentojn.</l>
  <l n='13'>Nun estu sciate al la re&gcirc;o, ke se tiu urbo estos
    konstruita kaj la muregoj estos finitaj, tiam ili ne donos
    tributon nek impostojn nek jarpagon, kaj la re&gcirc;a kaso havos
    malprofiton.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar ni man&gcirc;as salon el la re&gcirc;a palaco, kaj ni ne
    volas vidi ion, kio malhonoras la re&gcirc;on, tial ni sendas kaj
    sciigas al la re&gcirc;o,</l>
  <l n='15'>ke oni ser&ccirc;u en la kronikoj de viaj
    patroj, kaj vi trovos en la kronikoj kaj konvinki&gcirc;os, ke tiu urbo
    estas urbo ribelema kaj malutila por la re&gcirc;oj kaj landoj, kaj ke
    ribeloj estis farataj en &gcirc;i de la plej malproksimaj tempoj, kio
    estas la ka&ubreve;zo, pro kiu tiu urbo estis detruita.</l>
  <l n='16'>Ni sciigas al
    la re&gcirc;o, ke se tiu urbo estos rekonstruita kaj &gcirc;iaj muregoj estos
    finitaj, tiam vi poste havos nenian parton en la regiono
    transrivera.</l>
  <l n='17'>La re&gcirc;o sendis respondon: Al Re&hcirc;um, konsilisto,
    &Scirc;im&scirc;aj, skribisto, kaj al la aliaj iliaj kunuloj, kiuj lo&gcirc;as en
    Samario kaj en la aliaj transriveraj lokoj, pacon kaj saluton.</l>
  <l n='18'>La letero, kiun vi sendis al ni, estas klare legita anta&ubreve; mi;</l>
  <l n='19'>kaj mi donis ordonon, ke oni ser&ccirc;u; kaj oni trovis, ke tiu urbo
    de malproksima tempo ribeladis kontra&ubreve; la re&gcirc;oj, kaj tumultoj kaj
    defaloj estis farataj en &gcirc;i;</l>
  <l n='20'>ke potencaj re&gcirc;oj estis en
    Jerusalem kaj posedis la tutan transriveran regionon, kaj
    tributo, impostoj, kaj jarpagoj estis donataj al ili.</l>
  <l n='21'>Tial agu
    la&ubreve; &ccirc;i tiu ordono: malhelpu tiujn homojn en ilia laborado, ke la
    urbo ne estu rekonstruata, &gcirc;is estos donita ordono de mi.</l>
  <l n='22'>Kaj
    estu singardaj, ke vi ne estu malatentaj en tio, por ke ne
    naski&gcirc;u granda malprofito por la re&gcirc;o.</l>
  <l n='23'>Kiam &ccirc;i tiu letero de
    la re&gcirc;o Arta&hcirc;&scirc;a&scirc;t estis tralegita anta&ubreve; Re&hcirc;um, la skribisto
    &Scirc;im&scirc;aj, kaj iliaj kunuloj, ili tuj iris en Jerusalemon al la
    Judoj kaj haltigis ilian laboradon per forta mano.</l>
  <l n='24'>Tiam
    &ccirc;esi&gcirc;is la laborado &ccirc;e la domo de Dio en Jerusalem; kaj tiu stato
    da&ubreve;ris &gcirc;is la dua jaro de re&gcirc;ado de Dario, re&gcirc;o de Persujo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la profetoj, &Hcirc;agaj, la profeto, kaj Ze&hcirc;arja, filo de Ido,
    profetis pri la Judoj, kiuj estis en Judujo kaj Jerusalem, en la
    nomo de Dio de Izrael.</l>
  <l n='2'>Tiam levi&gcirc;is Zerubabel, filo de
    &Scirc;ealtiel, kaj Je&scirc;ua, filo de Jocadak, kaj komencis konstrui la
    domon de Dio en Jerusalem, kaj kun ili estis la profetoj de Dio,
    kiuj fortigadis ilin.</l>
  <l n='3'>En tiu tempo venis al ili Tatnaj, la
    estro de la transrivera regiono, kaj &Scirc;etar-Boznaj, kaj iliaj
    kunuloj, kaj tiele diris al ili: Kiu permesis al vi konstrui &ccirc;i
    tiun domon kaj starigi &ccirc;i tiujn murojn?</l>
  <l n='4'>Tiam ni diris al ili,
    kiaj estis la nomoj de tiuj homoj, kiuj konstruis tiun
    konstrua&jcirc;on.</l>
  <l n='5'>Sed la okulo de ilia Dio estis super la pleja&gcirc;uloj
    de la Judoj, kaj ili ne estis malhelpataj, &gcirc;is la afero estis
    raportita al Dario kaj &gcirc;is revenis decido pri tio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Jen estas la enhavo de la letero, kiun sendis Tatnaj, la estro
    de la transrivera regiono, kaj &Scirc;etar-Boznaj, kun siaj kunuloj la
    Afarse&hcirc;anoj, kiuj estis en la transrivera regiono, al la re&gcirc;o
    Dario;</l>
  <l n='7'>la raporto, kiun ili sendis al li, havis la sekvantan
    tekston: Al la re&gcirc;o Dario plenan pacon.</l>
  <l n='8'>Estu sciate al la re&gcirc;o,
    ke ni iris en la Judan landon, al la domo de la granda Dio; &gcirc;i
    estas konstruata el grandaj &scirc;tonoj, kaj trabojn oni enmetas en la
    murojn, kaj la laboro estas farata vigle kaj sukcesas en iliaj
    manoj.</l>
  <l n='9'>Tiam ni demandis tiujn plena&gcirc;ulojn, kaj diris al ili:
    Kiu donis al vi la permeson konstrui &ccirc;i tiun domon kaj starigi &ccirc;i
    tiujn murojn?</l>
  <l n='10'>Kaj krom tio ni demandis pri iliaj nomoj, por
    raporti al vi, kaj skribi la nomojn de tiuj homoj, kiuj estas
    iliaj &ccirc;efoj.</l>
  <l n='11'>Per la sekvantaj vortoj ili respondis al ni kaj
    diris: Ni estas servantoj de Dio de la &ccirc;ielo kaj de la tero, kaj
    ni konstruas la domon, kiu estis konstruita anta&ubreve; multe da jaroj,
    kaj granda re&gcirc;o de Izrael konstruis &gcirc;in kaj finis &gcirc;in.</l>
  <l n='12'>Sed
    kiam niaj patroj kolerigis Dion de la &ccirc;ielo, Li transdonis ilin
    en la manon de Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, la &Hcirc;aldeo; kaj tiun
    domon li detruis, kaj la popolon li translo&gcirc;igis en Babelon.</l>
  <l n='13'>Sed en la unua jaro de Ciro, re&gcirc;o de Babel, la re&gcirc;o Ciro donis
    permeson rekonstrui &ccirc;i tiun domon de Dio.</l>
  <l n='14'>E&ccirc; la vazojn de la
    domo de Dio, la orajn kaj ar&gcirc;entajn, kiujn Nebukadnecar elportis
    el la templo de Jerusalem kaj forportis en la templon de Babel,
    ilin la re&gcirc;o Ciro elportis el la templo de Babel, kaj oni
    transdonis ilin al &Scirc;e&scirc;bacar, kiun li starigis kiel regionestron;</l>
  <l n='15'>kaj li diris al li: Prenu &ccirc;i tiujn vazojn, iru, kaj forportu
    ilin en la templon de Jerusalem, kaj la domo de Dio estu
    konstruata sur sia loko.</l>
  <l n='16'>Tiam venis tiu &Scirc;e&scirc;bacar kaj metis la
    fundamenton por la domo de Dio en Jerusalem; kaj de tiu tempo &gcirc;is
    nun &gcirc;i estas konstruata, kaj &gcirc;i ankora&ubreve; ne estas finita.</l>
  <l n='17'>Tial,
    se pla&ccirc;as al la re&gcirc;o, oni ser&ccirc;u en la domo de la re&gcirc;aj trezoroj
    tie en Babel, &ccirc;u efektive la re&gcirc;o Ciro donis permeson konstrui &ccirc;i
    tiun domon de Dio en Jerusalem; kaj la volon de la re&gcirc;o pri tio
    oni sendu al ni.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam la re&gcirc;o Dario ordonis, ke oni ser&ccirc;u en la domo de
    dokumentoj, kie la trezoroj estis deponitaj, en Babel.</l>
  <l n='2'>Kaj oni
    trovis en A&hcirc;meta, la re&gcirc;a kastelo en la Meda lando, unu
    skribrula&jcirc;on, en kiu estis skribita la sekvanta pormemora&jcirc;o:</l>
  <l n='3'>En
    la unua jaro de la re&gcirc;o Ciro, la re&gcirc;o Ciro donis ordonon: Pri la
    domo de Dio en Jerusalem, estu konstruata domo, loko, kie oni
    alportas oferojn, kaj fortikaj fundamentoj por &gcirc;i estu
    starigitaj; la alto de la domo estu sesdek ulnoj, &gcirc;ia lar&gcirc;o estu
    sesdek ulnoj.</l>
  <l n='4'>Da vicoj el grandaj &scirc;tonoj estu tri, kaj unu vico
    el ligno; la elspezoj estu donataj el la re&gcirc;a domo.</l>
  <l n='5'>Anka&ubreve; la
    vazojn de la domo de Dio, orajn kaj ar&gcirc;entajn, kiujn Nebukadnecar
    elportis el la templo de Jerusalem kaj forportis en Babelon, oni
    redonu, kaj ili iru en la templon de Jerusalem sur sian lokon kaj
    estu lokitaj en la domo de Dio.</l>
  <l n='6'>Tial Tatnaj, la estro de la
    transrivera regiono, &Scirc;etar-Boznaj, kaj iliaj kunuloj, la
    Afarse&hcirc;anoj, kiuj estas en la transrivera regiono, fori&gcirc;u de tie;</l>
  <l n='7'>permesu al ili labori &ccirc;e la domo de Dio; la regionestro de
    Judujo kaj la pleja&gcirc;uloj de la Judoj konstruu tiun domon de Dio
    sur &gcirc;ia loko.</l>
  <l n='8'>Kaj de mi estas donata ordono pri tio, kio devas
    esti farata al la pleja&gcirc;uloj de la Judoj por la konstruado de tiu
    domo: el la apartena&jcirc;o de la re&gcirc;o, el la transriveraj impostoj
    oni tuj donu la elspezojn al tiuj homoj, por ke la laborado ne
    haltu.</l>
  <l n='9'>Kaj tiom estos necese da bovoj, &scirc;afoj, a&ubreve; &scirc;afidoj por
    bruloferoj por Dio de la &ccirc;ielo, da tritiko, salo, vino, oleo,
    kiel diros la pastroj en Jerusalem, oni donadu al ili &ccirc;iutage sen
    halto,</l>
  <l n='10'>por ke ili alportadu agrablodoran oferon al la Dio de
    la &ccirc;ielo, kaj por ke ili pre&gcirc;u pri la vivo de la re&gcirc;o kaj de liaj
    infanoj.</l>
  <l n='11'>De mi estas donata la ordono, ke se iu homo &scirc;an&gcirc;os &ccirc;i
    tiun decidon, oni elprenu trabon el lia domo, kaj li estu levita
    kaj alnajlita al &gcirc;i, kaj lia domo pro tio estu ruinigita.</l>
  <l n='12'>Kaj
    Dio, kiu lo&gcirc;igis tie Sian nomon, faligu &ccirc;iun re&gcirc;on kaj popolon,
    kiu etendus sian manon, por &scirc;an&gcirc;i &ccirc;i tion, por fari ion malutilan
    al tiu domo de Dio en Jerusalem. Mi, Dario, donis la ordonon; &gcirc;i
    estu tuj plenumita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tiam Tatnaj, la estro de la transrivera regiono, &Scirc;etar-Boznaj,
    kaj iliaj kunuloj komencis tuj agadi konforme al tio, kion
    ordonis la re&gcirc;o Dario.</l>
  <l n='14'>Kaj la pleja&gcirc;uloj de la Judoj konstruis
    kun sukceso, konforme al la profetado de &Hcirc;agaj, la profeto, kaj
    de Ze&hcirc;arja, filo de Ido. Kaj ili konstruis kaj finis la&ubreve; la volo
    de Dio de Izrael, kaj la&ubreve; la volo de Ciro, de Dario, kaj de
    Arta&hcirc;&scirc;a&scirc;t, re&gcirc;oj de Persujo.</l>
  <l n='15'>Kaj oni finis la domon en la tria
    tago de la monato Adar, en la sesa jaro de re&gcirc;ado de la re&gcirc;o
    Dario.</l>
  <l n='16'>Kaj la Izraelidoj, la pastroj, la Levidoj, kaj la aliaj
    revenintoj el la kaptiteco faris kun &gcirc;ojo la sanktigon de tiu
    domo de Dio.</l>
  <l n='17'>Kaj oni alportis &ccirc;e la sanktigo de tiu domo de
    Dio: cent bovojn, ducent &scirc;afojn, kvarcent &scirc;afidojn, kaj dek du
    pekoferajn kaprojn pro la tuta Izrael, la&ubreve; la nombro de la triboj
    de Izrael.</l>
  <l n='18'>Kaj oni starigis la pastrojn la&ubreve; iliaj ordoj, kaj
    la Levidojn la&ubreve; iliaj vicoj, por la servado al Dio en Jerusalem,
    kiel estas preskribite en la libro de Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj la revenintoj el la kaptiteco faris Paskon en la dek-kvara
    tago de la unua monato.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar la pastroj kaj la Levidoj purigis
    sin &ccirc;iuj kiel unu homo; kaj ili bu&ccirc;is Paskajn &scirc;afidojn por &ccirc;iuj
    revenintoj el la kaptiteco, por siaj fratoj, la pastroj, kaj por
    si.</l>
  <l n='21'>Kaj man&gcirc;is la Izraelidoj, kiuj revenis el la kaptiteco,
    kaj &ccirc;iuj, kiuj apartigis sin de la malpureco de la nacioj de la
    tero, por turni sin al la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='22'>Kaj ili en
    &gcirc;ojo solenis la feston de macoj dum sep tagoj; &ccirc;ar la Eternulo
    &gcirc;ojigis ilin, kaj turnis al ili la koron de la re&gcirc;o de Asirio,
    por ke li fortigu iliajn manojn &ccirc;e la laborado koncerne la domon
    de Dio, la Dio de Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tiuj okazinta&jcirc;oj, dum la re&gcirc;ado de Arta&hcirc;&scirc;ast, re&gcirc;o de
    Persujo, el Babel iris Ezra, filo de Seraja, filo de Azarja, filo
    de &Hcirc;ilkija,</l>
  <l n='2'>filo de &Scirc;alum, filo de Cadok, filo de A&hcirc;itub,</l>
  <l n='3'>filo de Amarja, filo de Azarja, filo de Merajot,</l>
  <l n='4'>filo de
    Zera&hcirc;ja, filo de Uzi, filo de Buki,</l>
  <l n='5'>filo de Abi&scirc;ua, filo de
    Pine&hcirc;as, filo de Eleazar, filo de Aaron, la &ccirc;efpastro.</l>
  <l n='6'>Tiu Ezra
    iris el Babel. Li estis lerta scienculo koncerne la instruon de
    Moseo, kiun donis la Eternulo, Dio de Izrael. Kaj la re&gcirc;o donis
    al li &ccirc;ion la&ubreve; lia deziro, &ccirc;ar la mano de la Eternulo, lia Dio,
    estis super li.</l>
  <l n='7'>Anka&ubreve; kelkaj el la Izraelidoj, el la pastroj,
    el la Levidoj, el la kantistoj, el la pordegistoj, kaj el la
    Netinoj iris en Jerusalemon en la sepa jaro de la re&gcirc;o Arta&hcirc;&scirc;ast.</l>
  <l n='8'>Kaj li venis en Jerusalemon en la kvina monato, en la sepa jaro
    de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar en la unua tago de la unua monato estis la
    komenco de la irado el Babel, kaj en la unua tago de la kvina
    monato li venis en Jerusalemon, &ccirc;ar la mano de lia Dio favore
    estis super li.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar Ezra pretigis sian koron, por studi la
    instruon de la Eternulo kaj plenumi &gcirc;in, kaj por instrui en
    Izrael le&gcirc;ojn kaj ordonojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj jen estas la teksto de la letero, kiun la re&gcirc;o Arta&hcirc;&scirc;ast
    donis al Ezra, la pastro, la scienculo, kiu instruis la vortojn
    de la ordonoj de la Eternulo kaj Liajn le&gcirc;ojn pri Izrael:</l>
  <l n='12'>Arta&hcirc;&scirc;ast, re&gcirc;o de la re&gcirc;oj, al Ezra, pastro, kaj scienculo pri
    la le&gcirc;oj de Dio de la &ccirc;ielo, pacon kaj saluton.</l>
  <l n='13'>De mi estas
    ordonite, ke en mia regno &ccirc;iu el la popolo de Izrael kaj el &gcirc;iaj
    pastroj kaj Levidoj, kiu volas iri en Jerusalemon, iru kun vi.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar vi estas sendata de la re&gcirc;o kaj de liaj sep konsilistoj, por
    pririgardi Judujon kaj Jerusalemon la&ubreve; la en via mano trovi&gcirc;anta
    le&gcirc;o de via Dio,</l>
  <l n='15'>kaj por tien forporti la ar&gcirc;enton kaj oron,
    kiun la re&gcirc;o kaj liaj konsilistoj oferis al Dio de Izrael, kies
    lo&gcirc;ejo estas en Jerusalem,</l>
  <l n='16'>kaj la tutan ar&gcirc;enton kaj oron,
    kiun vi akiros en la tuta provinco de Babel, kune kun la memvolaj
    donacoj de la popolo kaj de la pastroj, kiuj oferos por la domo
    de sia Dio, kiu estas en Jerusalem.</l>
  <l n='17'>A&ccirc;etu tuj pro tiu mono
    bovojn, &scirc;afojn, kaj &scirc;afidojn, kaj la al tio apartenantajn
    farunoferojn kaj ver&scirc;oferojn, kaj alportu ilin sur la altaron de
    la domo de via Dio en Jerusalem.</l>
  <l n='18'>Kaj kion vi kaj viaj fratoj
    trovos bona fari el la cetera ar&gcirc;ento kaj oro, tion la&ubreve; la volo
    de via Dio faru.</l>
  <l n='19'>Kaj la vazojn, kiuj estas donitaj al vi por
    la servado en la domo de via Dio, prezentu anta&ubreve; la Dio de
    Jerusalem.</l>
  <l n='20'>Kaj &ccirc;ion ceteran, kio estas necesa por la domo de
    via Dio, kion vi trovos bona doni, donu el la re&gcirc;a trezorejo.</l>
  <l n='21'>Kaj de mi, Arta&hcirc;&scirc;ast, la re&gcirc;o, estas farata ordono al &ccirc;iuj
    trezorgardistoj trans la rivero, ke &ccirc;io, kion postulos de vi
    Ezra, la pastro, instruisto de la le&gcirc;oj de Dio de la &ccirc;ielo, estu
    tuj plenumata,</l>
  <l n='22'>&gcirc;is jena kvanto: ar&gcirc;ento &gcirc;is cent kikaroj,
    tritiko &gcirc;is cent kor'oj, vino &gcirc;is cent bat'oj, anka&ubreve; oleo &gcirc;is
    cent bat'oj, kaj salo en kvanto senlima.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;io, kio estas
    ordonita de Dio de la &ccirc;ielo, devas esti farata tuj por la domo de
    Dio de la &ccirc;ielo, por ke Lia kolero ne trafu la regnon, la re&gcirc;on,
    a&ubreve; liajn infanojn.</l>
  <l n='24'>Kaj ni sciigas al vi, ke sur neniun el la
    pastroj, Levidoj, kantistoj, pordegistoj, Netinoj, a&ubreve; servantoj
    &ccirc;e tiu domo de Dio vi devas meti tributon, imposton, a&ubreve; depagojn.</l>
  <l n='25'>Kaj vi, Ezra, la&ubreve; la sa&gcirc;o, kiun via Dio donis al vi, starigu
    registojn kaj ju&gcirc;istojn, kiuj ju&gcirc;adus la tutan popolon, kiu estas
    trans la rivero, &ccirc;iujn, kiuj scias la le&gcirc;ojn de via Dio; kaj kiu
    ne scias, tiun instruu.</l>
  <l n='26'>Kaj &ccirc;iu, kiu ne plenumos la le&gcirc;ojn de
    via Dio a&ubreve; la le&gcirc;ojn de la re&gcirc;o, tuj estu ju&gcirc;e kondamnata, &ccirc;u al
    morto, &ccirc;u al elpelo, &ccirc;u al monpuno, &ccirc;u al meto en malliberejon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Benata estu la Eternulo, Dio de niaj patroj, kiu metis en la
    koron de la re&gcirc;o la ideon beligi la domon de la Eternulo en
    Jerusalem,</l>
  <l n='28'>kaj sur min turnis favoron de la re&gcirc;o kaj de liaj
    konsilistoj kaj de &ccirc;iuj potencaj princoj de la re&gcirc;o. Kaj mi
    ricevis kura&gcirc;on, &ccirc;ar la mano de la Eternulo, mia Dio, estis super
    mi; kaj mi kolektis en Izrael &ccirc;efojn, por ke ili iru kun mi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la &ccirc;efoj de patrodomoj kun ilia genealogio, kiuj iris
    kun mi el Babel en la tempo de re&gcirc;ado de la re&gcirc;o Arta&hcirc;&scirc;ast:</l>
  <l n='2'>el
    la idoj de Pine&hcirc;as: Ger&scirc;om; el la idoj de Itamar: Daniel; el la
    idoj de David: &Hcirc;atu&scirc;;</l>
  <l n='3'>el la idoj de &Scirc;e&hcirc;anja: el la idoj de
    Paro&scirc;: Ze&hcirc;arja, kaj kun li la familianoj, viroj en la nombro de
    cent kvindek;</l>
  <l n='4'>el la idoj de Pa&hcirc;at-Moab: Eljehoenaj, filo de
    Zera&hcirc;ja, kaj kun li ducent virseksuloj;</l>
  <l n='5'>el la idoj de &Scirc;e&hcirc;anja:
    la filo de Ja&hcirc;aziel, kaj kun li tricent virseksuloj;</l>
  <l n='6'>el la idoj
    de Adin: Ebed, filo de Jonatan, kaj kun li kvindek virseksuloj;</l>
  <l n='7'>el la idoj de Elam: Je&scirc;aja, filo de Atalja, kaj kun li sepdek
    virseksuloj;</l>
  <l n='8'>el la idoj de &Scirc;efatja: Zebadja, filo de Mi&hcirc;ael,
    kaj kun li okdek virseksuloj;</l>
  <l n='9'>el la idoj de Joab: Obadja, filo
    de Je&hcirc;iel, kaj kun li ducent dek ok virseksuloj;</l>
  <l n='10'>el la idoj de
    &Scirc;elomit: la filo de Josifja, kaj kun li cent sesdek virseksuloj;</l>
  <l n='11'>el la idoj de Bebaj: Ze&hcirc;arja, filo de Bebaj, kaj kun li dudek
    ok virseksuloj;</l>
  <l n='12'>el la idoj de Azgad: Jo&hcirc;anan, filo de Hakatan,
    kaj kun li cent dek virseksuloj;</l>
  <l n='13'>el la idoj de Adonikam la
    lastaj, kaj jen estas iliaj nomoj: Elifelet, Jeiel, kaj &Scirc;emaja,
    kaj kun ili sesdek virseksuloj;</l>
  <l n='14'>el la idoj de Bigvaj: Utaj kaj
    Zakur, kaj kun ili sepdek virseksuloj.</l>
  <l n='15'>Kaj mi kolektis ilin &ccirc;e
    la rivero, kiu enfluas en Ahavan, kaj ni restis tie tri tagojn;
    kaj kiam mi pririgardis la popolon kaj la pastrojn, mi el la idoj
    de Levi trovis tie neniun.</l>
  <l n='16'>Tiam mi sendis Eliezeron, Arielon,
    &Scirc;emajan, Elnatanon, Jaribon, Elnatanon, Natanon, Ze&hcirc;arjan, kaj
    Me&scirc;ulamon, la &ccirc;efojn, kaj Jojaribon kaj Elnatanon, la
    scienculojn;</l>
  <l n='17'>kaj mi donis al ili komision al Ido, la &ccirc;efo en
    la loko Kasifja, kaj mi donis al ili instrukcion pri tio, kion
    ili devas diri al Ido, kaj al liaj fratoj, la Netinoj, en la loko
    Kasifja, por venigi al ni servistojn por la domo de nia Dio.</l>
  <l n='18'>Kaj ili venigis al ni, &ccirc;ar super ni estis la favora mano de nia
    Dio, homon sa&gcirc;an el la idoj de Ma&hcirc;li, filo de Levi, filo de
    Izrael, kaj &Scirc;erebjan kun liaj filoj kaj fratoj, dek ok homojn,</l>
  <l n='19'>kaj &Hcirc;a&scirc;abjan, kaj kun li Je&scirc;ajan, el la idoj de Merari, kun liaj
    fratoj kaj iliaj filoj, dudek;</l>
  <l n='20'>kaj el la Netinoj, kiujn David
    kaj la princoj starigis por servi al la Levidoj, ducent dudek
    Netinojn; &ccirc;iuj ili estis registritaj la&ubreve; siaj nomoj.</l>
  <l n='21'>Kaj mi
    proklamis tie faston &ccirc;e la rivero Ahava, por ke ni humiligu nin
    anta&ubreve; nia Dio, por peti de Li &gcirc;ustan vojon por ni, por niaj
    infanoj, kaj por nia tuta havo.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar mi hontis peti de la re&gcirc;o
    militistojn kaj rajdistojn por defendi nin kontra&ubreve; malamikoj sur
    la vojo; &ccirc;ar ni tiele diris al la re&gcirc;o: La mano de nia Dio estas
    bonfaranta por &ccirc;iuj, kiuj sin turnas al Li, kaj Lia potenco kaj
    Lia kolero estas kontra&ubreve; &ccirc;iuj, kiuj Lin forlasas.</l>
  <l n='23'>Ni do
    fastis, kaj petis nian Dion pri tio; kaj Li a&ubreve;skultis nin.</l>
  <l n='24'>Kaj
    mi apartigis el la &ccirc;efaj pastroj dek du, kaj mi aligis al ili
    &Scirc;erebjan kaj &Hcirc;a&scirc;abjan kaj dek el iliaj fratoj.</l>
  <l n='25'>Kaj mi pese
    transdonis al ili la ar&gcirc;enton kaj la oron kaj la vazojn, kiuj
    estis donacitaj por la domo de nia Dio kaj kiujn donacis la re&gcirc;o
    kaj liaj konsilistoj kaj liaj princoj, kaj &ccirc;iuj Izraelidoj, kiuj
    tie trovi&gcirc;is.</l>
  <l n='26'>Kaj mi pese transdonis al ili: da ar&gcirc;ento
    sescent kvindek kikarojn, da ar&gcirc;entaj vazoj cent kikarojn, kaj da
    oro cent kikarojn;</l>
  <l n='27'>da oraj kalikoj dudek je la sumo de mil
    darkemonoj, kaj du vazojn el brilanta plej bona kupro, multekosta
    kiel oro.</l>
  <l n='28'>Kaj mi diris al ili: Vi estas sanktaj al la
    Eternulo, kaj la vazoj estas sanktaj, anka&ubreve; la ar&gcirc;ento kaj la
    oro, memvole donacitaj al la Eternulo, Dio de viaj patroj.</l>
  <l n='29'>Maldormu, kaj gardu tion, &gcirc;is vi transdonos pese al la &ccirc;efaj
    pastroj, Levidoj, kaj &ccirc;efoj de patrodomoj de Izrael en Jerusalem,
    en la &ccirc;ambroj de la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='30'>Kaj la pastroj kaj la
    Levidoj akceptis la pesitajn ar&gcirc;enton, oron, kaj vazojn, por
    forporti en Jerusalemon en la domon de nia Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj ni ekvojiris de la rivero Ahava en la dek-dua tago de la
    unua monato, por iri en Jerusalemon; kaj la mano de nia Dio estis
    super ni, kaj Li savis nin kontra&ubreve; la manoj de malamikoj kaj
    kontra&ubreve; insidantoj &ccirc;e la vojo.</l>
  <l n='32'>Kaj ni venis en Jerusalemon kaj
    restis tie dum tri tagoj.</l>
  <l n='33'>En la kvara tago la ar&gcirc;ento, oro,
    kaj vazoj estis transdonitaj pese en la domon de nia Dio, en la
    manojn de la pastro Meremot, filo de Urija, kune kun Eleazar,
    filo de Pine&hcirc;as, kune kun Jozabad, filo de Je&scirc;ua, kaj Noadja,
    filo de Binuj, la Levidoj.</l>
  <l n='34'>&Ccirc;io estis farita la&ubreve;nombre kaj
    la&ubreve;peze, kaj &ccirc;io pesita estis tiutempe enskribita.</l>
  <l n='35'>La
    forkaptitoj, kiuj revenis el la kaptiteco, alportis bruloferojn
    al Dio de Izrael: dek du bovojn, pro la tuta Izrael, na&ubreve;dek ses
    &scirc;afojn, sepdek sep &scirc;afidojn, dek du pekoferajn kaprojn, &ccirc;ion kiel
    bruloferon al la Eternulo.</l>
  <l n='36'>Kaj oni transdonis la ordonojn de
    la re&gcirc;o al la satrapoj de la re&gcirc;o kaj al la transriveraj
    regionestroj; kaj &ccirc;i tiuj subtenis la popolon kaj la domon de
    Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam &ccirc;io tio estis finita, aliris al mi la estroj, kaj diris:
    La popolo Izraela kaj la pastroj kaj la Levidoj ne apartigis sin
    de la popoloj de la landoj koncerne iliajn abomeninda&jcirc;ojn, de la
    Kanaanidoj, &Hcirc;etidoj, Perizidoj, Jebusidoj, Amonidoj, Moabidoj,
    Egiptoj, kaj Amoridoj;</l>
  <l n='2'>&ccirc;ar ili prenis el iliaj filinoj edzinojn
    por si kaj por siaj filoj, kaj miksi&gcirc;is la sankta semo kun la
    popoloj de la landoj; kaj la mano de la eminentuloj kaj &ccirc;efoj
    estis la unua en &ccirc;i tiu malbonago.</l>
  <l n='3'>Kiam mi a&ubreve;dis tion, mi
    dis&scirc;iris miajn vestojn kaj mian tunikon, mi el&scirc;iris harojn de mia
    kapo kaj el mia barbo, kaj mi sidis konsternite.</l>
  <l n='4'>Kaj kolekti&gcirc;is
    al mi &ccirc;iuj, kiuj timis la vortojn de Dio de Izrael, pro la krimo
    de la forkaptitoj; kaj mi sidis konsternite &gcirc;is la vesperofero.</l>
  <l n='5'>Kaj &ccirc;e la vesperofero mi levi&gcirc;is de mia aflikto, kaj kun
    dis&scirc;iritaj vestoj kaj tuniko mi stari&gcirc;is surgenue kaj etendis
    miajn manojn al la Eternulo, mia Dio,</l>
  <l n='6'>kaj mi diris: Ho mia Dio,
    mi hontas, kaj &gcirc;enas min levi mian viza&gcirc;on al Vi, ho mia Dio; &ccirc;ar
    niaj malbonagoj kreskis pli alten ol nia kapo, kaj nia kulpo
    fari&gcirc;is granda &gcirc;is la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='7'>De post la tempo de niaj patroj ni
    estas en granda kulpo &gcirc;is la nuna tago; pro niaj malbonagoj ni
    estis transdonitaj, ni kaj niaj re&gcirc;oj kaj niaj pastroj, en la
    manojn de la alilandaj re&gcirc;oj, sub glavon, en kaptitecon, al
    disrabo kaj malhonoro, kiel tio estas nun.</l>
  <l n='8'>Kaj nun anta&ubreve;
    momento venis pardono de la Eternulo, nia Dio, kaj Li restigis al
    ni savi&gcirc;intojn kaj permesis al ni alfortiki&gcirc;i sur Lia sankta
    loko; nia Dio donis lumon al niaj okuloj, kaj Li permesis al ni
    iom revivi&gcirc;i en nia sklaveco.</l>
  <l n='9'>Ni estas ja sklavoj; sed en nia
    sklaveco nia Dio nin ne forlasis. Kaj Li donis al ni favorkorecon
    de la re&gcirc;oj de Persujo, por permesi al ni revivi&gcirc;i, por konstrui
    la domon de nia Dio kaj restarigi &gcirc;iajn ruinojn, kaj por doni al
    ni barilon en Judujo kaj Jerusalem.</l>
  <l n='10'>Kaj nun kion ni diros, ho
    nia Dio, post tio? &ccirc;ar ni forlasis Viajn ordonojn,</l>
  <l n='11'>kiujn Vi
    ordonis per Viaj servantoj, la profetoj, dirante: La lando, en
    kiun vi venas por ekposedi &gcirc;in, estas lando malpura pro la
    malpureco de la popoloj alilandaj, pro iliaj abomeninda&jcirc;oj, per
    kiuj ili plenigis &gcirc;in de rando al rando en sia malpureco;</l>
  <l n='12'>ne
    donu do viajn filinojn al iliaj filoj, kaj iliajn filinojn ne
    prenu por viaj filoj, neniam zorgu pri ilia paco kaj bonstato,
    por ke vi forti&gcirc;u kaj por ke vi nutru vin per la bona&jcirc;oj de la
    tero kaj por ke vi heredigu &gcirc;in por eterne al viaj filoj.</l>
  <l n='13'>Kaj
    post &ccirc;io, kio trafis nin pro niaj malbonaj faroj kaj pro nia
    granda kulpo, kaj kiam nun Vi indulgis nin malgra&ubreve; niaj
    malbonagoj kaj donis al ni tian savi&gcirc;on,</l>
  <l n='14'>&ccirc;u ni nun denove
    malobeu Viajn ordonojn, kaj boparenci&gcirc;u kun la popoloj de tiuj
    abomeninda&jcirc;oj? &Ccirc;u Vi ne koleros kontra&ubreve; ni &gcirc;is plena ekstermo sen
    restigo de ia resta&jcirc;o kaj savita&jcirc;o?</l>
  <l n='15'>Ho Eternulo, Dio de
    Izrael! Vi estas justa; &ccirc;ar ni restis savi&gcirc;intoj &gcirc;is la nuna
    tago. Jen ni estas anta&ubreve; Vi en nia kulpo; ni ne povas teni nin
    anta&ubreve; Vi pro tio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Ezra pre&gcirc;is kaj faris konfeson, plorante kaj ku&scirc;ante anta&ubreve;
    la domo de Dio, kolekti&gcirc;is al li el la Izraelidoj tre granda
    amaso, viroj, virinoj, kaj infanoj; &ccirc;ar anka&ubreve; la popolo tre multe
    ploris.</l>
  <l n='2'>Kaj ekparolis &Scirc;e&hcirc;anja, filo de Je&hcirc;iel, el la idoj de
    Elam, kaj diris al Ezra: Ni faris krimon kontra&ubreve; nia Dio,
    prenante edzinojn aligentajn el la popoloj de la lando. Tamen nun
    ekzistas espero por Izrael en &ccirc;i tiu afero.</l>
  <l n='3'>Nun ni faru
    interligon kun nia Dio, ke la&ubreve; la konsilo de mia sinjoro, kaj de
    tiuj, kiuj havas timon anta&ubreve; la ordonoj de nia Dio, ni forigos
    &ccirc;iujn virinojn kaj iliajn naskitojn, kaj estu farite konforme al
    la le&gcirc;o.</l>
  <l n='4'>Levi&gcirc;u, &ccirc;ar vi devas okupi vin pri tio, kaj ni estos
    kun vi; estu kura&gcirc;a, kaj agu.</l>
  <l n='5'>Tiam Ezra levi&gcirc;is, kaj &jcirc;urigis la
    &ccirc;efajn pastrojn, la Levidojn, kaj la tutan Izraelon, ke ili agos
    tiel; kaj ili &jcirc;uris.</l>
  <l n='6'>Kaj Ezra levi&gcirc;is de anta&ubreve; la domo de Dio,
    kaj iris al la &ccirc;ambro de Jeho&hcirc;anan, filo de Elja&scirc;ib, kaj eniris
    tien. Panon li ne man&gcirc;is kaj akvon li ne trinkis, &ccirc;ar li funebris
    pri la krimo de la kaptitecanoj.</l>
  <l n='7'>Kaj oni proklamis en Judujo
    kaj Jerusalem al &ccirc;iuj, kiuj venis el la kaptiteco, ke ili
    kolekti&gcirc;u en Jerusalem,</l>
  <l n='8'>kaj ke al &ccirc;iu, kiu ne venos tien post
    paso de tri tagoj, la&ubreve; decido de la estroj kaj pleja&gcirc;uloj estos
    anatemita lia tuta havo, kaj li estos ekskomunikita el la
    komunumo de la reenmigrintoj.</l>
  <l n='9'>Kaj kolekti&gcirc;is &ccirc;iuj idoj de
    Jehuda kaj de Benjamen en Jerusalem post tri tagoj. Tio estis en
    la na&ubreve;a monato, en la dudeka tago de la monato. Kaj la tuta
    popolo sidis sur la placo anta&ubreve; la domo de Dio, tremante pro &ccirc;i
    tiu afero kaj pro pluvo.</l>
  <l n='10'>Kaj levi&gcirc;is Ezra, la pastro, kaj
    diris al ili: Vi faris krimon, prenante aligentajn edzinojn kaj
    pligrandigante la kulpon de Izrael.</l>
  <l n='11'>Tial faru nun konfeson al
    la Eternulo, Dio de viaj patroj, kaj plenumu Lian volon: apartigu
    vin de la popoloj de la lando kaj de la aligentaj edzinoj.</l>
  <l n='12'>Kaj
    la tuta komunumo respondis kaj diris per la&ubreve;ta vo&ccirc;o: Jes, kiel vi
    diras, tiel estu farite.</l>
  <l n='13'>Tamen la popolo estas grandnombra,
    kaj la tempo nun estas pluva, kaj ni ne havas forton, por stari
    sur la strato; cetere tio ne estas afero de unu tago a&ubreve; de du,
    &ccirc;ar ni multe pekis en tiu afero.</l>
  <l n='14'>Niaj estroj do stari&gcirc;u pro la
    tuta komunumo, kaj &ccirc;iuj en niaj urboj, kiuj prenis aligentajn
    edzinojn, venu en difinita tempo, kaj kun ili la pleja&gcirc;uloj de
    &ccirc;iu urbo kaj &gcirc;iaj ju&gcirc;istoj, &gcirc;is oni forturnos de ni la flaman
    koleron de nia Dio pro tiu afero.</l>
  <l n='15'>Sed Jonatan, filo de Asahel,
    kaj Ja&hcirc;zeja, filo de Tikva, kontra&ubreve;staris tion, kaj Me&scirc;ulam, kaj
    &Scirc;abtaj, la Levido, helpis ilin.</l>
  <l n='16'>Kaj tiel faris la revenintoj
    el la kaptiteco. Kaj aparti&gcirc;is por tio la pastro Ezra kaj &ccirc;efoj
    de patrodomoj la&ubreve; iliaj patrodomoj, &ccirc;iuj la&ubreve;nome; kaj ili sidi&gcirc;is
    en la unua tago de la deka monato, por esplori la aferon.</l>
  <l n='17'>Kaj
    &gcirc;is la unua tago de la unua monato ili finis la aferon pri &ccirc;iuj
    viroj, kiuj prenis aligentajn edzinojn.</l>
  <l n='18'>Kaj trovi&gcirc;is el la
    pastridoj, kiuj prenis aligentajn edzinojn, el la filoj de Je&scirc;ua,
    filo de Jocadak, kaj el liaj fratoj: Maaseja, Eliezer, Jarib, kaj
    Gedalja.</l>
  <l n='19'>Kaj ili donis sian manon, ke ili forigos siajn
    edzinojn, kaj ke ili alportos pro sia kulpo vir&scirc;afon kiel
    kulpoferon.</l>
  <l n='20'>Kaj el la filoj de Imer: &Hcirc;anani kaj Zebadja;</l>
  <l n='21'>el
    la filoj de &Hcirc;arim: Maaseja, Elija, &Scirc;emaja, Je&hcirc;iel, kaj Uzija;</l>
  <l n='22'>el la filoj de Pa&scirc;&hcirc;ur: Eljoenaj, Maaseja, I&scirc;mael, Netanel,
    Jozabad, kaj Eleasa;</l>
  <l n='23'>kaj el la Levidoj: Jozabad, &Scirc;imei, Kelaja
    (anka&ubreve; nomata Kelita), Peta&hcirc;ja, Jehuda, kaj Eliezer;</l>
  <l n='24'>el la
    kantistoj: Elja&scirc;ib; el la pordegistoj: &Scirc;alum, Telem, kaj Uri;</l>
  <l n='25'>el la Izraelidoj: el la filoj de Paro&scirc;: Ramja, Jizija, Malkija,
    Mijamin, Eleazar, Malkija, kaj Benaja;</l>
  <l n='26'>el la filoj de Elam:
    Matanja, Ze&hcirc;arja, Je&hcirc;iel, Abdi, Jeremot, kaj Elija;</l>
  <l n='27'>el la
    filoj de Zatu: Eljoenaj, Elja&scirc;ib, Matanja, Jeremot, Zabad, kaj
    Aziza;</l>
  <l n='28'>el la filoj de Bebaj: Jeho&hcirc;anan, &Hcirc;ananja, Zabaj, Atlaj;</l>
  <l n='29'>el la filoj de Bani: Me&scirc;ulam, Malu&hcirc;, Adaja, Ja&scirc;ub, &Scirc;eal, kaj
    Ramot;</l>
  <l n='30'>el la filoj de Pa&hcirc;at-Moab: Adna, Kelal, Benaja,
    Maaseja, Matanja, Becalel, Binuj, kaj Manase;</l>
  <l n='31'>el la filoj de
    &Hcirc;arim: Eliezer, Ji&scirc;ija, Malkija, &Scirc;emaja, &Scirc;imeon,</l>
  <l n='32'>Benjamen,
    Malu&hcirc;, &Scirc;emarja;</l>
  <l n='33'>el la filoj de &Hcirc;a&scirc;um: Matnaj, Matata, Zabad,
    Elifelet, Jeremaj, Manase, &Scirc;imei;</l>
  <l n='34'>el la filoj de Bani: Maadaj,
    Amram, Uel,</l>
  <l n='35'>Benaja, Bedja, Keluhu,</l>
  <l n='36'>Vanja, Meremot, Elja&scirc;ib,</l>
  <l n='37'>Matanja, Matnaj, Jaasaj,</l>
  <l n='38'>Bani, Binuj, &Scirc;imei,</l>
  <l n='39'>&Scirc;elemja,
    Natan, Adaja,</l>
  <l n='40'>Ma&hcirc;nadbaj, &Scirc;a&scirc;aj, &Scirc;araj,</l>
  <l n='41'>Azarel, &Scirc;elemja,
    &Scirc;emarja,</l>
  <l n='42'>&Scirc;alum, Amarja, Jozef;</l>
  <l n='43'>el la filoj de Nebo: Jeiel,
    Matitja, Zabad, Zebina, Jadaj, Joel, Benaja.</l>
  <l n='44'>&Ccirc;iuj tiuj prenis
    edzinojn aligentajn; kelkaj el tiuj edzinoj naskis infanojn.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: NE&Hcirc;EMJA -->

        <div type='book' n='16' id='libro_neh' rend='doc'>

          <index index='content' level1='NE&Hcirc;EMJA'/>
          <head>NE&Hcirc;EMJA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vortoj de Ne&hcirc;emja, filo de &Hcirc;a&hcirc;alja.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>En la monato Kislev, en la dudeka jaro, mi estis en la kastelurbo
    &Scirc;u&scirc;an.</l>
  <l n='2'>Kaj venis &Hcirc;anani, unu el miaj fratoj, li kaj kelkaj
    viroj el Judujo. Kaj mi demandis lin pri la Judoj, kiuj savi&gcirc;is
    kaj restis el la forkaptitaro, kaj pri Jerusalem.</l>
  <l n='3'>Kaj ili diris
    al mi: La restintoj, kiuj restis el la forkaptitaro, trovi&gcirc;as tie
    en la lando en granda mizero kaj malhonoro; kaj la murego de
    Jerusalem estas detruita, kaj &gcirc;iaj pordegoj estas forbruligitaj
    per fajro.</l>
  <l n='4'>Kiam mi a&ubreve;dis tiujn vortojn, mi sidi&gcirc;is kaj
    ekploris, kaj funebris dum kelke da tagoj; kaj mi fastis kaj
    pre&gcirc;is anta&ubreve; Dio de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='5'>Kaj mi diris: Mi petas Vin, ho
    Eternulo, Dio de la &ccirc;ielo, Dio granda kaj timinda, kiu konservas
    la interligon kaj favorkorecon al Liaj amantoj kaj al la
    plenumantoj de Liaj ordonoj!</l>
  <l n='6'>Via orelo estu atenta, kaj Viaj
    okuloj estu malfermitaj, por a&ubreve;skulti la pre&gcirc;on de Via servanto,
    per kiu mi pre&gcirc;as anta&ubreve; Vi nun tage kaj nokte pri la Izraelidoj,
    Viaj servantoj, dum mi faras konfeson pri la pekoj de la
    Izraelidoj, kiujn ni pekis anta&ubreve; Vi; mi kaj la domo de mia patro,
    ni pekis.</l>
  <l n='7'>Ni forte pekis anta&ubreve; Vi, kaj ni ne plenumis la
    ordonojn kaj la le&gcirc;ojn kaj la decidojn, kiujn Vi ordonis al
    Moseo, Via servanto.</l>
  <l n='8'>Sed volu rememori la vorton, kiun Vi
    eldiris al Via servanto Moseo, nome: Se vi pekos, Mi dis&jcirc;etos vin
    inter la popolojn;</l>
  <l n='9'>sed se vi returnos vin al Mi kaj konservos
    Miajn ordonojn kaj plenumos ilin, tiam se viaj forpelitoj e&ccirc;
    estus &ccirc;e la rando de la &ccirc;ielo, Mi e&ccirc; de tie kolektos ilin, kaj
    venigos ilin sur la lokon, kiun Mi elektis, por lo&gcirc;igi tie Mian
    nomon.</l>
  <l n='10'>Ili estas ja Viaj servantoj, kaj Via popolo, kiun Vi
    liberigis per Via granda forto kaj per Via potenca mano.</l>
  <l n='11'>Mi
    petas, ho Sinjoro, Via orelo estu atenta al la pre&gcirc;o de Via
    servanto, kaj al la pre&gcirc;o de Viaj servantoj, kiuj deziras timi
    Vian nomon; kaj donu sukceson al Via servanto hodia&ubreve;, kaj akirigu
    al li favorkorecon anta&ubreve; &ccirc;i tiu homo. (Mi estis vinver&scirc;isto &ccirc;e la
    re&gcirc;o.)</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la monato Nisan, en la dudeka jaro de la re&gcirc;o Arta&hcirc;&scirc;ast,
    anta&ubreve; li staris vino. Kaj mi prenis la vinon kaj donis al la
    re&gcirc;o; kaj &gcirc;is tiam mi ne estis malgaja anta&ubreve; li.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o
    diris al mi: Kial vi aspektas malbone, kvankam vi ne estas
    malsana? tio certe estas doloro de koro. Kaj mi forte ektimis,</l>
  <l n='3'>kaj mi diris al la re&gcirc;o: La re&gcirc;o vivu eterne; kiel mi povas ne
    aspekti malbone, kiam la urbo, kiu estas la tomboloko de miaj
    patroj, estas dezertigita, kaj &gcirc;iaj pordegoj estas forbruligitaj
    per fajro?</l>
  <l n='4'>Kaj la re&gcirc;o diris al mi: Kion do vi deziras? Tiam mi
    pre&gcirc;is al Dio de la &ccirc;ielo,</l>
  <l n='5'>kaj diris al la re&gcirc;o: Se al la re&gcirc;o
    pla&ccirc;as, kaj se via sklavo havas vian favoron, permesu al mi
    veturi en Judujon, en la urbon, kie trovi&gcirc;as la tomboj de miaj
    patroj, kaj konstrui &gcirc;in.</l>
  <l n='6'>Kaj la re&gcirc;o diris al mi (la re&gcirc;ino
    sidis apud li): Kiel longe da&ubreve;ros via veturado? kaj kiam vi
    revenos? Kaj la re&gcirc;o bonvolis forliberigi min, kaj mi difinis al
    li templimon.</l>
  <l n='7'>Kaj mi diris al la re&gcirc;o: Se al la re&gcirc;o pla&ccirc;as,
    oni donu al mi leterojn al la transriveraj regionestroj, ke ili
    permesu al mi trairi, &gcirc;is mi venos en Judujon;</l>
  <l n='8'>kaj anka&ubreve;
    leteron al Asaf, la gardisto de la re&gcirc;a arbaro, ke li donu al mi
    arbojn por tegi la pordegojn de la kastelo &ccirc;e la templo, kaj por
    la murego de la urbo, kaj por la domo, en kiu mi lo&gcirc;os. Kaj la
    re&gcirc;o donis al mi, &ccirc;ar super mi estis la favora mano de mia Dio.</l>
  <l n='9'>Kaj mi venis al la transriveraj regionestroj, kaj mi donis al ili
    la leterojn de la re&gcirc;o. Kaj la re&gcirc;o sendis kun mi oficirojn kaj
    rajdistojn.</l>
  <l n='10'>Kiam tion a&ubreve;dis Sanbalat, la &Hcirc;oronano, kaj Tobija,
    la sklavo Amonida, ili havis grandan &ccirc;agrenon, ke venis homo, por
    zorgi pri la bono de la Izraelidoj.</l>
  <l n='11'>Kaj mi venis en
    Jerusalemon. Kaj restinte tie dum tri tagoj,</l>
  <l n='12'>mi levi&gcirc;is nokte
    kune kun nemultaj homoj, kiuj estis kun mi; mi al neniu ion diris
    pri tio, kion mia Dio inspiris al mi fari por Jerusalem; neniu
    besto estis kun mi, krom tiu, sur kiu mi rajdis.</l>
  <l n='13'>Kaj mi
    trarajdis nokte tra la Pordego de la Valo, al la Fonto de la
    Drako kaj al la Pordego de Sterko; mi rigardis la muregojn de
    Jerusalem, kiel detruitaj ili estas, kaj &gcirc;iajn pordegojn, kiel
    ili estas forbruligitaj per fajro.</l>
  <l n='14'>Kaj mi alrajdis al la
    Pordego de la Fonto kaj al la Re&gcirc;a Lageto; sed tie ne estis
    sufi&ccirc;e da spaco, ke povu trairi la besto, kiu estis sub mi.</l>
  <l n='15'>Kaj mi levi&gcirc;is nokte la&ubreve; la torento kaj pririgardis la muregon,
    kaj, trarajdinte denove tra la Pordego de la Valo, mi revenis.</l>
  <l n='16'>Kaj la estroj ne sciis, kien mi iris kaj kion mi faras; nek al la
    Judoj, nek al la pastroj, nek al la eminentuloj, nek al la
    estroj, nek al la ceteraj plenumantoj de la laboroj mi ion diris
    &gcirc;is nun.</l>
  <l n='17'>Kaj mi diris al ili: Vi vidas la mizeron, en kiu ni
    trovi&gcirc;as, kiel Jerusalem estas dezertigita kaj &gcirc;iaj pordegoj
    estas forbruligitaj per fajro; ni iru kaj konstruu la muregon de
    Jerusalem, ke ni ne estu plu en malhonoro.</l>
  <l n='18'>Kaj mi rakontis al
    ili pri la mano de mia Dio, kiu favore estis super mi, anka&ubreve; la
    vortojn de la re&gcirc;o, kiujn li diris al mi. Kaj ili diris: Ni
    levi&gcirc;u kaj konstruu; kaj iliaj manoj forti&gcirc;is por la bono.</l>
  <l n='19'>Kiam tion a&ubreve;dis Sanbalat, la &Hcirc;oronano, kaj Tobija, la sklavo
    Amonida, kaj Ge&scirc;em, la Arabo, ili ridis pri ni kaj rigardis nin
    malestime, kaj diris: Kio estas tiu afero, kiun vi faras? &ccirc;u ne
    kontra&ubreve; la re&gcirc;o vi ribelas?</l>
  <l n='20'>Kaj mi respondis al ili, kaj diris
    al ili: Dio de la &ccirc;ielo donos al ni sukceson, kaj ni, Liaj
    servantoj, levi&gcirc;os kaj konstruos; sed vi havas nenian parton nek
    rajton nek memoron en Jerusalem.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj levi&gcirc;is la &ccirc;efpastro Elja&scirc;ib, kaj liaj fratoj, la pastroj,
    kaj konstruis la Pordegon de &Scirc;afoj; ili sanktigis &gcirc;in kaj
    starigis &gcirc;iajn pordojn, ili sanktigis &gcirc;is la turo Mea, &gcirc;is la
    turo &Hcirc;ananel.</l>
  <l n='2'>Apud li konstruis la lo&gcirc;antoj de Jeri&hcirc;o, apud ili
    konstruis Zakur, filo de Imri.</l>
  <l n='3'>La Pordegon de Fi&scirc;oj konstruis
    la lo&gcirc;antoj de Senaa; ili tegis &gcirc;in, kaj starigis &gcirc;iajn pordojn,
    serurojn, kaj riglilojn.</l>
  <l n='4'>Apud ili konstruis Meremot, filo de
    Urija, filo de Hakoc; apud ili konstruis Me&scirc;ulam, filo de
    Bere&hcirc;ja, filo de Me&scirc;ezabel; apud ili konstruis Cadok, filo de
    Baana.</l>
  <l n='5'>Apud ili konstruis la Tekoaanoj; tamen iliaj eminentuloj
    ne metis sian kolon sub laboradon por sia sinjoro.</l>
  <l n='6'>La Malnovan
    Pordegon konstruis Jojada, filo de Pasea&hcirc;, kaj Me&scirc;ulam, filo de
    Besodja; ili tegis &gcirc;in, kaj starigis &gcirc;iajn pordojn, &gcirc;iajn
    serurojn, kaj &gcirc;iajn riglilojn.</l>
  <l n='7'>Apud ili konstruis Melatja, la
    Gibeonano, kaj Jadon, la Meronotano, la lo&gcirc;antoj de Gibeon kaj de
    Micpa, &gcirc;is la se&gcirc;o de la transrivera regionestro.</l>
  <l n='8'>Apud li
    konstruis Uziel, filo de &Hcirc;arhaja, fandisto; apud li konstruis
    &Hcirc;ananja, filo de &scirc;mira&jcirc;isto. Kaj ili restarigis Jerusalemon &gcirc;is
    la Lar&gcirc;a Murego.</l>
  <l n='9'>Apud ili konstruis Refaja, filo de &Hcirc;ur, estro
    de duondistrikto de Jerusalem.</l>
  <l n='10'>Apud ili kaj kontra&ubreve; sia domo
    konstruis Jedaja, filo de &Hcirc;arumaf; apud li konstruis &Hcirc;atu&scirc;, filo
    de &Hcirc;a&scirc;abneja.</l>
  <l n='11'>Alian parton konstruis Malkija, filo de &Hcirc;arim,
    kaj &Hcirc;a&scirc;ub, filo de Pa&hcirc;at-Moab; anka&ubreve; la Turon de la Fornoj.</l>
  <l n='12'>Apude konstruis &Scirc;alum, filo de Halo&hcirc;e&scirc;, estro de duondistrikto de
    Jerusalem, li kaj liaj filinoj.</l>
  <l n='13'>La Pordegon de la Valo
    konstruis &Hcirc;anun kaj la lo&gcirc;antoj de Zanoa&hcirc;; ili konstruis &gcirc;in, kaj
    starigis &gcirc;iajn pordojn, &gcirc;iajn serurojn, kaj &gcirc;iajn riglilojn, kaj
    mil ulnojn de la murego &gcirc;is la Pordego de Sterko.</l>
  <l n='14'>La Pordegon
    de Sterko konstruis Malkija, filo de Re&hcirc;ab, estro de la distrikto
    de Bet-Kerem; li konstruis &gcirc;in, kaj starigis &gcirc;iajn pordojn,
    serurojn, kaj riglilojn.</l>
  <l n='15'>La Pordegon de la Fonto konstruis
    &Scirc;alun, filo de Kol-&Hcirc;oze, estro de la distrikto de Micpa; li
    konstruis &gcirc;in kaj tegis &gcirc;in, kaj starigis &gcirc;iajn pordojn,
    serurojn, kaj riglilojn; anka&ubreve; la muregon &ccirc;e la lageto &Scirc;ela&hcirc; de
    la re&gcirc;a &gcirc;ardeno kaj &gcirc;is la &scirc;tupoj, kiuj iras malsupren de la urbo
    de David.</l>
  <l n='16'>Post li konstruis Ne&hcirc;emja, filo de Azbuk, estro de
    duondistrikto de Bet-Cur, &gcirc;is la loko kontra&ubreve; la tomboj de David
    kaj &gcirc;is la farita lageto kaj &gcirc;is la Domo de Herooj.</l>
  <l n='17'>Post li
    konstruis la Levidoj: Re&hcirc;um, filo de Bani; apude konstruis
    &Hcirc;a&scirc;abja, estro de duondistrikto de Keila, por sia distrikto.</l>
  <l n='18'>Post li konstruis iliaj fratoj, Bavaj, filo de &Hcirc;enadad, estro de
    duondistrikto de Keila.</l>
  <l n='19'>Apud li konstruis Ezer, filo de Je&scirc;ua,
    estro de Micpa, duan parton, &ccirc;e la angulo, kontra&ubreve; la loko, kie
    oni supreniras al la armilejo.</l>
  <l n='20'>Post li vigle konstruis Baru&hcirc;,
    filo de Zakaj, alian parton, de la angulo &gcirc;is la pordo de la domo
    de Elja&scirc;ib, la &ccirc;efpastro.</l>
  <l n='21'>Post li konstruis Meremot, filo de
    Urija, filo de Hakoc, alian parton, de la pordo de la domo de
    Elja&scirc;ib &gcirc;is la fino de la domo de Elja&scirc;ib.</l>
  <l n='22'>Post li konstruis
    la pastroj, kiuj lo&gcirc;is en la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o.</l>
  <l n='23'>Post ili konstruis
    Benjamen kaj &Hcirc;a&scirc;ub, kontra&ubreve; sia domo; post ili konstruis Azarja,
    filo de Maaseja, filo de Ananja, apud sia domo.</l>
  <l n='24'>Post li
    konstruis Binuj, filo de &Hcirc;enadad, alian parton, de la domo de
    Azarja &gcirc;is la angulo kaj la rando.</l>
  <l n='25'>Palal, filo de Uzaj, de
    kontra&ubreve; la angulo kaj la turo, kiu elstaras el la supra re&gcirc;a
    domo, apud la korto de malliberejo. Post li Pedaja, filo de Paro&scirc;</l>
  <l n='26'>(La Netinoj lo&gcirc;is en Ofel.) &gcirc;is kontra&ubreve; la Pordego de la Akvo
    oriente, kaj &gcirc;is la elstaranta turo.</l>
  <l n='27'>Poste konstruis la
    Tekoaanoj, alian parton, de kontra&ubreve; la granda elstaranta turo &gcirc;is
    la muro de Ofel.</l>
  <l n='28'>De post la Pordego de la &Ccirc;evaloj konstruis la
    pastroj, &ccirc;iu kontra&ubreve; sia domo.</l>
  <l n='29'>Poste konstruis Cadok, filo de
    Imer, kontra&ubreve; sia domo; post li konstruis &Scirc;emaja, filo de
    &Scirc;e&hcirc;anja, gardisto de la Orienta Pordego.</l>
  <l n='30'>Post li konstruis
    &Hcirc;ananja, filo de &Scirc;elemja, kaj &Hcirc;anun, sesa filo de Calaf, alian
    parton. Post li konstruis Me&scirc;ulam, filo de Bere&hcirc;ja, kontra&ubreve; sia
    &ccirc;ambro.</l>
  <l n='31'>Post li konstruis Malkija, filo de fandisto, &gcirc;is la
    domo de la Netinoj kaj de la butikistoj, kontra&ubreve; la Pordego de
    Depono kaj &gcirc;is la tegmenta &ccirc;ambro de la angulo.</l>
  <l n='32'>Inter la
    tegmenta &ccirc;ambro de la angulo kaj la Pordego de &Scirc;afoj konstruis la
    fandistoj kaj la butikistoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Sanbalat a&ubreve;dis, ke ni konstruas la muregon, li koleris kaj
    havis grandan &ccirc;agrenon, kaj li mokis la Judojn.</l>
  <l n='2'>Kaj li parolis
    anta&ubreve; siaj fratoj kaj anta&ubreve; la militistoj de Samario, kaj diris:
    Kion faras tiuj senfortaj Judoj? &ccirc;u oni tion permesos al ili? &ccirc;u
    efektive ili alportados oferojn? &ccirc;u ili iam finos? &ccirc;u ili
    revivigos la &scirc;tonojn, kiuj fari&gcirc;is amaso da rubo kaj estas
    difektitaj de brulo?</l>
  <l n='3'>Kaj Tobija, la Amonido, kiu estis apud li,
    diris: E&ccirc; tio, kion ili konstruas, estas tia, ke se venos vulpo,
    &gcirc;i detruos ilian &scirc;tonan muregon.</l>
  <l n='4'>A&ubreve;skultu, ho nia Dio, en kia
    malestimo ni trovi&gcirc;as; re&jcirc;etu ilian mokadon sur ilian kapon, kaj
    elmetu ilin al prirabado en lando de kaptiteco;</l>
  <l n='5'>ne kovru ilian
    malbonagon, kaj ilia peko ne elvi&scirc;i&gcirc;u anta&ubreve; Vi; &ccirc;ar ili &ccirc;agrenis
    la konstruantojn.</l>
  <l n='6'>Ni tamen konstruis la muregon, kaj la tuta
    murego estis jam kunmetita &gcirc;is duono; kaj la popolo laboris
    kura&gcirc;e.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kiam Sanbalat kaj Tobija kaj la Araboj kaj la Amonidoj kaj la
    A&scirc;dodanoj a&ubreve;dis, ke la muregoj de Jerusalem estas riparataj kaj
    ke la bre&ccirc;oj komencis esti fermataj, ili tre ekkoleris.</l>
  <l n='8'>Kaj ili
    faris interkonsenton, ke ili &ccirc;iuj kune iru milite kontra&ubreve;
    Jerusalemon kaj faru al &gcirc;i malbonon.</l>
  <l n='9'>Sed ni pre&gcirc;is al nia Dio,
    kaj ni starigis pro ili gardon tage kaj nokte kontra&ubreve; ili.</l>
  <l n='10'>La
    Judoj diris: Malgrandi&gcirc;is la forto de la portistoj, kaj da rubo
    estas multe; kaj ni ne povas konstrui la muregon.</l>
  <l n='11'>Kaj niaj
    malamikoj diris: Ili ne scios kaj ne vidos, &gcirc;is ni venos en ilian
    mezon kaj mortigos ilin kaj &ccirc;esigos la laboradon.</l>
  <l n='12'>Kiam la
    Judoj, kiuj lo&gcirc;is apud ili, venadis, kaj diradis al ni, dekfoje,
    el &ccirc;iuj lokoj: Revenu al ni,</l>
  <l n='13'>tiam mi starigis malsupre sur la
    lokoj malanta&ubreve; la murego, sur la nekovritaj lokoj, mi starigis la
    popolon la&ubreve;familie, kun iliaj glavoj, lancoj, kaj pafarkoj.</l>
  <l n='14'>Kaj mi pririgardis, kaj mi stari&gcirc;is, kaj diris al la eminentuloj
    kaj al la estroj kaj al la cetera popolo: Ne timu ilin; memoru
    pri la Sinjoro, la granda kaj timinda, kaj batalu por viaj
    fratoj, viaj filoj, viaj filinoj, viaj edzinoj, kaj viaj domoj.</l>
  <l n='15'>Kiam niaj malamikoj a&ubreve;dis, ke ni scias, tiam Dio detruis ilian
    intencon, kaj ni &ccirc;iuj revenis al la murego, &ccirc;iu al sia laboro.</l>
  <l n='16'>Kaj de post tiu tago duono de miaj junuloj faradis la laboron,
    kaj duono tenis lancojn, &scirc;ildojn, pafarkojn, kaj kirasojn; kaj la
    estroj trovi&gcirc;adis malanta&ubreve; la tuta domo de Jehuda.</l>
  <l n='17'>Unuj
    konstruis la muregon, kaj aliaj portis la &scirc;ar&gcirc;ojn, kiujn ili
    metis sur sin; per unu mano &ccirc;iu faris la laboron, kaj en la dua
    mano li tenis batalilon.</l>
  <l n='18'>La konstruantoj &ccirc;iuj havis sian
    glavon alligitan al siaj lumboj, kaj tiamaniere ili konstruis;
    kaj la trumpetisto estis apud mi.</l>
  <l n='19'>Kaj mi diris al la
    eminentuloj kaj al la estroj kaj al la cetera popolo: La laboro
    estas granda kaj vasta, kaj ni estas disigitaj sur la murego,
    malproksime unu de la alia;</l>
  <l n='20'>tial se de iu loko vi a&ubreve;dos la
    sonon de trumpeto, tien kolekti&gcirc;u al ni; nia Dio batalos por ni.</l>
  <l n='21'>Tiamaniere ni faradis la laboron; kaj duono de ili tenis
    lancojn de la levi&gcirc;o de la &ccirc;ielru&gcirc;o &gcirc;is la apero de la steloj.</l>
  <l n='22'>Kaj mi anka&ubreve; diris en tiu tempo al la popolo, ke &ccirc;iu kun sia
    knabo noktu en Jerusalem, por ke ili estu por ni nokte kiel
    gardo, kaj tage ili laboru.</l>
  <l n='23'>Kaj nek mi, nek miaj fratoj, nek
    miaj knaboj, nek la gardistoj, kiuj estis malanta&ubreve; mi, neniu el
    ni deprenis de si siajn vestojn; nur &ccirc;iu aparte estis sendata,
    por sin bani.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la popolo kaj iliaj edzinoj komencis forte krii kontra&ubreve;
    siaj fratoj, la Judoj.</l>
  <l n='2'>Estis tiaj, kiuj parolis: Estas multe da
    ni kaj da niaj filoj kaj filinoj; ni prenu al ni grenon kaj
    man&gcirc;u, por ke ni vivu.</l>
  <l n='3'>Aliaj parolis: Niajn kampojn, niajn
    vinber&gcirc;ardenojn, kaj niajn domojn ni donas proprunte, por ke ni
    akiru grenon kontra&ubreve; malsato.</l>
  <l n='4'>Aliaj parolis: Ni pruntas monon
    por impostoj por la re&gcirc;o, donante garantia&jcirc;e niajn kampojn kaj
    vinber&gcirc;ardenojn;</l>
  <l n='5'>sed kiel la korpo de niaj fratoj, tia estas
    nia korpo, kiel iliaj infanoj, tiaj estas niaj infanoj; tamen jen
    ni devas humile servigi niajn filojn kaj niajn filinojn, kaj el
    niaj filinoj kelkaj jam estas humiligitaj. Ni ne havas forton en
    niaj manoj, kaj niaj kampoj kaj vinber&gcirc;ardenoj apartenas al
    aliaj.</l>
  <l n='6'>Kaj tio forte min &ccirc;agrenis, kiam mi a&ubreve;dis ilian kriadon
    kaj tiujn vortojn.</l>
  <l n='7'>Sed mia koro donis al mi konsilon, kaj mi
    faris severan ripro&ccirc;on al la eminentuloj kaj al la estroj, kaj
    diris al ili: Vi prenas procentegon de viaj fratoj! Kaj mi
    kunvokis kontra&ubreve; ili grandan kunvenon.</l>
  <l n='8'>Kaj mi diris al ili: Ni
    ela&ccirc;etis niajn fratojn, la Judojn, kiuj estis venditaj al la
    nacioj, kiom ni povis; dume vi volas vendi viajn fratojn, kaj ili
    estas vendataj al ni! Ili silentis kaj trovis nenion por
    respondi.</l>
  <l n='9'>Kaj mi diris: Ne bona estas tio, kion vi faras. &Ccirc;u vi
    ne devas konduti kun timo anta&ubreve; nia Dio, por eviti malhonoron de
    la flanko de la nacioj, niaj malamikoj?</l>
  <l n='10'>Anka&ubreve; mi kaj miaj
    fratoj kaj miaj junuloj donis al ili prunte monon kaj grenon; ni
    mal&scirc;uldigu al ili tiun &scirc;uldon.</l>
  <l n='11'>Redonu do al ili hodia&ubreve; iliajn
    kampojn, vinber&gcirc;ardenojn, oliv&gcirc;ardenojn, kaj domojn, kaj la
    procenton pro la mono, la greno, la mosto, kaj la oleo, kiujn vi
    pruntis al ili.</l>
  <l n='12'>Kaj ili diris: Ni redonos, kaj ni ne postulos
    de ili; ni agos tiel, kiel vi diras. Kaj mi alvokis la pastrojn,
    kaj mi prenis de ili &jcirc;uron, ke ili tiel agos.</l>
  <l n='13'>Kaj mi elskuis
    mian baskon, kaj diris: Tiele Dio elskuu el lia domo kaj el lia
    akirita&jcirc;o &ccirc;iun homon, kiu ne plenumos tiun vorton; tiele li estu
    elskuita kaj senhava. Kaj la tuta komunumo diris: Amen; kaj oni
    gloris la Eternulon. Kaj la popolo agis tiele.</l>
  <l n='14'>Krom tio, de
    post la tago, kiam al mi estis ordonite esti ilia regionestro en
    la Juda lando, de la dudeka jaro &gcirc;is la tridek-dua jaro de la
    re&gcirc;o Arta&hcirc;&scirc;ast, en la da&ubreve;ro de dek du jaroj, mi kun miaj fratoj
    ne man&gcirc;is la panon de regionestro.</l>
  <l n='15'>La anta&ubreve;aj regionestroj,
    kiuj estis anta&ubreve; mi, &scirc;ar&gcirc;adis la popolon, kaj prenadis de ili
    panon kaj vinon, krom kvardek sikloj da ar&gcirc;ento; e&ccirc; iliaj junuloj
    regis super la popolo. Sed mi ne agis tiel, pro timo anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='16'>Mi partoprenis anka&ubreve; en la laborado &ccirc;e tiu murego; kaj kampon
    ni ne a&ccirc;etis; kaj &ccirc;iuj miaj junuloj kolekti&gcirc;adis tie al la
    laboro.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;e mia tablo estadis po cent kvindek homoj da Judoj
    kaj estroj, kaj anka&ubreve; da tiuj, kiuj venis al ni el la nacioj,
    kiuj estas &ccirc;irka&ubreve; ni.</l>
  <l n='18'>Preparataj estis por unu tago: unu bovo,
    ses plej bonaj &scirc;afoj, kaj anka&ubreve; birdoj estis preparataj &ccirc;e mi;
    kaj en la da&ubreve;ro de dek tagoj estis uzata tre multe da vino.
    Malgra&ubreve; tio mi ne postulis panon de regionestro, &ccirc;ar la popolo
    estis &scirc;ar&gcirc;ita de malfacila laboro.</l>
  <l n='19'>Rememoru pri mi al bono, ho
    mia Dio, &ccirc;ion, kion mi faris por &ccirc;i tiu popolo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Sanbalat, Tobija, la Arabo Ge&scirc;em, kaj niaj ceteraj
    malamikoj a&ubreve;dis, ke mi rekonstruis la muregon kaj ke ne restis en
    &gcirc;i difektoj (kvankam &gcirc;is tiu tempo mi ankora&ubreve; ne starigis pordojn
    en la pordegoj),</l>
  <l n='2'>tiam Sanbalat kaj Ge&scirc;em sendis, por diri al
    mi: Venu, ni kune kunvenu en la vila&gcirc;oj de la valo Ono. Ili
    intencis fari al mi malbonon.</l>
  <l n='3'>Sed mi sendis al ili senditojn,
    por diri: Mi faras grandan laboron, kaj mi ne povas iri; kial
    &ccirc;esi&gcirc;u la laborado, kiam mi &gcirc;in forlasos kaj iros al vi?</l>
  <l n='4'>Kaj
    ili sendis al mi la saman proponon kvar fojojn, kaj mi respondis
    tion saman.</l>
  <l n='5'>Kaj Sanbalat sendis al mi kun la sama propono la
    kvinan fojon sian junulon, kiu havis en sia mano nefermitan
    leteron.</l>
  <l n='6'>En &gcirc;i estis skribite: Inter la nacioj iras la famo,
    kaj Ge&scirc;em diras, ke vi kaj la Judoj intencas defali; por tio vi
    konstruas la muregon; kaj la&ubreve; tiu famo vi volas esti ilia re&gcirc;o.</l>
  <l n='7'>Anka&ubreve; profetojn vi starigis, por ke ili prediku pri vi en
    Jerusalem, dirante: Estas re&gcirc;o en Judujo. Nun la famo pri tio
    venos al la re&gcirc;o; venu do, ke ni kune interkonsili&gcirc;u.</l>
  <l n='8'>Sed mi
    sendis al li, por diri: Nenio fari&gcirc;is el tio, kion vi diras; vi
    mem tion elpensis.</l>
  <l n='9'>Ili &ccirc;iuj ja timigis nin, pensante: Ili
    ellasos el siaj manoj la laboron, kaj &gcirc;i ne estos farata. Sed nun
    forti&gcirc;u miaj manoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj mi venis en la domon de &Scirc;emaja, filo de Delaja, filo de
    Mehetabel; li sin en&scirc;losis. Kaj li diris: Ni iru kune en la domon
    de Dio, en la mezon de la templo, kaj ni &scirc;losu la pordojn de la
    templo; &ccirc;ar oni venos, por mortigi vin, en la nokto oni venos,
    por mortigi vin.</l>
  <l n='11'>Sed mi diris: &Ccirc;u tia homo, kiel mi, forkuru?
    &ccirc;u tia, kiel mi, iru en la templon, por konservi la vivon? mi ne
    iros.</l>
  <l n='12'>Mi komprenis, ke ne Dio lin sendis; &ccirc;ar la profeta&jcirc;on li
    eldiris pri mi pro tio, ke Tobija kaj Sanbalat lin suba&ccirc;etis.</l>
  <l n='13'>Li estis suba&ccirc;etita, por ke mi timu, por ke mi agu tiel kaj peku.
    Tio donus al ili pretekston por malbona famo, por ke ili min
    malhonoru.</l>
  <l n='14'>Rememoru, ho mia Dio, pri Tobija kaj Sanbalat tiujn
    iliajn farojn, anka&ubreve; pri la profetino Noadja, kaj la aliaj
    profetoj, kiuj timigis min.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>La murego estis finita en la dudek-kvina tago de la monato
    Elul, en la da&ubreve;ro de kvindek du tagoj.</l>
  <l n='16'>Kiam tion a&ubreve;dis &ccirc;iuj
    niaj malamikoj, kaj vidis &ccirc;iuj nacioj, kiuj estis &ccirc;irka&ubreve; ni, ili
    multe perdis la kura&gcirc;on; &ccirc;ar ili komprenis, ke tiu laboro estas
    farita de nia Dio.</l>
  <l n='17'>Krom tio, en tiuj tagoj la eminentuloj el
    la Judoj skribis multe da leteroj al Tobija, kaj leteroj de
    Tobija venis al ili;</l>
  <l n='18'>&ccirc;ar multaj el la Judoj estis en &jcirc;ura ligo
    kun li, &ccirc;ar li estis bofilo de &Scirc;e&hcirc;anja, filo de Ara&hcirc;, kaj lia
    filo Jeho&hcirc;anan prenis por edzino filinon de Me&scirc;ulam, filo de
    Bere&hcirc;ja.</l>
  <l n='19'>Ili anka&ubreve; paroladis bone pri li anta&ubreve; mi, kaj miajn
    vortojn ili transdonadis al li. Tobija sendis leterojn, por
    timigi min.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la murego estis konstruita, mi starigis la pordojn; kaj
    ricevis siajn oficojn la pordegistoj, la kantistoj, kaj la
    Levidoj.</l>
  <l n='2'>Kaj mi donis ordonon al mia frato &Hcirc;anani, kaj al
    &Hcirc;ananja, kastelestro de Jerusalem (&ccirc;ar li estis homo fidela, kaj
    diotima pli ol multaj aliaj),</l>
  <l n='3'>kaj mi diris al ili: Oni ne
    malfermu la pordegojn de Jerusalem, anta&ubreve; ol la suno estos bone
    varmiga; kaj tiel longe, kiel ili staras, ili restigu la
    pordegojn fermitaj kaj &scirc;lositaj; kaj oni starigu gardon el la
    lo&gcirc;antoj de Jerusalem, &ccirc;iun sur lia gardoloko kaj &ccirc;iun kontra&ubreve;
    lia domo.</l>
  <l n='4'>Sed la urbo estis vasta kaj granda, kaj da lo&gcirc;antoj
    estis en &gcirc;i nemulte, kaj la domoj ne estis konstruitaj.</l>
  <l n='5'>Kaj mia
    Dio min inspiris, kaj mi kunvenigis la eminentulojn kaj la
    estrojn kaj la popolon, por ilin registri. Kaj mi trovis la
    genealogian registron de tiuj, kiuj venis anta&ubreve;e, kaj mi trovis,
    ke en &gcirc;i estas skribite jene:</l>
  <l n='6'>Jen estas la lo&gcirc;antoj de la
    lando, kiuj iris el la forkaptitoj, kiujn forkondukis
    Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kaj kiuj revenis en Jerusalemon kaj
    en Judujon, &ccirc;iu en sian urbon,</l>
  <l n='7'>kiuj venis kun Zerubabel, Je&scirc;ua,
    Ne&hcirc;emja, Azarja, Raamja, Na&hcirc;amani, Morde&hcirc;aj, Bil&scirc;an, Misperet,
    Bigvaj, Ne&hcirc;um, Baana. La nombro de la viroj de la popolo Izraela
    estis:</l>
  <l n='8'>de la idoj de Paro&scirc;, du mil cent sepdek du,</l>
  <l n='9'>de la idoj
    de &Scirc;efatja, tricent sepdek du,</l>
  <l n='10'>de la idoj de Ara&hcirc;, sescent
    kvindek du,</l>
  <l n='11'>de la idoj de Pa&hcirc;at-Moab, el la idoj de Je&scirc;ua kaj
    Joab, du mil okcent dek ok,</l>
  <l n='12'>de la idoj de Elam, mil ducent
    kvindek kvar,</l>
  <l n='13'>de la idoj de Zatu, okcent kvardek kvin,</l>
  <l n='14'>de
    la idoj de Zakaj, sepcent sesdek,</l>
  <l n='15'>de la idoj de Binuj, sescent
    kvardek ok,</l>
  <l n='16'>de la idoj de Bebaj, sescent dudek ok,</l>
  <l n='17'>de la
    idoj de Azgad, du mil tricent dudek du,</l>
  <l n='18'>de la idoj de
    Adonikam, sescent sesdek sep,</l>
  <l n='19'>de la idoj de Bigvaj, du mil
    sesdek sep,</l>
  <l n='20'>de la idoj de Adin, sescent kvindek kvin,</l>
  <l n='21'>de la
    idoj de Ater, el la domo de &Hcirc;izkija, na&ubreve;dek ok,</l>
  <l n='22'>de la idoj de
    &Hcirc;a&scirc;um, tricent dudek ok,</l>
  <l n='23'>de la idoj de Becaj, tricent dudek
    kvar,</l>
  <l n='24'>de la idoj de &Hcirc;arif, cent dek du,</l>
  <l n='25'>de la idoj de
    Gibeon, na&ubreve;dek kvin,</l>
  <l n='26'>de la lo&gcirc;antoj de Bet-Le&hcirc;em kaj de
    Netofa, cent okdek ok,</l>
  <l n='27'>de la lo&gcirc;antoj de Anatot, cent dudek
    ok,</l>
  <l n='28'>de la lo&gcirc;antoj de Bet-Azmavet, kvardek du,</l>
  <l n='29'>de la
    lo&gcirc;antoj de Kirjat-Jearim, Kefira, kaj Beerot, sepcent kvardek
    tri,</l>
  <l n='30'>de la lo&gcirc;antoj de Rama kaj Geba, sescent dudek unu,</l>
  <l n='31'>de
    la lo&gcirc;antoj de Mi&hcirc;mas, cent dudek du,</l>
  <l n='32'>de la lo&gcirc;antoj de Bet-El
    kaj Aj, cent dudek tri,</l>
  <l n='33'>de la lo&gcirc;antoj de Nebo-A&hcirc;er, kvindek
    du,</l>
  <l n='34'>de la idoj de la alia Elam, mil ducent kvindek kvar,</l>
  <l n='35'>de
    la idoj de &Hcirc;arim, tricent dudek,</l>
  <l n='36'>de la idoj de Jeri&hcirc;o, tricent
    kvardek kvin,</l>
  <l n='37'>de la idoj de Lod, &Hcirc;adid, kaj Ono, sepcent dudek
    unu,</l>
  <l n='38'>de la idoj de Senaa, tri mil na&ubreve;cent tridek.</l>
  <l n='39'>De la
    pastroj: de la idoj de Jedaja, el la domo de Je&scirc;ua, na&ubreve;cent
    sepdek tri,</l>
  <l n='40'>de la idoj de Imer, mil kvindek du,</l>
  <l n='41'>de la idoj
    de Pa&scirc;&hcirc;ur, mil ducent kvardek sep,</l>
  <l n='42'>de la idoj de &Hcirc;arim, mil
    dek sep.</l>
  <l n='43'>De la Levidoj: de la idoj de Je&scirc;ua, el la domo de
    Kadmiel, el la filoj de Hodja, sepdek kvar.</l>
  <l n='44'>De la kantistoj:
    de la idoj de Asaf, cent kvardek ok.</l>
  <l n='45'>De la pordegistoj: la
    idoj de &Scirc;alum, la idoj de Ater, la idoj de Talmon, la idoj de
    Akub, la idoj de &Hcirc;atita, la idoj de &Scirc;obaj, cent tridek ok.</l>
  <l n='46'>De
    la Netinoj: la idoj de Ci&hcirc;a, la idoj de &Hcirc;asufa, la idoj de
    Tabaot,</l>
  <l n='47'>la idoj de Keros, la idoj de Sia, la idoj de Padon,</l>
  <l n='48'>la idoj de Lebana, la idoj de &Hcirc;agaba, la idoj de &Scirc;almaj,</l>
  <l n='49'>la
    idoj de &Hcirc;anan, la idoj de Gidel, la idoj de Ga&hcirc;ar,</l>
  <l n='50'>la idoj de
    Reaja, la idoj de Recin, la idoj de Nekoda,</l>
  <l n='51'>la idoj de Gazam,
    la idoj de Uza, la idoj de Pasea&hcirc;,</l>
  <l n='52'>la idoj de Besaj, la idoj
    de Meunim, la idoj de Nefi&scirc;esim,</l>
  <l n='53'>la idoj de Bakbuk, la idoj de
    &Hcirc;akufa, la idoj de &Hcirc;ar&hcirc;ur,</l>
  <l n='54'>la idoj de Baclit, la idoj de
    Me&hcirc;ida, la idoj de &Hcirc;ar&scirc;a,</l>
  <l n='55'>la idoj de Barkos, la idoj de Sisra,
    la idoj de Tama&hcirc;,</l>
  <l n='56'>la idoj de Necia&hcirc;, la idoj de &Hcirc;atifa.</l>
  <l n='57'>La
    idoj de la servantoj de Salomono: la idoj de Sotaj, la idoj de
    Soferet, la idoj de Perida,</l>
  <l n='58'>la idoj de Jaala, la idoj de
    Darkon, la idoj de Gidel,</l>
  <l n='59'>la idoj de &Scirc;efatja, la idoj de
    &Hcirc;atil, la idoj de Po&hcirc;eret-Cebaim, la idoj de Amon.</l>
  <l n='60'>La nombro
    de &ccirc;iuj Netinoj kaj de la idoj de la servantoj de Salomono estis
    tricent na&ubreve;dek du.</l>
  <l n='61'>Kaj jen estas la elirintoj el Tel-Mela&hcirc;,
    Tel-&Hcirc;ar&scirc;a, Kerub, Adon, kaj Imer, kiuj ne povis montri sian
    patrodomon kaj devenon, &ccirc;u ili devenas de Izrael:</l>
  <l n='62'>la idoj de
    Delaja, la idoj de Tobija, la idoj de Nekoda, sescent kvardek du.</l>
  <l n='63'>Kaj el la pastroj: la idoj de &Hcirc;abaja, la idoj de Hakoc, la
    idoj de Barzilaj, kiu prenis al si edzinon el la filinoj de
    Barzilaj, la Gileadano, kaj estis nomata per ilia nomo.</l>
  <l n='64'>Ili
    ser&ccirc;is siajn dokumentojn genealogiajn, sed &ccirc;i tiuj ne trovi&gcirc;is;
    tial ili estis eligitaj el la listo de la pastroj.</l>
  <l n='65'>Kaj la
    regionestro diris al ili, ke ili ne man&gcirc;u el la plejsankta&jcirc;o, &gcirc;is
    aperos pastro kun la signoj de lumo kaj de justo.</l>
  <l n='66'>La tuta
    komunumo kune konsistis el kvardek du mil tricent sesdek homoj,</l>
  <l n='67'>krom iliaj sklavoj kaj sklavinoj, kies nombro estis sep mil
    tricent tridek sep, kaj al tio estis ducent kvardek kvin
    kantistoj kaj kantistinoj.</l>
  <l n='68'>Da &ccirc;evaloj ili havis sepcent tridek
    ses; da muloj ili havis ducent kvardek kvin;</l>
  <l n='69'>da kameloj ili
    havis kvarcent tridek kvin; da azenoj ses mil sepcent dudek.</l>
  <l n='70'>Kelkaj el la &ccirc;efoj de patrodomoj donis por la laboroj: la
    regionestro donis por la trezorejo: mil darkemonojn da oro,
    kvindek aspergajn kalikojn, kvincent tridek pastrajn vestojn.</l>
  <l n='71'>El la &ccirc;efoj de patrodomoj, kelkaj donis en la trezorejon de la
    laboroj dudek mil darkemonojn da oro kaj du mil ducent min'ojn da
    ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='72'>Kaj kion donis la ceteraj el la popolo, tio estis:
    dudek mil darkemonoj da oro kaj du mil min'oj da ar&gcirc;ento kaj
    sesdek sep pastraj vestoj.</l>
  <l n='73'>Kaj eklo&gcirc;is la pastroj kaj la
    Levidoj kaj la pordegistoj kaj la kantistoj kaj la popolanoj kaj
    la Netinoj kaj la tuta Izrael en siaj urboj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='73'>Kiam venis la sepa monato, la Izraelidoj estis jam en siaj urboj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la tuta popolo, kiel unu homo, kolekti&gcirc;is sur la placo, kiu
    estas anta&ubreve; la Pordego de la Akvo, kaj ili diris al Ezra, la
    skribisto, ke li alportu la libron de instruo de Moseo, kiun la
    Eternulo ordonis al Izrael.</l>
  <l n='2'>Kaj la pastro Ezra alportis la
    instruon anta&ubreve; la komunumon, anta&ubreve; la virojn kaj virinojn, anta&ubreve;
    &ccirc;iujn, kiuj povis kompreni, en la unua tago de la sepa monato.</l>
  <l n='3'>Kaj li legis el &gcirc;i sur la placo, kiu estas anta&ubreve; la Pordego de la
    Akvo, de la tagi&gcirc;o &gcirc;is la tagmezo, anta&ubreve; la viroj kaj virinoj kaj
    komprenpovantoj; kaj la oreloj de la tuta popolo estis turnitaj
    al la libro de instruo.</l>
  <l n='4'>Kaj la skribisto Ezra staris sur ligna
    ambono, kiun oni faris por tio, kaj apud li staris Matitja, &Scirc;ema,
    Anaja, Urija, &Hcirc;ilkija, kaj Maaseja, dekstre de li; kaj maldekstre
    de li: Pedaja, Mi&scirc;ael, Malkija, &Hcirc;a&scirc;um, &Hcirc;a&scirc;badana, Ze&hcirc;arja, kaj
    Me&scirc;ulam.</l>
  <l n='5'>Kaj Ezra malfermis la libron anta&ubreve; la okuloj de la
    tuta popolo, &ccirc;ar li staris pli alte ol la tuta popolo; kaj kiam
    li &gcirc;in malfermis, la tuta popolo stari&gcirc;is.</l>
  <l n='6'>Kaj Ezra benis la
    Eternulon, la grandan Dion; kaj la tuta popolo respondis: Amen,
    amen, levante supren siajn manojn; kaj ili klini&gcirc;is kaj faris
    adoron anta&ubreve; la Eternulo viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='7'>Kaj Je&scirc;ua, Bani, &Scirc;erebja,
    Jamin, Akub, &Scirc;abtaj, &Hcirc;odija, Maaseja, Kelita, Azarja, Jozabad,
    &Hcirc;anan, Pelaja, kaj la Levidoj klarigadis al la popolo la
    instruon; kaj la popolo staris sur sia loko.</l>
  <l n='8'>Kaj ili legis el
    la libro, el la instruo de Dio, klare, kun komentarioj, ke oni
    komprenu la legata&jcirc;on.</l>
  <l n='9'>Kaj Ne&hcirc;emja, kiu estis la regionestro,
    kaj la pastro Ezra, la skribisto, kaj la Levidoj, kiuj donadis
    klarigojn al la popolo, diris al la tuta popolo: &Ccirc;i tiu tago
    estas sankta al la Eternulo, via Dio; ne mal&gcirc;oju kaj ne ploru.
    &Ccirc;ar la tuta popolo ploris, a&ubreve;skultante la vortojn de la instruo.</l>
  <l n='10'>Kaj li diris al ili: Iru, man&gcirc;u grasa&jcirc;on kaj trinku dol&ccirc;a&jcirc;on,
    kaj sendu porciojn al tiuj, kiuj nenion pretigis por si; &ccirc;ar &ccirc;i
    tiu tago estas sankta al nia Sinjoro; kaj ne mal&gcirc;oju, &ccirc;ar la &gcirc;ojo
    pri la Eternulo estas via forto.</l>
  <l n='11'>Kaj la Levidoj trankviligadis
    la tutan popolon, dirante: &Ccirc;esu, &ccirc;ar &ccirc;i tiu tago estas sankta; ne
    mal&gcirc;oju.</l>
  <l n='12'>Kaj la tuta popolo iris, por man&gcirc;i kaj trinki kaj
    sendi porciojn kaj fari grandan festenon; &ccirc;ar ili komprenis la
    vortojn, kiujn oni sciigis al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>En la dua tago kunvenis la &ccirc;efoj de patrodomoj de la tuta
    popolo, anka&ubreve; la pastroj kaj la Levidoj, al la skribisto Ezra,
    por ke li plue klarigu al ili la vortojn de la instruo.</l>
  <l n='14'>Kaj
    ili trovis, ke en la instruo, kiun la Eternulo ordonis per Moseo,
    estas skribite, ke la Izraelidoj sidu en la&ubreve;boj en la festo de la
    sepa monato,</l>
  <l n='15'>kaj ke ili a&ubreve;digu kaj proklamu en &ccirc;iuj siaj urboj
    kaj en Jerusalem, dirante: Iru sur la monton, kaj prenu bran&ccirc;ojn
    de olivarbo, bran&ccirc;ojn de oleastraj arboj, bran&ccirc;ojn de mirto,
    bran&ccirc;ojn de palmoj, kaj bran&ccirc;ojn de densfoliaj arboj, por fari
    la&ubreve;bojn, kiel estas skribite.</l>
  <l n='16'>Kaj la popolo eliris kaj prenis,
    kaj faris al si la&ubreve;bojn, &ccirc;iu sur sia tegmento, a&ubreve; sur sia korto,
    a&ubreve; sur la kortoj de la domo de Dio, a&ubreve; sur la placo de la Pordego
    de la Akvo, a&ubreve; sur la placo de la Pordego de Efraim.</l>
  <l n='17'>Kaj la
    tuta komunumo de tiuj, kiuj revenis el la kaptiteco, faris
    la&ubreve;bojn kaj lo&gcirc;is en la la&ubreve;boj; &ccirc;ar de la tempo de Josuo, filo de
    Nun, &gcirc;is tiu tago la Izraelidoj tion ne faris. Kaj estis tre
    granda &gcirc;ojo.</l>
  <l n='18'>Kaj oni legis el la libro de instruo de Dio
    &ccirc;iutage, de la unua tago &gcirc;is la lasta tago. Kaj oni festis dum
    sep tagoj, kaj en la oka tago oni faris ferman feston, la&ubreve; la
    preskribo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dudek-kvara tago de tiu monato kunvenis la Izraelidoj,
    fastante, en saka&jcirc;oj kaj kun tero sur la kapoj.</l>
  <l n='2'>Kaj la idaro de
    Izrael apartigis sin de &ccirc;iuj fremduloj, kaj stari&gcirc;is, kaj faris
    konfeson pri siaj pekoj kaj pri la pekoj de siaj patroj.</l>
  <l n='3'>Kaj
    ili levi&gcirc;is sur la loko, kie ili staris, kaj oni legis el la
    libro de instruo de la Eternulo, ilia Dio, dum kvarono de tago,
    kaj dum alia kvarono oni faris konfeson kaj adorklini&gcirc;on anta&ubreve; la
    Eternulo, ilia Dio.</l>
  <l n='4'>Kaj sur la tribuno por la Levidoj stari&gcirc;is
    Je&scirc;ua, Bani, Kadmiel, &Scirc;ebanja, Buni, &Scirc;erebja, Bani, kaj Kenani,
    kaj ekvokis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o al la Eternulo, ilia Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj diris
    la Levidoj Je&scirc;ua, Kadmiel, Bani, &Hcirc;a&scirc;abneja, &Scirc;erebja, Hodija,
    &Scirc;ebanja, kaj Peta&hcirc;ja: Levi&gcirc;u, benu la Eternulon, vian Dion, de
    eterne &gcirc;is eterne. Kaj oni benu Vian nomon, la majestan kaj plej
    altan super &ccirc;ia beno kaj la&ubreve;do.</l>
  <l n='6'>Vi, ho Eternulo, estas sola; Vi
    faris la &ccirc;ielon, la &ccirc;ielon de &ccirc;ieloj, kaj &gcirc;ian tutan armeon, la
    teron, kaj &ccirc;ion, kio estas sur &gcirc;i, la marojn, kaj &ccirc;ion, kio estas
    en ili; kaj Vi donas vivon al &ccirc;io, kaj la armeo de la &ccirc;ielo
    adorklini&gcirc;as anta&ubreve; Vi.</l>
  <l n='7'>Vi estas la Eternulo, la Dio, kiu
    elektis Abramon kaj elirigis lin el Ur la &Hcirc;aldea kaj donis al li
    la nomon Abraham,</l>
  <l n='8'>kaj trovis lian koron fidela anta&ubreve; Vi, kaj
    faris kun li interligon, por transdoni la landon de la
    Kanaanidoj, la &Hcirc;etidoj, la Amoridoj, la Perizidoj, la Jebusidoj,
    kaj la Girga&scirc;idoj, transdoni &gcirc;in al lia idaro; kaj Vi plenumis
    Viajn vortojn, &ccirc;ar Vi estas justa.</l>
  <l n='9'>Vi vidis la mizeron de niaj
    patroj en Egiptujo, kaj Vi a&ubreve;dis ilian kriadon &ccirc;e la Ru&gcirc;a Maro;</l>
  <l n='10'>kaj Vi faris signojn kaj miraklojn super Faraono, super &ccirc;iuj
    liaj servantoj, kaj super la tuta popolo de lia lando, &ccirc;ar Vi
    sciis, ke ili agis fiere kontra&ubreve; ili; kaj Vi faris al Vi nomon,
    kia &gcirc;i estas &gcirc;is nun.</l>
  <l n='11'>Kaj Vi disfendis anta&ubreve; ili la maron, kaj
    ili trairis meze de la maro sur seka tero; kaj iliajn
    persekutantojn Vi &jcirc;etis en la profundon, kiel &scirc;tonon en potencan
    akvon.</l>
  <l n='12'>Per nuba kolono Vi kondukis ilin tage, kaj per fajra
    kolono nokte, por prilumi al ili la vojon, kiun ili devis iri.</l>
  <l n='13'>Kaj sur la monton Sinaj Vi malsupreniris, kaj Vi parolis al ili
    el la &ccirc;ielo, kaj donis al ili instrukciojn &gcirc;ustajn, instruojn
    verajn, le&gcirc;ojn kaj ordonojn bonajn.</l>
  <l n='14'>Kaj Vian sanktan sabaton
    Vi konigis al ili, kaj ordonojn, le&gcirc;ojn, kaj instruon Vi ordonis
    al ili, per Via servanto Moseo.</l>
  <l n='15'>Kaj panon en la &ccirc;ielo Vi donis
    al ili kontra&ubreve; ilia malsato, kaj akvon el roko Vi elirigis por
    ili kontra&ubreve; ilia soifo; kaj Vi diris al ili, ke ili iru ekposedi
    la landon, kiun per levo de la mano Vi promesis doni al ili.</l>
  <l n='16'>Sed ili kaj niaj patroj fari&gcirc;is fieraj kaj malmolnukaj kaj ne
    obeis Viajn ordonojn;</l>
  <l n='17'>ili ne volis obei, kaj ne memoris Viajn
    mirinda&jcirc;ojn, kiujn Vi faris sur ili; ili malmoligis sian nukon
    kaj starigis al si estron, por reveni ribele al sia sklaveco. Sed
    Vi estas Dio pardonema, indulgema kaj kompatema, pacienca kaj
    favorkora, kaj Vi ne forlasis ilin.</l>
  <l n='18'>Kvankam ili faris al si
    fanditan bovidon, kaj diris: Jen estas via dio, kiu elkondukis
    vin el Egiptujo, kaj kvankam ili faris grandajn blasfemojn,</l>
  <l n='19'>Vi
    tamen en Via granda favorkoreco ne forlasis ilin en la dezerto,
    la nuba kolono ne fori&gcirc;is de ili tage, por konduki ilin sur la
    vojo, kaj la fajra kolono nokte, por prilumi al ili la vojon,
    kiun ili devis iri;</l>
  <l n='20'>kaj Vian bonan spiriton Vi donis al ili,
    por instrui ilin, kaj Vian manaon Vi ne rifuzis al ilia bu&scirc;o, kaj
    akvon Vi donis al ili kontra&ubreve; ilia soifo.</l>
  <l n='21'>Kaj dum kvardek
    jaroj Vi nutris ilin en la dezerto; nenio mankis al ili; iliaj
    vestoj ne senta&ubreve;gi&gcirc;is, kaj iliaj piedoj ne &scirc;velis.</l>
  <l n='22'>Kaj Vi
    donis al ili regnojn kaj popolojn, kaj dividis ilin la&ubreve;parte; kaj
    ili ekposedis la landon de Si&hcirc;on, la landon de la re&gcirc;o de &Hcirc;e&scirc;bon,
    kaj la landon de Og, re&gcirc;o de Ba&scirc;an.</l>
  <l n='23'>Kaj iliajn filojn Vi
    multigis kiel la steloj de la &ccirc;ielo, kaj Vi venigis ilin en la
    landon, pri kiu Vi diris al iliaj patroj, ke ili venos kaj
    ekposedos &gcirc;in.</l>
  <l n='24'>Kaj la filoj venis kaj ekposedis la landon; kaj
    Vi humiligis anta&ubreve; ili la lo&gcirc;antojn de la lando, la Kanaanidojn,
    kaj transdonis ilin en iliajn manojn, anka&ubreve; iliajn re&gcirc;ojn kaj la
    popolojn de la lando, por ke ili agu kun &ccirc;i tiuj la&ubreve; sia
    bontrovo.</l>
  <l n='25'>Kaj ili venkoprenis urbojn fortikigitajn kaj teron
    grasan, kaj ili ekposedis domojn plenajn de &ccirc;io bona, putojn
    elhakitajn en &scirc;tonoj, vinber&gcirc;ardenojn kaj oliv&gcirc;ardenojn, kaj
    multajn man&gcirc;a&jcirc;donajn arbojn. Kaj ili man&gcirc;is, sati&gcirc;is, grasi&gcirc;is,
    kaj &gcirc;uis, dank' al Via granda boneco.</l>
  <l n='26'>Kaj ili fari&gcirc;is
    malobeemaj kaj defalis de Vi kaj &jcirc;etis Vian instruon malanta&ubreve;
    sian dorson; Viajn profetojn, kiuj admonis ilin returni sin al
    Vi, ili mortigis; kaj ili faris grandajn blasfemojn.</l>
  <l n='27'>Tiam Vi
    transdonis ilin en la manojn de iliaj malamikoj, kaj &ccirc;i tiuj
    premis ilin. Sed en la tempo de sia mizero ili vokis al Vi, kaj
    Vi el la &ccirc;ielo a&ubreve;dis, kaj pro Via granda favorkoreco Vi donis al
    ili savantojn, kiuj savis ilin el la manoj de iliaj malamikoj.</l>
  <l n='28'>Tamen, kiam ili ricevis trankvilecon, ili denove faradis malbonon
    anta&ubreve; Vi. Kaj Vi forlasis ilin en la manoj de iliaj malamikoj,
    kiuj regis super ili. Sed, kiam ili returnis sin kaj vokis al Vi,
    Vi a&ubreve;dis el la &ccirc;ielo, kaj Vi savis ilin multfoje pro Via granda
    kompatemeco.</l>
  <l n='29'>Vi admonis ilin, ke ili returnu sin al Via
    instruo; sed ili estis malhumilaj kaj ne obeis Viajn ordonojn,
    ili pekis kontra&ubreve; Viaj preskriboj, per kies plenumado la homo
    vivas, ili deturnis sian &scirc;ultron, malmoligis sian nukon, kaj ne
    volis a&ubreve;skulti.</l>
  <l n='30'>Vi atendis por ili dum multe da jaroj, Vi
    admonadis ilin kun Via spirito per Viaj profetoj; sed ili ne
    atentis; tial Vi transdonis ilin en la manojn de la popoloj
    alilandaj.</l>
  <l n='31'>Tamen pro Via granda kompatemeco Vi ne ekstermis
    ilin tute, kaj ne forlasis ilin, &ccirc;ar Vi estas Dio indulgema kaj
    kompatema.</l>
  <l n='32'>Kaj nun, ho nia Dio, Dio granda, potenca, kaj
    timinda, kiu konservas la interligon kaj la favorkorecon, ne
    rigardu kiel tro malgrandan la tutan suferon, kiu trafis nin,
    niajn re&gcirc;ojn, niajn princojn, niajn pastrojn, niajn profetojn,
    niajn patrojn, kaj Vian tutan popolon, de la tempo de la re&gcirc;oj de
    Asirio &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='33'>Vi estas justa en &ccirc;io, kio trafis
    nin; &ccirc;ar Vi agis la&ubreve; la vero, kaj ni agis malpie.</l>
  <l n='34'>Kaj niaj
    re&gcirc;oj, niaj princoj, niaj pastroj, kaj niaj patroj ne plenumis
    Vian instruon, kaj ne atentis Viajn ordonojn kaj admonojn, per
    kiuj Vi ilin admonis.</l>
  <l n='35'>En la tempo de sia regno, kaj &ccirc;e Via
    granda bono, kiun Vi donis al ili, sur la tero vasta kaj grasa,
    kiun Vi donis al ili, ili ne servis al Vi kaj ne deturnis sin de
    siaj malbonaj agoj.</l>
  <l n='36'>Jen ni hodia&ubreve; estas sklavoj, kaj sur la
    tero, kiun Vi donis al niaj patroj, por ke ni man&gcirc;u &gcirc;iajn
    fruktojn kaj &gcirc;ian bona&jcirc;on, jen ni estas sklavoj sur &gcirc;i.</l>
  <l n='37'>Kaj
    &gcirc;iaj produkta&jcirc;oj abunde iras al la re&gcirc;oj, kiujn Vi starigis super
    ni pro niaj pekoj; ili regas super niaj korpoj kaj super niaj
    brutoj la&ubreve; sia pla&ccirc;o, kaj en granda mizero ni estas.</l>
  <l n='38'>En &ccirc;io &ccirc;i
    tio ni faras firman interligon, kaj ni skribas, kaj tion sigelas
    niaj eminentuloj, niaj Levidoj, niaj pastroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La sigelintoj estas: Ne&hcirc;emja, la regionestro, filo de &Hcirc;a&hcirc;alja,
    kaj Cidkija,</l>
  <l n='2'>Seraja, Azarja, Jeremia,</l>
  <l n='3'>Pa&scirc;&hcirc;ur, Amarja,
    Malkija,</l>
  <l n='4'>&Hcirc;atu&scirc;, &Scirc;ebanja, Malu&hcirc;,</l>
  <l n='5'>&Hcirc;arim, Meremot, Obadja,</l>
  <l n='6'>Daniel, Ginton, Baru&hcirc;,</l>
  <l n='7'>Me&scirc;ulam, Abija, Mijamin,</l>
  <l n='8'>Maazja,
    Bilgaj, &Scirc;emaja. Tio estas la pastroj.</l>
  <l n='9'>La Levidoj: Je&scirc;ua, filo
    de Azanja, Binuj, el la filoj de &Hcirc;enadad, Kadmiel;</l>
  <l n='10'>kaj iliaj
    fratoj: &Scirc;ebanja, Hodija, Kelita, Pelaja, &Hcirc;anan,</l>
  <l n='11'>Mi&hcirc;a, Re&hcirc;ob,
    &Hcirc;a&scirc;abja,</l>
  <l n='12'>Zakur, &Scirc;erebja, &Scirc;ebanja,</l>
  <l n='13'>Hodija, Bani, Beninu.</l>
  <l n='14'>La &ccirc;efoj de la popolo: Paro&scirc;, Pa&hcirc;at-Moab, Elam, Zatu, Bani,</l>
  <l n='15'>Buni, Azgad, Bebaj,</l>
  <l n='16'>Adonija, Bigvaj, Adin,</l>
  <l n='17'>Ater, &Hcirc;izkija,
    Azur,</l>
  <l n='18'>Hodija, &Hcirc;a&scirc;um, Becaj,</l>
  <l n='19'>&Hcirc;arif, Anatot, Nebaj,</l>
  <l n='20'>Magpia&scirc;, Me&scirc;ulam, &Hcirc;ezir,</l>
  <l n='21'>Me&scirc;ezabel, Cadok, Jadua,</l>
  <l n='22'>Pelatja,
    &Hcirc;anan, Anaja,</l>
  <l n='23'>Ho&scirc;ea, &Hcirc;ananja, &Hcirc;a&scirc;ub,</l>
  <l n='24'>Halo&hcirc;e&scirc;, Pil&hcirc;a, &Scirc;obek,</l>
  <l n='25'>Re&hcirc;um, &Hcirc;a&scirc;abna, Maaseja,</l>
  <l n='26'>A&hcirc;ija, &Hcirc;anan, Anan,</l>
  <l n='27'>Malu&hcirc;,
    &Hcirc;arim, Baana.</l>
  <l n='28'>Kaj la cetera popolo, la pastroj, Levidoj,
    pordegistoj, kantistoj, Netinoj, kaj &ccirc;iuj, kiuj aparti&gcirc;is de la
    aligentaj popoloj al la instruo de Dio, iliaj edzinoj, filoj, kaj
    filinoj, &ccirc;iuj, kiuj povis kompreni,</l>
  <l n='29'>ali&gcirc;is al siaj fratoj, al
    la eminentuloj, kaj ligis sin per &jcirc;ura promeso, ke ili sekvos la
    instruon de Dio, donitan per Moseo, servanto de Dio, kaj ke ili
    konservos kaj plenumos &ccirc;iujn ordonojn de la Eternulo, nia
    Sinjoro, Liajn preskribojn kaj le&gcirc;ojn;</l>
  <l n='30'>ke ni ne donos niajn
    filinojn al la popoloj de la lando, kaj iliajn filinojn ni ne
    prenos por niaj filoj;</l>
  <l n='31'>ke kiam la popoloj de la lando venigos
    la komerca&jcirc;ojn a&ubreve; &ccirc;iaspecan grenon en sabato, por vendi, ni ne
    prenos de ili en sabato a&ubreve; en alia sankta tago; ke en &ccirc;iu sepa
    jaro ni forigos &ccirc;iujn &scirc;uldojn.</l>
  <l n='32'>Kaj ni starigis al ni kiel
    le&gcirc;on, ke ni donados de ni po triono de siklo &ccirc;iujare por la
    servado en la domo de nia Dio:</l>
  <l n='33'>por la panoj de propono, por la
    &ccirc;iutaga farunofero, por la &ccirc;iutaga brulofero, por la sabatoj,
    monatkomencoj, festoj, por la sankta&jcirc;oj, por pekoferoj, por
    pekliberigi Izraelon, kaj por &ccirc;iuj laboroj en la domo de nia Dio.</l>
  <l n='34'>Kaj ni lotis inter la pastroj, Levidoj, kaj popolo pri la
    ofera liverado de ligno en la domo de nia Dio, la&ubreve; niaj
    patrodomoj, &ccirc;iujare en difinitaj tempoj, por bruligi sur la
    altaro de la Eternulo, nia Dio, kiel estas skribite en la
    instruo.</l>
  <l n='35'>Kaj ni akceptis kiel devon, ke ni alportados la
    unuaa&jcirc;ojn de nia tero kaj la unuaa&jcirc;ojn de &ccirc;iuj fruktoj de &ccirc;iu
    arbo &ccirc;iujare en la domon de la Eternulo;</l>
  <l n='36'>anka&ubreve; la
    unuenaskitojn el niaj filoj kaj el niaj brutoj, kiel estas
    skribite en la instruo, kaj la unuenaskitojn de niaj bovoj kaj de
    niaj &scirc;afoj ni alportados en la domon de nia Dio, al la pastroj,
    kiuj servas en la domo de nia Dio.</l>
  <l n='37'>Kaj la unuaa&jcirc;on de nia
    pasto, niajn oferdonojn, la fruktojn de &ccirc;iuj arboj, moston, kaj
    oleon ni alportados al la pastroj en la &ccirc;ambrojn de la domo de
    nia Dio; kaj la dekona&jcirc;on de nia tero ni donos al la Levidoj, por
    ke ili, la Levidoj, havu dekona&jcirc;on en &ccirc;iuj urboj, kie ni
    prilaboras la teron.</l>
  <l n='38'>Kaj la pastro, la Aaronido, estos kun la
    Levidoj, kiam ili prenos la dekona&jcirc;on; kaj la Levidoj venigos
    dekona&jcirc;on el la dekona&jcirc;o en la domon de nia Dio, en la &ccirc;ambrojn
    de la provizejo.</l>
  <l n='39'>&Ccirc;ar en tiujn &ccirc;ambrojn la Izraelidoj kaj la
    Levidoj devas liveri la oferdonon el la greno, mosto, kaj oleo.
    Tie trovi&gcirc;as la vazoj de la sanktejo, la servantaj pastroj, la
    pordegistoj, kaj la kantistoj. Kaj ni ne forlasos la domon de nia
    Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La estroj de la popolo lo&gcirc;is en Jerusalem. La cetera popolo
    faris lotadon, por ke unu parto el dek lo&gcirc;u en Jerusalem, la
    sankta urbo, kaj la ceteraj na&ubreve; partoj en la urboj.</l>
  <l n='2'>Kaj la
    popolo benis &ccirc;iujn homojn, kiuj memvole konsentis lo&gcirc;i en
    Jerusalem.</l>
  <l n='3'>Jen estas la &ccirc;efoj de la provinco, kiuj lo&gcirc;is en
    Jerusalem; en la urboj de Judujo lo&gcirc;is &ccirc;iu en sia poseda&jcirc;o, la&ubreve;
    siaj urboj, la Izraelidoj, pastroj, Levidoj, Netinoj, kaj idoj de
    la servantoj de Salomono.</l>
  <l n='4'>En Jerusalem lo&gcirc;is el la idoj de
    Jehuda kaj el la idoj de Benjamen: el la idoj de Jehuda: Ataja,
    filo de Uzija, filo de Ze&hcirc;arja, filo de Amarja, filo de &Scirc;efatja,
    filo de Mahalalel, el la filoj de Perec;</l>
  <l n='5'>kaj Maaseja, filo de
    Baru&hcirc;, filo de Kol-&Hcirc;oze, filo de &Hcirc;azaja, filo de Adaja, filo de
    Jojarib, filo de Ze&hcirc;arja, filo de la &Scirc;iloano.</l>
  <l n='6'>La nombro de &ccirc;iuj
    idoj de Perec, kiuj lo&gcirc;is en Jerusalem, estis kvarcent sesdek ok,
    homoj batalkapablaj.</l>
  <l n='7'>Kaj jen estas la idoj de Benjamen: Salu,
    filo de Me&scirc;ulam, filo de Joed, filo de Pedaja, filo de Kolaja,
    filo de Maaseja, filo de Itiel, filo de Je&scirc;aja;</l>
  <l n='8'>post li Gabaj,
    Salaj, na&ubreve;cent dudek ok.</l>
  <l n='9'>Kaj Joel, filo de Zi&hcirc;ri, estis ilia
    estro; kaj Jehuda, filo de Hasenua, estis dua urbestro.</l>
  <l n='10'>El la
    pastroj: Jedaja, filo de Jojarib, Ja&hcirc;in,</l>
  <l n='11'>Seraja, filo de
    &Hcirc;ilkija, filo de Me&scirc;ulam, filo de Cadok, filo de Merajot, filo de
    A&hcirc;itub, estro en la domo de Dio.</l>
  <l n='12'>Kaj iliaj fratoj, kiuj
    plenumadis laboron en la domo, estis en la nombro de okcent dudek
    du; kaj Adaja, filo de Jero&hcirc;am, filo de Pelalja, filo de Amci,
    filo de Ze&hcirc;arja, filo de Pa&scirc;&hcirc;ur, filo de Malkija;</l>
  <l n='13'>kaj liaj
    fratoj, &ccirc;efoj de patrodomoj, ducent kvardek du; kaj Ama&scirc;saj, filo
    de Azarel, filo de A&hcirc;zaj, filo de Me&scirc;ilemot, filo de de Imer;</l>
  <l n='14'>kaj iliaj fratoj, kura&gcirc;aj viroj, cent dudek ok. Ilia estro estis
    Zabdiel, filo de Hagedolim.</l>
  <l n='15'>Kaj el la Levidoj: &Scirc;emaja, filo de
    &Hcirc;a&scirc;ub, filo de Azrikam, filo de &Hcirc;a&scirc;abja, filo de Buni;</l>
  <l n='16'>kaj
    &Scirc;abtaj kaj Jozabad super la eksteraj aferoj de la domo de Dio, el
    la &ccirc;efoj de la Levidoj;</l>
  <l n='17'>kaj Matanja, filo de Mi&hcirc;a, filo de
    Zabdi, filo de Asaf, &ccirc;efa komencisto de la&ubreve;dkantado &ccirc;e la pre&gcirc;oj,
    kaj Bakbukja, la dua inter siaj fratoj, kaj Abda, filo de &Scirc;amua,
    filo de Galal, filo de Jedutun.</l>
  <l n='18'>La nombro de &ccirc;iuj Levidoj en
    la sankta urbo estis ducent okdek kvar.</l>
  <l n='19'>Kaj la pordegistoj:
    Akub, Talmon, kaj iliaj fratoj, gardistoj &ccirc;e la pordegoj, cent
    sepdek du.</l>
  <l n='20'>La ceteraj Izraelidoj, pastroj, kaj Levidoj lo&gcirc;is
    en &ccirc;iuj urboj de Judujo, &ccirc;iu en sia poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='21'>Kaj la Netinoj
    lo&gcirc;is en Ofel; Ci&hcirc;a kaj Gi&scirc;pa estis super la Netinoj.</l>
  <l n='22'>Estro de
    la Levidoj en Jerusalem estis Uzi, filo de Bani, filo de &Hcirc;a&scirc;abja,
    filo de Matanja, filo de Mi&hcirc;a, el la idoj de Asaf, kantistoj &ccirc;e
    la servado en la domo de Dio.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar pri ili estis ordono de la
    re&gcirc;o, kaj por la kantistoj estis difinita &ccirc;iutaga salajro.</l>
  <l n='24'>Kaj
    Peta&hcirc;ja, filo de Me&scirc;ezabel, el la idoj de Zera&hcirc;, filo de Jehuda,
    estis komisiita de la re&gcirc;o por &ccirc;iuj aferoj, koncernantaj la
    popolon.</l>
  <l n='25'>Kaj en la vila&gcirc;oj, sur siaj kampoj multaj el la idoj
    de Jehuda lo&gcirc;is en Kirjat-Arba kaj &gcirc;iaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj, en Dibon kaj
    &gcirc;iaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj, en Kabceel kaj &gcirc;iaj vila&gcirc;oj,</l>
  <l n='26'>en Je&scirc;ua, en
    Molada, en Bet-Pelet,</l>
  <l n='27'>en &Hcirc;acar-&Scirc;ual, en Beer-&Scirc;eba kaj &gcirc;iaj
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj,</l>
  <l n='28'>en Ciklag, en Me&hcirc;ona kaj &gcirc;iaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj,</l>
  <l n='29'>en
    En-Rimon, en Corea, en Jarmut,</l>
  <l n='30'>en Zanoa&hcirc;, en Adulam, kaj iliaj
    vila&gcirc;oj, en La&hcirc;i&scirc; kaj sur &gcirc;iaj kampoj, en Azeka kaj &gcirc;iaj
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj. Ili starigis siajn tendojn de Beer-&Scirc;eba &gcirc;is la valo
    Hinom.</l>
  <l n='31'>Kaj la idoj de Benjamen lo&gcirc;is komencante de Geba, en
    Mi&hcirc;ma&scirc;, en Aja, en Bet-El kaj &gcirc;iaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj,</l>
  <l n='32'>en Anatot, en
    Nob, en Ananja,</l>
  <l n='33'>en &Hcirc;acor, en Rama, en Gitaim,</l>
  <l n='34'>en &Hcirc;adid, en
    Ceboim, en Nebalat,</l>
  <l n='35'>en Lod, en Ono, en la Valo de
    &Ccirc;arpentistoj.</l>
  <l n='36'>Kaj el la Levidoj parto el Judujo lo&gcirc;is en la
    regiono de Benjamen.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la pastroj kaj Levidoj, kiuj venis kun Zerubabel,
    filo de &Scirc;ealtiel, kaj kun Je&scirc;ua: &Scirc;eraja, Jeremia, Ezra,</l>
  <l n='2'>Amarja,
    Malu&hcirc;, &Hcirc;atu&scirc;,</l>
  <l n='3'>&Scirc;e&hcirc;anja, Re&hcirc;um, Meremot,</l>
  <l n='4'>Ido, Ginton, Abija,</l>
  <l n='5'>Mijamin, Maadja, Bilga,</l>
  <l n='6'>&Scirc;emaja, Jojarib, Jedaja,</l>
  <l n='7'>Salu, Amok,
    &Hcirc;ilkija, Jedaja. Tio estas la &ccirc;efoj de la pastroj kaj iliaj
    fratoj en la tempo de Je&scirc;ua.</l>
  <l n='8'>Kaj la Levidoj: Je&scirc;ua, Binuj,
    Kadmiel, &Scirc;erebja, Jehuda, Matanja, super la la&ubreve;dkantoj, li kaj
    liaj fratoj;</l>
  <l n='9'>kaj Bakbukja kaj Uni, iliaj fratoj, de&jcirc;oris kun
    ili.</l>
  <l n='10'>Je&scirc;ua naskigis Jojakimon, Jojakim naskigis Elja&scirc;ibon,
    Elja&scirc;ib naskigis Jojadan,</l>
  <l n='11'>Jojada naskigis Jonatanon, Jonatan
    naskigis Jaduan.</l>
  <l n='12'>En la tempo de Jojakim estis pastroj &ccirc;efoj de
    patrodomoj: de la domo de Seraja: Meraja; de la domo de Jeremia:
    &Hcirc;ananja;</l>
  <l n='13'>de la domo de Ezra: Me&scirc;ulam; de la domo de Amarja:
    Jeho&hcirc;anan;</l>
  <l n='14'>de la domo de Meli&hcirc;u: Jonatan; de la domo de
    &Scirc;ebanja: Jozef;</l>
  <l n='15'>de la domo de &Hcirc;arim: Adna; de la domo de
    Merajot: &Hcirc;elkaj;</l>
  <l n='16'>de la domo de Ido: Ze&hcirc;arja; de la domo de
    Ginton: Me&scirc;ulam;</l>
  <l n='17'>de la domo de Abija: Zi&hcirc;ri; de la domo de
    Minjamin, de la domo de Moadja: Piltaj;</l>
  <l n='18'>de la domo de Bilga:
    &Scirc;amua; de la domo de &Scirc;emaja: Jehonatan;</l>
  <l n='19'>de la domo de Jojarib:
    Matnaj; de la domo de Jedaja: Uzi;</l>
  <l n='20'>de la domo de Salaj: Kalaj;
    de la domo de Amok: Eber;</l>
  <l n='21'>de la domo de &Hcirc;ilkija: &Hcirc;a&scirc;abja; de
    la domo de Jedaja: Netanel.</l>
  <l n='22'>El la Levidoj estis enskribitaj la
    &ccirc;efoj de patrodomoj en la tempo de Elja&scirc;ib, Jojada, Jo&hcirc;anan, kaj
    Jadua; la pastroj dum la re&gcirc;ado de Dario la Persa.</l>
  <l n='23'>La Levidoj,
    &ccirc;efoj de patrodomoj, estis enskribitaj en la libron de kroniko
    &gcirc;is la tempo de Jo&hcirc;anan, filo de Elja&scirc;ib.</l>
  <l n='24'>La &ccirc;efoj de la
    Levidoj: &Hcirc;a&scirc;abja, &Scirc;erebja, Je&scirc;ua, filo de Kadmiel, kaj iliaj
    fratoj apud ili estis destinitaj por la la&ubreve;dkantoj, la&ubreve; la aran&gcirc;o
    de David, la homo de Dio, la&ubreve; de&jcirc;orpartoj.</l>
  <l n='25'>Matanja, Bakbukja,
    Obadja, Me&scirc;ulam, Talmon, kaj Akub estis pordegistoj, kaj de&jcirc;oris
    en la provizejoj &ccirc;e la pordegoj.</l>
  <l n='26'>Ili estis en la tempo de
    Jojakim, filo de Je&scirc;ua, filo de Jocadak, kaj en la tempo de
    Ne&hcirc;emja, la regionestro, kaj de Ezra, la pastro-skribisto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>&Ccirc;e la ina&ubreve;guro de la murego de Jerusalem oni ser&ccirc;is la
    Levidojn el &ccirc;iuj iliaj lokoj, por venigi ilin en Jerusalemon, por
    fari ina&ubreve;guron kaj &gcirc;ojan feston, kun glorhimnoj kaj kantoj, kun
    cimbaloj, psalteroj, kaj harpoj.</l>
  <l n='28'>Kaj kunvenis la idoj de
    kantistoj el la regiono &ccirc;irka&ubreve; Jerusalem kaj el la vila&gcirc;oj de la
    Netofaanoj,</l>
  <l n='29'>el Bet-Gilgal, de la kampoj de Geba kaj Azmavet;
    &ccirc;ar la kantistoj konstruis al si vila&gcirc;ojn en la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de
    Jerusalem.</l>
  <l n='30'>Kaj purigis sin la pastroj kaj la Levidoj, kaj ili
    purigis la popolon, la pordegojn, kaj la muregon.</l>
  <l n='31'>Tiam mi
    suprenirigis la estrojn de Judujo sur la muregon, kaj mi starigis
    du grandajn &hcirc;orojn kaj procesiojn. Unu sur la dekstra flanko de
    la murego, &ccirc;e la Pordego de Sterko.</l>
  <l n='32'>Kaj post ili iris Ho&scirc;aja,
    kaj duono de la estroj de Judujo,</l>
  <l n='33'>kaj Azarja, Ezra, Me&scirc;ulam,</l>
  <l n='34'>Jehuda, Benjamen, &Scirc;emaja, kaj Jeremia.</l>
  <l n='35'>El la pastridoj kun
    trumpetoj: Ze&hcirc;arja, filo de Jonatan, filo de &Scirc;emaja, filo de
    Matanja, filo de Mi&hcirc;aja, filo de Zakur, filo de Asaf;</l>
  <l n='36'>kaj liaj
    fratoj: &Scirc;emaja, Azarel, Milalaj, Gilalaj, Maaj, Netanel, Jehuda,
    &Hcirc;anani, kun muzikaj instrumentoj de David, la homo de Dio; kaj
    anta&ubreve; ili estis Ezra, la skribisto.</l>
  <l n='37'>Apud la Pordego de la
    Fonto, kontra&ubreve; &gcirc;i, ili iris sur la &scirc;tupoj de la urbo de David
    supren sur la muregon al la domo de David, kaj &gcirc;is la Pordego de
    la Akvo oriente.</l>
  <l n='38'>La dua &hcirc;oro iris kontra&ubreve;e de ili, kaj post &gcirc;i
    iris mi kaj duono de la popolo, supre sur la murego, de la Turo
    de la Fornoj &gcirc;is la Lar&gcirc;a Murego,</l>
  <l n='39'>al la Pordego de Efraim, al
    la Malnova Pordego, al la Pordego de Fi&scirc;oj, al la turo de
    &Hcirc;ananel, al la turo Mea, &gcirc;is la Pordego de &Scirc;afoj; kaj ili haltis
    &ccirc;e la Pordego de la Malliberejo.</l>
  <l n='40'>Kaj amba&ubreve; &hcirc;oroj haltis &ccirc;e la
    domo de Dio, anka&ubreve; mi kaj duono de la estroj kun mi,</l>
  <l n='41'>kaj la
    pastroj Eljakim, Maaseja, Minjamin, Mi&hcirc;aja, Eljoenaj, Ze&hcirc;arja,
    &Hcirc;ananja, kun trumpetoj,</l>
  <l n='42'>kaj Maaseja, &Scirc;emaja, Eleazar, Uzi,
    Jeho&hcirc;anan, Malkija, Elam, kaj Ezer. Kaj la&ubreve;te kantis la
    kantistoj; ilia &ccirc;efo estis Jizra&hcirc;ja.</l>
  <l n='43'>Kaj oni alportis en tiu
    tago grandajn oferojn, kaj oni estis gajaj; &ccirc;ar Dio &gcirc;ojigis ilin
    per granda &gcirc;ojo; e&ccirc; la virinoj kaj la infanoj &gcirc;ojis, kaj la
    gajeco de Jerusalem estis a&ubreve;data malproksime.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Kaj en tiu tago estis starigitaj homoj por la &ccirc;ambroj de
    provizejo, por la oferdonoj, la unuaa&jcirc;oj, la dekona&jcirc;oj, por
    kolekti en tiuj &ccirc;ambroj el la kampoj de la urboj la preskribitajn
    partojn por la pastroj kaj la Levidoj; &ccirc;ar la Judoj &gcirc;ojis pri la
    pastroj kaj Levidoj, kiuj staris.</l>
  <l n='45'>Kaj ili observadis la
    preskribon de sia Dio kaj la preskribon pri la pureco. Kaj la
    kantistoj kaj pordegistoj staris konforme al la preskribo de
    David kaj de lia filo Salomono.</l>
  <l n='46'>&Ccirc;ar anka&ubreve; anta&ubreve;e, en la tempo
    de David kaj Asaf, estis &ccirc;efoj de kantistoj, kaj glorkantoj kaj
    dankokantoj al Dio.</l>
  <l n='47'>&Ccirc;iuj Izraelidoj en la tempo de Zerubabel
    kaj en la tempo de Ne&hcirc;emja donadis partojn &ccirc;iutagajn al la
    kantistoj kaj pordegistoj; kaj ili konsekradis partojn por la
    Levidoj, kaj la Levidoj konsekradis partojn por la idoj de Aaron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tago oni legis el la libro de Moseo anta&ubreve; la oreloj de
    la popolo; kaj trovi&gcirc;is, ke estas skribite en &gcirc;i, ke Amonido kaj
    Moabido neniam devas eniri en la komunumon de Dio;</l>
  <l n='2'>&ccirc;ar ili ne
    venis renkonte al la Izraelidoj kun pano kaj akvo, kaj dungis
    kontra&ubreve; ili Bileamon, por malbeni ilin; sed nia Dio &scirc;an&gcirc;is la
    malbenon en benon.</l>
  <l n='3'>Kiam ili a&ubreve;dis tiun le&gcirc;on, ili apartigis de
    Izrael &ccirc;iun aligentulon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Anta&ubreve; &ccirc;i tio la pastro Elja&scirc;ib, administranto de la &ccirc;ambroj de
    la domo de nia Dio, parenco de Tobija,</l>
  <l n='5'>aran&gcirc;is por li grandan
    &ccirc;ambron, en kiu oni anta&ubreve;e deponadis la farunoferon, olibanon,
    vazojn, dekona&jcirc;on el la greno, mosto, kaj oleo, kiuj estis
    destinitaj por la Levidoj, kantistoj, kaj pordegistoj, kaj la
    oferdonojn por la pastroj.</l>
  <l n='6'>Dum &ccirc;io &ccirc;i tio mi ne estis en
    Jerusalem, &ccirc;ar en la tridek-dua jaro de Arta&hcirc;&scirc;ast, re&gcirc;o de Babel,
    mi iris al la re&gcirc;o, kaj nur post kelka tempo mi forpetis min de
    la re&gcirc;o.</l>
  <l n='7'>Kiam mi venis en Jerusalemon, mi eksciis pri la
    malbono, kiun Elja&scirc;ib faris pro Tobija, aran&gcirc;ante por li &ccirc;ambron
    en la kortoj de la domo de Dio.</l>
  <l n='8'>Tio min forte &ccirc;agrenis, kaj mi
    el&jcirc;etis &ccirc;iujn domobjektojn de Tobija for el la &ccirc;ambro.</l>
  <l n='9'>Kaj mi
    diris, ke oni purigu la &ccirc;ambrojn; kaj mi revenigis tien la vazojn
    de la domo de Dio, la farunoferon kaj la olibanon.</l>
  <l n='10'>Mi anka&ubreve;
    eksciis, ke la partoj de la Levidoj ne estis donataj al ili, ke
    la Levidoj kaj kantistoj, kiuj devis fari la servadon, forkuris
    &ccirc;iu al sia kampo.</l>
  <l n='11'>Tiam mi faris pro tio severan ripro&ccirc;on al la
    estroj, kaj diris: Kial la domo de Dio estas forlasita? Kaj mi
    kunvenigis ilin kaj starigis ilin sur iliaj lokoj.</l>
  <l n='12'>Kaj &ccirc;iuj
    Judoj alportadis dekona&jcirc;on el la greno, el la mosto, kaj el la
    oleo por la provizejoj.</l>
  <l n='13'>Kaj mi starigis super la provizejoj la
    pastron &Scirc;elemja, la skribiston Cadok, el la Levidoj Pedajan, kaj
    al ili &Hcirc;ananon, filon de Zakur, filo de Matanja; &ccirc;ar ili estis
    opiniataj fidindaj. Kaj ili havis la devon distribui la partojn
    al siaj fratoj.</l>
  <l n='14'>Memoru tion pri mi, ho mia Dio, kaj ne forvi&scirc;u
    miajn bonajn agojn, kiujn mi faris koncerne la domon de mia Dio
    kaj la servadon al Li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>En tiu tempo mi vidis en Judujo, ke oni tretas vinpremilojn en
    sabato kaj portas garbojn kaj &scirc;ar&gcirc;as sur azenoj, anka&ubreve; vinon,
    vinberojn, figojn, kaj &ccirc;iaspecan &scirc;ar&gcirc;on, kaj veturigas tion en
    Jerusalemon en tago sabata. Kaj mi faris al ili ripro&ccirc;on en la
    tago, kiam ili vendis man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='16'>Anka&ubreve; Tiranoj lo&gcirc;is tie, kaj
    ili alveturigadis fi&scirc;ojn kaj &ccirc;iaspecajn komerca&jcirc;ojn, kaj vendadis
    en sabato al la lo&gcirc;antoj de Judujo kaj de Jerusalem.</l>
  <l n='17'>Kaj mi
    faris malla&ubreve;don al la eminentuloj de la Judoj, kaj diris al ili:
    Kial vi faras tian malbonon kaj malsanktigas la tagon sabatan?</l>
  <l n='18'>Tiel agis ja viaj patroj, kaj pro tio nia Dio venigis sur nin kaj
    sur &ccirc;i tiun urbon &ccirc;i tiun tutan malfeli&ccirc;on! Kaj vi pligrandigas
    la koleron kontra&ubreve; Izrael, malsanktigante la sabaton!</l>
  <l n='19'>Kiam &ccirc;e
    la pordegoj de Jerusalem fari&gcirc;is krepusko, anta&ubreve; sabato, mi
    ordonis &scirc;losi la pordojn kaj ne malfermi ilin &gcirc;is post sabato.
    Kaj kelkajn el miaj servantoj mi starigis &ccirc;e la pordegoj, por ke
    oni ne enportu &scirc;ar&gcirc;on en la tago sabata.</l>
  <l n='20'>Kaj la komercistoj
    kaj vendistoj de &ccirc;iaspeca vendebla&jcirc;o noktis ekstere de Jerusalem
    unu fojon kaj duan fojon.</l>
  <l n='21'>Kaj mi faris al ili ripro&ccirc;on, kaj
    diris al ili: Kial vi noktas apud la murego? se vi faros tion
    duan fojon, mi metos la manon sur vin. De tiu tempo ili ne
    venadis en sabato.</l>
  <l n='22'>Kaj mi diris al la Levidoj, ke ili sin
    purigu, kaj venu stari garde &ccirc;e la pordegoj, por ke oni tenu
    sankte la tagon sabatan. Anka&ubreve; &ccirc;i tion memoru pri mi, ho mia Dio,
    kaj indulgu min la&ubreve; Via granda favorkoreco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Anka&ubreve; en tiu tempo mi vidis Judojn, kiuj prenis al si edzinojn
    A&scirc;dodaninojn, Amonidinojn, kaj Moabidinojn;</l>
  <l n='24'>kaj iliaj infanoj
    duone parolis A&scirc;dode, kaj ne povosciis paroli Jude, sed nur la
    lingvon de tiu a&ubreve; alia popolo.</l>
  <l n='25'>Mi faris al ili severan
    ripro&ccirc;on kaj malbenis ilin, kaj batis kelkajn virojn el ili kaj
    &scirc;iris al ili la harojn, kaj devigis ilin &jcirc;uri per Dio: Vi ne
    donos viajn filinojn al iliaj filoj kaj ne prenos iliajn filinojn
    por viaj filoj a&ubreve; por vi mem.</l>
  <l n='26'>Per tio pekis ja Salomono, re&gcirc;o
    de Izrael; inter la multaj nacioj ne estis re&gcirc;o simila al li, kaj
    li estis amata de sia Dio, kaj Dio faris lin re&gcirc;o super la tuta
    Izrael; tamen e&ccirc; lin pekigis la aligentaj edzinoj.</l>
  <l n='27'>Kaj &ccirc;u pri
    vi oni povas a&ubreve;di, ke vi faras &ccirc;i tiun tutan grandan malbonon,
    pekante kontra&ubreve; nia Dio kaj prenante aligentajn edzinojn?</l>
  <l n='28'>El
    la filoj de Jojada, filo de la &ccirc;efpastro Elja&scirc;ib, unu estis
    bofilo de la &Hcirc;oronano Sanbalat. Mi forpelis lin de mi.</l>
  <l n='29'>Memoru
    pri ili, ho mia Dio, ke ili makulis la pastrecon kaj la
    interligon pastran kaj Levidan.</l>
  <l n='30'>Tiamaniere mi purigis ilin de
    &ccirc;io aligenta, kaj mi restarigis la servoregulojn de la pastroj
    kaj Levidoj, de &ccirc;iu en lia ofico,</l>
  <l n='31'>kaj por la oferliverado de
    ligno en difinitaj tempoj, kaj por la unuaa&jcirc;oj. Memoru min, ho
    mia Dio, al bono.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: ESTER -->

        <div type='book' n='17' id='libro_est' rend='doc'>

          <index index='content' level1='ESTER'/>
          <head>ESTER</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tio estis en la tempo de A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, de tiu A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, kiu re&gcirc;is
    de Hindujo &gcirc;is Etiopujo, super cent dudek sep landoj.</l>
  <l n='2'>En tiu
    tempo, kiam la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc; sidis sur sia re&gcirc;a trono en la
    kastelurbo &Scirc;u&scirc;an,</l>
  <l n='3'>en la tria jaro de lia re&gcirc;ado, li faris
    festenon por &ccirc;iuj siaj princoj kaj siaj servantoj, por la
    potenculoj de Persujo kaj Medujo, por la landestroj kaj
    regionestroj, kiuj estis &ccirc;e li,</l>
  <l n='4'>montrante la grandan ri&ccirc;econ de
    sia regno kaj la majestan belecon de sia grandeco, dum multe da
    tagoj, dum cent okdek tagoj.</l>
  <l n='5'>Kiam fini&gcirc;is tiuj tagoj, la re&gcirc;o
    faris por la tuta popolo, kiu trovi&gcirc;is en la kastelurbo &Scirc;u&scirc;an, de
    la grandaj &gcirc;is la malgrandaj, festenon septagan sur la &gcirc;ardena
    korto de la re&gcirc;a palaco.</l>
  <l n='6'>Blankaj, ru&gcirc;aj, kaj bluaj &scirc;tofoj,
    fiksitaj per bisinaj kaj purpuraj &scirc;nuroj, pendis sur ar&gcirc;entaj
    ringoj kaj marmoraj kolonoj. Oraj kaj ar&gcirc;entaj benkoj staris sur
    podio el verda, blanka, flava, kaj nigra marmoro.</l>
  <l n='7'>La trinka&jcirc;on
    oni donadis en oraj vazoj kaj en vazoj ne similaj unuj al la
    aliaj; kaj da re&gcirc;a vino estis multe, kiel decis al la re&gcirc;o.</l>
  <l n='8'>La
    trinkado estis en ordo, neniu devigis; &ccirc;ar tiel la re&gcirc;o ordonis
    al &ccirc;iuj administrantoj de sia domo, ke oni agu la&ubreve; la volo de
    &ccirc;iu.</l>
  <l n='9'>Anka&ubreve; la re&gcirc;ino Va&scirc;ti faris festenon por la virinoj de la
    re&gcirc;a domo de la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;.</l>
  <l n='10'>En la sepa tago, kiam la koro
    de la re&gcirc;o gaji&gcirc;is de vino, li diris al Mehuman, Bizta, &Hcirc;arbona,
    Bigta, Abagta, Zetar, kaj Karkas, la sep e&ubreve;nukoj, kiuj servadis
    anta&ubreve; la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;,</l>
  <l n='11'>ke ili alkonduku la re&gcirc;inon Va&scirc;ti al
    la re&gcirc;o en la re&gcirc;ina krono, por montri al la popoloj kaj al la
    princoj &scirc;ian belecon; &ccirc;ar &scirc;i estis bela.</l>
  <l n='12'>Sed la re&gcirc;ino Va&scirc;ti
    ne volis veni la&ubreve; la ordono, kiun la re&gcirc;o donis per la e&ubreve;nukoj.
    Tiam la re&gcirc;o forte ekkoleris, kaj lia furiozo brulis en li.</l>
  <l n='13'>Kaj la re&gcirc;o diris al la sa&gcirc;uloj kompetentaj pri la cirkonstancoj
    (&ccirc;ar la aferoj de la re&gcirc;o estis ordinare farataj post konsili&gcirc;o
    kun &ccirc;iuj konantoj de le&gcirc;o kaj juro;</l>
  <l n='14'>kaj la plej proksimaj al
    li estis: Kar&scirc;ena, &Scirc;etar, Admata, Tar&scirc;i&scirc;, Meres, Marsena, kaj
    Memu&hcirc;an, la sep princoj Persaj kaj Medaj, kiuj havis la rajton
    rigardi la viza&gcirc;on de la re&gcirc;o kaj okupis la unuan lokon en la
    regno):</l>
  <l n='15'>Kiel oni la&ubreve; la le&gcirc;o devas agi kun la re&gcirc;ino Va&scirc;ti pro
    tio, ke &scirc;i ne plenumis la ordonon de la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, donitan
    per la e&ubreve;nukoj?</l>
  <l n='16'>Tiam diris Memu&hcirc;an anta&ubreve; la re&gcirc;o kaj la
    princoj: La re&gcirc;ino Va&scirc;ti estas kulpa, ne sole kontra&ubreve; la re&gcirc;o,
    sed kontra&ubreve; &ccirc;iuj princoj, kaj kontra&ubreve; &ccirc;iuj popoloj, kiuj trovi&gcirc;as
    en &ccirc;iuj landoj de la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;;</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar la ago de la re&gcirc;ino
    fari&gcirc;os konata al &ccirc;iuj virinoj tiel, ke ili malrespektos siajn
    edzojn, dirante: La re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc; ordonis venigi al li la
    re&gcirc;inon Va&scirc;ti, kaj &scirc;i ne iris.</l>
  <l n='18'>Nun la Persaj kaj Medaj
    princedzinoj, kiuj a&ubreve;dis pri la ago de la re&gcirc;ino, parolos tiel
    same al &ccirc;iuj princoj de la re&gcirc;o; kaj estos sufi&ccirc;e da malhonoro
    kaj da &ccirc;agreno.</l>
  <l n='19'>Se al la re&gcirc;o pla&ccirc;as, oni elirigu ordonon de
    la re&gcirc;o, kaj oni enskribu &gcirc;in kiel nemalobeeblan le&gcirc;on de Persujo
    kaj Medujo, ke la re&gcirc;ino Va&scirc;ti ne venu plu anta&ubreve; la re&gcirc;on
    A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;; kaj &scirc;ian re&gcirc;inecon la re&gcirc;o transdonu al alia virino,
    kiu estas pli bona ol &scirc;i.</l>
  <l n='20'>Kiam la ordono, kiun la re&gcirc;o faris,
    estos a&ubreve;dita en lia tuta regno, kiel ajn granda &gcirc;i estas, tiam
    &ccirc;iuj virinoj respektos siajn edzojn, de la grandaj &gcirc;is la
    malgrandaj.</l>
  <l n='21'>La parolo pla&ccirc;is al la re&gcirc;o kaj al la princoj, kaj
    la re&gcirc;o agis konforme al la parolo de Memu&hcirc;an.</l>
  <l n='22'>Kaj li sendis
    leterojn en &ccirc;iujn landojn de la re&gcirc;o, en &ccirc;iun landon la&ubreve; &gcirc;ia
    skribmaniero kaj al &ccirc;iu popolo en &gcirc;ia lingvo, ke &ccirc;iu viro estu
    &ccirc;efo en sia domo kaj postulu paroladon en la lingvo de lia
    popolo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tiu afero, kiam kvieti&gcirc;is la kolero de la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;,
    li rememoris pri Va&scirc;ti, kaj pri tio, kion &scirc;i faris kaj kio estis
    dekretita pri &scirc;i.</l>
  <l n='2'>Kaj diris la junuloj de la re&gcirc;o, kiuj
    servadis al li: Oni ser&ccirc;u por la re&gcirc;o belajn junajn virgulinojn;</l>
  <l n='3'>kaj la re&gcirc;o starigu en &ccirc;iuj landoj de sia regno oficistojn,
    kiuj kolektus &ccirc;iujn belajn junajn virgulinojn en la kastelurbon
    &Scirc;u&scirc;an, en la virinejon, sub la inspektadon de Hegaj, la re&gcirc;a
    e&ubreve;nuko, gardisto de la virinoj, kaj oni donu al ili iliajn
    beliga&jcirc;ojn;</l>
  <l n='4'>kaj la junulino, kiu pla&ccirc;os al la okuloj de la
    re&gcirc;o, fari&gcirc;os re&gcirc;ino anstata&ubreve; Va&scirc;ti. Kaj la afero pla&ccirc;is al la
    re&gcirc;o, kaj li tiel faris.</l>
  <l n='5'>En la kastelurbo &Scirc;u&scirc;an estis Judo,
    kies nomo estis Morde&hcirc;aj, filo de Jair, filo de &Scirc;imei, filo de
    Ki&scirc;, Benjamenido;</l>
  <l n='6'>kiu estis translo&gcirc;igita el Jerusalem kune kun
    la translo&gcirc;igitoj, kiuj estis forkondukitaj kun Je&hcirc;onja, re&gcirc;o de
    Judujo, kaj kiujn translo&gcirc;igis Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel.</l>
  <l n='7'>Li
    estis prizorganto de Hadasa, kiu anka&ubreve; estis nomata Ester, filino
    de lia onklo, &ccirc;ar &scirc;i ne havis patron nek patrinon. La junulino
    estis belstatura kaj belviza&gcirc;a. Kiam mortis &scirc;iaj gepatroj,
    Morde&hcirc;aj prenis &scirc;in al si kiel filinon.</l>
  <l n='8'>Kiam estis a&ubreve;digita la
    ordono de la re&gcirc;o kaj lia le&gcirc;o, kaj kiam oni kolektis multe da
    knabinoj en la kastelurbon &Scirc;u&scirc;an sub la inspekton de Hegaj, tiam
    anka&ubreve; Ester estis prenita en la re&gcirc;an domon sub la inspekton de
    Hegaj, la gardisto de la virinoj.</l>
  <l n='9'>La knabino pla&ccirc;is al li kaj
    akiris lian favoron, kaj li rapide donis al &scirc;i &scirc;iajn beliga&jcirc;ojn
    kaj &scirc;ian destinita&jcirc;on, kaj sep knabinojn elektitajn el la domo de
    la re&gcirc;o; kaj li translo&gcirc;igis &scirc;in kun &scirc;iaj knabinoj en la plej
    bonan parton de la virinejo.</l>
  <l n='10'>Ester ne diris pri sia popolo nek
    pri sia patrujo, &ccirc;ar Morde&hcirc;aj ordonis al &scirc;i, ke &scirc;i ne diru.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;iutage Morde&hcirc;aj iradis anta&ubreve; la korto de la virinejo, por scii&gcirc;i
    pri la farto de Ester, kaj pri tio, kio okazas al &scirc;i.</l>
  <l n='12'>Kiam por
    &ccirc;iu knabino venis la vico iri al la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, post kiam dum
    dek du monatoj estis farata al &scirc;i la beligado destinita por la
    virinoj (&ccirc;ar tiel longe da&ubreve;ris la tempo de ilia beligado: ses
    monatoj per mirha oleo, kaj ses monatoj per aroma&jcirc;oj kaj per
    aliaj &scirc;mira&jcirc;oj),</l>
  <l n='13'>tiam la knabino eniris al la re&gcirc;o. &Ccirc;ion, kion
    &scirc;i diris, oni donis al &scirc;i, por ke &scirc;i iru kun tio el la virinejo
    en la re&gcirc;an domon.</l>
  <l n='14'>Vespere &scirc;i eniris, kaj matene &scirc;i revenis en
    la virinejon duan, sub la inspekton de &Scirc;aa&scirc;gaz, re&gcirc;a e&ubreve;nuko,
    gardisto de la kromvirinoj; &scirc;i jam ne plu iris al la re&gcirc;o, krom
    en la okazo, se la re&gcirc;o &scirc;in deziris kaj se &scirc;i estis vokita
    la&ubreve;nome.</l>
  <l n='15'>Kiam por Ester, filino de Abi&hcirc;ail, onklo de Morde&hcirc;aj,
    kiu prenis &scirc;in al si kiel filinon, venis la vico iri al la re&gcirc;o,
    &scirc;i nenion petis, krom nur tio, kion diris Hegaj, la re&gcirc;a e&ubreve;nuko,
    gardisto de la virinoj. Kaj Ester akiris la favoron de &ccirc;iuj, kiuj
    &scirc;in vidis.</l>
  <l n='16'>Ester estis prenita al la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc; en lian
    re&gcirc;an domon en la deka monato, tio estas en la monato Tebet, en
    la sepa jaro de lia re&gcirc;ado.</l>
  <l n='17'>Kaj la re&gcirc;o ekamis Esteron pli ol
    &ccirc;iujn edzinojn, kaj &scirc;i akiris &ccirc;e li simpation kaj favoron pli ol
    &ccirc;iuj virgulinoj; kaj li metis re&gcirc;an kronon sur &scirc;ian kapon kaj
    faris &scirc;in re&gcirc;ino anstata&ubreve; Va&scirc;ti.</l>
  <l n='18'>Kaj la re&gcirc;o faris grandan
    festenon por &ccirc;iuj siaj princoj kaj servantoj, festenon je la
    honoro de Ester; kaj li donis ripozon al la landoj kaj disdonis
    re&gcirc;ajn donacojn.</l>
  <l n='19'>Kaj kiam oni la duan fojon kolektis
    junulinojn, Morde&hcirc;aj sidis &ccirc;e la pordego de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='20'>Ester
    ankora&ubreve; ne diris pri sia patrujo kaj pri sia popolo, kiel ordonis
    al &scirc;i Morde&hcirc;aj; kaj la dirojn de Morde&hcirc;aj Ester plenumadis tiel
    same, kiel tiam, kiam &scirc;i estis sub lia prizorgado.</l>
  <l n='21'>En tiu
    tempo, kiam Morde&hcirc;aj sidadis &ccirc;e la pordego de la re&gcirc;o, ekkoleris
    Bigtan kaj Tere&scirc;, du korteganoj de la re&gcirc;o el la sojlogardistoj,
    kaj ili intencis meti manon sur la re&gcirc;on A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;.</l>
  <l n='22'>Pri tio
    eksciis Morde&hcirc;aj, kaj li diris al la re&gcirc;ino Ester, kaj Ester
    diris tion al la re&gcirc;o en la nomo de Morde&hcirc;aj.</l>
  <l n='23'>La afero estis
    esplorita kaj trovita vera, kaj oni pendigis amba&ubreve; sur arbo. Kaj
    tio estis enskribita en la kronikon &ccirc;e la re&gcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tiuj okazinta&jcirc;oj la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc; eminentigis Hamanon,
    filon de Hamedata, la Agagidon, altigis lin kaj starigis lian
    se&gcirc;on super &ccirc;iuj princoj, kiuj estis &ccirc;e li.</l>
  <l n='2'>Kaj &ccirc;iuj servantoj
    de la re&gcirc;o, kiuj estis &ccirc;e la pordego de la re&gcirc;o, klinadis sin kaj
    &jcirc;etadis sin viza&gcirc;altere anta&ubreve; Haman, &ccirc;ar tiel ordonis pri li la
    re&gcirc;o. Sed Morde&hcirc;aj sin ne klinadis kaj ne &jcirc;etadis sin
    viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='3'>La servantoj de la re&gcirc;o, kiuj estis &ccirc;e la pordego
    de la re&gcirc;o, diris al Morde&hcirc;aj: Kial vi malobeas la ordonon de la
    re&gcirc;o?</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar ili diradis tion al li &ccirc;iutage kaj li ne obeis ilin,
    tial ili raportis tion al Haman, por vidi, &ccirc;u la vortoj de
    Morde&hcirc;aj konservos sian forton; &ccirc;ar li diris al ili, ke li estas
    Judo.</l>
  <l n='5'>Kiam Haman vidis, ke Morde&hcirc;aj ne klinas sin kaj ne &jcirc;etas
    sin viza&gcirc;altere anta&ubreve; li, tiam Haman pleni&gcirc;is de kolero.</l>
  <l n='6'>Sed li
    trovis nesufi&ccirc;a meti la manon sur Morde&hcirc;ajon; &ccirc;ar oni diris al
    li, el kiu popolo Morde&hcirc;aj estas, tial Haman ekintencis ekstermi
    &ccirc;iujn Judojn, kiuj estis en la tuta regno de A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, la
    popolon de Morde&hcirc;aj.</l>
  <l n='7'>En la unua monato, tio estas en la monato
    Nisan, en la dek-dua jaro de la re&gcirc;ado de A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, oni &jcirc;etadis
    pur'on, tio estas loton, anta&ubreve; Haman, de tago al tago kaj de
    monato al monato, &gcirc;is la dek-dua, tio estas &gcirc;is la monato Adar.</l>
  <l n='8'>Kaj Haman diris al la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;: Ekzistas unu popolo,
    dis&jcirc;etita kaj dissemita inter la popoloj en &ccirc;iuj landoj de via
    regno; iliaj le&gcirc;oj estas malsimilaj al la le&gcirc;oj de &ccirc;iuj popoloj,
    kaj la le&gcirc;ojn de la re&gcirc;o ili ne plenumas; ne decas al la re&gcirc;o
    tiel restigi ilin.</l>
  <l n='9'>Se al la re&gcirc;o pla&ccirc;as, oni preskribu ekstermi
    ilin; tiam dek mil kikarojn da ar&gcirc;ento mi pesos en la manojn de
    la oficistoj, por enporti en la kason de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='10'>Tiam la re&gcirc;o
    deprenis sian ringon de sia mano, kaj donis &gcirc;in al Haman, filo de
    Hamedata, la Agagido, malamiko de la Judoj.</l>
  <l n='11'>Kaj la re&gcirc;o diris
    al Haman: La ar&gcirc;ento estas transdonata al vi, kaj anka&ubreve; la
    popolo, por fari al &gcirc;i tion, kio pla&ccirc;as al vi.</l>
  <l n='12'>Kaj oni vokis
    la skribistojn de la re&gcirc;o en la unua monato, en &gcirc;ia dek-tria
    tago, kaj oni skribis konforme al &ccirc;iuj ordonoj de Haman al la
    satrapoj de la re&gcirc;o, kaj al la regionestroj, kiuj estis super &ccirc;iu
    regiono, kaj al la princoj de &ccirc;iu popolo, en &ccirc;iun landon la&ubreve; &gcirc;ia
    skribmaniero kaj al &ccirc;iu popolo en &gcirc;ia lingvo; en la nomo de la
    re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc; tio estis skribita kaj sigelita per la ringo de la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='13'>Kaj oni sendis per kurieroj leterojn en &ccirc;iujn landojn de
    la re&gcirc;o, ke oni ekstermu, mortigu, kaj pereigu &ccirc;iujn Judojn, de
    junulo &gcirc;is maljunulo, la infanojn kaj la virinojn, en unu tago,
    en la dek-tria tago de la dek-dua monato, tio estas de la monato
    Adar, kaj ilian hava&jcirc;on oni disrabu.</l>
  <l n='14'>Kopio de la letero estis
    transdonota kiel le&gcirc;o en &ccirc;iun landon kaj proklamota al &ccirc;iuj
    popoloj, por ke ili estu pretaj al tiu tago.</l>
  <l n='15'>La kurieroj
    eliris rapide kun la ordono de la re&gcirc;o. La le&gcirc;o estis donita en
    la kastelurbo &Scirc;u&scirc;an. La re&gcirc;o kaj Haman sidi&gcirc;is, por drinki, sed
    la urbo &Scirc;u&scirc;an estis konsternita.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Morde&hcirc;aj eksciis &ccirc;ion, kio fari&gcirc;is, tiam Morde&hcirc;aj dis&scirc;iris
    siajn vestojn, metis sur sin saka&jcirc;on kaj cindron, eliris en la
    mezon de la urbo, kaj kriis per la&ubreve;ta kaj maldol&ccirc;a vo&ccirc;o.</l>
  <l n='2'>Kaj li
    venis &gcirc;is anta&ubreve; la pordego de la re&gcirc;o, &ccirc;ar estis malpermesite
    eniri en saka&jcirc;o en la pordegon de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>Kaj en &ccirc;iu lando,
    sur &ccirc;iu loko, kien venis la ordono de la re&gcirc;o kaj lia dekreto,
    estis granda mal&gcirc;ojo &ccirc;e la Judoj, fastado, plorado, kaj &gcirc;emado;
    kaj multaj ku&scirc;is en saka&jcirc;o kaj cindro.</l>
  <l n='4'>Kaj venis la servistinoj
    de Ester kaj &scirc;iaj e&ubreve;nukoj, kaj rakontis al &scirc;i. Kaj la re&gcirc;ino
    forte konsterni&gcirc;is. Kaj &scirc;i sendis vestojn, por vesti Morde&hcirc;ajon
    kaj depreni de li la saka&jcirc;on; sed li ne akceptis.</l>
  <l n='5'>Kaj Ester
    alvokis Hata&hcirc;on, unu el la e&ubreve;nukoj de la re&gcirc;o, kiun &ccirc;i tiu
    destinis por servado al &scirc;i, kaj &scirc;i sendis lin al Morde&hcirc;aj, por
    ekscii, kio kaj pro kio tio estas.</l>
  <l n='6'>Hata&hcirc; eliris al Morde&hcirc;aj sur
    la urban placon, kiu estis anta&ubreve; la pordego de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='7'>Kaj
    Morde&hcirc;aj rakontis al li &ccirc;ion, kio okazis al li, kaj pri la
    difinita sumo da mono, kiun Haman promesis doni pese en la kason
    de la re&gcirc;o pro la Judoj, por ekstermi ilin.</l>
  <l n='8'>Kaj kopion de la
    letera ordono, kiu estis donita en &Scirc;u&scirc;an, por ilin ekstermi, li
    donis al li, por montri al Ester kaj sciigi al &scirc;i, ordonante al
    &scirc;i iri al la re&gcirc;o, por petegi lin pri &scirc;ia popolo.</l>
  <l n='9'>Hata&hcirc; venis
    kaj transdonis al Ester la vortojn de Morde&hcirc;aj.</l>
  <l n='10'>Kaj Ester
    diris al Hata&hcirc;, ordonante, ke li diru al Morde&hcirc;aj:</l>
  <l n='11'>&Ccirc;iuj
    servantoj de la re&gcirc;o kaj la popolo en la landoj de la re&gcirc;o scias,
    ke por &ccirc;iu viro a&ubreve; virino, kiu eniris al la re&gcirc;o en la internan
    korton ne vokite, ekzistas nur unu le&gcirc;o, nome la morto, krom nur
    en la okazo, se la re&gcirc;o etendas al li sian oran sceptron &dash; tiam li
    restas vivanta; kaj mi ne estas vokita iri al la re&gcirc;o jam de
    tridek tagoj.</l>
  <l n='12'>Kiam oni raportis al Morde&hcirc;aj la vortojn de
    Ester,</l>
  <l n='13'>tiam Morde&hcirc;aj sendis respondon al Ester: Ne pensu en
    via animo, ke en la re&gcirc;a domo vi savi&gcirc;os sola el &ccirc;iuj Judoj.</l>
  <l n='14'>Se vi silentos en &ccirc;i tiu tempo, tiam liberigo kaj savo venos al
    la Judoj de alia loko; sed vi kaj la domo de via patro pereos.
    Kaj kiu scias, &ccirc;u ne por tia tempo vi atingis re&gcirc;inecon?</l>
  <l n='15'>Tiam
    Ester diris, ke oni respondu al Morde&hcirc;aj:</l>
  <l n='16'>Iru, kunvenigu &ccirc;iujn
    Judojn, kiuj trovi&gcirc;as en &Scirc;u&scirc;an, fastu por mi, ne man&gcirc;u kaj ne
    trinku dum tri tagoj, tage kaj nokte; anka&ubreve; mi kaj miaj
    servistinoj fastos tiel same; poste mi iros al la re&gcirc;o, kvankam
    tio estas kontra&ubreve;le&gcirc;a; kaj se mi pereos, mi pereu.</l>
  <l n='17'>Kaj
    Morde&hcirc;aj iris, kaj faris &ccirc;ion, kion komisiis al li Ester.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tria tago Ester vestis sin re&gcirc;e, kaj stari&gcirc;is sur la
    interna korto de la re&gcirc;a domo, kontra&ubreve; la domo de la re&gcirc;o. La
    re&gcirc;o sidis sur sia re&gcirc;a trono en la re&gcirc;a domo, kontra&ubreve; la enirejo
    de la domo.</l>
  <l n='2'>Kiam la re&gcirc;o ekvidis la re&gcirc;inon Ester, starantan
    sur la korto, &scirc;i trovis favoron en liaj okuloj, kaj la re&gcirc;o
    etendis al Ester la oran sceptron, kiu estis en lia mano; tiam
    Ester aliris, kaj ektu&scirc;is la pinton de la sceptro.</l>
  <l n='3'>Kaj la re&gcirc;o
    diris al &scirc;i: Kio estas al vi, ho re&gcirc;ino Ester, kaj kia estas via
    peto? se tio estas e&ccirc; duono de la regno, &gcirc;i estos donita al vi.</l>
  <l n='4'>Kaj Ester respondis: Se al la re&gcirc;o pla&ccirc;as, la re&gcirc;o kune kun Haman
    venu hodia&ubreve; al la festeno, kiun mi faris por li.</l>
  <l n='5'>Tiam la re&gcirc;o
    diris: Venigu plej rapide Hamanon, por plenumi tion, kion diris
    Ester. Kaj la re&gcirc;o kaj Haman venis al la festeno, kiun faris
    Ester.</l>
  <l n='6'>Kaj la re&gcirc;o diris al Ester dum la trinkado de vino: Kion
    vi petas? tio estos donita al vi; kaj kia estas via deziro? &gcirc;is
    duono de la regno &gcirc;i estos plenumita.</l>
  <l n='7'>Ester respondis kaj
    diris: Jen estas mia peto kaj deziro:</l>
  <l n='8'>se mi akiris favoron en
    la okuloj de la re&gcirc;o, kaj se al la re&gcirc;o pla&ccirc;as plenumi mian peton
    kaj fari mian deziron, la re&gcirc;o kun Haman venu al la festeno, kiun
    mi faros por ili; kaj morga&ubreve; mi faros, kion la re&gcirc;o diris.</l>
  <l n='9'>Haman eliris en tiu tago, gaja kaj bonhumora. Sed kiam Haman
    ekvidis Morde&hcirc;ajon &ccirc;e la re&gcirc;a pordego, kaj tiu ne levi&gcirc;is kaj ne
    movi&gcirc;is anta&ubreve; li, tiam Haman pleni&gcirc;is de kolero kontra&ubreve; Morde&hcirc;aj.</l>
  <l n='10'>Tamen Haman detenis sin, kaj iris hejmen. Kaj li sendis, kaj
    venigis al si siajn amikojn kaj sian edzinon Zere&scirc;.</l>
  <l n='11'>Kaj Haman
    rakontis al ili pri sia granda ri&ccirc;eco, pri la multo de siaj
    filoj, kaj pri &ccirc;io, per kio la re&gcirc;o lin altigis kaj starigis lin
    super la princoj kaj servantoj de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Kaj Haman diris: E&ccirc;
    la re&gcirc;ino Ester invitis kun la re&gcirc;o al la festeno, kiun &scirc;i faris,
    neniun krom mi; anka&ubreve; por morga&ubreve; mi estas invitita al &scirc;i kun la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='13'>Sed &ccirc;io &ccirc;i tio ne kontentigas min tiel longe, kiel mi
    vidas, ke la Judo Morde&hcirc;aj sidas &ccirc;e la pordego de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='14'>Tiam diris al li lia edzino Zere&scirc; kaj &ccirc;iuj liaj amikoj: Oni
    pretigu arbon, havantan la alton de kvindek ulnoj, kaj matene
    diru al la re&gcirc;o, ke oni pendigu sur &gcirc;i Morde&hcirc;ajon; kaj poste iru
    gaje kun la re&gcirc;o al la festeno. Tio pla&ccirc;is al Haman, kaj li
    pretigis la arbon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu nokto la re&gcirc;o ne povis dormi; kaj li ordonis alporti la
    memora&jcirc;an libron de la kronikoj, kaj oni legis ilin anta&ubreve; la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='2'>Kaj tie trovi&gcirc;is skribite, kiel Morde&hcirc;aj raportis pri
    Bigtan kaj Tere&scirc;, la du re&gcirc;aj korteganoj el la sojlogardistoj,
    kiuj intencis meti manon sur la re&gcirc;on A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;.</l>
  <l n='3'>Tiam la re&gcirc;o
    diris: Kian honoron kaj distingon oni faris pro tio al Morde&hcirc;aj?
    Kaj la junuloj servistoj de la re&gcirc;o respondis: Nenio estas farita
    al li.</l>
  <l n='4'>La re&gcirc;o diris: Kiu estas sur la korto? Dume Haman estis
    veninta sur la eksteran korton de la re&gcirc;a domo, por diri al la
    re&gcirc;o, ke oni pendigu Morde&hcirc;ajon sur la arbo, kiun li pretigis por
    li.</l>
  <l n='5'>La junuloj de la re&gcirc;o diris al li: Jen Haman staras sur la
    korto. Kaj la re&gcirc;o diris: Li eniru.</l>
  <l n='6'>Haman eniris. Kaj la re&gcirc;o
    diris al li: Kion oni faru al tiu homo, kiun la re&gcirc;o deziras
    honori? Haman pensis en sia koro: Al kiu la re&gcirc;o povas deziri
    fari honoron krom mi?</l>
  <l n='7'>Kaj Haman diris al la re&gcirc;o: Se al iu la
    re&gcirc;o volas fari honoron,</l>
  <l n='8'>oni alportu re&gcirc;an veston, kiun portis
    sur si la re&gcirc;o, kaj &ccirc;evalon, sur kiu rajdis la re&gcirc;o, kiam sur
    lian kapon estis metita la re&gcirc;a krono;</l>
  <l n='9'>oni donu la veston kaj
    la &ccirc;evalon en la manon de unu el la plej eminentaj re&gcirc;aj princoj,
    ke oni vestu la homon, kiun la re&gcirc;o deziras honori, kaj rajdigu
    lin sur la &ccirc;evalo sur la strato de la urbo, kaj oni proklamadu
    anta&ubreve; li: Tiele estas farate al la homo, kiun la re&gcirc;o volas
    honori.</l>
  <l n='10'>Tiam la re&gcirc;o diris al Haman: Rapide prenu la veston
    kaj la &ccirc;evalon, kiel vi diris, kaj agu tiel kun la Judo Morde&hcirc;aj,
    kiu sidas &ccirc;e la pordego de la re&gcirc;o; mankigu nenion el &ccirc;io, kion
    vi diris.</l>
  <l n='11'>Haman prenis la veston kaj la &ccirc;evalon, kaj vestis
    Morde&hcirc;ajon, kaj rajdigis lin tra la strato de la urbo, kaj
    proklamadis anta&ubreve; li: Tiele estas farate al la homo, kiun la re&gcirc;o
    volas honori.</l>
  <l n='12'>Poste Morde&hcirc;aj revenis al la pordego de la re&gcirc;o;
    kaj Haman rapidis hejmen, mal&gcirc;oja kaj kun kovrita kapo.</l>
  <l n='13'>Haman
    rakontis al sia edzino Zere&scirc; kaj al &ccirc;iuj siaj amikoj &ccirc;ion, kio
    okazis al li. Kaj diris al li liaj sa&gcirc;uloj kaj lia edzino Zere&scirc;:
    Se el la gento de la Judoj estas Morde&hcirc;aj, anta&ubreve; kiu vi komencis
    fali, vi nenion povas fari kontra&ubreve; li, sed vi plue falos anta&ubreve;
    li.</l>
  <l n='14'>Dum ili ankora&ubreve; parolis kun li, venis la e&ubreve;nukoj de la
    re&gcirc;o kaj rapidigis Hamanon iri al la festeno, kiun pretigis
    Ester.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La re&gcirc;o kaj Haman venis, por festeni &ccirc;e la re&gcirc;ino Ester.</l>
  <l n='2'>Kaj
    anka&ubreve; en la dua tago, dum la trinkado de vino, la re&gcirc;o diris al
    Ester: Kion vi petas, ho re&gcirc;ino Ester? tio estos donita al vi;
    kaj kia estas via deziro? &gcirc;is duono de la regno &gcirc;i estos
    plenumita.</l>
  <l n='3'>Tiam la re&gcirc;ino Ester respondis kaj diris: Se mi
    trovis favoron en viaj okuloj, ho re&gcirc;o, kaj se al la re&gcirc;o pla&ccirc;as,
    tiam mia vivo estu donacita al mi la&ubreve; mia peto, kaj mia popolo
    la&ubreve; mia deziro;</l>
  <l n='4'>&ccirc;ar ni estas venditaj, mi kaj mia popolo, por
    ekstermo, mortigo, kaj pereigo. Se ni almena&ubreve; estus venditaj nur
    por esti sklavoj kaj sklavinoj, mi silentus, kvankam la malamiko
    ne kompensus la malprofiton de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='5'>Tiam la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;
    diris al la re&gcirc;ino Ester: Kiu li estas kaj kie li estas, tiu, kiu
    prenis en sian koron la kura&gcirc;on agi tiel?</l>
  <l n='6'>Kaj Ester respondis:
    La malamanto kaj malamiko estas &ccirc;i tiu malbona Haman. Kaj Haman
    ektremis anta&ubreve; la re&gcirc;o kaj la re&gcirc;ino.</l>
  <l n='7'>La re&gcirc;o levi&gcirc;is kolere de
    la vintrinkado, kaj iris en la &gcirc;ardenon de la palaco; sed Haman
    restis, por peti pri sia vivo la re&gcirc;inon Ester, &ccirc;ar li vidis, ke
    la re&gcirc;o destinis por li malbonan sorton.</l>
  <l n='8'>Kiam la re&gcirc;o revenis
    el la palaca &gcirc;ardeno en la &ccirc;ambron de la festeno, Haman estis
    falinta sur la litbenkon, sur kiu sidis Ester. Tiam la re&gcirc;o
    diris: E&ccirc; perforti la re&gcirc;inon li volas &ccirc;e mi en la domo! La vorto
    eliris el la bu&scirc;o de la re&gcirc;o, kaj oni kovris al Haman la viza&gcirc;on.</l>
  <l n='9'>&Hcirc;arbona, unu el la e&ubreve;nukoj anta&ubreve; la re&gcirc;o, diris: Jen e&ccirc; la
    arbo, kiun Haman pretigis por Morde&hcirc;aj, kiu parolis bonon por la
    re&gcirc;o, staras en la domo de Haman; &gcirc;i havas la alton de kvindek
    ulnoj. Tiam la re&gcirc;o diris: Pendigu lin sur &gcirc;i.</l>
  <l n='10'>Kaj oni
    pendigis Hamanon sur la arbo, kiun li pretigis por Morde&hcirc;aj. Kaj
    la kolero de la re&gcirc;o kvieti&gcirc;is.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tago la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc; transdonis al la re&gcirc;ino Ester la
    domon de Haman, la malamiko de la Judoj; kaj Morde&hcirc;aj venis anta&ubreve;
    la re&gcirc;on, &ccirc;ar Ester diris, kio li estas por &scirc;i.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o
    deprenis sian ringon, kiun li forprenis de Haman, kaj donis &gcirc;in
    al Morde&hcirc;aj; kaj Ester starigis Morde&hcirc;ajon super la domo de
    Haman.</l>
  <l n='3'>Kaj Ester plue parolis anta&ubreve; la re&gcirc;o, kaj &jcirc;etis sin
    anta&ubreve; liajn piedojn, kaj ploris kaj petegis lin, ke li neniigu la
    malbona&jcirc;on de Haman, la Agagido, kaj lian planon, kiun li
    entreprenis kontra&ubreve; la Judoj.</l>
  <l n='4'>La re&gcirc;o etendis al Ester sian
    oran sceptron, kaj Ester levi&gcirc;is kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='5'>Kaj &scirc;i diris: Se al la re&gcirc;o pla&ccirc;as, kaj se mi trovis favoron
    anta&ubreve; li, se la afero &scirc;ajnas al li &gcirc;usta, kaj se li havas
    simpation por mi: tiam estu skribate, ke oni revoku la leterojn,
    kiujn elpensis Haman, filo de Hamedata, la Agagido, kaj kiujn li
    skribis, por ekstermi la Judojn, kiuj trovi&gcirc;as en &ccirc;iuj landoj de
    la re&gcirc;o;</l>
  <l n='6'>&ccirc;ar kiel mi povus vidi la malfeli&ccirc;on, kiu trafas mian
    popolon? kaj kiel mi povus vidi la pereon de miaj samgentanoj?</l>
  <l n='7'>Tiam la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc; diris al la re&gcirc;ino Ester kaj al la Judo
    Morde&hcirc;aj: Jen la domon de Haman mi transdonis al Ester, kaj lin
    mem oni pendigis sur arbo, pro tio, ke li metis sian manon sur la
    Judojn;</l>
  <l n='8'>skribu do pri la Judoj en la nomo de la re&gcirc;o tion, kio
    pla&ccirc;as al vi, kaj sigelu per la re&gcirc;a ringo; &ccirc;ar leteron,
    skribitan en la nomo de la re&gcirc;o kaj sigelitan per la re&gcirc;a ringo,
    oni ne povas revoki.</l>
  <l n='9'>Kaj oni vokis la skribistojn de la re&gcirc;o en
    tiu tempo, en la tria monato, tio estas en la monato Sivan, en
    &gcirc;ia dudek-tria tago; kaj oni skribis &ccirc;ion tiel, kiel ordonis
    Morde&hcirc;aj, al la Judoj, al la satrapoj, al la regionestroj, kaj al
    la princoj de la landoj, kiuj estis de Hindujo &gcirc;is Etiopujo, cent
    dudek sep landoj, al &ccirc;iu lando la&ubreve; &gcirc;ia skribmaniero kaj al &ccirc;iu
    popolo en &gcirc;ia lingvo, anka&ubreve; al la Judoj la&ubreve; ilia skribmaniero kaj
    en ilia lingvo.</l>
  <l n='10'>Li skribigis en la nomo de la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;,
    kaj sigelis per la re&gcirc;a ringo, kaj sendis per rajdantaj kurieroj
    sur bone kurantaj bonrasaj &ccirc;evaloj leterojn pri tio,</l>
  <l n='11'>ke la
    re&gcirc;o permesas al la Judoj en &ccirc;iuj urboj kolekti&gcirc;i kaj stari&gcirc;i,
    por defendi sian vivon, ekstermi, mortigi, kaj pereigi &ccirc;iujn
    fortulojn de la popolo kaj de la lando, kiuj atakos ilin, la
    infanojn, kaj la virinojn, kaj disrabi ilian hava&jcirc;on,</l>
  <l n='12'>en la
    da&ubreve;ro de unu tago en &ccirc;iuj landoj de la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, en la dek-
    tria tago de la dek-dua monato, tio estas de la monato Adar;</l>
  <l n='13'>ke oni donu kopion de &ccirc;i tiu ordonletero kiel le&gcirc;on, proklamotan
    al &ccirc;iuj popoloj, kaj ke la Judoj estu pretaj por tiu tago, por
    ven&gcirc;i al siaj malamikoj.</l>
  <l n='14'>La kurieroj, rajdantaj sur bonrasaj
    &ccirc;evaloj, elrajdis tuj kaj rapide kun la ordono de la re&gcirc;o. La
    le&gcirc;o estis donita en la kastelurbo &Scirc;u&scirc;an.</l>
  <l n='15'>Morde&hcirc;aj eliris de
    la re&gcirc;o en re&gcirc;a vesto el blua kaj blanka &scirc;tofo, kun granda ora
    krono, kaj en mantelo bisina kaj purpura. Kaj la urbo &Scirc;u&scirc;an
    &gcirc;ojkriis kaj estis gaja.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;e la Judoj estis lumo kaj &gcirc;ojo,
    gajeco kaj triumfo.</l>
  <l n='17'>Kaj en &ccirc;iu lando kaj en &ccirc;iu urbo, sur &ccirc;iu
    loko, kien atingis la ordono kaj dekreto de la re&gcirc;o, estis &ccirc;e la
    Judoj &gcirc;ojo kaj gajeco, festeno kaj festo. Kaj multaj homoj el la
    popoloj de la lando fari&gcirc;is Judoj, &ccirc;ar falis sur ilin timo anta&ubreve;
    la Judoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dek-dua monato, tio estas en la monato Adar, en &gcirc;ia dek-
    tria tago, kiam venis la tempo de plenumo de la re&gcirc;a ordono kaj
    dekreto &dash; en la tago, kiam la malamikoj de la Judoj esperis
    superforti ilin &dash; la afero turni&gcirc;is, kaj la Judoj superfortis
    siajn malamikojn.</l>
  <l n='2'>La Judoj kolekti&gcirc;is en siaj urboj en &ccirc;iuj
    landoj de la re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, por etendi la manon kontra&ubreve; siajn
    malbondezirantojn; kaj neniu povis kontra&ubreve;stari al ili, &ccirc;ar timo
    anta&ubreve; ili falis sur &ccirc;iujn popolojn.</l>
  <l n='3'>Kaj &ccirc;iuj landestroj,
    satrapoj, regionestroj, kaj oficistoj de la re&gcirc;o favoris la
    Judojn, &ccirc;ar falis sur ilin timo anta&ubreve; Morde&hcirc;aj.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Morde&hcirc;aj
    estis granda en la domo de la re&gcirc;o, kaj la famo pri li iris tra
    &ccirc;iuj landoj, &ccirc;ar la viro Morde&hcirc;aj fari&gcirc;adis &ccirc;iam pli kaj pli
    granda.</l>
  <l n='5'>Kaj la Judoj batis &ccirc;iujn siajn malamikojn, frapante per
    glavo, mortigante kaj ekstermante, kaj ili faris al siaj
    malamikoj, kion ili volis.</l>
  <l n='6'>En la kastelurbo &Scirc;u&scirc;an la Judoj
    mortigis kaj pereigis kvincent homojn;</l>
  <l n='7'>anka&ubreve; Par&scirc;andatan,
    Dalfonon, Aspatan,</l>
  <l n='8'>Poratan, Adaljan, Aridatan,</l>
  <l n='9'>Parma&scirc;tan,
    Arisajon, Aridajon, kaj Vajzatan,</l>
  <l n='10'>la dek filojn de Haman, filo
    de Hamedata kaj persekutanto de la Judoj, ili mortigis; sed sur
    la hava&jcirc;on ili ne metis sian manon.</l>
  <l n='11'>En la sama tago la nombro
    de la mortigitoj en la kastelurbo &Scirc;u&scirc;an estis raportita al la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Kaj la re&gcirc;o diris al la re&gcirc;ino Ester: En la kastelurbo
    &Scirc;u&scirc;an la Judoj mortigis kaj pereigis kvincent homojn kaj anka&ubreve; la
    dek filojn de Haman; kion ili faris en la ceteraj regionoj de la
    re&gcirc;o? Kion vi petas? tio estos donita al vi; kion vi ankora&ubreve;
    deziras? tio estos plenumita.</l>
  <l n='13'>Ester respondis: Se al la re&gcirc;o
    pla&ccirc;as, estu permesite al la Judoj en &Scirc;u&scirc;an anka&ubreve; morga&ubreve; fari
    tion saman, kion hodia&ubreve;, kaj la dek filojn de Haman oni pendigu.</l>
  <l n='14'>Kaj la re&gcirc;o diris, ke oni faru tiel. Kaj estis donita dekreto
    pri tio en &Scirc;u&scirc;an, kaj la dek filojn de Haman oni pendigis.</l>
  <l n='15'>La
    Judoj, kiuj estis en &Scirc;u&scirc;an, kolekti&gcirc;is anka&ubreve; en la dek-kvara tago
    de la monato Adar, kaj mortigis en &Scirc;u&scirc;an tricent homojn; sed sur
    la hava&jcirc;on ili ne metis sian manon.</l>
  <l n='16'>Anka&ubreve; la ceteraj Judoj,
    kiuj estis en la landoj de la re&gcirc;o, kolekti&gcirc;is kaj stari&gcirc;is, por
    defendi sian vivon kaj por akiri trankvilecon anta&ubreve; siaj
    malamikoj, kaj ili mortigis el siaj malamikoj sepdek kvin mil,
    sed sur la hava&jcirc;on ili ne metis sian manon.</l>
  <l n='17'>Tio estis en la
    dek-tria tago de la monato Adar. Kaj en &gcirc;ia dek-kvara tago estis
    ripozo, kaj oni faris &gcirc;in tago de festeno kaj de gajeco.</l>
  <l n='18'>Sed
    la Judoj, kiuj estis en &Scirc;u&scirc;an, kolekti&gcirc;is en la dek-tria kaj en
    la dek-kvara tagoj; ripozo estis en la dek-kvina tago, kaj ili
    faris &gcirc;in tago de festeno kaj de gajeco.</l>
  <l n='19'>Tial la Judoj, kiuj
    lo&gcirc;as en lo&gcirc;lokoj kaj urboj ne fortikigitaj, faras la dek-kvaran
    tagon de la monato Adar tago de &gcirc;ojo kaj de festeno, festotago,
    kaj ili sendas donacojn unuj al aliaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Morde&hcirc;aj priskribis &ccirc;iujn tiujn okazinta&jcirc;ojn, kaj sendis
    leterojn al &ccirc;iuj Judoj, kiuj estis en &ccirc;iuj landoj de la re&gcirc;o
    A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, la proksimaj kaj la malproksimaj,</l>
  <l n='21'>ke ili akceptu
    por si, ke ili festados &ccirc;iujare la dek-kvaran tagon de la monato
    Adar kaj &gcirc;ian dek-kvinan tagon,</l>
  <l n='22'>kiel tagojn, en kiuj la Judoj
    ricevis trankvilecon kontra&ubreve; siaj malamikoj, kaj kiel monaton,
    kiu turnis por ili mal&gcirc;ojon en &gcirc;ojon, funebron en feston; ke ili
    faradu ilin tagoj de festeno kaj de gajeco, de sendado de donacoj
    unuj al aliaj kaj de donacado al malri&ccirc;uloj.</l>
  <l n='23'>Kaj la Judoj
    akceptis tion, kion ili jam mem komencis fari kaj pri kio skribis
    al ili Morde&hcirc;aj.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar Haman, filo de Hamedata, la Agagido, kaj
    malamiko de &ccirc;iuj Judoj, intencis pereigi la Judojn kaj &jcirc;etis
    pur'on, tio estas loton, por ekstermi kaj pereigi ilin;</l>
  <l n='25'>sed
    kiam &scirc;i venis anta&ubreve; la re&gcirc;on, &ccirc;i tiu ordonis skribe, ke lia
    malbona entrepreno, kiun li preparis por la Judoj, turni&gcirc;u sur
    lian kapon; kaj ke oni pendigu lin kaj liajn filojn sur arbo.</l>
  <l n='26'>Pro tio oni donis al tiuj tagoj la nomon Purim, la&ubreve; la vorto
    _pur_. Tial, konforme al &ccirc;iuj vortoj de tiu letero, kaj al tio,
    kion ili mem vidis koncerne tion kaj kio trafis ilin,</l>
  <l n='27'>la Judoj
    decidis kaj akceptis por si, por sia idaro, kaj por &ccirc;iuj, kiuj
    ali&gcirc;os al ili, ke ili nepre festados tiujn du tagojn la&ubreve; la
    preskribo kaj en la difinita tempo &ccirc;iujare.</l>
  <l n='28'>Tiuj tagoj devas
    esti memorataj kaj festataj en &ccirc;iuj generacioj, en &ccirc;iu familio,
    en &ccirc;iu lando, kaj en &ccirc;iu urbo; kaj tiuj tagoj de Purim ne devas
    esti forigitaj &ccirc;e la Judoj, kaj la memoro pri ili ne devas
    malaperi inter ilia idaro.</l>
  <l n='29'>Kaj la re&gcirc;ino Ester, filino de
    Abi&hcirc;ail, kaj la Judo Morde&hcirc;aj skribis kun plena insisto, ke oni
    plenumu tiun duan leteron pri Purim.</l>
  <l n='30'>Kaj ili sendis leterojn
    al &ccirc;iuj Judoj en la cent dudek sep landojn de la regno de
    A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, kun vortoj de paco kaj de vero,</l>
  <l n='31'>ke ili festadu
    tiujn tagojn de Purim en ilia tempo, kiel decidis pri ili la Judo
    Morde&hcirc;aj kaj la re&gcirc;ino Ester, kaj kiel ili mem akceptis por si
    kaj por sia idaro koncerne la fastadon kaj pre&gcirc;adon.</l>
  <l n='32'>Kaj la&ubreve;
    la ordono de Ester oni konfirmis tiun historion de Purim kaj
    enskribis en libron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La re&gcirc;o A&hcirc;a&scirc;vero&scirc; metis sub tributon la teron kaj la insulojn
    de la maro.</l>
  <l n='2'>La tuta historio pri lia forto kaj lia potenco, kaj
    la detaloj pri la grandeco de Morde&hcirc;aj, kiun la re&gcirc;o grandigis,
    estas priskribitaj en la libro de kroniko de la re&gcirc;oj de Medujo
    kaj Persujo.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar la Judo Morde&hcirc;aj estis la dua post la re&gcirc;o
    A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, granda inter la Judoj kaj amata inter la multo de siaj
    fratoj, zorganta pri la bono de sia popolo kaj donanta pacon al
    sia tuta idaro.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: IJOB -->

        <div type='book' n='18' id='libro_ijo' rend='doc'>

          <index index='content' level1='IJOB'/>
          <head>IJOB</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Estis iu homo en la lando Uc, lia nomo estis Ijob. Tiu homo
    estis honesta, justa, diotima, kaj li evitadis malbonon.</l>
  <l n='2'>Al li
    naski&gcirc;is sep filoj kaj tri filinoj.</l>
  <l n='3'>Lia brutaro konsistis el
    sep mil &scirc;afoj, tri mil kameloj, kvincent paroj da bovoj, kvincent
    azeninoj, kaj li havis tre multe da servistoj; kaj tiu homo estis
    pli eminenta, ol &ccirc;iuj filoj de la oriento.</l>
  <l n='4'>Liaj filoj havis la
    kutimon faradi festenon en la domo de &ccirc;iu el ili, &ccirc;iu en sia
    tago; kaj ili invitadis siajn tri fratinojn, por man&gcirc;i kaj trinki
    kun ili.</l>
  <l n='5'>Kaj &ccirc;iufoje, kiam la rondo de la festenaj tagoj estis
    finita, Ijob sendis, por sanktigi ilin, kaj li levi&gcirc;is frue
    matene kaj alportis bruloferojn la&ubreve; la nombro de ili &ccirc;iuj; &ccirc;ar,
    diris Ijob: Eble miaj filoj pekis kaj blasfemis Dion en sia koro.
    Tiel agadis Ijob &ccirc;iam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Unu tagon, kiam la filoj de Dio venis, por stari&gcirc;i anta&ubreve; la
    Eternulo, venis inter ili anka&ubreve; Satano.</l>
  <l n='7'>Kaj la Eternulo diris
    al Satano: De kie vi venas? Kaj Satano respondis al la Eternulo,
    kaj diris: Mi vagadis sur la tero kaj rondiradis sur &gcirc;i.</l>
  <l n='8'>Kaj la
    Eternulo diris al Satano: &Ccirc;u vi atentis Mian servanton Ijob? ne
    ekzistas ja sur la tero homo simila al li, tiel honesta, justa,
    diotima, kaj evitanta malbonon.</l>
  <l n='9'>Kaj Satano respondis al la
    Eternulo, kaj diris: &Ccirc;u vane Ijob timas Dion?</l>
  <l n='10'>Vi &scirc;irmis ja
    &ccirc;iuflanke lin kaj lian domon, kaj &ccirc;ion, kio apartenas al li; la
    farojn de liaj manoj Vi benis, kaj liaj brutaroj disvasti&gcirc;is sur
    la tero.</l>
  <l n='11'>Sed etendu nur Vian manon, kaj ektu&scirc;u &ccirc;ion, kion li
    havas; Vi vidos, &ccirc;u li ne blasfemos Vin anta&ubreve; Via viza&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Tiam
    la Eternulo diris al Satano: Jen &ccirc;io, kion li havas, estas
    transdonata en vian manon; nur sur lin mem ne etendu vian manon.
    Kaj Satano foriris de anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Unu tagon, kiam liaj filoj kaj liaj filinoj estis man&gcirc;antaj
    kaj trinkantaj vinon en la domo de ilia unuenaskita frato,</l>
  <l n='14'>venis sendito al Ijob, kaj diris: Dum la bovoj estis plugantaj
    kaj la azeninoj estis pa&scirc;ti&gcirc;antaj apud ili,</l>
  <l n='15'>superfalis ilin la
    &Scirc;ebaanoj, kaj forprenis ilin; kaj la servistojn ili mortigis per
    glavo; savi&gcirc;is nur mi sola, por raporti al vi.</l>
  <l n='16'>Kiam ankora&ubreve;
    tiu parolis, venis alia, kaj diris: Fajro de Dio falis el la
    &ccirc;ielo, bruligis la &scirc;afojn kaj la servistojn, kaj ekstermis ilin;
    savi&gcirc;is nur mi sola, por raporti al vi.</l>
  <l n='17'>Kiam tiu ankora&ubreve;
    parolis, venis alia, kaj diris: La &Hcirc;aldeoj aran&gcirc;is tri
    ta&ccirc;mentojn, atakis la kamelojn kaj forprenis ilin, kaj la
    servistojn ili mortigis per glavo; savi&gcirc;is nur mi sola, por
    raporti al vi.</l>
  <l n='18'>Dum tiu ankora&ubreve; parolis, venis alia, kaj diris:
    Viaj filoj kaj viaj filinoj estis man&gcirc;antaj kaj trinkantaj vinon
    en la domo de ilia unuenaskita frato;</l>
  <l n='19'>kaj jen granda vento
    levi&gcirc;is de la flanko de la dezerto, pu&scirc;is la kvar angulojn de la
    domo, kaj &ccirc;i tiu falis sur la junulojn, kaj ili mortis; savi&gcirc;is
    nur mi sola, por raporti al vi.</l>
  <l n='20'>Tiam Ijob levi&gcirc;is, dis&scirc;iris
    sian veston, pritondis sian kapon, &jcirc;etis sin sur la teron, kaj
    adorklini&gcirc;is;</l>
  <l n='21'>kaj li diris: Nuda mi eliris el la ventro de mia
    patrino, kaj nuda mi revenos tien; la Eternulo donis, kaj la
    Eternulo prenis; la nomo de la Eternulo estu benata.</l>
  <l n='22'>Malgra&ubreve;
    &ccirc;io &ccirc;i tio Ijob ne pekis, kaj ne eldiris blasfemon kontra&ubreve; Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Unu tagon, kiam la filoj de Dio venis, por stari&gcirc;i anta&ubreve; la
    Eternulo, venis anka&ubreve; Satano inter ili, por stari&gcirc;i anta&ubreve; la
    Eternulo.</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo diris al Satano: De kie vi venas? Kaj
    Satano respondis al la Eternulo, kaj diris: Mi vagadis sur la
    tero kaj rondiradis sur &gcirc;i.</l>
  <l n='3'>Kaj la Eternulo diris al Satano: &Ccirc;u
    vi atentis Mian servanton Ijob? ne ekzistas sur la tero homo
    simila al li, tiel honesta, justa, diotima, kaj evitanta
    malbonon; kaj li &gcirc;is nun ankora&ubreve; estas firma en sia virteco,
    kvankam vi ekscitis Min kontra&ubreve; li, por pereigi lin senkulpe.</l>
  <l n='4'>Tiam Satano respondis al la Eternulo, kaj diris: Ha&ubreve;to pro ha&ubreve;to;
    kaj &ccirc;ion, kion homo posedas, li fordonus pro sia vivo.</l>
  <l n='5'>Sed
    etendu Vian manon, kaj tu&scirc;u liajn ostojn kaj lian karnon; tiam Vi
    vidos, ke li blasfemos Vin anta&ubreve; Via viza&gcirc;o.</l>
  <l n='6'>La Eternulo diris
    al Satano: Jen li estas transdonata en vian manon; nur lian vivon
    konservu.</l>
  <l n='7'>Satano foriris de anta&ubreve; la viza&gcirc;o de la Eternulo, kaj
    frapis Ijobon per turmentaj abscesoj de la plando de lia piedo
    &gcirc;is lia verto.</l>
  <l n='8'>Li prenis potpecon, por skrapadi sin per &gcirc;i,
    sidante meze de cindro.</l>
  <l n='9'>Kaj lia edzino diris al li: Vi &ccirc;iam
    ankora&ubreve; estas firma en via virteco! blasfemu Dion, kaj mortu.</l>
  <l n='10'>Sed li diris al &scirc;i: Vi parolas tiel, kiel parolas iu el la
    malsa&gcirc;ulinoj; &ccirc;u bonon ni akceptu de Dio, kaj malbonon ni ne
    akceptu? Malgra&ubreve; &ccirc;io &ccirc;i tio Ijob ne pekis per siaj lipoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kiam la tri amikoj de Ijob a&ubreve;dis pri tiu tuta malfeli&ccirc;o, kiu
    trafis lin, ili iris &ccirc;iu de sia loko, Elifaz, la Temanano,
    Bildad, la &Scirc;u&hcirc;ano, kaj Cofar, la Naamano, kaj kunvenis kune, por
    iri plori kun li kaj konsoli lin.</l>
  <l n='12'>Kiam ili levis siajn okulojn
    de malproksime, ili ne rekonis lin; kaj ili levis sian vo&ccirc;on kaj
    ekploris; kaj &ccirc;iu el ili dis&scirc;iris sian veston, kaj &jcirc;etis teron
    sur sian kapon, turnante sin al la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='13'>Kaj ili sidis kun li
    sur la tero dum sep tagoj kaj sep noktoj, kaj ne parolis al li e&ccirc;
    unu vorton; &ccirc;ar ili vidis, ke la suferado estas tre granda.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Poste Ijob malfermis sian bu&scirc;on, kaj malbenis sian tagon.</l>
  <l n='2'>Kaj
    Ijob ekparolis, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='3'>Pereu la tago, en kiu mi naski&gcirc;is,<lb/>
         Kaj la nokto, kiu diris: Embrii&gcirc;is homo.<lb/></l>
  <l n='4'>Tiu tago estu malluma;<lb/>
         Dio de supre ne rigardu &gcirc;in,<lb/>
         Neniu lumo ekbrilu super &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='5'>Mallumo kaj tomba ombro ekposedu &gcirc;in;<lb/>
         Nubo &gcirc;in kovru;<lb/>
         Eklipsoj de tago faru &gcirc;in terura.<lb/></l>
  <l n='6'>Tiun nokton prenu mallumego;<lb/>
         &Gcirc;i ne alkalkuli&gcirc;u al la tagoj de la jaro,<lb/>
         &Gcirc;i ne eniru en la kalkulon de la monatoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Ho, tiu nokto estu soleca;<lb/>
         Neniu &gcirc;ojkrio a&ubreve;di&gcirc;u en &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='8'>Malbenu &gcirc;in la malbenantoj de la tago,<lb/>
         Tiuj, kiuj estas pretaj eksciti levjatanon.<lb/></l>
  <l n='9'>Mallumi&gcirc;u la steloj de &gcirc;ia krepusko;<lb/>
         &Gcirc;i atendu lumon, kaj &ccirc;i tiu ne aperu;<lb/>
         Kaj la palpebrojn de matenru&gcirc;o &gcirc;i ne ekvidu;<lb/></l>
  <l n='10'>Pro tio, ke &gcirc;i ne fermis la pordon de la utero de mia<lb/>
              patrino<lb/>
         Kaj ne ka&scirc;is per tio la malfeli&ccirc;on anta&ubreve; miaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='11'>Kial mi ne mortis tuj el la utero,<lb/>
         Ne senvivi&gcirc;is post la eliro el la ventro?<lb/></l>
  <l n='12'>Kial akceptis min la genuoj?<lb/>
         Por kio estis la mamoj, ke mi su&ccirc;u?<lb/></l>
  <l n='13'>Mi nun ku&scirc;us kaj estus trankvila;<lb/>
         Mi dormus kaj havus ripozon,<lb/></l>
  <l n='14'>Kune kun la re&gcirc;oj kaj la konsilistoj sur la tero,<lb/>
         Kiuj konstruas al si izolejojn,<lb/></l>
  <l n='15'>A&ubreve; kun la potenculoj, kiuj havas oron,<lb/>
         Kiuj plenigas siajn domojn per ar&gcirc;ento;<lb/></l>
  <l n='16'>A&ubreve; kiel abortita&jcirc;o ka&scirc;ita mi ne ekzistus,<lb/>
         Simile al la infanoj, kiuj ne vidis lumon.<lb/></l>
  <l n='17'>Tie la malpiuloj &ccirc;esas tumulti;<lb/>
         Kaj tie ripozas tiuj, kies fortoj konsumi&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='18'>Tie la malliberuloj kune havas ripozon;<lb/>
         Ili ne a&ubreve;das la vo&ccirc;on de premanto.<lb/></l>
  <l n='19'>Malgranduloj kaj granduloj, tie ili estas;<lb/>
         Kaj sklavo estas libera de sia sinjoro.<lb/></l>
  <l n='20'>Por kio al suferanto estas donita la lumo,<lb/>
         Kaj la vivo al tiuj, kiuj havas maldol&ccirc;an animon,<lb/></l>
  <l n='21'>Kiuj atendas la morton, kaj &gcirc;i ne aperas,<lb/>
         Kiuj elfosus &gcirc;in pli volonte ol trezorojn,<lb/></l>
  <l n='22'>Kiuj ek&gcirc;ojus kaj estus ravitaj,<lb/>
         Se ili trovus tombon?<lb/></l>
  <l n='23'>Al la homo, kies vojo estas ka&scirc;ita,<lb/>
         Kaj anta&ubreve; kiu Dio starigis barilon?<lb/></l>
  <l n='24'>Anta&ubreve; ol mi ekman&gcirc;as panon, mi devas &gcirc;emi,<lb/>
         Kaj mia plorkriado ver&scirc;i&gcirc;as kiel akvo;<lb/></l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar terura&jcirc;o, kiun mi timis, trafis min,<lb/>
         Kaj tio, pri kio mi estis maltrankvila, venis al mi.<lb/></l>
  <l n='26'>Mi ne havas trankvilon, mi ne havas kvieton, mi ne havas<lb/>
              ripozon;<lb/>
         Trafis min kolero.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ekparolis Elifaz, la Temanano, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Se oni provos diri al vi vorton, tio eble estos por vi<lb/>
              turmenta?<lb/>
         Sed kiu povas deteni sin de parolado?<lb/></l>
  <l n='3'>Jen vi multajn instruis,<lb/>
         Kaj manojn senforti&gcirc;intajn vi refortigis;<lb/></l>
  <l n='4'>Falantojn restarigis viaj vortoj,<lb/>
         Kaj fleksi&gcirc;antajn genuojn vi fortigis;<lb/></l>
  <l n='5'>Kaj nun, kiam tio trafis vin, vi perdis la forton;<lb/>
         &Gcirc;i ektu&scirc;is vin, kaj vi ektimis.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;u ne via timo anta&ubreve; Dio estas via konsolo?<lb/>
         &Ccirc;u la virteco de viaj vojoj ne estas via espero?<lb/></l>
  <l n='7'>Rememoru do, &ccirc;u pereis iu senkulpa?<lb/>
         Kaj kie virtuloj estis ekstermitaj?<lb/></l>
  <l n='8'>Kiel mi vidis, tiuj, kiuj plugis pekojn kaj semis<lb/>
              malbonagojn,<lb/>
         Tiuj ilin rikoltas;<lb/></l>
  <l n='9'>De la ekblovo de Dio ili pereas,<lb/>
         Kaj de la ekspiro de Lia kolero ili malaperas.<lb/></l>
  <l n='10'>La kriado de leono kaj la vo&ccirc;o de leopardo silenti&gcirc;is,<lb/>
         Kaj la dentoj de junaj leonoj rompi&gcirc;is;<lb/></l>
  <l n='11'>Leono pereis pro manko de man&gcirc;a&jcirc;o,<lb/>
         Kaj idoj de leonino diskuris.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj al mi ka&scirc;e alvenis vorto,<lb/>
         Kaj mia orelo kaptis parteton de &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='13'>Dum meditado pri la vizioj de la nokto,<lb/>
         Kiam profunda dormo falas sur la homojn,<lb/></l>
  <l n='14'>Atakis min teruro kaj tremo,<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj miaj ostoj eksentis timon.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj spirito traflugis anta&ubreve; mi,<lb/>
         Kaj la haroj sur mia korpo rigidi&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='16'>Staris bildo anta&ubreve; miaj okuloj, sed mi ne povis rekoni &gcirc;ian<lb/>
              aspekton;<lb/>
         Estis silento, kaj mi eka&ubreve;dis vo&ccirc;on, dirantan:<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;u homo estas pli justa ol Dio?<lb/>
         &Ccirc;u viro estas pli pura ol lia Kreinto?<lb/></l>
  <l n='18'>Vidu, al Siaj servantoj Li ne konfidas,<lb/>
         Kaj Siajn an&gcirc;elojn Li trovas malla&ubreve;dindaj:<lb/></l>
  <l n='19'>Des pli koncerne tiujn,<lb/>
         Kiuj lo&gcirc;as en argilaj dometoj,<lb/>
         Fonditaj sur tero,<lb/>
         Kaj kiujn forman&gcirc;as vermoj.<lb/></l>
  <l n='20'>De la mateno &gcirc;is la vespero ili disfalas,<lb/>
         Pereas por &ccirc;iam, kaj neniu tion atentas.<lb/></l>
  <l n='21'>La fadeno de ilia vivo estas distran&ccirc;ita;<lb/>
         Ili mortas, kaj ne en sa&gcirc;eco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Voku do! &ccirc;u iu respondos al vi?<lb/>
         Kaj al kiu el la sanktuloj vi vin turnos?<lb/></l>
  <l n='2'>Malsa&gcirc;ulon mortigas la kolero,<lb/>
         Kaj sensenculon pereigas la inciti&gcirc;emeco.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi vidis malsa&gcirc;ulon, kiu enradiki&gcirc;is,<lb/>
         Kaj mi malbenis subite lian lo&gcirc;ejon.<lb/></l>
  <l n='4'>Malproksimaj de savo estos liaj filoj;<lb/>
         Oni disbatos ilin &ccirc;e la pordego,<lb/>
         Kaj neniu ilin savos.<lb/></l>
  <l n='5'>Lian rikolta&jcirc;on forman&gcirc;os malsatulo,<lb/>
         El inter la dornoj li &gcirc;in prenos,<lb/>
         Kaj soifantoj englutos lian hava&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='6'>Ne el la polvo eliras malpia&jcirc;o,<lb/>
         Kaj ne el la tero elkreskas malbonago.<lb/></l>
  <l n='7'>Sed homo naski&gcirc;as por suferoj,<lb/>
         Kiel birdoj por flugado supren.<lb/></l>
  <l n='8'>Sed mi min turnus al Dio,<lb/>
         Kaj al Li mi transdonus mian aferon;<lb/></l>
  <l n='9'>Al Tiu, kiu faras granda&jcirc;ojn, kiujn neniu povas esplori,<lb/>
         Mirinda&jcirc;ojn, kiujn neniu povas kalkuli;<lb/></l>
  <l n='10'>Kiu donas pluvon sur la teron<lb/>
         Kaj sendas akvon sur la kampojn,<lb/></l>
  <l n='11'>Por starigi malaltulojn alte,<lb/>
         Ke la afliktitoj levi&gcirc;u savite.<lb/></l>
  <l n='12'>Li detruas la intencojn de ruzuloj,<lb/>
         Ke iliaj manoj ne plenumas sian entreprenon.<lb/></l>
  <l n='13'>Li kaptas la sa&gcirc;ulojn per ilia ruza&jcirc;o;<lb/>
         Kaj la decido de maliculoj fari&gcirc;as senvalora.<lb/></l>
  <l n='14'>En la tago ili renkontas mallumon,<lb/>
         Kaj en tagmezo ili palpas, kiel en nokto.<lb/></l>
  <l n='15'>Li savas kontra&ubreve; glavo,<lb/>
         Kontra&ubreve; la bu&scirc;o kaj mano de potenculo Li savas malri&ccirc;ulon.<lb/></l>
  <l n='16'>Al la senhavulo aperas espero,<lb/>
         Kaj la malboneco fermas sian bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='17'>Feli&ccirc;a estas la homo, kiun punas Dio;<lb/>
         Kaj la moralinstruon de la Plejpotenculo ne mal&scirc;atu;<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar Li vundas, sed anka&ubreve; banda&gcirc;as;<lb/>
         Li batas, sed Liaj manoj anka&ubreve; resanigas.<lb/></l>
  <l n='19'>En ses malfeli&ccirc;oj Li vin savos;<lb/>
         En la sepa ne tu&scirc;os vin la malbono.<lb/></l>
  <l n='20'>En tempo de malsato Li savos vin de la morto,<lb/>
         Kaj en milito el la mano de glavo.<lb/></l>
  <l n='21'>Kontra&ubreve; la vipo de lango vi estos ka&scirc;ita;<lb/>
         Kaj vi ne timos ruinigon, kiam &gcirc;i venos.<lb/></l>
  <l n='22'>Dum ruinigo kaj malsato vi ridos;<lb/>
         Kaj la bestojn de la tero vi ne timos;<lb/></l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar kun la &scirc;tonoj de la kampo vi havos interligon,<lb/>
         Kaj la bestoj de la kampo havos pacon kun vi.<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj vi ekscios, ke paco estas en via tendo;<lb/>
         Vi esploros vian lo&gcirc;ejon, kaj nenio mankos.<lb/></l>
  <l n='25'>Kaj vi ekscios, ke grandnombra estas via idaro<lb/>
         Kaj via naskitaro estas kiel la herbo de la tero.<lb/></l>
  <l n='26'>En maljuneco vi iros en la tombon,<lb/>
         Kiel envenas garbaro en sia tempo.<lb/></l>
  <l n='27'>Vidu, ni tion esploris, kaj tiel &gcirc;i estas;<lb/>
         Atentu tion, kaj sciu tion.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ijob respondis kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Se estus pesita mia &ccirc;agreno,<lb/>
         Kaj samtempe estus metita sur la pesilon mia suferado,<lb/></l>
  <l n='3'>&Gcirc;i estus nun pli peza, ol la sablo &ccirc;e la maroj;<lb/>
         Pro tio miaj vortoj estas plenaj de plendo.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar la sagoj de la Plejpotenculo estas en mi,<lb/>
         Ilian venenon trinkas mia spirito;<lb/>
         La terura&jcirc;oj de Dio direkti&gcirc;is sur min.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;u krias sova&gcirc;a azeno sur herbo?<lb/>
         &Ccirc;u bovo blekas kolere &ccirc;e sia man&gcirc;a&jcirc;o?<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;u oni man&gcirc;as sengusta&jcirc;on sen salo?<lb/>
         &Ccirc;u havas guston la albumeno de ovo?<lb/></l>
  <l n='7'>Kion ne volis tu&scirc;i mia animo,<lb/>
         Tio nun estas abomeninde mia man&gcirc;a&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='8'>Ho, se mia peto plenumi&gcirc;us,<lb/>
         Kaj se Dio donus al mi tion, kion mi esperas!<lb/></l>
  <l n='9'>Ho, se Dio komencus kaj disbatus min,<lb/>
         Donus liberecon al Sia mano kaj frakasus min!<lb/></l>
  <l n='10'>Tio estus ankora&ubreve; konsolo por mi;<lb/>
         Kaj mi &gcirc;ojus, se en la turmento Li ne kompatus,<lb/>
         &Ccirc;ar mi ne forpu&scirc;is ja la vortojn de la Sanktulo.<lb/></l>
  <l n='11'>Kio estas mia forto, ke mi persistu?<lb/>
         Kaj kia estas mia fino, ke mi havu paciencon?<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;u mia forto estas forto de &scirc;tonoj?<lb/>
         &Ccirc;u mia karno estas kupro?<lb/></l>
  <l n='13'>Mi havas ja nenian helpon,<lb/>
         Kaj savo estas forpu&scirc;ita for de mi.<lb/></l>
  <l n='14'>Al malfeli&ccirc;ulo decas kompato de amiko,<lb/>
         E&ccirc; se li forlasas la timon anta&ubreve; la Plejpotenculo.<lb/></l>
  <l n='15'>Miaj fratoj trompas kiel torento,<lb/>
         Kiel akvaj fluegoj, kiuj pasas,<lb/></l>
  <l n='16'>Kiuj estas malklaraj pro glacio,<lb/>
         En kiuj ka&scirc;as sin ne&gcirc;o;<lb/></l>
  <l n='17'>En la tempo de degelo ili malaperas,<lb/>
         En la tempo de varmego ili for&scirc;ovi&gcirc;as de sia loko.<lb/></l>
  <l n='18'>Ili forklinas la direkton de sia vojo,<lb/>
         Iras en la dezerton, kaj malaperas.<lb/></l>
  <l n='19'>Ser&ccirc;as ilin per sia rigardo la vojoj de Tema,<lb/>
         Esperas je ili la karavanoj el &Scirc;eba;<lb/></l>
  <l n='20'>Sed ili hontas pro sia fido;<lb/>
         Ili aliras, kaj ru&gcirc;i&gcirc;as de honto.<lb/></l>
  <l n='21'>Nun vi nenii&gcirc;is;<lb/>
         Vi ekvidis terura&jcirc;on, kaj ektimis.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;u mi diris: Donu al mi,<lb/>
         El via hava&jcirc;o donacu pro mi,<lb/></l>
  <l n='23'>Savu min el la mano de premanto,<lb/>
         A&ubreve; liberigu min el la mano de turmentantoj?<lb/></l>
  <l n='24'>Instruu min, kaj mi eksilentos;<lb/>
         Komprenigu al mi, per kio mi pekis.<lb/></l>
  <l n='25'>Kial vi malla&ubreve;das pravajn vortojn?<lb/>
         Kaj kion povas instrui la moralinstruanto el vi?<lb/></l>
  <l n='26'>&Ccirc;u vi intencas ripro&ccirc;i pro vortoj?<lb/>
         Sed paroloj de malesperanto iras al la vento.<lb/></l>
  <l n='27'>E&ccirc; orfon vi atakus,<lb/>
         Kaj sub via amiko vi fosus.<lb/></l>
  <l n='28'>Nun, &ccirc;ar vi komencis, rigardu min;<lb/>
         &Ccirc;u mi mensogos anta&ubreve; via viza&gcirc;o?<lb/></l>
  <l n='29'>Rigardu denove, vi ne trovos malpia&jcirc;on;<lb/>
         Ripetu, vi trovos mian pravecon en la afero.<lb/></l>
  <l n='30'>&Ccirc;u estas peko sur mia lango?<lb/>
         &Ccirc;u mia palato ne komprenas tion, kio estas malbona?<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Difinita estas ja por la homo la limtempo sur la tero,<lb/>
         Kaj liaj tagoj estas kiel la tagoj de dungito.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiel sklavo, kiu sopiras al ombro,<lb/>
         Kaj kiel dungito, kiu atendas sian pagon,<lb/></l>
  <l n='3'>Tiel mi ricevis sorte monatojn vantajn,<lb/>
         Kaj noktoj turmentaj estas nombritaj al mi.<lb/></l>
  <l n='4'>Kiam mi ku&scirc;i&gcirc;as, mi diras: Kiam mi levi&gcirc;os?<lb/>
         Sed la vespero fari&gcirc;as longa, kaj mi sati&gcirc;as de<lb/>
              maltrankvileco &gcirc;is la tagi&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='5'>Mia korpo estas kovrita de vermoj kaj de pecoj da tero;<lb/>
         Mia ha&ubreve;to krevis kaj putras.<lb/></l>
  <l n='6'>Miaj tagoj forflugis pli facile, ol bobeno de teksisto,<lb/>
         Kaj pasis, lasinte nenian esperon.<lb/></l>
  <l n='7'>Memoru, ke mia vivo estas bloveto,<lb/>
         Ke miaj okuloj ne plu revidos bonon;<lb/></l>
  <l n='8'>Ne plu revidos min okulo de vidanto;<lb/>
         Vi volos ekrigardi min, sed mi jam ne ekzistos.<lb/></l>
  <l n='9'>Nubo pasas kaj foriras;<lb/>
         Tiel ne plu revenas tiu, kiu iris en &Scirc;eolon;<lb/></l>
  <l n='10'>Li ne plu revenas en sian domon;<lb/>
         Lia loko ne plu rekonos lin.<lb/></l>
  <l n='11'>Tial mi ne detenos mian bu&scirc;on;<lb/>
         Mi parolos en la premiteco de mia spirito,<lb/>
         Mi plendos en la maldol&ccirc;eco de mia animo.<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;u mi estas maro a&ubreve; mara monstro,<lb/>
         Ke Vi starigis gardon por mi?<lb/></l>
  <l n='13'>Kiam mi pensas, ke mia lito min konsolos,<lb/>
         Ke mia ku&scirc;ejo plifaciligos mian suferadon,<lb/></l>
  <l n='14'>Tiam Vi teruras min per son&gcirc;oj,<lb/>
         Timigas min per vizioj;<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj mia animo deziras sufoki&gcirc;on,<lb/>
         Miaj ostoj la morton.<lb/></l>
  <l n='16'>Tedis al mi; ne eterne mi vivu;<lb/>
         Forlasu min, &ccirc;ar miaj tagoj estas vanta&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='17'>Kio estas homo, ke Vi faras lin granda,<lb/>
         Ke Vi zorgas pri li,<lb/></l>
  <l n='18'>Ke Vi rememoras lin &ccirc;iumatene,<lb/>
         Elprovas lin &ccirc;iumomente?<lb/></l>
  <l n='19'>Kial Vi ne deturnas Vin de mi,<lb/>
         Ne lasas min libera e&ccirc; tiom, ke mi povu engluti mian<lb/>
              salivon?<lb/></l>
  <l n='20'>Se mi pekis, kion mi per tio faris al Vi, ho gardanto de la<lb/>
              homoj?<lb/>
         Kial Vi faris min celo de Viaj atakoj,<lb/>
         Ke mi fari&gcirc;is &scirc;ar&gcirc;o por mi mem?<lb/></l>
  <l n='21'>Kaj kial Vi ne deprenas mian pekon, ne pardonas mian<lb/>
              malbonagon?<lb/>
         Jen mi ja balda&ubreve; ku&scirc;os en la tero;<lb/>
         Kaj kiam Vi morga&ubreve; ser&ccirc;os min, mi ne ekzistos.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ekparolis Bildad, la &Scirc;u&hcirc;ano, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Kiel longe vi tiel parolos,<lb/>
         Kaj la vortoj de via bu&scirc;o estos kiel forta vento?<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;u Dio falsas la ju&gcirc;on?<lb/>
         &Ccirc;u la Plejpotenculo falsas la justecon?<lb/></l>
  <l n='4'>Se viaj filoj pekis kontra&ubreve; Li,<lb/>
         Li forpu&scirc;is ilin pro ilia malbonago.<lb/></l>
  <l n='5'>Se vi ser&ccirc;as Dion<lb/>
         Kaj petegas la Plejpotenculon,<lb/></l>
  <l n='6'>Se vi estas pura kaj pia,<lb/>
         Li maldormos super vi,<lb/>
         Kaj restarigos la bonstaton en via virta lo&gcirc;ejo.<lb/></l>
  <l n='7'>Kaj se via komenco estis malgranda,<lb/>
         Via estonteco forte kreskos.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar demandu la anta&ubreve;ajn generaciojn,<lb/>
         Kaj primeditu tion, kion esploris iliaj patroj;<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar ni estas de hiera&ubreve;, kaj ni nenion scias;<lb/>
         Nia vivo sur la tero estas nur ombro.<lb/></l>
  <l n='10'>Ili instruos vin, diros al vi,<lb/>
         Kaj el sia koro elirigos vortojn.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;u povas kreski kano sen malsekeco?<lb/>
         &Ccirc;u kreskas junko sen akvo?<lb/></l>
  <l n='12'>En tia okazo &gcirc;i velkseki&gcirc;as pli frue ol &ccirc;iu herbo,<lb/>
         Kiam &gcirc;i estas ankora&ubreve; en sia fre&scirc;eco,<lb/>
         Kiam &gcirc;i ankora&ubreve; ne estas detran&ccirc;ita.<lb/></l>
  <l n='13'>Tiaj estas la vojoj de &ccirc;iuj, kiuj forgesas Dion;<lb/>
         Kaj pereas la espero de hipokritulo,<lb/></l>
  <l n='14'>Kies fido dehaki&gcirc;as,<lb/>
         Kaj kies espero estas aranea&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='15'>Li apogas sin al sia domo, sed ne restos staranta;<lb/>
         Li ekkaptos &gcirc;in, sed ne povos sin teni.<lb/></l>
  <l n='16'>Li estis verda anta&ubreve; la suno,<lb/>
         Kaj super lia &gcirc;ardeno etendi&gcirc;as liaj bran&ccirc;oj;<lb/></l>
  <l n='17'>Amase plekti&gcirc;as liaj radikoj,<lb/>
         Inter &scirc;tonoj ili tenas sin forte;<lb/></l>
  <l n='18'>Sed kiam oni el&scirc;iras lin el lia loko,<lb/>
         &Gcirc;i malkonfesas lin: Mi vin ne vidis.<lb/></l>
  <l n='19'>Tia estas la &gcirc;ojo de lia vivo;<lb/>
         Kaj el la tero kreskas aliaj.<lb/></l>
  <l n='20'>Vidu, Dio ne forpu&scirc;as virtulon<lb/>
         Kaj ne subtenas la manon de malpiuloj.<lb/></l>
  <l n='21'>Li plenigos ankora&ubreve; vian bu&scirc;on per rido<lb/>
         Kaj viajn lipojn per &gcirc;ojkrioj.<lb/></l>
  <l n='22'>Viaj malamantoj kovri&gcirc;os per honto;<lb/>
         Sed la tendo de malpiuloj malaperos.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ijob respondis kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Certe, mi scias, ke tiel estas;<lb/>
         Kaj kiel povas homo esti prava koncerne Dion?<lb/></l>
  <l n='3'>Se li volus havi kun Li ju&gcirc;an disputon,<lb/>
         Li ne povus respondi al Li e&ccirc; unu kontra&ubreve; mil.<lb/></l>
  <l n='4'>Li estas sa&gcirc;a per Sia koro kaj potenca per Sia forto;<lb/>
         Kiu kura&gcirc;us stari kontra&ubreve; Li kaj restus sendifekta?<lb/></l>
  <l n='5'>Li for&scirc;ovas montojn, kaj ili e&ccirc; ne rimarkas,<lb/>
         Ke Li renversis ilin en Sia kolero;<lb/></l>
  <l n='6'>Li skuas la teron de &gcirc;ia loko,<lb/>
         Ke &gcirc;iaj kolonoj tremas;<lb/></l>
  <l n='7'>Li diras al la suno, kaj &gcirc;i ne levi&gcirc;as,<lb/>
         Kaj la stelojn Li sigelfermas;<lb/></l>
  <l n='8'>Li sola etendas la &ccirc;ielon,<lb/>
         Kaj Li iras sur la alta&jcirc;oj de la maro;<lb/></l>
  <l n='9'>Li kreis la Grandan Ursinon, Orionon, kaj Plejadojn,<lb/>
         Kaj la stelojn de la sudo;<lb/></l>
  <l n='10'>Li faras neesploreblajn granda&jcirc;ojn,<lb/>
         Kaj nekalkuleblajn mirinda&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='11'>Jen Li preteriros preter mi, kaj mi tion e&ccirc; ne vidos;<lb/>
         Li pasos, kaj mi e&ccirc; ne rimarkos Lin.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiam Li kaptas, kiu malpermesus al Li?<lb/>
         Kiu dirus al Li: Kion Vi faras?<lb/></l>
  <l n='13'>Li estas Dio, kaj Lian koleron oni ne povas haltigi;<lb/>
         Sub Li fleksi&gcirc;as la helpantoj de Rahab.<lb/></l>
  <l n='14'>Des pli &ccirc;u mi povus respondi al Li,<lb/>
         &Ccirc;u mi povus elekti vortojn kontra&ubreve; Li?<lb/></l>
  <l n='15'>E&ccirc; se mi estus prava, mi ne respondus;<lb/>
         Sed mi nur petegus mian ju&gcirc;anton.<lb/></l>
  <l n='16'>Se mi vokus kaj Li respondus,<lb/>
         Mi ne kredus, ke Li a&ubreve;dis mian vo&ccirc;on,<lb/></l>
  <l n='17'>Li, kiu povas frakasi min per ventego<lb/>
         Kaj fari al mi senkulpe multe da vundoj.<lb/></l>
  <l n='18'>Li ne permesas al mi trankviligi mian spiriton,<lb/>
         Sed Li satigas min per maldol&ccirc;o.<lb/></l>
  <l n='19'>Se oni volas forton, Li estas potenca;<lb/>
         Se oni volas ju&gcirc;on, kiu alvokos min?<lb/></l>
  <l n='20'>Se mi montros mian pravecon, mia propra bu&scirc;o min kondamnos;<lb/>
         Se mi montros min virtulo, Li montros min malbonagulo.<lb/></l>
  <l n='21'>Mi estas senkulpa; mi ne zorgas pri mia animo,<lb/>
         Mi abomenas mian vivon.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;io estas egala; tial mi diras:<lb/>
         Senkulpulon kaj malpiulon Li amba&ubreve; pereigas.<lb/></l>
  <l n='23'>Kiam vipo subite ekbatas,<lb/>
         Li ridas &ccirc;e la elprovado de senkulpuloj.<lb/></l>
  <l n='24'>La tero estas transdonita en la manon de malpiulo;<lb/>
         La viza&gcirc;on de &gcirc;iaj ju&gcirc;istoj Li kovras.<lb/>
         Se ne Li, tiam kiu?<lb/></l>
  <l n='25'>Miaj tagoj estis pli rapidpiedaj ol kuristo;<lb/>
         Ili forkuris, ne vidis bonon;<lb/></l>
  <l n='26'>Ili forkuris, kiel &scirc;ipetoj el kano,<lb/>
         Kiel aglo flugas al man&gcirc;ota&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='27'>Se mi ekpensas: Mi forgesos mian plendon,<lb/>
         Mi farlasos mian mienon, kaj mi min gajigos:<lb/></l>
  <l n='28'>Tiam mi ektremas pro &ccirc;iuj miaj suferoj;<lb/>
         Mi scias, ke Vi ne rigardos min kiel senkulpan.<lb/></l>
  <l n='29'>Mi restos ja malprava;<lb/>
         Por kio do mi vane min turmentas?<lb/></l>
  <l n='30'>Se mi lavus min per ne&gcirc;a akvo<lb/>
         Kaj purigus miajn manojn per lesivo,<lb/></l>
  <l n='31'>E&ccirc; tiam Vi trempus min en koto,<lb/>
         Kaj miaj vestoj min abomenus.<lb/></l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar Li ne estas homo simile al mi,<lb/>
         Ke mi povu respondi al Li,<lb/>
         Ke ni povu amba&ubreve; iri al ju&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='33'>Ne ekzistas inter ni arbitracianto,<lb/>
         Kiu povus meti sian manon sur nin amba&ubreve;.<lb/></l>
  <l n='34'>Li forigu de mi Sian vergon,<lb/>
         Kaj Lia teruro ne timigu min;<lb/></l>
  <l n='35'>Tiam mi ekparolos, kaj ne timos Lin,<lb/>
         &Ccirc;ar ne tia mi estas en mi mem.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Tedis al mia animo mia vivo;<lb/>
         Mi fordonos min al mia plendado;<lb/>
         Mi parolos en la mal&gcirc;ojeco de mia animo.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi diros al Dio: Ne kondamnu min,<lb/>
         Sciigu al mi, pro kio Vi malpacas kontra&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;u Vi trovas tion bona, ke Vi turmentas,<lb/>
         Ke Vi forpu&scirc;as la laborita&jcirc;on de Viaj manoj,<lb/>
         Sendas brilon sur la entreprenon de malpiuloj?<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;u Vi havas okulojn karnajn,<lb/>
         Kaj &ccirc;u Vi rigardas, kiel homo rigardas?<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;u Viaj tagoj estas kiel la tagoj de homo,<lb/>
         A&ubreve; &ccirc;u Viaj jaroj estas kiel la vivtempo de homo,<lb/></l>
  <l n='6'>Ke Vi ser&ccirc;as mian kulpon<lb/>
         Kaj penas trovi mian pekon,<lb/></l>
  <l n='7'>Kvankam Vi scias, ke mi ne estas malbonagulo,<lb/>
         Sed el Via mano neniu povas savi?<lb/></l>
  <l n='8'>Viaj manoj min formis kaj faris min tutan &ccirc;irka&ubreve;e,<lb/>
         Kaj tamen Vi min pereigas!<lb/></l>
  <l n='9'>Rememoru, ke kiel argilon Vi min prilaboris;<lb/>
         Kaj Vi returne faros min polvo.<lb/></l>
  <l n='10'>Vi elver&scirc;is ja min kiel lakton,<lb/>
         Kaj kiel froma&gcirc;on Vi min kundensigis.<lb/></l>
  <l n='11'>Per ha&ubreve;to kaj karno Vi min vestis,<lb/>
         Per ostoj kaj tendenoj Vi min plektis.<lb/></l>
  <l n='12'>Vivon kaj bonon Vi donis al mi,<lb/>
         Kaj Via prizorgado gardis mian spiriton.<lb/></l>
  <l n='13'>Sed &ccirc;i tion Vi ka&scirc;is en Via koro;<lb/>
         Mi scias, ke Vi tion intencis:<lb/></l>
  <l n='14'>Se mi pekos, Vi tion rimarkos sur mi,<lb/>
         Kaj mian pekon Vi ne lasos senpuna.<lb/></l>
  <l n='15'>Se mi agis malbone, ve al mi!<lb/>
         Se mi estas prava, mi ne povas tamen levi mian kapon,<lb/>
         Estante tute humiligita<lb/>
         Kaj vidante mian mizeron.<lb/></l>
  <l n='16'>Se &gcirc;i levi&gcirc;as, Vi &ccirc;asas min kiel leono,<lb/>
         Kaj denove montras sur mi Vian mirindan potencon.<lb/></l>
  <l n='17'>Vi elmetas kontra&ubreve; mi novajn atestojn,<lb/>
         Plifortigas Vian koleron kontra&ubreve; mi;<lb/>
         Nova armeo min atakas.<lb/></l>
  <l n='18'>Por kio Vi elirigis min el la ventro?<lb/>
         Ho, se mi estus pereinta, ke nenies okulo min vidu!<lb/></l>
  <l n='19'>Tiam mi estus kiel ne estinta;<lb/>
         El la ventro mi estus transportita en la tombon.<lb/></l>
  <l n='20'>Mia vivo estas ja mallonga;<lb/>
         &Ccirc;esu do, lasu min libera, por ke mi iom revigli&gcirc;u,<lb/></l>
  <l n='21'>Anta&ubreve; ol mi foriros senrevene<lb/>
         En la landon de mallumo kaj de morta ombro,<lb/></l>
  <l n='22'>En la landon, kie la lumo estas kiel mallumo,<lb/>
         Kie estas morta ombro kaj senordeco,<lb/>
         Kie estas lume kiel en mallumego.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ekparolis Cofar, la Naamano, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>&Ccirc;u kontra&ubreve; multe da vortoj oni ne povas doni respondon?<lb/>
         Kaj &ccirc;u tiu, kiu multe parolas, estas prava?<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;u via senenhava parolado devas silentigi la homojn,<lb/>
         Por ke vi mokinsultu kaj neniu vin hontigu?<lb/></l>
  <l n='4'>Vi diras: Mia opinio estas &gcirc;usta,<lb/>
         Kaj mi estas pura anta&ubreve; Viaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='5'>Sed ho, se Dio ekparolus,<lb/>
         Kaj malfermus anta&ubreve; vi Siajn lipojn,<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj malka&scirc;us anta&ubreve; vi la sekretojn de la sa&gcirc;o,<lb/>
         Kiu havas multoblan forton!<lb/>
         Sciu, ke ne &ccirc;iujn viajn pekojn Dio rememoras.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;u vi povas eltrovi la esencon de Dio?<lb/>
         &Ccirc;u vi povas plene kompreni la perfektecon de la<lb/>
              Plejpotenculo?<lb/></l>
  <l n='8'>Tio estas pli alta ol la &ccirc;ielo;<lb/>
         Kion vi povas fari?<lb/>
         Tio estas pli profunda ol &Scirc;eol;<lb/>
         Kion vi povas ekscii?<lb/></l>
  <l n='9'>Pli longa ol la tero estas &gcirc;ia mezuro,<lb/>
         Kaj pli lar&gcirc;a ol la maro.<lb/></l>
  <l n='10'>Se Li preteriros, kaj fermos, kaj faros ju&gcirc;on,<lb/>
         Tiam kiu repu&scirc;os Lin?<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar Li konas la homojn malvirtajn;<lb/>
         Li vidas la malbonagojn, kiujn oni ne rimarkas.<lb/></l>
  <l n='12'>E&ccirc; vanta homo devas kompreni,<lb/>
         E&ccirc; homo, kiu naski&gcirc;is sova&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='13'>Se vi aran&gcirc;as vian koron<lb/>
         Kaj etendas al Li viajn manojn;<lb/></l>
  <l n='14'>Se vi forigas la malvirton, kiu estas en via mano,<lb/>
         Kaj vi ne permesos al malbona&jcirc;oj resti en via tendo:<lb/></l>
  <l n='15'>Tiam vi povos levi vian viza&gcirc;on sen difekto;<lb/>
         Vi estos firma kaj ne timos.<lb/></l>
  <l n='16'>Tiam vi forgesos mizeron;<lb/>
         Vi rememoros &gcirc;in kiel forfluintan akvon.<lb/></l>
  <l n='17'>Kaj via vivo levi&gcirc;os pli hele ol la tagmezo,<lb/>
         La mallumo fari&gcirc;os kiel mateno.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj vi estos trankvila, &ccirc;ar ekzistas espero;<lb/>
         Vi rigardos &ccirc;irka&ubreve;en, kaj iros dormi en sendan&gcirc;ereco.<lb/></l>
  <l n='19'>Vi ku&scirc;os, kaj neniu vin timigos;<lb/>
         Kaj multaj ser&ccirc;os vian favoron.<lb/></l>
  <l n='20'>Sed la okuloj de malpiuloj konsumi&gcirc;os,<lb/>
         Pereos por ili la rifu&gcirc;o,<lb/>
         Kaj ilia espero elspiros sian vivon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Ijob respondis kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Certe, vi solaj estas homoj,<lb/>
         Kaj kun vi mortos la sa&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi anka&ubreve; havas koron, kiel vi;<lb/>
         Mi ne estas malpli valora ol vi;<lb/>
         Kiu ne povas paroli tiele?<lb/></l>
  <l n='4'>Mi fari&gcirc;is mokata&jcirc;o por mia amiko,<lb/>
         Mi, kiu vokadis al Dio kaj estis a&ubreve;skultata;<lb/>
         Virtulo kaj senkulpulo fari&gcirc;is mokata&jcirc;o;<lb/></l>
  <l n='5'>Malestimata lucerneto li estas anta&ubreve; la pensoj de feli&ccirc;uloj,<lb/>
         Pretigita por migrantoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Bonstataj estas la tendoj de rabistoj,<lb/>
         Kaj sendan&gcirc;erecon havas la incitantoj de Dio,<lb/>
         Tiuj, kiuj portas Dion en sia mano.<lb/></l>
  <l n='7'>Vere, demandu la brutojn, kaj ili instruos vin;<lb/>
         La birdojn de la &ccirc;ielo, kaj ili diros al vi;<lb/></l>
  <l n='8'>A&ubreve; parolu kun la tero, kaj &gcirc;i klarigos al vi;<lb/>
         Kaj rakontos al vi la fi&scirc;oj de la maro.<lb/></l>
  <l n='9'>Kiu ne ekscius el &ccirc;io &ccirc;i tio,<lb/>
         Ke la mano de la Eternulo tion faris,<lb/></l>
  <l n='10'>De Tiu, en kies mano estas la animo de &ccirc;io vivanta<lb/>
         Kaj la spirito de &ccirc;iu homa karno?<lb/></l>
  <l n='11'>La orelo esploras ja la parolon,<lb/>
         Kaj la palato gustumas al si la man&gcirc;a&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='12'>La maljunuloj posedas sa&gcirc;on,<lb/>
         Kaj la granda&gcirc;uloj kompetentecon.<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;e Li estas la sa&gcirc;o kaj la forto;<lb/>
         &Ccirc;e Li estas konsilo kaj kompetenteco.<lb/></l>
  <l n='14'>Kion Li detruas, tio ne rekonstrui&gcirc;as;<lb/>
         Kiun Li en&scirc;losos, tiu ne liberi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='15'>Kiam Li digas la akvon, &gcirc;i elseki&gcirc;as;<lb/>
         Kiam Li fluigas &gcirc;in, &gcirc;i renversas la teron.<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;e Li estas potenco kaj forto;<lb/>
         Lia estas tiu, kiu eraras, kaj tiu, kiu erarigas.<lb/></l>
  <l n='17'>Li irigas konsilistojn kiel erarvagantojn,<lb/>
         Kaj la ju&gcirc;istojn Li faras malsa&gcirc;aj.<lb/></l>
  <l n='18'>La ligilojn de re&gcirc;oj Li malligas,<lb/>
         Kaj Li ligas per zono iliajn lumbojn.<lb/></l>
  <l n='19'>Li erarvagigas la pastrojn<lb/>
         Kaj faligas la potenculojn.<lb/></l>
  <l n='20'>Li mutigas la lipojn de fidinduloj<lb/>
         Kaj forprenas de maljunuloj la prudenton.<lb/></l>
  <l n='21'>Li ver&scirc;as honton sur eminentulojn<lb/>
         Kaj malfirmigas la zonon de potenculoj.<lb/></l>
  <l n='22'>Li malkovras profunda&jcirc;on el meze de mallumo,<lb/>
         Kaj mortan ombron Li elirigas en la lumon.<lb/></l>
  <l n='23'>Li grandigas naciojn kaj pereigas ilin,<lb/>
         Disvastigas naciojn kaj forpelas ilin.<lb/></l>
  <l n='24'>Li senkura&gcirc;igas la &ccirc;efojn de la popolo de la lando<lb/>
         Kaj erarvagigas ilin en dezerto senvoja;<lb/></l>
  <l n='25'>Ili palpas en mallumo, en senlumeco;<lb/>
         Kaj Li &scirc;anceli&gcirc;igas ilin kiel ebriuloj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ion &ccirc;i tion mia okulo vidis,<lb/>
         Mia orelo a&ubreve;dis kaj komprenis.<lb/></l>
  <l n='2'>Kion vi scias, mi anka&ubreve; scias;<lb/>
         Kaj mi ne estas malpli valora ol vi.<lb/></l>
  <l n='3'>Sed mi volus paroli kun la Plejpotenculo,<lb/>
         Mi dezirus disputi kun Dio.<lb/></l>
  <l n='4'>Tamen vi komentarias malvere,<lb/>
         Vi &ccirc;iuj estas senutilaj kuracistoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Ho, se vi silentus,<lb/>
         Tio estus sa&gcirc;eco de via flanko.<lb/></l>
  <l n='6'>A&ubreve;skultu do mian moralinstruon,<lb/>
         Kaj atentu la defendan parolon de mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;u pro Dio vi volas paroli malveron,<lb/>
         Kaj pro Li paroli falsa&jcirc;on?<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;u vi volas esti personfavoraj al Li,<lb/>
         A&ubreve; pro Dio vi volas disputi?<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;u estos bone, kiam Li esploros vin?<lb/>
         &Ccirc;u vi volas trompi Lin, kiel oni trompas homon?<lb/></l>
  <l n='10'>Li certe vin punos,<lb/>
         Se vi sekrete estos personfavoraj.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;u Lia majesto ne konfuzas vin?<lb/>
         &Ccirc;u ne falas sur vin timo anta&ubreve; Li?<lb/></l>
  <l n='12'>Viaj memorigoj estas sentencoj polvaj,<lb/>
         Via bastionoj estas amasoj da argilo.<lb/></l>
  <l n='13'>Silentu anta&ubreve; mi, kaj parolos mi,<lb/>
         Kio ajn trafos min.<lb/></l>
  <l n='14'>Por kio mi portu mian karnon en miaj dentoj<lb/>
         Kaj metu mian animon en mian manon?<lb/></l>
  <l n='15'>Li ja mortigos min, kaj mi ne havas esperon;<lb/>
         Sed pri mia konduto mi volas disputi anta&ubreve; Li.<lb/></l>
  <l n='16'>Tio jam estos savo por mi,<lb/>
         &Ccirc;ar ne hipokritulo venos anta&ubreve; Lin.<lb/></l>
  <l n='17'>A&ubreve;skultu mian parolon<lb/>
         Kaj mian klarigon anta&ubreve; viaj oreloj.<lb/></l>
  <l n='18'>Jen mi pretigis ju&gcirc;an aferon;<lb/>
         Mi scias, ke mi montri&gcirc;os prava.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiu povas procesi kontra&ubreve; mi?<lb/>
         Tiam mi eksilentus kaj mortus.<lb/></l>
  <l n='20'>Nur du aferojn ne faru al mi,<lb/>
         Tiam mi ne ka&scirc;os min anta&ubreve; Via viza&gcirc;o:<lb/></l>
  <l n='21'>Malproksimigu de mi Vian manon,<lb/>
         Kaj Via teruro ne timigu min.<lb/></l>
  <l n='22'>Tiam voku, kaj mi respondos;<lb/>
         A&ubreve; mi parolos, kaj Vi respondu al mi.<lb/></l>
  <l n='23'>Kiom da malbonagoj kaj pekoj estas sur mi?<lb/>
         Sciigu al mi miajn krimojn kaj pekojn.<lb/></l>
  <l n='24'>Kial Vi ka&scirc;as Vian viza&gcirc;on<lb/>
         Kaj rigardas min kiel Vian malamikon?<lb/></l>
  <l n='25'>&Ccirc;u Vi volas montri Vian forton kontra&ubreve; de&scirc;irita folio?<lb/>
         Kaj &ccirc;u seki&gcirc;intan pajleron Vi volas persekuti?<lb/></l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar Vi skribas kontra&ubreve; mi maldol&ccirc;a&jcirc;on<lb/>
         Kaj venigas sur min la pekojn de mia juneco.<lb/></l>
  <l n='27'>Vi metis miajn piedojn en &scirc;tipon,<lb/>
         Vi observas &ccirc;iujn miajn vojojn,<lb/>
         Kaj Vi observas la plandojn de miaj piedoj;<lb/></l>
  <l n='28'>Dum mi ja disfalas kiel putra&jcirc;o,<lb/>
         Kiel vesto disman&gcirc;ita de tineoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Homo, naskita de virino,<lb/>
         Havas mallongan vivon kaj abundon da afliktoj.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiel floro li elkreskas kaj velkas;<lb/>
         Li forkuras kiel ombro kaj ne restas.<lb/></l>
  <l n='3'>Kaj kontra&ubreve; tia Vi malfermas Viajn okulojn,<lb/>
         Kaj min Vi vokas al ju&gcirc;o kun Vi!<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;u povas purulo deveni de malpurulo? Neniu.<lb/></l>
  <l n='5'>Se liaj tagoj estas difinitaj, la nombro de liaj monatoj<lb/>
              estas &ccirc;e Vi;<lb/>
         Vi difinis lian limon, kiun li ne transpasos.<lb/></l>
  <l n='6'>Deturnu do Vin de li, ke li estu trankvila,<lb/>
         &Gcirc;is venos lia tempo, kiun li sopiras kiel dungito.<lb/></l>
  <l n='7'>Arbo havas esperon, se &gcirc;i estas dehakita, ke &gcirc;i denove<lb/>
              &scirc;an&gcirc;i&gcirc;os,<lb/>
         Kaj &gcirc;i ne &ccirc;esos kreskigi bran&ccirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='8'>Se &gcirc;ia radiko maljuni&gcirc;is en la tero,<lb/>
         Kaj &gcirc;ia trunko mortas en polvo,<lb/></l>
  <l n='9'>Tamen, eksentinte la odoron de akvo, &gcirc;i denove verdi&gcirc;as,<lb/>
         Kaj kreskas plue, kvaza&ubreve; &jcirc;us plantita.<lb/></l>
  <l n='10'>Sed homo mortas kaj malaperas;<lb/>
         Kiam la homo fini&gcirc;is, kie li estas?<lb/></l>
  <l n='11'>Forfluas la akvo el lago,<lb/>
         Kaj rivero el&ccirc;erpi&gcirc;as kaj elseki&gcirc;as:<lb/></l>
  <l n='12'>Tiel homo ku&scirc;i&gcirc;as, kaj ne plu levi&gcirc;as;<lb/>
         Tiel longe, kiel la &ccirc;ielo ekzistas, ili ne plu veki&gcirc;os,<lb/>
         Nek revigli&gcirc;os el sia dormado.<lb/></l>
  <l n='13'>Ho, se Vi ka&scirc;us min en &Scirc;eol,<lb/>
         Se Vi ka&scirc;us min &gcirc;is la momento, kiam pasos Via kolero,<lb/>
         Se Vi difinus por mi templimon kaj poste rememorus min!<lb/></l>
  <l n='14'>Kiam homo mortas, &ccirc;u li poste povas revivi&gcirc;i?<lb/>
         Dum la tuta tempo de mia batalado mi atendus,<lb/>
         &Gcirc;is venos mia for&scirc;an&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='15'>Vi vokus, kaj mi respondus al Vi;<lb/>
         Vi ekdezirus la farita&jcirc;on de Viaj manoj.<lb/></l>
  <l n='16'>Nun Vi kalkulas miajn pa&scirc;ojn;<lb/>
         Ne konservu mian pekon;<lb/></l>
  <l n='17'>Sigelu en paketo miajn malbonagojn,<lb/>
         Kaj kovru mian kulpon.<lb/></l>
  <l n='18'>Sed monto, kiu falas, malaperas;<lb/>
         Kaj roko for&scirc;ovi&gcirc;as de sia loko;<lb/></l>
  <l n='19'>&Scirc;tonojn forlavas la akvo,<lb/>
         Kaj &gcirc;ia disver&scirc;i&gcirc;o fordronigas la polvon de la tero:<lb/>
         Tiel Vi pereigas la esperon de homo.<lb/></l>
  <l n='20'>Vi premas lin &gcirc;is fino, kaj li foriras;<lb/>
         Li &scirc;an&gcirc;as sian viza&gcirc;on, kaj Vi forigas lin.<lb/></l>
  <l n='21'>Se liaj infanoj estas honorataj, li tion ne scias;<lb/>
         Se ili estas humiligataj, li tion ne rimarkas.<lb/></l>
  <l n='22'>Nur lia propra korpo lin doloras,<lb/>
         Nur pri sia propra animo li suferas.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ekparolis Elifaz, la Temanano, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>&Ccirc;u sa&gcirc;ulo povas respondi per ventaj opinioj,<lb/>
         Kaj plenigi sian ventron per sensenca&jcirc;oj?<lb/></l>
  <l n='3'>Vi disputas per vortoj senutilaj,<lb/>
         Kaj per paroloj, kiuj nenion helpas.<lb/></l>
  <l n='4'>Vi forigas la timon,<lb/>
         Kaj senvalorigas pre&gcirc;on anta&ubreve; Dio.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar via malbonago instigas vian bu&scirc;on,<lb/>
         Kaj vi elektis stilon de maliculoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Vin kondamnas via bu&scirc;o, ne mi;<lb/>
         Kaj viaj lipoj atestas kontra&ubreve; vi.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;u vi naski&gcirc;is la unua homo?<lb/>
         &Ccirc;u vi estas kreita pli frue ol la alta&jcirc;oj?<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;u vi a&ubreve;dis la sekretan decidon de Dio,<lb/>
         Kaj alkaptis al vi la sa&gcirc;on?<lb/></l>
  <l n='9'>Kion vi scias tian, kion ni ne scias?<lb/>
         Kion vi komprenas tian, kio al ni mankas?<lb/></l>
  <l n='10'>Inter ni estas grizuloj kaj maljunuloj,<lb/>
         Kiuj vivis pli longe ol via patro.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;u tiel malmulte valoras por vi la konsoloj de Dio<lb/>
         Kaj vorto kvieta?<lb/></l>
  <l n='12'>Kial vin tiel levas via koro,<lb/>
         Kaj kial tiel palpebrumas viaj okuloj,<lb/></l>
  <l n='13'>Ke vi direktas kontra&ubreve; Dion vian koleron,<lb/>
         Kaj elirigis el via bu&scirc;o tiajn vortojn?<lb/></l>
  <l n='14'>Kio estas homo, ke li povus esti pura<lb/>
         Kaj ke naskito de virino povus esti prava?<lb/></l>
  <l n='15'>Vidu, inter Liaj sanktuloj ne &ccirc;iuj estas fidindaj,<lb/>
         Kaj la &ccirc;ielo ne estas pura en Liaj okuloj:<lb/></l>
  <l n='16'>Des pli homo, abomeninda kaj malbona,<lb/>
         Kiu trinkas malbonagojn kiel akvon.<lb/></l>
  <l n='17'>Mi montros al vi, a&ubreve;skultu min;<lb/>
         Kaj kion mi vidis, tion mi rakontos,<lb/></l>
  <l n='18'>Kion sa&gcirc;uloj diris kaj ne ka&scirc;is anta&ubreve; siaj patroj,<lb/></l>
  <l n='19'>Al kiuj, al ili solaj, estis donita la tero,<lb/>
         Kaj fremdulo ne trairis meze de ili:<lb/></l>
  <l n='20'>Dum sia tuta vivo malpiulo estas maltrankvila,<lb/>
         Kaj la nombro de la jaroj de tirano estas ka&scirc;ita anta&ubreve; li;<lb/></l>
  <l n='21'>Teruroj sonas en liaj oreloj;<lb/>
         Meze de paco venas sur lin rabisto.<lb/></l>
  <l n='22'>Li ne esperas, ke li savi&gcirc;os el mallumo;<lb/>
         Kaj li ser&ccirc;as &ccirc;irka&ubreve;e glavon.<lb/></l>
  <l n='23'>Li vagadas, ser&ccirc;ante panon;<lb/>
         Li scias, ke preta estas en lia mano la tago de mallumo.<lb/></l>
  <l n='24'>Teruras lin mizero kaj premateco,<lb/>
         Venkobatas lin kiel re&gcirc;o, preti&gcirc;inta por batalo;<lb/></l>
  <l n='25'>Pro tio, ke li etendis sian manon kontra&ubreve; Dion<lb/>
         Kaj kontra&ubreve;staris al la Plejpotenculo,<lb/></l>
  <l n='26'>Kuris kontra&ubreve; Lin kun fiera kolo,<lb/>
         Kun dikaj dorsoj de siaj &scirc;ildoj.<lb/></l>
  <l n='27'>Li kovris sian viza&gcirc;on per graso<lb/>
         Kaj metis sebon sur siajn lumbojn.<lb/></l>
  <l n='28'>Li lo&gcirc;as en urboj ruinigitaj,<lb/>
         En domoj ne lo&gcirc;ataj,<lb/>
         Destinitaj esti &scirc;tonamasoj.<lb/></l>
  <l n='29'>Li ne restos ri&ccirc;a, lia bonstato ne teni&gcirc;os,<lb/>
         Kaj lia hava&jcirc;o ne disvasti&gcirc;os sur la tero.<lb/></l>
  <l n='30'>Li ne forklini&gcirc;os de mallumo;<lb/>
         Flamo velksekigos liajn bran&ccirc;ojn,<lb/>
         Kaj Li forigos lin per la blovo de Sia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='31'>La erarinto ne fidu vanta&jcirc;on,<lb/>
         &Ccirc;ar vanta estos lia rekompenco.<lb/></l>
  <l n='32'>Anta&ubreve;tempe li fini&gcirc;os,<lb/>
         Kaj lia bran&ccirc;o ne estos verda.<lb/></l>
  <l n='33'>Lia nematura bero estos de&scirc;irita, kiel &ccirc;e vinbertrunko;<lb/>
         Kaj lia floro defalos, kiel &ccirc;e olivarbo.<lb/></l>
  <l n='34'>&Ccirc;ar la anaro de la hipokrituloj senhomi&gcirc;os;<lb/>
         Kaj fajro ekstermos la tendojn de tiuj, kiuj prenas<lb/>
              suba&ccirc;eton.<lb/></l>
  <l n='35'>Ili gravedi&gcirc;is per malpia&jcirc;o kaj naskis pekon,<lb/>
         Kaj ilia ventro pretigas malica&jcirc;on.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ijob respondis kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Mi a&ubreve;dis multe da similaj aferoj;<lb/>
         Tedaj konsolantoj vi &ccirc;iuj estas.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;u estos fino al la ventaj vortoj?<lb/>
         Kaj kio vin incitis, ke vi tiel parolas?<lb/></l>
  <l n='4'>Mi anka&ubreve; povus paroli, kiel vi.<lb/>
         Se vi estus sur mia loko,<lb/>
         Mi konsolus vin per vortoj<lb/>
         Kaj balancus pri vi mian kapon.<lb/></l>
  <l n='5'>Mi fortigus vin per mia bu&scirc;o<lb/>
         Kaj konsolus vin per paroloj de miaj lipoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Se mi parolos, mia doloro ne kvieti&gcirc;os;<lb/>
         Se mi &ccirc;esos, kio foriros de mi?<lb/></l>
  <l n='7'>Sed nun Li lacigis min,<lb/>
         Li detruis mian tutan esencon.<lb/></l>
  <l n='8'>Vi faris al mi sulkojn, tio fari&gcirc;is atesto;<lb/>
         Mia senforti&gcirc;o staras anta&ubreve; mia viza&gcirc;o, kaj parolas.<lb/></l>
  <l n='9'>Lia kolero dis&scirc;iras;<lb/>
         Mia malamanto grincigas kontra&ubreve; mi siajn dentojn;<lb/>
         Mia premanto briligas kontra&ubreve; mi siajn okulojn.<lb/></l>
  <l n='10'>Ili malfermegis kontra&ubreve; mi sian bu&scirc;on, insulte batas min sur<lb/>
              la vangojn;<lb/>
         &Ccirc;iuj kune kontentigis sur mi sian koleron.<lb/></l>
  <l n='11'>Dio transdonis min al maljustulo,<lb/>
         &Jcirc;etis min en la manojn de malbonuloj.<lb/></l>
  <l n='12'>Mi estis trankvila; sed Li frakasis min,<lb/>
         Li kaptis min je la kolo, disbatis min,<lb/>
         Kaj Li faris min por Si celo.<lb/></l>
  <l n='13'>Liaj pafistoj min &ccirc;irka&ubreve;is;<lb/>
         Li dishakas miajn interna&jcirc;ojn kaj ne kompatas,<lb/>
         Li elver&scirc;as sur la teron mian galon.<lb/></l>
  <l n='14'>Li faras en mi bre&ccirc;on post bre&ccirc;o,<lb/>
         Li kuras kontra&ubreve; min kiel batalisto.<lb/></l>
  <l n='15'>Saka&jcirc;on mi kudris sur mian korpon,<lb/>
         Kaj en polvo mi ka&scirc;is mian kornon.<lb/></l>
  <l n='16'>Mia viza&gcirc;o &scirc;velis de plorado,<lb/>
         Kaj sur miaj palpebroj estas morta ombro;<lb/></l>
  <l n='17'>Kvankam ne trovi&gcirc;as perforta&jcirc;o en miaj manoj,<lb/>
         Kaj mia pre&gcirc;o estas pura.<lb/></l>
  <l n='18'>Ho tero, ne kovru mian sangon,<lb/>
         Kaj mia kriado ne trovu haltejon.<lb/></l>
  <l n='19'>Vidu, en la &ccirc;ielo estas mia atestanto,<lb/>
         Kaj mia konanto estas en la altaj sferoj.<lb/></l>
  <l n='20'>Parolistoj estas por mi miaj amikoj;<lb/>
         Sed mia okulo larmas al Dio,<lb/></l>
  <l n='21'>Ke Li decidu inter homo kaj Dio,<lb/>
         Inter homo kaj lia amiko.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar la nombro de la jaroj pasos,<lb/>
         Kaj mi iros sur vojon nereveneblan.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia spirito senforti&gcirc;is, miaj tagoj mallongi&gcirc;is,<lb/>
         Tomboj estas anta&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='2'>Mokado min &ccirc;irka&ubreve;as;<lb/>
         En aflikto pro tio restas mia okulo.<lb/></l>
  <l n='3'>Estu Vi mem mia garantianto anta&ubreve; Vi;<lb/>
         Alie kiu donos la manon pro mi?<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar ilian koron Vi kovris kontra&ubreve; prudento;<lb/>
         Tial Vi ne donos al ili triumfon.<lb/></l>
  <l n='5'>Se iu fanfaronas anta&ubreve; siaj amikoj pri sia parto,<lb/>
         La okuloj de liaj infanoj konsumi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='6'>Li faris min proverbo por la popoloj;<lb/>
         Kaj mi fari&gcirc;is homo, al kiu oni kra&ccirc;as en la viza&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='7'>Mia okulo mallumi&gcirc;is de &ccirc;agreno,<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj miaj membroj fari&gcirc;is kiel ombro.<lb/></l>
  <l n='8'>La justuloj eksentos teruron pro tio,<lb/>
         Kaj la senkulpulo eksciti&gcirc;os kontra&ubreve; la hipokritulo.<lb/></l>
  <l n='9'>Tamen la virtulo forte konservos sian vojon,<lb/>
         Kaj la purmanulo pli firmi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='10'>Kaj kiom ajn vi &ccirc;iuj revenos,<lb/>
         Mi ne trovos inter vi sa&gcirc;ulon.<lb/></l>
  <l n='11'>Miaj tagoj forpasis, pereis miaj intencoj,<lb/>
         Kiujn havis mia koro.<lb/></l>
  <l n='12'>La nokton ili volas fari tago,<lb/>
         La lumon alproksimigi al la mallumo.<lb/></l>
  <l n='13'>Se mi atendas, tamen &Scirc;eol estas mia domo,<lb/>
         En la mallumo estas pretigita mia lito.<lb/></l>
  <l n='14'>Al la kavo mi diras: Vi estas mia patro;<lb/>
         La vermojn mi nomas mia patrino kaj mia fratino.<lb/></l>
  <l n='15'>Kion mi devas atendi?<lb/>
         Kiu atentos mian esperon?<lb/></l>
  <l n='16'>En la profundon de &Scirc;eol &gcirc;i malsupreniros,<lb/>
         Ni amba&ubreve; kune ku&scirc;os en la polvo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ekparolis Bildad, la &Scirc;u&hcirc;ano, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Kiam vi &ccirc;esos &jcirc;etadi vortojn?<lb/>
         Pripensu, kaj poste ni parolos.<lb/></l>
  <l n='3'>Kial ni estu rigardataj kiel brutoj,<lb/>
         Kaj ni estu malpuruloj en viaj okuloj?<lb/></l>
  <l n='4'>Ho vi, kiu dis&scirc;iras sian animon en sia kolero,<lb/>
         &Ccirc;u por vi estu forlasata la tero,<lb/>
         Kaj roko for&scirc;ovi&gcirc;u de sia loko?<lb/></l>
  <l n='5'>La lumo de la malpiulo estingi&gcirc;os,<lb/>
         Kaj ne brilos la flamo de lia fajro.<lb/></l>
  <l n='6'>La lumo mallumi&gcirc;os en lia tendo,<lb/>
         Kaj lia lucerno super li estingi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='7'>Mallongi&gcirc;os liaj fortaj pa&scirc;oj,<lb/>
         Kaj lia propra intenco lin faligos.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar li trafis per siaj piedoj en reton,<lb/>
         Kaj li movi&gcirc;as en kaptilo.<lb/></l>
  <l n='9'>La ma&scirc;o enkro&ccirc;igos lian kalkanon,<lb/>
         Kaj pereo lin atakos.<lb/></l>
  <l n='10'>Ka&scirc;ita en la tero estas lia falilo,<lb/>
         Kaj kaptiloj kontra&ubreve; li estas sur la vojo.<lb/></l>
  <l n='11'>De &ccirc;iuj flankoj timigos lin teruroj<lb/>
         Kaj atakos liajn piedojn.<lb/></l>
  <l n='12'>Malsato konsumos lian forton,<lb/>
         Kaj pereo estas preparita por liaj flankoj.<lb/></l>
  <l n='13'>Konsumi&gcirc;os la membroj de lia korpo,<lb/>
         Liajn membrojn konsumos la unuenaskito de la morto.<lb/></l>
  <l n='14'>Lia espero estos el&scirc;irita el lia tendo,<lb/>
         Kaj &gcirc;i pelos lin al la re&gcirc;o de teruroj.<lb/></l>
  <l n='15'>Nenio restos en lia tendo;<lb/>
         Sur lian lo&gcirc;ejon &scirc;uti&gcirc;os sulfuro.<lb/></l>
  <l n='16'>Malsupre seki&gcirc;os liaj radikoj,<lb/>
         Kaj supre detran&ccirc;i&gcirc;os liaj bran&ccirc;oj.<lb/></l>
  <l n='17'>La memoro pri li malaperos de sur la tero,<lb/>
         Kaj sur la stratoj li ne havos nomon.<lb/></l>
  <l n='18'>Li estos elpelita el lumo en mallumon,<lb/>
         Kaj el la mondo li estos elpu&scirc;ita.<lb/></l>
  <l n='19'>Nek filon nek nepon li havos en sia popolo,<lb/>
         Kaj neniu restos &ccirc;e li en lia lo&gcirc;loko.<lb/></l>
  <l n='20'>La posteuloj sentos teruron pri lia tago,<lb/>
         Kaj la anta&ubreve;ulojn kaptos timo.<lb/></l>
  <l n='21'>Tia estas la lo&gcirc;ejo de maljustulo,<lb/>
         Kaj tia estas la loko de tiu, kiu ne konas Dion.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ijob respondis kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>&Gcirc;is kiam vi afliktados mian animon<lb/>
         Kaj turmentados min per paroloj?<lb/></l>
  <l n='3'>Jen jam dek fojojn vi malhonoras min;<lb/>
         Vi ne hontas premi min.<lb/></l>
  <l n='4'>Se mi efektive eraris,<lb/>
         Mia eraro restos &ccirc;e mi.<lb/></l>
  <l n='5'>Se efektive vi volas montri vin pli grandaj ol mi,<lb/>
         Kaj vi ripro&ccirc;as al mi hontinda&jcirc;on,<lb/></l>
  <l n='6'>Tiam sciu, ke Dio faris al mi maljusta&jcirc;on,<lb/>
         Kaj &ccirc;irka&ubreve;is min per Sia reto.<lb/></l>
  <l n='7'>Jen mi krias pri maljusteco, sed mi ne ricevas respondon;<lb/>
         Mi vokas, sed mi ne ricevas ju&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='8'>Mian vojon Li baris, ke mi ne povas transiri,<lb/>
         Kaj sur mian irejon Li metis mallumon.<lb/></l>
  <l n='9'>Mian honoron Li detiris de mi,<lb/>
         Kaj deprenis la kronon de mia kapo.<lb/></l>
  <l n='10'>Li disbatis min &ccirc;irka&ubreve;e tiel, ke mi pereas;<lb/>
         Mian esperon Li el&scirc;iris kiel arbon.<lb/></l>
  <l n='11'>Ekflamis kontra&ubreve; mi Lia kolero,<lb/>
         Kaj Li rigardas min kiel Lian malamikon.<lb/></l>
  <l n='12'>Kune venis Liaj ta&ccirc;mentoj, kaj ebenigis kontra&ubreve; mi sian<lb/>
              vojon<lb/>
         Kaj stari&gcirc;is sie&gcirc;e &ccirc;irka&ubreve; mia tendo.<lb/></l>
  <l n='13'>Miajn fratojn Li malproksimigis de mi,<lb/>
         Kaj miaj konatoj forfremdi&gcirc;is de mi.<lb/></l>
  <l n='14'>Miaj parencoj fortiri&gcirc;is,<lb/>
         Kaj miaj konantoj forgesis min.<lb/></l>
  <l n='15'>La lo&gcirc;antoj de mia domo kaj miaj servistinoj rigardas min<lb/>
              kiel fremdulon;<lb/>
         En iliaj okuloj mi fari&gcirc;is aligentulo.<lb/></l>
  <l n='16'>Mian sklavon mi vokas, kaj li ne respondas;<lb/>
         Per mia bu&scirc;o mi devas petegi lin.<lb/></l>
  <l n='17'>Mia spiro fari&gcirc;is abomenata por mia edzino,<lb/>
         Kaj mia petado por la filoj de mia ventro.<lb/></l>
  <l n='18'>E&ccirc; la malgrandaj infanoj malestimas min;<lb/>
         Kiam mi levi&gcirc;as, ili parolas kontra&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='19'>Abomenas min &ccirc;iuj miaj intimuloj;<lb/>
         Kaj tiuj, kiujn mi amis, turnis sin kontra&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='20'>Kun mia ha&ubreve;to kaj kun mia karno kunkreskis miaj ostoj,<lb/>
         Mi restis nur kun ha&ubreve;to sur miaj dentoj.<lb/></l>
  <l n='21'>Kompatu min, kompatu min, miaj amikoj;<lb/>
         &Ccirc;ar la mano de Dio frapis min.<lb/></l>
  <l n='22'>Kial vi persekutas min, kiel Dio,<lb/>
         Kaj ne povas sati&gcirc;i de mia karno?<lb/></l>
  <l n='23'>Ho, se miaj vortoj estus enskribitaj,<lb/>
         Ho, se ili estus gravuritaj en libro,<lb/></l>
  <l n='24'>Per fera skribilo kun plumbo,<lb/>
         Gravuritaj por eterne sur roko!<lb/></l>
  <l n='25'>Sed mi scias, ke mia Liberigonto vivas,<lb/>
         Kaj fine Li levi&gcirc;os super la polvo.<lb/></l>
  <l n='26'>Kaj post kiam mia ha&ubreve;to estos tiel detruita<lb/>
         Kaj mi estos senkorpa, mi vidos Dion;<lb/></l>
  <l n='27'>Lin vidos mi, kaj miaj okuloj vidos, ne fremdaj;<lb/>
         Pri tio sopiregas mia interno en mia brusto.<lb/></l>
  <l n='28'>Se vi diros: Kiel ni lin persekutu,<lb/>
         Kaj ni trovu kontra&ubreve; li la radikon de la afero,<lb/></l>
  <l n='29'>Tiam timu glavon;<lb/>
         &Ccirc;ar furioza estas la glavo kontra&ubreve; malbonagoj,<lb/>
         Por ke vi sciu, ke ekzistas ju&gcirc;o.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ekparolis Cofar, la Naamano, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Pro tio miaj pensoj devigas min respondi,<lb/>
         Pro tio, kion mi sentas.<lb/></l>
  <l n='3'>Hontindan ripro&ccirc;on mi a&ubreve;dis,<lb/>
         Kaj la spirito de mia prudento respondos por mi.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;u vi scias, ke tiel estis de eterne,<lb/>
         De post la apero de homo sur la tero,<lb/></l>
  <l n='5'>Ke la triumfado de malvirtuloj estas mallongatempa,<lb/>
         Kaj la &gcirc;ojo de hipokritulo estas nur momenta?<lb/></l>
  <l n='6'>Se lia grandeco e&ccirc; atingus &gcirc;is la &ccirc;ielo,<lb/>
         Kaj lia kapo tu&scirc;us la nubon,<lb/></l>
  <l n='7'>Li tamen pereos por &ccirc;iam, kiel lia sterko;<lb/>
         Tiuj, kiuj lin vidis, diros: Kie li estas?<lb/></l>
  <l n='8'>Kiel son&gcirc;o li forflugos, kaj oni lin ne trovos;<lb/>
         Li malaperos, kiel nokta vizio.<lb/></l>
  <l n='9'>Okulo, kiu rigardis lin, ne plu vidos lin;<lb/>
         Lia loko lin ne plu vidos.<lb/></l>
  <l n='10'>Liaj filoj kurados almozpetante,<lb/>
         Kaj liaj manoj redonos lian hava&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='11'>Liaj ostoj estos punitaj pro la pekoj de lia juneco,<lb/>
         Kaj tio ku&scirc;i&gcirc;os kune kun li en la polvo.<lb/></l>
  <l n='12'>Se la malbono estas dol&ccirc;a en lia bu&scirc;o,<lb/>
         Li ka&scirc;as &gcirc;in sub sia lango,<lb/></l>
  <l n='13'>Li flegas &gcirc;in kaj ne forlasas &gcirc;in,<lb/>
         Kaj retenas &gcirc;in sur sia palato:<lb/></l>
  <l n='14'>Tiam lia man&gcirc;a&jcirc;o renversi&gcirc;os en liaj interna&jcirc;oj,<lb/>
         Fari&gcirc;os galo de aspidoj interne de li.<lb/></l>
  <l n='15'>Li englutis hava&jcirc;on, sed li &gcirc;in elvomos;<lb/>
         El lia ventro Dio &gcirc;in elpelos.<lb/></l>
  <l n='16'>Venenon de aspidoj li su&ccirc;os;<lb/>
         Lango de vipuro lin mortigos.<lb/></l>
  <l n='17'>Li ne vidos fluojn nek riverojn,<lb/>
         Torentojn de mielo kaj de butero.<lb/></l>
  <l n='18'>Li redonos tion, kion li pene akiris, kaj li tion ne<lb/>
              englutos;<lb/>
         Kiel ajn granda estas lia hava&jcirc;o, li &gcirc;in fordonos kaj ne<lb/>
              &gcirc;uos &gcirc;in.<lb/></l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar li premis kaj forlasis la senhavulojn,<lb/>
         Li rabis al si domon, kiun li ne konstruis.<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar lia interno ne estis trankvila,<lb/>
         Tial li ne savos tion, kio estis por li kara.<lb/></l>
  <l n='21'>Nenion restigis lia man&gcirc;emeco;<lb/>
         Tial lia bonstato ne estos longeda&ubreve;ra.<lb/></l>
  <l n='22'>Malgra&ubreve; lia abundeco, li estos premata;<lb/>
         &Ccirc;iaspecaj suferoj trafos lin.<lb/></l>
  <l n='23'>Por plenigi lian ventron,<lb/>
         Li sendos sur lin la flamon de Sia kolero,<lb/>
         Kaj pluvigos sur lin Sian furiozon.<lb/></l>
  <l n='24'>Se li forkuros de batalilo fera,<lb/>
         Trafos lin pafarko kupra.<lb/></l>
  <l n='25'>Nudigita glavo trairos lian korpon,<lb/>
         Kaj la fulmo de lia turmentilo venos sur lin kun teruro.<lb/></l>
  <l n='26'>Nenia mallumo povos ka&scirc;i liajn trezorojn;<lb/>
         Lin konsumos fajro ne disblovata;<lb/>
         Malbone estos al tiu, kiu restos en lia tendo.<lb/></l>
  <l n='27'>La &ccirc;ielo malkovros liajn malbonagojn,<lb/>
         Kaj la tero levi&gcirc;os kontra&ubreve; lin.<lb/></l>
  <l n='28'>Malaperos la greno el lia domo,<lb/>
         Dis&scirc;utita &gcirc;i estos en la tago de Lia kolero.<lb/></l>
  <l n='29'>Tia estas de Dio la sorto de homo malpia,<lb/>
         Kaj la hereda&jcirc;o destinita por li de Dio.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ijob respondis kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>A&ubreve;skultu mian parolon;<lb/>
         Kaj &gcirc;i estu anstata&ubreve; viaj konsoloj.<lb/></l>
  <l n='3'>Toleru, ke mi parolu;<lb/>
         Kaj kiam mi finos mian paroladon, tiam moku.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;u kontra&ubreve; homo mi disputas?<lb/>
         Kaj kial mi ne estu malpacienca?<lb/></l>
  <l n='5'>Turnu vin al mi, kaj vi eksentos teruron,<lb/>
         Kaj vi metos la manon sur la bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='6'>Kiam mi ekpensas pri tio, min atakas teruro,<lb/>
         Kaj tremo kaptas mian korpon.<lb/></l>
  <l n='7'>Kial malpiuloj vivas,<lb/>
         Atingas maljunecon, akiras grandan hava&jcirc;on?<lb/></l>
  <l n='8'>Ilia idaro estas bone aran&gcirc;ita anta&ubreve; ili, kune kun ili,<lb/>
         Kaj ilia devenantaro estas anta&ubreve; iliaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='9'>Iliaj domoj estas en paco, sen timo;<lb/>
         Kaj la vergo de Dio ne estas sur ili.<lb/></l>
  <l n='10'>Ilia bovo naskigas kaj ne estas forpu&scirc;ata;<lb/>
         Ilia bovino gravedi&gcirc;as kaj ne abortas.<lb/></l>
  <l n='11'>Siajn malgrandajn infanojn ili elirigas kiel &scirc;afaron,<lb/>
         Kaj iliaj knaboj saltas.<lb/></l>
  <l n='12'>Ili &gcirc;ojkrias sub la sonoj de tamburino kaj harpo,<lb/>
         Ili estas gajaj sub la sonoj de fluto.<lb/></l>
  <l n='13'>Ili pasigas siajn tagojn en bonstato,<lb/>
         Kaj iras en &Scirc;eolon momente.<lb/></l>
  <l n='14'>Kaj tamen ili diras al Dio: Foriru de ni,<lb/>
         Ni ne deziras koni Viajn vojojn;<lb/></l>
  <l n='15'>Kio estas la Plejpotenculo, ke ni servu al Li?<lb/>
         Kaj kian utilon ni havos, se ni turnos nin al Li?<lb/></l>
  <l n='16'>Sed ne de ili dependas ilia bonstato;<lb/>
         La pensmaniero de la malpiuloj estas malproksima de mi.<lb/></l>
  <l n='17'>&Gcirc;is kiam? La lumilo de la malpiuloj estingi&gcirc;u,<lb/>
         Kaj ilia pereo venu sur ilin;<lb/>
         Suferojn Li partodonu al ili en Sia kolero.<lb/></l>
  <l n='18'>Ili estu kiel pajlero anta&ubreve; vento,<lb/>
         Kaj kiel grenventuma&jcirc;o, kiun forportas ventego.<lb/></l>
  <l n='19'>Dio konservas lian malfeli&ccirc;on por liaj infanoj;<lb/>
         Li repagu al li mem, ke li sciu;<lb/></l>
  <l n='20'>Liaj propraj okuloj vidu lian malfeli&ccirc;on,<lb/>
         Kaj el la kolero de la Plejpotenculo li trinku.<lb/></l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar kiom interesas lin lia domo post li,<lb/>
         Kiam la nombro de liaj monatoj fini&gcirc;is?<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;u oni povas instrui scion al Dio,<lb/>
         Kiu ju&gcirc;as ja plej altajn?<lb/></l>
  <l n='23'>Unu mortas meze de sia abundeco,<lb/>
         Tute trankvila kaj kontenta;<lb/></l>
  <l n='24'>Lia brusto estas plena de lakto,<lb/>
         Kaj liaj ostoj estas saturitaj de medolo.<lb/></l>
  <l n='25'>Alia mortas kun animo suferanta,<lb/>
         Kaj li ne &gcirc;uis bonon.<lb/></l>
  <l n='26'>Sed amba&ubreve; kune ili ku&scirc;as en la tero,<lb/>
         Kaj vermoj ilin kovras.<lb/></l>
  <l n='27'>Vidu, mi scias viajn pensojn,<lb/>
         Kaj la argumentojn, kiujn vi malice kolektas kontra&ubreve; mi;<lb/></l>
  <l n='28'>Vi diros: Kie estas la domo de la nobelo?<lb/>
         Kaj kie estas la tendo, en kiu lo&gcirc;is la malpiuloj?<lb/></l>
  <l n='29'>Sed demandu la voja&gcirc;antojn,<lb/>
         Kaj ne malatentu iliajn atestojn:<lb/></l>
  <l n='30'>En tago de malfeli&ccirc;o la malpiulo estas &scirc;irmata,<lb/>
         En tago de kolero li estas metata flanken.<lb/></l>
  <l n='31'>Kiu montros anta&ubreve; lia viza&gcirc;o lian konduton?<lb/>
         Kiu repagos al li, se li ion faris?<lb/></l>
  <l n='32'>Kaj li estas akompanata al la tomboj,<lb/>
         Kaj sur la tomba alta&jcirc;eto estas starigataj gardistoj.<lb/></l>
  <l n='33'>Dol&ccirc;aj estas por li la terbuloj de la valo,<lb/>
         Kaj post li treni&gcirc;as &ccirc;iuj homoj,<lb/>
         Kaj sennombraj estas tiuj, kiuj iris anta&ubreve; li.<lb/></l>
  <l n='34'>Kiel do vi volas konsoli min per vanta&jcirc;o,<lb/>
         Kaj viaj respondoj enhavas nur mal&gcirc;usta&jcirc;ojn?<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ekparolis Elifaz, la Temanano, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>&Ccirc;u Dion povas instrui homo?<lb/>
         &Ccirc;u povas Lin instrui e&ccirc; sa&gcirc;ulo?<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;u por la Plejpotenculo tio estas utila, se vi estas virta?<lb/>
         Kaj &ccirc;u Li havas profiton de tio, se via konduto estas pia?<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;u pro timo anta&ubreve; vi Li disputos kun vi,<lb/>
         Iros kun vi al ju&gcirc;o?<lb/></l>
  <l n='5'>Via malvirteco estas ja granda,<lb/>
         Kaj viaj malbonagoj ne havas finon.<lb/></l>
  <l n='6'>Vi prenis de viaj fratoj garantia&jcirc;on vane,<lb/>
         De preska&ubreve;-nuduloj vi deprenis la vestojn;<lb/></l>
  <l n='7'>Al laculo vi ne donis akvon por trinki,<lb/>
         Kaj al malsatulo vi rifuzis panon;<lb/></l>
  <l n='8'>Per forta brako vi akiris teron,<lb/>
         Kaj dank' al eminenteco vi lo&gcirc;is sur &gcirc;i;<lb/></l>
  <l n='9'>Vidvinojn vi foririgis kun nenio,<lb/>
         Kaj la brakojn de orfoj vi frakasis.<lb/></l>
  <l n='10'>Pro tio &ccirc;irka&ubreve;e de vi estas kaptiloj,<lb/>
         Kaj subita teruro vin timigas.<lb/></l>
  <l n='11'>A&ubreve; pro mallumo vi nenion vidas,<lb/>
         Kaj multego da akvo vin kovris?<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;u ne estas Dio tie alte en la &ccirc;ielo?<lb/>
         Rigardu la stelojn, kiel alte ili estas.<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj vi diras: Kion scias Dio?<lb/>
         &Ccirc;u Li povas ju&gcirc;i en mallumo?<lb/></l>
  <l n='14'>La nuboj kovras Lin, kaj Li ne vidas;<lb/>
         Kaj Li nur rondiras en la rondo de la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='15'>&Ccirc;u vi konservas la vojon antikvan,<lb/>
         Kiun iradis homoj malpiaj,<lb/></l>
  <l n='16'>Kiuj estis kaptitaj anta&ubreve;tempe,<lb/>
         Kaj kies grundo disver&scirc;i&gcirc;is kiel rivero,<lb/></l>
  <l n='17'>Kiuj parolis al Dio: Foriru de ni!<lb/>
         Kion povas fari al ni la Plejpotenculo?<lb/></l>
  <l n='18'>Kvankam Li plenigis iliajn domojn per bona&jcirc;o.<lb/>
         Sed la pensmaniero de malvirtuloj estas malproksima de mi.<lb/></l>
  <l n='19'>La virtuloj vidos kaj &gcirc;ojos;<lb/>
         La senkulpulo mokos ilin:<lb/></l>
  <l n='20'>Certe malaperis nia kontra&ubreve;ulo,<lb/>
         Kaj kio restis, tion ekstermis fajro.<lb/></l>
  <l n='21'>Interkonsentu do kun Li, kaj vi havos pacon;<lb/>
         Per tio venos al vi bono.<lb/></l>
  <l n='22'>Prenu el Lia bu&scirc;o instruon,<lb/>
         Kaj metu Liajn vortojn en vian koron.<lb/></l>
  <l n='23'>Se vi revenos al la Plejpotenculo, vi estos konstruita;<lb/>
         Forigu malpia&jcirc;on el via tendo.<lb/></l>
  <l n='24'>&Jcirc;etu en la polvon la multekostan metalon,<lb/>
         Kaj la Ofiran oron sur la &scirc;tonojn de la torentoj;<lb/></l>
  <l n='25'>Tiam la Plejpotenculo estos via oro kaj via brilanta<lb/>
              ar&gcirc;ento;<lb/></l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar tiam vi havos vian plezuron en la Plejpotenculo,<lb/>
         Kaj vi levos al Dio vian viza&gcirc;on;<lb/></l>
  <l n='27'>Vi pre&gcirc;os al Li, kaj Li vin a&ubreve;skultos;<lb/>
         Kaj viajn sanktajn promesojn vi plenumos;<lb/></l>
  <l n='28'>Se vi ion decidos, &gcirc;i plenumi&gcirc;os &ccirc;e vi;<lb/>
         Kaj super viaj vojoj brilos lumo.<lb/></l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar tiujn, kiuj humili&gcirc;is, Li altigos;<lb/>
         Kaj kiu mallevas la okulojn, tiu estos savita.<lb/></l>
  <l n='30'>Anka&ubreve; tiun, kiu ne estis senkulpa, Li savos;<lb/>
         Tia estos savita pro la pureco de viaj manoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ijob respondis kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>E&ccirc; hodia&ubreve; mia parolado restas maldol&ccirc;a;<lb/>
         Mia suferado estas pli peza, ol miaj &gcirc;emoj.<lb/></l>
  <l n='3'>Ho, se mi scius, kiamaniere mi povas Lin trovi,<lb/>
         Veni al Lia trono!<lb/></l>
  <l n='4'>Mi prezentus al Li ju&gcirc;an aferon,<lb/>
         Kaj mian bu&scirc;on mi plenigus per argumentoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Mi ekscius la vortojn, kiujn Li respondus al mi;<lb/>
         Mi komprenus, kion Li dirus al mi.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;u en la grandeco de Sia forto Li luktus kontra&ubreve; mi?<lb/>
         Ne, Li nur atentu min;<lb/></l>
  <l n='7'>Tiam pravulo procesus kun Li,<lb/>
         Kaj mi liberi&gcirc;us por &ccirc;iam de mia Ju&gcirc;anto.<lb/></l>
  <l n='8'>Sed jen mi iras anta&ubreve;en, kaj Li tie ne estas;<lb/>
         Mi iras malanta&ubreve;en, kaj mi Lin ne rimarkas;<lb/></l>
  <l n='9'>Se Li faras ion maldekstre, mi Lin ne trovas;<lb/>
         Se Li ka&scirc;as Sin dekstre, mi Lin ne vidas.<lb/></l>
  <l n='10'>Sed mian vojon Li konas;<lb/>
         Se Li min elprovos, mi eliros kiel oro.<lb/></l>
  <l n='11'>Sur Lia irejo forte teni&gcirc;as mia piedo;<lb/>
         Lian vojon mi konservis, kaj ne forklini&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='12'>Mi ne deturnas min de la ordonoj de Liaj lipoj;<lb/>
         Pli ol mian propran le&gcirc;on mi konservis la dirojn de Lia<lb/>
              bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='13'>Sed Li estas sola: kiu kontra&ubreve;staros al Li?<lb/>
         Kion Lia animo deziras, tion Li faras.<lb/></l>
  <l n='14'>Kio estas destinita por mi, tion Li plenumos;<lb/>
         Kaj Li havas multe da similaj aferoj.<lb/></l>
  <l n='15'>Tial mi tremas anta&ubreve; Lia viza&gcirc;o,<lb/>
         Mi primeditas, kaj mi timas Lin.<lb/></l>
  <l n='16'>Dio senkura&gcirc;igis mian koron,<lb/>
         Kaj la Plejpotenculo min konfuzis.<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar mi ne estas neniigita anta&ubreve; la mallumo,<lb/>
         Kaj anta&ubreve; mia viza&gcirc;o Li ne kovris la mallumon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kial la Plejpotenculo ne destinis tempojn,<lb/>
         Kaj Liaj konantoj ne vidas Liajn tagojn?<lb/></l>
  <l n='2'>Oni for&scirc;ovas la limojn;<lb/>
         Oni rabas la &scirc;afaron kaj pa&scirc;tas &gcirc;in.<lb/></l>
  <l n='3'>Oni forkondukas la azenon de orfoj,<lb/>
         Oni prenas kiel garantia&jcirc;on la bovon de vidvino.<lb/></l>
  <l n='4'>Oni forpu&scirc;as malri&ccirc;ulojn de la vojo;<lb/>
         La suferantoj sur la tero devas sin ka&scirc;i.<lb/></l>
  <l n='5'>Jen kiel sova&gcirc;aj azenoj ili eliras al sia laboro, por ser&ccirc;i<lb/>
              kapta&jcirc;on;<lb/>
         La stepo donas al ili panon por iliaj infanoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Sur fremda kampo ili rikoltas,<lb/>
         Kaj en vinber&gcirc;ardeno de malpiulo ili kolektas berojn.<lb/></l>
  <l n='7'>Nudaj ili tradormas la nokton, &ccirc;ar ili ne havas veston,<lb/>
         Kaj dum la frosto ili havas nenion, por sin kovri.<lb/></l>
  <l n='8'>De la pluvego de la montoj ili malseki&gcirc;as,<lb/>
         Kaj pro nehavado de rifu&gcirc;ejo ili &ccirc;irka&ubreve;prenas rokon.<lb/></l>
  <l n='9'>Oni for&scirc;iras orfon de la mamoj,<lb/>
         Kaj oni ruinigas malri&ccirc;ulon.<lb/></l>
  <l n='10'>Ili iras nudaj, sen vestoj,<lb/>
         Kaj malsataj ili portas garbojn;<lb/></l>
  <l n='11'>Inter iliaj muroj oni pretigas oleon;<lb/>
         Oni devigas ilin treti en vinpremejoj, dum ili mem estas<lb/>
              soifantaj.<lb/></l>
  <l n='12'>El la urbo a&ubreve;di&gcirc;as &gcirc;emoj de homoj,<lb/>
         Kaj la animoj de mortigatoj krias;<lb/>
         Sed Dio ne atentas tiun blasfemadon.<lb/></l>
  <l n='13'>Tiuj homoj estas kontra&ubreve;uloj de la lumo;<lb/>
         Ili ne konas Liajn vojojn,<lb/>
         Ne revenas al Lia irejo.<lb/></l>
  <l n='14'>Anta&ubreve; tagi&gcirc;o levi&gcirc;as la mortigisto,<lb/>
         Mortigas malri&ccirc;ulon kaj senhavulon,<lb/>
         Kaj en la nokto li estas kiel &scirc;telisto.<lb/></l>
  <l n='15'>La okulo de adultulo atendas la krepuskon,<lb/>
         Dirante: Neniu okulo min vidu;<lb/>
         Kaj li kovras sian viza&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='16'>En mallumo oni faras subfoson sub domoj;<lb/>
         Dum la tago oni ka&scirc;as sin &ccirc;e si, ne konante lumon.<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar la mallumo estas mateno por ili &ccirc;iuj,<lb/>
         &Ccirc;ar ili interkonati&gcirc;is kun la teruroj de la mallumo.<lb/></l>
  <l n='18'>Tia homo estas malpeza sur la supra&jcirc;o de akvo;<lb/>
         Malgranda estas lia parto sur la tero;<lb/>
         Li ne iras la&ubreve; la vojo de vinber&gcirc;ardenoj.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiel seka tero kaj varmego englutas ne&gcirc;an akvon,<lb/>
         Tiel &Scirc;eol englutas la pekulojn.<lb/></l>
  <l n='20'>Forgesu lin la interno de lia patrino;<lb/>
         La vermoj frandu lin;<lb/>
         Oni lin ne plu rememoru;<lb/>
         Li rompi&gcirc;u kiel malbona arbo &dash;<lb/></l>
  <l n='21'>Li, kiu premas seninfanulinon, kiu ne naskis,<lb/>
         Kaj kiu ne faras bonon al vidvino.<lb/></l>
  <l n='22'>Kiu e&ccirc; potenculojn maltrankviligas per sia forto,<lb/>
         Tiel ke oni ne estas certa pri sia vivo, kiam li levi&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='23'>Dio donas al ili sendan&gcirc;erecon kaj apogon,<lb/>
         Kaj Liaj okuloj estas super iliaj vojoj.<lb/></l>
  <l n='24'>Ili levi&gcirc;is alte; sed subite ili ne plu ekzistas;<lb/>
         Ili falas kaj estas forkaptataj kiel &ccirc;iuj,<lb/>
         Kaj kiel la kapo de spiko ili dehaki&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='25'>&Ccirc;u ne estas tiel?<lb/>
         Kiu pruvos, ke mi mensogas, kaj senvalorigos mian parolon?<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ekparolis Bildad, la &Scirc;u&hcirc;ano, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Regado kaj timigo estas &ccirc;e Li,<lb/>
         Kiu faras pacon en Siaj altaj sferoj.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;u oni povas kalkuli Liajn ta&ccirc;mentojn?<lb/>
         Kaj super kiu ne levi&gcirc;as Lia lumo?<lb/></l>
  <l n='4'>Kiel povas homo esti prava anta&ubreve; Dio?<lb/>
         Kaj kiel naskito de virino povas esti pura?<lb/></l>
  <l n='5'>Vidu, e&ccirc; la luno ne estas hela<lb/>
         Kaj la steloj ne estas puraj anta&ubreve; Liaj okuloj:<lb/></l>
  <l n='6'>Des pli homo, la vermo!<lb/>
         Kaj homido, la tineo!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ijob respondis kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Kiel vi helpas al tiu, kiu ne havas forton!<lb/>
         Kiel vi subtenas tiun, kies brako estas senforta!<lb/></l>
  <l n='3'>Kian konsilon vi donas al tiu, kiu ne havas sa&gcirc;on,<lb/>
         Kaj kiel grandan prudenton vi montras!<lb/></l>
  <l n='4'>Al kiu vi parolas vortojn?<lb/>
         Kaj kies spirito eliras el vi?<lb/></l>
  <l n='5'>La mortintoj tremas sub la akvo,<lb/>
         Kaj anka&ubreve; tiuj, kiuj vivas en &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='6'>&Scirc;eol estas malkovrita anta&ubreve; Li,<lb/>
         Kaj la abismo ne havas kovron.<lb/></l>
  <l n='7'>Li etendis la nordon super la malpleno,<lb/>
         Li pendigis la teron sur nenio.<lb/></l>
  <l n='8'>Li ligas la akvon en Siaj nuboj,<lb/>
         Kaj nubo ne krevas sub tio.<lb/></l>
  <l n='9'>Li kovras la tronon<lb/>
         Kaj etendas &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i Sian nubon.<lb/></l>
  <l n='10'>Li faris limon sur la akvo,<lb/>
         &Gcirc;is la loko, kie fini&gcirc;as la lumo kaj la mallumo.<lb/></l>
  <l n='11'>La kolonoj de la &ccirc;ielo &scirc;anceli&gcirc;as<lb/>
         Kaj tremas de Lia krio.<lb/></l>
  <l n='12'>Per Sia forto Li kvietigas la maron,<lb/>
         Kaj per Sia sa&gcirc;o Li frakasas Rahabon.<lb/></l>
  <l n='13'>Per Lia spirito belegi&gcirc;is la &ccirc;ielo;<lb/>
         Lia mano trapikas la tordi&gcirc;antan serpenton.<lb/></l>
  <l n='14'>Jen tio estas parto de Liaj vojoj;<lb/>
         Kaj nur iometon ni a&ubreve;dis pri Li.<lb/>
         Kiu povas kompreni la tondron de Lia potenco?<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Ijob da&ubreve;rigis siajn sentencojn, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Kiel vivas Dio, kiu rifuzis al mi miajn rajtojn,<lb/>
         Kaj la Plejpotenculo, kiu afliktas mian animon:<lb/></l>
  <l n='3'>Tiel longe, kiel mia animo estas en mi<lb/>
         Kaj la spiro de Dio en mia nazo,<lb/></l>
  <l n='4'>Miaj lipoj ne eldiros mal&gcirc;usta&jcirc;on,<lb/>
         Kaj mia lango ne diros malvera&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='5'>Malproksime estas de mi,<lb/>
         Rigardi vin kiel pravajn;<lb/>
         &Gcirc;is mia morto mi ne &ccirc;esos rigardi min kiel senkulpan.<lb/></l>
  <l n='6'>Mian pravecon mi tenas forte, kaj mi ne ellasos &gcirc;in;<lb/>
         Dum mia tuta vivo mia koro ne faros al mi ripro&ccirc;on pri tio.<lb/></l>
  <l n='7'>Mia malamiko estu rigardata kiel malvirtulo,<lb/>
         Kaj mia kontra&ubreve;ulo kiel malpiulo.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar kio estas la espero de hipokritulo,<lb/>
         Kiam Dio faras al li finon, el&scirc;iras lian animon?<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;u lian kriadon Dio a&ubreve;skultos,<lb/>
         Kiam trafos lin malfeli&ccirc;o?<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;u li povas havi &gcirc;uon de la Plejpotenculo,<lb/>
         Voki al Dio en &ccirc;iu tempo?<lb/></l>
  <l n='11'>Mi instruos vin pri la mano de Dio;<lb/>
         Mi ne ka&scirc;os anta&ubreve; vi tion, kio estas &ccirc;e la Plejpotenculo.<lb/></l>
  <l n='12'>Jen vi &ccirc;iuj mem vidis;<lb/>
         Kial do vi parolas senenhava&jcirc;on?<lb/></l>
  <l n='13'>Tia estas la sorto de malbona homo &ccirc;e Dio,<lb/>
         Kaj la parto, kiun tiranoj ricevas de la Plejpotenculo:<lb/></l>
  <l n='14'>Se li havos multe da filoj, ili iros sub la glavon;<lb/>
         Kaj lia devenantaro ne havos sate panon.<lb/></l>
  <l n='15'>Tiujn, kiuj restos &ccirc;e li, enterigos la morto;<lb/>
         Kaj liaj vidvinoj ne ploros.<lb/></l>
  <l n='16'>Se li kolektos ar&gcirc;enton kiel polvon<lb/>
         Kaj pretigos al si vestojn kiel argilon,<lb/></l>
  <l n='17'>Tiam li pretigos, sed justulo metos sur sin la vestojn,<lb/>
         Kaj senkulpulo dividos la ar&gcirc;enton.<lb/></l>
  <l n='18'>Li konstruas sian domon kiel tineo,<lb/>
         Kaj kiel gardisto, kiu faras al si la&ubreve;bon.<lb/></l>
  <l n='19'>Li ku&scirc;i&gcirc;as ri&ccirc;a, kaj nenion kunportas;<lb/>
         Li malfermas la okulojn, kaj jam nenio ekzistas.<lb/></l>
  <l n='20'>Teruro superfalos lin kiel akvo;<lb/>
         En la nokto forportos lin ventego.<lb/></l>
  <l n='21'>Levos lin vento orienta, kaj foriros,<lb/>
         Kaj forblovos lin de lia loko.<lb/></l>
  <l n='22'>Li tion &jcirc;etos sur lin senkompate;<lb/>
         De Lia mano li kuros kaj kuros.<lb/></l>
  <l n='23'>Oni kunfrapos pri li la manojn,<lb/>
         Kaj oni fajfos pri li sur lia loko.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La ar&gcirc;ento havas lokon, kie oni &gcirc;in elakiras;<lb/>
         Kaj la oro havas lokon, kie oni &gcirc;in fandas.<lb/></l>
  <l n='2'>La fero estas ricevata el polvo,<lb/>
         Kaj el &scirc;tono oni fandas la kupron.<lb/></l>
  <l n='3'>Oni faras finon al la mallumo,<lb/>
         Kaj rezulte oni trovas la &scirc;tonojn el grandega mallumo.<lb/></l>
  <l n='4'>Oni fosas kavon tie, kie oni lo&gcirc;as;<lb/>
         Kaj tie, kie pa&scirc;as neniu piedo, ili laboras pendante,<lb/>
              forgesitaj de homoj.<lb/></l>
  <l n='5'>La tero, el kiu devenas pano,<lb/>
         Estas trafosata sube kvaza&ubreve; per fajro.<lb/></l>
  <l n='6'>&Gcirc;iaj &scirc;tonoj estas loko de safiroj,<lb/>
         Kaj terbuloj enhavas oron.<lb/></l>
  <l n='7'>La vojon ne konas rabobirdo,<lb/>
         Kaj la okulo de falko &gcirc;in ne vidis.<lb/></l>
  <l n='8'>Ne pa&scirc;is sur &gcirc;i sova&gcirc;aj bestoj,<lb/>
         Ne iris sur &gcirc;i leono.<lb/></l>
  <l n='9'>Sur rokon oni metas sian manon,<lb/>
         Oni renversas montojn de ilia bazo.<lb/></l>
  <l n='10'>En rokoj oni elhakas riverojn,<lb/>
         Kaj &ccirc;ion grandvaloran vidis la okulo de homo.<lb/></l>
  <l n='11'>Oni haltigas la fluon de riveroj,<lb/>
         Kaj ka&scirc;ita&jcirc;on oni eltiras al la lumo.<lb/></l>
  <l n='12'>Sed kie oni trovas la sa&gcirc;on?<lb/>
         Kaj kie estas la loko de prudento?<lb/></l>
  <l n='13'>La homo ne scias &gcirc;ian prezon;<lb/>
         Kaj &gcirc;i ne estas trovata sur la tero de vivantoj.<lb/></l>
  <l n='14'>La abismo diras: Ne en mi &gcirc;i estas;<lb/>
         La maro diras: &Gcirc;i ne trovi&gcirc;as &ccirc;e mi.<lb/></l>
  <l n='15'>Oni ne povas doni por &gcirc;i plej bonan oron,<lb/>
         Oni ne pesas ar&gcirc;enton page por &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='16'>Oni ne taksas &gcirc;in per oro Ofira,<lb/>
         Nek per multekosta onikso kaj safiro.<lb/></l>
  <l n='17'>Ne valoregalas al &gcirc;i oro kaj vitro;<lb/>
         Kaj oni ne povas &scirc;an&gcirc;i &gcirc;in kontra&ubreve; vazoj el pura oro.<lb/></l>
  <l n='18'>Koraloj kaj kristalo ne estas atentataj;<lb/>
         Kaj posedo de sa&gcirc;o estas pli valora ol perloj.<lb/></l>
  <l n='19'>Ne valoregalas al &gcirc;i topazo el Etiopujo;<lb/>
         Pura oro ne povas esti &gcirc;ia prezo.<lb/></l>
  <l n='20'>De kie venas la sa&gcirc;o?<lb/>
         Kaj kie estas la loko de prudento?<lb/></l>
  <l n='21'>Ka&scirc;ita &gcirc;i estas anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;io vivanta,<lb/>
         Nevidebla por la birdoj de la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='22'>La abismo kaj la morto diras:<lb/>
         Per niaj oreloj ni a&ubreve;dis nur famon pri &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='23'>Dio komprenas &gcirc;ian vojon,<lb/>
         Kaj Li scias &gcirc;ian lokon;<lb/></l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar Li rigardas &gcirc;is la fino de la tero,<lb/>
         Li vidas sub la tuta &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='25'>Kiam Li donis pezon al la vento<lb/>
         Kaj aran&gcirc;is la akvon la&ubreve;mezure,<lb/></l>
  <l n='26'>Kiam Li starigis le&gcirc;on por la pluvo<lb/>
         Kaj vojon por la fulmo kaj tondro:<lb/></l>
  <l n='27'>Tiam Li vidis &gcirc;in kaj anoncis &gcirc;in,<lb/>
         Pretigis &gcirc;in kaj esploris &gcirc;in;<lb/></l>
  <l n='28'>Kaj Li diris al la homoj:<lb/>
         Vidu, timo anta&ubreve; Dio estas sa&gcirc;o,<lb/>
         Kaj evitado de malbono estas prudento.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj plue Ijob parolis siajn sentencojn, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Ho, se estus al mi tiel, kiel en la anta&ubreve;aj monatoj,<lb/>
         Kiel en la tempo, kiam Dio min gardis;<lb/></l>
  <l n='3'>Kiam Lia lumilo lumis super mia kapo;<lb/>
         Kaj sub Lia lumo mi povis iri en mallumo;<lb/></l>
  <l n='4'>Kiel estis al mi en la tagoj de mia juneco,<lb/>
         Kiam la &scirc;irmado de Dio estis super mia tendo;<lb/></l>
  <l n='5'>Kiam la Plejpotenculo estis ankora&ubreve; kun mi,<lb/>
         Kaj &ccirc;irka&ubreve; mi estis miaj infanoj;<lb/></l>
  <l n='6'>Kiam miaj pa&scirc;oj lavi&gcirc;adis en butero,<lb/>
         Kaj la roko ver&scirc;adis al mi fluojn da oleo!<lb/></l>
  <l n='7'>Kiam mi eliris el la pordego al la urbo<lb/>
         Kaj aran&gcirc;is al mi sidon sur la placo,<lb/></l>
  <l n='8'>Vidis min junuloj kaj ka&scirc;is sin,<lb/>
         Kaj maljunuloj levi&gcirc;is kaj staris;<lb/></l>
  <l n='9'>Eminentuloj &ccirc;esis paroli<lb/>
         Kaj metis la manon sur sian bu&scirc;on;<lb/></l>
  <l n='10'>La vo&ccirc;o de altranguloj sin ka&scirc;is,<lb/>
         Kaj ilia lango alglui&gcirc;is al ilia palato.<lb/></l>
  <l n='11'>Kiam orelo a&ubreve;dis, &gcirc;i nomis min feli&ccirc;a;<lb/>
         Kiam okulo vidis, &gcirc;i gloris min;<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar mi savadis kriantan malri&ccirc;ulon,<lb/>
         Kaj orfon, kiu ne havis helpanton.<lb/></l>
  <l n='13'>Beno de pereanto venadis sur min,<lb/>
         Kaj la koro de vidvino estis &gcirc;ojigata de mi.<lb/></l>
  <l n='14'>Virteco estis mia vesto,<lb/>
         Kaj mia justeco vestis min kiel mantelo kaj kapornamo.<lb/></l>
  <l n='15'>Mi estis okuloj por la blindulo,<lb/>
         Kaj piedoj por la lamulo;<lb/></l>
  <l n='16'>Mi estis patro por la malri&ccirc;uloj,<lb/>
         Kaj ju&gcirc;an aferon de homoj nekonataj mi esploradis;<lb/></l>
  <l n='17'>Mi rompadis la makzelojn al maljustulo,<lb/>
         Kaj el liaj dentoj mi el&scirc;iradis la kaptita&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj mi pensis: En mia nesto mi mortos,<lb/>
         Kaj grandnombraj kiel sablo estos miaj tagoj;<lb/></l>
  <l n='19'>Mia radiko estas malkovrita por la akvo,<lb/>
         Kaj roso noktas sur miaj bran&ccirc;oj.<lb/></l>
  <l n='20'>Mia gloro estas &ccirc;iam nova,<lb/>
         Kaj mia pafarko &ccirc;iam reforti&gcirc;as en mia mano.<lb/></l>
  <l n='21'>Oni a&ubreve;skultadis min kaj atendadis,<lb/>
         Kaj silentadis, kiam mi donadis konsilojn.<lb/></l>
  <l n='22'>Post miaj vortoj oni ne plu parolis;<lb/>
         Kaj miaj vortoj gutadis sur ilin.<lb/></l>
  <l n='23'>Oni atendadis min kiel la pluvon,<lb/>
         Kaj malfermadis sian bu&scirc;on, kiel por malfrua pluvo.<lb/></l>
  <l n='24'>Se mi iam ridis al ili, ili ne kredis tion;<lb/>
         Kaj la lumo de mia viza&gcirc;o ne falis.<lb/></l>
  <l n='25'>Kiam mi iris al ili, mi sidis sur la &ccirc;efa loko;<lb/>
         Mi lo&gcirc;is kiel re&gcirc;o inter ta&ccirc;mentoj,<lb/>
         Kiel konsolanto de funebruloj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Sed nun ridas pri mi homoj pli junaj ol mi,<lb/>
         Kies patrojn mi ne volus starigi kun la hundoj de miaj<lb/>
              &scirc;afaroj;<lb/></l>
  <l n='2'>Kies forto de la manoj estis senbezona por mi,<lb/>
         Kaj kiuj ne povis atingi maljunecon;<lb/></l>
  <l n='3'>Kiuj pro malri&ccirc;eco kaj malsato solece kuris<lb/>
         En la dezerton mizeran kaj senvivan;<lb/></l>
  <l n='4'>Kiuj el&scirc;iras atriplon apud la arbeta&jcirc;oj,<lb/>
         Kaj kies pano estas la radiko de genisto.<lb/></l>
  <l n='5'>El meze de la homoj oni elpelas ilin;<lb/>
         Oni krias sur ilin, kiel sur &scirc;teliston;<lb/></l>
  <l n='6'>En terfendoj &ccirc;e la valoj ili lo&gcirc;as,<lb/>
         En truoj de la tero kaj de rokoj;<lb/></l>
  <l n='7'>Inter la arbeta&jcirc;oj ili krias,<lb/>
         Sub la kardoj ili kolekti&gcirc;as;<lb/></l>
  <l n='8'>Kiel infanoj de senta&ubreve;guloj kaj sennomuloj,<lb/>
         Ili estas elpelitaj el la lando.<lb/></l>
  <l n='9'>Kaj nun mi fari&gcirc;is objekto de ilia mokokanto,<lb/>
         Mi fari&gcirc;is por ili objekto de babilado.<lb/></l>
  <l n='10'>Ili abomenas min, malproksimi&gcirc;as de mi,<lb/>
         Ne timas kra&ccirc;i sur mian viza&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='11'>Li malligis mian &scirc;nuron kaj turmentas min,<lb/>
         Kaj ili for&jcirc;etis anta&ubreve; mi la bridon.<lb/></l>
  <l n='12'>Dekstre buboj stari&gcirc;is, kaj pu&scirc;as miajn piedojn;<lb/>
         Ili ebenigis kontra&ubreve; mi siajn pereigajn vojojn;<lb/></l>
  <l n='13'>Ili disfosis mian vojon, facile pereigas min,<lb/>
         Ne bezonante helpanton;<lb/></l>
  <l n='14'>Ili venas kiel tra lar&gcirc;a bre&ccirc;o,<lb/>
         &Jcirc;etas sin tumulte.<lb/></l>
  <l n='15'>Teruroj turnis sin kontra&ubreve; min,<lb/>
         Forpelis mian majeston kiel vento;<lb/>
         Kiel nubo foriris mia feli&ccirc;o.<lb/></l>
  <l n='16'>Kaj nun elver&scirc;i&gcirc;as mia animo;<lb/>
         Kaptis min tagoj de mizero.<lb/></l>
  <l n='17'>En la nokto miaj ostoj trabori&gcirc;as en mi,<lb/>
         Kaj miaj mordetantoj ne dormas.<lb/></l>
  <l n='18'>Kun granda malfacileco demeti&gcirc;as mia vesto;<lb/>
         Premas min la rando de mia &ccirc;emizo.<lb/></l>
  <l n='19'>Oni komparas min kun koto;<lb/>
         Mi simili&gcirc;is al polvo kaj cindro.<lb/></l>
  <l n='20'>Mi krias al Vi, sed Vi ne respondas al mi;<lb/>
         Mi staras, ke Vi atentu min.<lb/></l>
  <l n='21'>Vi fari&gcirc;is kruelulo por mi;<lb/>
         Per la forto de Via mano Vi montras al mi Vian malamon.<lb/></l>
  <l n='22'>Vi levis min en la venton,<lb/>
         Lasis min kaj neniigis min en la ventego.<lb/></l>
  <l n='23'>Mi scias, ke Vi transdonos min al la morto,<lb/>
         En la kunvenejon de &ccirc;io vivanta.<lb/></l>
  <l n='24'>Sed &ccirc;u oni povas ne deziri eltiri manon,<lb/>
         Kaj krii en sia malfeli&ccirc;o?<lb/></l>
  <l n='25'>&Ccirc;u mi ne ploris pri tiu, kiu havis malfeli&ccirc;an tempon?<lb/>
         &Ccirc;u mia animo ne aflikti&gcirc;is pri malri&ccirc;ulo?<lb/></l>
  <l n='26'>Mi atendis bonon, sed venis malbono;<lb/>
         Mi esperis lumon, sed venis mallumo.<lb/></l>
  <l n='27'>Miaj interna&jcirc;oj bolas kaj ne &ccirc;esas;<lb/>
         Atakis min tempo de mizero.<lb/></l>
  <l n='28'>Mi estas nigra, sed ne de la suno;<lb/>
         Mi levi&gcirc;as en la komunumo kaj krias.<lb/></l>
  <l n='29'>Mi fari&gcirc;is frato al la &scirc;akaloj<lb/>
         Kaj kamarado al la strutoj.<lb/></l>
  <l n='30'>Mia ha&ubreve;to nigri&gcirc;is sur mi,<lb/>
         Kaj miaj ostoj seki&gcirc;is de varmego.<lb/></l>
  <l n='31'>Mia harpo fari&gcirc;is plendilo,<lb/>
         Kaj mia fluto fari&gcirc;is vo&ccirc;o de plorantoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi faris interligon kun miaj okuloj,<lb/>
         Ke mi ne atentu virgulinon.<lb/></l>
  <l n='2'>Kia estas la parto, kiun donas Dio de supre?<lb/>
         Kaj kion destinas la Plejpotenculo el la altaj sferoj?<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;u ne malfeli&ccirc;on al malpiulo,<lb/>
         Kaj forpu&scirc;on de malbonagantoj?<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;u Li ne vidas mian konduton,<lb/>
         Ne kalkulas &ccirc;iujn miajn pa&scirc;ojn?<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;u mi iradis en malvero,<lb/>
         Kaj miaj piedoj rapidis al trompo?<lb/></l>
  <l n='6'>Li pesu min per justa pesilo,<lb/>
         Kaj tiam Dio konvinki&gcirc;os pri mia senkulpeco.<lb/></l>
  <l n='7'>Se mia pa&scirc;o forklini&gcirc;is de la vojo,<lb/>
         Se mia koro sekvis miajn okulojn,<lb/>
         Kaj se al mia mano alglui&gcirc;is makulo:<lb/></l>
  <l n='8'>Tiam mi semu kaj alia man&gcirc;u,<lb/>
         Kaj mia idaro elradiki&gcirc;u.<lb/></l>
  <l n='9'>Se mia koro forlogi&gcirc;is al virino,<lb/>
         Kaj mi ka&scirc;e atendis &ccirc;e la pordo de mia amiko:<lb/></l>
  <l n='10'>Tiam mia edzino estu adultigata de aliulo,<lb/>
         Kaj aliuloj klini&gcirc;u super &scirc;i.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar tio estus malvirto,<lb/>
         Tio estus krimo, kiun devas puni ju&gcirc;istoj.<lb/></l>
  <l n='12'>Tio estas fajro, kiu ekstermas &gcirc;is la abismo,<lb/>
         Kaj mian tutan akirita&jcirc;on &gcirc;i elradikigus.<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;u mi mal&scirc;atis la rajton de mia servisto a&ubreve; de mia<lb/>
              servistino,<lb/>
         Kiam ili havis ju&gcirc;an aferon kun mi?<lb/></l>
  <l n='14'>Tiam kion mi farus, kiam Dio levi&gcirc;us?<lb/>
         Kaj kion mi respondus al Li, kiam Li esplordemandus?<lb/></l>
  <l n='15'>Lin kreis ja Tiu sama, kiu kreis min en la ventro,<lb/>
         Kaj Tiu sama pretigis en la ventro anka&ubreve; lin.<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;u mi rifuzis la deziron de senhavuloj?<lb/>
         A&ubreve; &ccirc;u mi turmentis la okulojn de vidvino?<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;u mian panpecon mi man&gcirc;is sola?<lb/>
         &Ccirc;u ne man&gcirc;is de &gcirc;i anka&ubreve; orfo?<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar detempe de mia juneco mi estis kiel patro,<lb/>
         Kaj de post la eliro el la ventro de mia patrino mi estis<lb/>
              gvidisto.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiam mi vidis malfeli&ccirc;ulon sen vesto<lb/>
         Kaj malri&ccirc;ulon sen kovro,<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;u tiam ne benis min liaj lumboj,<lb/>
         &Ccirc;u li ne estis varmigata per la lano de miaj &scirc;afoj?<lb/></l>
  <l n='21'>Se mi levis mian manon kontra&ubreve; orfon,<lb/>
         &Ccirc;ar mi vidis en la pordego helpon al mi,<lb/></l>
  <l n='22'>En tia okazo mia &scirc;ultro defalu de la dorso,<lb/>
         Kaj mia brako rompi&gcirc;u de kano.<lb/></l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar mi timas la punon de Dio,<lb/>
         Kaj &gcirc;ian pezon mi ne povus elteni.<lb/></l>
  <l n='24'>&Ccirc;u mi faris la oron mia espero,<lb/>
         Kaj la orbulon mi nomis mia fido?<lb/></l>
  <l n='25'>&Ccirc;u mi &gcirc;ojis, ke mia ri&ccirc;eco estas granda<lb/>
         Kaj ke mia mano multe akiris?<lb/></l>
  <l n='26'>Kiam mi vidis la lumon brilantan<lb/>
         Kaj la lunon majeste irantan,<lb/></l>
  <l n='27'>&Ccirc;u tiam sekrete forlogi&gcirc;is mia koro<lb/>
         Kaj mi sendis kisojn per mia mano?<lb/></l>
  <l n='28'>Anka&ubreve; tio estus krimo ju&gcirc;inda,<lb/>
         &Ccirc;ar mi forneus per tio Dion en la alto.<lb/></l>
  <l n='29'>&Ccirc;u mi &gcirc;ojis pri malfeli&ccirc;o de mia malamiko?<lb/>
         A&ubreve; &ccirc;u mi estis ravita, se lin trafis malbono?<lb/></l>
  <l n='30'>Mi ne permesis al mia gor&gcirc;o peki<lb/>
         Per eldiro de malbeno kontra&ubreve; lia animo.<lb/></l>
  <l n='31'>&Ccirc;u la homoj de mia tendo ne diris:<lb/>
         Ho, se oni ne sati&gcirc;us de lia karno!<lb/></l>
  <l n='32'>Ne noktis fremdulo sur la strato;<lb/>
         Miajn pordojn mi malfermadis al migrantoj.<lb/></l>
  <l n='33'>&Ccirc;u mi hommaniere kovradis miajn kulpojn,<lb/>
         Por ka&scirc;i en mia brusto miajn pekojn?<lb/></l>
  <l n='34'>En tia okazo mi timus grandan homamason,<lb/>
         Kaj malestimo de familioj min timigus;<lb/>
         Mi silentus, kaj ne elirus ekster la pordon.<lb/></l>
  <l n='35'>Ho, se iu a&ubreve;skultus min!<lb/>
         Jen estas mia signo; la Plejpotenculo respondu al mi.<lb/>
         Se mia akuzanto skribus libron,<lb/></l>
  <l n='36'>Mi portus &gcirc;in sur mia &scirc;ultro,<lb/>
         Mi metus &gcirc;in sur min kiel kronon,<lb/></l>
  <l n='37'>Mi raportus al li pri la nombro de miaj pa&scirc;oj;<lb/>
         Mi alproksimi&gcirc;us al li kiel al princo.<lb/></l>
  <l n='38'>Se mia lando kriis kontra&ubreve; mi,<lb/>
         Kaj &gcirc;iaj sulkoj ploris,<lb/></l>
  <l n='39'>Se &gcirc;iajn fruktojn mi man&gcirc;is senpage,<lb/>
         Kaj mi afliktis la animon de &gcirc;iaj mastroj:<lb/></l>
  <l n='40'>Tiam anstata&ubreve; tritiko kresku por mi kardo,<lb/>
         Kaj anstata&ubreve; hordeo dornoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='40'>Fini&gcirc;is la paroloj de Ijob.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='32'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj tiuj tri viroj &ccirc;esis respondi al Ijob, &ccirc;ar li opiniis sin
    prava.</l>
  <l n='2'>Tiam ekflamis la kolero de Elihu, filo de Bara&hcirc;el,
    Buzano, el la familio de Ram. Kontra&ubreve; Ijob ekflamis lia kolero
    pro tio, ke li opiniis sin pli prava ol Dio;</l>
  <l n='3'>kaj kontra&ubreve; liaj
    tri amikoj ekflamis lia kolero pro tio, ke ili ne trovis
    respondon kaj akuzis Ijobon.</l>
  <l n='4'>Elihu atendis, dum ili parolis kun
    Ijob, &ccirc;ar ili estis pli a&gcirc;aj ol li.</l>
  <l n='5'>Sed kiam Elihu vidis, ke ne
    trovi&gcirc;as respondo en la bu&scirc;o de la tri viroj, ekflamis lia
    kolero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj ekparolis Elihu, filo de Bara&hcirc;el, la Buzano, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='6'>Mi estas juna, kaj vi estas maljunuloj;<lb/>
         Tial mi hezitis kaj timis eldiri al vi mian opinion.<lb/></l>
  <l n='7'>Mi pensis: La a&gcirc;o parolu,<lb/>
         Kaj la jarmulto montru sa&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='8'>Sed la spirito en la homoj kaj la spiro de la Plejpotenculo<lb/>
         Donas al ili prudenton.<lb/></l>
  <l n='9'>Ne la grandaj estas la plej prudentaj,<lb/>
         Kaj ne la maljunuloj sole scias ju&gcirc;i,<lb/></l>
  <l n='10'>Tial mi diras: A&ubreve;skultu min;<lb/>
         Mi anka&ubreve; eldiros mian opinion.<lb/></l>
  <l n='11'>Jen mi atendis viajn vortojn,<lb/>
         Mi atentis vian kompetentecon,<lb/>
         &Gcirc;is vi trovos la &gcirc;ustan parolon.<lb/></l>
  <l n='12'>Sed atentante vin, mi vidis,<lb/>
         Ke neniu el vi donas al Ijob moralinstruon,<lb/>
         Respondante al liaj paroloj.<lb/></l>
  <l n='13'>Ne diru: Ni trovis la sa&gcirc;on.<lb/>
         Dio instruu lin, ne homo.<lb/></l>
  <l n='14'>Li ne direktis al mi siajn vortojn,<lb/>
         Kaj per viaj diroj mi ne respondos al li.<lb/></l>
  <l n='15'>Ili perdis la kura&gcirc;on, ili ne plu respondis;<lb/>
         Mankas al ili vortoj.<lb/></l>
  <l n='16'>Mi atendis, &gcirc;is ili &ccirc;esos paroli;<lb/>
         Sed &ccirc;ar ili haltis kaj ne plu respondis,<lb/></l>
  <l n='17'>Tial anka&ubreve; mi de mia flanko respondos,<lb/>
         Mi anka&ubreve; eldiros mian opinion.<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar mi estas plena de vortoj;<lb/>
         La spirito de mia interno min premas.<lb/></l>
  <l n='19'>Mia interno estas kiel vino &scirc;topfermita,<lb/>
         Kiu krevigas novan felsakon.<lb/></l>
  <l n='20'>Mi ekparolos, kaj tiam fari&gcirc;os al mi pli facile;<lb/>
         Mi malfermos mian bu&scirc;on, kaj mi respondos.<lb/></l>
  <l n='21'>Mi ne atentos la viza&gcirc;on de persono,<lb/>
         Kaj mi ne flatos al homo;<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar mi ne povoscias flati;<lb/>
         Aliokaze pereigu min mia Kreinto.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='33'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu do, Ijob, miajn parolojn,<lb/>
         Kaj atentu &ccirc;iujn miajn vortojn.<lb/></l>
  <l n='2'>Jen mi malfermis mian bu&scirc;on,<lb/>
         Parolas mia lango en mia gor&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='3'>&Gcirc;uste el mia koro estas miaj paroloj,<lb/>
         Kaj puran scion eldiros miaj lipoj.<lb/></l>
  <l n='4'>La spirito de Dio min kreis,<lb/>
         Kaj la spiro de la Plejpotenculo min vivigas.<lb/></l>
  <l n='5'>Se vi povas, respondu al mi;<lb/>
         Armu vin kontra&ubreve; mi, kaj stari&gcirc;u.<lb/></l>
  <l n='6'>Jen mi simile al vi estas de Dio;<lb/>
         Mi anka&ubreve; estas farita el argilo.<lb/></l>
  <l n='7'>Vidu, vi ne bezonas timi min,<lb/>
         Kaj mia &scirc;ar&gcirc;o ne pezos sur vi.<lb/></l>
  <l n='8'>Vi parolis anta&ubreve; miaj oreloj,<lb/>
         Kaj mi a&ubreve;dis la sonon de tiaj vortoj:<lb/></l>
  <l n='9'>Mi estas pura, sen malbonagoj;<lb/>
         Senkulpa, mi ne havas pekon;<lb/></l>
  <l n='10'>Jen Li trovis ion ripro&ccirc;indan en mi,<lb/>
         Li rigardas min kiel Lian malamikon;<lb/></l>
  <l n='11'>Li metis miajn piedojn en &scirc;tipon;<lb/>
         Li observas &ccirc;iujn miajn vojojn.<lb/></l>
  <l n='12'>Sed en tio vi ne estas prava, mi respondas al vi;<lb/>
         &Ccirc;ar Dio estas pli granda ol homo.<lb/></l>
  <l n='13'>Kial vi havas pretendon kontra&ubreve; Li pro tio,<lb/>
         Ke Li ne donas al vi kalkulraporton pri &ccirc;iuj Siaj faroj?<lb/></l>
  <l n='14'>Cetere Dio parolas en unu maniero kaj en alia maniero,<lb/>
         Sed oni tion ne rimarkas.<lb/></l>
  <l n='15'>En son&gcirc;o, en nokta vizio,<lb/>
         Kiam sur la homojn falis dormo,<lb/>
         Kiam ili dormas sur la lito,<lb/></l>
  <l n='16'>Tiam Li malfermas la orelon de la homoj,<lb/>
         Kaj, doninte instruon, sigelas &gcirc;in,<lb/></l>
  <l n='17'>Por deturni homon de ia faro<lb/>
         Kaj gardi viron kontra&ubreve; fiereco,<lb/></l>
  <l n='18'>Por &scirc;irmi lian animon kontra&ubreve; pereo<lb/>
         Kaj lian vivon kontra&ubreve; falo sub glavon.<lb/></l>
  <l n='19'>Anka&ubreve; per malsano sur lia lito Li avertas lin,<lb/>
         Kiam &ccirc;iuj liaj ostoj estas ankora&ubreve; fortaj.<lb/></l>
  <l n='20'>Kaj abomenata fari&gcirc;as por li en lia vivo la man&gcirc;a&jcirc;o,<lb/>
         Kaj por lia animo la franda&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='21'>Lia karno konsumi&gcirc;as tiel, ke oni &gcirc;in jam ne vidas;<lb/>
         Kaj elstaras liaj ostoj, kiuj anta&ubreve;e estis nevideblaj.<lb/></l>
  <l n='22'>Kaj lia animo alproksimi&gcirc;as al la pereo,<lb/>
         Kaj lia vivo al la mortigo.<lb/></l>
  <l n='23'>Sed se li havas por si an&gcirc;elon proparolanton,<lb/>
         Kvankam unu el mil,<lb/>
         Kiu elmontrus pri la homo lian pravecon,<lb/></l>
  <l n='24'>Tiam Li indulgas lin, kaj diras:<lb/>
         Liberigu lin, ke li ne malsupreniru en la tombon,<lb/>
         &Ccirc;ar Mi trovis pardonigon.<lb/></l>
  <l n='25'>Tiam lia korpo fari&gcirc;as denove fre&scirc;a, kiel en la juneco;<lb/>
         Li revenas al la tagoj de sia knabeco.<lb/></l>
  <l n='26'>Li pre&gcirc;as al Dio,<lb/>
         Kaj &ccirc;i Tiu korfavoras lin,<lb/>
         Kaj montras al li Sian viza&gcirc;on kun &gcirc;ojo,<lb/>
         Kaj rekompencas la homon la&ubreve; lia virteco.<lb/></l>
  <l n='27'>Li rigardas la homojn, kaj diras:<lb/>
         Mi pekis, la veron mi kripligis,<lb/>
         Kaj Li ne repagis al mi;<lb/></l>
  <l n='28'>Li liberigis mian animon, ke &gcirc;i ne iru en pereon,<lb/>
         Kaj mia vivo vidas la lumon.<lb/></l>
  <l n='29'>&Ccirc;ion &ccirc;i tion Dio faras<lb/>
         Du a&ubreve; tri fojojn kun homo,<lb/></l>
  <l n='30'>Por deturni lian animon de pereo<lb/>
         Kaj prilumi lin per la lumo de vivo.<lb/></l>
  <l n='31'>Atentu, Ijob, a&ubreve;skultu min;<lb/>
         Silentu, kaj mi parolos.<lb/></l>
  <l n='32'>Se vi havas, kion diri, respondu al mi;<lb/>
         Parolu, &ccirc;ar mi dezirus, ke vi montri&gcirc;u prava.<lb/></l>
  <l n='33'>Se ne, tiam a&ubreve;skultu min;<lb/>
         Silentu, kaj mi instruos al vi sa&gcirc;on.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='34'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Elihu parolis plue, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>A&ubreve;skultu, sa&gcirc;uloj, miajn vortojn;<lb/>
         Kaj vi, kompetentuloj, atentu min.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar la orelo esploras la parolon,<lb/>
         Kiel la palato gustumas la man&gcirc;a&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='4'>Decidon ni elektu al ni;<lb/>
         Ni esploru inter ni, kio estas bona.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar Ijob diris: Mi estas prava,<lb/>
         Sed Dio forigis mian rajton;<lb/></l>
  <l n='6'>En mia ju&gcirc;a afero mi estas refutata;<lb/>
         Turmentas min mia sago, kvankam mi estas senkulpa.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiu homo estas simila al Ijob,<lb/>
         Kiu trinkas mokojn kiel akvon?<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj li estas preta ali&gcirc;i al malbonaguloj<lb/>
         Kaj iri kun malpiuloj;<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar li diras: Homo ne havas utilon,<lb/>
         Se li ser&ccirc;as favoron de Dio.<lb/></l>
  <l n='10'>Tial a&ubreve;skultu min, ho sa&gcirc;aj homoj:<lb/>
         Dio estas malproksima de malbonagoj,<lb/>
         Kaj la Plejpotenculo estas malproksima de maljusteco;<lb/></l>
  <l n='11'>Sed Li repagas al homo la&ubreve; liaj agoj,<lb/>
         Kaj la&ubreve; la vojo de &ccirc;iu Li renkontas lin.<lb/></l>
  <l n='12'>Vere, Dio ne malbonagas,<lb/>
         Kaj la Plejpotenculo ne kurbigas la veron.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiu komisiis al Li la teron?<lb/>
         Kaj kiu starigis Lin super la tuta mondo?<lb/></l>
  <l n='14'>Se Li pensus nur pri Si,<lb/>
         Se Li prenus al Si Sian spiriton kaj spiron,<lb/></l>
  <l n='15'>Tiam pereus absolute &ccirc;iu karno,<lb/>
         Kaj homo refari&gcirc;us polvo.<lb/></l>
  <l n='16'>Se vi havas prudenton, a&ubreve;skultu &ccirc;i tion;<lb/>
         Atentu la vo&ccirc;on de miaj paroloj.<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;u povas regi malamanto de justeco?<lb/>
         &Ccirc;u vi povas akuzi la Plejjustulon?<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;u oni povas diris al re&gcirc;o: Senta&ubreve;gulo;<lb/>
         A&ubreve; al altranguloj: Malpiulo?<lb/></l>
  <l n='19'>Sed Li ne atentas la viza&gcirc;on de princoj,<lb/>
         Kaj ne preferas ri&ccirc;ulon anta&ubreve; malri&ccirc;ulo;<lb/>
         &Ccirc;ar &ccirc;iuj estas farita&jcirc;o de Liaj manoj.<lb/></l>
  <l n='20'>Momente ili mortas, noktomeze ili tumulti&gcirc;as kaj malaperas;<lb/>
         Ne de homa mano estas forigataj la potenculoj.<lb/></l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar Liaj okuloj estas super la vojoj de homo,<lb/>
         Kaj &ccirc;iujn liajn pa&scirc;ojn Li vidas.<lb/></l>
  <l n='22'>Ne ekzistas mallumo nek ombrego,<lb/>
         Kie povus sin ka&scirc;i malbonaguloj.<lb/></l>
  <l n='23'>Li ne bezonas multe klopodi kun homo,<lb/>
         Ke li iru al Dio por ju&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='24'>Li pereigas la fortulojn sennombre<lb/>
         Kaj starigas sur ilia loko aliajn;<lb/></l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar Li scias iliajn farojn;<lb/>
         Li renversas ilin en la nokto, kaj ili frakasi&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='26'>Kiel malpiulojn Li frapas ilin sur loko, kie &ccirc;iuj vidas;<lb/></l>
  <l n='27'>Pro tio, ke ili forturni&gcirc;is de Li<lb/>
         Kaj ne penis kompreni &ccirc;iujn Liajn vojojn,<lb/></l>
  <l n='28'>Sed venigis al Li la kriadon de malri&ccirc;ulo,<lb/>
         Kaj Li a&ubreve;dis la kriadon de mizeruloj.<lb/></l>
  <l n='29'>Se Li kvietigas, tiam kiu povas ribeligi?<lb/>
         Se Li ka&scirc;as Sian viza&gcirc;on, tiam kiu povas Lin vidi?<lb/>
         Tiel estas egale kun nacio kaj kun aparta homo,<lb/></l>
  <l n='30'>Por ke ne regu homo hipokrita,<lb/>
         El la pekigantoj de popolo.<lb/></l>
  <l n='31'>Al Dio oni devas diri:<lb/>
         Mi fieri&gcirc;is, mi ne plu faros malbonon;<lb/></l>
  <l n='32'>Kion mi ne vidas, pri tio instruu min;<lb/>
         Se mi faris maljusta&jcirc;on, mi ne plu faros.<lb/></l>
  <l n='33'>&Ccirc;u konforme al via opinio Li devas repagi?<lb/>
         Al vi ja ne pla&ccirc;is. Vi elektu, ne mi;<lb/>
         Kaj kion vi scias, tion diru.<lb/></l>
  <l n='34'>Sa&gcirc;aj homoj diros al mi,<lb/>
         Kaj prudenta homo, kiu min a&ubreve;skultas:<lb/></l>
  <l n='35'>Ijob parolas malsa&gcirc;e,<lb/>
         Kaj liaj vortoj estas malprudentaj.<lb/></l>
  <l n='36'>Ho, se Ijob estus elprovita &gcirc;is la fino,<lb/>
         Pro tio, ke li ali&gcirc;as al homoj pekaj;<lb/></l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar al sia peko li aldonas blasfemon;<lb/>
         Inter ni li mokas, kaj multe parolas kontra&ubreve; Dio.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='35'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Elihu parolis plue, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>&Ccirc;u tion vi opinias justa, ke vi diras:<lb/>
         Mi estas pli prava ol Dio?<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar vi diras: Kiom tio utilas al vi?<lb/>
         Kian profiton mi havas kompare kun tiu okazo, se mi pekus?<lb/></l>
  <l n='4'>Mi respondos al vi,<lb/>
         Kaj kune anka&ubreve; al viaj amikoj:<lb/></l>
  <l n='5'>Rigardu la &ccirc;ielon, kaj vidu;<lb/>
         Rigardu la nubojn, kiel tro alte ili estas por vi.<lb/></l>
  <l n='6'>Se vi pekas, kiom vi malutilas al Li?<lb/>
         Kaj se viaj malbonagoj estas multaj, kion vi faras al Li?<lb/></l>
  <l n='7'>Se vi estas virta, kion vi donas al Li?<lb/>
         A&ubreve; kion Li prenas el via mano?<lb/></l>
  <l n='8'>Al homo, simila al vi, povas ion fari via malbonago,<lb/>
         Kaj via virteco havas signifon nur por homido.<lb/></l>
  <l n='9'>Pro multe da premado oni krias;<lb/>
         Oni &gcirc;emas pro la brako de potenculoj.<lb/></l>
  <l n='10'>Sed oni ne diras: Kie estas Dio, kiu min kreis,<lb/>
         Kiu donas kantojn en la nokto,<lb/></l>
  <l n='11'>Kiu instruas nin pli ol la brutojn sur la tero,<lb/>
         Prudentigas nin pli ol la birdojn de la &ccirc;ielo?<lb/></l>
  <l n='12'>Tie ili krias pri la fiereco de la malbonuloj,<lb/>
         Sed Li ne respondas.<lb/></l>
  <l n='13'>Tamen malvere estas, ke Dio ne a&ubreve;das<lb/>
         Kaj ke la Plejpotenculo ne vidas.<lb/></l>
  <l n='14'>Kvankam vi diras, ke vi Lin ne vidas,<lb/>
         Ekzistas tamen ju&gcirc;o &ccirc;e Li;<lb/>
         Kaj vi atendu Lin.<lb/></l>
  <l n='15'>Sed &ccirc;ar Li nun ne montras Sian koleron<lb/>
         Kaj ne atentas la tro grandan malvirtecon,<lb/></l>
  <l n='16'>Tial Ijob vante malfermis sian bu&scirc;on<lb/>
         Kaj tre multe parolas malprudente.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='36'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj plue parolis Elihu, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Atendu ankora&ubreve; iom; mi montros al vi,<lb/>
         &Ccirc;ar mi havas ankora&ubreve; kion paroli pro Dio.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi prenos mian scion de malproksime,<lb/>
         Kaj mi montros, ke mia Kreinto estas prava.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar vere miaj vortoj ne estas mensogaj;<lb/>
         Homo sincera estas anta&ubreve; vi.<lb/></l>
  <l n='5'>Vidu, Dio estas potenca, kaj tamen Li neniun mal&scirc;atas;<lb/>
         Li estas potenca per la forto de la koro.<lb/></l>
  <l n='6'>Al malpiulo Li ne permesas vivi,<lb/>
         Kaj al mizeruloj Li donas justecon.<lb/></l>
  <l n='7'>Li ne forturnas de virtuloj Siajn okulojn,<lb/>
         Sed kun re&gcirc;oj sur trono Li sidigas ilin por &ccirc;iam,<lb/>
         Por ke ili estu altaj.<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj se ili estas ligitaj per &ccirc;enoj,<lb/>
         Malliberigitaj mizere per &scirc;nuroj,<lb/></l>
  <l n='9'>Tiam Li montras al ili iliajn farojn kaj kulpojn,<lb/>
         Kiel grandaj ili estas.<lb/></l>
  <l n='10'>Li malfermas ilian orelon por la moralinstruo,<lb/>
         Kaj diras, ke ili deturnu sin de malbonagoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Se ili obeas kaj servas al Li,<lb/>
         Tiam ili finas siajn tagojn en bono<lb/>
         Kaj siajn jarojn en stato agrabla;<lb/></l>
  <l n='12'>Sed se ili ne obeas,<lb/>
         Tiam ili pereas per glavo<lb/>
         Kaj mortas en malprudento.<lb/></l>
  <l n='13'>La hipokrituloj portas en si koleron;<lb/>
         Ili ne vokas, kiam Li ilin ligis;<lb/></l>
  <l n='14'>Ilia animo mortas en juneco,<lb/>
         Kaj ilia vivo pereas inter la mal&ccirc;astuloj.<lb/></l>
  <l n='15'>Li savas la suferanton en lia mizero,<lb/>
         Kaj per la sufero Li malfermas ilian orelon.<lb/></l>
  <l n='16'>Anka&ubreve; vin Li elkondukus el la suferoj<lb/>
         En spacon vastan, kie ne ekzistas premateco;<lb/>
         Kaj vi havus pacon &ccirc;e via tablo, plena de grasa&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='17'>Sed vi fari&gcirc;is plena de kulpoj de malvirtulo;<lb/>
         Kulpo kaj ju&gcirc;o tenas sin kune.<lb/></l>
  <l n='18'>Via kolero ne forlogu vin al mokado,<lb/>
         Kaj grandeco de ela&ccirc;eto ne deklinu vin.<lb/></l>
  <l n='19'>&Ccirc;u Li atentos vian ri&ccirc;econ?<lb/>
         Ne, nek oron, nek forton a&ubreve; potencon.<lb/></l>
  <l n='20'>Ne strebu al tiu nokto,<lb/>
         Kiu forigas popolojn de ilia loko.<lb/></l>
  <l n='21'>Gardu vin, ne klini&gcirc;u al malpieco;<lb/>
         &Ccirc;ar tion vi komencis pro la mizero.<lb/></l>
  <l n='22'>Vidu, Dio estas alta en Sia forto.<lb/>
         Kiu estas tia instruanto, kiel Li?<lb/></l>
  <l n='23'>Kiu povas preskribi al Li vojon?<lb/>
         Kaj kiu povas diri: Vi agis maljuste?<lb/></l>
  <l n='24'>Memoru, ke vi honoru Liajn farojn,<lb/>
         Pri kiuj kantas la homoj.<lb/></l>
  <l n='25'>&Ccirc;iuj homoj ilin vidas;<lb/>
         Homo rigardas ilin de malproksime.<lb/></l>
  <l n='26'>Vidu, Dio estas granda kaj nekonata;<lb/>
         La nombro de Liaj jaroj estas neesplorebla.<lb/></l>
  <l n='27'>Kiam Li malgrandigas la gutojn de akvo,<lb/>
         Ili ver&scirc;i&gcirc;as pluve el la nebulo;<lb/></l>
  <l n='28'>Ver&scirc;i&gcirc;as la nuboj<lb/>
         Kaj gutas sur multe da homoj.<lb/></l>
  <l n='29'>Kaj kiam Li intencas etendi la nubojn<lb/>
         Kiel tapi&scirc;ojn de Sia tendo,<lb/></l>
  <l n='30'>Tiam Li etendas sur ilin Sian lumon<lb/>
         Kaj kovras la radikojn de la maro.<lb/></l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar per ili Li ju&gcirc;as la popolojn<lb/>
         Kaj donas anka&ubreve; man&gcirc;a&jcirc;on abunde.<lb/></l>
  <l n='32'>Per la manoj Li kovras la lumon<lb/>
         Kaj ordonas al &gcirc;i aperi denove.<lb/></l>
  <l n='33'>Anta&ubreve;diras pri &gcirc;i &gcirc;ia bruo,<lb/>
         Kaj e&ccirc; la brutaroj, kiam &gcirc;i alproksimi&gcirc;as.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='37'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Pri tio tremas mia koro<lb/>
         Kaj saltas de sia loko.<lb/></l>
  <l n='2'>A&ubreve;skultu atente en la bruo Lian vo&ccirc;on,<lb/>
         Kaj la sonojn, kiuj eliras el Lia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='3'>Sub la tutan &ccirc;ielon Li kurigas tion,<lb/>
         Kaj Sian lumon al la randoj de la tero.<lb/></l>
  <l n='4'>Post &gcirc;i ekbruas la tondro;<lb/>
         Li tondras per Sia majesta vo&ccirc;o,<lb/>
         Kaj oni ne povas tion haltigi, kiam a&ubreve;di&gcirc;as Lia vo&ccirc;o.<lb/></l>
  <l n='5'>Mirinde tondras Dio per Sia vo&ccirc;o;<lb/>
         Li faras ion grandan, sed ne konatan.<lb/></l>
  <l n='6'>Al la ne&gcirc;o Li diras: Falu sur la teron;<lb/>
         Anka&ubreve; al la pluvego, al Siaj fortaj pluvegoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Sur la manon de &ccirc;iu homo Li metas sigelon,<lb/>
         Por ke &ccirc;iuj homoj sciu Lian faron.<lb/></l>
  <l n='8'>La sova&gcirc;a besto iras en sian kavon<lb/>
         Kaj restas en sia lo&gcirc;ejo.<lb/></l>
  <l n='9'>El la sudo venas ventego,<lb/>
         Kaj de la nordo venas malvarmo.<lb/></l>
  <l n='10'>De la spiro de Dio venas frosto,<lb/>
         Kaj vasta akvo fari&gcirc;as kvaza&ubreve; fanda&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='11'>La nubojn Li pezigas per akvo,<lb/>
         Kaj nubo dis&scirc;utas Lian lumon.<lb/></l>
  <l n='12'>Li direktas ilin &ccirc;irka&ubreve;en, kien Li volas,<lb/>
         Por ke ili plenumu &ccirc;ion, kion Li ordonas al ili, sur la<lb/>
              tero:<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;u por puno de ia lando,<lb/>
         &Ccirc;u por favorkora&jcirc;o Li ilin direktas.<lb/></l>
  <l n='14'>Atentu tion, Ijob;<lb/>
         Staru, kaj konsideru la miraklojn de Dio.<lb/></l>
  <l n='15'>&Ccirc;u vi scias, kiamaniere Dio agigas ilin<lb/>
         Kaj aperigas lumon el Sia nubo?<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;u vi komprenas, &ccirc;e la distiro de nubo,<lb/>
         La miraklojn de Tiu, kiu estas la plej perfekta en la<lb/>
              sciado?<lb/></l>
  <l n='17'>Kiamaniere viaj vestoj varmi&gcirc;as,<lb/>
         Kiam la tero kvieti&gcirc;as de sude?<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;u vi povas etendi kun Li la &ccirc;ielon,<lb/>
         Firman kiel fandita spegulo?<lb/></l>
  <l n='19'>Sciigu al ni, kion ni devas diri al Li;<lb/>
         Mi nenion povas elkonjekti pro mallumo.<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;u estos rakontita al Li tio, kion mi parolas?<lb/>
         Se iu parolos, li pereos.<lb/></l>
  <l n='21'>Nun oni ne povas rigardi la lumon, kiu hele lumas en la<lb/>
              &ccirc;ielo,<lb/>
         Kiam la vento pasas kaj purigas &gcirc;in.<lb/></l>
  <l n='22'>De norde venas oro;<lb/>
         &Ccirc;irka&ubreve; Dio estas terura brilo.<lb/></l>
  <l n='23'>La Plejpotenculon ni ne povas kompreni.<lb/>
         Li estas granda en forto, justo, kaj vero;<lb/>
         Li neniun premas.<lb/></l>
  <l n='24'>Tial respektegas Lin la homoj;<lb/>
         Kaj Li atentas neniun el la sa&gcirc;uloj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='38'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo el ventego ekparolis al Ijob, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Kiu estas tiu, kiu mallumigas la plej altan decidon<lb/>
         Per vortoj sensencaj?<lb/></l>
  <l n='3'>Zonu kiel viro viajn lumbojn;<lb/>
         Mi vin demandos, kaj vi sciigu al Mi.<lb/></l>
  <l n='4'>Kie vi estis, kiam Mi fondis la teron?<lb/>
         Diru, se vi havas scion.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiu starigis &gcirc;iajn mezurojn, se vi tion scias?<lb/>
         A&ubreve; kiu etendis super &gcirc;i rekto&scirc;nuron?<lb/></l>
  <l n='6'>Sur kio estas enfortikigitaj &gcirc;iaj bazoj,<lb/>
         A&ubreve; kiu ku&scirc;igis &gcirc;ian angul&scirc;tonon,<lb/></l>
  <l n='7'>Dum komuna glorkantado de la matenaj steloj<lb/>
         Kaj &gcirc;ojkriado de &ccirc;iuj filoj de Dio?<lb/></l>
  <l n='8'>Kiu fermis la maron per pordoj,<lb/>
         Kiam &gcirc;i elpu&scirc;i&gcirc;is kvaza&ubreve; el la ventro de patrino;<lb/></l>
  <l n='9'>Kiam Mi faris la nubon &gcirc;ia vesto<lb/>
         Kaj mallumon &gcirc;iaj vinda&jcirc;oj,<lb/></l>
  <l n='10'>Kaj starigis al &gcirc;i limon<lb/>
         Kaj faris riglilojn kaj pordojn,<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj diris: &Gcirc;is &ccirc;i tie aliru, sed ne plu,<lb/>
         Kaj &ccirc;i tie rompi&gcirc;ados viaj majestaj ondoj?<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;u vi en via vivo iam ordonis al la mateno,<lb/>
         Montris al la matenru&gcirc;o &gcirc;ian lokon,<lb/></l>
  <l n='13'>Ke &gcirc;i kaptu la randojn de la tero,<lb/>
         Kaj ke la malpiuloj deskui&gcirc;u el &gcirc;i;<lb/></l>
  <l n='14'>Ke ilia interna&jcirc;o renversi&gcirc;u kiel koto,<lb/>
         Kaj ke ili tute konfuzi&gcirc;u;<lb/></l>
  <l n='15'>Ke de la malpiuloj forpreni&gcirc;u ilia lumo,<lb/>
         Kaj ilia malhumila brako estu rompita?<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;u vi venis &gcirc;is la fontoj de la maro?<lb/>
         Kaj &ccirc;u vi iradis sur la fundo de la abismo?<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;u malfermi&gcirc;is anta&ubreve; vi la pordego de la morto?<lb/>
         Kaj &ccirc;u vi vidis la pordegon de la mallumego?<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;u vi pririgardis la lar&gcirc;on de la tero?<lb/>
         Diru, &ccirc;u vi scias &ccirc;ion &ccirc;i tion?<lb/></l>
  <l n='19'>Kie estas la vojo al la lo&gcirc;ejo de la lumo,<lb/>
         Kaj kie estas la loko de la mallumo,<lb/></l>
  <l n='20'>Ke vi konduku &gcirc;in al &gcirc;ia limo,<lb/>
         Kaj ke vi rimarku la vojetojn al &gcirc;ia domo?<lb/></l>
  <l n='21'>&Ccirc;u vi sciis, kiam vi naski&gcirc;os<lb/>
         Kaj kiel granda estos la nombro de viaj tagoj?<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;u vi venis al la devenejo de la ne&gcirc;o,<lb/>
         Kaj &ccirc;u vi vidis la devenejon de la hajlo,<lb/></l>
  <l n='23'>Kiujn Mi konservas por la tempo de suferado,<lb/>
         Por la tago de batalo kaj milito?<lb/></l>
  <l n='24'>Kie estas la vojo, la&ubreve; kiu dividi&gcirc;as la lumo,<lb/>
         Diskuras la orienta vento super la teron?<lb/></l>
  <l n='25'>Kiu destinis direkton por la fluo<lb/>
         Kaj vojon por la tondra fulmo,<lb/></l>
  <l n='26'>Por doni pluvon sur teron, kie neniu trovi&gcirc;as,<lb/>
         Sur dezerton senhoman,<lb/></l>
  <l n='27'>Por nutri dezerton kaj stepon<lb/>
         Kaj kreskigi verdan herbon?<lb/></l>
  <l n='28'>&Ccirc;u la pluvo havas patron?<lb/>
         A&ubreve; kiu naskigis la gutojn de roso?<lb/></l>
  <l n='29'>El kies ventro eliris la glacio?<lb/>
         Kaj kiu naskis la prujnon sub la &ccirc;ielo?<lb/></l>
  <l n='30'>Simile al &scirc;tono malmoli&gcirc;as la akvo,<lb/>
         Kaj la supra&jcirc;o de la abismo kunfirmi&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='31'>&Ccirc;u vi povas ligi la ligilon de la Plejadoj?<lb/>
         A&ubreve; &ccirc;u vi povas malligi la ligon de Oriono?<lb/></l>
  <l n='32'>&Ccirc;u vi povas elirigi iliatempe la planedojn,<lb/>
         Kaj konduki la Ursinon kun &gcirc;iaj infanoj?<lb/></l>
  <l n='33'>&Ccirc;u vi konas la le&gcirc;ojn de la &ccirc;ielo?<lb/>
         A&ubreve; &ccirc;u vi povas aran&gcirc;i &gcirc;ian regadon super la tero?<lb/></l>
  <l n='34'>&Ccirc;u vi povas levi al la nubo vian vo&ccirc;on,<lb/>
         Ke abundo da akvo vin kovru?<lb/></l>
  <l n='35'>&Ccirc;u vi povas sendi fulmojn,<lb/>
         Ke ili iru kaj diru al vi: Jen ni estas?<lb/></l>
  <l n='36'>Kiu metis en la internon la sa&gcirc;on?<lb/>
         Kaj kiu donis al la koro la prudenton?<lb/></l>
  <l n='37'>Kiu estas tiel sa&gcirc;a, ke li povu kalkuli la nubojn?<lb/>
         Kaj kiu elver&scirc;as la felsakojn de la &ccirc;ielo,<lb/></l>
  <l n='38'>Kiam la polvo kunfandi&gcirc;as<lb/>
         Kaj la terbuloj kunglui&gcirc;as?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='39'>&Ccirc;u vi &ccirc;asas kapta&jcirc;on por la leonino,<lb/>
         Kaj satigas la leonidojn,<lb/></l>
  <l n='40'>Kiam ili ku&scirc;as en la nestegoj,<lb/>
         Sidas embuske en la la&ubreve;bo?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='41'>Kiu pretigas al la korvo &gcirc;ian man&gcirc;a&jcirc;on,<lb/>
         Kiam &gcirc;iaj idoj krias al Dio,<lb/>
         Vagflugas, ne havante, kion man&gcirc;i?<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='39'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;u vi scias la tempon, en kiu naskas la ibeksoj sur la<lb/>
              rokoj?<lb/>
         &Ccirc;u vi observis la aku&scirc;i&gcirc;on de la cervinoj?<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;u vi kalkulis la monatojn de ilia gravedeco?<lb/>
         A&ubreve; &ccirc;u vi scias la tempon, kiam ili devas naski?<lb/></l>
  <l n='3'>Ili fleksi&gcirc;as, el&jcirc;etas siajn idojn,<lb/>
         Liberi&gcirc;as de siaj doloroj.<lb/></l>
  <l n='4'>Iliaj infanoj forti&gcirc;as, kreskas en libereco,<lb/>
         Foriras, ke ne revenas al ili.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='5'>Kiu donis liberecon al la sova&gcirc;a azeno?<lb/>
         Kaj kiu malligis &gcirc;iajn ligilojn?<lb/></l>
  <l n='6'>La dezerton Mi faris &gcirc;ia domo,<lb/>
         Kaj stepon &gcirc;ia lo&gcirc;ejo;<lb/></l>
  <l n='7'>&Gcirc;i ridas pri la bruo de la urbo,<lb/>
         La kriojn de pelanto &gcirc;i ne a&ubreve;das;<lb/></l>
  <l n='8'>La produkta&jcirc;oj de la montoj estas &gcirc;ia man&gcirc;a&jcirc;o,<lb/>
         Kaj &gcirc;i ser&ccirc;as &ccirc;ian verda&jcirc;on.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='9'>&Ccirc;u bubalo volos servi al vi?<lb/>
         &Ccirc;u &gcirc;i volos nokti &ccirc;e via man&gcirc;ujo?<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;u vi povas alligi bubalon per &scirc;nuro al bedo?<lb/>
         &Ccirc;u &gcirc;i erpos post vi valojn?<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;u vi fidos &gcirc;in pro &gcirc;ia granda forto?<lb/>
         Kaj &ccirc;u vi komisios al &gcirc;i vian laboron?<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;u vi havos konfidon al &gcirc;i, ke &gcirc;i reportos viajn semojn<lb/>
         Kaj kolektos en vian grenejon?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='13'>La flugilo de struto levi&gcirc;as gaje,<lb/>
         Simile al la flugilo de cikonio kaj de akcipitro;<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar &gcirc;i lasas sur la tero siajn ovojn<lb/>
         Kaj varmigas ilin en la sablo;<lb/></l>
  <l n='15'>&Gcirc;i forgesas, ke piedo povas ilin dispremi<lb/>
         Kaj sova&gcirc;a besto povas ilin disbati.<lb/></l>
  <l n='16'>&Gcirc;i estas kruela por siaj idoj, kvaza&ubreve; ili ne estus &gcirc;iaj;<lb/>
         &Gcirc;i ne zorgas pri tio, ke &gcirc;ia laboro estas vana;<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar Dio senigis &gcirc;in je sa&gcirc;o<lb/>
         Kaj ne donis al &gcirc;i prudenton.<lb/></l>
  <l n='18'>Kiam &gcirc;i levi&gcirc;as alten,<lb/>
         &Gcirc;i mokas &ccirc;evalon kaj &gcirc;ian rajdanton.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='19'>&Ccirc;u vi donas forton al la &ccirc;evalo?<lb/>
         &Ccirc;u vi vestas &gcirc;ian kolon per kolharoj?<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;u vi povas saltigi &gcirc;in kiel akrido?<lb/>
         Terura estas la beleco de &gcirc;ia ronkado.<lb/></l>
  <l n='21'>&Gcirc;i fosas en la valo kaj estas gaja pro forteco;<lb/>
         &Gcirc;i eliras kontra&ubreve; armiton;<lb/></l>
  <l n='22'>&Gcirc;i ridas pri timo kaj ne senkura&gcirc;i&gcirc;as,<lb/>
         Kaj ne retiras sin de glavo.<lb/></l>
  <l n='23'>Super &gcirc;i sonoras la sagujo,<lb/>
         Brilas lanco kaj ponardego.<lb/></l>
  <l n='24'>Kun bruo kaj kolero &gcirc;i glutas teron,<lb/>
         Kaj ne povas stari trankvile &ccirc;e sonado de trumpeto.<lb/></l>
  <l n='25'>Kiam eksonas la trumpeto, &gcirc;i ekkrias: Ho, ho!<lb/>
         Kaj de malproksime &gcirc;i flarsentas la batalon,<lb/>
         Kriadon de la kondukantoj, kaj bruon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='26'>&Ccirc;u pro via sa&gcirc;o flugas la akcipitro<lb/>
         Kaj etendas siajn flugilojn al sudo?<lb/></l>
  <l n='27'>&Ccirc;u pro via ordono levi&gcirc;as la aglo<lb/>
         Kaj faras alte sian neston?<lb/></l>
  <l n='28'>Sur roko &gcirc;i lo&gcirc;as,<lb/>
         Noktas sur dento de roko kaj de monta pinto.<lb/></l>
  <l n='29'>De tie &gcirc;i elrigardas por si man&gcirc;a&jcirc;on;<lb/>
         Malproksime vidas &gcirc;iaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='30'>&Gcirc;iaj idoj trinkas sangon;<lb/>
         Kaj kie estas mortigitoj, tie &gcirc;i estas.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='40'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo plue parolis al Ijob, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>&Ccirc;u povas blasfemanto disputi kun la Plejpotenculo?<lb/>
         La malla&ubreve;danto de Dio tion respondu.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj Ijob respondis al la Eternulo, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='4'>Jen mi estis facilanima; kion mi povas respondi al Vi?<lb/>
         Mi metas mian manon sur mian bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='5'>Unu fojon mi parolis, kaj mi ne respondos;<lb/>
         Tion mi ne faros duan fojon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo respondis al Ijob el la ventego, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>Zonu kiel viro viajn lumbojn;<lb/>
         Mi vin demandos, kaj vi sciigu al Mi.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;u vi volas senvalorigi Mian verdikton,<lb/>
         Akuzi Min, por ke vi montri&gcirc;u prava?<lb/></l>
  <l n='9'>Se vi havas tian brakon, kiel Dio,<lb/>
         Kaj se vi povas tondri per vo&ccirc;o simile al Li,<lb/></l>
  <l n='10'>Tiam ornamu vin per majesto, kaj alti&gcirc;u,<lb/>
         Vestu vin per gloro kaj belegeco;<lb/></l>
  <l n='11'>Elver&scirc;u la furiozon de via kolero;<lb/>
         Ekrigardu &ccirc;ion fieran kaj humiligu &gcirc;in;<lb/></l>
  <l n='12'>Ekrigardu &ccirc;iun fierulon kaj konfuzu lin;<lb/>
         Kaj frakasu la malpiulojn sur ilia loko;<lb/></l>
  <l n='13'>Ka&scirc;u ilin &ccirc;iujn en la tero;<lb/>
         Ilian viza&gcirc;on kovru per mallumo.<lb/></l>
  <l n='14'>Tiam Mi gloros vin,<lb/>
         Se via dekstra mano vin helpos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='15'>Vidu la hipopotamon, kiun Mi kreis apud vi;<lb/>
         Herbon &gcirc;i man&gcirc;as, kiel bovo.<lb/></l>
  <l n='16'>Vidu, &gcirc;ia forto estas en &gcirc;iaj lumboj,<lb/>
         Kaj &gcirc;ia fortikeco estas en la muskoloj de &gcirc;ia ventro.<lb/></l>
  <l n='17'>&Gcirc;i stre&ccirc;as sian voston kiel cedron,<lb/>
         La tendenoj de &gcirc;iaj femuroj estas interplektitaj.<lb/></l>
  <l n='18'>&Gcirc;iaj ostoj estas kiel kupraj tuboj,<lb/>
         &Gcirc;iaj ostoj estas kiel feraj stangoj.<lb/></l>
  <l n='19'>&Gcirc;i estas la komenco de la vojoj de Dio;<lb/>
         &Gcirc;ia Kreinto donis al &gcirc;i &gcirc;ian glavon.<lb/></l>
  <l n='20'>La montoj alportas al &gcirc;i man&gcirc;a&jcirc;on,<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj bestoj de la kampo tie ludas.<lb/></l>
  <l n='21'>Sub ombrori&ccirc;aj arboj &gcirc;i ku&scirc;as,<lb/>
         Sub kovro de kanoj kaj en &scirc;limo.<lb/></l>
  <l n='22'>Ombrori&ccirc;aj arboj &scirc;irmas &gcirc;in per sia ombro,<lb/>
         &Ccirc;irka&ubreve;as &gcirc;in salikoj apud torentoj.<lb/></l>
  <l n='23'>Se la rivero tumultas, &gcirc;i ne konfuzi&gcirc;as;<lb/>
         &Gcirc;i staras trankvile, se e&ccirc; Jordan enver&scirc;i&gcirc;us en &gcirc;ian bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='24'>&Ccirc;u iu povas preni &gcirc;in anta&ubreve; &gcirc;iaj okuloj,<lb/>
         &Ccirc;u iu povas trabori per &scirc;nuroj &gcirc;ian nazon?<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='41'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;u vi povas eltiri levjatanon per fi&scirc;hoko,<lb/>
         A&ubreve; ligi per &scirc;nuro &gcirc;ian langon?<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;u vi povas trameti kanon tra &gcirc;ia nazo<lb/>
         Kaj trapiki &gcirc;ian vangon per pikilo?<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;u &gcirc;i multe petegos vin,<lb/>
         A&ubreve; parolos al vi flata&jcirc;ojn?<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;u &gcirc;i faros interligon kun vi?<lb/>
         &Ccirc;u vi povas preni &gcirc;in kiel por&ccirc;iaman sklavon?<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;u vi amuzi&gcirc;os kun &gcirc;i kiel kun birdo?<lb/>
         A&ubreve; &ccirc;u vi ligos &gcirc;in por viaj knabinoj?<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;u kamaradoj &gcirc;in dishakos,<lb/>
         Kaj dividos inter komercistoj?<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;u vi povas plenigi per pikiloj &gcirc;ian ha&ubreve;ton<lb/>
         Kaj per fi&scirc;istaj hokoj &gcirc;ian kapon?<lb/></l>
  <l n='8'>Metu sur &gcirc;in vian manon;<lb/>
         Tiam vi bone memoros la batalon, kaj &gcirc;in ne plu entreprenos.<lb/></l>
  <l n='9'>Vidu, la espero &ccirc;iun trompos;<lb/>
         Jam ekvidinte &gcirc;in, li falos.<lb/></l>
  <l n='10'>Neniu estas tiel kura&gcirc;a, por inciti &gcirc;in;<lb/>
         Kiu do povas stari anta&ubreve; Mi?<lb/></l>
  <l n='11'>Kiu anta&ubreve;e ion donis al Mi, ke Mi redonu al li?<lb/>
         Sub la tuta &ccirc;ielo &ccirc;io estas Mia.<lb/></l>
  <l n='12'>Mi ne silentos pri &gcirc;iaj membroj,<lb/>
         Pri &gcirc;ia forto kaj bela staturo.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiu povas levi &gcirc;ian veston?<lb/>
         Kiu aliros al &gcirc;ia paro da makzeloj?<lb/></l>
  <l n='14'>Kiu povas malfermi la pordon de &gcirc;ia viza&gcirc;o?<lb/>
         Teruro &ccirc;irka&ubreve;as &gcirc;iajn dentojn.<lb/></l>
  <l n='15'>&Gcirc;iaj fieraj skvamoj estas kiel &scirc;ildoj,<lb/>
         Interligitaj per fortika sigelo;<lb/></l>
  <l n='16'>Unu kuntu&scirc;i&gcirc;as kun la alia tiel,<lb/>
         Ke aero ne povas trairi tra ili;<lb/></l>
  <l n='17'>Unu alfortiki&gcirc;is al la alia,<lb/>
         Interkuni&gcirc;is kaj ne disi&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='18'>&Gcirc;ia terno briligas lumon,<lb/>
         Kaj &gcirc;iaj okuloj estas kiel la palpebroj de la &ccirc;ielru&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='19'>El &gcirc;ia bu&scirc;o eliras tor&ccirc;oj,<lb/>
         Elkuras flamaj fajreroj.<lb/></l>
  <l n='20'>El &gcirc;iaj nazotruoj eliras fumo,<lb/>
         Kiel el bolanta poto a&ubreve; kaldrono.<lb/></l>
  <l n='21'>&Gcirc;ia spiro ekbruligas karbojn,<lb/>
         Kaj flamo eliras el &gcirc;ia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='22'>Sur &gcirc;ia kolo lo&gcirc;as forto,<lb/>
         Kaj anta&ubreve; &gcirc;i kuras teruro.<lb/></l>
  <l n='23'>La partoj de &gcirc;ia karno estas firme kunligitaj inter si,<lb/>
         Tenas sin fortike sur &gcirc;i, kaj ne &scirc;anceli&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='24'>&Gcirc;ia koro estas malmola kiel &scirc;tono,<lb/>
         Kaj fortika kiel suba muel&scirc;tono.<lb/></l>
  <l n='25'>Kiam &gcirc;i sin levas, ektremas fortuloj,<lb/>
         Konsterni&gcirc;as de teruro.<lb/></l>
  <l n='26'>Glavo, kiu alproksimi&gcirc;as al &gcirc;i, ne povas sin teni,<lb/>
         Nek lanco, sago, a&ubreve; kiraso.<lb/></l>
  <l n='27'>Feron &gcirc;i rigardas kiel pajlon,<lb/>
         Kupron kiel putran lignon.<lb/></l>
  <l n='28'>Ne forpelos &gcirc;in sago;<lb/>
         &Scirc;tonoj el &scirc;ton&jcirc;etilo fari&gcirc;as pajleroj anta&ubreve; &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='29'>Bastonegon &gcirc;i rigardas kiel pajlon,<lb/>
         Kaj &gcirc;i mokas la sonon de lanco.<lb/></l>
  <l n='30'>Sube &gcirc;i havas akrajn pecetojn;<lb/>
         Kiel dra&scirc;rulo &gcirc;i ku&scirc;as sur la &scirc;limo.<lb/></l>
  <l n='31'>Kiel kaldronon &gcirc;i ondigas la profundon;<lb/>
         La maron &gcirc;i kirlas kiel &scirc;mira&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='32'>La vojo post &gcirc;i lumas;<lb/>
         La abismo aperas kiel griza&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='33'>Ne ekzistas sur la tero io simila al &gcirc;i;<lb/>
         &Gcirc;i estas kreita sentima.<lb/></l>
  <l n='34'>&Gcirc;i rigardas malestime &ccirc;ion altan;<lb/>
         &Gcirc;i estas re&gcirc;o super &ccirc;iuj sova&gcirc;aj bestoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='42'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ijob respondis al la Eternulo, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Mi scias, ke Vi &ccirc;ion povas fari,<lb/>
         Kaj ke nenio, kion Vi entreprenas, estas malfacila por Vi.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiu estas tiu, kiu kovras malkompetente la plej altan<lb/>
              decidon?<lb/>
         Jes, mi parolis sen komprenado pri aferoj,<lb/>
         Kiuj estas tro misteraj por mi, kaj kiujn mi ne konas.<lb/></l>
  <l n='4'>A&ubreve;skultu, kaj mi parolos;<lb/>
         Mi demandos Vin, kaj Vi sciigu al mi.<lb/></l>
  <l n='5'>Nur per la oreloj mi a&ubreve;dis pri Vi;<lb/>
         Sed nun mia okulo Vin vidis.<lb/></l>
  <l n='6'>Tial mi faras al mi ripro&ccirc;on,<lb/>
         Kaj mi pentas en polvo kaj cindro.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Post kiam la Eternulo parolis tiujn vortojn al Ijob, la
    Eternulo diris al Elifaz, la Temanano: Mia kolero ekflamis
    kontra&ubreve; vi kaj kontra&ubreve; viaj du amikoj, pro tio, ke vi ne parolis
    anta&ubreve; Mi tiel &gcirc;uste, kiel Mia servanto Ijob.</l>
  <l n='8'>Prenu do nun al vi
    sep bovojn kaj sep &scirc;afojn, kaj iru al Mia servanto Ijob, kaj
    alportu bruloferon pro vi; kaj Mia servanto Ijob pre&gcirc;os por vi;
    &ccirc;ar nur lin Mi atentos, por ne fari al vi punon pro tio, ke vi ne
    parolis anta&ubreve; Mi tiel &gcirc;uste, kiel Mia servanto Ijob.</l>
  <l n='9'>Kaj iris
    Elifaz, la Temanano, kaj Bildad, la &Scirc;u&hcirc;ano, kaj Cofar, la
    Naamano, kaj faris tion, kion diris al ili la Eternulo. Kaj la
    Eternulo atentis Ijobon.</l>
  <l n='10'>Kaj la Eternulo redonis la
    forprenita&jcirc;on al Ijob, kiam li pre&gcirc;is por siaj amikoj. Kaj la
    Eternulo donis al Ijob duoble pli ol &ccirc;io, kion li havis anta&ubreve;e.</l>
  <l n='11'>Kaj venis al li &ccirc;iuj liaj fratoj kaj &ccirc;iuj liaj fratinoj kaj
    &ccirc;iuj liaj anta&ubreve;aj konatoj, kaj ili man&gcirc;is kun li en lia domo, kaj
    esprimis al li sian kunsenton, kaj konsolis lin pri la tuta
    malbono, kiun la Eternulo venigis sur lin; kaj &ccirc;iu el ili donis
    al li po unu kesito, kaj &ccirc;iu po unu ora ringo.</l>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo
    benis la lastajn jarojn de Ijob pli ol la komencajn; kaj li havis
    dek kvar mil &scirc;afojn kaj ses mil kamelojn kaj mil parojn da bovoj
    kaj mil azeninojn.</l>
  <l n='13'>Kaj li havis sep filojn kaj tri filinojn.</l>
  <l n='14'>Al unu el &ccirc;i tiuj li donis al nomon Jemima, al la dua la nomon
    Kecia, kaj al la tria la nomon Keren-Hapu&hcirc;.</l>
  <l n='15'>Kaj en la tuta
    lando ne trovi&gcirc;is virinoj tiel belaj, kiel la filinoj de Ijob;
    kaj ilia patro donis al ili heredan poseda&jcirc;on inter iliaj fratoj.</l>
  <l n='16'>Kaj post tio Ijob vivis cent kvardek jarojn, kaj li vidis
    siajn filojn kaj nepojn &gcirc;is la kvara generacio.</l>
  <l n='17'>Kaj Ijob
    mortis, maljuna kaj sati&gcirc;inta de la vivo.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: PSALMARO -->

        <div type='book' n='19' id='libro_psa' rend='doc'>

          <index index='content' level1='PSALMARO'/>
          <head>LA PSALMARO</head>


          <div type='psalm_book'>
            <head>LIBRO UNUA</head>

<div type='psalm' n='1'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Feli&ccirc;a estas la homo, kiu ne iras la&ubreve; konsilo de malpiuloj,<lb/>
         Nek staras sur vojo de pekuloj,<lb/>
         Nek sidas en kunsido de blasfemantoj;<lb/></l>
  <l n='2'>Sed li nur havas deziron por la le&gcirc;o de la Eternulo,<lb/>
         Kaj pri Lia le&gcirc;o li pensas tage kaj nokte.<lb/></l>
  <l n='3'>Kaj li estos kiel arbo, plantita apud akvaj torentoj,<lb/>
         Donanta sian frukton en sia tempo,<lb/>
         Kaj kies folio ne velkas;<lb/>
         Kaj en &ccirc;io, kion li faras, li sukcesos.<lb/></l>
  <l n='4'>Ne tiel estas la malpiuloj;<lb/>
         Sed ili estas kiel grenventuma&jcirc;o, kiun disblovas la vento.<lb/></l>
  <l n='5'>Tial ne staros fortike la malpiuloj &ccirc;e la ju&gcirc;o,<lb/>
         Nek la pekuloj en societo de piuloj.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar la Eternulo konas la vojon de piuloj;<lb/>
         Sed la vojo de malpiuloj pereos.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='2'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kial tumultas popoloj,<lb/>
         Kaj gentoj pripensas vana&jcirc;on?<lb/></l>
  <l n='2'>Levi&gcirc;as re&gcirc;oj de la tero,<lb/>
         Kaj eminentuloj konsili&gcirc;as kune,<lb/>
         Kontra&ubreve; la Eternulo kaj kontra&ubreve; Lia sanktoleito, dirante:<lb/></l>
  <l n='3'>Ni dis&scirc;iru iliajn ligilojn,<lb/>
         Kaj ni de&jcirc;etu de ni iliajn &scirc;nurojn!<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='4'>La lo&gcirc;anta en la &ccirc;ielo ridas,<lb/>
         La Sinjoro mokas ilin.<lb/></l>
  <l n='5'>Tiam Li parolos al ili en Sia kolero,<lb/>
         Kaj per Sia furiozo Li ilin ektimigos, dirante:<lb/></l>
  <l n='6'>Mi starigis ja Mian re&gcirc;on<lb/>
         Super Cion, Mia sankta monto.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>Mi raportos pri la decido:<lb/>
         La Eternulo diris al mi: Vi estas Mia filo,<lb/>
         Hodia&ubreve; Mi vin naskis.<lb/></l>
  <l n='8'>Petu Min, kaj Mi donos al vi popolojn por heredo,<lb/>
         Kaj por posedo limojn de tero.<lb/></l>
  <l n='9'>Vi disbatos ilin per fera sceptro,<lb/>
         Kiel potan vazon vi ilin dispecigos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>Kaj nun, ho re&gcirc;oj, prudenti&gcirc;u;<lb/>
         Instrui&gcirc;u, ju&gcirc;istoj de la tero!<lb/></l>
  <l n='11'>Servu al la Eternulo kun timo,<lb/>
         Kaj &gcirc;oju kun tremo.<lb/></l>
  <l n='12'>Kisu la filon, ke Li ne koleru, kaj vi ne pereu sur la vojo,<lb/>
         &Ccirc;ar balda&ubreve; ekbrulos Lia kolero.<lb/>
         Feli&ccirc;aj estas &ccirc;iuj, kiuj fidas Lin.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='3'>

  <head>Psalmo de David, kiam li forkuris de sia filo Ab&scirc;alom.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, kiel multaj estas miaj premantoj,<lb/>
         Multaj levi&gcirc;is kontra&ubreve; mi!<lb/></l>
  <l n='2'>Multaj diradas pri mia animo:<lb/>
         Ne ekzistas por li savo de Dio.                       <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='3'>Sed Vi, ho Eternulo, estas &scirc;ildo por mi,<lb/>
         Mia honoro kaj levanto de mia kapo.<lb/></l>
  <l n='4'>Per mia vo&ccirc;o mi vokas al la Eternulo,<lb/>
         Kaj Li respondas al mi de Sia sankta monto.           <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Mi ku&scirc;i&gcirc;as kaj endormi&gcirc;as,<lb/>
         Kaj mi veki&gcirc;as, &ccirc;ar la Eternulo min subtenas.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi ne timas miriadojn da kontra&ubreve;uloj,<lb/>
         Kiuj estas &ccirc;irka&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='7'>Levi&gcirc;u, ho Eternulo, savu min, mia Dio;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi frapis al &ccirc;iuj miaj malamikoj la vangojn,<lb/>
         La dentojn de la malpiuloj Vi frakasis.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;e la Eternulo estas la savo;<lb/>
         Super Via popolo estu Via beno.                       <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='4'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por kordaj instrumentoj. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiam mi vokas, respondu al mi, justa mia Dio!<lb/>
         En premo Vi liberigas min;<lb/>
         Korfavoru min, kaj a&ubreve;skultu mian pre&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='2'>Homidoj, &gcirc;is kiam mia honoro estos malhonorata?<lb/>
         &Gcirc;is kiam vi amos vanta&jcirc;on kaj celos malveron?         <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='3'>Sciu do, ke la Eternulo apartigis la piulon por Si;<lb/>
         La Eternulo a&ubreve;das, kiam mi vokas al Li.<lb/></l>
  <l n='4'>Tremu, kaj ne peku;<lb/>
         Meditu en viaj koroj, sur viaj ku&scirc;ejoj, kaj estu<lb/>
              fortikanimaj.                                    <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Oferdonu oferojn piajn,<lb/>
         Kaj fidu la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='6'>Multaj diradas: Kiu montros al ni bonon?<lb/>
         Direktu sur nin la lumon de Via viza&gcirc;o, ho Eternulo!<lb/></l>
  <l n='7'>Vi metis &gcirc;ojon en mian koron, pli ol dum ilia greno kaj ilia<lb/>
              mosto plimulti&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='8'>Pace mi ku&scirc;i&gcirc;as kaj tuj endormi&gcirc;as;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi, ho Eternulo, lo&gcirc;igas min sola en sendan&gcirc;ereco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='5'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por blovaj instrumentoj. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Miajn vortojn a&ubreve;skultu, ho Eternulo.<lb/>
         Trapenetru miajn pensojn.<lb/></l>
  <l n='2'>A&ubreve;du la vo&ccirc;on de mia krio, mia Re&gcirc;o kaj mia Dio;<lb/>
         &Ccirc;ar al Vi mi pre&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='3'>Ho Eternulo, matene Vi a&ubreve;das mian vo&ccirc;on;<lb/>
         Matene mi eldiras mian pre&gcirc;on al Vi, kaj mi atendas.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Vi ne estas tia Dio, kiu amas malpia&jcirc;on;<lb/>
         Malbonulo ne povas gasti &ccirc;e Vi.<lb/></l>
  <l n='5'>Fanfaronuloj ne staros anta&ubreve; Vi;<lb/>
         Vi malamas &ccirc;iujn, kiuj faras malbonon.<lb/></l>
  <l n='6'>Vi pereigas tiujn, kiuj parolas malveron;<lb/>
         Sangavidan kaj malican la Eternulo abomenas.<lb/></l>
  <l n='7'>Kaj mi, pro Via granda favoro, eniros en Vian domon;<lb/>
         Mi klini&gcirc;os en Via sankta templo kun respektego al Vi.<lb/></l>
  <l n='8'>Ho Eternulo, gvidu min la&ubreve; Via justeco;<lb/>
         Pro miaj insidantoj ebenigu anta&ubreve; mi Vian vojon.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar ne ekzistas vero en ilia bu&scirc;o;<lb/>
         En ilia interno estas malvirteco;<lb/>
         Malfermita tombo estas ilia gor&gcirc;o;<lb/>
         Per sia lango ili hipokritas.<lb/></l>
  <l n='10'>Montru ilian kulpon, ho Dio,<lb/>
         Ke ili falu per siaj intencoj;<lb/>
         Pro iliaj multaj krimoj &jcirc;etu ilin malsupren,<lb/>
         &Ccirc;ar ili ribelis kontra&ubreve; Vi.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj ek&gcirc;ojos &ccirc;iuj, kiuj fidas Vin;<lb/>
         Ili eterne estos gajaj, kaj Vi ilin favoros;<lb/>
         Kaj triumfos pri Vi tiuj, kiuj amas Vian nomon.<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar Vi, ho Eternulo, benas piulon;<lb/>
         Kiel per &scirc;ildo Vi &ccirc;irka&ubreve;defendas lin per favoro.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='6'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por kordaj instrumentoj, por basuloj. Psalmo de
David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, ne en Via kolero min ripro&ccirc;u,<lb/>
         Kaj ne en Via furiozo min punu.<lb/></l>
  <l n='2'>Korfavoru min, ho Eternulo, &ccirc;ar mi senforti&gcirc;is;<lb/>
         Sanigu min, ho Eternulo, &ccirc;ar ektremis miaj ostoj.<lb/></l>
  <l n='3'>Kaj mia animo forte ektremis;<lb/>
         Kaj Vi, ho Eternulo, &gcirc;is kiam?<lb/></l>
  <l n='4'>Returnu Vin, ho Eternulo, savu mian animon;<lb/>
         Helpu min pro Via favorkoreco.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar en la morto ne ekzistas memoro pri Vi;<lb/>
         En &Scirc;eol, kiu gloros Vin?<lb/></l>
  <l n='6'>Mi laci&gcirc;is de mia &gcirc;emado;<lb/>
         &Ccirc;iun nokton mi priver&scirc;as mian liton;<lb/>
         Per miaj larmoj mi malsekigas mian ku&scirc;ejon.<lb/></l>
  <l n='7'>Seki&gcirc;is de mal&gcirc;ojo mia viza&gcirc;o,<lb/>
         Maljuni&gcirc;is de &ccirc;iuj miaj premantoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Fori&gcirc;u de mi, &ccirc;iuj, kiuj faras malbonon;<lb/>
         &Ccirc;ar a&ubreve;dis la Eternulo la vo&ccirc;on de mia ploro.<lb/></l>
  <l n='9'>A&ubreve;dis la Eternulo mian peton;<lb/>
         La Eternulo akceptos mian pre&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='10'>Hontigitaj kaj tre teruritaj estos &ccirc;iuj miaj malamikoj;<lb/>
         Ili forturni&gcirc;os kaj tuj estos hontigitaj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='7'>

  <head>Senkulpi&gcirc;o de David, kiun li kantis al la Eternulo pri Ku&scirc;, la
Benjamenido.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, mia Dio, &ccirc;e Vi mi rifu&gcirc;as; helpu min kontra&ubreve;<lb/>
              &ccirc;iuj miaj persekutantoj, kaj savu min,<lb/></l>
  <l n='2'>Por ke oni ne el&scirc;iru, kiel leono, mian animon,<lb/>
         &Gcirc;in dis&scirc;irante, dum neniu savas.<lb/></l>
  <l n='3'>Ho Eternulo, mia Dio! se mi faris &ccirc;i tion,<lb/>
         Se ekzistas maljusteco en miaj manoj,<lb/></l>
  <l n='4'>Se al mia amiko mi pagis per malbono,<lb/>
         A&ubreve; se mi difektis tiun, kiu premis min senka&ubreve;ze:<lb/></l>
  <l n='5'>Tiam malamiko persekutu mian animon,<lb/>
         Li atingu kaj enpremu mian vivon en la teron,<lb/>
         Kaj mian honoron li metu en la polvon.                <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='6'>Stari&gcirc;u, ho Eternulo, en Via kolero,<lb/>
         Levi&gcirc;u super la furiozon de miaj premantoj;<lb/>
         Kaj veki&gcirc;u por mi, Vi, kiu ordonis fari ju&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='7'>Kaj amaso da popoloj Vin &ccirc;irka&ubreve;os;<lb/>
         Kaj super ili reiru supren.<lb/></l>
  <l n='8'>La Eternulo ju&gcirc;as popolojn.<lb/>
         Ju&gcirc;u min, ho Eternulo, la&ubreve; mia justeco kaj la&ubreve; mia pieco.<lb/></l>
  <l n='9'>Fini&gcirc;u la malboneco de malpiuloj, kaj Vi subtenu justulon,<lb/>
         Vi, kiu esploras korojn kaj interna&jcirc;ojn, justa Dio!<lb/></l>
  <l n='10'>Mia &scirc;ildo estas &ccirc;e Dio,<lb/>
         Kiu savas piajn korojn.<lb/></l>
  <l n='11'>Dio estas ju&gcirc;anto justa,<lb/>
         Kaj Dio minacanta &ccirc;iutage.<lb/></l>
  <l n='12'>Se oni ne re&gcirc;usti&gcirc;as, Li akrigas Sian glavon,<lb/>
         Stre&ccirc;as Sian pafarkon kaj direktas &gcirc;in.<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj Li pretigas por &gcirc;i mortigilojn,<lb/>
         Siajn sagojn Li faras bruligaj.<lb/></l>
  <l n='14'>Jen tiu gravedi&gcirc;is per malbono,<lb/>
         Portis en si malicon, kaj naskis mensogon.<lb/></l>
  <l n='15'>Li fosis kavon kaj profundigis &gcirc;in,<lb/>
         Kaj li falis en la kavon, kiun li pretigis.<lb/></l>
  <l n='16'>Lia malico refalos sur lian kapon,<lb/>
         Kaj sur lian verton falos lia krimo.<lb/></l>
  <l n='17'>Mi gloros la Eternulon pro Lia justeco,<lb/>
         Kaj kantos la nomon de la Eternulo Plejalta.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='8'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por la gitito. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, nia Sinjoro,<lb/>
         Kiel majesta estas Via nomo sur la tuta tero!<lb/>
         Vi levis Vian gloron super la &ccirc;ielon.<lb/></l>
  <l n='2'>Per la bu&scirc;o de junaj infanoj kaj su&ccirc;infanoj<lb/>
         Vi fondis al Vi potencon kontra&ubreve; Viaj malamikoj,<lb/>
         Por kvietigi la malamikon kaj la ven&gcirc;emulon.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiam mi rigardas Vian &ccirc;ielon, la faron de Viaj fingroj,<lb/>
         La lunon kaj la stelojn, kiujn Vi estigis:<lb/></l>
  <l n='4'>Kio estas homo, ke Vi lin memoras?<lb/>
         Kio estas homido, ke Vi pensas pri li?<lb/></l>
  <l n='5'>Vi malaltigis lin malmulte anta&ubreve; Dio;<lb/>
         Per honoro kaj beleco Vi lin kronis.<lb/></l>
  <l n='6'>Vi faris lin reganto super la farita&jcirc;oj de Viaj manoj;<lb/>
         &Ccirc;ion Vi metis sub liajn piedojn:<lb/></l>
  <l n='7'>&Scirc;afojn kaj bovojn &ccirc;iujn<lb/>
         Kaj anka&ubreve; la sova&gcirc;ajn bestojn,<lb/></l>
  <l n='8'>La birdojn de la &ccirc;ielo kaj la fi&scirc;ojn de la maro,<lb/>
         &Ccirc;ion, kio iras la vojojn de la maroj.<lb/></l>
  <l n='9'>Ho Eternulo, nia Sinjoro,<lb/>
         Kiel majesta estas Via nomo sur la tuta tero!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='9'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por mut-labeno. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi gloros Vin, ho Eternulo, per mia tuta koro;<lb/>
         Mi rakontos &ccirc;iujn Viajn mirinda&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi &gcirc;ojos kaj triumfos pro Vi;<lb/>
         Mi kantos Vian nomon, ho Vi Plejalta.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar miaj malamikoj turni&gcirc;as malanta&ubreve;en,<lb/>
         Ili falas kaj pereas anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Vi faris por mi ju&gcirc;on kaj plenumon de le&gcirc;o;<lb/>
         Vi sidi&gcirc;is sur la trono, Vi justa ju&gcirc;anto.<lb/></l>
  <l n='5'>Vi indignis kontra&ubreve; la popoloj, Vi pereigis malpiulojn,<lb/>
         Ilian nomon Vi ekstermis por &ccirc;iam kaj eterne.<lb/></l>
  <l n='6'>La malamikoj malaperis, ruini&gcirc;is por &ccirc;iam;<lb/>
         Iliajn urbojn Vi renversis,<lb/>
         La memoro pri ili pereis kune kun ili.<lb/></l>
  <l n='7'>Sed la Eternulo restas eterne,<lb/>
         Li pretigis Sian tronon por ju&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj Li ju&gcirc;os la mondon kun justeco,<lb/>
         Li plenumos le&gcirc;ojn inter la popoloj kun senpartieco.<lb/></l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo estos rifu&gcirc;o por la premato,<lb/>
         Rifu&gcirc;o en la tempo de mizero.<lb/></l>
  <l n='10'>Kaj esperos al Vi tiuj, kiuj konas Vian nomon,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi ne forlasas tiujn, kiuj ser&ccirc;as Vin, ho Eternulo.<lb/></l>
  <l n='11'>Kantu al la Eternulo, kiu lo&gcirc;as sur Cion,<lb/>
         Rakontu inter la popoloj Liajn farojn.<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar ven&gcirc;ante por la sango, Li memoras pri ili,<lb/>
         Li ne forgesas la krion de malfeli&ccirc;uloj.<lb/></l>
  <l n='13'>Estu favora al mi, ho Eternulo;<lb/>
         Vidu, kion mi suferas de miaj malamikoj,<lb/>
         Vi, kiu suprenlevas min el la pordegoj de la morto,<lb/></l>
  <l n='14'>Por ke mi rakontu Vian tutan gloron<lb/>
         En la pordegoj de la filino de Cion<lb/>
         Kaj mi &gcirc;oju pro Via savo.<lb/></l>
  <l n='15'>Eni&gcirc;is la popoloj en la kavon, kiun ili elfosis;<lb/>
         En la reton, kiun ili metis, enkapti&gcirc;is ilia piedo.<lb/></l>
  <l n='16'>Oni ekkonas la Eternulon la&ubreve; la ju&gcirc;o, kiun Li faris;<lb/>
         Per la faroj de siaj manoj estas kaptita la malpiulo.<lb/>
                                                       Higajon.<hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='17'>La malbonuloj reiru en &Scirc;eolon,<lb/>
         &Ccirc;iuj popoloj, kiuj forgesas Dion.<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar ne por &ccirc;iam malri&ccirc;ulo estos forgesita,<lb/>
         Kaj la espero de mizeruloj ne pereos por eterne.<lb/></l>
  <l n='19'>Levi&gcirc;u, ho Eternulo, ke homoj ne tro forti&gcirc;u;<lb/>
         La popoloj estu ju&gcirc;ataj anta&ubreve; Via viza&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='20'>Metu, ho Eternulo, timon sur ilin,<lb/>
         La popoloj sciu, ke ili estas homoj.                  <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='10'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kial, ho Eternulo, Vi staras malproksime?<lb/>
         Kial Vi ka&scirc;as Vin en la tempo de la mizero?<lb/></l>
  <l n='2'>Pro la malhumileco de malbonulo suferas malri&ccirc;ulo;<lb/>
         Ili kapti&gcirc;u per la artifikoj, kiujn ili elpensis.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar malbonulo fanfaronas pri la kapricoj de sia animo;<lb/>
         Rabanto forlasas, mal&scirc;atas la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='4'>Malpiulo en sia malhumileco ne esploras;<lb/>
         En &ccirc;iuj liaj pensoj Dio ne ekzistas.<lb/></l>
  <l n='5'>Li &ccirc;iam iras forte la&ubreve; siaj vojoj;<lb/>
         Viaj ju&gcirc;oj estas tro alte super li;<lb/>
         &Ccirc;iujn siajn malamikojn li forspitas.<lb/></l>
  <l n='6'>Li diris en sia koro: Mi ne &scirc;anceli&gcirc;os,<lb/>
         De generacio al generacio neniam estos al mi malbone.<lb/></l>
  <l n='7'>Lia bu&scirc;o estas plena de malbenado, trompo, kaj malico;<lb/>
         Sub lia lango estas suferigo kaj malvero.<lb/></l>
  <l n='8'>Inside li sidas en la vila&gcirc;oj;<lb/>
         Ka&scirc;e li mortigas senkulpulon;<lb/>
         Liaj okuloj spionas malri&ccirc;ulon.<lb/></l>
  <l n='9'>Li sidas inside en ka&scirc;ita loko, kiel leono en la kaverno;<lb/>
         Li insidas, por kapti malri&ccirc;ulon;<lb/>
         Kaj li kaptas malri&ccirc;ulon, tirante lin en sian reton.<lb/></l>
  <l n='10'>Li insidas, alpremi&gcirc;as,<lb/>
         Kaj la malri&ccirc;ulo falas en liajn fortajn ungegojn.<lb/></l>
  <l n='11'>Li diras en sia koro: Dio forgesis,<lb/>
         Li kovras Sian viza&gcirc;on, Li neniam vidos.<lb/></l>
  <l n='12'>Levi&gcirc;u, ho Eternulo; ho Dio, levu Vian manon;<lb/>
         Ne forgesu mizerulojn.<lb/></l>
  <l n='13'>Por kio malpiulo mal&scirc;atas Dion,<lb/>
         Kaj diras en sia koro, ke Vi ne postulos respondon?<lb/></l>
  <l n='14'>Vi vidas ja, &ccirc;ar mizerojn kaj suferojn Vi rigardas, por<lb/>
              redoni la&ubreve; Via forto.<lb/>
         Al Vi fordonas sin malri&ccirc;ulo;<lb/>
         Por orfo Vi estas helpanto.<lb/></l>
  <l n='15'>Rompu la brakon de malpiulo kaj malbonulo,<lb/>
         Por ke e&ccirc; ser&ccirc;ante lian malbonon, oni &gcirc;in ne trovu.<lb/></l>
  <l n='16'>La Eternulo estas Re&gcirc;o por eterne kaj &ccirc;iam,<lb/>
         Pereis la idolistoj de Lia tero.<lb/></l>
  <l n='17'>Deziron de humiluloj Vi a&ubreve;das, ho Eternulo;<lb/>
         Vi fortigas ilian koron, Vi atentigas Vian orelon,<lb/></l>
  <l n='18'>Por doni ju&gcirc;on al orfo kaj premato,<lb/>
         Por ke oni &ccirc;esu peli homon de la tero.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='11'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;e la Eternulo mi rifu&gcirc;as.<lb/>
         Kial vi diras al mia animo:<lb/>
         Flugu kiel birdo sur vian monton?<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar jen la malbonuloj stre&ccirc;is pafarkon,<lb/>
         Almetis sagon sian al la tendeno,<lb/>
         Por pafi ka&scirc;e kontra&ubreve; la honestajn korojn.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiam la fundamentoj estas detruitaj,<lb/>
         Kion povas fari la justulo?<lb/></l>
  <l n='4'>La Eternulo estas en Sia sankta templo;<lb/>
         La trono de la Eternulo estas en la &ccirc;ielo;<lb/>
         Liaj okuloj vidas, Liaj palpebroj esploras la homidojn.<lb/></l>
  <l n='5'>La Eternulo elprovas justulon;<lb/>
         Sed malpiulon kaj perfortemulon Lia animo malamas.<lb/></l>
  <l n='6'>Sur la malpiulojn Li pluvigos brulantajn karbojn, fajron kaj<lb/>
              sulfuron;<lb/>
         Brula vento estos kaliko, destinita por ili.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la Eternulo estas justa, Li amas justecon;<lb/>
         La piulo vidos Lian viza&gcirc;on.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='12'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por basuloj. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Helpu, ho Eternulo, &ccirc;ar malaperis piuloj<lb/>
         Kaj malofti&gcirc;is fideluloj inter la homidoj.<lb/></l>
  <l n='2'>Malveron ili parolas unuj al aliaj,<lb/>
         Vortojn flatajn el koro hipokrita.<lb/></l>
  <l n='3'>La Eternulo ekstermu &ccirc;iun flatan bu&scirc;on<lb/>
         Kaj langon fanfaronantan,<lb/></l>
  <l n='4'>Tiujn, kiuj diras: Per nia lango ni venkos,<lb/>
         Nia bu&scirc;o estas kun ni; kiu estas sinjoro super ni?<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar prematoj estas ruinigataj kaj malfeli&ccirc;uloj &gcirc;emas,<lb/>
         Tial nun Mi Min levos, diras la Eternulo;<lb/>
         Mi donos savon al tiuj, kiuj sopiras pri &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='6'>La paroloj de la Eternulo estas paroloj puraj,<lb/>
         Ar&gcirc;ento, purigita en tera fandujo kaj sepfoje refandita.<lb/></l>
  <l n='7'>Vi, ho Eternulo, konservos ilin,<lb/>
         Vi gardos nin kontra&ubreve; &ccirc;i tiu generacio por eterne.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;irka&ubreve;e aperas multe da malpiuloj,<lb/>
         Kiam malnobleco alti&gcirc;as inter la homidoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='13'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Gcirc;is kiam, ho Eternulo, Vi tute forgesos pri mi?<lb/>
         &Gcirc;is kiam Vi ka&scirc;os Vian viza&gcirc;on anta&ubreve; mi?<lb/></l>
  <l n='2'>&Gcirc;is kiam mi havos zorgojn en mia animo<lb/>
         Kaj sopirojn en mia koro &ccirc;iutage?<lb/>
         &Gcirc;is kiam mia malamiko estos supre super mi?<lb/></l>
  <l n='3'>Rigardu kaj a&ubreve;du min, ho Eternulo, mia Dio;<lb/>
         Lumigu miajn okulojn, ke mi ne ekdormu per morto;<lb/></l>
  <l n='4'>Ke ne diru mia malamiko: Mi lin venkis;<lb/>
         Ke ne &gcirc;oju miaj premantoj, se mi falos.<lb/></l>
  <l n='5'>Sed mi esperas al Via favorkoreco;<lb/>
         Mia koro &gcirc;ojas pro Via savo.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi kantos al la Eternulo,<lb/>
         &Ccirc;ar Li faris al mi bonon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='14'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La sensa&gcirc;ulo diris en sia koro: Dio ne ekzistas.<lb/>
         Ili senta&ubreve;gi&gcirc;is, ili abomeni&gcirc;is pro siaj faroj;<lb/>
         Ekzistas neniu, kiu faras bonon.<lb/></l>
  <l n='2'>La Eternulo el la &ccirc;ielo ekrigardis la homidojn,<lb/>
         Por vidi, &ccirc;u ekzistas prudentulo, kiu ser&ccirc;as Dion.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;iuj devoji&gcirc;is, &ccirc;iuj malvirti&gcirc;is;<lb/>
         Ekzistas neniu, faranta bonon, ne ekzistas e&ccirc; unu.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;u ne prudenti&gcirc;os &ccirc;iuj, kiuj faras malbonon,<lb/>
         Kiuj man&gcirc;as mian popolon, kiel oni man&gcirc;as panon,<lb/>
         Kaj kiuj ne vokas al la Eternulo?<lb/></l>
  <l n='5'>Tie ili forte ektimis,<lb/>
         &Ccirc;ar Dio estas en la generacio de la justuloj.<lb/></l>
  <l n='6'>Vi malhonoris la konsilon de malri&ccirc;ulo,<lb/>
         Sed la Eternulo estas lia rifu&gcirc;ejo.<lb/></l>
  <l n='7'>Ho, ke venu el Cion savo al Izrael!<lb/>
         Kiam la Eternulo revenigos Sian forkaptitan popolon,<lb/>
         Tiam triumfos Jakob kaj &gcirc;ojos Izrael.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='15'>

  <head>Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, kiu povas gasti en Via tendo?<lb/>
         Kiu povas lo&gcirc;i sur Via sankta monto?<lb/></l>
  <l n='2'>Tiu, kiu vivas honeste, agas juste,<lb/>
         Kaj parolas veron el sia koro;<lb/></l>
  <l n='3'>Kiu ne kalumnias per sia lango,<lb/>
         Ne faras malbonon al sia kunulo,<lb/>
         Kaj ne &jcirc;etas malhonoron sur sian proksimulon;<lb/></l>
  <l n='4'>Kiu abomenas malnoblulon<lb/>
         Kaj estimas la respektantojn de la Eternulo,<lb/>
         Kiu faris &jcirc;uron malprofite por si kaj &gcirc;in ne rompas;<lb/></l>
  <l n='5'>Kiu sian monon ne donas procentege,<lb/>
         Kaj suba&ccirc;etajn donacojn kontra&ubreve; senkulpulo ne akceptas.<lb/>
         Kiu tiel agas, tiu neniam falos.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='16'>

  <head>Verko de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Gardu min, ho Dio, &ccirc;ar mi rifu&gcirc;as &ccirc;e Vi.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi diris al la Eternulo: Vi estas mia Sinjoro;<lb/>
         Mi ne havas alian bonon krom Vi.<lb/></l>
  <l n='3'>Al la sanktuloj, kiuj estas sur la tero,<lb/>
         Kaj al la majestuloj iras mia tuta deziro.<lb/></l>
  <l n='4'>Multi&gcirc;os la mal&gcirc;ojoj de tiuj, kiuj sekvis alian;<lb/>
         Mi ne ver&scirc;os iliajn sangajn ver&scirc;oferojn<lb/>
         Kaj ne metos iliajn nomojn en mian bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='5'>La Eternulo estas mia sorta parto kaj kaliko;<lb/>
         Vi subtenas mian sorton.<lb/></l>
  <l n='6'>Loto agrabla trafis min,<lb/>
         &Ccirc;arma estas mia heredo.<lb/></l>
  <l n='7'>Mi gloras la Eternulon, kiu konsilas min;<lb/>
         E&ccirc; en la nokto instruas min mia interna&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;iam mi vidas la Eternulon anta&ubreve; mi;<lb/>
         &Ccirc;ar Li estas &ccirc;e mia dekstra mano, mi ne falos.<lb/></l>
  <l n='9'>Tial &gcirc;ojas mia koro, ravi&gcirc;as mia animo;<lb/>
         E&ccirc; mia karno ripozas senzorge.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar Vi ne lasos mian animon al &Scirc;eol;<lb/>
         Vi ne permesos, ke Via sanktulo forputru.<lb/></l>
  <l n='11'>Vi konigos al mi la vojon de la vivo;<lb/>
         Multe da &gcirc;ojoj estas anta&ubreve; Vi,<lb/>
         &Ccirc;armoj estas en Via dekstra mano eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='17'>

  <head>Pre&gcirc;o de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu, ho Eternulo, la justulon, atentu mian krion,<lb/>
         Donu orelon al mia pre&gcirc;o el ne malsincera bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='2'>De Vi venos mia ju&gcirc;o;<lb/>
         Viaj okuloj rigardos la veremecon.<lb/></l>
  <l n='3'>Vi esploras mian koron, ekzamenas &gcirc;in en la nokto; Vi<lb/>
              elprovas min,<lb/>
         Kaj Vi trovas nenion, kion mi intencus,<lb/>
         Sed kio ne volus eliri el mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='4'>Pri homaj faroj, konforme al la vortoj el Via bu&scirc;o,<lb/>
         Mi gardis min de vojoj kontra&ubreve;le&gcirc;aj.<lb/></l>
  <l n='5'>Miaj pa&scirc;oj tuj sekvas en Viaj postesignoj, miaj piedoj ne<lb/>
              &scirc;anceli&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi vokas al Vi, &ccirc;ar Vi respondos al mi, ho Dio;<lb/>
         Klinu al mi Vian orelon kaj a&ubreve;du mian parolon.<lb/></l>
  <l n='7'>Montru Vian mirindan favorkorecon,<lb/>
         Vi, kiu per Via dekstra mano helpas la fidantojn kontra&ubreve; la<lb/>
              atakantoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Gardu min kiel la pupilon de la okulo,<lb/>
         Per la ombro de Viaj flugiloj ka&scirc;u min<lb/></l>
  <l n='9'>De la malbonuloj, kiuj atakas min,<lb/>
         De miaj malamikoj, kiuj &ccirc;irka&ubreve;e insidas kontra&ubreve; mia animo.<lb/></l>
  <l n='10'>Sian koron ili fermis,<lb/>
         Per sia bu&scirc;o ili parolas fiere.<lb/></l>
  <l n='11'>Kien ni iras, ili nin &ccirc;irka&ubreve;as;<lb/>
         Siajn okulojn ili direktas, por &jcirc;eti nin sur la teron.<lb/></l>
  <l n='12'>Li similas leonon, kiu avidas akiron,<lb/>
         Kaj leonidon, kiu sidas en ka&scirc;ita loko.<lb/></l>
  <l n='13'>Levi&gcirc;u, ho Eternulo, anta&ubreve;venu kaj renversu lin;<lb/>
         Savu mian animon kontra&ubreve; la malbonulo per Via glavo,<lb/></l>
  <l n='14'>Kontra&ubreve; la homoj, ho Eternulo, per Via mano,<lb/>
         Kontra&ubreve; la homoj de &ccirc;i tiu mondo, kiuj havas sian parton en<lb/>
              la nuna vivo,<lb/>
         Kaj kies ventron Vi plenigis per Viaj trezoroj,<lb/>
         Ke iliaj filoj estos sataj kaj ili lasos resta&jcirc;on por siaj<lb/>
              infanoj.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj mi en pieco rigardos Vian viza&gcirc;on;<lb/>
         Veki&gcirc;ante, mi sati&gcirc;os per Via bildo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='18'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. De la sklavo de la Eternulo, David, kiu eldiris
al la Eternulo la vortojn de &ccirc;i tiu kanto, kiam la Eternulo lin
savis el la manoj de &ccirc;iuj liaj malamikoj kaj el la mano de Saul.
Kaj li diris:</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi varmege Vin amas, ho Eternulo, mia forteco!<lb/></l>
  <l n='2'>La Eternulo estas mia Roko, kaj mia fortika&jcirc;o, kaj mia<lb/>
              Savanto,<lb/>
         Mia Dio, mia forta Roko, kiun mi fidas,<lb/>
         Mia &scirc;ildo kaj la korno de mia savo, mia rifu&gcirc;ejo.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi vokas al la Eternulo, la glorinda;<lb/>
         Kaj mi savi&gcirc;as de miaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;irka&ubreve;is min la ondoj de la morto,<lb/>
         Kaj torentoj pereigaj min teruris;<lb/></l>
  <l n='5'>La &scirc;nuroj de &Scirc;eol min &ccirc;irka&ubreve;is,<lb/>
         La retoj de la morto min atingis.<lb/></l>
  <l n='6'>En mia premiteco mi vokis la Eternulon,<lb/>
         Kaj al mia Dio mi kriis;<lb/>
         El Sia templo Li a&ubreve;dis mian vo&ccirc;on,<lb/>
         Kaj mia krio al Li atingis Liajn orelojn.<lb/></l>
  <l n='7'>Ektremis kaj ekskui&gcirc;is la tero,<lb/>
         La fundamentoj de la montoj ekmovi&gcirc;is<lb/>
         Kaj ek&scirc;anceli&gcirc;is, &ccirc;ar Li koleris.<lb/></l>
  <l n='8'>Levi&gcirc;is fumo el Lia nazo,<lb/>
         Kaj ekstermanta fajro el Lia bu&scirc;o;<lb/>
         Karboj ekflamis de &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='9'>Li klinis la &ccirc;ielon kaj iris malsupren;<lb/>
         Kaj densa mallumo estis sub Liaj piedoj.<lb/></l>
  <l n='10'>Kaj Li ekrajdis sur kerubo kaj ekflugis,<lb/>
         Kaj Li porti&gcirc;is sur la flugiloj de la vento.<lb/></l>
  <l n='11'>El la mallumo Li faris al Si kovron,<lb/>
         Tendon Li faris &ccirc;irka&ubreve; Si el la mallumo de la akvo, densaj<lb/>
              nuboj.<lb/></l>
  <l n='12'>De la brilo anta&ubreve; Li, tra Liaj densaj nuboj,<lb/>
         Flugis hajlo kaj brulantaj karboj.<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo ektondris en la &ccirc;ielo,<lb/>
         Kaj la Plejaltulo a&ubreve;digis Sian vo&ccirc;on;<lb/>
         Hajlon kaj brulantajn karbojn.<lb/></l>
  <l n='14'>Li &jcirc;etis Siajn sagojn, kaj dispelis ilin;<lb/>
         &Jcirc;etis multajn fulmojn, kaj konfuzis ilin.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj malkovri&gcirc;is la ku&scirc;ujoj de la akvoj,<lb/>
         Kaj nudi&gcirc;is la fundamentoj de la universo,<lb/>
         De Via minaca vo&ccirc;o, ho Eternulo,<lb/>
         De la kolera spirado de Via nazo.<lb/></l>
  <l n='16'>Li etendas el supre la brakon, kaj prenas min;<lb/>
         Li eltiras min el grandaj akvoj;<lb/></l>
  <l n='17'>Li savas min de mia potenca malamiko,<lb/>
         Kaj de miaj malamantoj, &ccirc;ar ili estas pli fortaj ol mi.<lb/></l>
  <l n='18'>Ili atingis min en la tago de mia malfeli&ccirc;o;<lb/>
         Sed la Eternulo fari&gcirc;is mia subteno.<lb/></l>
  <l n='19'>Kaj Li elkondukis min en vastan lokon;<lb/>
         Li liberigis min, &ccirc;ar Li estas favora al mi.<lb/></l>
  <l n='20'>La Eternulo rekompencas min la&ubreve; mia justeco;<lb/>
         La&ubreve; la pureco de miaj manoj Li repagas al mi.<lb/></l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar mi min tenis je la vojoj de la Eternulo,<lb/>
         Kaj mi ne faris malbonon anta&ubreve; mia Dio.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj Liaj le&gcirc;oj estis anta&ubreve; mi,<lb/>
         Kaj Liajn ordonojn mi ne forigis de mi.<lb/></l>
  <l n='23'>Mi estis senkulpa anta&ubreve; Li,<lb/>
         Kaj mi gardis min, ke mi ne peku.<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj la Eternulo rekompencis min la&ubreve; mia justeco,<lb/>
         La&ubreve; la pureco de miaj manoj anta&ubreve; Liaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='25'>Kun favorkorulo Vi estas favorkora,<lb/>
         Kun piulo Vi estas pia,<lb/></l>
  <l n='26'>Kun purulo Vi agas la&ubreve; lia pureco,<lb/>
         Kaj kun maliculo la&ubreve; lia maliceco.<lb/></l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar humilan popolon Vi helpas,<lb/>
         Sed altajn okulojn Vi malaltigas.<lb/></l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar Vi lumigas mian lumilon;<lb/>
         La Eternulo, mia Dio, lumigas mian mallumon.<lb/></l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar kun Vi mi forkurigas militistaron,<lb/>
         Kaj kun mia Dio mi transsaltas muron.<lb/></l>
  <l n='30'>La vojo de Dio estas perfekta;<lb/>
         La parolo de la Eternulo estas tute pura;<lb/>
         Li estas &scirc;ildo por &ccirc;iuj, kiuj Lin fidas.<lb/></l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar kiu estas Dio, krom la Eternulo?<lb/>
         Kaj kiu estas Roko, krom nia Dio?<lb/></l>
  <l n='32'>Tiu Dio, kiu &ccirc;irka&ubreve;zonas min per forto<lb/>
         Kaj perfektigas mian vojon;<lb/></l>
  <l n='33'>Kiu similigas miajn piedojn al cervaj,<lb/>
         Kaj starigas min sur miaj alta&jcirc;oj;<lb/></l>
  <l n='34'>Kiu instruas mian manon militi,<lb/>
         Kaj miajn brakojn stre&ccirc;i kupran pafarkon.<lb/></l>
  <l n='35'>Vi donis al mi la &scirc;ildon de Via savo;<lb/>
         Kaj Via dekstra mano subtenas min,<lb/>
         Kaj Via favoro min grandigas.<lb/></l>
  <l n='36'>Vi lar&gcirc;igas mian pa&scirc;on sub mi,<lb/>
         Por ke ne &scirc;anceli&gcirc;u miaj piedoj.<lb/></l>
  <l n='37'>Mi persekutas miajn malamikojn, kaj mi atingas ilin;<lb/>
         Kaj mi ne revenas, &gcirc;is mi ilin pereigas.<lb/></l>
  <l n='38'>Mi ilin frakasas, ke ili ne povas plu levi&gcirc;i;<lb/>
         Ili falas sub miajn piedojn.<lb/></l>
  <l n='39'>Vi &ccirc;irka&ubreve;zonas min per forto por la milito;<lb/>
         Miajn atakintojn Vi &jcirc;etas sub min.<lb/></l>
  <l n='40'>Vi forkurigas de mi miajn malamikojn,<lb/>
         Kaj miajn malamantojn mi ekstermas.<lb/></l>
  <l n='41'>Ili krias, sed ne venas helpanto;<lb/>
         Al la Eternulo, sed Li ne respondas al ili.<lb/></l>
  <l n='42'>Mi disflugigas ilin, kiel polvon la&ubreve; la vento;<lb/>
         Kiel stratan koton mi ilin for&jcirc;etas.<lb/></l>
  <l n='43'>Vi savas min de popola tumulto;<lb/>
         Vi faras min &ccirc;efo de la nacioj;<lb/>
         Popolo, kiun mi ne konas, servas min.<lb/></l>
  <l n='44'>Per atentaj oreloj ili obeas min;<lb/>
         Aligentuloj respektegas min.<lb/></l>
  <l n='45'>Aligentuloj senforti&gcirc;as,<lb/>
         Kaj kuras terurite el siaj fortika&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='46'>Vivas la Eternulo; kaj benata estu mia Roko;<lb/>
         Kaj alte glorata estu la Dio de mia savo:<lb/></l>
  <l n='47'>Tiu Dio, kiu donas al mi ven&gcirc;on<lb/>
         Kaj submetas al mi popolojn,<lb/></l>
  <l n='48'>Kiu savas min de miaj malamikoj,<lb/>
         Altigas min super miaj atakintoj,<lb/>
         Kaj savas min de perfortulo.<lb/></l>
  <l n='49'>Tial mi gloras Vin, ho Eternulo, inter la popoloj,<lb/>
         Kaj pri Via nomo mi kantas.<lb/></l>
  <l n='50'>Li donas grandan helpon al Sia re&gcirc;o,<lb/>
         Kaj faras favora&jcirc;on al Sia sanktoleito,<lb/>
         Al David kaj al lia idaro, por eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='19'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La &ccirc;ieloj rakontas la gloron de Dio,<lb/>
         Kaj la farojn de Liaj manoj raportas la &ccirc;iela firma&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='2'>Tago al tago transdonas diron,<lb/>
         Kaj nokto al nokto faras sciigon.<lb/></l>
  <l n='3'>Sen parolo kaj sen vortoj;<lb/>
         Oni ne a&ubreve;das ilian vo&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='4'>Tra la tuta mondo iras ilia ordono,<lb/>
         Kaj &gcirc;is la fino de la universo iras iliaj vortoj;<lb/>
         Por la suno Li aran&gcirc;is tendon inter ili.<lb/></l>
  <l n='5'>Kaj &gcirc;i eliras kiel fian&ccirc;o el sia baldakeno,<lb/>
         &Gcirc;ojas kiel heroo, trakuranta sian vojon.<lb/></l>
  <l n='6'>Sur unu rando de la &ccirc;ielo estas &gcirc;ia levi&gcirc;o,<lb/>
         Kaj &gcirc;ia rondiro estas &gcirc;is aliaj randoj;<lb/>
         Kaj nenio ka&scirc;i&gcirc;as anta&ubreve; &gcirc;ia varmego.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>La instruo de la Eternulo estas perfekta, &gcirc;ojigas la animon;<lb/>
         La atesto de la Eternulo estas certa, &gcirc;i sa&gcirc;igas sensa&gcirc;ulon.<lb/></l>
  <l n='8'>La ordonoj de la Eternulo estas justaj, &gcirc;ojigas la koron;<lb/>
         La ordondiro de la Eternulo estas klara, faras lumon anta&ubreve;<lb/>
              la okuloj.<lb/></l>
  <l n='9'>La timo anta&ubreve; la Eternulo estas pura, restas eterne;<lb/>
         La ju&gcirc;oj de la Eternulo estas veraj, kaj &ccirc;iuj estas justaj.<lb/></l>
  <l n='10'>Ili estas pli dezirindaj, ol oro kaj ol multe da plej pura<lb/>
              oro;<lb/>
         Ili estas pli dol&ccirc;aj, ol mielo kaj &ccirc;elaraj mielgutoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Anka&ubreve; Via sklavo instrui&gcirc;is per ili;<lb/>
         Kiu ilin observas, tiu havas grandan rekompencon.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiu scias siajn erarojn? Purigu min de eraroj ka&scirc;itaj.<lb/></l>
  <l n='13'>Anka&ubreve; de intencaj eraroj detenu Vian sklavon,<lb/>
         Ke ili ne regu super mi.<lb/>
         Tiam mi estos perfekta, kaj pura de granda peko.<lb/></l>
  <l n='14'>Akceptu favore la vortojn el mia bu&scirc;o kaj la parolon de mia<lb/>
              koro anta&ubreve; Vi,<lb/>
         Ho Eternulo, mia Roko kaj mia Liberiganto.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='20'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo a&ubreve;skultu vin en tago de mizero;<lb/>
         Defendu vin la nomo de Dio de Jakob.<lb/></l>
  <l n='2'>Li sendu al vi helpon el la sanktejo,<lb/>
         Kaj el Cion Li vin fortigu.<lb/></l>
  <l n='3'>Li rememoru &ccirc;iujn viajn oferdonojn,<lb/>
         Kaj via brulofero aperu grasa anta&ubreve; Li.               <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='4'>Li donu al vi tion, kion deziras via koro;<lb/>
         Kaj &ccirc;iujn viajn intencojn Li plenumu.<lb/></l>
  <l n='5'>Ni estos gajaj pro Via venko,<lb/>
         Kaj pro la nomo de nia Dio ni levos standardon.<lb/>
         La Eternulo plenumu &ccirc;iujn viajn petojn.<lb/></l>
  <l n='6'>Nun mi ekscias, ke la Eternulo savas Sian sanktoleiton;<lb/>
         Li a&ubreve;skultas lin el Sia sankta &ccirc;ielo,<lb/>
         Forte savas lin per Sia dekstra mano.<lb/></l>
  <l n='7'>Unuj fidas veturilojn, aliaj &ccirc;evalojn;<lb/>
         Sed ni alvokas la nomon de la Eternulo, nia Dio.<lb/></l>
  <l n='8'>Ili &scirc;anceli&gcirc;as kaj falas,<lb/>
         Kaj ni staras kaj tenas nin forte.<lb/></l>
  <l n='9'>Ho Eternulo, savu;<lb/>
         La Re&gcirc;o respondu al ni, kiam ni vokas al Li.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='21'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, pro Via forto &gcirc;ojas la re&gcirc;o,<lb/>
         Kaj pro Via helpo kiel forte li triumfas!<lb/></l>
  <l n='2'>Kion lia koro deziris, tion Vi donis al li;<lb/>
         Kaj la peton de lia bu&scirc;o Vi ne rifuzis.               <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='3'>Vi anta&ubreve;venas al li kun beno de bono;<lb/>
         Vi metis sur lian kapon kronon el pura oro.<lb/></l>
  <l n='4'>Vivon li petis de Vi;<lb/>
         Kaj Vi donis al li longan vivon por &ccirc;iam kaj eterne.<lb/></l>
  <l n='5'>Granda estas lia honoro pro Via helpo;<lb/>
         Gloron kaj majeston Vi metis sur lin.<lb/></l>
  <l n='6'>Vi donas al li eternajn benojn;<lb/>
         Vi gajigas lin per &gcirc;ojo anta&ubreve; Via viza&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la re&gcirc;o fidas la Eternulon,<lb/>
         Kaj pro favoro de la Plejaltulo li ne falos.<lb/></l>
  <l n='8'>Trovos Via mano &ccirc;iujn Viajn malamikojn,<lb/>
         Via dekstra trovos Viajn malamantojn.<lb/></l>
  <l n='9'>Vi similigos ilin al brulanta forno, kiam Vi koleros;<lb/>
         La Eternulo englutos ilin per Sia kolero,<lb/>
         Kaj fajro ilin forman&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='10'>Ilian naskitaron Vi ekstermos de sur la tero,<lb/>
         Kaj ilian semon el inter la homidoj.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar ili preparis malbonon por Vi,<lb/>
         Pripensis atencon, sed ne povis &gcirc;in plenumi.<lb/></l>
  <l n='12'>Vi devigos ilin turni al Vi la dorson,<lb/>
         Viajn tendenojn Vi direktos kontra&ubreve; iliajn viza&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='13'>Levi&gcirc;u, ho Eternulo, en Via forto;<lb/>
         Ni kantos kaj gloros Vian potencon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='22'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por ario: Matenkrepuska Cervino. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia Dio, mia Dio, kial Vi forlasis min,<lb/>
         Kaj estas malproksima de mia savo, de miaj plendaj paroloj?<lb/></l>
  <l n='2'>Mia Dio, mi vokas en la tago, kaj Vi ne respondas;<lb/>
         En la nokto, kaj mi ne trovas trankvilon.<lb/></l>
  <l n='3'>Sed Vi estas sankta,<lb/>
         Ho Vi, kiu lo&gcirc;as inter la glorado de Izrael.<lb/></l>
  <l n='4'>Vin fidis niaj patroj;<lb/>
         Ili fidis, kaj Vi ilin helpis.<lb/></l>
  <l n='5'>Al Vi ili kriadis kaj estis savataj;<lb/>
         Vin ili fidis, kaj ili ne devis honti.<lb/></l>
  <l n='6'>Sed mi estas vermo kaj ne homo;<lb/>
         Mokata de la homoj, malestimata de la popolo.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;iuj, kiuj min vidas, insultas min,<lb/>
         Malfermegas la bu&scirc;on, balancas la kapon, dirante:<lb/></l>
  <l n='8'>Li apogis sin al la Eternulo: Tiu helpu lin;<lb/>
         Tiu savu lin, se Li amas lin.<lb/></l>
  <l n='9'>Vi eltiris ja min el la ventro,<lb/>
         Vi zorgis pri mi sur la brusto de mia patrino.<lb/></l>
  <l n='10'>Al Vi mi estis &jcirc;etita de post la momento de mia naski&gcirc;o;<lb/>
         De la ventro de mia patrino Vi estas mia Dio.<lb/></l>
  <l n='11'>Ne malproksimi&gcirc;u de mi,<lb/>
         &Ccirc;ar malfeli&ccirc;o estas proksima, kaj helpanton mi ne havas.<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;irka&ubreve;is min multaj bovoj,<lb/>
         Fortaj bovoj Ba&scirc;anaj stari&gcirc;is &ccirc;irka&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='13'>Ili malfermegis kontra&ubreve; mi siajn bu&scirc;ojn,<lb/>
         Kiel leono &scirc;iranta kaj krieganta.<lb/></l>
  <l n='14'>Kiel akvo mi disver&scirc;i&gcirc;is,<lb/>
         Kaj disi&gcirc;is &ccirc;iuj miaj ostoj;<lb/>
         Mia koro fari&gcirc;is kiel vakso,<lb/>
         Fandi&gcirc;is en mia interno.<lb/></l>
  <l n='15'>Mia forto elseki&gcirc;is kiel peco da poto;<lb/>
         Mia lango alglui&gcirc;is al mia palato;<lb/>
         Kaj Vi metas min en tomban polvon.<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar &ccirc;irka&ubreve;is min hundoj;<lb/>
         Amaso da malbonuloj staras &ccirc;irka&ubreve; mi;<lb/>
         Ili mordas miajn manojn kaj piedojn.<lb/></l>
  <l n='17'>Mi povas kalkuli &ccirc;iujn miajn ostojn;<lb/>
         Ili rigardas kaj konstante rigardas.<lb/></l>
  <l n='18'>Ili dividas miajn vestojn inter si,<lb/>
         Pri mia tuniko ili lotas.<lb/></l>
  <l n='19'>Sed Vi, ho Eternulo, ne malproksimi&gcirc;u;<lb/>
         Mia forto, rapidu, por helpi min.<lb/></l>
  <l n='20'>Savu de la glavo mian animon,<lb/>
         Mian solan savu de la hundo.<lb/></l>
  <l n='21'>Savu min de bu&scirc;o de leono,<lb/>
         Kaj helpu min kontra&ubreve; kornoj de bubaloj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='22'>Mi predikos Vian nomon al miaj fratoj;<lb/>
         En la mezo de popola kunveno mi Vin gloros.<lb/></l>
  <l n='23'>Respektantoj de la Eternulo, gloru Lin;<lb/>
         Tuta semo de Jakob, honoru Lin;<lb/>
         Tuta semo de Izrael, estimegu Lin.<lb/></l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar Li ne mal&scirc;atis kaj ne malestimis la suferojn de premato,<lb/>
         Kaj ne ka&scirc;is anta&ubreve; li Sian viza&gcirc;on;<lb/>
         Sed a&ubreve;skultis lin, kiam tiu kriis al Li.<lb/></l>
  <l n='25'>Vin mi gloros en granda komunumo;<lb/>
         Mi plenumos miajn promesojn anta&ubreve; Liaj respektantoj.<lb/></l>
  <l n='26'>La humiluloj man&gcirc;u kaj sati&gcirc;u,<lb/>
         Gloru la Eternulon Liaj ser&ccirc;antoj;<lb/>
         Via koro vivu eterne.<lb/></l>
  <l n='27'>Rememoros kaj revenos al la Eternulo &ccirc;iuj finoj de la mondo;<lb/>
         Kaj klini&gcirc;os anta&ubreve; Vi &ccirc;iuj popolaj familioj.<lb/></l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar al la Eternulo apartenas la re&gcirc;ado;<lb/>
         Li re&gcirc;as super la popoloj.<lb/></l>
  <l n='29'>Man&gcirc;os kaj klini&gcirc;os &ccirc;iuj grasuloj de la tero;<lb/>
         Anta&ubreve; Li genufleksos &ccirc;iuj forirantaj al la tombo<lb/>
         Kaj nepovantaj konservi sian animon viva.<lb/></l>
  <l n='30'>Naskotaro Lin servos;<lb/>
         Oni predikos pri mia Sinjoro al la estonta generacio.<lb/></l>
  <l n='31'>Al naskota popolo oni venos kaj predikos<lb/>
         Pri Lia justeco kaj pri Liaj faroj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='23'>

  <head>Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo estas mia pa&scirc;tisto; mi mankon ne havos.<lb/></l>
  <l n='2'>Sur verdaj herbejoj Li ripozigas min,<lb/>
         Apud trankvilaj akvoj Li kondukas min.<lb/></l>
  <l n='3'>Li kvietigas mian animon;<lb/>
         Li kondukas min la&ubreve; vojo de la vero, pro Sia nomo.<lb/></l>
  <l n='4'>E&ccirc; kiam mi iros tra valo de densa mallumo,<lb/>
         Mi ne timos malbonon, &ccirc;ar Vi estas kun mi;<lb/>
         Via bastono kaj apogi&gcirc;ilo trankviligos min.<lb/></l>
  <l n='5'>Vi kovras por mi tablon anta&ubreve; miaj malamikoj;<lb/>
         Vi &scirc;miris per oleo mian kapon, mia pokalo estas plenigita.<lb/></l>
  <l n='6'>Nur bono kaj favoro sekvos min en la da&ubreve;ro de mia tuta vivo;<lb/>
         Kaj mi restos en la domo de la Eternulo eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='24'>

  <head>Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Al la Eternulo apartenas la tero, kaj &ccirc;io, kio &gcirc;in plenigas,<lb/>
         La mondo kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar Li sur la maroj &gcirc;in fondis<lb/>
         Kaj sur la akvoj &gcirc;in fortikigis.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiu supreniros sur la monton de la Eternulo?<lb/>
         Kaj kiu staros &ccirc;e Lia sankta loko?<lb/></l>
  <l n='4'>Tiu, kiu havas purajn manojn kaj senmakulan koron,<lb/>
         Kiu ne fordonis sian animon al malvero<lb/>
         Kaj ne &jcirc;uras trompe.<lb/></l>
  <l n='5'>Li ricevos benon de la Eternulo,<lb/>
         Kaj bonfarojn de Dio, lia savanto.<lb/></l>
  <l n='6'>Tio estas la gento de Liaj adorantoj,<lb/>
         De la ser&ccirc;antoj de Via viza&gcirc;o, ho Dio de Jakob.       <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>Levu, pordegoj, viajn kapojn;<lb/>
         Kaj levi&gcirc;u, pordoj antikvaj,<lb/>
         Por ke eniru la Re&gcirc;o de gloro.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiu estas tiu Re&gcirc;o de gloro?<lb/>
         La Eternulo forta kaj potenca,<lb/>
         La Eternulo, la potenculo de milito.<lb/></l>
  <l n='9'>Levu, pordegoj, viajn kapojn;<lb/>
         Kaj levi&gcirc;u, pordoj antikvaj,<lb/>
         Por ke eniru la Re&gcirc;o de gloro.<lb/></l>
  <l n='10'>Kiu estas tiu Re&gcirc;o de gloro?<lb/>
         La Eternulo Cebaot,<lb/>
         Li estas la Re&gcirc;o de gloro.                            <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='25'>

  <head>De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Al Vi, ho Eternulo, mi levas mian animon.<lb/></l>
  <l n='2'>Ho mia Dio, Vin mi fidas;<lb/>
         Ne lasu min honti&gcirc;i;<lb/>
         Ne lasu, ke miaj malamikoj moku pri mi.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar neniu el tiuj, kiuj esperas al Vi, honti&gcirc;os;<lb/>
         Nur tiuj honti&gcirc;os, kiuj forlasas Vin senpripense.<lb/></l>
  <l n='4'>Viajn vojojn, ho Eternulo, montru al mi;<lb/>
         Instruu min sekvi Vian iradon.<lb/></l>
  <l n='5'>Gvidu min en Via vero kaj lernigu min,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi estas la Dio, kiu min helpas;<lb/>
         Al Vi mi esperas &ccirc;iun tagon.<lb/></l>
  <l n='6'>Rememoru, ho Eternulo, Vian kompatemecon kaj Vian<lb/>
              favorkorecon,<lb/>
         &Ccirc;ar ili estis de &ccirc;iam.<lb/></l>
  <l n='7'>La pekojn de mia juneco kaj miajn krimojn ne rememoru;<lb/>
         La&ubreve; Via favorkoreco rememoru min,<lb/>
         Pro Via boneco, ho Eternulo!<lb/></l>
  <l n='8'>Bona kaj justa estas la Eternulo,<lb/>
         Tial Li montras al pekantoj la vojon.<lb/></l>
  <l n='9'>Li gvidas la humilulojn en justeco,<lb/>
         Kaj instruas al la humiluloj Siajn vojojn.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;iuj vojoj de la Eternulo estas favorkoreco kaj fideleco al<lb/>
              tiuj,<lb/>
         Kiuj observas Lian interligon kaj Liajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='11'>Pro Via nomo, ho Eternulo, pardonu al mi mian pekon,<lb/>
         &Ccirc;ar &gcirc;i estas granda.<lb/></l>
  <l n='12'>Al &ccirc;iu homo, kiu timas la Eternulon,<lb/>
         Li montras la vojon, kiun tiu devas elekti.<lb/></l>
  <l n='13'>Lia animo &gcirc;uos bonon,<lb/>
         Kaj liaj idoj posedos la teron.<lb/></l>
  <l n='14'>Konfidon de la Eternulo havas Liaj timantoj;<lb/>
         Kaj Sian aran&gcirc;on Li sciigas al ili.<lb/></l>
  <l n='15'>Miaj okuloj estas &ccirc;iam direktitaj al la Eternulo,<lb/>
         &Ccirc;ar Li eltiras el reto miajn piedojn.<lb/></l>
  <l n='16'>Turnu Vin al mi kaj korfavoru min,<lb/>
         &Ccirc;ar mi estas soleca kaj mizera.<lb/></l>
  <l n='17'>La suferoj de mia koro estas grandaj;<lb/>
         El mia premateco elkonduku min.<lb/></l>
  <l n='18'>Rigardu mian suferon kaj mizeron,<lb/>
         Kaj pardonu &ccirc;iujn miajn pekojn.<lb/></l>
  <l n='19'>Rigardu, kiel multaj estas miaj malamikoj<lb/>
         Kaj per kia kruela malamo ili min malamas.<lb/></l>
  <l n='20'>Gardu mian animon kaj savu min;<lb/>
         Ne lasu min honti&gcirc;i, &ccirc;ar Vin mi fidas.<lb/></l>
  <l n='21'>Senkulpeco kaj justeco defendu min,<lb/>
         &Ccirc;ar al Vi mi esperas.<lb/></l>
  <l n='22'>Liberigu, ho Dio,<lb/>
         Izraelon el &ccirc;iuj liaj suferoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='26'>

  <head>De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ju&gcirc;u min, ho Eternulo, &ccirc;ar mi iris en sincereco kaj la<lb/>
              Eternulon mi fidis;<lb/>
         Mi ne &scirc;anceli&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='2'>Esploru min, ho Eternulo, kaj elprovu min;<lb/>
         Refandu mian interna&jcirc;on kaj mian koron.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Via favorkoreco estas anta&ubreve; miaj okuloj;<lb/>
         Kaj mi mar&scirc;as en Via vero.<lb/></l>
  <l n='4'>Mi ne sidas kun homoj malveremaj,<lb/>
         Kaj kun falsemuloj mi ne iros.<lb/></l>
  <l n='5'>Mi malamas societon de malbonfarantoj,<lb/>
         Kaj kun malpiuloj mi ne sidos.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi lavas miajn manojn per senkulpeco;<lb/>
         Kaj mi movi&gcirc;as &ccirc;irka&ubreve; Via altaro, ho Eternulo,<lb/></l>
  <l n='7'>Por a&ubreve;digi la&ubreve;te gloradon<lb/>
         Kaj famigi &ccirc;iujn Viajn miraklojn.<lb/></l>
  <l n='8'>Ho Eternulo, mi amas la ejon de Via domo,<lb/>
         Kaj la lokon, en kiu lo&gcirc;as Via gloro.<lb/></l>
  <l n='9'>Ne pereigu mian animon kune kun la pekuloj,<lb/>
         Nek mian vivon kun la sangaviduloj,<lb/></l>
  <l n='10'>En kies manoj estas krimo<lb/>
         Kaj kies dekstra mano estas plena de suba&ccirc;etaj donacoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj mi iras en senkulpeco;<lb/>
         Liberigu min kaj korfavoru min.<lb/></l>
  <l n='12'>Mia piedo staras sur ebena loko;<lb/>
         En kunvenoj mi benos la Eternulon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='27'>

  <head>De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo estas mia lumo kaj mia savo; kiun mi devas timi?<lb/>
         La Eternulo estas la forto de mia vivo; kiu povas min<lb/>
              teruri?<lb/></l>
  <l n='2'>Kiam alproksimi&gcirc;os al mi malbonfarantoj, por man&gcirc;i mian<lb/>
              karnon,<lb/>
         Miaj kontra&ubreve;uloj kaj malamikoj, ili surpu&scirc;i&gcirc;os kaj falos.<lb/></l>
  <l n='3'>Se elpa&scirc;os kontra&ubreve; min armeo,<lb/>
         Mia koro ne ektimos;<lb/>
         Se levi&gcirc;os kontra&ubreve; min milito,<lb/>
         Anka&ubreve; tiam mi havos fidon.<lb/></l>
  <l n='4'>Nur unu aferon mi petas de la Eternulo, nur tion mi deziras:<lb/>
         Ke mi restu en la domo de la Eternulo en la da&ubreve;ro de mia<lb/>
              tuta vivo,<lb/>
         Por rigardi la &ccirc;armon de la Eternulo, admiri Lian templon.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar Li kovros min en Sia kabano en la tago de malbono;<lb/>
         Li ka&scirc;os min en sekreta loko de Sia tendo;<lb/>
         Sur rokon Li levos min.<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj nun levi&gcirc;os mia kapo super miajn malamikojn, kiuj min<lb/>
              &ccirc;irka&ubreve;as;<lb/>
         Kaj mi oferfaros en Lia tendo oferojn de danko;<lb/>
         Mi kantos kaj gloros la Eternulon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>A&ubreve;skultu, ho Eternulo, mian vo&ccirc;on, kiam mi vokas;<lb/>
         Korfavoru min, kaj respondu al mi.<lb/></l>
  <l n='8'>De Vi diris al mi mia koro:<lb/>
         Ser&ccirc;u Mian viza&gcirc;on.<lb/>
         Vian viza&gcirc;on, ho Eternulo, mi ser&ccirc;as.<lb/></l>
  <l n='9'>Ne ka&scirc;u anta&ubreve; mi Vian viza&gcirc;on,<lb/>
         Ne forpu&scirc;u en kolero Vian sklavon;<lb/>
         Vi estis mia helpo,<lb/>
         Ne forpu&scirc;u kaj ne forlasu min, ho Dio de mia savo.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar mia patro kaj mia patrino min forlasis,<lb/>
         Sed la Eternulo min akceptis.<lb/></l>
  <l n='11'>Instruu al mi, ho Eternulo, Vian vojon,<lb/>
         Kaj konduku min sur &gcirc;usta irejo, spite miajn insidantojn.<lb/></l>
  <l n='12'>Ne fordonu min al la volo de miaj premantoj;<lb/>
         &Ccirc;ar stari&gcirc;is kontra&ubreve; mi falsaj atestantoj, plenaj de<lb/>
              rabemeco.<lb/></l>
  <l n='13'>Se mi ne esperus vidi la bonecon de la Eternulo<lb/>
         En la lando de vivantoj!<lb/></l>
  <l n='14'>Esperu al la Eternulo;<lb/>
         Tenu vin forte, forta estu via koro;<lb/>
         Jes, esperu al la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='28'>

  <head>De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Al Vi, ho Eternulo, mi vokas;<lb/>
         Mia Roko, ne silentu al mi;<lb/>
         Se Vi silentos al mi, mi simili&gcirc;os al tiuj,<lb/>
         Kiuj iras en la tombon.<lb/></l>
  <l n='2'>A&ubreve;skultu la vo&ccirc;on de mia petego, kiam mi krias al Vi,<lb/>
         Kiam mi levas miajn manojn al Via plejsanktejo.<lb/></l>
  <l n='3'>Ne kunpereigu min kune kun malpiuloj, kaj kun krimfarantoj,<lb/>
         Kiuj parolas pace kun siaj proksimuloj,<lb/>
         Dum malbono estas en ilia koro.<lb/></l>
  <l n='4'>Redonu al ili la&ubreve; iliaj faroj kaj la&ubreve; iliaj malbonaj agoj;<lb/>
         La&ubreve; la faroj de iliaj manoj redonu al ili;<lb/>
         Redonu al ili, kion ili meritas.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar ili ne atentas la agojn de la Eternulo<lb/>
         Kaj la farojn de Liaj manoj,<lb/>
         Li disbatos ilin kaj ne rekonstruos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Glorata estu la Eternulo,<lb/>
         &Ccirc;ar Li a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de mia petego.<lb/></l>
  <l n='7'>La Eternulo estas mia forto kaj mia &scirc;ildo;<lb/>
         Lin fidis mia koro, kaj Li helpis min;<lb/>
         Tial ek&gcirc;ojas mia koro,<lb/>
         Kaj per mia kanto mi Lin gloros.<lb/></l>
  <l n='8'>La Eternulo estas ilia forto,<lb/>
         Li estas savanta forto por Sia sanktoleito.<lb/></l>
  <l n='9'>Helpu Vian popolon kaj benu Vian heredon,<lb/>
         Kaj pa&scirc;tu kaj altigu ilin eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='29'>

  <head>Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Tributu al la Eternulo, vi potenculoj,<lb/>
         Tributu al la Eternulo honoron kaj forton.<lb/></l>
  <l n='2'>Tributu al la Eternulo la honoron de Lia nomo;<lb/>
         Klini&gcirc;u anta&ubreve; la Eternulo en sankta ornamo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='3'>La vo&ccirc;o de la Eternulo iras super la akvoj;<lb/>
         La Dio de gloro tondras,<lb/>
         La Eternulo super grandaj akvoj.<lb/></l>
  <l n='4'>La vo&ccirc;o de la Eternulo iras kun forto,<lb/>
         La vo&ccirc;o de la Eternulo iras kun majesto.<lb/></l>
  <l n='5'>La vo&ccirc;o de la Eternulo rompas cedrojn,<lb/>
         La Eternulo rompas la cedrojn de Lebanon.<lb/></l>
  <l n='6'>Li saltigas ilin kiel bovidon,<lb/>
         Lebanonon kaj Sirjonon kiel bubalidon.<lb/></l>
  <l n='7'>La vo&ccirc;o de la Eternulo elhakas fajran flamon.<lb/></l>
  <l n='8'>La vo&ccirc;o de la Eternulo skuas dezerton,<lb/>
         La Eternulo skuas la dezerton Kade&scirc;.<lb/></l>
  <l n='9'>La vo&ccirc;o de la Eternulo igas cervinojn naski, kaj nudigas<lb/>
              arbarojn;<lb/>
         Kaj en Lia templo &ccirc;io parolas pri Lia gloro.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>La Eternulo regis en la tempo de la diluvo,<lb/>
         La Eternulo restos Re&gcirc;o eterne.<lb/></l>
  <l n='11'>La Eternulo donos forton al Sia popolo,<lb/>
         La Eternulo benos Sian popolon per paco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='30'>

  <head>Psalmo-kanto &ccirc;e ina&ubreve;guro de la Domo; de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi gloros Vin alte, ho Eternulo,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi levis min kaj Vi ne lasis miajn malamikojn triumfi<lb/>
              super mi.<lb/></l>
  <l n='2'>Ho Eternulo, mia Dio, mi vokis al Vi,<lb/>
         Kaj Vi min sanigis.<lb/></l>
  <l n='3'>Ho Eternulo, Vi ellevis el &Scirc;eol mian animon;<lb/>
         Vi vivigis min, ke mi ne iru en la tombon.<lb/></l>
  <l n='4'>Kantu al la Eternulo, ho Liaj piuloj,<lb/>
         Kaj gloru Lian sanktan nomon.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar nur momenton da&ubreve;ras Lia kolero,<lb/>
         Sed tutan vivon da&ubreve;ras Lia favoro;<lb/>
         Vespere povas esti ploro,<lb/>
         Sed matene venos &gcirc;ojego.<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj mi diris en la tempo de mia feli&ccirc;o:<lb/>
         Mi neniam falos.<lb/></l>
  <l n='7'>Ho Eternulo, per Via favoro Vi starigis mian monton fortike;<lb/>
         Sed kiam Vi ka&scirc;is Vian viza&gcirc;on, mi konfuzi&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='8'>Al Vi, ho Eternulo, mi vokis,<lb/>
         Kaj al la Eternulo mi pre&gcirc;is:<lb/></l>
  <l n='9'>Kion utilos mia sango, se mi iros en la tombon?<lb/>
         &Ccirc;u gloros Vin polvo? &ccirc;u &gcirc;i a&ubreve;digos Vian veron?<lb/></l>
  <l n='10'>A&ubreve;skultu, ho Eternulo, kaj korfavoru min;<lb/>
         Ho Eternulo, estu helpanto al mi.<lb/></l>
  <l n='11'>Vi anstata&ubreve;igis al mi mian plendon per danco;<lb/>
         Vi deprenis de mi mian saka&jcirc;on kaj zonis min per &gcirc;ojo,<lb/></l>
  <l n='12'>Por ke mia animo kantu al Vi kaj ne silenti&gcirc;u.<lb/>
         Ho Eternulo, mia Dio, eterne mi Vin gloros.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='31'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Vin, ho Eternulo, mi fidas, ke mi neniam estu hontigita;<lb/>
         Per Via justeco savu min.<lb/></l>
  <l n='2'>Klinu al mi Vian orelon, rapide savu min!<lb/>
         Estu por mi forta roko, fortika kastelo, por helpi min.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Vi estas mia roko kaj mia kastelo;<lb/>
         Kaj pro Via nomo gvidu min kaj konduku min.<lb/></l>
  <l n='4'>Eligu min el la reto, kiun ili metis kontra&ubreve; mi;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi estas mia fortika&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='5'>En Vian manon mi transdonas mian spiriton;<lb/>
         Vi savas min, ho Eternulo, Dio de la vero.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi malamas la adorantojn de vantaj idoloj,<lb/>
         Sed mi fidas la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='7'>Mi gajas kaj &gcirc;ojas pro Via favoro;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi vidis min mizeron,<lb/>
         Vi eksciis la suferojn de mia animo,<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj Vi ne transdonis min en la manon de malamiko,<lb/>
         Vi starigis miajn piedojn sur vasta loko.<lb/></l>
  <l n='9'>Korfavoru min, ho Eternulo, &ccirc;ar mi suferas;<lb/>
         Malforti&gcirc;is de mal&gcirc;ojo mia okulo, mia animo, kaj mia korpo.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar mia vivo konsumi&gcirc;is de mal&gcirc;ojo kaj miaj jaroj de &gcirc;emado;<lb/>
         Mia forto malaperis per mia kulpo, kaj miaj ostoj<lb/>
              malforti&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='11'>Per &ccirc;iuj miaj malamikoj mi fari&gcirc;is granda hontinda&jcirc;o por<lb/>
              miaj najbaroj<lb/>
         Kaj terura&jcirc;o por miaj konatoj;<lb/>
         Kiuj vidas min sur la strato, tiuj forkuras de mi.<lb/></l>
  <l n='12'>Oni forgesis pri mi en la koro, kiel pri mortinto;<lb/>
         Mi fari&gcirc;is kiel rompita vazo.<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar mi a&ubreve;das la insultojn de multaj;<lb/>
         &Ccirc;irka&ubreve;e estas minacoj;<lb/>
         Ili kune konspiras kontra&ubreve; mi,<lb/>
         Ili intencas pereigi mian vivon.<lb/></l>
  <l n='14'>Sed mi &dash; mi fidas Vin, ho Eternulo;<lb/>
         Mi diras: Vi estas mia Dio.<lb/></l>
  <l n='15'>En Via mano estas mia sorto;<lb/>
         Savu min de la mano de miaj malamikoj kaj persekutantoj.<lb/></l>
  <l n='16'>Lumu per Via viza&gcirc;o al Via sklavo,<lb/>
         Helpu min per Via boneco.<lb/></l>
  <l n='17'>Ho Eternulo, ne hontigu min, &ccirc;ar mi vokis al Vi;<lb/>
         Hontigitaj estu la malpiuloj, ili silenti&gcirc;u por &Scirc;eol.<lb/></l>
  <l n='18'>Muti&gcirc;u la mensogaj bu&scirc;oj,<lb/>
         Kiuj parolas arogante kontra&ubreve; piulo,<lb/>
         Kun fiero kaj malestimo.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiel granda estas Via boneco, kiun Vi konservis por tiuj,<lb/>
              kiuj Vin timas,<lb/>
         Kaj kiun Vi faris anta&ubreve; la homoj por tiuj, kiuj Vin fidas!<lb/></l>
  <l n='20'>Vi kovras ilin per la kovro de Via viza&gcirc;o kontra&ubreve; homaj<lb/>
              atencoj,<lb/>
         Vi ka&scirc;as ilin en tendo kontra&ubreve; malamikaj langoj.<lb/></l>
  <l n='21'>Glorata estu la Eternulo,<lb/>
         Kiu aperigis al mi mirindan favoron en fortikigita urbo.<lb/></l>
  <l n='22'>Kaj mi diris en mia konfuzi&gcirc;o:<lb/>
         Mi estas forpu&scirc;ita for de Viaj okuloj;<lb/>
         Tamen Vi a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de mia pre&gcirc;o, kiam mi vokis al<lb/>
              Vi.<lb/></l>
  <l n='23'>Amu la Eternulon, &ccirc;iuj Liaj piuloj;<lb/>
         La fidelulojn la Eternulo gardas,<lb/>
         Kaj Li repagas sufi&ccirc;ege al tiuj, kiuj agas malhumile.<lb/></l>
  <l n='24'>Estu kura&gcirc;aj, kaj forta estu via koro,<lb/>
         Vi &ccirc;iuj, kiuj esperas al la Eternulo!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='32'>

  <head>Instruo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Feli&ccirc;a estas tiu, kies krimo estas pardonita, kies peko<lb/>
              estas kovrita.<lb/></l>
  <l n='2'>Feli&ccirc;a estas la homo, al kiu la Eternulo ne kalkulas lian<lb/>
              kulpon<lb/>
         Kaj en kies spirito estas nenia malvero.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiam mi silentis, miaj ostoj senforti&gcirc;is<lb/>
         De mia &ccirc;iutaga ploregado.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar tage kaj nokte pezis sur mi Via mano;<lb/>
         La fre&scirc;econ de mia sukoj anstata&ubreve;is sekeco de somero. <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Mian pekon mi konfesis al Vi, kaj mian kulpon mi ne ka&scirc;is;<lb/>
         Mi diris: Mi konfesos miajn krimojn al la Eternulo;<lb/>
         Kaj Vi deprenis la kulpon de mia peko.                <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='6'>Pro tio pre&gcirc;u anta&ubreve; Vi &ccirc;iu piulo en favora tempo,<lb/>
         Por ke &ccirc;e la disver&scirc;i&gcirc;o de grandaj akvoj ili lin ne atingu.<lb/></l>
  <l n='7'>Vi estas mia &scirc;irmo;<lb/>
         Kontra&ubreve; sufero Vi min gardos,<lb/>
         Per kantoj de savo Vi min &ccirc;irka&ubreve;os.                   <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='8'>Mi prudentigos vin, kaj montros al vi la vojon, kiun vi<lb/>
              devas iri;<lb/>
         Kun konsiloj Mi direktos sur vin Mian okulon.<lb/></l>
  <l n='9'>Ne estu kiel &ccirc;evalo, kiel senprudenta mulo,<lb/>
         Al kiuj oni devas kateni la bu&scirc;on per brido kaj bu&scirc;peco,<lb/>
         Alie ili ne venos al vi.<lb/></l>
  <l n='10'>Multajn frapojn havas la malpiulo;<lb/>
         Sed kiu fidas la Eternulon, tiun &ccirc;irka&ubreve;as favoro.<lb/></l>
  <l n='11'>&Gcirc;oju pro la Eternulo, kaj gaju, ho justuloj;<lb/>
         Kaj triumfu &ccirc;iuj, kiuj havas pian koron!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='33'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Gcirc;oje kantu, ho piuloj, anta&ubreve; la Eternulo;<lb/>
         Al la justuloj konvenas glorado.<lb/></l>
  <l n='2'>Gloru la Eternulon per harpo,<lb/>
         Per dekkorda psaltero ludu al Li.<lb/></l>
  <l n='3'>Kantu al Li novan kanton,<lb/>
         Bone ludu al Li kun trumpetado.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar &gcirc;usta estas la vorto de la Eternulo,<lb/>
         Kaj &ccirc;iu Lia faro estas fidinda.<lb/></l>
  <l n='5'>Li amas justecon kaj ju&gcirc;on;<lb/>
         La tero estas plena de la boneco de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='6'>Per la vorto de la Eternulo esti&gcirc;is la &ccirc;ielo;<lb/>
         Kaj per la spiro de Lia bu&scirc;o esti&gcirc;is &gcirc;ia tuta ekzistantaro.<lb/></l>
  <l n='7'>Li kolektis kiel en tenujon la akvon de la maro,<lb/>
         Li metis la abismojn en konservejojn.<lb/></l>
  <l n='8'>Timu la Eternulon la tuta tero;<lb/>
         Tremu anta&ubreve; Li &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la mondo.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar Li diris, kaj tio fari&gcirc;is;<lb/>
         Li ordonis, kaj tio aperis.<lb/></l>
  <l n='10'>La Eternulo neniigas la interkonsenton de la popoloj,<lb/>
         Li detruas la intencojn de la nacioj.<lb/></l>
  <l n='11'>La decido de la Eternulo restas eterne,<lb/>
         La pensoj de Lia koro restas de generacio al generacio.<lb/></l>
  <l n='12'>Felica estas la popolo, kies Dio estas la Eternulo;<lb/>
         La gento, kiun Li elektis al Si kiel heredon.<lb/></l>
  <l n='13'>El la &ccirc;ielo la Eternulo rigardas,<lb/>
         Li vidas &ccirc;iujn homidojn.<lb/></l>
  <l n='14'>De la trono, sur kiu Li sidas,<lb/>
         Li rigardas &ccirc;iujn, kiuj lo&gcirc;as sur la tero,<lb/></l>
  <l n='15'>Li, kiu kreis la korojn de ili &ccirc;iuj,<lb/>
         Kiu rimarkas &ccirc;iujn iliajn farojn.<lb/></l>
  <l n='16'>La re&gcirc;on ne helpos granda armeo,<lb/>
         Fortulon ne savos granda forto.<lb/></l>
  <l n='17'>Vana estas la &ccirc;evalo por helpo,<lb/>
         Kaj per sia granda forto &gcirc;i ne savos.<lb/></l>
  <l n='18'>Jen la okulo de la Eternulo estas sur tiuj, kiuj Lin timas,<lb/>
         Kiuj esperas Lian favoron,<lb/></l>
  <l n='19'>Ke Li savu de morto ilian animon<lb/>
         Kaj nutru ilin en tempo de malsato.<lb/></l>
  <l n='20'>Nia animo fidas la Eternulon;<lb/>
         Li estas nia helpo kaj nia &scirc;ildo.<lb/></l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar pro Li &gcirc;ojas nia koro,<lb/>
         &Ccirc;ar ni fidas Lian sanktan nomon.<lb/></l>
  <l n='22'>Via favoro, ho Eternulo, estu super ni,<lb/>
         Kiel ni esperas al Vi.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='34'>

  <head>De David, kiam li &scirc;ajnigis sin freneza anta&ubreve; Abimele&hcirc;, kaj tiu
lin forpelis kaj li foriris.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi gloros la Eternulon en &ccirc;iu tempo;<lb/>
         &Ccirc;iam la&ubreve;do por Li estos en mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='2'>Per la Eternulo glori&gcirc;as mia animo;<lb/>
         La humiluloj a&ubreve;du kaj &gcirc;oju.<lb/></l>
  <l n='3'>Gloru la Eternulon kun mi,<lb/>
         Kaj ni altigu kune Lian nomon.<lb/></l>
  <l n='4'>Mi ser&ccirc;is la Eternulon, kaj Li respondis al mi,<lb/>
         Kaj de &ccirc;iuj miaj dan&gcirc;eroj Li savis min.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiuj rigardas al Li, ricevas lumon,<lb/>
         Kaj ilia viza&gcirc;o ne kovri&gcirc;os per honto.<lb/></l>
  <l n='6'>Jen &ccirc;i tiu mizerulo vokis, kaj la Eternulo a&ubreve;dis,<lb/>
         Kaj de &ccirc;iuj liaj mizeroj Li savis lin.<lb/></l>
  <l n='7'>An&gcirc;elo de la Eternulo postenas &ccirc;irka&ubreve; tiuj, kiuj Lin timas,<lb/>
         Kaj Li ilin savas.<lb/></l>
  <l n='8'>Provu kaj vidu, kiel bona estas la Eternulo;<lb/>
         Feli&ccirc;a estas la homo, kiu Lin fidas.<lb/></l>
  <l n='9'>Timu la Eternulon, Liaj sanktuloj;<lb/>
         &Ccirc;ar nenio mankas al tiuj, kiuj Lin timas.<lb/></l>
  <l n='10'>Leonidoj estas senhavaj kaj malsataj;<lb/>
         Sed kiuj ser&ccirc;as la Eternulon, tiuj havas mankon en nenia<lb/>
              bono.<lb/></l>
  <l n='11'>Venu, infanoj, a&ubreve;skultu min;<lb/>
         Pri timo anta&ubreve; la Eternulo mi vin instruos.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiu ajn vi estas, homo,<lb/>
         Kiu deziras vivon kaj amas multajn kaj bonajn tagojn:<lb/></l>
  <l n='13'>Gardu vian langon kontra&ubreve; malbono,<lb/>
         Kaj vian bu&scirc;on kontra&ubreve; mensoga parolo;<lb/></l>
  <l n='14'>Deklini&gcirc;u de malbono kaj faru bonon,<lb/>
         Ser&ccirc;u pacon kaj &ccirc;asu &gcirc;in.<lb/></l>
  <l n='15'>La okuloj de la Eternulo estas turnitaj al la piuloj,<lb/>
         Kaj Liaj oreloj al iliaj krioj.<lb/></l>
  <l n='16'>La viza&gcirc;o de la Eternulo estas kontra&ubreve; tiuj, kiuj faras<lb/>
              malbonon,<lb/>
         Por ekstermi de la tero la memoron pri ili.<lb/></l>
  <l n='17'>Oni krias, kaj la Eternulo a&ubreve;das,<lb/>
         Kaj de &ccirc;iuj iliaj mizeroj Li ilin savas.<lb/></l>
  <l n='18'>Proksima estas la Eternulo al tiuj, kies koro estas rompita,<lb/>
         Kaj la spirite suferantajn Li helpas.<lb/></l>
  <l n='19'>Multaj estas la suferoj de piulo;<lb/>
         Sed de &ccirc;iuj la Eternulo lin savas.<lb/></l>
  <l n='20'>Li gardas &ccirc;iujn liajn ostojn;<lb/>
         E&ccirc; unu el ili ne rompi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='21'>La malbonulon mortigos la malbono;<lb/>
         Kaj la malamantoj de piulo pereos.<lb/></l>
  <l n='22'>La Eternulo liberigas la animon de Siaj sklavoj;<lb/>
         Kaj ne pereos &ccirc;iuj, kiuj Lin fidas.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='35'>

  <head>De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Batalu, ho Eternulo, kontra&ubreve; tiuj, kiuj batalas kontra&ubreve; mi;<lb/>
         Militu kontra&ubreve; tiuj, kiuj militas kontra&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='2'>Prenu &scirc;ildon kaj armilojn,<lb/>
         Kaj stari&gcirc;u, por helpi min.<lb/></l>
  <l n='3'>Kaj nudigu ponardegon, kaj stari&gcirc;u kontra&ubreve; miaj<lb/>
              persekutantoj;<lb/>
         Diru al mia animo: Via helpo Mi estas.<lb/></l>
  <l n='4'>Hontigitaj kaj malhonoritaj estu tiuj, kiuj celas kontra&ubreve;<lb/>
              mia animo;<lb/>
         Turni&gcirc;u reen kaj estu hontigitaj tiuj, kiuj intencas<lb/>
              malbonon kontra&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='5'>Ili estu kiel grenventuma&jcirc;o anta&ubreve; vento,<lb/>
         Kaj an&gcirc;elo de la Eternulo ilin forpelu.<lb/></l>
  <l n='6'>Ilia vojo estu malluma kaj glitiga,<lb/>
         Kaj an&gcirc;elo de la Eternulo ilin persekutu.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar sen mia kulpo ili submetis por mi sian reton,<lb/>
         Sen mia kulpo ili fosis sub mia animo.<lb/></l>
  <l n='8'>Venu sur lin pereo neatendite,<lb/>
         Kaj lia reto, kiun li ka&scirc;is, kaptu lin;<lb/>
         Por pereo li falu en &gcirc;in.<lb/></l>
  <l n='9'>Kaj mia animo &gcirc;ojos pro la Eternulo,<lb/>
         Triumfos pro Lia helpo.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;iuj miaj ostoj diros: Ho Eternulo, kiu egalas Vin,<lb/>
         Kiu liberigas mizerulon de lia perfortanto,<lb/>
         Mizerulon kaj malri&ccirc;ulon de lia rabanto?<lb/></l>
  <l n='11'>Stari&gcirc;as kontra&ubreve; mi krimaj atestantoj;<lb/>
         Kion mi ne scias, pri tio ili min demandas.<lb/></l>
  <l n='12'>Ili pagas al mi malbonon por bono,<lb/>
         Atencon kontra&ubreve; mia animo.<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj mi dum ilia malsano metis sur min saka&jcirc;on,<lb/>
         Mi turmentis mian animon per fasto,<lb/>
         Kaj mi pre&gcirc;is sincere, kiel pri mi mem.<lb/></l>
  <l n='14'>Mi kondutis, kvaza&ubreve; ili estus miaj amikoj, miaj fratoj;<lb/>
         Kiel homo, kiu funebras pri sia patrino, mi profunde<lb/>
              mal&gcirc;ojis.<lb/></l>
  <l n='15'>Sed kiam mi difekti&gcirc;is, ili &gcirc;ojis, kaj ili kuni&gcirc;is;<lb/>
         Kuni&gcirc;is kontra&ubreve; mi la senkoruloj, kiam mi ne atendis:<lb/>
         Ili &scirc;iris kaj ne &ccirc;esis.<lb/></l>
  <l n='16'>La&ubreve; la maniero de malpiaj parazitoj,<lb/>
         Ili kunfrapis kontra&ubreve; mi siajn dentojn.<lb/></l>
  <l n='17'>Mia Sinjoro! kiel longe Vi tion rigardos?<lb/>
         Deturnu mian animon de iliaj atakoj,<lb/>
         Mian solan de la leonoj.<lb/></l>
  <l n='18'>Mi gloros Vin en granda kunveno,<lb/>
         Meze de multe da popolo mi Vin la&ubreve;dos.<lb/></l>
  <l n='19'>Ne &gcirc;oju pri mi miaj maljustaj malamikoj;<lb/>
         Kaj tiuj, kiuj malamas min sen mia kulpo, ne moku per la<lb/>
              okuloj.<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar ne pri paco ili parolas,<lb/>
         Kaj kontra&ubreve; la kvietuloj sur la tero ili pripensas malicajn<lb/>
              intencojn.<lb/></l>
  <l n='21'>Ili lar&gcirc;e malfermis kontra&ubreve; mi sian bu&scirc;on,<lb/>
         Kaj diris: Ha, ha! nia okulo vidis.<lb/></l>
  <l n='22'>Vi vidis, ho Eternulo; ne silentu!<lb/>
         Mia Sinjoro, ne malproksimi&gcirc;u de mi.<lb/></l>
  <l n='23'>Veki&gcirc;u kaj levi&gcirc;u, por fari al mi ju&gcirc;on,<lb/>
         Mia Dio kaj mia Sinjoro, pri mia disputo.<lb/></l>
  <l n='24'>Ju&gcirc;u min la&ubreve; Via justeco, ho Eternulo, mia Dio;<lb/>
         Kaj ili ne &gcirc;oju pri mi.<lb/></l>
  <l n='25'>Ili ne diru en sia koro: Ha, ha! tio estas la&ubreve; nia deziro;<lb/>
         Ili ne diru: Ni lin englutis.<lb/></l>
  <l n='26'>Ili estu hontigitaj kaj malhonoritaj &ccirc;iuj, kiuj &gcirc;ojas pro<lb/>
              mia malfeli&ccirc;o;<lb/>
         Vesti&gcirc;u per honto kaj malhonoro tiuj, kiuj fanfaronas<lb/>
              kontra&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='27'>Triumfu kaj &gcirc;oju tiuj, kiuj deziras justecon por mi;<lb/>
         Kaj ili diru &ccirc;iam: Granda estas la Eternulo,<lb/>
         Kiu deziras bonstaton por Sia sklavo.<lb/></l>
  <l n='28'>Kaj mia lango rakontados pri Via justeco<lb/>
         Kaj &ccirc;iutage pri Via gloro.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='36'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. De David, sklavo de la Eternulo.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La pekado de malpiulo parolas al lia koro;<lb/>
         Anta&ubreve; liaj okuloj ne ekzistas timo anta&ubreve; Dio.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar &gcirc;i flatas al li en liaj okuloj,<lb/>
         &Gcirc;is lia pekado eltrovi&gcirc;os kaj li malami&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='3'>La paroloj de lia bu&scirc;o estas krimo kaj malvero;<lb/>
         Li ne volas kompreni, por fari bonon.<lb/></l>
  <l n='4'>Krimon li pripensas sur sia ku&scirc;ejo;<lb/>
         Li staras sur vojo ne bona;<lb/>
         Malbonon li ne abomenas.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='5'>Ho Eternulo, &gcirc;is la &ccirc;ielo atingas Via boneco,<lb/>
         Via vereco &gcirc;is la nuboj.<lb/></l>
  <l n='6'>Via justeco estas kiel la montoj de Dio,<lb/>
         Viaj ju&gcirc;oj estas granda abismo;<lb/>
         Homon kaj bruton Vi helpas, ho Eternulo.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiel grandvalora estas Via favoro, ho Dio!<lb/>
         Kaj la homidoj ricevas rifu&gcirc;on en la ombro de Viaj flugiloj.<lb/></l>
  <l n='8'>Ili sati&gcirc;as per la ri&ccirc;a havo de Via domo,<lb/>
         Kaj el la rivero de Viaj bona&jcirc;oj Vi ilin trinkigas.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar &ccirc;e Vi estas la fonto de vivo,<lb/>
         Kaj en Via lumo ni vidas lumon.<lb/></l>
  <l n='10'>Venigu Vian favoron sur tiujn, kiuj Vin konas,<lb/>
         Kaj Vian bonecon sur la honestulojn.<lb/></l>
  <l n='11'>Ne pa&scirc;u sur min piedo de fiereco,<lb/>
         Kaj mano de malpiuloj ne renversu min.<lb/></l>
  <l n='12'>Tie falu la farantoj de malbono;<lb/>
         Ili estu renversitaj kaj ne povu sin levi.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='37'>

  <head>De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ne inciti&gcirc;u pro la malvirtuloj;<lb/>
         Ne enviu tiujn, kiuj agas maljuste.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar simile al herbo ili rapide dehaki&gcirc;as,<lb/>
         Kaj kiel verda vegeta&jcirc;o ili forvelkas.<lb/></l>
  <l n='3'>Fidu la Eternulon kaj faru bonon;<lb/>
         Lo&gcirc;u sur la tero kaj konservu honestecon.<lb/></l>
  <l n='4'>Ser&ccirc;u plezuron &ccirc;e la Eternulo,<lb/>
         Kaj Li plenumos la dezirojn de via koro.<lb/></l>
  <l n='5'>Transdonu al la Eternulo vian vojon kaj fidu Lin,<lb/>
         Kaj Li faros.<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj Li aperigos vian pravecon kiel lumon,<lb/>
         Kaj vian justecon kiel tagmezon.<lb/></l>
  <l n='7'>Silentu anta&ubreve; la Eternulo kaj esperu al Li;<lb/>
         Ne inciti&gcirc;u, kiam sukcesas homo,<lb/>
         Kiu plenumas malbonajn intencojn.<lb/></l>
  <l n='8'>Detenu vin de kolero kaj forlasu furiozon;<lb/>
         Ne inciti&gcirc;u, ke vi ne faru malbonon.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar malbonfarantoj ekstermi&gcirc;os,<lb/>
         Kaj la esperantaj al la Eternulo heredos la teron.<lb/></l>
  <l n='10'>Ankora&ubreve; malmulte da tempo pasos, kaj la malpiulo jam ne<lb/>
              ekzistos;<lb/>
         Vi rigardos lian lokon, kaj li ne estos.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj la humiluloj heredos la teron<lb/>
         Kaj &gcirc;uos grandan pacon.<lb/></l>
  <l n='12'>Malvirtulo malbonintencas kontra&ubreve; virtulo<lb/>
         Kaj frapas kontra&ubreve; li per siaj dentoj.<lb/></l>
  <l n='13'>Sed mia Sinjoro ridas pri li;<lb/>
         &Ccirc;ar Li vidas, ke venas lia tago.<lb/></l>
  <l n='14'>Glavon nudigas la malvirtuloj kaj stre&ccirc;as sian pafarkon,<lb/>
         Por faligi mizerulon kaj malri&ccirc;ulon kaj bu&ccirc;i virtulon.<lb/></l>
  <l n='15'>Ilia glavo trafos en ilian koron,<lb/>
         Kaj iliaj pafarkoj rompi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='16'>Pli bona estas la malmulto, kiun havas virtulo,<lb/>
         Ol la granda havo de multaj malpiuloj.<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar la brakoj de malpiuloj rompi&gcirc;as;<lb/>
         Sed la virtulojn la Eternulo subtenas.<lb/></l>
  <l n='18'>La Eternulo scias la tagojn de la virtuloj;<lb/>
         Kaj ilia havo restos eterne.<lb/></l>
  <l n='19'>Ili ne estos hontigitaj en tempo malbona,<lb/>
         Kaj en tagoj de malsato ili estos sataj.<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar la malvirtuloj pereos,<lb/>
         Kaj la malamikoj de la Eternulo malaperos kiel beleco de la<lb/>
              herbejoj,<lb/>
         Ili malaperos kiel fumo.<lb/></l>
  <l n='21'>Malpiulo prunteprenas kaj ne pagas;<lb/>
         Sed piulo korfavoras kaj donas.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar Liaj benitoj heredos la teron,<lb/>
         Kaj Liaj malbenitoj ekstermi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='23'>De la Eternulo fortiki&gcirc;as la pa&scirc;oj de virta homo,<lb/>
         Kaj lia vojo pla&ccirc;as al Li.<lb/></l>
  <l n='24'>Falante, li ne estos for&jcirc;etita;<lb/>
         &Ccirc;ar la Eternulo subtenos lian manon.<lb/></l>
  <l n='25'>Mi estis juna kaj mi maljuni&gcirc;is,<lb/>
         Kaj mi ne vidis virtulon forlasita,<lb/>
         Nek liajn infanojn petantaj panon.<lb/></l>
  <l n='26'>&Ccirc;iutage li korfavoras kaj pruntedonas,<lb/>
         Kaj liaj infanoj estos benitaj.<lb/></l>
  <l n='27'>Forturni&gcirc;u de malbono kaj faru bonon,<lb/>
         Kaj vi vivos eterne.<lb/></l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar la Eternulo amas justecon,<lb/>
         Kaj ne forlasas Siajn fidelulojn;<lb/>
         &Ccirc;iam ili estos gardataj;<lb/>
         Sed la semo de la malpiuloj estos ekstermita.<lb/></l>
  <l n='29'>La virtuloj heredos la teron<lb/>
         Kaj lo&gcirc;os sur &gcirc;i eterne.<lb/></l>
  <l n='30'>La bu&scirc;o de virtulo parolas sa&gcirc;on,<lb/>
         Kaj lia lango diras justecon.<lb/></l>
  <l n='31'>La ordonoj de lia Dio estas en lia koro;<lb/>
         Liaj pa&scirc;oj ne &scirc;anceli&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='32'>Malvirtulo subrigardas virtulon<lb/>
         Kaj celas mortigi lin.<lb/></l>
  <l n='33'>Sed la Eternulo ne lasos lin en liaj manoj,<lb/>
         Kaj ne kondamnos lin, kiam li estos ju&gcirc;ata.<lb/></l>
  <l n='34'>Esperu al la Eternulo kaj tenu vin je Lia vojo,<lb/>
         Kaj Li altigos vin, ke vi heredu la teron;<lb/>
         Vi vidos la ekstermon de la malvirtuloj.<lb/></l>
  <l n='35'>Mi vidis malpiulon, kiu estis spitema,<lb/>
         Kaj tenis sin lar&gcirc;e, kiel sukplena multebran&ccirc;a arbo;<lb/></l>
  <l n='36'>Sed apena&ubreve; mi preterpasis, li jam ne ekzistis;<lb/>
         Mi ser&ccirc;is lin, kaj li jam ne estis trovebla.<lb/></l>
  <l n='37'>Konservu senkulpecon kaj celu veron,<lb/>
         &Ccirc;ar estontecon havas homo pacema;<lb/></l>
  <l n='38'>Sed la krimuloj &ccirc;iuj estos ekstermitaj;<lb/>
         La estonteco de la malpiuloj pereos.<lb/></l>
  <l n='39'>La virtuloj havas helpon de la Eternulo;<lb/>
         Li estas ilia forto en tempo de mizero.<lb/></l>
  <l n='40'>Kaj la Eternulo ilin helpos kaj savos;<lb/>
         Li savos ilin de malbonuloj kaj helpos ilin,<lb/>
         &Ccirc;ar ili fidas Lin.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='38'>

  <head>Psalmo de David. Pro memoro.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, ne en Via kolero min ripro&ccirc;u,<lb/>
         Kaj ne en Via furiozo min punu.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar Viaj sagoj penetris en min,<lb/>
         Kaj pezas sur mi Via mano.<lb/></l>
  <l n='3'>Ekzistas neniu sana loko en mia korpo pro Via kolero,<lb/>
         Nenio sendifekta ekzistas en miaj ostoj pro mia peko.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar miaj krimoj superas mian kapon;<lb/>
         Kiel peza &scirc;ar&gcirc;o, ili estas tro pezaj por mi.<lb/></l>
  <l n='5'>Malbonodoras kaj pusas miaj ulceroj<lb/>
         Pro mia malsa&gcirc;eco.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi kurbi&gcirc;is kaj klini&gcirc;is treege,<lb/>
         La tutan tagon mi iras malgaja.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar miaj interna&jcirc;oj estas plenaj de brulumo,<lb/>
         Kaj ne ekzistas sana loko en mia korpo.<lb/></l>
  <l n='8'>Mi tute senforti&gcirc;is kaj kaduki&gcirc;is,<lb/>
         Mi kriegas pro malkvieteco de mia koro.<lb/></l>
  <l n='9'>Mia Sinjoro, anta&ubreve; Vi estas &ccirc;iuj miaj deziroj,<lb/>
         Kaj mia &gcirc;emo ne estas ka&scirc;ita anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  <l n='10'>Mia koro tremegas, forlasis min mia forto;<lb/>
         Kaj e&ccirc; la lumo de miaj okuloj ne estas &ccirc;e mi.<lb/></l>
  <l n='11'>Miaj amikoj kaj kamaradoj repa&scirc;is pro mia pesto,<lb/>
         Kaj miaj proksimuloj stari&gcirc;is malproksime.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj insidis kontra&ubreve; mi tiuj, kiuj celas mian vivon,<lb/>
         Kaj miaj malbondezirantoj parolas pri mia pereo,<lb/>
         Kaj malicojn ili pripensas &ccirc;iutage.<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj mi estas kiel surdulo kaj ne a&ubreve;das;<lb/>
         Kiel mutulo, kiu ne malfermas sian bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='14'>Mi estas kiel homo, kiu ne a&ubreve;das<lb/>
         Kaj kiu ne havas en sia bu&scirc;o reparolon.<lb/></l>
  <l n='15'>Sed al Vi, ho Eternulo, mi esperas;<lb/>
         Vi a&ubreve;skultos, mia Sinjoro, mia Dio.<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar mi diris: Ili povus &gcirc;oji pri mi;<lb/>
         Ili fanfaronus pri mi, kiam mia piedo ek&scirc;anceli&gcirc;us.<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar mi estas preta fali,<lb/>
         Kaj mia sufero estas &ccirc;iam anta&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar mi konfesas mian kulpon;<lb/>
         Kaj min &ccirc;agrenas mia peko.<lb/></l>
  <l n='19'>Kaj la malamikoj de mia vivo estas fortaj,<lb/>
         Kaj multaj estas miaj senka&ubreve;zaj malamantoj.<lb/></l>
  <l n='20'>Kaj tiuj, kiuj pagas al mi malbonon por bono,<lb/>
         Atakas min pro tio, ke mi celas bonon.<lb/></l>
  <l n='21'>Ne forlasu min, ho Eternulo;<lb/>
         Mia Dio, ne malproksimi&gcirc;u de mi.<lb/></l>
  <l n='22'>Rapidu, por helpi min,<lb/>
         Mia Sinjoro, mia helpo!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='39'>

  <head>Al la &hcirc;orestro Jedutun. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi diris: Mi gardos min sur miaj vojoj, ke mi ne peku per<lb/>
              mia lango;<lb/>
         Mi bridos mian bu&scirc;on, kiam malpiulo staras kontra&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi estis muta kaj silenta, mi silentis e&ccirc; pri bono;<lb/>
         Kaj mia sufero estis mordanta.<lb/></l>
  <l n='3'>Ekbrulis mia koro en mia interno,<lb/>
         En miaj pensoj ekflamis fajro,<lb/>
         Mi ekparolis per mia lango:<lb/></l>
  <l n='4'>Sciigu al mi, ho Eternulo, mian finon,<lb/>
         Kaj kia estos la da&ubreve;ro de miaj tagoj,<lb/>
         Por ke mi sciu, kiel nenii&gcirc;a mi estas.<lb/></l>
  <l n='5'>Jen Vi donis al mi tagojn lar&gcirc;ajn kiel manplato,<lb/>
         Kaj la da&ubreve;ro de mia vivo estas anta&ubreve; Vi kiel nenio;<lb/>
         Absoluta vanta&jcirc;o estas &ccirc;iu homo, kiel ajn forte li starus.<lb/>
                                                               <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='6'>Nur kiel fantomo iras la homo, nur vante li klopodas;<lb/>
         Li kolektas, kaj ne scias, kiu &gcirc;in ricevos.<lb/></l>
  <l n='7'>Kaj nun kion mi devas esperi, mia Sinjoro?<lb/>
         Mia espero estas al Vi.<lb/></l>
  <l n='8'>De &ccirc;iuj miaj pekoj liberigu min,<lb/>
         Ne lasu min fari&gcirc;i mokinda&jcirc;o por sensa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='9'>Mi muti&gcirc;is, mi ne malfermos mian bu&scirc;on,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi tion faris.<lb/></l>
  <l n='10'>Deturnu de mi Vian frapon;<lb/>
         De Via batanta mano mi pereas.<lb/></l>
  <l n='11'>Se Vi punas homon pro lia krimo,<lb/>
         Tiam lia beleco konsumi&gcirc;as kiel de tineoj.<lb/>
         Nur vanta&jcirc;o estas &ccirc;iu homo.                           <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='12'>A&ubreve;skultu mian pre&gcirc;on, ho Eternulo, kaj atentu mian krion;<lb/>
         Al miaj larmoj ne silentu;<lb/>
         &Ccirc;ar migranto mi estas &ccirc;e Vi,<lb/>
         Enmigrinto, kiel &ccirc;iuj miaj patroj.<lb/></l>
  <l n='13'>Lasu min, ke mi vigli&gcirc;u,<lb/>
         Anta&ubreve; ol mi foriros kaj &ccirc;esos ekzisti.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='40'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi atende esperis al la Eternulo,<lb/>
         Kaj Li klini&gcirc;is al mi kaj a&ubreve;skultis mian krion.<lb/></l>
  <l n='2'>Kaj Li eltiris min el la pereiga foso, el la &scirc;lima mar&ccirc;o,<lb/>
         Kaj Li starigis sur roko mian piedon kaj fortikigis miajn<lb/>
              pa&scirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='3'>Kaj Li metis en mian bu&scirc;on novan kanton, la&ubreve;don al nia Dio.<lb/>
         Multaj tion vidos kaj ektimos,<lb/>
         Kaj ili esperos al la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='4'>Feli&ccirc;a estas la homo, kiu metis sian esperon sur la<lb/>
              Eternulon<lb/>
         Kaj ne turnis sin al la fieruloj kaj al la mensogemuloj.<lb/></l>
  <l n='5'>Multon Vi faris, ho Eternulo, mia Dio!<lb/>
         Viaj mirakloj kaj pensoj estas pri ni.<lb/>
         Neniu egalas Vin.<lb/>
         Mi rakontos kaj parolos,<lb/>
         Sed ili estas super &ccirc;iu kalkulo.<lb/></l>
  <l n='6'>Oferojn kaj donacojn Vi ne deziras;<lb/>
         La orelojn Vi malfermis al mi;<lb/>
         Bruloferojn kaj pekoferojn Vi ne postulas.<lb/></l>
  <l n='7'>Tiam mi diris: Jen mi venas;<lb/>
         En la skribrula&jcirc;o estas skribite pri mi.<lb/></l>
  <l n='8'>Plenumi Vian volon, mia Dio, mi deziras,<lb/>
         Kaj Viaj ordonoj estas en mia koro.<lb/></l>
  <l n='9'>Mi predikas justecon en granda kunveno;<lb/>
         Jen mi ne fermas mian bu&scirc;on, ho Eternulo, Vi tion scias.<lb/></l>
  <l n='10'>Vian justecon mi ne ka&scirc;is en mia koro,<lb/>
         Pri Via fideleco kaj Via helpo mi parolis;<lb/>
         Mi ne ka&scirc;is Vian favorkorecon kaj Vian verecon anta&ubreve; la<lb/>
              granda kunveno.<lb/></l>
  <l n='11'>Vi, ho Eternulo, ne fermu Vian favorkorecon anta&ubreve; mi,<lb/>
         Via boneco kaj Via vereco &ccirc;iam min gardu.<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar &ccirc;irka&ubreve;is min suferoj sennombraj,<lb/>
         Atingis min miaj kulpoj, ke mi ne povas vidi;<lb/>
         Ili estas pli multenombraj, ol la haroj sur mia kapo, kaj<lb/>
              mia koro min forlasis.<lb/></l>
  <l n='13'>Volu, ho Eternulo, savi min;<lb/>
         Ho Eternulo, rapidu helpi min.<lb/></l>
  <l n='14'>Honti&gcirc;u kaj konfuzi&gcirc;u tiuj, kiuj volas pereigi mian animon;<lb/>
         Retiri&gcirc;u kaj estu mokataj tiuj, kiuj deziras al mi malbonon.<lb/></l>
  <l n='15'>Teruritaj estu de sia honto tiuj,<lb/>
         Kiuj diras al mi: Ha, ha!<lb/></l>
  <l n='16'>Gaju kaj &gcirc;oju pro Vi &ccirc;iuj Viaj ser&ccirc;antoj;<lb/>
         La amantoj de Via helpo diru &ccirc;iam:<lb/>
         Granda estas la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='17'>Kaj mi estas mizera kaj malri&ccirc;a;<lb/>
         Mia Sinjoro pensu pri mi.<lb/>
         Vi estas mia helpo kaj mia savanto;<lb/>
         Ho mia Dio, ne malrapidu.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='41'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Feli&ccirc;a estas tiu, kiu atentas senhavulon:<lb/>
         En tago de mizero savos lin la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='2'>La Eternulo lin gardos kaj vivigos;<lb/>
         Li estos feli&ccirc;a sur la tero,<lb/>
         Kaj Vi ne transdonos lin al la volo de liaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='3'>La Eternulo fortigos lin sur la lito de malsano;<lb/>
         Lian tutan ku&scirc;ejon Vi aliigas en la tempo de lia malsano.<lb/></l>
  <l n='4'>Mi diris: Ho Eternulo, kompatu min;<lb/>
         Sanigu mian animon, &ccirc;ar mi pekis anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  <l n='5'>Miaj malamikoj parolas malbonon pri mi, dirante:<lb/>
         Kiam li mortos kaj lia nomo pereos?<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj se iu venas, por vidi min, li parolas malsincere;<lb/>
         Lia koro ser&ccirc;as malbonon;<lb/>
         Kaj, elirinte eksteren, li &gcirc;in disparolas.<lb/></l>
  <l n='7'>Malla&ubreve;te parolas inter si pri mi &ccirc;iuj miaj malamikoj;<lb/>
         Ili pensas malbonon pri mi, dirante:<lb/></l>
  <l n='8'>Afero pereiga atakis lin;<lb/>
         Kaj &ccirc;ar li ku&scirc;i&gcirc;is, li jam ne plu levi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='9'>E&ccirc; mia konfidato, kiun mi fidis, kiu man&gcirc;is mian panon,<lb/>
         Levis kontra&ubreve; min la piedon.<lb/></l>
  <l n='10'>Sed Vi, ho Eternulo, korfavoru min kaj restarigu min,<lb/>
         Por ke mi povu repagi al ili.<lb/></l>
  <l n='11'>Per tio mi scios, ke Vi favoras min,<lb/>
         Se mia malamiko ne triumfos super mi.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj min Vi subtenos pro mia senkulpeco,<lb/>
         Kaj Vi starigos min anta&ubreve; Via viza&gcirc;o por &ccirc;iam.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='13'>Glorata estu la Eternulo, Dio de Izrael,<lb/>
         De eterne &gcirc;is eterne.<lb/>
         Amen, kaj amen!<lb/></l>
  </lg>

</div>

          </div>

          <div type='psalm_book'>
            <head>LIBRO DUA</head>

<div type='psalm' n='42'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Instruo de la Kora&hcirc;idoj.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiel cervo sopiras al fluanta akvo,<lb/>
         Tiel mia animo sopiras al Vi, ho Dio.<lb/></l>
  <l n='2'>Mia animo soifas Dion, la vivantan Dion;<lb/>
         Kiam mi venos kaj aperos anta&ubreve; la viza&gcirc;o de Dio?<lb/></l>
  <l n='3'>Miaj larmoj fari&gcirc;is mia pano tage kaj nokte,<lb/>
         &Ccirc;ar oni diras al mi &ccirc;iutage: Kie estas via Dio?<lb/></l>
  <l n='4'>Elver&scirc;i&gcirc;as mia animo, kiam mi rememoras,<lb/>
         Kiel mi iradis kun la granda homamaso, kaj kondukis &gcirc;in en<lb/>
              la domon de Dio,<lb/>
         &Ccirc;e la&ubreve;ta kantado kaj glorado de festanta amaso.<lb/></l>
  <l n='5'>Kial vi mal&gcirc;ojas, ho mia animo?<lb/>
         Kaj kial vi konsterni&gcirc;as en mi?<lb/>
         Esperu al Dio;<lb/>
         &Ccirc;ar ankora&ubreve; mi dankos Lin,<lb/>
         La savanton de mia viza&gcirc;o kaj mian Dion.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Mal&gcirc;ojas en mi mia animo;<lb/>
         Tial mi rememoras pri Vi en la lando de Jordan kaj &Hcirc;ermon,<lb/>
         Sur la monto Micar.<lb/></l>
  <l n='7'>Abismo resonas al abismo per la bruo de Viaj falakvoj;<lb/>
         &Ccirc;iuj Viaj akvoj kaj ondoj pasis super mi.<lb/></l>
  <l n='8'>En la tago la Eternulo aperigas al mi Sian bonecon,<lb/>
         Kaj en la nokto mi havas kanton al Li,<lb/>
         Pre&gcirc;on al la Dio de mia vivo.<lb/></l>
  <l n='9'>Mi diras al Dio, mia Roko: Kial Vi min forgesis?<lb/>
         Kial mi iradas malgaja pro la premado de la malamiko?<lb/></l>
  <l n='10'>Kvaza&ubreve; dispremante miajn ostojn, mokas min miaj malamikoj,<lb/>
         Dirante al mi &ccirc;iutage: Kie estas via Dio?<lb/></l>
  <l n='11'>Kial vi mal&gcirc;ojas, ho mia animo?<lb/>
         Kaj kial vi konsterni&gcirc;as en mi?<lb/>
         Esperu al Dio;<lb/>
         &Ccirc;ar ankora&ubreve; mi dankos Lin,<lb/>
         La savanton de mia viza&gcirc;o kaj mian Dion.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='43'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ju&gcirc;u min, ho Dio, kaj defendu mian aferon kontra&ubreve; popolo<lb/>
              nepia;<lb/>
         De homo malverema kaj maljusta savu min.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar Vi estas la Dio de mia forto; kial Vi forpu&scirc;is min?<lb/>
         Kial mi iradas mal&gcirc;oja pro la premado de la malamiko?<lb/></l>
  <l n='3'>Sendu Vian lumon kaj Vian veron, ke ili min gvidu,<lb/>
         Ke ili alvenigu min al Via sankta monto kaj al Via lo&gcirc;ejo.<lb/></l>
  <l n='4'>Kaj mi venos al la altaro de Dio,<lb/>
         Al la Dio de mia &gcirc;ojo kaj &gcirc;uo;<lb/>
         Kaj mi gloros Vin per harpo, ho Dio, mia Dio.<lb/></l>
  <l n='5'>Kial vi mal&gcirc;ojas, ho mia animo?<lb/>
         Kaj kial vi konsterni&gcirc;as en mi?<lb/>
         Esperu al Dio;<lb/>
         &Ccirc;ar ankora&ubreve; mi dankos Lin,<lb/>
         La savanton de mia viza&gcirc;o kaj mian Dion.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='44'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Instruo de la Kora&hcirc;idoj.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Dio, per niaj oreloj ni a&ubreve;dis, niaj patroj rakontis al<lb/>
              ni,<lb/>
         Kion Vi faris en iliaj tagoj, en tempo antikva.<lb/></l>
  <l n='2'>Vi per Via mano forpelis popolojn, kaj ilin Vi enlo&gcirc;igis;<lb/>
         Popolojn Vi pereigis, kaj ilin Vi vastigis.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar ne per sia glavo ili akiris la teron,<lb/>
         Kaj ne ilia brako helpis ilin;<lb/>
         Sed nur Via dekstra mano kaj Via brako kaj la lumo de Via<lb/>
              viza&gcirc;o,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi ilin favoris.<lb/></l>
  <l n='4'>Vi estas mia Re&gcirc;o, ho Dio;<lb/>
         Disponu helpon al Jakob.<lb/></l>
  <l n='5'>Per Vi ni disbatos niajn malamikojn;<lb/>
         Per Via nomo ni piedpremos niajn kontra&ubreve;batalantojn.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar ne mian pafarkon mi fidas,<lb/>
         Mia glavo min ne helpos.<lb/></l>
  <l n='7'>Sed Vi helpas nin kontra&ubreve; niaj malamikoj,<lb/>
         Kaj niajn malamantojn Vi kovras per honto.<lb/></l>
  <l n='8'>Dion ni gloros &ccirc;iutage,<lb/>
         Kaj Vian nomon ni dankos eterne.                      <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='9'>Tamen Vi nin forlasis kaj hontigis,<lb/>
         Kaj Vi ne eliras kun nia militistaro.<lb/></l>
  <l n='10'>Vi devigas nin forkuri de nia malamiko,<lb/>
         Ke niaj malamantoj nin prirabu;<lb/></l>
  <l n='11'>Vi fordonas nin por forman&gcirc;o, kiel &scirc;afojn,<lb/>
         Kaj inter la popolojn Vi dis&jcirc;etis nin;<lb/></l>
  <l n='12'>Vi vendis Vian popolon por nenio,<lb/>
         Kaj prenis por ili nenian prezon;<lb/></l>
  <l n='13'>Vi faris nin malestimata&jcirc;o por niaj najbaroj,<lb/>
         Mokata&jcirc;o kaj insultata&jcirc;o por niaj &ccirc;irka&ubreve;antoj;<lb/></l>
  <l n='14'>Vi faris nin instrua ekzemplo por la popoloj,<lb/>
         Ke la nacioj balancas pri ni la kapon.<lb/></l>
  <l n='15'>&Ccirc;iutage mia malhonoro estas anta&ubreve; mi,<lb/>
         Kaj honto kovras mian viza&gcirc;on,<lb/></l>
  <l n='16'>Pro la vo&ccirc;o de mokanto kaj insultanto,<lb/>
         Anta&ubreve; la viza&gcirc;o de malamiko kaj ven&gcirc;anto.<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;io tio trafis nin, sed ni Vin ne forgesis,<lb/>
         Kaj ni ne perfidi&gcirc;is al Via interligo.<lb/></l>
  <l n='18'>Ne retiri&gcirc;is nia koro,<lb/>
         Kaj niaj pa&scirc;oj ne deflanki&gcirc;is de Via vojo.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiam Vi batis nin sur loko de &scirc;akaloj<lb/>
         Kaj kovris nin per ombro de morto,<lb/></l>
  <l n='20'>Tiam se ni forgesus la nomon de nia Dio<lb/>
         Kaj ni etendus niajn manojn al fremda dio:<lb/></l>
  <l n='21'>&Ccirc;u Dio tion ne trovus?<lb/>
         Li ja scias la sekretojn de la koro.<lb/></l>
  <l n='22'>Pro Vi ni ja estas mortigataj &ccirc;iutage;<lb/>
         Oni rigardas nin kiel &scirc;afojn por bu&ccirc;o.<lb/></l>
  <l n='23'>Levi&gcirc;u, kial Vi dormas, mia Sinjoro?<lb/>
         Veki&gcirc;u, ne forpu&scirc;u por &ccirc;iam.<lb/></l>
  <l n='24'>Kial Vi ka&scirc;as Vian viza&gcirc;on,<lb/>
         Forgesas nian mizeron kaj nian suferon?<lb/></l>
  <l n='25'>Nia animo estas ja &jcirc;etita en la polvon;<lb/>
         Nia korpo klini&gcirc;is al la tero.<lb/></l>
  <l n='26'>Levi&gcirc;u; helpu kaj savu nin pro Via boneco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='45'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por &scirc;o&scirc;anoj. Instrua ama kanto de la Kora&hcirc;idoj.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia koro pleni&gcirc;is per bona temo;<lb/>
         Mi kantos pri re&gcirc;o;<lb/>
         Mia lango estas kiel plumo de lerta skribisto.<lb/></l>
  <l n='2'>Vi estas la plej bela el la homidoj;<lb/>
         &Ccirc;armo estas sur viaj lipoj;<lb/>
         Tial Dio benis vin por &ccirc;iam.<lb/></l>
  <l n='3'>Zonu vian lumbon per glavo,<lb/>
         Vi, forta per via majesteco kaj beleco.<lb/></l>
  <l n='4'>Kaj en via beleco prosperu, forrajdu por la vero,<lb/>
         Por justeco al la humiluloj;<lb/>
         Kaj via dekstra mano montros miraklojn.<lb/></l>
  <l n='5'>Viaj sagoj estas akraj;<lb/>
         Kaj, faligante anta&ubreve; vi la popolojn,<lb/>
         Ili penetros en la koron de la malamikoj de la re&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='6'>Via trono estas Dia trono por &ccirc;iam kaj eterne;<lb/>
         La sceptro de via regno estas sceptro de justeco.<lb/></l>
  <l n='7'>Vi amas virton kaj malamas malvirton;<lb/>
         Tial Dio, via Dio, oleis vin per oleo de &gcirc;ojo pli ol viajn<lb/>
              kamaradojn.<lb/></l>
  <l n='8'>De mirho, aloo, kaj kasio odoras &ccirc;iuj viaj vestoj;<lb/>
         En palacoj eburaj &gcirc;ojigas vin muziko.<lb/></l>
  <l n='9'>Re&gcirc;idinoj estas inter viaj karulinoj;<lb/>
         &Ccirc;e via dekstra flanko staras edzino en Ofira oro.<lb/></l>
  <l n='10'>A&ubreve;du, filino, rigardu, kaj klinu vian orelon,<lb/>
         Kaj forgesu vian popolon kaj la domon de via patro;<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj kiam la re&gcirc;o deziros vian belecon,<lb/>
         &Ccirc;ar li estas via sinjoro, tiam vi klini&gcirc;u anta&ubreve; li.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj la filino de Tiro venos al vi kun donacoj;<lb/>
         Petegos anta&ubreve; vi la ri&ccirc;uloj de la popolo.<lb/></l>
  <l n='13'>En sia plena ornamo estas interne la re&gcirc;idino;<lb/>
         El ora teksa&jcirc;o estas &scirc;ia vesto.<lb/></l>
  <l n='14'>En broditaj vestoj &scirc;i estas kondukata al la re&gcirc;o;<lb/>
         Post &scirc;i estas kondukataj al vi knabinoj, &scirc;iaj koleginoj.<lb/></l>
  <l n='15'>Ili estas kondukataj kun &gcirc;ojo kaj kantoj;<lb/>
         Ili eniras en la palacon de la re&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='16'>Anstata&ubreve; viaj patroj estos viaj filoj;<lb/>
         Vi faros ilin princoj sur la tuta tero.<lb/></l>
  <l n='17'>Mi memorigos vian nomon de generacio al generacio;<lb/>
         Tial gloros vin popoloj &ccirc;iam kaj eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='46'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. De la Kora&hcirc;idoj. Por sopranuloj. Kanto.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Dio estas por ni rifu&gcirc;ejo kaj forto,<lb/>
         Helpo en mizeroj, rapide trovata.<lb/></l>
  <l n='2'>Tial ni ne timas, e&ccirc; se pereus la tero<lb/>
         Kaj la montoj falus en la internon de la maroj.<lb/></l>
  <l n='3'>Bruu, bolu Liaj akvoj,<lb/>
         Tremu la montoj de ilia fiera ondado.                 <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='4'>Estas rivero, kies torentoj &gcirc;ojigas la urbon de Dio,<lb/>
         La sanktan lo&gcirc;ejon de la Plejaltulo.<lb/></l>
  <l n='5'>Dio estas en &gcirc;ia mezo, &gcirc;i ne &scirc;anceli&gcirc;os;<lb/>
         Dio &gcirc;in helpas en frua mateno.<lb/></l>
  <l n='6'>Ekbruis popoloj, ek&scirc;anceli&gcirc;is regnoj;<lb/>
         Li sonigis Sian vo&ccirc;on, kaj la tero fandi&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='7'>La Eternulo Cebaot estas kun ni;<lb/>
         Nia defendo estas la Dio de Jakob.                    <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='8'>Iru, rigardu la farojn de la Eternulo,<lb/>
         Kiu faris detruojn sur la tero,<lb/></l>
  <l n='9'>Kiu &ccirc;esigas militojn &gcirc;is la fino de la tero,<lb/>
         Rompas pafarkon, rompas ponardegon,<lb/>
         Forbruligas veturilojn per fajro.<lb/></l>
  <l n='10'>Cedu, kaj sciu, ke Mi estas Dio;<lb/>
         Mi estas glora inter la popoloj, Mi estas glora sur la tero.<lb/></l>
  <l n='11'>La Eternulo Cebaot estas kun ni;<lb/>
         Nia defendo estas la Dio de Jakob.                    <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='47'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. De la Kora&hcirc;idoj. Psalmo.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;iuj popoloj, pla&ubreve;du per la manoj,<lb/>
         Kriu al Dio per vo&ccirc;o de kanto.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar la Eternulo Plejalta estas timinda;<lb/>
         Li estas granda Re&gcirc;o super la tuta tero.<lb/></l>
  <l n='3'>Li subigas al ni popolojn<lb/>
         Kaj metas gentojn sub niajn piedojn.<lb/></l>
  <l n='4'>Li elektas por ni nian heredon,<lb/>
         La majeston de Jakob, kiun Li amas.                   <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Dio supreniras &ccirc;e sonoj de &gcirc;ojo,<lb/>
         La Eternulo &ccirc;e trumpetado.<lb/></l>
  <l n='6'>Kantu al Dio, kantu!<lb/>
         Kantu al nia Re&gcirc;o, kantu!<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar Dio estas la Re&gcirc;o de la tuta tero:<lb/>
         Kantu edifan kanton!<lb/></l>
  <l n='8'>Dio re&gcirc;as super la popoloj;<lb/>
         Dio sidas sur Sia sankta trono.<lb/></l>
  <l n='9'>La princoj de la popoloj kolekti&gcirc;is,<lb/>
         La popolo de la Dio de Abraham;<lb/>
         &Ccirc;ar al Dio apartenas la &scirc;ildoj de la tero;<lb/>
         Li estas tre alta.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='48'>

  <head>Kanto-psalmo de la Kora&hcirc;idoj.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Granda estas la Eternulo,<lb/>
         Kaj tre glora en la urbo de nia Dio,<lb/>
         Sur Lia sankta monto.<lb/></l>
  <l n='2'>Bela alta&jcirc;o, &gcirc;ojiga por la tuta tero<lb/>
         Estas la monto Cion, en la norda regiono,<lb/>
         La urbo de la granda Re&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='3'>Dio estas konata en &gcirc;iaj palacoj, kiel rifu&gcirc;ejo.<lb/></l>
  <l n='4'>Jen kolekti&gcirc;is la re&gcirc;oj,<lb/>
         Sed &ccirc;iuj kune foriris.<lb/></l>
  <l n='5'>Ili vidis kaj ekmiris,<lb/>
         Konfuzi&gcirc;is kaj forkuris.<lb/></l>
  <l n='6'>Teruro ilin atakis,<lb/>
         Tremo, kiel &ccirc;e aku&scirc;antino.<lb/></l>
  <l n='7'>Per orienta vento<lb/>
         Vi ruinigis la &scirc;ipojn de Tar&scirc;i&scirc;.<lb/></l>
  <l n='8'>Kion ni a&ubreve;dis, tion ni vidis<lb/>
         En la urbo de la Eternulo Cebaot, en la urbo de nia Dio;<lb/>
         Dio fortikigu &gcirc;in por &ccirc;iam!                           <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='9'>Ni meditis, ho Dio, pri Via boneco,<lb/>
         Interne de Via templo.<lb/></l>
  <l n='10'>Kiel Via nomo, ho Dio,<lb/>
         Tiel Via gloro estas en la finoj de la tero;<lb/>
         Plena de justeco estas Via dekstra mano.<lb/></l>
  <l n='11'>&Gcirc;oju la monto Cion,<lb/>
         &Gcirc;oju la filinoj de Jehuda,<lb/>
         Pro Via ju&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='12'>Iru &ccirc;irka&ubreve; Cion kaj &ccirc;irka&ubreve;rigardu &gcirc;in,<lb/>
         Kalkulu &gcirc;iajn turojn.<lb/></l>
  <l n='13'>Atentu &gcirc;iajn fortika&jcirc;ojn,<lb/>
         Vizitu &gcirc;iajn palacojn,<lb/>
         Por ke vi rakontu al estonta generacio.<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar jen estas Dio, nia Dio, por &ccirc;iam kaj eterne;<lb/>
         Li estos nia kondukanto &gcirc;is la morto.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='49'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. De la Kora&hcirc;idoj. Psalmo.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu &ccirc;i tion, &ccirc;iuj popoloj;<lb/>
         Atentu, &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la mondo,<lb/></l>
  <l n='2'>Kaj altrangulo kaj malaltrangulo,<lb/>
         Ri&ccirc;ulo kaj malri&ccirc;ulo kune.<lb/></l>
  <l n='3'>Mia bu&scirc;o diros sa&gcirc;a&jcirc;on,<lb/>
         Kaj la penso de mia koro prudenta&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='4'>Mi klinos mian orelon al sentenco;<lb/>
         Sur harpo mi esprimos mian enigmon.<lb/></l>
  <l n='5'>Kial mi devus timi en tagoj de malbono,<lb/>
         Kiam min &ccirc;irka&ubreve;as la malboneco de miaj persekutantoj,<lb/></l>
  <l n='6'>Kiuj fidas sian potencon<lb/>
         Kaj fanfaronas per sia granda ri&ccirc;eco?<lb/></l>
  <l n='7'>Fraton tute ne liberigos homo,<lb/>
         Nek donos al Dio ela&ccirc;eton por li<lb/></l>
  <l n='8'>(Multekosta estus la ela&ccirc;eto de ilia animo,<lb/>
         Kaj neniam tio estos),<lb/></l>
  <l n='9'>Ke li restu viva eterne,<lb/>
         Ke li ne vidu la tombon.<lb/></l>
  <l n='10'>Oni ja vidas, ke sa&gcirc;uloj mortas,<lb/>
         Kaj anka&ubreve; malsa&gcirc;ulo kaj sensciulo pereas<lb/>
         Kaj lasas al aliaj sian havon.<lb/></l>
  <l n='11'>Ilia deziro estas, ke iliaj domoj ekzistu por &ccirc;iam,<lb/>
         Kaj iliaj lo&gcirc;ejoj de generacio al generacio;<lb/>
         Ili nomas siajn bienojn la&ubreve; siaj nomoj.<lb/></l>
  <l n='12'>Sed homo ne restas longe en honoro;<lb/>
         Li egali&gcirc;as al bruto bu&ccirc;ota.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='13'>Tia estas ilia vojo, ilia espero,<lb/>
         Kaj iliaj posteuloj aprobas ilian opinion.            <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='14'>Kiel &scirc;afoj ili estos metataj en &Scirc;eolon;<lb/>
         La morto ilin pa&scirc;tos;<lb/>
         Kaj matene virtuloj ilin ekposedos,<lb/>
         Kaj ilia bildo pereos en &Scirc;eol, perdinte lo&gcirc;ejon.<lb/></l>
  <l n='15'>Sed Dio liberigos mian animon el la mano de &Scirc;eol,<lb/>
         &Ccirc;ar Li prenos min.                                    <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='16'>Ne timu, kiam homo ri&ccirc;i&gcirc;as,<lb/>
         Kiam grandi&gcirc;as la gloro de lia domo.<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar mortante li nenion prenos;<lb/>
         Ne iros post li malsupren lia honoro.<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar kvankam li &gcirc;uigas sian animon dum sia vivado,<lb/>
         Kaj oni vin la&ubreve;das por tio, ke vi faras al vi bone,<lb/></l>
  <l n='19'>Tamen li iros al la generacio de siaj patroj,<lb/>
         Kiuj neniam vidos lumon.<lb/></l>
  <l n='20'>Homo, kiu estas en honoro, sed ne havas prudenton,<lb/>
         Estas egala al bruto bu&ccirc;ota.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='50'>

  <head>Psalmo de Asaf.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Dio de la dioj, la Eternulo, ekparolis,<lb/>
         Kaj vokis la teron de la sunlevi&gcirc;o &gcirc;is la sunsubiro.<lb/></l>
  <l n='2'>El Cion, la perfekta&jcirc;o de beleco,<lb/>
         Dio ekbrilis.<lb/></l>
  <l n='3'>Nia Dio venas kaj ne silentas;<lb/>
         Fajro ekstermanta estas anta&ubreve; Li,<lb/>
         &Ccirc;irka&ubreve; Li estas granda ventego.<lb/></l>
  <l n='4'>Li vokas la &ccirc;ielon supre kaj la teron,<lb/>
         Por ju&gcirc;i Sian popolon:<lb/></l>
  <l n='5'>Kolektu al Mi Miajn fidelulojn,<lb/>
         Kiuj faris kun Mi interligon &ccirc;e oferdono.<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj la &ccirc;ielo proklamis Lian justecon,<lb/>
         &Ccirc;ar Dio estas tiu ju&gcirc;anto.                            <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='7'>A&ubreve;skultu, ho Mia popolo, kaj Mi parolos;<lb/>
         Ho Izrael, Mi atestos pri vi;<lb/>
         Mi estas Dio, via Dio.<lb/></l>
  <l n='8'>Ne pro viaj oferdonoj Mi vin ripro&ccirc;os,<lb/>
         &Ccirc;ar viaj bruloferoj estas &ccirc;iam anta&ubreve; Mi.<lb/></l>
  <l n='9'>Mi ne prenos el via domo bovidon,<lb/>
         Nek el viaj kortoj kaprojn:<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar al Mi apartenas &ccirc;iuj bestoj en la arbaroj,<lb/>
         Miloj da brutoj sur la montoj;<lb/></l>
  <l n='11'>Mi konas &ccirc;iujn birdojn sur la montoj,<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj bestoj de la kampoj estas anta&ubreve; Mi.<lb/></l>
  <l n='12'>Se Mi fari&gcirc;us malsata, Mi ne dirus al vi,<lb/>
         &Ccirc;ar al Mi apartenas la mondo, kaj &ccirc;io, kio &gcirc;in plenigas.<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;u Mi man&gcirc;as viandon de bovoj,<lb/>
         Kaj &ccirc;u Mi trinkas sangon de kaproj?<lb/></l>
  <l n='14'>Oferdonu al Dio dankon,<lb/>
         Kaj plenumu anta&ubreve; la Plejaltulo viajn promesojn.<lb/></l>
  <l n='15'>Voku Min en la tago de mizero;<lb/>
         Mi vin liberigos, kaj vi Min gloros.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='16'>Sed al la malpiulo Dio diris:<lb/>
         Por kio vi parolas pri Miaj le&gcirc;oj<lb/>
         Kaj portas Mian interligon en via bu&scirc;o,<lb/></l>
  <l n='17'>Dum vi malamas moralinstruon<lb/>
         Kaj &jcirc;etas Miajn vortojn malanta&ubreve;en de vi?<lb/></l>
  <l n='18'>Kiam vi vidas &scirc;teliston, vi ali&gcirc;as al li,<lb/>
         Kaj kun adultuloj vi estas partoprenanto;<lb/></l>
  <l n='19'>Vian bu&scirc;on vi uzas por malbono,<lb/>
         Kaj via lango plektas falsa&jcirc;on;<lb/></l>
  <l n='20'>Vi sidas kaj parolas kontra&ubreve; via frato,<lb/>
         Pri la filo de via patrino vi kalumnias.<lb/></l>
  <l n='21'>Tion vi faris, kaj Mi silentis;<lb/>
         Kaj vi pensis, ke Mi estas tia, kiel vi.<lb/>
         Mi punos vin, kaj Mi metos &ccirc;ion anta&ubreve; viajn okulojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='22'>Komprenu &ccirc;i tion, vi, kiuj forgesas Dion;<lb/>
         Alie Mi dis&scirc;iros, kaj neniu savos.<lb/></l>
  <l n='23'>Kiu oferdonas dankon, tiu Min honoras;<lb/>
         Kaj kiu estas singarda en la vojo,<lb/>
         Al tiu Mi aperigos Dian helpon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='51'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David, kiam venis al li la profeto
Natan post lia ali&gcirc;o al Bat-&Scirc;eba.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Korfavoru min, ho Dio, la&ubreve; Via boneco;<lb/>
         La&ubreve; Via granda kompatemeco elstreku miajn pekojn.<lb/></l>
  <l n='2'>Lavu min tute pure de mia krimo,<lb/>
         Kaj purigu min de mia peko.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar miajn kulpojn mi konsciadas;<lb/>
         Kaj mia peko estas &ccirc;iam anta&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='4'>Anta&ubreve; Vi sola mi pekis,<lb/>
         Kaj mi faris tion, kio estas malbona anta&ubreve; Viaj okuloj;<lb/>
         Tial Vi estas justa en Via vorto<lb/>
         Kaj pura en Via ju&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='5'>Mi estas ja naskita en krimo;<lb/>
         Kaj en peko gravedi&gcirc;is per mi mia patrino.<lb/></l>
  <l n='6'>Vi amas ja veron en la koro,<lb/>
         Kaj en ka&scirc;iteco Vi aperigas al mi sa&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='7'>Senpekigu min per hisopo, kaj mi fari&gcirc;os pura;<lb/>
         Lavu min, kaj mi estos pli blanka ol ne&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='8'>A&ubreve;digu al mi &gcirc;ojon kaj gajecon,<lb/>
         Kaj regaji&gcirc;os la ostoj, kiujn Vi batis.<lb/></l>
  <l n='9'>Ka&scirc;u Vian viza&gcirc;on de miaj pekoj,<lb/>
         Kaj &ccirc;iujn miajn krimojn elstreku.<lb/></l>
  <l n='10'>Koron puran kreu al mi, ho Dio,<lb/>
         Kaj spiriton fidelan novigu en mi.<lb/></l>
  <l n='11'>Ne forpu&scirc;u min de Via viza&gcirc;o,<lb/>
         Kaj Vian sanktan spiriton ne forprenu de mi.<lb/></l>
  <l n='12'>Redonu al mi la &gcirc;ojon de Via helpo;<lb/>
         Kaj spirito bonfara fortikigu min.<lb/></l>
  <l n='13'>Mi instruos al la krimuloj Vian vojon;<lb/>
         Kaj pekuloj revenos al Vi.<lb/></l>
  <l n='14'>Liberigu min de sango, ho Dio, Dio de mia savo;<lb/>
         Mia lango kantos Vian justecon.<lb/></l>
  <l n='15'>Ho, mia Sinjoro, malfermu miajn lipojn;<lb/>
         Kaj mia bu&scirc;o rakontos Vian gloron.<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar Vi ne deziras oferdonon, alie mi &gcirc;in donus;<lb/>
         Brulofero ne pla&ccirc;as al Vi.<lb/></l>
  <l n='17'>Oferdonoj al Dio estas spirito suferanta;<lb/>
         Koron suferantan kaj humilan Vi, ho Dio, ne mal&scirc;atas.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='18'>Bonfaru al Cion la&ubreve; Via favoro,<lb/>
         Konstruu la murojn de Jerusalem;<lb/></l>
  <l n='19'>Tiam pla&ccirc;os al Vi oferdonoj de pieco, brulofero kaj<lb/>
              plenofero;<lb/>
         Tiam oni metos sur Vian altaron junajn bovojn.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='52'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Instruo de David, kiam venis Doeg, la Edomido,
kaj raportis al Saul, kaj diris al li: David venis en la domon de
A&hcirc;imele&hcirc;.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kial vi fanfaronas pro malbono, ho tirano?<lb/>
         La boneco de Dio estas &ccirc;iama.<lb/></l>
  <l n='2'>Pereon intencas via lango,<lb/>
         Kiel akrigita razilo &gcirc;i tran&ccirc;as malicon.<lb/></l>
  <l n='3'>Vi pli amas malbonon, ol bonon;<lb/>
         Pli mensogi, ol diri veron.                           <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='4'>Vi amas &ccirc;ian parolon pereigan,<lb/>
         Parolon malican.<lb/></l>
  <l n='5'>Tial Dio pereigos vin por &ccirc;iam,<lb/>
         El&scirc;iros vin el via tendo,<lb/>
         Kaj el&jcirc;etos vin el la lando de la vivantoj.           <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='6'>Kaj virtuloj vidos kaj ektimos,<lb/>
         Kaj pri li ili ridos, dirante:<lb/></l>
  <l n='7'>Jen estas la viro, kiu ne en Dio vidis sian forton,<lb/>
         Sed fidis sian grandan ri&ccirc;econ,<lb/>
         Sentis sin forta per sia malbonpovado.<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj mi, kiel verda olivarbo en la domo de Dio,<lb/>
         Fidas la bonecon de Dio &ccirc;iam kaj eterne.<lb/></l>
  <l n='9'>Mi dankos Vin eterne por tio, kion Vi faris,<lb/>
         Kaj mi esperos al Via nomo, &ccirc;ar Vi estas bona por Viaj<lb/>
              fideluloj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='53'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por ma&hcirc;alato. Instruo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La sensa&gcirc;ulo diris en sia koro: Dio ne ekzistas.<lb/>
         Ili senta&ubreve;gi&gcirc;is, kaj abomeni&gcirc;is en la malvirto;<lb/>
         Ekzistas neniu, kiu faras bonon.<lb/></l>
  <l n='2'>Dio el la &ccirc;ielo ekrigardis la homidojn,<lb/>
         Por vidi, &ccirc;u ekzistas prudentulo, kiu ser&ccirc;as Dion.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;iu devoji&gcirc;is, &ccirc;iuj malvirti&gcirc;is;<lb/>
         Ekzistas neniu, faranta bonon, ne ekzistas e&ccirc; unu.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;u ne prudenti&gcirc;os tiuj, kiuj faras malbonon,<lb/>
         Kiuj man&gcirc;as mian popolon, kiel oni man&gcirc;as panon,<lb/>
         Kaj kiuj ne vokas al Dio?<lb/></l>
  <l n='5'>Tie ili forte ektimis, kie timinda&jcirc;o ne ekzistis;<lb/>
         &Ccirc;ar Dio dis&jcirc;etis la ostojn de tiuj, kiuj vin sie&gcirc;as;<lb/>
         Vi hontigis ilin, &ccirc;ar Dio ilin forpu&scirc;is.<lb/></l>
  <l n='6'>Ho, ke venu el Cion savo al Izrael!<lb/>
         Kiam Dio revenigos Sian forkaptitan popolon,<lb/>
         Tiam triumfos Jakob kaj &gcirc;ojos Izrael.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='54'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por kordaj instrumentoj. Instruo de David, kiam
venis la Zifanoj, kaj diris al Saul: Jen David ka&scirc;i&gcirc;as &ccirc;e ni.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Dio, per Via nomo helpu min,<lb/>
         Kaj per Via forto donu al mi justecon.<lb/></l>
  <l n='2'>Ho Dio, a&ubreve;skultu mian pre&gcirc;on,<lb/>
         Atentu la vortojn de mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar fremduloj levi&gcirc;is kontra&ubreve; mi,<lb/>
         Kaj fortuloj ser&ccirc;as mian animon;<lb/>
         Ili ne havas Dion anta&ubreve; si.                           <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='4'>Jen Dio estas mia helpanto,<lb/>
         Mia Sinjoro estas subtenanto de mia animo.<lb/></l>
  <l n='5'>Li returnos la malbonon al miaj malamikoj:<lb/>
         La&ubreve; Via vereco ekstermu ilin.<lb/></l>
  <l n='6'>Kun volonteco mi faros al Vi oferdonon,<lb/>
         Mi gloros Vian nomon, ho Eternulo, &ccirc;ar &gcirc;i estas bona;<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar de &ccirc;iuj suferoj Li savis min,<lb/>
         Kaj ven&gcirc;on sur miaj malamikoj vidas mia okulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='55'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por kordaj instrumentoj. Instruo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu, ho Dio, mian pre&gcirc;on,<lb/>
         Kaj ne ka&scirc;u Vin de mia petego.<lb/></l>
  <l n='2'>Atentu min, kaj respondu al mi;<lb/>
         Mi &gcirc;emas en mia mal&gcirc;ojo, kaj mi ploregas,<lb/></l>
  <l n='3'>Pro la kriado de la malamiko,<lb/>
         Pro la premado de la malbonulo,<lb/>
         &Ccirc;ar ili preparas kontra&ubreve; mi malicon<lb/>
         Kaj kolere min malamas.<lb/></l>
  <l n='4'>Mia koro tremas en mi;<lb/>
         Kaj teruroj de morto min atakis;<lb/></l>
  <l n='5'>Timo kaj tremo venis sur min,<lb/>
         Kaj konsternego min kovris.<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj mi diris: Ho, se mi havus flugilojn kiel kolombo!<lb/>
         Mi forflugus kaj mi ie eklo&gcirc;us;<lb/></l>
  <l n='7'>Malproksimen mi fori&gcirc;us,<lb/>
         Mi eklo&gcirc;us en dezerto.                                <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='8'>Mi rapidus al rifu&gcirc;ejo<lb/>
         For de ventego kaj fulmotondro.<lb/></l>
  <l n='9'>Pereigu, ho mia Sinjoro, disigu ilian langon;<lb/>
         &Ccirc;ar mi vidas rabadon kaj malpacon en la urbo.<lb/></l>
  <l n='10'>Tage kaj nokte ili &ccirc;irka&ubreve;as &gcirc;iajn murojn;<lb/>
         Kaj malbonfaroj estas interne de &gcirc;i;<lb/></l>
  <l n='11'>Pereigemo estas interne de &gcirc;i,<lb/>
         Kaj trompo kaj falso ne forlasas &gcirc;ian straton.<lb/></l>
  <l n='12'>Ne malamiko min ja insultas &dash; mi tion tolerus;<lb/>
         Ne mia malamanto tenas sin grande kontra&ubreve; mi &dash; mi ka&scirc;us min<lb/>
              de li;<lb/></l>
  <l n='13'>Sed vi, kiu estas tia sama homo, kiel mi,<lb/>
         Mia amiko, mia kamarado,<lb/></l>
  <l n='14'>Vi, kun kiu ni kune intime paroladis,<lb/>
         Iradis en la domon de Dio en la homamaso.<lb/></l>
  <l n='15'>La morto ilin kaptu,<lb/>
         Ili iru vivaj en &Scirc;eolon;<lb/>
         &Ccirc;ar malbonagado estas en iliaj lo&gcirc;ejoj, en ilia mezo.<lb/></l>
  <l n='16'>Mi vokas al Dio,<lb/>
         Kaj la Eternulo min savos.<lb/></l>
  <l n='17'>Vespere kaj matene kaj tagmeze mi plendas kaj &gcirc;emas;<lb/>
         Kaj Li a&ubreve;skultas mian vo&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='18'>Li liberigis pace mian animon de atako kontra&ubreve; mi,<lb/>
         Kiam ili grandanombre estis kontra&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='19'>Dio a&ubreve;skultos, kaj Li humiligos ilin,<lb/>
         La vivanto de eterne;                                 <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/>
         &Ccirc;ar ili ne &scirc;an&gcirc;i&gcirc;as<lb/>
         Kaj ili ne timas Dion.<lb/></l>
  <l n='20'>Li metis sian manon sur siajn amikojn,<lb/>
         Li rompis sian interligon;<lb/></l>
  <l n='21'>Pli glata ol butero estas lia bu&scirc;o,<lb/>
         Sed milito estas en lia koro;<lb/>
         Liaj vortoj estas pli delikataj ol oleo,<lb/>
         Sed ili estas nudigitaj glavoj.<lb/></l>
  <l n='22'>Metu vian &scirc;ar&gcirc;on sur la Eternulon,<lb/>
         Kaj Li vin subtenos;<lb/>
         Neniam Li lasos fali piulon.<lb/></l>
  <l n='23'>Vi, ho Dio, malsuprenigos ilin en la foson de pereo;<lb/>
         La homoj de sango kaj falso ne atingos la duonon de siaj<lb/>
              tagoj;<lb/>
         Sed mi fidas Vin.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='56'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por Jonatelem-re&hcirc;okim. Verko de David, kiam
kaptis lin la Fili&scirc;toj en Gat.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Korfavoru min, ho Dio, &ccirc;ar homo volas min engluti,<lb/>
         Dum la tuta tago malamiko min premas.<lb/></l>
  <l n='2'>Miaj malamikoj volas min engluti &ccirc;iutage,<lb/>
         &Ccirc;ar multaj militas kontra&ubreve; mi fiere.<lb/></l>
  <l n='3'>En la tago, kiam mi timas,<lb/>
         Mi fidas Vin.<lb/></l>
  <l n='4'>Dion, kies vorton mi gloras,<lb/>
         Tiun Dion mi fidas; mi ne timas:<lb/>
         Kion karno faros al mi?<lb/></l>
  <l n='5'>Dum la tuta tago ili atakas miajn vortojn;<lb/>
         &Ccirc;iuj iliaj pensoj pri mi estas por malbono.<lb/></l>
  <l n='6'>Ili kolekti&gcirc;as, embuskas, observas miajn pa&scirc;ojn,<lb/>
         Penante kapti mian animon.<lb/></l>
  <l n='7'>Por ilia malbonago repagu al ili,<lb/>
         En kolero faligu la popolojn, ho Dio!<lb/></l>
  <l n='8'>Mian vagadon Vi kalkulis;<lb/>
         Metu miajn larmojn en Vian felsakon,<lb/>
         Ili estas ja en Via libro.<lb/></l>
  <l n='9'>Tiam miaj malamikoj returni&gcirc;os malanta&ubreve;en en la tago, kiam<lb/>
              mi vokos;<lb/>
         Tion mi scias, ke Dio estas kun mi.<lb/></l>
  <l n='10'>Mi gloros vorton de Dio;<lb/>
         Mi gloros vorton de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='11'>Dion mi fidas, mi ne timas:<lb/>
         Kion faros al mi homo?<lb/></l>
  <l n='12'>Mi faris al Vi, ho Dio, promesojn,<lb/>
         Mi plenumos al Vi dankoferojn.<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar Vi savis mian animon de la morto,<lb/>
         Kaj miajn piedojn de falpu&scirc;i&gcirc;o,<lb/>
         Por ke mi iradu anta&ubreve; Dio<lb/>
         En la lumo de la vivo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='57'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por Al-ta&scirc;&hcirc;et. Verko de David, kiam li forkuris
de Saul en la kavernon.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Korfavoru min, ho Dio, korfavoru min;<lb/>
         &Ccirc;ar &ccirc;e Vi rifu&gcirc;as mia animo,<lb/>
         Kaj sub la ombro de Viaj flugiloj mi min ka&scirc;as,<lb/>
         &Gcirc;is pasos la mizeroj.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi vokas al Dio Plejalta,<lb/>
         Al Dio, kiu decidas pri mi.<lb/></l>
  <l n='3'>Li sendu el la &ccirc;ielo kaj helpu min,<lb/>
         Li, kiu hontigas miajn persekutanton;                 <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/>
         Dio sendu Sian favoron kaj Sian veron.<lb/></l>
  <l n='4'>Mia animo estas inter leonoj;<lb/>
         Mi ku&scirc;as inter homidoj avidaj, kies dentoj estas ponardegoj<lb/>
              kaj sagoj,<lb/>
         Kaj kies lango estas akra glavo.<lb/></l>
  <l n='5'>Alti&gcirc;u super la &ccirc;ielo, ho Dio;<lb/>
         Via gloro estu super la tuta tero.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Reton ili metis anta&ubreve; miaj piedoj;<lb/>
         Ili premis mian animon;<lb/>
         Ili fosis anta&ubreve; mi foson,<lb/>
         Sed ili mem falis en &gcirc;in.                             <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='7'>Fortika estas mia koro, ho Dio, fortika estas mia koro;<lb/>
         Mi kantos kaj gloros.<lb/></l>
  <l n='8'>Veki&gcirc;u, mia honoro, veki&gcirc;u, psaltero kaj harpo;<lb/>
         Mi vekos la matenan &ccirc;ielru&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='9'>Mi gloros Vin, ho mia Sinjoro, inter la popoloj;<lb/>
         Mi prikantos Vin inter la gentoj.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar granda &gcirc;is la &ccirc;ielo estas Via boneco,<lb/>
         Kaj &gcirc;is la nuboj estas Via vero.<lb/></l>
  <l n='11'>Alti&gcirc;u super la &ccirc;ielo, ho Dio;<lb/>
         Via gloro estu super la tuta tero.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='58'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por Al-ta&scirc;&hcirc;et. Verko de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;u efektive vi parolas veron, vi potenculoj?<lb/>
         &Ccirc;u vi juste ju&gcirc;as, homidoj?<lb/></l>
  <l n='2'>Kontra&ubreve;e, en la koro vi faras krima&jcirc;ojn,<lb/>
         Sur la tero vi pesas per manoj rabemaj.<lb/></l>
  <l n='3'>De la momento de sia naski&gcirc;o la malvirtuloj devoji&gcirc;is;<lb/>
         De el la ventro de sia patrino la mensogantoj ekeraris.<lb/></l>
  <l n='4'>Ilia veneno estas simila al la veneno de serpento,<lb/>
         De surda aspido, kiu &scirc;topas sian orelon,<lb/></l>
  <l n='5'>Kiu ne a&ubreve;skultas la vortojn de sor&ccirc;istoj,<lb/>
         Kiel ajn lertaj en sia arto.<lb/></l>
  <l n='6'>Ho Dio, frakasu iliajn dentojn en ilia bu&scirc;o;<lb/>
         Frakasu la makzelojn de la junaj leonoj, ho Eternulo!<lb/></l>
  <l n='7'>Ili forver&scirc;i&gcirc;u kiel akvo, kiu malaperas;<lb/>
         Kiam Li &jcirc;etos Siajn sagojn, ili estu kiel bu&ccirc;itaj.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiel limako konsumi&gcirc;anta ili malaperu,<lb/>
         Kiel aborta&jcirc;o virina, kiu ne vidis la sunon;<lb/></l>
  <l n='9'>Anta&ubreve; ol viaj kaldronoj eksentos la dornojn,<lb/>
         Ilin vivajn kaj fre&scirc;ajn pereigu la ventego.<lb/></l>
  <l n='10'>&Gcirc;ojos la virtulo, kiam li vidos ven&gcirc;on;<lb/>
         Li lavos siajn piedojn en la sango de la malvirtulo.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj la homoj diros: Ekzistas rekompenco por la virtulo,<lb/>
         Ekzistas Dio, ju&gcirc;anto sur la tero.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='59'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por Al-ta&scirc;&hcirc;et. Verko de David, kiam Saul sendis,
ke oni gardu la domon, por lin mortigi.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Savu min de miaj malamikoj, mia Dio;<lb/>
         Defendu min kontra&ubreve; tiuj, kiuj levi&gcirc;is kontra&ubreve; mi.<lb/></l>
  <l n='2'>Savu min de la krimuloj,<lb/>
         Kaj kontra&ubreve; la sangaviduloj helpu min.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar jen ili embuskas kontra&ubreve; mia animo,<lb/>
         Fortuloj kolekti&gcirc;as kontra&ubreve; mi,<lb/>
         Ne por mia krimo kaj ne por mia peko, ho Eternulo.<lb/></l>
  <l n='4'>Sen kulpo de mia flanko ili kunkuras kaj armi&gcirc;as;<lb/>
         Rapidu renkonte al mi, kaj rigardu.<lb/></l>
  <l n='5'>Vi, ho Eternulo, Dio Cebaot, Dio de Izrael,<lb/>
         Veki&gcirc;u, por punviziti &ccirc;iujn popolojn;<lb/>
         Ne indulgu &ccirc;iujn krimajn malbonfarantojn.             <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='6'>Ili revenas vespere, bojas kiel hundoj,<lb/>
         Kaj iras &ccirc;irka&ubreve; la urbo.<lb/></l>
  <l n='7'>Jen ili parola&ccirc;as per siaj bu&scirc;oj;<lb/>
         Glavoj estas sur iliaj lipoj; &ccirc;ar kiu, ili diras, a&ubreve;das?<lb/></l>
  <l n='8'>Sed Vi, ho Eternulo, ridos pri ili;<lb/>
         Vi mokos &ccirc;iujn popolojn.<lb/></l>
  <l n='9'>Ho mia forto, al Vi mi min turnas;<lb/>
         &Ccirc;ar Dio estas mia rifu&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='10'>Mia bona Dio rapidos al mi;<lb/>
         Dio vidigos al mi ven&gcirc;on sur miaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Ne mortigu ilin, por ke ne forgesu mia popolo;<lb/>
         Disbatu ilin per Via forto kaj faligu ilin,<lb/>
         Ho Sinjoro, nia &scirc;ildo.<lb/></l>
  <l n='12'>La parolo de iliaj lipoj estas peko de iliaj bu&scirc;oj;<lb/>
         Ili kapti&gcirc;u per sia malhumileco,<lb/>
         &Ccirc;ar ili parolas nur pri &jcirc;urrompo kaj mensogo.<lb/></l>
  <l n='13'>Ekstermu ilin en kolerego, ekstermu, ke ili ne plu ekzistu;<lb/>
         Kaj ili eksciu, ke Dio regas &ccirc;e Jakob,<lb/>
         &Gcirc;is la limoj de la mondo.                             <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='14'>Ili revenas vespere, bojas kiel hundoj,<lb/>
         Kaj iras &ccirc;irka&ubreve; la urbo.<lb/></l>
  <l n='15'>Ili vagas pro man&gcirc;o,<lb/>
         Kaj sen sati&gcirc;o pasigas la nokton.<lb/></l>
  <l n='16'>Sed mi kantos Vian forton,<lb/>
         Kaj matene mi gloros Vian bonecon;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi estis por mi defendo kaj rifu&gcirc;o<lb/>
         En la tago de mia malfeli&ccirc;o.<lb/></l>
  <l n='17'>Ho mia forto, al Vi mi kantos;<lb/>
         &Ccirc;ar Dio estas mia defendo, la Dio de mia favoro.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='60'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por &scirc;u&scirc;an-eduto. Instrua verko de David, kiam li
militis kun Sirio Mezopotamia kaj kun Sirio Coba, kaj kiam Joab,
revenante, batis dek du mil Edomidojn en la Valo de Salo.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Dio, Vi forlasis nin, Vi disbatis nin;<lb/>
         Vi koleris; rekonsolu nin.<lb/></l>
  <l n='2'>Vi ekskuis la teron kaj fendis &gcirc;in;<lb/>
         Resanigu &gcirc;iajn vundojn, &ccirc;ar &gcirc;i &scirc;anceli&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='3'>Vi sentigis al Via popolo pezan sorton;<lb/>
         Vi trinkigis al ni vinon senkonsciigan.<lb/></l>
  <l n='4'>Sed Vi donis standardon al tiuj, kiuj Vin timas,<lb/>
         Por ke ili &gcirc;in levu pro la vero.                      <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Por ke liberi&gcirc;u Viaj amatoj,<lb/>
         Helpu per Via dekstra mano, kaj a&ubreve;skultu min.<lb/></l>
  <l n='6'>Dio diris en Sia sanktejo: Mi triumfos;<lb/>
         Mi dividos &Scirc;e&hcirc;emon, kaj la valon Sukot Mi mezuros.<lb/></l>
  <l n='7'>Al Mi apartenas Gilead, al Mi apartenas Manase;<lb/>
         Efraim estas la forto de Mia kapo,<lb/>
         Jehuda estas Mia sceptro.<lb/></l>
  <l n='8'>Moab estas Mia lavopelvo;<lb/>
         Sur Edomon Mi &jcirc;etos Mian &scirc;uon;<lb/>
         Super Fili&scirc;tujo Mi triumfe krios.<lb/></l>
  <l n='9'>Kiu enkondukos min en fortikigitan urbon?<lb/>
         Kiu alkondukos min &gcirc;is Edom?<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;u ne Vi, ho Dio, forlasis nin?<lb/>
         Vi ne eliras, ho Dio, kun niaj militistaroj.<lb/></l>
  <l n='11'>Donu al ni helpon kontra&ubreve; la malamiko;<lb/>
         Vanta estas helpo de homo.<lb/></l>
  <l n='12'>Kun Dio ni faros heroa&jcirc;ojn;<lb/>
         Kaj Li dispremos niajn malamikojn.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='61'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por korda instrumento. De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu, ho Dio, mian krion;<lb/>
         Atentu mian pre&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='2'>De la fino de la tero mi vokas al Vi en la mal&gcirc;ojo de mia<lb/>
              koro:<lb/>
         Sur rokon tro altan por mi suprenkonduku min.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Vi estis mia rifu&gcirc;ejo,<lb/>
         Fortika turo kontra&ubreve; malamiko.<lb/></l>
  <l n='4'>Lasu min lo&gcirc;i eterne en Via tendo,<lb/>
         Havi rifu&gcirc;on sub la kovro de Viaj flugiloj.           <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar Vi, ho Dio, a&ubreve;dis miajn promesojn;<lb/>
         Vi donis al mi la heredon de tiuj, kiuj timas Vian nomon.<lb/></l>
  <l n='6'>Aldonu tagojn al la tagoj de la re&gcirc;o,<lb/>
         Ke liaj jaroj da&ubreve;ru multajn generaciojn.<lb/></l>
  <l n='7'>Li restu eterne anta&ubreve; Dio;<lb/>
         Boneco kaj vero la&ubreve; Via volo lin gardu.<lb/></l>
  <l n='8'>Tiel mi prikantos Vian nomon eterne,<lb/>
         Plenumante miajn promesojn &ccirc;iutage.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='62'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por Jedutun. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Nur al Dio esperas mia animo;<lb/>
         De Li venas mia savo.<lb/></l>
  <l n='2'>Nur Li estas mia fortika&jcirc;o kaj mia savo, mia rifu&gcirc;ejo;<lb/>
         Mi ne tute renversi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='3'>&Gcirc;is kiam vi insidos kontra&ubreve; viro kaj &ccirc;iuj vi penos faligi<lb/>
              lin,<lb/>
         Kiel klini&gcirc;intan muron, kiel barilon kadukan?<lb/></l>
  <l n='4'>Ili meditas nur pri tio, ke ili de&jcirc;etu lin de lia alta&jcirc;o;<lb/>
         Pla&ccirc;as al ili malvero;<lb/>
         Per la bu&scirc;o ili benas, kaj interne ili malbenas.      <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Nur Dion fidu, mia animo;<lb/>
         &Ccirc;ar Li estas mia espero.<lb/></l>
  <l n='6'>Nur Li estas mia fortika&jcirc;o kaj mia savo, mia rifu&gcirc;ejo;<lb/>
         Mi ne renversi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='7'>En Dio estas mia savo kaj mia honoro;<lb/>
         Mia forta roko, mia &scirc;irmo estas en Dio.<lb/></l>
  <l n='8'>Fidu Lin en &ccirc;iu tempo, ho popolo;<lb/>
         Elver&scirc;u anta&ubreve; Li vian koron:<lb/>
         Dio estas nia defendo.                                <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='9'>Nur vanta&jcirc;o estas la malaltranguloj, malvera&jcirc;o estas la<lb/>
              altranguloj;<lb/>
         Metitaj sur pesilon, ili &ccirc;iuj estas malpli ol vanta&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='10'>Ne fidu perforta&jcirc;on, kaj rabita&jcirc;on ne fidu vane;<lb/>
         Kiam kreskos ri&ccirc;eco, ne atentu &gcirc;in per via koro.<lb/></l>
  <l n='11'>Unu vorton diris Dio,<lb/>
         Dufoje mi &gcirc;in a&ubreve;dis,<lb/>
         Ke la forto estas &ccirc;e Dio.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj Vi, ho mia Sinjoro, havas favorkorecon;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi redonas al homo la&ubreve; liaj faroj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='63'>

  <head>Psalmo de David, kiam li estis en la dezerto de Judujo.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Dio, mia Dio, Vin mi fervore ser&ccirc;as;<lb/>
         Soifas pri Vi mia animo, sopiras pri Vi mia karno,<lb/>
         En lando seka, sensuka, kaj senakva.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi volus vidi Vin en Via sanktejo,<lb/>
         Vidi Vian forton kaj gloron.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Via favoro estas pli bona ol vivo;<lb/>
         Miaj lipoj Vin gloras.<lb/></l>
  <l n='4'>Tiel mi Vin gloradus en la da&ubreve;ro de mia vivo,<lb/>
         Levadus miajn manojn pro Via nomo.<lb/></l>
  <l n='5'>Kvaza&ubreve; de graso kaj oleo sati&gcirc;us mia animo,<lb/>
         Kaj per vortoj de kanto Vin gloradus mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='6'>Kiam mi rememoras Vin sur mia lito,<lb/>
         En &ccirc;iuj partoj de la nokto mi meditas pri Vi.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar Vi estis por mi helpo,<lb/>
         Kaj en la ombro de Viaj flugiloj mi &gcirc;ojas.<lb/></l>
  <l n='8'>Mia animo alglui&gcirc;is al Vi;<lb/>
         Min subtenas Via dekstra mano.<lb/></l>
  <l n='9'>Kaj tiuj, kiuj penas pereigi mian animon,<lb/>
         Iros en la profundon subteran.<lb/></l>
  <l n='10'>Ili estos mortigitaj per glavo,<lb/>
         Fari&gcirc;os akiro de vulpoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj la re&gcirc;o &gcirc;ojos per Dio;<lb/>
         Triumfos &ccirc;iu, kiu &jcirc;uras al Li;<lb/>
         &Ccirc;ar &scirc;topi&gcirc;os la bu&scirc;o de tiuj, kiuj parolas malveron.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='64'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;du, ho Dio, mian krion en mia mal&gcirc;ojo;<lb/>
         De la teruro pri malamiko gardu mian vivon.<lb/></l>
  <l n='2'>&Scirc;irmu min kontra&ubreve; la konspiro de maliculoj,<lb/>
         Kontra&ubreve; la amaso de krimuloj,<lb/></l>
  <l n='3'>Kiuj akrigis sian langon kiel glavon,<lb/>
         Direktis vortojn maldol&ccirc;ajn, kvaza&ubreve; siajn sagojn,<lb/></l>
  <l n='4'>Por pafi ka&scirc;e kontra&ubreve; senkulpulon;<lb/>
         Subite ili pafas kontra&ubreve; lin kaj ne timas.<lb/></l>
  <l n='5'>Ili fortikigas sin en malbona intenco,<lb/>
         Ili konsili&gcirc;as, por meti sekrete retojn;<lb/>
         Ili diras: Kiu ilin vidos?<lb/></l>
  <l n='6'>Ili elpensas krimojn, ka&scirc;as ilin tre zorge interne en si,<lb/>
         En la profundeco de la koro.<lb/></l>
  <l n='7'>Sed Dio pafos kontra&ubreve; ilin;<lb/>
         Per sago subita ili estos frapitaj.<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj ili falos per sia propra lango;<lb/>
         &Ccirc;iuj, kiuj ilin vidos, balancos la kapon.<lb/></l>
  <l n='9'>Kaj ektimos &ccirc;iuj homoj,<lb/>
         Kaj ili rakontos la agon de Dio<lb/>
         Kaj komprenos Liajn farojn.<lb/></l>
  <l n='10'>La virtulo &gcirc;ojos per la Eternulo, kaj fidos Lin;<lb/>
         Kaj triumfos &ccirc;iuj, kiuj havas pian koron.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='65'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David. Kanto.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Vin oni fidas kaj gloras, ho Dio, en Cion;<lb/>
         Kaj al Vi oni plenumas promesojn.<lb/></l>
  <l n='2'>Al Vi, kiu a&ubreve;skultas pre&gcirc;on,<lb/>
         Venas &ccirc;iu karno.<lb/></l>
  <l n='3'>Krima&jcirc;oj min premas;<lb/>
         Niajn pekojn Vi pardonos.<lb/></l>
  <l n='4'>Feli&ccirc;a estas tiu, kiun Vi elektas kaj alproksimigas al Vi,<lb/>
         Ke li lo&gcirc;u en Viaj kortoj.<lb/>
         Ni sati&gcirc;u per la bona&jcirc;oj de Via domo,<lb/>
         De Via sankta templo.<lb/></l>
  <l n='5'>Per timinda&jcirc;oj Vi respondas al ni en justeco,<lb/>
         Ho Dio de nia savo,<lb/>
         Espero de &ccirc;iuj finoj de la tero kaj de malproksimaj maroj,<lb/></l>
  <l n='6'>Vi, kiu fortigas montojn per Sia forto,<lb/>
         Kiu estas zonita per potenco,<lb/></l>
  <l n='7'>Kiu kvietigas la bruadon de maroj, la bruadon de iliaj<lb/>
              ondoj,<lb/>
         Kaj la tumulton de popoloj.<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj ektimos pro Viaj mirakloj la lo&gcirc;antoj de la limoj;<lb/>
         La lokojn de la sunlevi&gcirc;o kaj sunsubiro Vi &gcirc;ojigas.<lb/></l>
  <l n='9'>Vi memoras pri la tero,<lb/>
         Kaj Vi donas al &gcirc;i akvon, kaj Vi forte &gcirc;in ri&ccirc;igas;<lb/>
         La torento de Dio estas plena de akvo;<lb/>
         Vi pretigas &gcirc;ian panon, &ccirc;ar tiel Vi &gcirc;in aran&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='10'>Vi donas trinkon al &gcirc;iaj sulkoj,<lb/>
         Vi ebenigas &gcirc;iajn bulojn;<lb/>
         Per pluvego Vi &gcirc;in moligas,<lb/>
         Vi benas &gcirc;iajn kreska&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='11'>Vi kronas la jaron per Via bono;<lb/>
         Kaj la signoj de Viaj piedoj gutas per graso.<lb/></l>
  <l n='12'>La stepoj de dezerto grasi&gcirc;as,<lb/>
         Kaj la montetoj zoni&gcirc;as per &gcirc;ojo.<lb/></l>
  <l n='13'>La herbejoj kovri&gcirc;as per brutaroj,<lb/>
         Kaj la kampoj vesti&gcirc;as per greno;<lb/>
         Ili &gcirc;ojas kaj kantas.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='66'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Kanto-psalmo.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Gcirc;oje kriu al Dio tuta la tero.<lb/></l>
  <l n='2'>Muziku la gloron de Lia nomo,<lb/>
         Faru honoron al Lia gloro.<lb/></l>
  <l n='3'>Diru al Dio: Kiel timindaj estas Viaj faroj!<lb/>
         Pro Via granda forto ka&scirc;i&gcirc;as anta&ubreve; Vi Viaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='4'>La tuta tero klini&gcirc;as anta&ubreve; Vi kaj kantas al Vi,<lb/>
         Kantas Vian nomon.                                    <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Venu, kaj rigardu la farojn de Dio,<lb/>
         Kiu estas timinda pro Siaj faroj inter la homidoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Li faris el maro sekan teron;<lb/>
         Riveron oni transpa&scirc;is piede;<lb/>
         Tie ni &gcirc;ojis pro Li.<lb/></l>
  <l n='7'>Li regas per Sia potenco eterne;<lb/>
         Liaj okuloj rigardas la popolojn;<lb/>
         La ribelantoj ne levi&gcirc;u.                              <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='8'>La&ubreve;du, ho popoloj, nian Dion,<lb/>
         Kaj la&ubreve;te a&ubreve;digu Lian gloron.<lb/></l>
  <l n='9'>Li donis vivon al nia animo,<lb/>
         Kaj ne lasis fal&scirc;anceli&gcirc;i nian piedon.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar Vi esploris nin, ho Dio;<lb/>
         Vi refandis nin, kiel oni refandas ar&gcirc;enton.<lb/></l>
  <l n='11'>Vi enirigis nin en kaptilon,<lb/>
         Vi metis &scirc;ar&gcirc;on sur niajn lumbojn;<lb/></l>
  <l n='12'>Vi rajdigis homojn sur niaj kapoj;<lb/>
         Ni trapasis fajron kaj akvon,<lb/>
         Sed Vi elirigis nin en bonstaton.<lb/></l>
  <l n='13'>Mi eniros en Vian domon kun bruloferoj;<lb/>
         Mi plenumos al Vi miajn promesojn,<lb/></l>
  <l n='14'>Kiujn eligis miaj lipoj kaj elparolis mia bu&scirc;o,<lb/>
         Kiam mi estis en premo.<lb/></l>
  <l n='15'>Grasajn bruloferojn mi alportos al Vi kun fumo de vir&scirc;afoj;<lb/>
         Mi oferos bovidojn kaj kaprojn.                       <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='16'>Venu, a&ubreve;skultu, &ccirc;iuj, kiuj timas Dion;<lb/>
         Kaj mi rakontos, kion Li faris por mia animo.<lb/></l>
  <l n='17'>Al Li mi vokis per mia bu&scirc;o,<lb/>
         Kaj Lia glorado estis sub mia lango.<lb/></l>
  <l n='18'>Se mi vidus maljusta&jcirc;on en mia koro,<lb/>
         Mia Sinjoro min ne a&ubreve;skultus;<lb/></l>
  <l n='19'>Sed Dio a&ubreve;skultis,<lb/>
         Li atentis la vo&ccirc;on de mia pre&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='20'>Glorata estu Dio,<lb/>
         Kiu ne forpu&scirc;is mian pre&gcirc;on kaj ne rifuzis al mi Sian<lb/>
              bonecon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='67'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por kordaj instrumentoj. Psalmo-kanto.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Dio nin korfavoru kaj benu;<lb/>
         Li aperigu al ni Sian luman viza&gcirc;on.                  <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='2'>Oni ekkonu sur la tero Vian vojon,<lb/>
         En &ccirc;iuj popoloj Vian savon.<lb/></l>
  <l n='3'>Danku Vin popoloj, ho Dio,<lb/>
         Danku Vin &ccirc;iuj popoloj.<lb/></l>
  <l n='4'>&Gcirc;oju kaj kantu gentoj,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi ju&gcirc;as popolojn juste,<lb/>
         Kaj gentojn sur la tero Vi regas.                     <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Danku Vin popoloj, ho Dio,<lb/>
         Danku Vin &ccirc;iuj popoloj.<lb/></l>
  <l n='6'>La tero donis sian frukton;<lb/>
         Benos nin Dio, nia Dio.<lb/></l>
  <l n='7'>Benos nin Dio;<lb/>
         Kaj respektu Lin &ccirc;iuj limoj de la tero.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='68'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. De David. Psalmo-kanto.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Levi&gcirc;u Dio, dis&jcirc;eti&gcirc;u Liaj malamikoj,<lb/>
         Kaj forkuru Liaj malamantoj for de Li.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiel dispeli&gcirc;as fumo, tiel Vi ilin dispelu;<lb/>
         Kiel vakso fandi&gcirc;as de fajro, tiel pereu la malvirtuloj<lb/>
              anta&ubreve; Dio.<lb/></l>
  <l n='3'>Sed la virtuloj &gcirc;ojos, gajos anta&ubreve; Dio,<lb/>
         Kaj triumfos &gcirc;ojege.<lb/></l>
  <l n='4'>Kantu al Dio, muziku al Lia nomo,<lb/>
         Gloru la veturantan sur la nuboj;<lb/>
         Lia nomo estas JAH; &gcirc;oju anta&ubreve; Li.<lb/></l>
  <l n='5'>Patro de la orfoj kaj ju&gcirc;anto de la vidvinoj<lb/>
         Estas Dio en Sia sankta lo&gcirc;ejo.<lb/></l>
  <l n='6'>Dio donas domon al soluloj,<lb/>
         Elirigas malliberulojn en liberecon;<lb/>
         Nur la ribeluloj restas en dezerto.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>Ho Dio, kiam Vi iris anta&ubreve; Via popolo,<lb/>
         Kiam Vi pa&scirc;is en la dezerto,                          <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='8'>La tero tremis kaj la &ccirc;ielo fandi&gcirc;is de la viza&gcirc;o de Dio,<lb/>
         Tiu Sinaj tremis de la viza&gcirc;o de Dio, Dio de Izrael.<lb/></l>
  <l n='9'>Bonfaran pluvon Vi ver&scirc;is, ho Dio, sur Vian heredon,<lb/>
         Kaj kiam &gcirc;i perdis la fortojn, Vi &gcirc;in vigligis.<lb/></l>
  <l n='10'>Via gento eklo&gcirc;is tie;<lb/>
         Vi pretigis per Via boneco &ccirc;ion por la malri&ccirc;ulo, ho Dio.<lb/></l>
  <l n='11'>Mia Sinjoro elparolas vorton;<lb/>
         Kaj grandega estas la nombro de la anoncantinoj.<lb/></l>
  <l n='12'>Re&gcirc;oj de armeoj forkuras, forkuras;<lb/>
         Kaj la hejmesidantino dividas akiron.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiam vi ku&scirc;as inter brutejoj,<lb/>
         La flugiloj de kolombo estas kovritaj de ar&gcirc;ento,<lb/>
         Kaj &gcirc;iaj plumoj de brilanta oro.<lb/></l>
  <l n='14'>Kiam la Plejpotenculo dismetis re&gcirc;ojn sur la tero,<lb/>
         &Gcirc;i brilis kiel ne&gcirc;o sur Calmon.<lb/></l>
  <l n='15'>Monto de Dio estas la monto Ba&scirc;ana,<lb/>
         Monto multepinta estas la monto Ba&scirc;ana.<lb/></l>
  <l n='16'>Kial vi, montoj multepintaj, envie rigardas la monton,<lb/>
         Kiun Dio elektis, por sidi sur &gcirc;i,<lb/>
         Kaj sur kiu la Eternulo lo&gcirc;os eterne?<lb/></l>
  <l n='17'>Da veturiloj de Dio ekzistas multaj miloj da miloj;<lb/>
         Inter ili estas mia Sinjoro sur la sankta Sinaj.<lb/></l>
  <l n='18'>Vi supreniris alten, alkondukis kaptitojn,<lb/>
         Prenis donacojn de homoj,<lb/>
         Kaj e&ccirc; ribeluloj povas lo&gcirc;i &ccirc;e la Eternulo, la Dio.<lb/></l>
  <l n='19'>Glorata estu mia Sinjoro, &ccirc;iutage Li zorgas pri ni;<lb/>
         Dio estas nia savo.                                   <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='20'>Dio estas por ni Dio de savo,<lb/>
         Kaj la Eternulo, mia Sinjoro, savas de la morto.<lb/></l>
  <l n='21'>Jes, Dio frakasas la kapon de Siaj malamikoj,<lb/>
         La multeharan kranion de tiuj, kiuj obstinas en siaj pekoj.<lb/></l>
  <l n='22'>Mia Sinjoro diris: El Ba&scirc;an Mi alkondukos,<lb/>
         Mi alkondukos el la profundeco de la maro;<lb/></l>
  <l n='23'>Por ke vi trempu vian piedon en sango,<lb/>
         Kaj la lango de viaj hundoj &gcirc;uu de viaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='24'>Oni vidis Vian iron, ho Dio,<lb/>
         La iron de mia Dio, mia Re&gcirc;o, en la sanktejo.<lb/></l>
  <l n='25'>Anta&ubreve;e iris kantistoj, poste kordinstrumentistoj,<lb/>
         En la mezo de knabinoj tamburinistinoj.<lb/></l>
  <l n='26'>En la kunvenoj gloru Dion, mian Sinjoron,<lb/>
         Vi, devenantoj de Izrael.<lb/></l>
  <l n='27'>Tie estas Benjamen, la plej juna, ilia reganto;<lb/>
         La princoj de Jehuda kaj iliaj amasoj;<lb/>
         La princoj de Zebulun kaj de Naftali.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='28'>Via Dio destinis vian forton.<lb/>
         Fortikigu, ho Dio, tion, kion Vi faris por ni.<lb/></l>
  <l n='29'>Pro Via templo en Jerusalem<lb/>
         La re&gcirc;oj alportos al Vi donacojn.<lb/></l>
  <l n='30'>Kvietigu la beston en la kanoj,<lb/>
         La aron da bovoj kun la bovidoj,<lb/>
         Popoloj, kiuj humili&gcirc;as pro pecoj da ar&gcirc;ento.<lb/>
         Li dispelas la popolojn, kiuj deziras batalojn.<lb/></l>
  <l n='31'>Venos eminentuloj el Egiptujo;<lb/>
         Etiopujo rapidos, por etendi siajn manojn al Dio.<lb/></l>
  <l n='32'>Regnoj de la tero, kantu al Dio,<lb/>
         Muziku al mia Sinjoro,                                <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='33'>Kiu regas en la &ccirc;ielo de la eternaj &ccirc;ieloj.<lb/>
         Jen Li tondras per Sia vo&ccirc;o, forta vo&ccirc;o.<lb/></l>
  <l n='34'>Gloru la forton de Dio!<lb/>
         Super Izrael estas Lia majesto,<lb/>
         Kaj Lia potenco estas en la nuboj.<lb/></l>
  <l n='35'>Timinda Vi estas, ho Dio, en Via sanktejo.<lb/>
         Li estas la Dio de Izrael,<lb/>
         Li donas forton kaj potencon al la popolo.<lb/>
         Glorata estu Dio.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='69'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por &scirc;o&scirc;anoj. De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Savu min, ho Dio;<lb/>
         &Ccirc;ar la akvoj venis &gcirc;is mia animo.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi profundi&gcirc;is en profundan mar&ccirc;on, kaj mi ne havas, sur kio<lb/>
              stari;<lb/>
         Mi enfalis en la profundon de la akvo, kaj la fluo min<lb/>
              forportas.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi senforti&gcirc;is de mia kriado, seki&gcirc;is mia gor&gcirc;o;<lb/>
         Laci&gcirc;is miaj okuloj de la atendado de mia Dio.<lb/></l>
  <l n='4'>Pli multaj ol la haroj de mia kapo estas miaj senka&ubreve;zaj<lb/>
              malamantoj;<lb/>
         Forti&gcirc;is miaj premantoj, miaj maljustaj malamikoj;<lb/>
         Kion mi ne rabis, tion mi devas fordoni.<lb/></l>
  <l n='5'>Ho Dio, Vi scias mian malsa&gcirc;econ;<lb/>
         Kaj miaj kulpoj ne estas ka&scirc;itaj por Vi.<lb/></l>
  <l n='6'>Ne honti&gcirc;u per mi tiuj, kiuj esperas al Vi, ho mia Sinjoro,<lb/>
              Eternulo Cebaot!<lb/>
         Ne honti&gcirc;u per mi tiuj, kiuj Vin ser&ccirc;as, ho Dio de Izrael!<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar pro Vi mi portas malhonoron,<lb/>
         Honto kovras mian viza&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='8'>Mi fari&gcirc;is fremda por miaj fratoj,<lb/>
         Nekonato por la filoj de mia patrino.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar fervoro pri Via domo min konsumis,<lb/>
         Kaj la insultoj de Viaj insultantoj falis sur min.<lb/></l>
  <l n='10'>Kaj mi ploras, mia animo estas en fasto,<lb/>
         Kaj pri tio oni min hontigas.<lb/></l>
  <l n='11'>Kiel veston mi metis sur min sakon,<lb/>
         Kaj mi fari&gcirc;is moka ekzemplo por ili.<lb/></l>
  <l n='12'>Parolas pri mi la sidantoj &ccirc;e la pordego,<lb/>
         Kaj la drinkantoj kantas pri mi.<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj mi pre&gcirc;as al Vi, ho Eternulo, en favora tempo;<lb/>
         Ho Dio, pro Via granda boneco respondu al mi per Via vera<lb/>
              helpo.<lb/></l>
  <l n='14'>Eligu min el la &scirc;limo, ke mi ne dronu;<lb/>
         Mi estu savita kontra&ubreve; miaj malamantoj kaj el profunda akvo.<lb/></l>
  <l n='15'>Ne fortiru min fluo de la akvo,<lb/>
         Ne englutu min profundo,<lb/>
         Kaj abismo ne fermu super mi sian bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='16'>A&ubreve;skultu min, ho Eternulo, &ccirc;ar bona estas Via favorkoreco;<lb/>
         La&ubreve; Via kompatemeco turnu Vin al mi.<lb/></l>
  <l n='17'>Kaj ne ka&scirc;u anta&ubreve; Via sklavo Vian viza&gcirc;on, &ccirc;ar mi suferas;<lb/>
         Rapidu, a&ubreve;skultu min.<lb/></l>
  <l n='18'>Alproksimi&gcirc;u al mia animo, savu &gcirc;in;<lb/>
         Spite miajn malamikojn liberigu min.<lb/></l>
  <l n='19'>Vi scias mian malhonoron kaj mian honton kaj mian mokatecon;<lb/>
         Anta&ubreve; Vi estas &ccirc;iuj miaj premantoj.<lb/></l>
  <l n='20'>Honto rompis mian koron, kaj mi senforti&gcirc;is;<lb/>
         Mi atendis kompatantojn, sed ili forestis;<lb/>
         Konsolantojn, sed mi ne trovis.<lb/></l>
  <l n='21'>Kaj ili donis al mi por man&gcirc;o galon,<lb/>
         Kaj en mia soifo ili trinkigis al mi vinagron.<lb/></l>
  <l n='22'>Ilia tablo anta&ubreve; ili fari&gcirc;u reto,<lb/>
         Kaj ilia prospero fari&gcirc;u kaptilo.<lb/></l>
  <l n='23'>Mallumi&gcirc;u iliaj okuloj, ke ili ne vidu;<lb/>
         Kaj iliajn lumbojn malfortigu por &ccirc;iam.<lb/></l>
  <l n='24'>Ver&scirc;u sur ilin Vian furiozon,<lb/>
         Kaj la flamo de Via kolero ilin ataku.<lb/></l>
  <l n='25'>Ilia lo&gcirc;ejo dezerti&gcirc;u,<lb/>
         En iliaj tendoj ne ekzistu lo&gcirc;anto.<lb/></l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar tiun, kiun Vi frapis, ili persekutas,<lb/>
         Kaj la suferojn de Viaj batitoj ili rakontas.<lb/></l>
  <l n='27'>Aldonu kulpon al ilia kulpo,<lb/>
         Ke ili ne atingu Vian bonecon.<lb/></l>
  <l n='28'>Ili estu elstrekitaj el la libro de vivantoj,<lb/>
         Kaj ili ne estu skribitaj kune kun virtuloj.<lb/></l>
  <l n='29'>Sed mi estas malri&ccirc;a kaj suferanta;<lb/>
         Via helpo min defendu, ho Dio.<lb/></l>
  <l n='30'>Mi gloros la nomon de Dio per kanto,<lb/>
         Kaj mi rakontos en danko Lian grandecon.<lb/></l>
  <l n='31'>Kaj &gcirc;i estos pli agrabla al la Eternulo,<lb/>
         Ol bovo a&ubreve; bovido kun kornoj kaj fendohavaj hufoj.<lb/></l>
  <l n='32'>Vidos humiluloj kaj &gcirc;ojos!<lb/>
         Ho ser&ccirc;antoj de Dio, via koro revivi&gcirc;u.<lb/></l>
  <l n='33'>&Ccirc;ar la Eternulo a&ubreve;skultas humilulojn,<lb/>
         Kaj Siajn malliberulojn Li ne mal&scirc;atas.<lb/></l>
  <l n='34'>Gloru Lin la &ccirc;ielo kaj la tero,<lb/>
         La maroj, kaj &ccirc;io, kio en ili movi&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='35'>&Ccirc;ar Dio helpos Cionon kaj konstruos la urbojn de Judujo,<lb/>
         Ke oni tie lo&gcirc;os kaj ilin heredos.<lb/></l>
  <l n='36'>Kaj la idaro de Liaj sklavoj &gcirc;in heredos,<lb/>
         Kaj la amantoj de Lia nomo lo&gcirc;os en &gcirc;i.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='70'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. De David. Pro memoro.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Volu, ho Dio, savi min;<lb/>
         Ho Eternulo, rapidu helpi min.<lb/></l>
  <l n='2'>Honti&gcirc;u kaj konfuzi&gcirc;u tiuj, kiuj ser&ccirc;as mian animon;<lb/>
         Retiri&gcirc;u kaj estu mokataj tiuj, kiuj deziras al mi malbonon.<lb/></l>
  <l n='3'>Kun honto iru returne tiuj,<lb/>
         Kiuj diras al mi: Ha, ha!<lb/></l>
  <l n='4'>Gaju kaj &gcirc;oju pro Vi &ccirc;iuj Viaj ser&ccirc;antoj;<lb/>
         Kaj la amantoj de Via savo diru &ccirc;iam:<lb/>
         Granda estas Dio.<lb/></l>
  <l n='5'>Kaj mi estas mizera kaj malri&ccirc;a;<lb/>
         Ho Dio, rapidu al mi.<lb/>
         Vi estas mia helpo kaj mia savanto;<lb/>
         Ho Eternulo, ne malrapidu.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='71'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Vin, ho Eternulo, mi fidas:<lb/>
         Mi neniam estu hontigita.<lb/></l>
  <l n='2'>Per Via justeco savu min kaj liberigu min;<lb/>
         Klinu al mi Vian orelon, kaj helpu min.<lb/></l>
  <l n='3'>Estu por mi fortika roko, kien mi povus &ccirc;iam veni,<lb/>
         Kiun Vi destinis por mia savo;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi estas mia roko kaj mia fortika&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='4'>Ho mia Dio, liberigu min el la mano de malbonulo,<lb/>
         El la mano de krimulo kaj premanto.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar Vi estas mia espero, ho mia Sinjoro;<lb/>
         La Eternulo estas mia fido de post mia juneco.<lb/></l>
  <l n='6'>Vin mi fidis de la embrieco,<lb/>
         De la ventro de mia patrino Vi estas mia protektanto;<lb/>
         Vin mi &ccirc;iam gloros.<lb/></l>
  <l n='7'>Mirinda&jcirc;o mi estis por multaj;<lb/>
         Kaj Vi estas mia forta rifu&gcirc;ejo.<lb/></l>
  <l n='8'>Mia bu&scirc;o estas plena de glorado por Vi,<lb/>
         &Ccirc;iutage de Via majesto.<lb/></l>
  <l n='9'>Ne forpu&scirc;u min en la tempo de maljuneco;<lb/>
         Kiam konsumi&gcirc;os miaj fortoj, tiam ne forlasu min.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar miaj malamikoj parolas pri mi,<lb/>
         Kaj tiuj, kiuj insidas kontra&ubreve; mia animo, konsili&gcirc;as inter<lb/>
              si,<lb/></l>
  <l n='11'>Dirante: Dio lin forlasis;<lb/>
         Persekutu kaj kaptu lin, &ccirc;ar neniu lin savos.<lb/></l>
  <l n='12'>Ho Dio, ne malproksimi&gcirc;u de mi;<lb/>
         Ho mia Dio, rapidu, por helpi min.<lb/></l>
  <l n='13'>Estu hontigitaj kaj malaperu la persekutantoj de mia animo;<lb/>
         De honto kaj malhonoro estu kovritaj tiuj, kiuj deziras al<lb/>
              mi malbonon.<lb/></l>
  <l n='14'>Kaj mi &ccirc;iam fidos<lb/>
         Kaj &ccirc;iam pligrandigos Vian gloron.<lb/></l>
  <l n='15'>Mia bu&scirc;o rakontos Vian justecon,<lb/>
         &Ccirc;iutage Vian helpon,<lb/>
         &Ccirc;ar mi ne povus &ccirc;ion elkalkuli.<lb/></l>
  <l n='16'>Mi gloros la fortojn de mia Sinjoro, la Eternulo;<lb/>
         Mi rakontos nur Vian justecon.<lb/></l>
  <l n='17'>Ho Dio, Vi instruis min detempe de mia juneco;<lb/>
         Kaj &gcirc;is nun mi predikas pri Viaj mirakloj.<lb/></l>
  <l n='18'>Anka&ubreve; &gcirc;is la maljuneco kaj grizeco ne forlasu min, ho Dio,<lb/>
         &Gcirc;is mi rakontos pri Via brako al la estonta generacio,<lb/>
         Pri Via forto al &ccirc;iuj venontoj.<lb/></l>
  <l n='19'>Via justeco, ho Dio, estas tre alta;<lb/>
         En la grandaj faroj, kiujn Vi plenumis,<lb/>
         Ho Dio, kiu Vin egalas?<lb/></l>
  <l n='20'>Vi vidigis al mi grandajn kaj kruelajn suferojn,<lb/>
         Sed Vi denove min vivigis,<lb/>
         Kaj el la abismoj de la tero Vi denove min eligis.<lb/></l>
  <l n='21'>Vi pliigas mian grandecon<lb/>
         Kaj denove min konsolas.<lb/></l>
  <l n='22'>Kaj mi gloros Vin per psaltero por Via fideleco, ho mia Dio;<lb/>
         Mi kantos al Vi per harpo,<lb/>
         Ho Sanktulo de Izrael!<lb/></l>
  <l n='23'>&Gcirc;ojas miaj lipoj, kiam mi kantas al Vi;<lb/>
         Kaj mia animo, kiun Vi savis.<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj mia lango &ccirc;iutage rakontas Vian justecon;<lb/>
         &Ccirc;ar hontigitaj kaj malhonoritaj estas tiuj, kiuj deziras al<lb/>
              mi malbonon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='72'>

  <head>Pri Salomono.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Dio, Vian ju&gcirc;on donu al la re&gcirc;o<lb/>
         Kaj Vian justecon al la re&gcirc;ido.<lb/></l>
  <l n='2'>Li ju&gcirc;u Vian popolon kun vero<lb/>
         Kaj Viajn prematojn kun justeco.<lb/></l>
  <l n='3'>La montoj alportu al la popolo pacon,<lb/>
         Anka&ubreve; la montetoj, per justeco.<lb/></l>
  <l n='4'>Li ju&gcirc;u la prematojn en la popolo,<lb/>
         Li savu la filojn de senhavulo,<lb/>
         Kaj li dispremu la premanton.<lb/></l>
  <l n='5'>Oni timu Vin tiel longe, kiel ekzistos la suno kaj la luno,<lb/>
         De generacioj al generacioj.<lb/></l>
  <l n='6'>Li mallevi&gcirc;u, kiel pluvo sur fal&ccirc;itan herbejon;<lb/>
         Kiel gutoj, kiuj malsekigas la teron.<lb/></l>
  <l n='7'>En liaj tagoj floru virtulo kaj granda paco,<lb/>
         &Gcirc;is ne plu ekzistos la luno.<lb/></l>
  <l n='8'>Li regu de maro &gcirc;is maro<lb/>
         Kaj de la Rivero &gcirc;is la finoj de la tero.<lb/></l>
  <l n='9'>Klini&gcirc;u anta&ubreve; li la dezertanoj,<lb/>
         Kaj liaj malamikoj leku polvon.<lb/></l>
  <l n='10'>La re&gcirc;oj de Tar&scirc;i&scirc; kaj de la insuloj alportu donacojn;<lb/>
         La re&gcirc;oj de &Scirc;eba kaj Seba venigu donojn.<lb/></l>
  <l n='11'>Klini&gcirc;u anta&ubreve; li &ccirc;iuj re&gcirc;oj;<lb/>
         &Ccirc;iuj popoloj lin servu.<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar li savos ploregantan malri&ccirc;ulon<lb/>
         Kaj senhelpan mizerulon.<lb/></l>
  <l n='13'>Li estos favorkora por malri&ccirc;ulo kaj senhavulo,<lb/>
         Kaj li savos la animojn de mizeruloj.<lb/></l>
  <l n='14'>De malico kaj krimo li savos iliajn animojn;<lb/>
         Kaj kara estos ilia sango en liaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj li vivu, kaj oni donu al li el la oro de &Scirc;eba;<lb/>
         Kaj oni &ccirc;iam pre&gcirc;u por li, kaj &ccirc;iutage oni lin benu.<lb/></l>
  <l n='16'>Estu multe da greno en la lando;<lb/>
         Sur la supro de la montoj &gcirc;iaj spikoj ondi&gcirc;u kiel Lebanon;<lb/>
         Kaj en la urboj &ccirc;io floru, kiel herbo sur la tero.<lb/></l>
  <l n='17'>Lia nomo estu eterna;<lb/>
         Tiel longe, kiel ekzistas la suno, kresku lia nomo;<lb/>
         &Ccirc;iuj popoloj sin benu per li kaj gloru lin.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='18'>Glorata estu Dio la Eternulo, Dio de Izrael,<lb/>
         Kiu sola faras miraklojn.<lb/></l>
  <l n='19'>Kaj la&ubreve;data estu Lia glora nomo eterne;<lb/>
         Kaj Lia gloro plenigu la tutan teron.<lb/>
         Amen, kaj amen!<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='20'>Fini&gcirc;is la pre&gcirc;oj de David, filo de Ji&scirc;aj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

          </div>

          <div type='psalm_book'>
            <head>LIBRO TRIA</head>

<div type='psalm' n='73'>

  <head>Psalmo de Asaf.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Jes, bona estas Dio por Izrael,<lb/>
         Por tiuj, kiuj havas puran koron.<lb/></l>
  <l n='2'>Sed mi &dash; apena&ubreve; ne fal&scirc;anceli&gcirc;is miaj piedoj,<lb/>
         Preska&ubreve; elglitis miaj pa&scirc;oj.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar mi &ccirc;agreni&gcirc;is pro la fanfaronuloj,<lb/>
         Vidante la bonstaton de la malvirtuloj.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar ili ne havas suferojn de morto,<lb/>
         Kaj iliaj fortoj estas fortikaj.<lb/></l>
  <l n='5'>Ili ne partoprenas en la zorgoj de homoj,<lb/>
         Kaj ili ne suferas kun aliaj homoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Tial ilian kolon &ccirc;irka&ubreve;volvis fiereco,<lb/>
         Kaj perforteco ilin vestas kiel ornamo.<lb/></l>
  <l n='7'>Pro graso elmeti&gcirc;is iliaj okuloj,<lb/>
         Superbordi&gcirc;is en ilia koro la intencoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Ili mokas, ili parolas malbonintence pri premado;<lb/>
         Ili parolas de alte.<lb/></l>
  <l n='9'>Kontra&ubreve; la &ccirc;ielon ili levas sian bu&scirc;on,<lb/>
         Kaj ilia lango promenas sur la tero.<lb/></l>
  <l n='10'>Tial tien anka&ubreve; iras Lia popolo,<lb/>
         Kaj ili akvon &ccirc;erpas abunde.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj ili diras: Kiel Dio scias?<lb/>
         Kaj &ccirc;u la Plejaltulo komprenas?<lb/></l>
  <l n='12'>Jen tiuj estas malvirtuloj,<lb/>
         Kaj ili estas feli&ccirc;uloj de la mondo kaj atingis ri&ccirc;econ!<lb/></l>
  <l n='13'>Nur vane mi purigis mian koron<lb/>
         Kaj lavis per senkulpeco miajn manojn,<lb/></l>
  <l n='14'>Kaj mi turmenti&gcirc;as &ccirc;iutage<lb/>
         Kaj mi suferas punon &ccirc;iumatene!<lb/></l>
  <l n='15'>Se mi intencus paroli kiel ili,<lb/>
         Tiam mi fari&gcirc;us perfida al la generacio de Viaj filoj.<lb/></l>
  <l n='16'>Mi meditis, por kompreni &ccirc;i tion;<lb/>
         Sed &gcirc;i estis malfacila en miaj okuloj,<lb/></l>
  <l n='17'>&Gcirc;is mi venis en la sanktejon de Dio<lb/>
         Kaj ekkomprenis la finon de tio.<lb/></l>
  <l n='18'>Vi starigas ilin sur glitiga loko;<lb/>
         Kaj Vi &jcirc;etas ilin en pereon.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiel momente ili ruini&gcirc;is!<lb/>
         Pereis, malaperis de subita teruro!<lb/></l>
  <l n='20'>Simile al son&gcirc;o post la veki&gcirc;o,<lb/>
         Vi, ho mia Sinjoro, en kolero tute sensignifigas ilian<lb/>
              bildon.<lb/></l>
  <l n='21'>Kiam bolis mia koro<lb/>
         Kaj turmenti&gcirc;is mia interna&jcirc;o,<lb/></l>
  <l n='22'>Tiam mi estis senklerulo kaj mi ne komprenis;<lb/>
         Mi estis kiel bruto anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  <l n='23'>Sed mi &ccirc;iam estas apud Vi;<lb/>
         Vi tenas min je la dekstra mano.<lb/></l>
  <l n='24'>Per Via konsilo Vi min kondukas,<lb/>
         Kaj poste Vi akceptas min kun honoro.<lb/></l>
  <l n='25'>Kiu estas por mi en la &ccirc;ielo?<lb/>
         Kaj krom Vi mi nenion volas sur la tero.<lb/></l>
  <l n='26'>Konsumi&gcirc;as mia karno kaj mia koro;<lb/>
         Sed la fortika&jcirc;o de mia koro kaj mia parto estas Dio por<lb/>
              eterne.<lb/></l>
  <l n='27'>Jen tiuj, kiuj malproksimi&gcirc;as de Vi, pereas;<lb/>
         Vi ekstermas &ccirc;iun, kiu perfidi&gcirc;is al Vi.<lb/></l>
  <l n='28'>Sed al mi estas bone, ke mi estas proksima al Dio;<lb/>
         Sur mian Sinjoron, sur la Eternulon, mi metis mian fidon,<lb/>
         Por rakonti &ccirc;iujn Viajn farojn.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='74'>

  <head>Instruo de Asaf.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kial, ho Dio, Vi forpu&scirc;is nin por &ccirc;iam?<lb/>
         Kial fumas Via kolero kontra&ubreve; la &scirc;afoj de Via pa&scirc;tejo?<lb/></l>
  <l n='2'>Rememoru Vian komunumon, kiun Vi a&ccirc;etis en la tempo antikva,<lb/>
         La genton de Via heredo, kiun Vi liberigis,<lb/>
         &Ccirc;i tiun monton Cion, sur kiu Vi lo&gcirc;i&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='3'>Direktu Viajn pa&scirc;ojn al la eternaj ruinoj,<lb/>
         Al &ccirc;io, kion detruis malamiko en la sanktejo.<lb/></l>
  <l n='4'>Krias Viaj malamikoj en Via domo,<lb/>
         Metis tie siajn signojn.<lb/></l>
  <l n='5'>Oni vidas, kiel ili levas la hakilojn<lb/>
         Kontra&ubreve; la lignajn plekta&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj nun &ccirc;iujn &gcirc;iajn skulpta&jcirc;ojn<lb/>
         Ili dishakas per hakilo kaj marteloj.<lb/></l>
  <l n='7'>Ili bruligis per fajro Vian sanktejon,<lb/>
         Malhonore alterigis la lo&gcirc;ejon de Via nomo.<lb/></l>
  <l n='8'>Ili diris en sia koro: Ni ruinigos ilin tute;<lb/>
         Ili forbruligis &ccirc;iujn domojn de Dio en la lando.<lb/></l>
  <l n='9'>Niajn signojn ni ne vidis;<lb/>
         Jam ne ekzistas profeto,<lb/>
         Kaj neniu &ccirc;e ni scias, kiel longe tio da&ubreve;ros.<lb/></l>
  <l n='10'>Kiel longe, ho Dio, mokos la premanto?<lb/>
         &Ccirc;u eterne la malamiko insultos Vian nomon?<lb/></l>
  <l n='11'>Kial Vi retenas Vian brakon kaj Vian dekstran manon?<lb/>
         Ekstermu ilin el Via basko.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='12'>Dio estas ja mia Re&gcirc;o de antikve,<lb/>
         Li faras savon sur la tero.<lb/></l>
  <l n='13'>Vi dis&scirc;iris per Via forto la maron,<lb/>
         Vi rompis la kapojn de balenoj en la akvo;<lb/></l>
  <l n='14'>Vi disbatis la kapojn de la levjatano,<lb/>
         Vi donis &gcirc;in por man&gcirc;o al la bestoj de la dezerto;<lb/></l>
  <l n='15'>Vi elfendis fonton kaj torenton,<lb/>
         Vi elsekigis potencajn riverojn.<lb/></l>
  <l n='16'>Al Vi apartenas la tago, kaj al Vi apartenas la nokto;<lb/>
         Vi aran&gcirc;is lumon kaj sunon;<lb/></l>
  <l n='17'>Vi difinis &ccirc;iujn limojn de la tero;<lb/>
         La someron kaj la vintron Vi aran&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='18'>Rememoru tion, ke malamiko insultas la Eternulon<lb/>
         Kaj popolo malsa&gcirc;a malhonoras Vian nomon.<lb/></l>
  <l n='19'>Ne fordonu al sova&gcirc;a besto la animon de Via turto;<lb/>
         La anaron de Viaj mizeruloj ne forgesu por &ccirc;iam.<lb/></l>
  <l n='20'>Rememoru la interligon,<lb/>
         &Ccirc;ar &ccirc;iuj mallumaj lokoj de la tero estas plenaj de rabejoj.<lb/></l>
  <l n='21'>La suferanto ne reiru hontigita;<lb/>
         Malri&ccirc;ulo kaj mizerulo gloru Vian nomon.<lb/></l>
  <l n='22'>Levi&gcirc;u, ho Dio, defendu Vian aferon;<lb/>
         Rememoru la malhonoron, kiun malsa&gcirc;ulo faras al Vi &ccirc;iutage.<lb/></l>
  <l n='23'>Ne forgesu la krion de Viaj malamikoj;<lb/>
         La bruo de tiuj, kiuj levi&gcirc;is kontra&ubreve; Vi, konstante kreskas.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='75'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por Al-ta&scirc;&hcirc;et. Psalmo de Asaf. Kanto.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ni gloras Vin, ho Dio, ni gloras Vin;<lb/>
         Proksima estas Via nomo;<lb/>
         Oni rakontas Viajn miraklojn.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiam Mi elektos tempon,<lb/>
         Mi faros justan ju&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='3'>Tremas la tero kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj;<lb/>
         Mi fortikigis &gcirc;iajn kolonojn.                         <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='4'>Mi diras al la fanfaronuloj: Ne fanfaronu;<lb/>
         Kaj al la malvirtuloj: Ne levu kornon;<lb/></l>
  <l n='5'>Ne levu supren vian kornon,<lb/>
         Ne parolu kun nefleksebla kolo;<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar ne de oriento kaj ne de okcidento<lb/>
         Kaj ne de la dezerto venas alteco.<lb/></l>
  <l n='7'>Nur Dio estas ju&gcirc;anto;<lb/>
         Unu homon Li malaltigas, kaj alian Li altigas.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar la pokalo estas en la mano de la Eternulo,<lb/>
         Kaj la vino &scirc;a&ubreve;mas, plena de aroma&jcirc;o, kaj Li ver&scirc;as el &gcirc;i;<lb/>
         Sed nur &gcirc;ian fe&ccirc;on elsu&ccirc;os kaj trinkos &ccirc;iuj malvirtuloj de<lb/>
              la tero.<lb/></l>
  <l n='9'>Kaj mi eterne predikos,<lb/>
         Mi kantos al la Dio de Jakob.<lb/></l>
  <l n='10'>Kaj &ccirc;iujn kornojn de la malvirtuloj mi rompos;<lb/>
         Alti&gcirc;os la kornoj de virtulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='76'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por kordaj instrumentoj. Psalmo de Asaf. Kanto.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Dio estas konata en Judujo;<lb/>
         Granda estas Lia nomo en Izrael.<lb/></l>
  <l n='2'>En Salem estas Lia tendo,<lb/>
         Kaj Lia lo&gcirc;ejo sur Cion.<lb/></l>
  <l n='3'>Tie Li rompis la sagojn de pafarko,<lb/>
         &Scirc;ildon, glavon, kaj militon.                          <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='4'>Vi estas majesta kaj potenca sur la sova&gcirc;bestaj montoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Senarmi&gcirc;is la fortkoruloj, endormi&gcirc;is;<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj militistoj restis kvaza&ubreve; sen manoj.<lb/></l>
  <l n='6'>De Via minaco, ho Dio de Jakob,<lb/>
         Paralizi&gcirc;is rajdisto kaj &ccirc;evalo.<lb/></l>
  <l n='7'>Vi, Vi estas timinda;<lb/>
         Kaj kiu restos staranta anta&ubreve; Vi, kiam ekflamas Via kolero?<lb/></l>
  <l n='8'>El la &ccirc;ielo Vi a&ubreve;digis ju&gcirc;on;<lb/>
         La tero ektimis kaj eksilentis,<lb/></l>
  <l n='9'>Kiam Dio levi&gcirc;is, por ju&gcirc;i,<lb/>
         Por savi &ccirc;iujn humilulojn sur la tero.                <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar la kolero de homo fari&gcirc;as Via gloro,<lb/>
         Kiam Vi zonas Vin per la resto de Via kolero.<lb/></l>
  <l n='11'>Faru kaj plenumu promesojn al la Eternulo, via Dio;<lb/>
         Vi &ccirc;iuj, kiuj Lin &ccirc;irka&ubreve;as, alportu donacojn al la<lb/>
              Timindulo.<lb/></l>
  <l n='12'>Li humiligis la spiriton de potenculoj;<lb/>
         Li estas timinda por la re&gcirc;oj de la tero.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='77'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por Jedutun. Psalmo de Asaf.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia vo&ccirc;o iras al Dio, kaj mi krias;<lb/>
         Mia vo&ccirc;o iras al Dio, ke Li a&ubreve;skultu min.<lb/></l>
  <l n='2'>En la tago de mia suferado mi ser&ccirc;as mian Sinjoron;<lb/>
         En la nokto mia mano estas etendita kaj ne mallevi&gcirc;as;<lb/>
         Mia animo ne volas konsoli&gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi rememoras Dion, kaj mi &gcirc;emas;<lb/>
         Mi meditas, kaj mia spirito mal&gcirc;ojas.                 <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='4'>Vi retenas la palpebrojn de miaj okuloj;<lb/>
         Mi estas frapita, mi ne povas paroli.<lb/></l>
  <l n='5'>Mi meditas pri la tagoj antikvaj,<lb/>
         Pri la jaroj anta&ubreve;longe pasintaj.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi rememoras en la nokto mian kanton;<lb/>
         Mi parolas kun mia koro,<lb/>
         Kaj mia spirito esploras.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;u por eterne mia Sinjoro forpu&scirc;is?<lb/>
         Kaj &ccirc;u Li ne plu favoros?<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;u por eterne &ccirc;esi&gcirc;is Lia boneco?<lb/>
         &Ccirc;u Lia promeso ne plenumi&gcirc;os por &ccirc;iuj generacioj?<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;u Dio forgesis indulgi?<lb/>
         &Ccirc;u Li fermis en kolero Sian favorkorecon?             <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='10'>Kaj mi diris: Tio estas mia aflikto,<lb/>
         Ke alii&gcirc;is la dekstra mano de la Plejaltulo.<lb/></l>
  <l n='11'>Mi rememoros la farojn de la Eternulo;<lb/>
         Jes, mi rememoros Viajn antikvajn miraklojn.<lb/></l>
  <l n='12'>Mi meditos pri &ccirc;iuj Viaj faroj,<lb/>
         Kaj pri Viaj agoj mi parolos.<lb/></l>
  <l n='13'>Ho Dio, en sankteco estas Via vojo;<lb/>
         Kiu estas tiel granda dio, kiel nia Dio?<lb/></l>
  <l n='14'>Vi estas tiu Dio, kiu faras miraklojn;<lb/>
         Vi montris Vian forton inter la popoloj.<lb/></l>
  <l n='15'>Vi liberigis per Via brako Vian popolon,<lb/>
         La filojn de Jakob kaj Jozef.                         <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='16'>Vidis Vin akvoj, ho Dio,<lb/>
         Vidis Vin akvoj, kaj ili ektremis,<lb/>
         Kaj abismoj skui&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='17'>Nubegoj ver&scirc;is akvon,<lb/>
         La &ccirc;ielo eligis bruon,<lb/>
         Kaj Viaj sagoj ekflugis.<lb/></l>
  <l n='18'>La vo&ccirc;o de Via tondro estis en la turnovento,<lb/>
         Fulmoj lumigis la mondon;<lb/>
         Tremis kaj &scirc;anceli&gcirc;is la tero.<lb/></l>
  <l n='19'>Sur la maro estis Via vojo,<lb/>
         Kaj Via irejo sur grandaj akvoj,<lb/>
         Sed Viaj pa&scirc;osignoj ne estis videblaj.<lb/></l>
  <l n='20'>Vi kondukis Vian popolon kiel &scirc;afojn,<lb/>
         Per la mano de Moseo kaj Aaron.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='78'>

  <head>Instruo de Asaf.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Atentu, ho mia popolo, mian instruon;<lb/>
         Klinu vian orelon al la paroloj de mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi malfermos per sentenco mian bu&scirc;on;<lb/>
         Mi eldiros enigmojn el tempo antikva.<lb/></l>
  <l n='3'>Kion ni a&ubreve;dis kaj scii&gcirc;is,<lb/>
         Kion rakontis al ni niaj patroj,<lb/></l>
  <l n='4'>Tion ni ne ka&scirc;os anta&ubreve; iliaj infanoj,<lb/>
         Rakontante al venonta generacio la gloron de la Eternulo,<lb/>
         Kaj Lian potencon, kaj Liajn miraklojn, kiujn Li faris.<lb/></l>
  <l n='5'>Li starigis ateston en Jakob,<lb/>
         Kaj en Izrael Li fiksis le&gcirc;on,<lb/>
         Pri kiu Li ordonis al niaj patroj,<lb/>
         Ke ili sciigu &gcirc;in al siaj infanoj,<lb/></l>
  <l n='6'>Por ke sciu estonta generacio, la infanoj, kiuj naski&gcirc;os,<lb/>
         Ili levi&gcirc;u kaj rakontu al siaj infanoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Ili metu sian fidon sur Dion,<lb/>
         Kaj ili ne forgesu la farojn de Dio,<lb/>
         Kaj ili plenumu Liajn ordonojn;<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj ili ne estu, kiel iliaj patroj,<lb/>
         Generacio ribela kaj perfida,<lb/>
         Generacio, kiu ne estis firma per sia koro,<lb/>
         Nek fidela al Dio per sia spirito.<lb/></l>
  <l n='9'>La filoj de Efraim, armitaj, portantaj pafarkon,<lb/>
         Turni&gcirc;is malanta&ubreve;en en tago de batalo;<lb/></l>
  <l n='10'>Ili ne plenumis la interkonsenton de Dio,<lb/>
         Kaj rifuzis sekvi Lian instruon;<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj ili forgesis Liajn farojn,<lb/>
         Kaj Liajn miraklojn, kiujn Li aperigis al ili.<lb/></l>
  <l n='12'>Anta&ubreve; iliaj patroj Li faris miraklojn<lb/>
         En la lando Egipta, sur la kampo Coan.<lb/></l>
  <l n='13'>Li fendis la maron kaj pasigis ilin,<lb/>
         Kaj starigis la akvon kvaza&ubreve; muron;<lb/></l>
  <l n='14'>Kaj Li kondukis ilin tage en nubo<lb/>
         Kaj la tutan nokton en la lumo de fajro;<lb/></l>
  <l n='15'>Li fendis &scirc;tonojn en la dezerto,<lb/>
         Kaj trinkigis ilin kvaza&ubreve; el granda abismo;<lb/></l>
  <l n='16'>Li eligis riveretojn el roko,<lb/>
         Kaj fluigis akvon kiel riverojn.<lb/></l>
  <l n='17'>Sed ili plue pekis anta&ubreve; Li,<lb/>
         &Ccirc;agrenis la Plejaltulon en la dezerto;<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj ili incitis Dion en sia koro,<lb/>
         Petante man&gcirc;on pro sia kaprico;<lb/></l>
  <l n='19'>Kaj ili parolis kontra&ubreve; Dio,<lb/>
         Kaj diris: &Ccirc;u Dio povas kovri tablon en la dezerto?<lb/></l>
  <l n='20'>Jen Li frapis rokon,<lb/>
         Kaj ver&scirc;i&gcirc;is akvo kaj ekfluis riveroj:<lb/>
         &Ccirc;u Li povas anka&ubreve; panon doni?<lb/>
         &Ccirc;u Li pretigos anka&ubreve; viandon por Sia popolo?<lb/></l>
  <l n='21'>Tial la Eternulo, a&ubreve;dinte, flami&gcirc;is;<lb/>
         Kaj fajro ekbrulis kontra&ubreve; Jakob,<lb/>
         Kaj levi&gcirc;is kolero kontra&ubreve; Izrael;<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar ili ne kredis je Dio<lb/>
         Kaj ne fidis Lian savon.<lb/></l>
  <l n='23'>Kaj Li ordonis el supre al la nuboj,<lb/>
         Kaj Li malfermis la pordojn de la &ccirc;ielo;<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj Li pluvigis al ili manaon, por man&gcirc;i,<lb/>
         Kaj Li donis al ili &ccirc;ielan grenon.<lb/></l>
  <l n='25'>Panon de potenculoj &ccirc;iu man&gcirc;is;<lb/>
         Li sendis al ili man&gcirc;on satege.<lb/></l>
  <l n='26'>Li kurigis tra la &ccirc;ielo venton orientan,<lb/>
         Kaj per Sia forto Li aperigis venton sudan;<lb/></l>
  <l n='27'>Kaj Li pluvigis sur ilin viandon kiel polvon,<lb/>
         Kaj flugilajn birdojn kiel apudmaran sablon;<lb/></l>
  <l n='28'>Kaj Li faligis &ccirc;ion mezen de ilia tendaro,<lb/>
         &Ccirc;irka&ubreve;e de iliaj lo&gcirc;ejoj.<lb/></l>
  <l n='29'>Kaj ili man&gcirc;is kaj tre sati&gcirc;is;<lb/>
         Kaj Li venigis al ili tion, kion ili deziris.<lb/></l>
  <l n='30'>Sed kiam ili ankora&ubreve; ne forlasis sian deziron<lb/>
         Kaj ilia man&gcirc;a&jcirc;o estis ankora&ubreve; en ilia bu&scirc;o,<lb/></l>
  <l n='31'>La kolero de Dio venis sur ilin<lb/>
         Kaj mortigis la plej eminentajn el ili,<lb/>
         Kaj la junulojn de Izrael &gcirc;i faligis.<lb/></l>
  <l n='32'>Malgra&ubreve; &ccirc;io &ccirc;i tio ili plue ankora&ubreve; pekis<lb/>
         Kaj ne kredis je Liaj mirakloj.<lb/></l>
  <l n='33'>Kaj Li finigis iliajn tagojn en vanteco<lb/>
         Kaj iliajn jarojn en teruro.<lb/></l>
  <l n='34'>Kiam Li estis mortiganta ilin, tiam ili Lin ekser&ccirc;is,<lb/>
         Returni&gcirc;is kaj fervore vokis Dion;<lb/></l>
  <l n='35'>Kaj ili rememoris, ke Dio estas ilia fortika&jcirc;o<lb/>
         Kaj Dio la Plejalta estas ilia Liberiganto.<lb/></l>
  <l n='36'>Sed ili flatis al Li per sia bu&scirc;o,<lb/>
         Kaj per sia lango ili mensogis al Li;<lb/></l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar ilia koro ne estis firma al Li,<lb/>
         Kaj ili ne estis fidelaj en Lia interligo.<lb/></l>
  <l n='38'>Tamen Li, favorkora, pardonas pekon, kaj Li ne pereigas,<lb/>
         Kaj Li ofte forklinis Sian koleron,<lb/>
         Kaj Li ne eligis Sian tutan furiozon.<lb/></l>
  <l n='39'>Kaj Li rememoris, ke ili estas karno,<lb/>
         Vento, kiu iras kaj ne revenas.<lb/></l>
  <l n='40'>Kiom da fojoj ili &ccirc;agrenis Lin en la dezerto<lb/>
         Kaj indignigis Lin en la stepo!<lb/></l>
  <l n='41'>Ripete ili incitadis Dion<lb/>
         Kaj provokis la Sanktulon de Izrael.<lb/></l>
  <l n='42'>Ili ne rememoris Lian manon,<lb/>
         La tagon, en kiu Li liberigis ilin de premanto,<lb/></l>
  <l n='43'>Kiam Li faris en Egiptujo Siajn signojn<lb/>
         Kaj Siajn miraklojn sur la kampo Coan;<lb/></l>
  <l n='44'>Kiam Li &scirc;an&gcirc;is en sangon iliajn riverojn kaj torentojn,<lb/>
         Ke ili ne povis trinki.<lb/></l>
  <l n='45'>Li sendis sur ilin insektojn, kiuj ilin man&gcirc;is,<lb/>
         Kaj ranojn, kiuj ilin pereigis;<lb/></l>
  <l n='46'>Iliajn produktojn de la tero Li fordonis al vermoj<lb/>
         Kaj ilian laboron al akridoj;<lb/></l>
  <l n='47'>Per hajlo Li batis iliajn vinberojn,<lb/>
         Kaj iliajn sikomorojn per frosto;<lb/></l>
  <l n='48'>Li elmetis al hajlo iliajn brutojn,<lb/>
         Kaj iliajn pa&scirc;tatarojn al fulmo;<lb/></l>
  <l n='49'>Li sendis sur ilin Sian flamantan koleron,<lb/>
         Furiozon, malbenon, kaj mizeron,<lb/>
         Ta&ccirc;menton da malbonaj an&gcirc;eloj.<lb/></l>
  <l n='50'>Li donis liberan vojon al Sia kolero,<lb/>
         Ne &scirc;irmis kontra&ubreve; la morto ilian animon,<lb/>
         Kaj ilian vivon Li transdonis al pesto;<lb/></l>
  <l n='51'>Li mortigis &ccirc;iun unuenaskiton en Egiptujo,<lb/>
         La komencajn fortojn en la tendoj de &Hcirc;am.<lb/></l>
  <l n='52'>Kaj Li kondukis kiel &scirc;afojn Sian popolon,<lb/>
         Kaj Li kondukis ilin kiel pa&scirc;tataron tra la dezerto;<lb/></l>
  <l n='53'>Li kondukis ilin en sendan&gcirc;ereco, kaj ili ne timis,<lb/>
         Kaj iliajn malamikojn kovris la maro;<lb/></l>
  <l n='54'>Kaj Li venigis ilin al Sia sankta limo,<lb/>
         Al tiu monto, kiun akiris Lia dekstra mano;<lb/></l>
  <l n='55'>Li forpelis anta&ubreve; ili popolojn,<lb/>
         Lote disdonis ilian heredon,<lb/>
         Kaj lo&gcirc;igis en iliaj tendoj la tribojn de Izrael.<lb/></l>
  <l n='56'>Sed ili incitis kaj &ccirc;agrenis Dion la Plejaltan,<lb/>
         Kaj Liajn le&gcirc;ojn ili ne observis;<lb/></l>
  <l n='57'>Ili defalis kaj perfidi&gcirc;is, kiel iliaj patroj,<lb/>
         Returni&gcirc;is, kiel malfidinda pafarko;<lb/></l>
  <l n='58'>Ili kolerigis Lin per siaj alta&jcirc;oj,<lb/>
         Kaj per siaj idoloj ili Lin incitis.<lb/></l>
  <l n='59'>Dio a&ubreve;dis kaj flami&gcirc;is,<lb/>
         Kaj forte ekindignis kontra&ubreve; Izrael;<lb/></l>
  <l n='60'>Li forlasis Sian lo&gcirc;ejon en &Scirc;ilo,<lb/>
         La tendon, en kiu Li lo&gcirc;is inter la homoj;<lb/></l>
  <l n='61'>Kaj Li fordonis en malliberecon Sian forton,<lb/>
         Kaj Sian majeston en la manon de malamiko;<lb/></l>
  <l n='62'>Kaj Li elmetis al glavo Sian popolon,<lb/>
         Kaj kontra&ubreve; Sia heredo Li flami&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='63'>&Gcirc;iajn junulojn forman&gcirc;is fajro,<lb/>
         Kaj &gcirc;iaj junulinoj ne estis prikantataj;<lb/></l>
  <l n='64'>&Gcirc;iaj pastroj falis de glavo,<lb/>
         Kaj &gcirc;iaj vidvinoj ne ploris.<lb/></l>
  <l n='65'>Sed mia Sinjoro veki&gcirc;is kiel dormanto,<lb/>
         Kiel fortulo, vigligita de vino.<lb/></l>
  <l n='66'>Kaj Li batis &gcirc;iajn malamikojn malanta&ubreve;en:<lb/>
         Eternan malhonoron Li donis al ili.<lb/></l>
  <l n='67'>Kaj Li mal&scirc;atis la tendon de Jozef,<lb/>
         Kaj la tribon de Efraim Li ne elektis;<lb/></l>
  <l n='68'>Sed Li elektis la tribon de Jehuda,<lb/>
         La monton Cion, kiun Li ekamis;<lb/></l>
  <l n='69'>Kaj Li konstruis Sian sanktejon kiel monton,<lb/>
         Kaj kiel la teron Li fortikigis &gcirc;in por &ccirc;iam.<lb/></l>
  <l n='70'>Kaj Li elektis Davidon, Sian sklavon,<lb/>
         Kaj Li prenis lin el la staloj de &scirc;afoj.<lb/></l>
  <l n='71'>De apud la &scirc;afinoj Li venigis lin,<lb/>
         Por pa&scirc;ti Lian popolon Jakob kaj Lian heredon Izrael.<lb/></l>
  <l n='72'>Kaj li pa&scirc;tis ilin la&ubreve; la fideleco de sia koro,<lb/>
         Kaj per lertaj manoj li ilin kondukis.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='79'>

  <head>Psalmo de Asaf.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Dio! venis idolanoj en Vian heredon,<lb/>
         Malpurigis Vian sanktan templon,<lb/>
         Faris el Jerusalem ruinojn.<lb/></l>
  <l n='2'>La kadavrojn de Viaj sklavoj ili donis kiel man&gcirc;on al la<lb/>
              birdoj de la &ccirc;ielo,<lb/>
         La karnon de Viaj fideluloj al la bestoj de la tero;<lb/></l>
  <l n='3'>Ili ver&scirc;is ilian sangon kiel akvon, &ccirc;irka&ubreve; Jerusalem,<lb/>
         Kaj estis neniu, kiu ilin enterigus.<lb/></l>
  <l n='4'>Ni fari&gcirc;is hontinda&jcirc;o por niaj najbaroj,<lb/>
         Mokata&jcirc;o kaj insultata&jcirc;o por niaj &ccirc;irka&ubreve;antoj.<lb/></l>
  <l n='5'>&Gcirc;is kiam, ho Eternulo, Vi koleros sen&ccirc;ese?<lb/>
         Kaj Via indigno brulos, kiel fajro?<lb/></l>
  <l n='6'>Elver&scirc;u Vian koleron sur tiujn naciojn, kiuj Vin ne konas,<lb/>
         Kaj sur la regnojn, kiuj ne vokas Vian nomon;<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar ili forman&gcirc;is Jakobon<lb/>
         Kaj dezertigis lian lo&gcirc;ejon.<lb/></l>
  <l n='8'>Ne memoru niajn anta&ubreve;ajn krimojn,<lb/>
         Rapide atingu nin Via favorkoreco;<lb/>
         &Ccirc;ar ni tre konsumi&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='9'>Helpu nin, ho Dio de nia savo, pro la gloro de Via nomo;<lb/>
         Kaj savu nin kaj pardonu al ni niajn pekojn pro Via nomo.<lb/></l>
  <l n='10'>Kial devas diri la popoloj: Kie estas ilia Dio?<lb/>
         Fari&gcirc;u konata inter la popoloj anta&ubreve; niaj okuloj<lb/>
         La ven&gcirc;o por la ver&scirc;ita sango de Viaj sklavoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Venu al Vi la &gcirc;emoj de la malliberuloj;<lb/>
         Per la grandeco de Via brako liberigu tiujn, kiuj estas<lb/>
              kondamnitaj al morto;<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj redonu al niaj najbaroj sepoble en ilian sinon la<lb/>
              malhonoron,<lb/>
         Per kiu ili malhonoris Vin, ho mia Sinjoro!<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj ni, Via popolo kaj la &scirc;afoj de Via pa&scirc;tataro,<lb/>
         Eterne Vin dankos,<lb/>
         De generacio al generacio ni rakontos Vian gloron.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='80'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por &scirc;o&scirc;anoj. Atesto de Asaf. Psalmo.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Pa&scirc;tisto de Izrael, a&ubreve;skultu;<lb/>
         Vi, kiu kondukas Jozefon, kiel &scirc;afojn,<lb/>
         Vi, kiu sidas sur keruboj, aperu!<lb/></l>
  <l n='2'>Anta&ubreve; Efraim kaj Benjamen kaj Manase veku Vian forton,<lb/>
         Kaj venu, por savi nin.<lb/></l>
  <l n='3'>Ho Dio, revenigu nin kaj lumigu Vian viza&gcirc;on,<lb/>
         Por ke ni estu savitaj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='4'>Ho Eternulo, Dio Cebaot,<lb/>
         &Gcirc;is kiam Vi kolere repu&scirc;os la pre&gcirc;on de Via popolo?<lb/></l>
  <l n='5'>Vi man&gcirc;igis al ili panon larman,<lb/>
         Kaj Vi trinkigis al ili larmojn per granda mezuro.<lb/></l>
  <l n='6'>Vi faris nin objekto de disputo por niaj najbaroj;<lb/>
         Kaj niaj malamikoj nin mokas.<lb/></l>
  <l n='7'>Ho Dio Cebaot! revenigu nin kaj lumigu Vian viza&gcirc;on,<lb/>
         Por ke ni estu savitaj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='8'>Vinberbran&ccirc;on el Egiptujo Vi elportis,<lb/>
         Vi forpelis popolojn kaj &gcirc;in plantis;<lb/></l>
  <l n='9'>Vi purigis lokon por &gcirc;i;<lb/>
         Kaj &gcirc;i profundigis siajn radikojn kaj plenigis la tutan<lb/>
              landon;<lb/></l>
  <l n='10'>Montojn kovris &gcirc;ia ombro,<lb/>
         Kaj &gcirc;iaj bran&ccirc;oj fari&gcirc;is kiel cedroj de Dio.<lb/></l>
  <l n='11'>&Gcirc;i etendis siajn bran&ccirc;ojn &gcirc;is la maro<lb/>
         Kaj siajn bran&ccirc;etojn &gcirc;is la Rivero.<lb/></l>
  <l n='12'>Kial Vi detruis &gcirc;iajn barilojn,<lb/>
         Ke &ccirc;iuj pasantoj &gcirc;in &scirc;iras?<lb/></l>
  <l n='13'>Subfosas &gcirc;in arbara apro,<lb/>
         Kaj kampa besto &gcirc;in mordas.<lb/></l>
  <l n='14'>Ho Dio Cebaot, returni&gcirc;u;<lb/>
         Rigardu el la &ccirc;ielo kaj vidu, kaj rememoru tiun<lb/>
              vinbertrunkon,<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj &scirc;irmu tion, kion plantis Via dekstra mano,<lb/>
         Kaj la kreska&jcirc;idon, kiun Vi fortikigis por Vi.<lb/></l>
  <l n='16'>&Gcirc;i estas bruligita de fajro, krevinta;<lb/>
         De Via minaca viza&gcirc;o ili pereis.<lb/></l>
  <l n='17'>Via brako estu super la viro de Via dekstra mano,<lb/>
         Super la homido, kiun Vi fortikigis por Vi.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj ni ne foriros de Vi;<lb/>
         Vivigu nin, kaj ni vokos Vian nomon.<lb/></l>
  <l n='19'>Ho Eternulo, Dio Cebaot! revenigu nin, lumigu Vian viza&gcirc;on,<lb/>
         Por ke ni estu savitaj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='81'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por la gitito. De Asaf.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La&ubreve;te kantu al Dio, nia forto;<lb/>
         &Gcirc;oje kriu al la Dio de Jakob.<lb/></l>
  <l n='2'>Sonigu kanton, donu tamburinon,<lb/>
         &Ccirc;arman harpon, kaj psalteron.<lb/></l>
  <l n='3'>Muziku per korno en novmonato,<lb/>
         Je la plenluno, en la tago de nia festo.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar &gcirc;i estas le&gcirc;o por Izrael<lb/>
         Kaj ordono de la Dio de Jakob.<lb/></l>
  <l n='5'>Li aran&gcirc;is &gcirc;in kiel ateston por Jozef,<lb/>
         Kiam Li eliris kontra&ubreve; la landon Egiptan.<lb/>
         Lingvon, kiun mi ne konas, mi a&ubreve;dis:<lb/></l>
  <l n='6'>Mi liberigis lian dorson de &scirc;ar&gcirc;o,<lb/>
         Liaj manoj liberi&gcirc;is de korboj.<lb/></l>
  <l n='7'>En la mizero vi vokis, kaj Mi vin helpis;<lb/>
         Mi respondis al vi en mistera loko de tondro;<lb/>
         Mi esploris vin &ccirc;e la akvo de Malpaco.                <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='8'>A&ubreve;du, ho Mia popolo, Mi atestos al vi;<lb/>
         Ho Izrael, se vi Min a&ubreve;skultus!<lb/></l>
  <l n='9'>Ne estu &ccirc;e vi alia dio;<lb/>
         Kaj ne adoru fremdan dion.<lb/></l>
  <l n='10'>Mi estas la Eternulo, via Dio,<lb/>
         Kiu elkondukis vin el la lando Egipta;<lb/>
         Malfermu lar&gcirc;e vian bu&scirc;on, kaj Mi &gcirc;in plenigos.<lb/></l>
  <l n='11'>Sed Mia popolo ne a&ubreve;skultis Mian vo&ccirc;on,<lb/>
         Izrael ne obeis Min.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj Mi lasis ilin al la kaprico de ilia koro,<lb/>
         Ke ili iru la&ubreve; siaj intencoj.<lb/></l>
  <l n='13'>Ho, se Mia popolo a&ubreve;skultus Min,<lb/>
         Se Izrael irus per Miaj vojoj!<lb/></l>
  <l n='14'>Rapide Mi faligus iliajn malamikojn,<lb/>
         Kaj kontra&ubreve; iliajn premantojn Mi direktus Mian manon.<lb/></l>
  <l n='15'>La malamantoj de la Eternulo humili&gcirc;us anta&ubreve; Li,<lb/>
         Kaj ilia bonstato estus eterna.<lb/></l>
  <l n='16'>Kaj Mi man&gcirc;igus al ili grason de tritiko,<lb/>
         Kaj Mi satigus vin per mielo el roko.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='82'>

  <head>Psalmo de Asaf.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Dio stari&gcirc;is en Dia anaro;<lb/>
         Inter la dioj Li ju&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='2'>&Gcirc;is kiam vi ju&gcirc;os maljuste,<lb/>
         Kaj privilegios la personojn de malvirtuloj?          <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='3'>Estu justaj al malri&ccirc;ulo kaj orfo;<lb/>
         Rilate afliktiton kaj senhavulon estu virtaj.<lb/></l>
  <l n='4'>Liberigu malri&ccirc;ulon kaj mizerulon;<lb/>
         El la mano de malvirtulo ilin savu.<lb/></l>
  <l n='5'>Ili ne scias kaj ne komprenas,<lb/>
         En mallumo ili mar&scirc;as;<lb/>
         Ek&scirc;anceli&gcirc;is &ccirc;iuj fundamentoj de la tero.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi diris: Vi estas dioj,<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj vi estas filoj de la Plejaltulo;<lb/></l>
  <l n='7'>Sed vi mortos, kiel homoj,<lb/>
         Kaj vi falos, kiel &ccirc;iu el la potenculoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Levi&gcirc;u, ho Dio, ju&gcirc;u la teron;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi heredas &ccirc;iujn popolojn.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='83'>

  <head>Kanto-psalmo de Asaf.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Dio, ne silentu;<lb/>
         Ne estu senparola kaj ne restu trankvila, ho Dio!<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar jen Viaj malamikoj ekbruis,<lb/>
         Kaj Viaj malamantoj levis la kapon.<lb/></l>
  <l n='3'>Kontra&ubreve; Via popolo ili sekrete konspiras,<lb/>
         Kaj ili konsili&gcirc;as kontra&ubreve; Viaj gardatoj.<lb/></l>
  <l n='4'>Ili diris: Ni iru, kaj ni ekstermu ilin el inter la popoloj,<lb/>
         Ke oni ne plu rememoru la nomon de Izrael.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar ili unuanime interkonsentis,<lb/>
         Ili faris interligon kontra&ubreve; Vi:<lb/></l>
  <l n='6'>La tendoj de Edom kaj la I&scirc;maelidoj,<lb/>
         Moab kaj la Hagaridoj,<lb/></l>
  <l n='7'>Gebal kaj Amon kaj Amalek,<lb/>
         La Fili&scirc;toj kun la lo&gcirc;antoj de Tiro;<lb/></l>
  <l n='8'>Anka&ubreve; Asirio ali&gcirc;is al ili<lb/>
         Kaj fari&gcirc;is helpo al la idoj de Lot.                  <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='9'>Faru al ili, kiel al Midjan,<lb/>
         Kiel al Sisera, kiel al Jabin &ccirc;e la torento Ki&scirc;on,<lb/></l>
  <l n='10'>Kiuj estis ekstermitaj en En-Dor<lb/>
         Kaj fari&gcirc;is sterko por la tero.<lb/></l>
  <l n='11'>Agu kun iliaj princoj kiel kun Oreb kaj Zeeb,<lb/>
         Kaj kun &ccirc;iuj iliaj estroj kiel kun Zeba&hcirc; kaj Calmuna,<lb/></l>
  <l n='12'>Kiuj diris: Ni ekposedu la lo&gcirc;ejon de Dio!<lb/></l>
  <l n='13'>Ho mia Dio, similigu ilin al turni&gcirc;anta polvo,<lb/>
         Al pajlresta&jcirc;o anta&ubreve; vento.<lb/></l>
  <l n='14'>Kiel fajro bruligas arbaron,<lb/>
         Kaj kiel flamo bruldezertigas montojn,<lb/></l>
  <l n='15'>Tiel pelu ilin per Via ventego,<lb/>
         Kaj per Via fulmotondro ilin timigu.<lb/></l>
  <l n='16'>Plenigu ilian viza&gcirc;on per malhonoro,<lb/>
         Por ke ili turni&gcirc;u al Via nomo, ho Eternulo.<lb/></l>
  <l n='17'>Ili estu hontigitaj kaj timigitaj por &ccirc;iam,<lb/>
         Ili malhonori&gcirc;u kaj pereu.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj ili eksciu, ke Vi, kies nomo estas ETERNULO,<lb/>
         Estas sola Plejaltulo super la tuta tero.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='84'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Por la gitito. Psalmo de la Kora&hcirc;idoj.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiel &ccirc;armaj estas Viaj lo&gcirc;ejoj, ho Eternulo Cebaot!<lb/></l>
  <l n='2'>Mia animo deziras kaj sopiras al la kortoj de la Eternulo;<lb/>
         Mia koro kaj mia korpo sentas ravon pri la viva Dio.<lb/></l>
  <l n='3'>E&ccirc; birdo trovas domon kaj hirundo neston por si,<lb/>
         En kiu &gcirc;i tenas siajn idojn:<lb/>
         Viajn altarojn, ho Eternulo Cebaot, mia Re&gcirc;o kaj mia Dio.<lb/></l>
  <l n='4'>Feli&ccirc;aj estas tiuj, kiuj lo&gcirc;as en Via domo:<lb/>
         Ili la&ubreve;das Vin konstante.                             <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Feli&ccirc;aj estas la homoj, kies forto estas en Vi,<lb/>
         Kaj en kies koro estas Viaj vojoj;<lb/></l>
  <l n='6'>Kiuj pasas tra la Valo de Ploro kaj faras tie fontojn,<lb/>
         Kaj la printempa pluvo &gcirc;in kovras per benoj;<lb/></l>
  <l n='7'>Ili iras de forto al forto,<lb/>
         Aperas anta&ubreve; Dio sur Cion.<lb/></l>
  <l n='8'>Ho Eternulo, Dio Cebaot, a&ubreve;du mian pre&gcirc;on;<lb/>
         A&ubreve;skultu, ho Dio de Jakob!                            <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='9'>Nia &scirc;ildo, vidu, ho Dio,<lb/>
         Kaj rigardu la viza&gcirc;on de Via sanktoleito.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar tago en Viaj kortoj estas pli bona, ol mil aliaj:<lb/>
         Mi preferas stari sur la sojlo de la domo de mia Dio,<lb/>
         Ol lo&gcirc;i en tendoj de malvirto.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar Dio, la Eternulo, estas suno kaj &scirc;ildo;<lb/>
         Favoron kaj honoron donas la Eternulo;<lb/>
         Li ne doma&gcirc;as bonon al tiuj, kiuj iras en virto.<lb/></l>
  <l n='12'>Ho Eternulo Cebaot, bone estas al la homo, kiu Vin fidas.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='85'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de la Kora&hcirc;idoj.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Vi korfavoris, ho Eternulo, Vian landon,<lb/>
         Vi revenigis la forkaptitojn de Jakob;<lb/></l>
  <l n='2'>Vi pardonis la kulpon de Via popolo,<lb/>
         Vi kovris &ccirc;iujn &gcirc;iajn pekojn.                         <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='3'>Vi retenis Vian tutan koleron,<lb/>
         Forlasis Vian furiozon.<lb/></l>
  <l n='4'>Turnu Vin al ni, ho Dio de nia savo,<lb/>
         Kaj &ccirc;esigu Vian koleron kontra&ubreve; ni.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;u eterne Vi nin koleros,<lb/>
         Da&ubreve;rigos Vian koleron de generacio al generacio?<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;u Vi ne revivigos nin denove,<lb/>
         Ke Via popolo &gcirc;oju per Vi?<lb/></l>
  <l n='7'>Aperigu al ni, ho Eternulo, Vian favoron,<lb/>
         Kaj Vian helpon donu al ni.<lb/></l>
  <l n='8'>Mi a&ubreve;du, kion diras Dio, la Eternulo;<lb/>
         &Ccirc;ar Li deklaros pacon al Sia popolo kaj al Siaj fideluloj,<lb/>
         Ke ili ne reiru al malsa&gcirc;eco.<lb/></l>
  <l n='9'>Jam proksima estas Lia helpo al tiuj, kiuj Lin timas,<lb/>
         Por ke ekregu honoro en nia lando.<lb/></l>
  <l n='10'>Bono kaj vero renkonti&gcirc;as,<lb/>
         Justeco kaj paco sin kisas.<lb/></l>
  <l n='11'>Vero elkreskas el la tero,<lb/>
         Kaj justeco rigardas el la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo donos bonon,<lb/>
         Kaj nia tero donos siajn produktojn.<lb/></l>
  <l n='13'>Justeco iros anta&ubreve; Li<lb/>
         Kaj faros vojon por Liaj pa&scirc;oj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='86'>

  <head>Pre&gcirc;o de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Klinu, ho Eternulo, Vian orelon, a&ubreve;skultu min;<lb/>
         &Ccirc;ar mi estas mizera kaj malri&ccirc;a.<lb/></l>
  <l n='2'>Konservu mian animon, &ccirc;ar mi estas fidela;<lb/>
         Ho Vi, mia Dio, helpu Vian sklavon, kiu fidas Vin.<lb/></l>
  <l n='3'>Korfavoru min, ho mia Sinjoro,<lb/>
         &Ccirc;ar mi vokas al Vi la tutan tagon.<lb/></l>
  <l n='4'>&Gcirc;ojigu la animon de Via sklavo,<lb/>
         &Ccirc;ar al Vi, ho mia Sinjoro, mi levas mian animon.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar Vi, mia Sinjoro, estas bona kaj pardonema<lb/>
         Kaj tre favora por &ccirc;iuj, kiuj Vin vokas.<lb/></l>
  <l n='6'>A&ubreve;skultu, ho Eternulo, mian pre&gcirc;on,<lb/>
         Kaj atentu la vo&ccirc;on de mia petego.<lb/></l>
  <l n='7'>En tago de mia sufero mi Vin vokas,<lb/>
         Por ke Vi a&ubreve;skultu min.<lb/></l>
  <l n='8'>Ne ekzistas simila al Vi inter la dioj, ho mia Sinjoro,<lb/>
         Kaj ne ekzistas faroj kiel Viaj.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;iuj popoloj, kiujn Vi kreis, venos kaj klini&gcirc;os anta&ubreve; Via<lb/>
              viza&gcirc;o, ho mia Sinjoro,<lb/>
         Kaj honoros Vian nomon.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar Vi estas granda kaj Vi faras miraklojn;<lb/>
         Vi sola estas Dio.<lb/></l>
  <l n='11'>Montru al mi, ho Eternulo, Vian vojon, por ke mi iru en Via<lb/>
              vero;<lb/>
         Dedi&ccirc;u mian koron al la respektado de Via nomo.<lb/></l>
  <l n='12'>Mi dankos Vin, ho mia Sinjoro, mia Dio, per mia tuta koro,<lb/>
         Kaj mi honoros Vian nomon eterne.<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar granda estas Via boneco al mi;<lb/>
         Kaj Vi savis mian animon el la profundo de &Scirc;eol.<lb/></l>
  <l n='14'>Ho Dio, fieruloj levi&gcirc;is kontra&ubreve; mi,<lb/>
         Kaj anaro da premantoj ser&ccirc;as mian animon<lb/>
         Kaj ne havas Vin anta&ubreve; si.<lb/></l>
  <l n='15'>Sed Vi, mia Sinjoro, estas Dio kompatema kaj favorkora,<lb/>
         Longetolerema kaj tre bona kaj verama.<lb/></l>
  <l n='16'>Turnu Vin al mi kaj korfavoru min,<lb/>
         Donu Vian forton al Via sklavo,<lb/>
         Kaj helpu la filon de Via sklavino.<lb/></l>
  <l n='17'>Faru super mi signon por bono,<lb/>
         Por ke miaj malamantoj vidu kaj honti&gcirc;u,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi, ho Eternulo, min helpos kaj konsolos.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='87'>

  <head>De la Kora&hcirc;idoj. Psalmo-kanto.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Lia fundamento estas sur la sanktaj montoj.<lb/></l>
  <l n='2'>La Eternulo amas la pordegojn de Cion<lb/>
         Pli ol &ccirc;iujn lo&gcirc;ejojn de Jakob.<lb/></l>
  <l n='3'>Glora&jcirc;ojn Li rakontas pri vi, ho urbo de Dio.         <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='4'>Mi parolas al miaj konatoj pri Egiptujo kaj Babel,<lb/>
         Anka&ubreve; pri Fili&scirc;tujo kaj Tiro kun Etiopujo:<lb/>
         Jen tiu tie naski&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='5'>Sed pri Cion oni diras: Tiu kaj tiu tie naski&gcirc;is,<lb/>
         Kaj Li, la Plejaltulo, &gcirc;in fortikigas.<lb/></l>
  <l n='6'>La Eternulo notos, enskribante la popolojn:<lb/>
         &Ccirc;i tiu tie naski&gcirc;is.                                  <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='7'>Kaj la kantistoj kaj muzikistoj:<lb/>
         &Ccirc;iuj miaj fontoj estas en Vi.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='88'>

  <head>Kanto-psalmo de la Kora&hcirc;idoj. Al la &hcirc;orestro. Por ma&hcirc;alat-
leanoto. Instruo de Heman, la Ezra&hcirc;ido.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, Dio de mia savo!<lb/>
         Tage kaj nokte mi krias anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  <l n='2'>Mia pre&gcirc;o venu anta&ubreve; Vian viza&gcirc;on;<lb/>
         Klinu Vian orelon al mia ploro.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar mia animo trosati&gcirc;is de malbonoj<lb/>
         Kaj mia vivo atingis &Scirc;eolon.<lb/></l>
  <l n='4'>Mi simili&gcirc;is al la forirantoj en la tombon;<lb/>
         Mi fari&gcirc;is kiel viro sen fortoj,<lb/></l>
  <l n='5'>Etendita inter mortintoj;<lb/>
         Kiel mortigitoj, ku&scirc;antaj en la tombo,<lb/>
         Kiujn Vi jam ne rememoras<lb/>
         Kaj kiuj estas forigitaj for de Via mano.<lb/></l>
  <l n='6'>Vi metis min en la plej profundan foson,<lb/>
         En mallumon, en abismon.<lb/></l>
  <l n='7'>Pezas sur mi Via furiozo,<lb/>
         Kaj per &ccirc;iuj Viaj ondoj Vi min premas.                <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='8'>Vi malproksimigis de mi miajn konatojn,<lb/>
         Vi faris min abomena&jcirc;o por ili;<lb/>
         Mi estas en&scirc;losita, kaj mi ne povas eliri.<lb/></l>
  <l n='9'>Mia okulo mallumi&gcirc;is de mal&gcirc;ojo;<lb/>
         Mi vokas Vin, ho Eternulo, &ccirc;iutage,<lb/>
         Mi etendas al Vi miajn manojn.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;u por mortintoj Vi faros miraklojn?<lb/>
         &Ccirc;u malvivuloj levi&gcirc;os kaj gloros Vin?                 <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;u en la tombo estos rakontata Via boneco,<lb/>
         Kaj fidindeco en la abismo?<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;u en la mallumo estos konataj Viaj mirakloj,<lb/>
         Kaj Via justeco en la lando de forgeso?<lb/></l>
  <l n='13'>Sed mi vokas al Vi, ho Eternulo,<lb/>
         Kaj matene mia pre&gcirc;o Vin renkontas.<lb/></l>
  <l n='14'>Kial, ho Eternulo, Vi forpu&scirc;as mian animon?<lb/>
         Kial Vi ka&scirc;as Vian viza&gcirc;on de mi?<lb/></l>
  <l n='15'>Mi estas mizera kaj senforta detempe de la juneco;<lb/>
         Mi portas Viajn terurojn, mi konsumi&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='16'>Venis sur min Via furiozo,<lb/>
         Viaj timigoj min dispremas.<lb/></l>
  <l n='17'>Ili &ccirc;irka&ubreve;as min, kiel akvo, &ccirc;iutage;<lb/>
         Ili tute min &ccirc;irka&ubreve;sie&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='18'>Vi malproksimigis de mi amanton kaj amikon;<lb/>
         Miaj konatoj estas en mallumo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='89'>

  <head>Instruo de Etan, la Ezra&hcirc;ido.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La favorfarojn de la Eternulo mi kantos eterne;<lb/>
         De generacio al generacio mi sciigos Vian fidelecon per mia<lb/>
              bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar mi diris: Por eterne estas fundamentita la boneco,<lb/>
         En la &ccirc;ielo estas fortikigita Via fideleco.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='3'>Mi faris interligon kun Mia elektito.<lb/>
         Mi &jcirc;uris al David, Mia sklavo:<lb/></l>
  <l n='4'>Por eterne Mi fortikigos vian semon,<lb/>
         Kaj Mi konstruis vian tronon por &ccirc;iuj generacioj.     <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='5'>Kaj la &ccirc;ielo gloras Viajn miraklojn, ho Eternulo,<lb/>
         Kaj Vian fidelecon en la anaro de la sanktuloj.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar kiu en la &ccirc;ielo estas egala al la Eternulo?<lb/>
         Kiu estas simila al la Eternulo inter la potenculoj?<lb/></l>
  <l n='7'>Dio estas potenca en la anaro de la sanktuloj,<lb/>
         Kaj timinda por &ccirc;iuj, kiuj Lin &ccirc;irka&ubreve;as.<lb/></l>
  <l n='8'>Ho Eternulo, Dio Cebaot,<lb/>
         Kiu estas potenca kiel Vi, ho Eternulo?<lb/>
         Kaj Via fideleco estas en &ccirc;io, kio Vin &ccirc;irka&ubreve;as.<lb/></l>
  <l n='9'>Vi regas la malkvietecon de la maro;<lb/>
         Kiam levi&gcirc;as &gcirc;iaj ondoj, Vi ilin kvietigas.<lb/></l>
  <l n='10'>Vi faligis Rahabon, kiel mortigiton;<lb/>
         Per Via forta brako Vi diskurigis Viajn malamikojn.<lb/></l>
  <l n='11'>Al Vi apartenas la &ccirc;ielo, kaj anka&ubreve; al Vi apartenas la tero;<lb/>
         La universon, kaj &ccirc;ion, kio &gcirc;in plenigas, Vi fondis.<lb/></l>
  <l n='12'>La nordon kaj la sudon Vi kreis;<lb/>
         Tabor kaj &Hcirc;ermon prikantas Vian nomon.<lb/></l>
  <l n='13'>Vi havas brakon kun forto;<lb/>
         Potenca estas Via mano, alta estas Via dekstra.<lb/></l>
  <l n='14'>Virto kaj justeco estas la fundamento de Via trono;<lb/>
         Boneco kaj vero iras anta&ubreve; Via viza&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='15'>Feli&ccirc;a estas la popolo, kiu konas trumpetadon;<lb/>
         Ho Eternulo, en la lumo de Via viza&gcirc;o ili mar&scirc;as;<lb/></l>
  <l n='16'>Pro Via nomo ili &gcirc;ojas la tutan tagon,<lb/>
         Kaj ili fieras pro Via justeco.<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar Vi estas la beleco de ilia forto;<lb/>
         Kaj pro Via favoro alti&gcirc;as nia korno.<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar de la Eternulo estas nia &scirc;ildo,<lb/>
         Kaj de la Sanktulo de Izrael estas nia re&gcirc;o.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='19'>Tiam Vi parolis en vizio al Viaj fideluloj,<lb/>
         Kaj Vi diris: Mi sendis helpon al heroo,<lb/>
         Mi altigis elektiton el la popolo.<lb/></l>
  <l n='20'>Mi trovis Davidon, Mian sklavon,<lb/>
         Per Mia sankta oleo Mi lin &scirc;miris.<lb/></l>
  <l n='21'>Mia mano lin subtenos,<lb/>
         Kaj Mia brako lin fortikigos.<lb/></l>
  <l n='22'>Ne venkos lin malamiko,<lb/>
         Kaj malbonagulo lin ne premos.<lb/></l>
  <l n='23'>Kaj Mi disbatos anta&ubreve; lia viza&gcirc;o liajn malamikojn,<lb/>
         Kaj liajn malamantojn Mi frapos.<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj Mia fideleco kaj Mia favoro estas kun li;<lb/>
         Kaj per Mia nomo alti&gcirc;os lia korno.<lb/></l>
  <l n='25'>Kaj Mi etendos super la maron lian brakon<lb/>
         Kaj super la riverojn lian dekstran manon.<lb/></l>
  <l n='26'>Li vokos Min: Vi estas mia patro,<lb/>
         Mia Dio, kaj la roko de mia savo.<lb/></l>
  <l n='27'>Kaj Mi faros lin unuenaskito,<lb/>
         &Ccirc;efo super la re&gcirc;oj de la tero.<lb/></l>
  <l n='28'>Por &ccirc;iam Mi konservos al li Mian favoron;<lb/>
         Kaj Mia interligo kun li estos fidela.<lb/></l>
  <l n='29'>Kaj lian semon Mi faros eterna,<lb/>
         Kaj lian tronon longeda&ubreve;ra kiel la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='30'>Se liaj filoj forlasos Mian instruon<lb/>
         Kaj ne iros la&ubreve; Miaj le&gcirc;oj;<lb/></l>
  <l n='31'>Se Miajn decidojn ili malplenumos<lb/>
         Kaj Miajn ordonojn ili ne observos:<lb/></l>
  <l n='32'>Tiam Mi per bastono punos ilian pekon<lb/>
         Kaj per batoj ilian krimon;<lb/></l>
  <l n='33'>Sed Mian favoron Mi ne forprenos de li,<lb/>
         Kaj Mian fidelecon Mi ne perfidos;<lb/></l>
  <l n='34'>Mi ne malplenumos Mian interligon,<lb/>
         Kaj tion, kio eliris el Mia bu&scirc;o, Mi ne &scirc;an&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='35'>Unu aferon Mi &jcirc;uris per Mia sankteco:<lb/>
         Mi ne perfidos al David;<lb/></l>
  <l n='36'>Lia semo estos eterna,<lb/>
         Kaj lia trono estos kiel la suno anta&ubreve; Mi.<lb/></l>
  <l n='37'>Kiel la luno, &gcirc;i staros eterne,<lb/>
         Kaj kiel la atestulo en la &ccirc;ielo &gcirc;i estos fidinda.    <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='38'>Sed nun Vi forpu&scirc;is kaj malestimis,<lb/>
         Vi koleris Vian sanktoleiton.<lb/></l>
  <l n='39'>Vi disigis la interligon kun Via sklavo,<lb/>
         &Jcirc;etis sur la teron lian kronon.<lb/></l>
  <l n='40'>Vi detruis &ccirc;iujn liajn barilojn,<lb/>
         Ruinigis liajn fortika&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='41'>Prirabas lin &ccirc;iuj pasantoj;<lb/>
         Li fari&gcirc;is mokata&jcirc;o por siaj najbaroj.<lb/></l>
  <l n='42'>Vi altigis la dekstran manon de liaj malamikoj,<lb/>
         Vi &gcirc;ojigis &ccirc;iujn liajn kontra&ubreve;ulojn.<lb/></l>
  <l n='43'>Vi returnis la tran&ccirc;on de lia glavo,<lb/>
         Kaj ne subtenis lin en la milito.<lb/></l>
  <l n='44'>Vi forigis lian brilon,<lb/>
         Kaj lian tronon Vi &jcirc;etis sur la teron.<lb/></l>
  <l n='45'>Vi mallongigis la tagojn de lia juneco,<lb/>
         Vi kovris lin per honto.                              <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='46'>&Gcirc;is kiam, ho Eternulo, Vi ka&scirc;os Vin sen&ccirc;ese<lb/>
         Kaj Via kolerego brulos kiel fajro?<lb/></l>
  <l n='47'>Ho, rememoru, kia estas la da&ubreve;ro de mia vivo,<lb/>
         Por kia vanta&jcirc;o Vi kreis &ccirc;iujn homidojn.<lb/></l>
  <l n='48'>Kiu homo vivas kaj neniam vidos morton,<lb/>
         Savos sian animon de la mano de &Scirc;eol?                 <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='49'>Kie estas Viaj anta&ubreve;aj favorfaroj, mia Sinjoro,<lb/>
         Pri kiuj Vi &jcirc;uris al David per Via fideleco?<lb/></l>
  <l n='50'>Rememoru, mia Sinjoro, la malhonoron de Viaj sklavoj,<lb/>
         Kiun mi portas en mia brusto de &ccirc;iuj multaj popoloj,<lb/></l>
  <l n='51'>Kaj per kiu malhonoras Viaj malamikoj, ho Eternulo,<lb/>
         Per kiu ili malhonoras la pa&scirc;osignojn de Via sanktoleito.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='52'>Glorata estu la Eternulo eterne.<lb/>
         Amen, kaj Amen!<lb/></l>
  </lg>

</div>

          </div>

          <div type='psalm_book'>
            <head>LIBRO KVARA</head>

<div type='psalm' n='90'>

  <head>Pre&gcirc;o de Moseo, homo de Dio.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia Sinjoro, Vi estis por ni lo&gcirc;ejo<lb/>
         De generacio al generacio.<lb/></l>
  <l n='2'>Anta&ubreve; ol la montoj naski&gcirc;is<lb/>
         Kaj Vi kreis la teron kaj la mondon,<lb/>
         Kaj de eterne &gcirc;is eterne, Vi estas Dio.<lb/></l>
  <l n='3'>Vi venigas homon al polvo;<lb/>
         Kaj Vi diras: Revenu, homidoj.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar mil jaroj estas en Viaj okuloj<lb/>
         Kiel la hiera&ubreve;a tago, kiu pasis,<lb/>
         Kaj kiel nokta gardoparto.<lb/></l>
  <l n='5'>Vi forfluigas ilin torente, ili estas kiel son&gcirc;o;<lb/>
         Matene ili renovi&gcirc;as kiel herbo:<lb/></l>
  <l n='6'>Matene &gcirc;i floras kaj &gcirc;ermas,<lb/>
         Vespere &gcirc;i dehaki&gcirc;as kaj seki&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='7'>Jes, ni pereas de Via kolero,<lb/>
         Kaj de Via kolerego ni nenii&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='8'>Vi metis niajn malbonagojn anta&ubreve; Vin,<lb/>
         Nian ka&scirc;ita&jcirc;on anta&ubreve; la lumon de Via viza&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj niaj tagoj pasis sub Via kolero,<lb/>
         Malaperis niaj jaroj, kiel sono.<lb/></l>
  <l n='10'>La da&ubreve;ro de nia vivo estas sepdek jaroj,<lb/>
         Kaj &ccirc;e forteco okdek jaroj;<lb/>
         Kaj ilia tuta majesto estas penado kaj suferado,<lb/>
         &Ccirc;ar &gcirc;i forkuras rapide kaj ni forflugas.<lb/></l>
  <l n='11'>Kiu scias la forton de Via kolero,<lb/>
         Vian timindecon kaj Vian indignon?<lb/></l>
  <l n='12'>Instruu nin kalkuli niajn tagojn,<lb/>
         Por ke ni akiru sa&gcirc;an koron.<lb/></l>
  <l n='13'>Returnu Vin, ho Eternulo! Kiel longe?<lb/>
         Kaj kompatu Viajn sklavojn.<lb/></l>
  <l n='14'>Satigu nin matene per Via boneco;<lb/>
         Kaj ni kantos kaj &gcirc;ojos en la da&ubreve;ro de nia tuta vivo.<lb/></l>
  <l n='15'>&Gcirc;ojigu nin tiel longe, kiel Vi nin premis,<lb/>
         Tiom da jaroj, kiom ni vidis mizeron.<lb/></l>
  <l n='16'>Al Viaj sklavoj aperu Viaj faroj,<lb/>
         Kaj Via beleco al iliaj infanoj.<lb/></l>
  <l n='17'>Kaj la favoro de la Eternulo, nia Dio, estu super ni;<lb/>
         Kaj la faron de niaj manoj fortikigu al ni,<lb/>
         Kaj fortikigu la faron de niaj manoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='91'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiu lo&gcirc;as sub la &scirc;irmo de la Plejaltulo,<lb/>
         Tiu ripozas en la ombro de la Plejpotenculo.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi diras al la Eternulo: Mia rifu&gcirc;ejo kaj mia fortika&jcirc;o<lb/>
         Estas Dio, kiun mi fidas.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Li savos vin de la reto de kaptisto,<lb/>
         De la pereiga pesto.<lb/></l>
  <l n='4'>Per Siaj plumoj Li &scirc;irmos vin,<lb/>
         Kaj sub Liaj flugiloj vi rifu&gcirc;os;<lb/>
         Lia fideleco estas &scirc;ildo kaj kiraso.<lb/></l>
  <l n='5'>Ne timu la teruron de nokto,<lb/>
         Nek sagon, kiu flugas tage,<lb/></l>
  <l n='6'>Nek peston, kiu iras en mallumo,<lb/>
         Nek epidemion, kiu ekstermas tagmeze.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;e via flanko falos milo,<lb/>
         Kaj dek miloj &ccirc;e via dekstra flanko;<lb/>
         Sed vin &gcirc;i ne tu&scirc;os.<lb/></l>
  <l n='8'>Vi nur rigardos per viaj okuloj,<lb/>
         Kaj vi vidos la redonon al la malvirtuloj.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar Vi, ho Eternulo, estas mia defendo!<lb/>
         La Plejaltulon vi elektis kiel vian rifu&gcirc;ejon.<lb/></l>
  <l n='10'>Ne trafos vin malbono,<lb/>
         Kaj frapo ne atingos vian tendon.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar al Siaj an&gcirc;eloj Li ordonis pri vi,<lb/>
         Ke ili vin gardu sur &ccirc;iuj viaj vojoj.<lb/></l>
  <l n='12'>Sur la manoj ili vin portos,<lb/>
         Por ke vi ne falpu&scirc;i&gcirc;u sur &scirc;tono per via piedo.<lb/></l>
  <l n='13'>Sur leonon kaj aspidon vi pa&scirc;os,<lb/>
         Vi piedpremos leonidon kaj drakon.<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar li ekamis Min, tial Mi lin savos;<lb/>
         Mi defendos lin, &ccirc;ar li konas Mian nomon.<lb/></l>
  <l n='15'>Li vokos Min, kaj Mi lin a&ubreve;skultos;<lb/>
         Mi estos kun li en mizero;<lb/>
         Mi lin liberigos kaj honoratigos.<lb/></l>
  <l n='16'>Mi satigos lin per longa vivo,<lb/>
         Kaj aperigos al li Mian helpon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='92'>

  <head>Psalmo-kanto por la tago sabata.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Bone estas glori la Eternulon<lb/>
         Kaj prikanti Vian nomon, ho Plejaltulo;<lb/></l>
  <l n='2'>Rakonti matene pri Via boneco<lb/>
         Kaj nokte pri Via fideleco,<lb/></l>
  <l n='3'>Sur dekkorda instrumento kaj sur psaltero,<lb/>
         Per solenaj sonoj de harpo.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Vi &gcirc;ojigis min, ho Eternulo, per Viaj agoj;<lb/>
         La farojn de Viaj manoj mi prikantos.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiel grandaj estas Viaj faroj, ho Eternulo!<lb/>
         Tre profundaj estas Viaj pensoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Malklerulo ne scias,<lb/>
         Kaj malsa&gcirc;ulo tion ne komprenas.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiam malvirtuloj verdestas kiel herbo<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj malbonaguloj floras,<lb/>
         Tio kondukas al ilia ekstermi&gcirc;o por eterne.<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj Vi estas alta eterne, ho Eternulo.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar jen Viaj malamikoj, ho Eternulo,<lb/>
         Jen Viaj malamikoj pereas,<lb/>
         Diskuras &ccirc;iuj malbonaguloj.<lb/></l>
  <l n='10'>Sed mian kornon Vi altigas kiel la kornon de bubalo;<lb/>
         Mi estas oleita per fre&scirc;a oleo.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj mia okulo rigardas miajn malamikojn;<lb/>
         Pri la malbonaguloj, miaj kontra&ubreve;uloj, a&ubreve;das miaj oreloj.<lb/></l>
  <l n='12'>Virtulo verdestas, kiel palmo,<lb/>
         Staras alte, kiel cedro sur Lebanon.<lb/></l>
  <l n='13'>Plantitaj en la domo de la Eternulo,<lb/>
         Ili verdestas en la kortoj de nia Dio.<lb/></l>
  <l n='14'>Ili floras ankora&ubreve; en la maljuneco,<lb/>
         Estas sukplenaj kaj fre&scirc;aj,<lb/></l>
  <l n='15'>Por sciigi, ke la Eternulo estas justa,<lb/>
         Mia fortika&jcirc;o, kaj ne ekzistas en Li maljusteco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='93'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo re&gcirc;as; Li estas vestita de majesto;<lb/>
         La Eternulo estas vestita kaj zonita de potenco;<lb/>
         Kaj fortikigita estas la mondo, ke &gcirc;i ne &scirc;anceli&gcirc;u.<lb/></l>
  <l n='2'>De antikve estas fortika Via trono;<lb/>
         Vi estas de eterne.<lb/></l>
  <l n='3'>Levas la riveroj, ho Eternulo, levas la riveroj sian vo&ccirc;on,<lb/>
         Levas la riveroj sian bruon;<lb/></l>
  <l n='4'>Pli ol la bruo de multego da akvo,<lb/>
         Ol la potencaj ondoj de la maro,<lb/>
         Potenca estas la Eternulo en la alta&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='5'>Viaj le&gcirc;oj estas tre fidindaj;<lb/>
         Via domo estas ornamita de sankteco,<lb/>
         Ho Eternulo, por eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='94'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Dio de ven&gcirc;o, ho Eternulo,<lb/>
         Dio de ven&gcirc;o, aperu!<lb/></l>
  <l n='2'>Levi&gcirc;u, Ju&gcirc;anto de la tero;<lb/>
         Redonu la merita&jcirc;on al la fieruloj.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiel longe la malvirtuloj, ho Eternulo,<lb/>
         Kiel longe la malvirtuloj triumfos?<lb/></l>
  <l n='4'>Ili estas malhumilaj, parolas aroganta&jcirc;on;<lb/>
         Fanfaronas &ccirc;iuj malbonaguloj.<lb/></l>
  <l n='5'>Vian popolon, ho Eternulo, ili premas,<lb/>
         Kaj Vian heredon ili turmentas.<lb/></l>
  <l n='6'>Vidvinon kaj fremdulon ili mortigas,<lb/>
         Kaj orfojn ili bu&ccirc;as.<lb/></l>
  <l n='7'>Kaj ili diras: La Eternulo ne vidas,<lb/>
         Kaj la Dio de Jakob ne scias.<lb/></l>
  <l n='8'>Komprenu, senprudentuloj en la popolo;<lb/>
         Kaj vi, malsa&gcirc;uloj, kiam vi sa&gcirc;i&gcirc;os?<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;u ne a&ubreve;das Tiu, kiu aran&gcirc;is orelon?<lb/>
         &Ccirc;u ne vidas Tiu, kiu kreis okulon?<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;u ne punas la &gcirc;ustiganto de la popoloj,<lb/>
         Kiu instruas al homo scion?<lb/></l>
  <l n='11'>La Eternulo scias la pensojn de homo,<lb/>
         Ke ili estas vantaj.<lb/></l>
  <l n='12'>Bone estas al la homo, kiun Vi, ho Eternulo, &gcirc;ustigas,<lb/>
         Kaj al kiu Vi instruas Vian le&gcirc;on,<lb/></l>
  <l n='13'>Por trankviligi lin en la malbonaj tagoj,<lb/>
         &Gcirc;is estos pretigita la foso por la malvirtulo.<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar la Eternulo ne forpu&scirc;os Sian popolon,<lb/>
         Kaj Sian heredon Li ne forlasos.<lb/></l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar ju&gcirc;o revenos al vero,<lb/>
         Kaj &gcirc;in sekvos &ccirc;iuj virtkoruloj.<lb/></l>
  <l n='16'>Kiu helpas min kontra&ubreve; malbonuloj?<lb/>
         Kiu staras apud mi kontra&ubreve; malbonaguloj?<lb/></l>
  <l n='17'>Se la Eternulo ne estus mia helpanto,<lb/>
         Mia animo preska&ubreve; ku&scirc;us jam silenta.<lb/></l>
  <l n='18'>Kiam mi diris, ke mia piedo &scirc;anceli&gcirc;as,<lb/>
         Via boneco, ho Eternulo, min subtenis.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiam mi havas interne multe da maltrankvilaj pensoj,<lb/>
         Viaj konsoloj karesas mian animon.<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;u ali&gcirc;os al Vi trono de maljusteco,<lb/>
         Kiu aran&gcirc;as maljusta&jcirc;on en la nomo de la le&gcirc;o?<lb/></l>
  <l n='21'>Ili sin armas kontra&ubreve; la animo de virtulo,<lb/>
         Kaj sangon senkulpan ili akuzas.<lb/></l>
  <l n='22'>Sed la Eternulo estos mia rifu&gcirc;ejo;<lb/>
         Kaj mia Dio estos la roko de mia &scirc;irmo.<lb/></l>
  <l n='23'>Kaj Li redonos al ili por iliaj malbonagoj,<lb/>
         Kaj por ilia malboneco Li ilin ekstermos;<lb/>
         Ilin ekstermos la Eternulo, nia Dio.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='95'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Venu, ni kantu al la Eternulo;<lb/>
         Ni &gcirc;oje kriu al la rifu&gcirc;ejo de nia helpo.<lb/></l>
  <l n='2'>Ni venu anta&ubreve; Lian viza&gcirc;on kun glorado,<lb/>
         Per psalmoj ni &gcirc;oje kriu al Li.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar granda Dio estas la Eternulo<lb/>
         Kaj granda Re&gcirc;o super &ccirc;iuj dioj,<lb/></l>
  <l n='4'>Kiu havas en Sia mano la profunda&jcirc;ojn de la tero,<lb/>
         Kaj al kiu apartenas la alta&jcirc;oj de la montoj;<lb/></l>
  <l n='5'>Al kiu apartenas la maro, kaj Li &gcirc;in faris,<lb/>
         Kaj la sekteron Liaj manoj kreis.<lb/></l>
  <l n='6'>Venu, ni klini&gcirc;u, ni &jcirc;etu nin teren,<lb/>
         Ni genuu anta&ubreve; la Eternulo, nia Kreinto.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar Li estas nia Dio,<lb/>
         Kaj ni estas la popolo de Lia pa&scirc;tejo kaj la &scirc;afoj de Lia<lb/>
              mano.<lb/>
         Hodia&ubreve;, se vi a&ubreve;skultas Lian vo&ccirc;on,<lb/></l>
  <l n='8'>Ne obstinigu vian koron, kiel en Meriba,<lb/>
         Kiel en la tago de Masa en la dezerto,<lb/></l>
  <l n='9'>Kiam viaj patroj Min incitis,<lb/>
         Esploris kaj vidis Mian faron.<lb/></l>
  <l n='10'>Kvardek jarojn Mi indignis kontra&ubreve; tiu generacio,<lb/>
         Kaj Mi diris: Ili estas popolo kun koro mal&gcirc;usta,<lb/>
         Kaj ili ne volas koni Miajn vojojn;<lb/></l>
  <l n='11'>Tial Mi &jcirc;uris en Mia kolero,<lb/>
         Ke ili ne venos en Mian ripozejon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='96'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kantu al la Eternulo novan kanton;<lb/>
         Kantu al la Eternulo la tuta tero.<lb/></l>
  <l n='2'>Kantu al la Eternulo, gloru Lian nomon,<lb/>
         Proklamu de tago al tago Lian savon.<lb/></l>
  <l n='3'>Rakontu inter la popoloj Lian gloron,<lb/>
         Inter &ccirc;iuj gentoj Liajn miraklojn.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar la Eternulo estas granda kaj tre glorinda,<lb/>
         Li estas timinda pli ol &ccirc;iuj dioj.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj dioj de la popoloj estas nur idoloj;<lb/>
         Sed la Eternulo kreis la &ccirc;ielon.<lb/></l>
  <l n='6'>Gloro kaj majesto estas anta&ubreve; Li,<lb/>
         Forto kaj beleco estas en Lia sanktejo.<lb/></l>
  <l n='7'>Tributu al la Eternulo, familioj de la popoloj;<lb/>
         Tributu al la Eternulo gloron kaj potencon.<lb/></l>
  <l n='8'>Tributu al la Eternulo la honoron de Lia nomo;<lb/>
         Alportu donacon kaj venu en Liajn kortojn.<lb/></l>
  <l n='9'>Klini&gcirc;u al la Eternulo en sankta ornamo;<lb/>
         Tremu anta&ubreve; Li la tuta tero.<lb/></l>
  <l n='10'>Diru inter la popoloj: La Eternulo re&gcirc;as,<lb/>
         Kaj fortikigita estas la mondo, ke &gcirc;i ne &scirc;anceli&gcirc;u;<lb/>
         Li ju&gcirc;as la popolojn en justeco.<lb/></l>
  <l n='11'>&Gcirc;oju la &ccirc;ielo, kaj estu gaja la tero,<lb/>
         Bruu la maro, kaj &ccirc;io, kio &gcirc;in plenigas.<lb/></l>
  <l n='12'>&Gcirc;oju la kampo, kaj &ccirc;io, kio estas sur &gcirc;i;<lb/>
         Tiam kantu &ccirc;iuj arboj de la arbaro<lb/></l>
  <l n='13'>Anta&ubreve; la Eternulo, &ccirc;ar Li venas,<lb/>
         &Ccirc;ar Li venas, por ju&gcirc;i la teron;<lb/>
         Li ju&gcirc;os la mondon kun justeco<lb/>
         Kaj la popolojn kun Sia fideleco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='97'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo re&gcirc;as; &gcirc;oju la tero;<lb/>
         Estu gajaj la multaj insuloj.<lb/></l>
  <l n='2'>Nubo kaj mallumo estas &ccirc;irka&ubreve; Li;<lb/>
         Vero kaj justeco estas la fundamento de Lia trono.<lb/></l>
  <l n='3'>Fajro iras anta&ubreve; Li,<lb/>
         Kaj bruligas &ccirc;irka&ubreve;e Liajn malamikojn.<lb/></l>
  <l n='4'>Liaj fulmoj lumigas la mondon;<lb/>
         La tero vidas, kaj tremas.<lb/></l>
  <l n='5'>Montoj fandi&gcirc;as kiel vakso anta&ubreve; la viza&gcirc;o de la Eternulo,<lb/>
         Anta&ubreve; la viza&gcirc;o de la Sinjoro de la tuta tero.<lb/></l>
  <l n='6'>La &ccirc;ielo rakontas Lian veron,<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj popoloj vidas Lian gloron.<lb/></l>
  <l n='7'>Honti&gcirc;u &ccirc;iuj, kiuj servas al idoloj,<lb/>
         Kiuj la&ubreve;das sin pro dia&ccirc;oj.<lb/>
         Klini&gcirc;u anta&ubreve; Li &ccirc;iuj dioj.<lb/></l>
  <l n='8'>A&ubreve;dis kaj ek&gcirc;ojis Cion,<lb/>
         Kaj ektriumfis la filinoj de Jehuda<lb/>
         Pro Viaj ju&gcirc;oj, ho Eternulo.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar Vi, ho Eternulo, estas Plejalta super la tuta tero,<lb/>
         Vi tre alte levi&gcirc;is super &ccirc;iuj dioj.<lb/></l>
  <l n='10'>Amantoj de la Eternulo, malamu malbonon.<lb/>
         Li gardas la animojn de Siaj fideluloj;<lb/>
         Li savos ilin de la mano de malvirtuloj.<lb/></l>
  <l n='11'>Lumo ver&scirc;i&gcirc;as sur virtulon,<lb/>
         Kaj &gcirc;ojo sur purkorulojn.<lb/></l>
  <l n='12'>&Gcirc;oju, virtuloj, pro la Eternulo,<lb/>
         Kaj gloru Lian sanktan nomon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='98'>

  <head>Psalmo.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kantu al la Eternulo novan kanton,<lb/>
         &Ccirc;ar miraklojn Li faris;<lb/>
         Helpis Lin Lia dekstra mano kaj Lia sankta brako.<lb/></l>
  <l n='2'>La Eternulo aperigis Sian savon;<lb/>
         Anta&ubreve; la okuloj de la popoloj Li malka&scirc;is Sian justecon.<lb/></l>
  <l n='3'>Li memoras Sian bonecon kaj Sian fidelecon al la domo de<lb/>
              Izrael.<lb/>
         Vidis &ccirc;iuj finoj de la tero la helpon de nia Dio.<lb/></l>
  <l n='4'>&Gcirc;oje kriu al la Eternulo la tuta tero;<lb/>
         Kantu, gloru, kaj muziku.<lb/></l>
  <l n='5'>Muziku al la Eternulo per harpo,<lb/>
         Per harpo kaj per sonoj de psalmo.<lb/></l>
  <l n='6'>Per trumpetoj kaj per sono de korno<lb/>
         &Gcirc;oje kriu anta&ubreve; la Re&gcirc;o, la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='7'>Bruu la maro, kaj &ccirc;io, kio &gcirc;in plenigas,<lb/>
         La mondo kaj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj.<lb/></l>
  <l n='8'>La riveroj pla&ubreve;du per la manoj,<lb/>
         La montoj kune kantu &gcirc;oje,<lb/></l>
  <l n='9'>Anta&ubreve; la Eternulo, &ccirc;ar Li venas, por ju&gcirc;i la teron;<lb/>
         Li ju&gcirc;os la mondon kun justeco kaj la popolojn kun vereco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='99'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo re&gcirc;as, tremas la popoloj;<lb/>
         Li sidas sur keruboj, &scirc;anceli&gcirc;as la tero.<lb/></l>
  <l n='2'>La Eternulo estas granda en Cion,<lb/>
         Kaj Li estas alte super &ccirc;iuj popoloj.<lb/></l>
  <l n='3'>Oni gloru Vian grandan kaj timindan nomon:<lb/>
         Li estas sankta.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='4'>Kaj la forton de la re&gcirc;o, kiu amas justecon,<lb/>
         Vi fortikigis en praveco;<lb/>
         Ju&gcirc;on kaj justecon en Jakob Vi aran&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='5'>Altigu la Eternulon, nian Dion,<lb/>
         Kaj klini&gcirc;u anta&ubreve; la benketo de Liaj piedoj:<lb/>
         Li estas sankta.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Moseo kaj Aaron estas inter Liaj pastroj,<lb/>
         Kaj Samuel estas inter tiuj, kiuj vokas Lian nomon;<lb/>
         Ili vokis al la Eternulo, kaj Li ilin a&ubreve;skultis.<lb/></l>
  <l n='7'>El nuba kolono Li parolis al ili;<lb/>
         Ili observis Liajn regulojn, kaj la le&gcirc;on, kiun Li donis al<lb/>
              ili.<lb/></l>
  <l n='8'>Ho Eternulo, nia Dio, Vi ilin a&ubreve;skultis;<lb/>
         Vi estis por ili Dio pardonanta, kvankam ven&gcirc;anto por iliaj<lb/>
              faroj.<lb/></l>
  <l n='9'>Altigu la Eternulon, nian Dion,<lb/>
         Kaj klini&gcirc;u anta&ubreve; Lia sankta monto;<lb/>
         &Ccirc;ar sankta estas la Eternulo, nia Dio.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='100'>

  <head>Psalmo de dankado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Gcirc;oje kriu al la Eternulo la tuta tero!<lb/></l>
  <l n='2'>Servu al la Eternulo kun &gcirc;ojo,<lb/>
         Venu anta&ubreve; Lian viza&gcirc;on kun kanto.<lb/></l>
  <l n='3'>Sciu, ke la Eternulo estas Dio;<lb/>
         Li nin kreis, kaj al Li ni apartenas,<lb/>
         Lia popolo kaj &scirc;afoj de Lia pa&scirc;tejo.<lb/></l>
  <l n='4'>Eniru en Liajn pordegojn kun dankado,<lb/>
         En Liajn kortojn kun la&ubreve;dado.<lb/>
         Gloru Lin, benu Lian nomon;<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar la Eternulo estas bona;<lb/>
         Lia favorkoreco estas eterna,<lb/>
         Kaj de generacio al generacio da&ubreve;ras Lia fideleco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='101'>

  <head>Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Bonecon kaj justecon mi prikantos;<lb/>
         Al Vi, ho Eternulo, mi muzikos.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi penas iri prudente la vojon de pieco;<lb/>
         Kiam Vi venos al mi?<lb/>
         Mi iras kun pura koro interne de mia domo.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi ne metas anta&ubreve; miajn okulojn malbonan aferon;<lb/>
         Mi malamas farojn de malfideleco,<lb/>
         Ili ne ali&gcirc;as al mi.<lb/></l>
  <l n='4'>Koro perversa fori&gcirc;u de mi;<lb/>
         Malbonon mi ne volas koni.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiu sekrete kalumnias sian proksimulon, tiun mi ekstermos;<lb/>
         Kiu havas fieran okulon kaj malhumilan koron, tiun mi ne<lb/>
              toleros.<lb/></l>
  <l n='6'>Miaj okuloj restas turnataj al la fideluloj de la tero, ke<lb/>
              ili sidu kun mi;<lb/>
         Kiu iras la vojon de pieco, tiu servu al mi.<lb/></l>
  <l n='7'>Ne lo&gcirc;os interne de mia domo iu, kiu agas hipokrite;<lb/>
         Kiu diras malveron, tiu ne staros anta&ubreve; miaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='8'>Fervore mi ekstermos &ccirc;iujn malvirtulojn de la lando,<lb/>
         Por elradikigi el la urbo de la Eternulo &ccirc;iujn krimulojn.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='102'>

  <head>Pre&gcirc;o de mizerulo, kiam li perdas la fortojn kaj elver&scirc;as anta&ubreve;
la Eternulo sian mal&gcirc;ojon.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, a&ubreve;skultu mian pre&gcirc;on;<lb/>
         Kaj mia krio venu al Vi.<lb/></l>
  <l n='2'>Ne ka&scirc;u anta&ubreve; mi Vian viza&gcirc;on en la tago de mia suferado;<lb/>
         Klinu al mi Vian orelon;<lb/>
         En la tago, kiam mi vokas, rapide a&ubreve;skultu min.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar pasis kiel fumo miaj tagoj,<lb/>
         Kaj miaj ostoj &ccirc;irka&ubreve;brulis kiel en forno.<lb/></l>
  <l n='4'>Fal&ccirc;i&gcirc;is kiel herbo kaj seki&gcirc;is mia koro,<lb/>
         &Ccirc;ar mi forgesis man&gcirc;i mian panon.<lb/></l>
  <l n='5'>De la vo&ccirc;o de mia plorado<lb/>
         Alglui&gcirc;is miaj ostoj al mia karno.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi simili&gcirc;is al pelikano en la dezerto,<lb/>
         Mi fari&gcirc;is kiel noktuo en ruinoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Mi ne dormas,<lb/>
         Kaj mi estas kiel birdo solulo sur tegmento.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;iutage insultas min miaj malamikoj,<lb/>
         Miaj mokantoj &jcirc;uras per mi.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar cindron mi man&gcirc;is kiel panon,<lb/>
         Kaj mian trinka&jcirc;on mi miksis kun larmoj,<lb/></l>
  <l n='10'>Ka&ubreve;ze de Via kolero kaj indigno;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi min levis kaj &jcirc;etis.<lb/></l>
  <l n='11'>Miaj tagoj malaperas kiel ombro,<lb/>
         Kaj mi seki&gcirc;as kiel herbo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='12'>Sed Vi, ho Eternulo, restas eterne;<lb/>
         Kaj la memoro pri Vi restas de generacio al generacio.<lb/></l>
  <l n='13'>Vi levi&gcirc;os, Vi korfavoros Cionon;<lb/>
         &Ccirc;ar estas tempo por &gcirc;in kompati, &ccirc;ar venis la tempo.<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar Viaj sklavoj ekamis &gcirc;iajn &scirc;tonojn,<lb/>
         &Ccirc;arma estas por ili &gcirc;ia polvo.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj ektimos popoloj la nomon de la Eternulo,<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la tero Vian gloron.<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar la Eternulo rekonstruis Cionon,<lb/>
         Kaj aperis en Sia gloro.<lb/></l>
  <l n='17'>Li Sin turnis al la pre&gcirc;o de la forlasitoj,<lb/>
         Kaj ne forpu&scirc;is ilian petegon.<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;i tio estos skribita por estontaj generacioj;<lb/>
         Kaj rekreita popolo gloros la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar Li rigardis malsupren el Sia sankta alta&jcirc;o,<lb/>
         El la &ccirc;ielo la Eternulo direktis rigardon al la tero,<lb/></l>
  <l n='20'>Por a&ubreve;di la &gcirc;emon de malliberulo,<lb/>
         Por liberigi la kondamnitajn al morto;<lb/></l>
  <l n='21'>Por ke oni rakontu en Cion pri la nomo de la Eternulo<lb/>
         Kaj en Jerusalem pri Lia gloro,<lb/></l>
  <l n='22'>Kiam kolekti&gcirc;os kune la popoloj kaj regnoj,<lb/>
         Por servi al la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='23'>Li lacigis en la vojo miajn fortojn,<lb/>
         Li mallongigis miajn tagojn.<lb/></l>
  <l n='24'>Mi diras: Ho mia Dio, ne forprenu min en la mezo de miaj<lb/>
              tagoj,<lb/>
         Vi, kies jaroj estas de generacio al generacio.<lb/></l>
  <l n='25'>En antikveco Vi fondis la teron;<lb/>
         Kaj la &ccirc;ielo estas la faro de Viaj manoj.<lb/></l>
  <l n='26'>Ili pereos, sed Vi restos;<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj ili eluzi&gcirc;os kiel vesto,<lb/>
         Kiel veston Vi ilin &scirc;an&gcirc;os, kaj ili &scirc;an&gcirc;i&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='27'>Sed Vi restas la sama,<lb/>
         Kaj Viaj jaroj ne fini&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='28'>La filoj de Viaj sklavoj restos,<lb/>
         Kaj ilia semo fortiki&gcirc;os anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='103'>

  <head>De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Benu, ho mia animo, la Eternulon,<lb/>
         Kaj mia tuta interna&jcirc;o Lian sanktan nomon.<lb/></l>
  <l n='2'>Benu, ho mia animo, la Eternulon,<lb/>
         Kaj ne forgesu &ccirc;iujn Liajn bonfarojn.<lb/></l>
  <l n='3'>Li pardonas &ccirc;iujn viajn pekojn,<lb/>
         Li sanigas &ccirc;iujn viajn malsanojn;<lb/></l>
  <l n='4'>Li savas de la tombo vian vivon,<lb/>
         Li kronas vin per boneco kaj favorkoreco;<lb/></l>
  <l n='5'>Li satigas per bona&jcirc;oj vian maljunan a&gcirc;on,<lb/>
         Ke via juneco renovi&gcirc;as kiel &ccirc;e aglo.<lb/></l>
  <l n='6'>La Eternulo faras justecon kaj ju&gcirc;on al &ccirc;iuj prematoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Li sciigis Siajn vojojn al Moseo,<lb/>
         Siajn farojn al la Izraelidoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Favorkora kaj kompatema estas la Eternulo,<lb/>
         Longetolerema kaj tre bona.<lb/></l>
  <l n='9'>Ne eterne Li indignas,<lb/>
         Kaj ne por &ccirc;iam Li koleras.<lb/></l>
  <l n='10'>Ne la&ubreve; niaj pekoj Li agis kun ni,<lb/>
         Kaj ne la&ubreve; niaj krimoj Li redonis al ni.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar kiel alte estas la &ccirc;ielo super la tero,<lb/>
         Tiel granda estas Lia boneco por tiuj, kiuj Lin timas.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiel malproksime estas la oriento de la okcidento,<lb/>
         Tiel Li malproksimigis de ni niajn pekojn.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiel patro korfavoras filojn,<lb/>
         Tiel la Eternulo korfavoras tiujn, kiuj Lin timas.<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar Li scias nian esencon;<lb/>
         Li memoras, ke ni estas polvo.<lb/></l>
  <l n='15'>La tagoj de homo estas kiel herbo;<lb/>
         Kiel floro de kampo, tiel li floras.<lb/></l>
  <l n='16'>Pasas super &gcirc;i vento, kaj &gcirc;i jam ne ekzistas;<lb/>
         Kaj &gcirc;ia loko &gcirc;in jam ne rekonas.<lb/></l>
  <l n='17'>Sed la boneco de la Eternulo da&ubreve;ras eterne al tiuj, kiuj Lin<lb/>
              timas,<lb/>
         Kaj Lia bonfaremeco iras &gcirc;is la pranepoj,<lb/></l>
  <l n='18'>Kiuj observas Lian interligon<lb/>
         Kaj memoras Liajn ordonojn por ilin plenumi.<lb/></l>
  <l n='19'>La Eternulo starigis en la &ccirc;ielo Sian tronon;<lb/>
         Kaj Lia re&gcirc;eco regas &ccirc;ion.<lb/></l>
  <l n='20'>Benu la Eternulon Liaj an&gcirc;eloj, potencaj per sia forto,<lb/>
         Kiuj plenumas Lian vorton,<lb/>
         Por ke oni obeu la vo&ccirc;on de Lia vorto.<lb/></l>
  <l n='21'>Benu la Eternulon &ccirc;iuj Liaj &ccirc;irka&ubreve;antoj,<lb/>
         Liaj servantoj, kiuj plenumas Lian volon.<lb/></l>
  <l n='22'>Benu la Eternulon &ccirc;iuj Liaj kreita&jcirc;oj,<lb/>
         En &ccirc;iuj lokoj de Lia regado.<lb/>
         Benu, ho mia animo, la Eternulon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='104'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Benu, ho mia animo, la Eternulon.<lb/>
         Ho Eternulo, mia Dio, Vi estas tre granda,<lb/>
         De majesto kaj beleco Vi estas vestita;<lb/></l>
  <l n='2'>Vi, kiu estas &ccirc;irka&ubreve;kovrita de lumo kiel de vesto,<lb/>
         Kiu sternas la &ccirc;ielon kiel tapi&scirc;on;<lb/></l>
  <l n='3'>Kiu aran&gcirc;as sur la akvo Siajn &ccirc;ambrojn,<lb/>
         Kiu faras la nubojn Lia veturilo;<lb/>
         Kiu iras sur la flugiloj de la vento;<lb/></l>
  <l n='4'>Kiu faras la ventojn Liaj senditoj,<lb/>
         Flamantan fajron Liaj servantoj;<lb/></l>
  <l n='5'>Kiu fondis la teron sur &gcirc;iaj fundamentoj,<lb/>
         Ke &gcirc;i neniam &scirc;anceli&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='6'>La abismon Vi kovris kiel per vesto,<lb/>
         Sur la montoj staras akvo;<lb/></l>
  <l n='7'>De Via minaco &gcirc;i kuras,<lb/>
         De la vo&ccirc;o de Via tondro &gcirc;i forrapidas.<lb/></l>
  <l n='8'>&Gcirc;i levi&gcirc;as sur montojn, mallevi&gcirc;as sur valojn,<lb/>
         Al tiu loko, kiun Vi destinis por &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='9'>Vi faris limon, kiun &gcirc;i ne superpa&scirc;os,<lb/>
         Por ke &gcirc;i ne revenu por kovri la teron.<lb/></l>
  <l n='10'>Vi sendas fontojn al la riveroj,<lb/>
         Kiuj iras inter montoj;<lb/></l>
  <l n='11'>Ili trinkigas &ccirc;iujn kampajn bestojn;<lb/>
         Sova&gcirc;aj azenoj kvietigas sian soifon.<lb/></l>
  <l n='12'>Apud ili lo&gcirc;as la birdoj &ccirc;ielaj,<lb/>
         El inter la bran&ccirc;oj ili sonigas sian vo&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='13'>Vi trinkigas la montojn el Viaj &ccirc;ambroj;<lb/>
         Per la produktoj de Viaj faroj sati&gcirc;as la tero.<lb/></l>
  <l n='14'>Vi kreskigas herbon por la bruto,<lb/>
         Kaj verda&jcirc;on, kiu servas al la homo,<lb/>
         Por elirigi panon el la tero.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj la vino gajigas la koron de la homo,<lb/>
         La viza&gcirc;o brilas de la oleo,<lb/>
         Kaj la pano fortikigas la koron de la homo.<lb/></l>
  <l n='16'>Sati&gcirc;as la arboj de la Eternulo,<lb/>
         La cedroj de Lebanon, kiujn Li plantis;<lb/></l>
  <l n='17'>Kaj tie nestas birdoj;<lb/>
         Cikonio havas sian lo&gcirc;ejon sur abioj;<lb/></l>
  <l n='18'>La altaj montoj estas por la ibeksoj,<lb/>
         La rokoj estas rifu&gcirc;ejo por la hirakoj.<lb/></l>
  <l n='19'>Li aran&gcirc;is la lunon la&ubreve; la partoj de tempo;<lb/>
         La suno scias sian subiron.<lb/></l>
  <l n='20'>Vi sendas mallumon, kaj fari&gcirc;as nokto,<lb/>
         Dum kiu vagas &ccirc;iuj arbaraj bestoj;<lb/></l>
  <l n='21'>La leonidoj krias pri rabakiro,<lb/>
         Por peti de Dio sian man&gcirc;a&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='22'>Kiam levi&gcirc;as la suno,<lb/>
         Ili sin ka&scirc;as kaj ku&scirc;i&gcirc;as en siaj lo&gcirc;ejoj.<lb/></l>
  <l n='23'>Eliras homo por sia okupi&gcirc;o,<lb/>
         Por sia laboro &gcirc;is la vespero.<lb/></l>
  <l n='24'>Kiel multaj estas Viaj faroj, ho Eternulo!<lb/>
         &Ccirc;ion Vi faris kun sa&gcirc;o;<lb/>
         La tero estas plena de Viaj farita&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='25'>Jen la maro, granda kaj vasta:<lb/>
         Tie estas rampa&jcirc;oj sennombraj,<lb/>
         Bestoj malgrandaj kaj grandaj;<lb/></l>
  <l n='26'>Tie iras &scirc;ipoj;<lb/>
         Tie estas la levjatano, kiun Vi kreis, ke &gcirc;i tie ludu.<lb/></l>
  <l n='27'>&Ccirc;iuj ili atendas de Vi,<lb/>
         Ke Vi donu al ili man&gcirc;on en &gcirc;ia tempo.<lb/></l>
  <l n='28'>Vi donas al ili, ili kolektas;<lb/>
         Vi malfermas Vian manon, kaj ili sati&gcirc;as de bona&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='29'>Vi ka&scirc;as Vian viza&gcirc;on, tiam ili ektimas;<lb/>
         Vi forprenas ilian spiriton,<lb/>
         Tiam ili mortas kaj revenas al sia polvo.<lb/></l>
  <l n='30'>Vi sendas Vian spiriton, tiam ili krei&gcirc;as;<lb/>
         Kaj Vi renovigas la viza&gcirc;on de la tero.<lb/></l>
  <l n='31'>Gloro al la Eternulo estu eterne;<lb/>
         La Eternulo &gcirc;oju pri Siaj farita&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='32'>Li ekrigardas la teron, kaj &gcirc;i tremas;<lb/>
         Li ektu&scirc;as la montojn, kaj ili fumi&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='33'>Mi kantados al la Eternulo, dum mi vivos;<lb/>
         Mi muzikados al mia Dio, dum mi estos.<lb/></l>
  <l n='34'>Agrabla estu al Li mia meditado;<lb/>
         Mi &gcirc;ojos pri la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='35'>Malaperu pekuloj de sur la tero,<lb/>
         Kaj malvirtuloj ne plu ekzistu.<lb/>
         Benu, ho mia animo, la Eternulon.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='105'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Gloru la Eternulon, voku Lian nomon;<lb/>
         Sciigu inter la popoloj Liajn farojn.<lb/></l>
  <l n='2'>Kantu al Li, muziku al Li;<lb/>
         Parolu pri &ccirc;iuj Liaj mirakloj.<lb/></l>
  <l n='3'>La&ubreve;du Lian sanktan nomon;<lb/>
         &Gcirc;oju la koro de tiuj, kiuj ser&ccirc;as la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='4'>Turnu vin al la Eternulo kaj al Lia potenco;<lb/>
         Ser&ccirc;u &ccirc;iam Lian viza&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='5'>Memoru Liajn miraklojn, kiujn Li faris,<lb/>
         Liajn signomiraklojn kaj la ju&gcirc;ojn de Lia bu&scirc;o;<lb/></l>
  <l n='6'>Vi, semo de Abraham, Lia sklavo,<lb/>
         Filoj de Jakob, Liaj elektitoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Li estas la Eternulo, nia Dio;<lb/>
         Sur la tuta tero estas Liaj ju&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='8'>Li memoras eterne Sian interligon,<lb/>
         La vorton, kiun Li testamentis por mil generacioj,<lb/></l>
  <l n='9'>Kiun Li interkonsentis kun Abraham<lb/>
         Kaj &jcirc;uris al Isaak.<lb/></l>
  <l n='10'>Li metis &gcirc;in por Jakob kiel le&gcirc;on,<lb/>
         Por Izrael kiel eternan interligon,<lb/></l>
  <l n='11'>Dirante: Al vi Mi donos la landon Kanaanan<lb/>
         Kiel vian parton heredan.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiam ili estis malgrandnombraj,<lb/>
         Malmultaj, kaj fremduloj en &gcirc;i,<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj ili iradis de popolo al popolo,<lb/>
         El unu regno al alia gento,<lb/></l>
  <l n='14'>Tiam Li al neniu permesis premi ilin,<lb/>
         Kaj Li punis pro ili re&gcirc;ojn, dirante:<lb/></l>
  <l n='15'>Ne tu&scirc;u Miajn sanktoleitojn,<lb/>
         Kaj al Miaj profetoj ne faru malbonon.<lb/></l>
  <l n='16'>Kaj Li sendis malsaton en la landon,<lb/>
         Rompis &ccirc;ion, kio portis panon.<lb/></l>
  <l n='17'>Li sendis anta&ubreve; ili homon:<lb/>
         Jozef estis vendita kiel sklavo.<lb/></l>
  <l n='18'>Oni enpremis liajn piedojn en katenojn,<lb/>
         Fero &scirc;ar&gcirc;is lian korpon,<lb/></l>
  <l n='19'>&Gcirc;is la tempo, kiam venis Lia vorto;<lb/>
         La parolo de la Eternulo lin elprovis.<lb/></l>
  <l n='20'>Re&gcirc;o sendis kaj malligis lin,<lb/>
         Reganto super popoloj liberigis lin;<lb/></l>
  <l n='21'>Li faris lin sinjoro super lia domo<lb/>
         Kaj reganto super lia tuta havo,<lb/></l>
  <l n='22'>Ke li submetu al si liajn eminentulojn<lb/>
         Kaj sa&gcirc;igu liajn maljunulojn.<lb/></l>
  <l n='23'>Kaj Izrael venis en Egiptujon,<lb/>
         Kaj Jakob enmigris en la landon de &Hcirc;am.<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj Li tre kreskigis Sian popolon,<lb/>
         Kaj faris &gcirc;in pli forta ol &gcirc;iaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='25'>Li mal&gcirc;ustigis ilian koron,<lb/>
         Ke ili ekmalamis Lian popolon, ekruzis kontra&ubreve; Liaj sklavoj.<lb/></l>
  <l n='26'>Li sendis Moseon, Sian sklavon,<lb/>
         Kaj Aaronon, kiun Li elektis.<lb/></l>
  <l n='27'>Ili faris inter ili Liajn pruvosignojn<lb/>
         Kaj miraklojn en la lando de &Hcirc;am.<lb/></l>
  <l n='28'>Li sendis mallumon kaj mallumigis;<lb/>
         Kaj ili ne atentis Liajn vortojn.<lb/></l>
  <l n='29'>Li &scirc;an&gcirc;is ilian akvon en sangon,<lb/>
         Kaj senvivigis iliajn fi&scirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='30'>Ilia tero eksvarmigis ranojn,<lb/>
         En la &ccirc;ambroj de iliaj re&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='31'>Li diris, kaj venis fiinsektoj,<lb/>
         Pedikoj en &ccirc;iuj iliaj regionoj.<lb/></l>
  <l n='32'>Anstata&ubreve; pluvo Li donis al ili hajlon,<lb/>
         Flamantan fajron en ilia lando.<lb/></l>
  <l n='33'>Li batis iliajn vinbertrunkojn kaj iliajn figarbojn,<lb/>
         Kaj rompis la arbojn en iliaj limoj.<lb/></l>
  <l n='34'>Li diris, kaj venis akridoj kaj skaraboj sennombraj<lb/></l>
  <l n='35'>Kaj forman&gcirc;is la tutan herbon en ilia lando<lb/>
         Kaj forman&gcirc;is la produktojn de ilia tero.<lb/></l>
  <l n='36'>Kaj Li mortigis &ccirc;iujn unuenaskitojn en ilia lando,<lb/>
         La komenca&jcirc;ojn de &ccirc;iuj iliaj fortoj.<lb/></l>
  <l n='37'>Sed ilin Li elkondukis kun ar&gcirc;ento kaj oro,<lb/>
         Kaj en iliaj triboj estis neniu kadukulo.<lb/></l>
  <l n='38'>&Gcirc;ojis Egiptujo, kiam ili eliris,<lb/>
         &Ccirc;ar atakis &gcirc;in timo anta&ubreve; ili.<lb/></l>
  <l n='39'>Li etendis nubon, kiel kovron;<lb/>
         Kaj fajron, por ke &gcirc;i lumu en la nokto.<lb/></l>
  <l n='40'>Ili petis, kaj Li sendis koturnojn,<lb/>
         Kaj per pano &ccirc;iela Li ilin satigis.<lb/></l>
  <l n='41'>Li malfermis rokon,<lb/>
         Kaj ekfluis akvo kaj ekiris kiel rivero en la dezerto.<lb/></l>
  <l n='42'>&Ccirc;ar Li memoris Sian sanktan vorton<lb/>
         Al Abraham, Sia sklavo.<lb/></l>
  <l n='43'>Kaj Li elkondukis Sian popolon en &gcirc;ojo,<lb/>
         Siajn elektitojn kun kantado.<lb/></l>
  <l n='44'>Kaj Li donis al ili la landojn de popoloj,<lb/>
         Kaj la laboron de gentoj ili heredis;<lb/></l>
  <l n='45'>Por ke ili plenumu Liajn le&gcirc;ojn<lb/>
         Kaj konservu Liajn instruojn.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='106'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Gloru la Eternulon, &ccirc;ar Li estas bona;<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiu eldiros la potencon de la Eternulo,<lb/>
         A&ubreve;digos Lian tutan gloron?<lb/></l>
  <l n='3'>Bone estas al tiuj, kiuj observas justecon,<lb/>
         Kiuj agas bone en &ccirc;iu tempo.<lb/></l>
  <l n='4'>Memoru min, ho Eternulo, pro favoro al Via popolo;<lb/>
         Sendu al mi Vian savon,<lb/></l>
  <l n='5'>Por ke mi vidu la bonstaton de Viaj elektitoj,<lb/>
         Por ke mi &gcirc;oju kun la &gcirc;ojo de Via popolo,<lb/>
         Por ke mi triumfu kun Via heredo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Ni pekis kune kun niaj patroj,<lb/>
         Ni malbonagis, ni malvirtis.<lb/></l>
  <l n='7'>Niaj patroj en Egiptujo ne komprenis Viajn miraklojn,<lb/>
         Ne memoris Vian grandan bonecon;<lb/>
         Kaj ili ribelis apud la maro, apud la Ru&gcirc;a Maro.<lb/></l>
  <l n='8'>Sed Li savis ilin pro Sia nomo,<lb/>
         Por montri Sian potencon.<lb/></l>
  <l n='9'>Kaj Li ekkriis al la Ru&gcirc;a Maro, kaj &gcirc;i elseki&gcirc;is;<lb/>
         Kaj Li kondukis ilin tra la abismoj, kiel tra la dezerto.<lb/></l>
  <l n='10'>Kaj Li savis ilin el la mano de la malamanto,<lb/>
         Kaj Li liberigis ilin en la mano de la malamiko.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj la akvo kovris iliajn kontra&ubreve;ulojn;<lb/>
         E&ccirc; unu el ili ne restis.<lb/></l>
  <l n='12'>Tiam ili ekkredis al Liaj vortoj,<lb/>
         Ili ekkantis Lian gloron.<lb/></l>
  <l n='13'>Sed balda&ubreve; ili forgesis Liajn farojn,<lb/>
         Ili ne fidis Lian konsilon.<lb/></l>
  <l n='14'>Ili fordonis sin al siaj kapricoj en la dezerto,<lb/>
         Kaj ili incitis Dion en la stepo.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj Li plenumis ilian deziron,<lb/>
         Sed Li sendis pereon al iliaj animoj.<lb/></l>
  <l n='16'>Ili enviis Moseon en la tendaro,<lb/>
         Aaronon, sanktulon de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='17'>Malfermi&gcirc;is la tero kaj englutis Datanon,<lb/>
         Kaj kovris la anaron de Abiram.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj ekbrulis fajro en ilia anaro,<lb/>
         Flamo forbruligis la malvirtulojn.<lb/></l>
  <l n='19'>Ili faris bovidon &ccirc;e &Hcirc;oreb,<lb/>
         Kaj adorklini&gcirc;is anta&ubreve; fanda&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='20'>Ili &scirc;an&gcirc;is sian honoron<lb/>
         En bildon de bovo, kiu man&gcirc;as herbon.<lb/></l>
  <l n='21'>Ili forgesis Dion, sian savanton,<lb/>
         Kiu faris grandajn farojn en Egiptujo,<lb/></l>
  <l n='22'>Miraklojn en la lando de &Hcirc;am,<lb/>
         Timinda&jcirc;ojn apud la Ru&gcirc;a Maro.<lb/></l>
  <l n='23'>Kaj Li decidis ekstermi ilin;<lb/>
         Sed Moseo, Lia elektito, stari&gcirc;is anta&ubreve; Li &ccirc;e la fendo,<lb/>
         Por forklini Lian koleregon, ke Li ilin ne ekstermu.<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj ili mal&scirc;atis la dezirindan landon,<lb/>
         Ili ne kredis al Lia vorto.<lb/></l>
  <l n='25'>Ili murmuris en siaj tendoj,<lb/>
         Kaj ne a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='26'>Tial Li &jcirc;uris al ili per levo de Sia mano,<lb/>
         Por faligi ilin en la dezerto,<lb/></l>
  <l n='27'>Kaj por disfaligi ilian semon inter la popoloj,<lb/>
         Kaj dis&jcirc;eti ilin en la landojn.<lb/></l>
  <l n='28'>Kaj ili ali&gcirc;is al Baal-Peor,<lb/>
         Kaj man&gcirc;is oferricevojn de malvivuloj.<lb/></l>
  <l n='29'>Kaj ili kolerigis Lin per siaj faroj;<lb/>
         Kaj disvasti&gcirc;is inter ili epidemio.<lb/></l>
  <l n='30'>Kaj stari&gcirc;is Pine&hcirc;as kaj aran&gcirc;is ju&gcirc;on;<lb/>
         Kaj la epidemio haltis.<lb/></l>
  <l n='31'>Kaj tio estas kalkulita al li kiel bonfaro,<lb/>
         Por &ccirc;iuj generacioj kaj eterne.<lb/></l>
  <l n='32'>Kaj ili kolerigis Lin &ccirc;e la akvo de Meriba,<lb/>
         Kaj pro ili fari&gcirc;is malbono al Moseo;<lb/></l>
  <l n='33'>&Ccirc;ar ili maldol&ccirc;igis lian spiriton,<lb/>
         Kaj li eldiris ion nepripensitan per sia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='34'>Ili ne ekstermis la popolojn,<lb/>
         Pri kiuj diris al ili la Eternulo;<lb/></l>
  <l n='35'>Sed ili miksi&gcirc;is kun la popoloj<lb/>
         Kaj lernis iliajn farojn;<lb/></l>
  <l n='36'>Ili servis al iliaj idoloj,<lb/>
         Kaj &ccirc;i tiuj fari&gcirc;is reto por ili.<lb/></l>
  <l n='37'>Kaj ili oferdonis siajn filojn kaj filinojn al demonoj;<lb/></l>
  <l n='38'>Kaj ili ver&scirc;is senkulpan sangon, la sangon de siaj filoj kaj<lb/>
              filinoj,<lb/>
         Kiujn ili oferportis al la Kanaanaj idoloj;<lb/>
         Kaj la tero malpuri&gcirc;is de sango.<lb/></l>
  <l n='39'>Kaj ili malpuri&gcirc;is per siaj faroj,<lb/>
         Kaj mal&ccirc;asti&gcirc;is per siaj agoj.<lb/></l>
  <l n='40'>Kaj ekflamis la kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Lia popolo,<lb/>
         Kaj Li abomenis Sian heredon;<lb/></l>
  <l n='41'>Kaj Li donis ilin en la manojn de idolanoj,<lb/>
         Kaj iliaj malamantoj ekregis super ili.<lb/></l>
  <l n='42'>Kaj premis ilin iliaj malamikoj,<lb/>
         Kaj sub la manoj de &ccirc;i tiuj ili humili&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='43'>Multajn fojojn Li ilin savis;<lb/>
         Sed ili ribeladis per siaj entreprenoj,<lb/>
         Kaj ili senforti&gcirc;is pro sia krimeco.<lb/></l>
  <l n='44'>Sed Li ekrigardis ilian suferon,<lb/>
         Kiam Li a&ubreve;dis ilian kriadon;<lb/></l>
  <l n='45'>Kaj Li rememoris Sian interligon kun ili,<lb/>
         Kaj Li ekbeda&ubreve;ris la&ubreve; Sia granda favorkoreco;<lb/></l>
  <l n='46'>Kaj Li aperigis kompaton por ili<lb/>
         &Ccirc;e &ccirc;iuj iliaj malliberigintoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='47'>Savu nin, ho Eternulo, nia Dio,<lb/>
         Kaj kolektu nin el inter la popoloj,<lb/>
         Por glori Vian sanktan nomon,<lb/>
         Por triumfi pro Via gloro.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='48'>Glorata estu la Eternulo, Dio de Izrael, de eterne &gcirc;is<lb/>
              eterne.<lb/>
         Kaj la tuta popolo diru: Amen.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

          </div>

          <div type='psalm_book'>
            <head>LIBRO KVINA</head>

<div type='psalm' n='107'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Gloru la Eternulon, &ccirc;ar Li estas bona;<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco:<lb/></l>
  <l n='2'>Diru la liberigitoj de la Eternulo,<lb/>
         Kiujn Li liberigis el la mano de malamiko,<lb/></l>
  <l n='3'>Kiujn Li kolektis el la landoj,<lb/>
         De oriento kaj okcidento,<lb/>
         De nordo kaj de la maro.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='4'>Ili vagis en la dezerto, la&ubreve; vojo senviva,<lb/>
         Urbon lo&gcirc;atan ili ne trovis;<lb/></l>
  <l n='5'>Ili malsatis kaj soifis,<lb/>
         Ilia animo en ili senforti&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='6'>Sed ili ekkriis al la Eternulo en sia sufero,<lb/>
         Kaj Li liberigis ilin el ilia mizero.<lb/></l>
  <l n='7'>Kaj Li kondukis ilin la&ubreve; &gcirc;usta vojo,<lb/>
         Ke ili venu al urbo lo&gcirc;ata.<lb/></l>
  <l n='8'>Ili gloru la Eternulon por Lia boneco,<lb/>
         Kaj por Liaj mirakloj anta&ubreve; la homidoj.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar Li satigis animon soifantan,<lb/>
         Kaj animon malsatan Li plenigis per bona&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='10'>Ili sidis en mallumo kaj en ombro de morto,<lb/>
         Katenitaj de mizero kaj fero;<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar ili malobeis la vortojn de Dio<lb/>
         Kaj mal&scirc;atis la decidon de la Plejaltulo.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj Li frapis ilian koron per sufero;<lb/>
         Ili falis, kaj neniu helpis.<lb/></l>
  <l n='13'>Sed ili ekkriis al la Eternulo en sia sufero,<lb/>
         Kaj Li liberigis ilin el ilia mizero.<lb/></l>
  <l n='14'>Li eligis ilin el mallumo kaj ombro de morto,<lb/>
         Kaj iliajn ligilojn Li dis&scirc;iris.<lb/></l>
  <l n='15'>Ili gloru la Eternulon por Lia boneco,<lb/>
         Kaj por Liaj mirakloj anta&ubreve; la homidoj.<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar Li rompis kuprajn pordojn,<lb/>
         Kaj disbatis ferajn riglilojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='17'>La malsa&gcirc;uloj suferis pro siaj pekaj vojoj<lb/>
         Kaj pro siaj krimoj;<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;iujn man&gcirc;ojn abomenis ilia animo,<lb/>
         Kaj ili atingis la pordegon de la morto.<lb/></l>
  <l n='19'>Sed ili ekkriis al la Eternulo en sia sufero,<lb/>
         Kaj Li liberigis ilin el ilia mizero.<lb/></l>
  <l n='20'>Li sendis Sian vorton,<lb/>
         Kaj Li sanigis ilin kaj savis ilin de la tombo.<lb/></l>
  <l n='21'>Ili gloru la Eternulon por Lia boneco,<lb/>
         Kaj por Liaj mirakloj anta&ubreve; la homidoj.<lb/></l>
  <l n='22'>Kaj ili oferdonu dankajn oferojn,<lb/>
         Kaj rakontu Liajn farojn kun kantado.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='23'>Kiuj veturas per &scirc;ipoj sur la maro,<lb/>
         Kiuj komercas sur grandaj akvoj,<lb/></l>
  <l n='24'>Tiuj vidis la farojn de la Eternulo<lb/>
         Kaj Liajn miraklojn en la profundo.<lb/></l>
  <l n='25'>Li diris, kaj aperis granda ventego<lb/>
         Kaj alte levis &gcirc;iajn ondojn:<lb/></l>
  <l n='26'>Ili levi&gcirc;as &gcirc;is la &ccirc;ielo, mallevi&gcirc;as en la abismojn;<lb/>
         Ilia animo konsumi&gcirc;as de sufero;<lb/></l>
  <l n='27'>Ili iras &ccirc;irka&ubreve;e kaj &scirc;anceli&gcirc;as kiel ebriulo,<lb/>
         Kaj ilia tuta sa&gcirc;eco malaperas.<lb/></l>
  <l n='28'>Sed ili ekkriis al la Eternulo en sia sufero,<lb/>
         Kaj Li eligis ilin el ilia mizero.<lb/></l>
  <l n='29'>Li kvietigis la ventegon,<lb/>
         Kaj &gcirc;iaj ondoj silenti&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='30'>Kaj ili ek&gcirc;ojis, kiam fari&gcirc;is silente;<lb/>
         Kaj Li alkondukis ilin al la dezirata haveno.<lb/></l>
  <l n='31'>Ili gloru la Eternulon por Lia boneco,<lb/>
         Kaj por Liaj mirakloj anta&ubreve; la homidoj.<lb/></l>
  <l n='32'>Kaj ili altigu Lin en popola kunveno,<lb/>
         Kaj en kunsido de pleja&gcirc;uloj ili Lin la&ubreve;du.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='33'>Li &scirc;an&gcirc;as riverojn en dezerton,<lb/>
         Kaj fontojn de akvo en seka&jcirc;on;<lb/></l>
  <l n='34'>Fruktoportan teron en salan dezerton,<lb/>
         Pro la malboneco de &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj.<lb/></l>
  <l n='35'>Li &scirc;an&gcirc;as dezerton en lagon,<lb/>
         Kaj sekan teron en fontojn de akvo;<lb/></l>
  <l n='36'>Kaj Li lo&gcirc;igas tie malsatulojn,<lb/>
         Kaj ili konstruas urbon lo&gcirc;atan.<lb/></l>
  <l n='37'>Kaj ili prisemas kampojn,<lb/>
         Plantas vinberujojn, kaj ricevas fruktojn.<lb/></l>
  <l n='38'>Kaj Li ilin benas, kaj ili tre multi&gcirc;as,<lb/>
         Kaj brutoj ne mankas al ili.<lb/></l>
  <l n='39'>Kaj kiam ili estas tre malmultaj kaj malfortaj<lb/>
         Pro la premanta malbono kaj mizero,<lb/></l>
  <l n='40'>Li ver&scirc;as honton sur eminentulojn,<lb/>
         Kaj erarvagigas ilin en dezerto senvoja.<lb/></l>
  <l n='41'>Malri&ccirc;ulon Li altigas el mizero,<lb/>
         Kaj kreas familiojn kiel &scirc;afojn.<lb/></l>
  <l n='42'>La virtuloj tion vidas, kaj &gcirc;ojas;<lb/>
         Kaj &ccirc;ia malboneco fermas sian bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='43'>Kiu estas sa&gcirc;a, tiu tion observu,<lb/>
         Kaj oni komprenu la favora&jcirc;ojn de la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='108'>

  <head>Kanto. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Fortika estas mia koro, ho Dio;<lb/>
         Mi kantos kaj gloros kun mia honoro.<lb/></l>
  <l n='2'>Veki&gcirc;u, psaltero kaj harpo;<lb/>
         Mi vekos la matenan &ccirc;ielru&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi gloros Vin, ho Eternulo, inter la popoloj;<lb/>
         Kaj mi prikantos Vin inter la gentoj.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar granda &gcirc;is super la &ccirc;ielo estas Via boneco,<lb/>
         Kaj &gcirc;is la nuboj estas Via vero.<lb/></l>
  <l n='5'>Alti&gcirc;u super la &ccirc;ielo, ho Dio;<lb/>
         Kaj Via gloro estu super la tuta tero.<lb/></l>
  <l n='6'>Por ke liberi&gcirc;u viaj amatoj,<lb/>
         Helpu per Via dekstra mano, kaj a&ubreve;skultu min.<lb/></l>
  <l n='7'>Dio diris en Sia sanktejo: Mi triumfos;<lb/>
         Mi dividos &Scirc;e&hcirc;emon, kaj la valon Sukot Mi mezuros.<lb/></l>
  <l n='8'>Al Mi apartenas Gilead, al Mi apartenas Manase;<lb/>
         Efraim estas la forto de Mia kapo,<lb/>
         Jehuda estas Mia sceptro.<lb/></l>
  <l n='9'>Moab estas Mia lavopelvo;<lb/>
         Sur Edomon Mi &jcirc;etos Mian &scirc;uon;<lb/>
         Super Fili&scirc;tujo Mi triumfe krios.<lb/></l>
  <l n='10'>Kiu enkondukos min en fortikigitan urbon?<lb/>
         Kiu alkondukos min &gcirc;is Edom?<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;u ne Vi, ho Dio, forlasis nin?<lb/>
         Vi ne eliras, ho Dio, kun niaj militistaroj.<lb/></l>
  <l n='12'>Donu al ni helpon kontra&ubreve; la malamiko;<lb/>
         Vanta estas helpo de homo.<lb/></l>
  <l n='13'>Kun Dio ni faros heroa&jcirc;ojn;<lb/>
         Kaj Li dispremos niajn malamikojn.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='109'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Dio, mia gloro, ne silentu.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar bu&scirc;on malvirtan kaj bu&scirc;on malican ili malfermis kontra&ubreve;<lb/>
              mi,<lb/>
         Ili parolas kun mi per mensogema lango.<lb/></l>
  <l n='3'>Per vortoj de malamo ili min &ccirc;irka&ubreve;is,<lb/>
         Kaj ili militas kontra&ubreve; mi sen mia kulpo.<lb/></l>
  <l n='4'>Por mia amo ili min malamas;<lb/>
         Sed mi pre&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='5'>Ili pagas al mi malbonon por bono<lb/>
         Kaj malamon por mia amo.<lb/></l>
  <l n='6'>Metu malvirtulon super lin;<lb/>
         Kaj kontra&ubreve;ulo stari&gcirc;u &ccirc;e lia dekstra mano.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiam li estos ju&gcirc;ata, li eliru kulpa;<lb/>
         Kaj lia pre&gcirc;o estu peko.<lb/></l>
  <l n='8'>Liaj tagoj estu malmultaj;<lb/>
         Lian oficon ricevu alia.<lb/></l>
  <l n='9'>Liaj infanoj estu orfoj,<lb/>
         Kaj lia edzino estu vidvino.<lb/></l>
  <l n='10'>Liaj infanoj vagadu,<lb/>
         Kaj ili petu kaj ser&ccirc;u apud siaj ruinoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Kreditoro forprenu &ccirc;ion, kion li havas;<lb/>
         Kaj fremduloj disrabu lian laboron.<lb/></l>
  <l n='12'>Neniu faru al li ion bonan;<lb/>
         Kaj ne trovi&gcirc;u kompatanto por liaj orfoj.<lb/></l>
  <l n='13'>Lia idaro estu kondamnita al ekstermo;<lb/>
         En la dua generacio elvi&scirc;i&gcirc;u ilia nomo.<lb/></l>
  <l n='14'>La malbonago de liaj patroj rememori&gcirc;u al la Eternulo,<lb/>
         Kaj la peko de lia patrino ne elvi&scirc;i&gcirc;u.<lb/></l>
  <l n='15'>Ili estu &ccirc;iam anta&ubreve; la Eternulo,<lb/>
         Kaj Li ekstermu la memoron pri ili de sur la tero.<lb/></l>
  <l n='16'>Pro tio, ke li ne memoris fari bonfarojn,<lb/>
         Kaj ke li persekutis mizerulon kaj malri&ccirc;ulon kaj<lb/>
              korsuferanton,<lb/>
         Por lin mortigi.<lb/></l>
  <l n='17'>Li amis malbenon, kaj &gcirc;i venis sur lin;<lb/>
         Li ne volis benon, kaj &gcirc;i malproksimi&gcirc;is de li.<lb/></l>
  <l n='18'>Li metis sur sin malbenon, kiel veston;<lb/>
         Kaj &gcirc;i penetris en lian internon, kiel akvo,<lb/>
         Kaj en liajn ostojn, kiel oleo.<lb/></l>
  <l n='19'>&Gcirc;i estu por li kiel vesto, per kiu li sin kovras,<lb/>
         Kaj kiel zono, kiun li &ccirc;iam portas &ccirc;irka&ubreve; si.<lb/></l>
  <l n='20'>Tia estas de la Eternulo la agado kontra&ubreve; miaj kontra&ubreve;uloj,<lb/>
         Kaj kontra&ubreve; tiuj, kiuj parolas malbonon kontra&ubreve; mia animo.<lb/></l>
  <l n='21'>Kaj Vi, ho Eternulo, mia Sinjoro, agu kun mi pro Via nomo;<lb/>
         &Ccirc;ar bona estas Via favorkoreco, savu min.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar mi estas malri&ccirc;ulo kaj mizerulo,<lb/>
         Kaj mia koro estas rompita en mia interno.<lb/></l>
  <l n='23'>Kiel ombro longi&gcirc;anta mi malaperas;<lb/>
         Oni forskuas min kiel akridon.<lb/></l>
  <l n='24'>Miaj genuoj senforti&gcirc;is de fastado,<lb/>
         Kaj mia karno perdis la grason.<lb/></l>
  <l n='25'>Kaj mi fari&gcirc;is mokata&jcirc;o por ili;<lb/>
         Kiam ili vidas min, ili balancas sian kapon.<lb/></l>
  <l n='26'>Helpu min, ho Eternulo, mia Dio;<lb/>
         Savu min la&ubreve; Via boneco.<lb/></l>
  <l n='27'>Kaj oni sciu, ke tio estas Via mano;<lb/>
         Ke Vi, ho Eternulo, tion faris.<lb/></l>
  <l n='28'>Ili malbenas, sed Vi benu;<lb/>
         Ili levi&gcirc;is, sed ili estos hontigitaj, kaj Via sklavo &gcirc;ojos.<lb/></l>
  <l n='29'>Miaj kontra&ubreve;uloj kovri&gcirc;u per malhonoro,<lb/>
         Kaj ili envolvi&gcirc;u en sian honton kiel en veston.<lb/></l>
  <l n='30'>Mi forte gloros la Eternulon per mia bu&scirc;o,<lb/>
         Kaj meze de multaj homoj mi Lin la&ubreve;dos.<lb/></l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar Li staras &ccirc;e la dekstra flanko de malri&ccirc;ulo,<lb/>
         Por savi lin de tiuj, kiuj ju&gcirc;as lian animon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='110'>

  <head>Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo diris al mia sinjoro: Sidu dekstre de Mi,<lb/>
         &Gcirc;is Mi faros viajn malamikojn benketo por viaj piedoj.<lb/></l>
  <l n='2'>La sceptron de via potenco la Eternulo sendos el Cion:<lb/>
         Regu inter viaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='3'>En la tago de via potenco via popolo volonte sin donas al vi<lb/>
              en sankta ornamo.<lb/>
         De la komenco de matenru&gcirc;o ali&gcirc;as al vi la roso de via<lb/>
              junularo.<lb/></l>
  <l n='4'>La Eternulo &jcirc;uris, kaj ne pentos;<lb/>
         Vi estas pastro por &ccirc;iam,<lb/>
         La&ubreve; la maniero de Melkicedek.<lb/></l>
  <l n='5'>La Sinjoro &ccirc;e via dekstra flanko<lb/>
         Frapas re&gcirc;ojn en la tago de Sia kolero.<lb/></l>
  <l n='6'>Li ju&gcirc;os inter la popoloj, inter plene da kadavroj;<lb/>
         Li frakasos la &ccirc;efon de granda lando.<lb/></l>
  <l n='7'>Li trinkos el rivero sur la vojo;<lb/>
         Tial li levos la kapon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='111'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Mi gloras la Eternulon per mia tuta koro,<lb/>
         En rondo de piuloj kaj en kunveno.<lb/></l>
  <l n='2'>Grandaj estas la faroj de la Eternulo,<lb/>
         Ser&ccirc;ataj de &ccirc;iuj, kiuj ilin amas.<lb/></l>
  <l n='3'>Bela kaj majesta estas Lia verko,<lb/>
         Kaj Lia justeco restas eterne.<lb/></l>
  <l n='4'>Memorindaj Li faris Siajn miraklojn;<lb/>
         Kompatema kaj favorkora estas la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='5'>Li donas man&gcirc;on al tiuj, kiuj Lin timas;<lb/>
         Li memoras eterne Sian interligon.<lb/></l>
  <l n='6'>La potencon de Siaj fortoj Li aperigis al Sia popolo,<lb/>
         Doninte al ili la heredon de gentoj.<lb/></l>
  <l n='7'>La faroj de Liaj manoj estas vero kaj justeco;<lb/>
         Perfektaj estas &ccirc;iuj Liaj ordonoj;<lb/></l>
  <l n='8'>Ili estas fortikaj por eterne,<lb/>
         Faritaj per vero kaj honesto.<lb/></l>
  <l n='9'>Liberigon Li sendis al Sia popolo;<lb/>
         Li aran&gcirc;is por &ccirc;iam Sian interligon.<lb/>
         Sankta kaj respektinda estas Lia nomo.<lb/></l>
  <l n='10'>Komenco de sa&gcirc;eco estas timo anta&ubreve; la Eternulo;<lb/>
         Bonan prudenton havas &ccirc;iuj plenumantoj.<lb/>
         Lia gloro restas eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='112'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Bone estas al la homo, kiu timas la Eternulon<lb/>
         Kaj tre amas Liajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='2'>Forta sur la tero estos lia semo;<lb/>
         La gento de virtuloj estos benita.<lb/></l>
  <l n='3'>Bonstato kaj ri&ccirc;eco estas en lia domo;<lb/>
         Kaj lia justeco restas eterne.<lb/></l>
  <l n='4'>En mallumo levi&gcirc;as lumo por la virtulo.<lb/>
         Li estas kompatema, favorkora, kaj justa.<lb/></l>
  <l n='5'>Bone estas al la homo, kiu kompatas kaj pruntedonas,<lb/>
         Kiu pesas siajn farojn per justeco.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar neniam li falos;<lb/>
         Virtulo estos memorata eterne.<lb/></l>
  <l n='7'>Malbonan famon li ne timos;<lb/>
         Fortika estas lia koro, &gcirc;i fidas la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='8'>Sen&scirc;anceli&gcirc;a estas lia koro;<lb/>
         Li ne timas, &gcirc;is li vidas la pereon de siaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='9'>Li &scirc;utas kaj donas al la malri&ccirc;uloj;<lb/>
         Lia justeco restas eterne,<lb/>
         Lia korno alti&gcirc;os en honoro.<lb/></l>
  <l n='10'>La malvirtulo vidas kaj &ccirc;agreni&gcirc;as,<lb/>
         Kunfrapas la dentojn kaj konsumi&gcirc;as.<lb/>
         La deziro de malvirtuloj pereos.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='113'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Gloru, sklavoj de la Eternulo,<lb/>
         Gloru la nomon de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='2'>La nomo de la Eternulo estu benata<lb/>
         De nun kaj eterne.<lb/></l>
  <l n='3'>De la levi&gcirc;ejo de la suno &gcirc;is &gcirc;ia mallevi&gcirc;ejo<lb/>
         Estas glorata la nomo de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='4'>Alte super &ccirc;iuj popoloj estas la Eternulo;<lb/>
         Super la &ccirc;ielo estas Lia gloro.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiu estas kiel la Eternulo, nia Dio,<lb/>
         Kiu sidas alte,<lb/></l>
  <l n='6'>Kiu klini&gcirc;as por rigardi<lb/>
         La &ccirc;ielon kaj la teron,<lb/></l>
  <l n='7'>Kiu el la polvo restarigas mizerulon,<lb/>
         El la koto levas malri&ccirc;ulon,<lb/></l>
  <l n='8'>Por sidigi lin kun eminentuloj,<lb/>
         Kun la eminentuloj de lia popolo?<lb/></l>
  <l n='9'>Li donas familion al senfruktulino,<lb/>
         Kaj faras &scirc;in &gcirc;oja patrino de infanoj.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='114'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiam Izrael eliris el Egiptujo,<lb/>
         La domo de Jakob el fremda popolo,<lb/></l>
  <l n='2'>Tiam Jehuda fari&gcirc;is Lia sankta&jcirc;o,<lb/>
         Izrael Lia regno.<lb/></l>
  <l n='3'>La maro vidis kaj forkuris,<lb/>
         Jordan turni&gcirc;is malanta&ubreve;en;<lb/></l>
  <l n='4'>La montoj saltis kiel &scirc;afoj,<lb/>
         La montetoj kiel &scirc;afidoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Kio estas al vi, ho maro, ke vi forkuris?<lb/>
         Jordan, kial vi turni&gcirc;is malanta&ubreve;en?<lb/></l>
  <l n='6'>Montoj, kial vi saltas kiel &scirc;afoj,<lb/>
         Montetoj, kiel &scirc;afidoj?<lb/></l>
  <l n='7'>Anta&ubreve; la Sinjoro tremu, ho tero,<lb/>
         Anta&ubreve; la Dio de Jakob,<lb/></l>
  <l n='8'>Kiu &scirc;an&gcirc;as rokon en lagon da akvo,<lb/>
         Graniton en akvodonan fonton.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='115'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ne al ni, ho Eternulo, ne al ni,<lb/>
         Sed al Via nomo donu honoron,<lb/>
         Pro Via favorkoreco, pro Via vereco.<lb/></l>
  <l n='2'>Kial devas diri la popoloj:<lb/>
         Kie do estas ilia Dio?<lb/></l>
  <l n='3'>Sed nia Dio estas en la &ccirc;ielo;<lb/>
         &Ccirc;ion, kion Li deziras, Li faras.<lb/></l>
  <l n='4'>Iliaj idoloj estas ar&gcirc;ento kaj oro,<lb/>
         Farita&jcirc;o de homaj manoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Bu&scirc;on ili havas, sed ne parolas;<lb/>
         Okulojn ili havas, sed ne vidas;<lb/></l>
  <l n='6'>Orelojn ili havas, sed ne a&ubreve;das;<lb/>
         Nazon ili havas, sed ne flaras;<lb/></l>
  <l n='7'>Manojn ili havas, sed ne palpas;<lb/>
         Piedojn ili havas, sed ne iras;<lb/>
         Ili ne donas sonon per sia gor&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiel ili, tiel estos iliaj farantoj,<lb/>
         &Ccirc;iuj, kiuj ilin fidas.<lb/></l>
  <l n='9'>Ho Izrael, fidu la Eternulon;<lb/>
         Li estas ilia helpo kaj &scirc;ildo.<lb/></l>
  <l n='10'>Ho domo de Aaron, fidu la Eternulon;<lb/>
         Li estas ilia helpo kaj &scirc;ildo.<lb/></l>
  <l n='11'>Ho timantoj de la Eternulo, fidu la Eternulon;<lb/>
         Li estas ilia helpo kaj &scirc;ildo.<lb/></l>
  <l n='12'>La Eternulo nin memoras, Li benas,<lb/>
         Li benas la domon de Izrael,<lb/>
         Li benas la domon de Aaron;<lb/></l>
  <l n='13'>Li benas la timantojn de la Eternulo,<lb/>
         La malgrandajn kaj la grandajn.<lb/></l>
  <l n='14'>La Eternulo vin multigu,<lb/>
         Vin kaj viajn infanojn.<lb/></l>
  <l n='15'>Vi estas benitaj de la Eternulo,<lb/>
         Kiu faris la &ccirc;ielon kaj la teron.<lb/></l>
  <l n='16'>La &ccirc;ielo estas &ccirc;ielo de la Eternulo,<lb/>
         Sed la teron Li donis al la homidoj.<lb/></l>
  <l n='17'>Ne la mortintoj gloros la Eternulon,<lb/>
         Kaj ne tiuj, kiuj foriris en la silentejon.<lb/></l>
  <l n='18'>Sed ni benos la Eternulon<lb/>
         De nun kaj eterne.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='116'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi amas, ke la Eternulo a&ubreve;das mian vo&ccirc;on<lb/>
         Kaj mian petegon,<lb/></l>
  <l n='2'>Ke Li klinis Sian orelon al mi;<lb/>
         Kaj en miaj tagoj mi Lin vokos.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;irka&ubreve;is min la ondoj de la morto,<lb/>
         Kaj turmentoj de &Scirc;eol min trafis;<lb/>
         Suferon kaj &ccirc;agrenon mi trovis.<lb/></l>
  <l n='4'>Sed la nomon de la Eternulo mi vokis:<lb/>
         Ho Eternulo, savu mian animon.<lb/></l>
  <l n='5'>Favorkora estas la Eternulo kaj justa,<lb/>
         Kaj nia Dio estas kompatema.<lb/></l>
  <l n='6'>La Eternulo gardas la simplanimulojn;<lb/>
         Mi estis en mizero, kaj Li min savis.<lb/></l>
  <l n='7'>Revenu, ho mia animo, al via trankvileco,<lb/>
         &Ccirc;ar la Eternulo faris al vi bonon.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar Vi savis mian animon de la morto,<lb/>
         Miajn okulojn de larmoj,<lb/>
         Miajn piedojn de falpu&scirc;i&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='9'>Mi irados anta&ubreve; la Eternulo<lb/>
         En la lando de la vivo.<lb/></l>
  <l n='10'>Kun kredo mi diris:<lb/>
         Mi estas tre afliktita.<lb/></l>
  <l n='11'>Mi diris en mia konfuzi&gcirc;o:<lb/>
         &Ccirc;u homo mensogas.<lb/></l>
  <l n='12'>Kion mi redonu al la Eternulo<lb/>
         Por &ccirc;iuj Liaj bonfaroj al mi?<lb/></l>
  <l n='13'>Mi levos la pokalon de savo,<lb/>
         Kaj mi vokos la nomon de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='14'>Miajn promesojn al la Eternulo mi plenumos<lb/>
         Anta&ubreve; Lia tuta popolo.<lb/></l>
  <l n='15'>Grandvalora en la okuloj de la Eternulo<lb/>
         Estas la morto de Liaj fideluloj.<lb/></l>
  <l n='16'>Ho Eternulo, mi ja estas Via sklavo,<lb/>
         Mi estas Via sklavo, filo de Via sklavino;<lb/>
         Vi disigis miajn ligilojn.<lb/></l>
  <l n='17'>Al Vi mi oferdonos dankan oferon,<lb/>
         Kaj la nomon de la Eternulo mi vokos.<lb/></l>
  <l n='18'>Miajn promesojn al la Eternulo mi plenumos<lb/>
         Anta&ubreve; Lia tuta popolo,<lb/></l>
  <l n='19'>En la kortoj de la domo de la Eternulo,<lb/>
         Interne de vi, ho Jerusalem.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='117'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Gloru la Eternulon &ccirc;iuj popoloj,<lb/>
         La&ubreve;du Lin &ccirc;iuj gentoj;<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar granda estas Lia boneco al ni,<lb/>
         Kaj la vero de la Eternulo restas eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='118'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Gloru la Eternulon, &ccirc;ar Li estas bona;<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  <l n='2'>Izrael diru,<lb/>
         Ke eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  <l n='3'>La domo de Aaron diru,<lb/>
         Ke eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  <l n='4'>La timantoj de la Eternulo diru,<lb/>
         Ke eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  <l n='5'>El premateco mi vokis al la Eternulo,<lb/>
         Kaj per liberigo respondis al mi la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='6'>La Eternulo estas kun mi, mi ne timas;<lb/>
         Kion faros al mi homo?<lb/></l>
  <l n='7'>La Eternulo estas kun mi, kiel mia helpanto;<lb/>
         Kaj mi triumfos super miaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Pli bone estas fidi la Eternulon,<lb/>
         Ol fidi homon.<lb/></l>
  <l n='9'>Pli bone estas fidi la Eternulon,<lb/>
         Ol fidi eminentulojn.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;iuj popoloj min &ccirc;irka&ubreve;is,<lb/>
         Sed per la nomo de la Eternulo mi ilin disbatos.<lb/></l>
  <l n='11'>Ili &ccirc;irka&ubreve;is min de &ccirc;iuj flankoj,<lb/>
         Sed per la nomo de la Eternulo mi ilin disbatos.<lb/></l>
  <l n='12'>Ili &ccirc;irka&ubreve;is min kiel abeloj,<lb/>
         Sed ili estingi&gcirc;as, kiel fajro en dornoj;<lb/>
         Per la nomo de la Eternulo mi ilin disbatos.<lb/></l>
  <l n='13'>Oni min pu&scirc;is, ke mi falu;<lb/>
         Sed la Eternulo min helpis.<lb/></l>
  <l n='14'>La Eternulo estas mia forto kaj mia kanto,<lb/>
         Kaj Li fari&gcirc;is mia savo.<lb/></l>
  <l n='15'>La vo&ccirc;o de triumfo kaj de savi&gcirc;o sonas en la tendoj de la<lb/>
              virtuloj:<lb/>
         La dekstra mano de la Eternulo faras heroa&jcirc;ojn;<lb/></l>
  <l n='16'>La dekstra mano de la Eternulo estas alte,<lb/>
         La dekstra mano de la Eternulo faras heroa&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='17'>Mi ne mortos, sed mi vivos,<lb/>
         Kaj mi rakontos la farojn de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='18'>Per forta puno punadis min la Eternulo,<lb/>
         Sed al la morto Li min ne donis.<lb/></l>
  <l n='19'>Malfermu al mi la pordegojn de la vero;<lb/>
         Mi iros tra ili, mi gloros la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='20'>Jen estas la pordego de la Eternulo;<lb/>
         Virtuloj iras tra &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='21'>Mi dankas Vin,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi a&ubreve;skultis min kaj fari&gcirc;is mia savo.<lb/></l>
  <l n='22'>&Scirc;tono, kiun mal&scirc;atis la konstruantoj,<lb/>
         Fari&gcirc;is &scirc;tono bazangula.<lb/></l>
  <l n='23'>De la Eternulo &ccirc;i tio fari&gcirc;is,<lb/>
         &Gcirc;i estas miraklo en niaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='24'>&Ccirc;i tiun tagon faris la Eternulo;<lb/>
         Ni &gcirc;oju kaj gaji&gcirc;u en &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='25'>Ho Eternulo, helpu!<lb/>
         Ho Eternulo, sukcesigu!<lb/></l>
  <l n='26'>Estu benata tiu, kiu venas en la nomo de la Eternulo!<lb/>
         Ni benas vin el la domo de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='27'>La Eternulo estas Dio, kaj Li lumas al ni.<lb/>
         Aran&gcirc;u la festan procesion kun bran&ccirc;oj &gcirc;is la kornoj de la<lb/>
              altaro.<lb/></l>
  <l n='28'>Vi estas mia Dio, kaj mi Vin gloras;<lb/>
         Mia Dio, Vin mi altigas.<lb/></l>
  <l n='29'>Gloru la Eternulon, &ccirc;ar Li estas bona;<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='119'>

  <note type='footnote'>&Ccirc;i tiu psalmo estas dividita en dudek du egalajn partojn. En
     la Hebrea originalo la unuaj vortoj de la ok versoj en &ccirc;iu
     parto komenci&gcirc;as &ccirc;iuj per la litero supremontrita.</note>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&alef; ALEF.</head>

  <l n='1'>Bone estas al tiuj, kies vojo estas senmakula,<lb/>
         Kiuj iras la&ubreve; la le&gcirc;o de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='2'>Bone estas al tiuj, kiuj plenumas Liajn decidojn,<lb/>
         Kiuj ser&ccirc;as Lin per la tuta koro;<lb/></l>
  <l n='3'>Ili ne faras malbonagon,<lb/>
         Ili iras la&ubreve; Liaj vojoj.<lb/></l>
  <l n='4'>Vi ordonis al ni,<lb/>
         Forte observi Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='5'>Ho, estu fortikaj miaj vojoj,<lb/>
         Ke mi observu Viajn le&gcirc;ojn!<lb/></l>
  <l n='6'>Tiam mi ne bezonos honti,<lb/>
         Kiam mi atentos &ccirc;iujn Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='7'>Mi gloros Vin el pura koro,<lb/>
         Lernante la ju&gcirc;ojn de Via justeco.<lb/></l>
  <l n='8'>Viajn le&gcirc;ojn mi observos;<lb/>
         Ne forlasu min tute.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&bet; BET.</head>

  <l n='9'>Per kio junulo povas purigi sian vojon?<lb/>
         Per plenumado la&ubreve; Viaj vortoj.<lb/></l>
  <l n='10'>Per mia tuta koro mi Vin ser&ccirc;as;<lb/>
         Ne lasu min deflanki&gcirc;i de Viaj ordonoj.<lb/></l>
  <l n='11'>En mia koro mi konservas Vian diron,<lb/>
         Por ke mi ne peku anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  <l n='12'>Benata Vi estas, ho Eternulo;<lb/>
         Instruu al mi Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='13'>Per miaj lipoj mi rakontas<lb/>
         &Ccirc;iujn decidojn de Via bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='14'>Pri la vojo de Viaj le&gcirc;oj mi &gcirc;ojas,<lb/>
         Kiel pri granda ri&ccirc;eco.<lb/></l>
  <l n='15'>Pri Viaj ordonoj mi meditas,<lb/>
         Kaj mi rigardas Viajn vojojn.<lb/></l>
  <l n='16'>Mi havas plezuron de Viaj le&gcirc;oj,<lb/>
         Mi ne forgesas Vian vorton.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&gimel; GIMEL.</head>

  <l n='17'>Bonfaru al Via sklavo,<lb/>
         Ke mi vivu kaj plenumu Vian vorton.<lb/></l>
  <l n='18'>Malfermu miajn okulojn,<lb/>
         Ke mi vidu miraklojn de Via instruo.<lb/></l>
  <l n='19'>Migranto mi estas sur la tero;<lb/>
         Ne ka&scirc;u anta&ubreve; mi Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='20'>Elturmenti&gcirc;is mia animo<lb/>
         De sen&ccirc;esa sintirado al Viaj ju&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='21'>Vi humiligas la malbenitajn fierulojn,<lb/>
         Kiuj deklini&gcirc;as de Viaj ordonoj.<lb/></l>
  <l n='22'>Forigu de mi honton kaj malhonoron,<lb/>
         &Ccirc;ar mi observas Viajn decidojn.<lb/></l>
  <l n='23'>E&ccirc; kiam sidas eminentuloj kaj parolas kontra&ubreve; mi,<lb/>
         Via sklavo meditas pri Viaj le&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='24'>Viaj decidoj estas mia plezuro,<lb/>
         Miaj konsilantoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&dalet; DALET.</head>

  <l n='25'>Mia animo alglui&gcirc;is al la polvo;<lb/>
         Vivigu min la&ubreve; Via vorto.<lb/></l>
  <l n='26'>Mi raportis pri miaj vojoj, kaj Vi a&ubreve;skultis min;<lb/>
         Instruu al mi Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='27'>Komprenigu al mi la vojon de Viaj ordonoj;<lb/>
         Kaj mi meditos pri Viaj mirakloj.<lb/></l>
  <l n='28'>Konsumi&gcirc;is mia animo pro mal&gcirc;ojo;<lb/>
         Restarigu min la&ubreve; Via vorto.<lb/></l>
  <l n='29'>La vojon de malvero deturnu de mi,<lb/>
         Kaj donacu al mi Vian instruon.<lb/></l>
  <l n='30'>La vojon de la vero mi elektis,<lb/>
         Mi sopiris al Viaj le&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='31'>Mi alkro&ccirc;i&gcirc;is al Viaj ordonoj;<lb/>
         Ho Eternulo, ne hontigu min.<lb/></l>
  <l n='32'>Mi kuras la&ubreve; la vojo de Viaj le&gcirc;oj,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi lar&gcirc;igas mian koron.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&he; HE.</head>

  <l n='33'>Montru al mi, ho Eternulo, la vojon de Viaj le&gcirc;oj,<lb/>
         Kaj mi &gcirc;in sekvos &gcirc;is la fino.<lb/></l>
  <l n='34'>Komprenigu al mi, kaj mi sekvos Vian instruon,<lb/>
         Kaj mi konservos &gcirc;in per la tuta koro.<lb/></l>
  <l n='35'>Irigu min sur la vojeto de Viaj ordonoj,<lb/>
         &Ccirc;ar en &gcirc;i mi havas plezuron.<lb/></l>
  <l n='36'>Klinu mian koron al Viaj le&gcirc;oj,<lb/>
         Sed ne al profito.<lb/></l>
  <l n='37'>Deturnu miajn okulojn, ke ili ne rigardu falsa&jcirc;on;<lb/>
         Vivigu min per Viaj vojoj.<lb/></l>
  <l n='38'>Plenumu al Via sklavo Vian diron,<lb/>
         Kiu koncernas respekton por Vi.<lb/></l>
  <l n='39'>Forigu mian malhonoron, kiun mi timas;<lb/>
         &Ccirc;ar Viaj ju&gcirc;oj estas bonaj.<lb/></l>
  <l n='40'>Jen mi deziregas Viajn ordonojn;<lb/>
         Per Via justeco vivigu min.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&vav; VAV.</head>

  <l n='41'>Kaj venu al mi Viaj favoroj, ho Eternulo,<lb/>
         Via helpo, konforme al Via vorto,<lb/></l>
  <l n='42'>Ke mi povu doni respondon al mia insultanto;<lb/>
         &Ccirc;ar mi fidas Vian vorton.<lb/></l>
  <l n='43'>Ne forprenu tute de mia bu&scirc;o la vorton de vero,<lb/>
         &Ccirc;ar mi esperas al Viaj ju&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='44'>Kaj mi konservos Vian instruon<lb/>
         &Ccirc;iam kaj eterne.<lb/></l>
  <l n='45'>Kaj mi iros en libereco,<lb/>
         &Ccirc;ar mi ser&ccirc;as Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='46'>Kaj mi parolos pri Viaj le&gcirc;oj anta&ubreve; re&gcirc;oj,<lb/>
         Kaj mi ne hontos.<lb/></l>
  <l n='47'>Kaj mi havos plezuron de Viaj ordonoj,<lb/>
         Kiujn mi amas.<lb/></l>
  <l n='48'>Kaj mi etendos miajn manojn al Viaj ordonoj, kiujn mi amas,<lb/>
         Kaj mi meditos pri Viaj le&gcirc;oj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&zain; ZAIN.</head>

  <l n='49'>Rememoru la vorton al Via sklavo,<lb/>
         Pri kio Vi min esperigis.<lb/></l>
  <l n='50'>&Ccirc;i tio estas mia konsolo en mia mizero,<lb/>
         Ke Via vorto min revivigas.<lb/></l>
  <l n='51'>Fieruloj tre forte min mokas,<lb/>
         Sed de Via instruo mi ne deklini&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='52'>Mi rememoras Viajn ju&gcirc;ojn de tempoj tre antikvaj, ho<lb/>
              Eternulo,<lb/>
         Kaj mi konsoli&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='53'>Flama furiozo min kaptas pro la malvirtuloj,<lb/>
         Kiuj forlasas Vian le&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='54'>Viaj le&gcirc;oj estas por mi kantoj<lb/>
         En la domo de mia migrado.<lb/></l>
  <l n='55'>Mi rememoras en la nokto Vian nomon, ho Eternulo,<lb/>
         Kaj mi plenumas Vian instruon.<lb/></l>
  <l n='56'>Tio fari&gcirc;is al mi,<lb/>
         &Ccirc;ar mi observas Viajn ordonojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&het; &Hcirc;ET.</head>

  <l n='57'>Mi diris: Mia sorta&jcirc;o estas, ho Eternulo,<lb/>
         Plenumi Viajn vortojn.<lb/></l>
  <l n='58'>Mi petegas anta&ubreve; Vi per la tuta koro:<lb/>
         Korfavoru min, konforme al Via vorto.<lb/></l>
  <l n='59'>Mi esploris miajn vojojn<lb/>
         Kaj direktis miajn pa&scirc;ojn al Viaj le&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='60'>Mi rapidas kaj ne prokrastas,<lb/>
         Por plenumi Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='61'>Retoj de malvirtuloj min &ccirc;irka&ubreve;is;<lb/>
         Sed Vian instruon mi ne forgesis.<lb/></l>
  <l n='62'>En la mezo de la nokto mi levi&gcirc;as,<lb/>
         Por glori Vin por Viaj justaj ju&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='63'>Mi estas kamarado por &ccirc;iuj,<lb/>
         Kiuj Vin timas kaj kiuj observas Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='64'>De Via boneco, ho Eternulo, la tero estas plena;<lb/>
         Instruu al mi Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&tet; TET.</head>

  <l n='65'>Bonon Vi faris al Via sklavo, ho Eternulo,<lb/>
         Konforme al Via vorto.<lb/></l>
  <l n='66'>Bonajn morojn kaj scion instruu al mi,<lb/>
         &Ccirc;ar al Viaj ordonoj mi kredas.<lb/></l>
  <l n='67'>Anta&ubreve; ol mi suferis, mi erarvagis,<lb/>
         Sed nun mi observas Vian vorton.<lb/></l>
  <l n='68'>Vi estas bona kaj bonfara;<lb/>
         Instruu al mi Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='69'>Fieruloj plektis mensogon pri mi;<lb/>
         Sed mi per la tuta koro konservas Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='70'>Grasi&gcirc;is kiel sebo ilia koro;<lb/>
         Sed mi havas plezuron de Via instruo.<lb/></l>
  <l n='71'>Bone estas al mi, ke mi suferis,<lb/>
         Por ke mi lernu Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='72'>Pli bona estas por mi la instruo de Via bu&scirc;o,<lb/>
         Ol miloj da oreroj kaj ar&gcirc;enteroj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&jod; JOD.</head>

  <l n='73'>Viaj manoj min kreis kaj fortikigis;<lb/>
         Prudentigu min, kaj mi lernu Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='74'>Viaj timantoj min vidos kaj &gcirc;ojos,<lb/>
         &Ccirc;ar mi fidis Vian vorton.<lb/></l>
  <l n='75'>Mi scias, ho Eternulo, ke Viaj ju&gcirc;oj estas justaj,<lb/>
         Kaj ke Vi juste min suferigis.<lb/></l>
  <l n='76'>Via boneco estu do mia konsolo,<lb/>
         Konforme al Via vorto al Via sklavo.<lb/></l>
  <l n='77'>Venu sur min Via favorkoreco, ke mi vivu;<lb/>
         &Ccirc;ar Via instruo estas mia plezuro.<lb/></l>
  <l n='78'>Honti&gcirc;u la fieruloj, &ccirc;ar maljuste ili min premis;<lb/>
         Mi meditos pri Viaj ordonoj.<lb/></l>
  <l n='79'>Turni&gcirc;u al mi Viaj timantoj<lb/>
         Kaj la konantoj de Viaj le&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='80'>Mia koro estu &gcirc;usta, la&ubreve; Viaj le&gcirc;oj,<lb/>
         Por ke mi ne honti&gcirc;u.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&kaf; KAF.</head>

  <l n='81'>Mia animo avidas Vian savon;<lb/>
         Vian vorton mi fidas.<lb/></l>
  <l n='82'>Miaj okuloj avidas Vian vorton, dirante:<lb/>
         Kiam Vi min konsolos?<lb/></l>
  <l n='83'>&Ccirc;ar mi fari&gcirc;is kiel felsako en fumo;<lb/>
         Sed Viajn le&gcirc;ojn mi ne forgesas.<lb/></l>
  <l n='84'>Kiom estos la tagoj de Via sklavo?<lb/>
         Kiam Vi faros ju&gcirc;on super miaj persekutantoj?<lb/></l>
  <l n='85'>Fosojn fosis al mi la fieruloj,<lb/>
         Kontra&ubreve;e al Viaj le&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='86'>&Ccirc;iuj Viaj ordonoj estas vero;<lb/>
         Maljuste oni min persekutas; helpu min.<lb/></l>
  <l n='87'>Oni preska&ubreve; pereigis min de sur la tero,<lb/>
         Sed mi ne forlasis Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='88'>La&ubreve; Via boneco vivigu min,<lb/>
         Kaj mi observos la ordonojn de Via bu&scirc;o.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&lamed; LAMED.</head>

  <l n='89'>Por eterne, ho Eternulo,<lb/>
         Via vorto staras forte en la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='90'>Por &ccirc;iuj generacioj restas Via vero;<lb/>
         Vi fortikigis la teron, kaj &gcirc;i staras.<lb/></l>
  <l n='91'>La&ubreve; Viaj le&gcirc;oj &ccirc;io nun staras,<lb/>
         &Ccirc;ar &ccirc;io estas Viaj sklavoj.<lb/></l>
  <l n='92'>Se Via instruo ne estus mia konsolo,<lb/>
         Mi pereus en mia mizero.<lb/></l>
  <l n='93'>Neniam mi forgesos Viajn ordonojn,<lb/>
         &Ccirc;ar per ili Vi min vivigas.<lb/></l>
  <l n='94'>Al Vi mi apartenas;<lb/>
         Helpu min, &ccirc;ar mi ser&ccirc;as Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='95'>Pri mi embuskis malvirtuloj, por min pereigi;<lb/>
         Sed mi studas Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='96'>&Ccirc;e &ccirc;iu afero mi vidis finon;<lb/>
         Sed Via ordono estas tre vasta.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&mem; MEM.</head>

  <l n='97'>Kiel mi amas Vian instruon!<lb/>
         La tutan tagon mi meditas pri &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='98'>Via ordono faras min pli sa&gcirc;a ol miaj malamikoj,<lb/>
         &Ccirc;ar &gcirc;i restas al mi por &ccirc;iam.<lb/></l>
  <l n='99'>Mi fari&gcirc;is pli sa&gcirc;a, ol &ccirc;iuj miaj instruantoj,<lb/>
         &Ccirc;ar Viaj le&gcirc;oj estas mia tuta meditado.<lb/></l>
  <l n='100'>Mi estas pli scianta ol maljunuloj,<lb/>
         &Ccirc;ar Viajn ordonojn mi konservas.<lb/></l>
  <l n='101'>De &ccirc;iu malbona vojo mi detenas mian piedon,<lb/>
         Por plenumi Vian vorton.<lb/></l>
  <l n='102'>De Viaj decidoj mi ne deklini&gcirc;as,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi min gvidas.<lb/></l>
  <l n='103'>Kiel dol&ccirc;a estas por mia palato Via vorto!<lb/>
         Pli ol mielo por mia bu&scirc;o!<lb/></l>
  <l n='104'>De Viaj ordonoj mi prudenti&gcirc;as;<lb/>
         Tial mi malamas &ccirc;iun vojon de malvero.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&nun; NUN.</head>

  <l n='105'>Via vorto estas lumilo por miaj piedoj,<lb/>
         Kaj lumo por mia vojo.<lb/></l>
  <l n='106'>Mi &jcirc;uris, kaj mi plenumos:<lb/>
         Observi Viajn justajn decidojn.<lb/></l>
  <l n='107'>Mi estas tre senfortigita, ho Eternulo;<lb/>
         Vivigu min, konforme al Via vorto.<lb/></l>
  <l n='108'>La oferdono de mia bu&scirc;o pla&ccirc;u al Vi, ho Eternulo,<lb/>
         Kaj pri Viaj decidoj instruu min.<lb/></l>
  <l n='109'>Mia animo estas &ccirc;iam en mia mano,<lb/>
         Sed Vian instruon mi ne forgesas.<lb/></l>
  <l n='110'>La malvirtuloj metis reton por mi;<lb/>
         Sed de Viaj ordonoj mi ne deklini&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='111'>Mi heredigis al mi Viajn ordonojn por &ccirc;iam,<lb/>
         &Ccirc;ar ili estas la &gcirc;ojo de mia koro.<lb/></l>
  <l n='112'>Mi klinis mian koron,<lb/>
         Por plenumi Viajn le&gcirc;ojn eterne &gcirc;is la fino.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&samekh; SAME&Hcirc;.</head>

  <l n='113'>Skeptikulojn mi malamas,<lb/>
         Sed Vian instruon mi amas.<lb/></l>
  <l n='114'>Vi estas mia &scirc;irmo kaj &scirc;ildo;<lb/>
         Vian vorton mi fidas.<lb/></l>
  <l n='115'>Fori&gcirc;u de mi, malbonagantoj;<lb/>
         Mi observos la ordonojn de mia Dio.<lb/></l>
  <l n='116'>Subtenu min la&ubreve; Via diro, ke mi vivu;<lb/>
         Kaj ne hontigu min pri mia espero.<lb/></l>
  <l n='117'>Fortikigu min, ke mi savi&gcirc;u,<lb/>
         Kaj mi &ccirc;iam havos plezuron de Viaj le&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='118'>Vi forpu&scirc;as &ccirc;iujn, kiuj deklini&gcirc;as de Viaj le&gcirc;oj,<lb/>
         &Ccirc;ar ilia falsa&jcirc;o estas mensoga.<lb/></l>
  <l n='119'>Kiel skorion Vi for&jcirc;etas &ccirc;iujn malvirtulojn sur la tero;<lb/>
         Tial mi amas Viajn decidojn.<lb/></l>
  <l n='120'>De Via teruro tremas mia karno,<lb/>
         Kaj Viajn ju&gcirc;ojn mi timas.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&ain; AIN.</head>

  <l n='121'>Mi faris ju&gcirc;on kaj justecon;<lb/>
         Ne transdonu min al miaj premantoj.<lb/></l>
  <l n='122'>Garantie liberigu Vian sklavon por bono,<lb/>
         Por ke fieruloj min ne premu.<lb/></l>
  <l n='123'>Miaj okuloj sopiras Vian helpon<lb/>
         Kaj Vian justan vorton.<lb/></l>
  <l n='124'>Agu kun Via sklavo la&ubreve; Via boneco,<lb/>
         Kaj Viajn le&gcirc;ojn instruu al mi.<lb/></l>
  <l n='125'>Mi estas Via sklavo;<lb/>
         Klerigu min, ke mi sciu Viajn decidojn.<lb/></l>
  <l n='126'>Estas tempo, ke la Eternulo agu:<lb/>
         Ili rompis Vian le&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='127'>Tial mi amas Viajn ordonojn<lb/>
         Pli ol oron, e&ccirc; ol puran oron.<lb/></l>
  <l n='128'>Tial mi estimas &ccirc;iujn Viajn ordonojn,<lb/>
         &Ccirc;iun vojon de malvero mi malamas.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&pe; PE.</head>

  <l n='129'>Mirindaj estas Viaj decidoj;<lb/>
         Tial mia animo ilin konservas.<lb/></l>
  <l n='130'>Malka&scirc;o de Via vorto klerigas,<lb/>
         &Gcirc;i prudentigas simplanimulojn.<lb/></l>
  <l n='131'>Mi malfermas mian bu&scirc;on kaj enspiras,<lb/>
         &Ccirc;ar mi deziregas Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='132'>Turnu Vin al mi kaj korfavoru min,<lb/>
         Kiel Vi agas kun la amantoj de Via nomo.<lb/></l>
  <l n='133'>Direktu miajn pa&scirc;ojn la&ubreve; Via promeso;<lb/>
         Kaj nenia malhonesteco ekregu super mi.<lb/></l>
  <l n='134'>Liberigu min de homa premado;<lb/>
         Kaj mi observos Viajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='135'>Lumu per Via viza&gcirc;o sur Vian sklavon,<lb/>
         Kaj instruu al mi Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='136'>Torentojn da akvo elver&scirc;as miaj okuloj,<lb/>
         Pro tio, ke oni ne plenumas Vian instruon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&cadi; CADI.</head>

  <l n='137'>Justulo Vi estas, ho Eternulo,<lb/>
         Kaj justaj estas Viaj ju&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='138'>Vi aperigis Viajn decidojn<lb/>
         Kun justeco kaj plena vero.<lb/></l>
  <l n='139'>Elturmentis min mia fervoro,<lb/>
         &Ccirc;ar miaj malamikoj forgesis Viajn vortojn.<lb/></l>
  <l n='140'>Tre pura estas Via vorto,<lb/>
         Kaj Via sklavo &gcirc;in amas.<lb/></l>
  <l n='141'>Mi estas malgranda kaj malestimata;<lb/>
         Sed Viajn ordonojn mi ne forgesas.<lb/></l>
  <l n='142'>Via justeco estas justeco eterna,<lb/>
         Kaj Via instruo estas vero.<lb/></l>
  <l n='143'>Sufero kaj mizero min trafis;<lb/>
         Sed Viaj ordonoj estas mia plezuro.<lb/></l>
  <l n='144'>La justeco de Viaj decidoj estas eterna;<lb/>
         Klerigu min, por ke mi vivu.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&kof; KOF.</head>

  <l n='145'>Mi vokas el la tuta koro; a&ubreve;skultu min, ho Eternulo;<lb/>
         Mi plenumos Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='146'>Mi vokas al Vi; savu min,<lb/>
         Kaj mi konservos Viajn decidojn.<lb/></l>
  <l n='147'>Anta&ubreve; la matenru&gcirc;o mi vokas;<lb/>
         Vian vorton mi fidas.<lb/></l>
  <l n='148'>Anta&ubreve; la noktaj gardopartoj miaj okuloj veki&gcirc;as,<lb/>
         Por ke mi meditu pri Via vorto.<lb/></l>
  <l n='149'>Mian vo&ccirc;on a&ubreve;skultu, la&ubreve; Via boneco, ho Eternulo;<lb/>
         La&ubreve; Via justeco lasu min vivi.<lb/></l>
  <l n='150'>Alproksimi&gcirc;as malicaj persekutantoj;<lb/>
         Malproksimaj ili estas de Via le&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='151'>Proksima Vi estas, ho Eternulo;<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj Viaj ordonoj estas vero.<lb/></l>
  <l n='152'>De longe mi scias pri Viaj decidoj,<lb/>
         Ke Vi fiksis ilin por &ccirc;iam.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&resh; RE&Scirc;.</head>

  <l n='153'>Rigardu mian mizeron, kaj liberigu min,<lb/>
         &Ccirc;ar Vian instruon mi ne forgesis.<lb/></l>
  <l n='154'>Defendu mian aferon, kaj liberigu min;<lb/>
         La&ubreve; Via vorto lasu min vivi.<lb/></l>
  <l n='155'>Malproksima de malvirtuloj estas savo,<lb/>
         &Ccirc;ar ili ne &scirc;atas Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='156'>Via favorkoreco estas granda, ho Eternulo;<lb/>
         La&ubreve; Via justeco lasu min vivi.<lb/></l>
  <l n='157'>Multaj estas miaj persekutantoj kaj premantoj,<lb/>
         Sed de Viaj decidoj mi ne deklini&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='158'>Mi vidis perfidulojn, kaj mi ilin abomenis,<lb/>
         &Ccirc;ar Vian vorton ili ne observis.<lb/></l>
  <l n='159'>Rigardu, mi amas Viajn ordonojn;<lb/>
         Ho Eternulo, la&ubreve; Via boneco lasu min vivi.<lb/></l>
  <l n='160'>La esenco de Via vorto estas vero,<lb/>
         Kaj eterna estas &ccirc;iu ju&gcirc;o de Via justeco.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&shin; &Scirc;IN.</head>

  <l n='161'>Princoj persekutas min senka&ubreve;ze;<lb/>
         Sed Vian vorton timas mia koro.<lb/></l>
  <l n='162'>Mi &gcirc;ojas pri Via vorto,<lb/>
         Kiel ricevinto de granda akiro.<lb/></l>
  <l n='163'>Malveron mi malamas kaj abomenas;<lb/>
         Vian instruon mi amas.<lb/></l>
  <l n='164'>Sepfoje &ccirc;iutage mi Vin gloras<lb/>
         Por Viaj justaj ju&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='165'>Grandan pacon havas la amantoj de Via instruo;<lb/>
         Kaj ili ne falpu&scirc;i&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='166'>Mi atendas Vian savon, ho Eternulo,<lb/>
         Viajn ordonojn mi plenumas.<lb/></l>
  <l n='167'>Mia animo observas Viajn decidojn,<lb/>
         Kaj mi ilin forte amas.<lb/></l>
  <l n='168'>Mi observas Viajn ordonojn kaj decidojn,<lb/>
         &Ccirc;ar &ccirc;iuj miaj vojoj estas anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <head>&tav; TAV.</head>

  <l n='169'>Mia krio venu al Vi, ho Eternulo;<lb/>
         La&ubreve; Via vorto klerigu min.<lb/></l>
  <l n='170'>Mia petego venu al Vi;<lb/>
         La&ubreve; Via diro savu min.<lb/></l>
  <l n='171'>Miaj lipoj eldiru gloradon,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi instruas al mi Viajn le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='172'>Mia lango predikos pri Via vorto,<lb/>
         &Ccirc;ar &ccirc;iuj Viaj ordonoj estas justaj.<lb/></l>
  <l n='173'>Via mano estu al mi helpo,<lb/>
         &Ccirc;ar Viajn ordonojn mi elektis.<lb/></l>
  <l n='174'>Mi deziregas Vian savon, ho Eternulo,<lb/>
         Kaj Via instruo estas mia plezuro.<lb/></l>
  <l n='175'>Mia animo vivu kaj gloru Vin,<lb/>
         Kaj Viaj ju&gcirc;oj min helpu.<lb/></l>
  <l n='176'>Mi erarvagis kiel perdita &scirc;afo;<lb/>
         Elser&ccirc;u Vian sklavon, &ccirc;ar Viajn ordonojn mi ne forgesis.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='120'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Al la Eternulo mi vokis en mia sufero,<lb/>
         Kaj Li a&ubreve;skultis min.<lb/></l>
  <l n='2'>Ho Eternulo, savu mian animon de mensoga parolo,<lb/>
         De falsa lango.<lb/></l>
  <l n='3'>Kion Li donos al vi,<lb/>
         Kaj kion Li alportos al vi, ho falsa lango?<lb/></l>
  <l n='4'>Akrajn sagojn de fortulo<lb/>
         Kun karboj genistaj.<lb/></l>
  <l n='5'>Ve al mi, ke mi gastas en Me&scirc;e&hcirc;,<lb/>
         Ke mi lo&gcirc;as inter la tendoj de Kedar!<lb/></l>
  <l n='6'>Tro longe lo&gcirc;is mia animo<lb/>
         Inter malamantoj de paco.<lb/></l>
  <l n='7'>Mi estas pacema;<lb/>
         Sed kiam mi ekparolas, ili komencas militon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='121'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi levas miajn okulojn al la montoj:<lb/>
         De kie venas al mi helpo?<lb/></l>
  <l n='2'>Mia helpo venas de la Eternulo,<lb/>
         Kiu kreis la &ccirc;ielon kaj la teron.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='3'>Li ne lasos vian piedon falpu&scirc;i&gcirc;i;<lb/>
         Via gardanto ne dormetas.<lb/></l>
  <l n='4'>Jen ne dormetas kaj ne dormas<lb/>
         La gardanto de Izrael.<lb/></l>
  <l n='5'>La Eternulo estas via gardanto;<lb/>
         La Eternulo estas via ombro &ccirc;e via dekstra mano.<lb/></l>
  <l n='6'>En la tago la suno vin ne frapos,<lb/>
         Nek la luno en la nokto.<lb/></l>
  <l n='7'>La Eternulo vin gardos de &ccirc;ia malbono,<lb/>
         Li gardos vian animon.<lb/></l>
  <l n='8'>La Eternulo gardos vian eliron kaj eniron,<lb/>
         De nun kaj eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='122'>

  <head>Kanto de suprenirado. De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi ek&gcirc;ojis, kiam oni diris al mi:<lb/>
         Ni iru en la domon de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='2'>Niaj piedoj staris en viaj pordegoj,<lb/>
         Ho Jerusalem,<lb/></l>
  <l n='3'>Vi Jerusalem, konstruita kiel urbo,<lb/>
         En kiu &ccirc;io kuni&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='4'>Tien supreniris la triboj, la triboj de la Eternulo,<lb/>
         La&ubreve; la moro de Izrael,<lb/>
         Por glori la nomon de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar tie staris tronoj de ju&gcirc;o,<lb/>
         Tronoj de la domo de David.<lb/></l>
  <l n='6'>Deziru pacon al Jerusalem;<lb/>
         Bonan staton havu viaj amantoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Paco estu inter viaj muroj,<lb/>
         Bonstato en viaj palacoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Pro miaj fratoj kaj amikoj mi do diru:<lb/>
         Paco estu al vi.<lb/></l>
  <l n='9'>Pro la domo de la Eternulo, nia Dio,<lb/>
         Mi deziras al vi bonon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='123'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Al Vi mi levas miajn okulojn,<lb/>
         Ho Vi, kiu sidas en la &ccirc;ielo!<lb/></l>
  <l n='2'>Jen kiel la okuloj de sklavoj estas direktitaj al la mano de<lb/>
              iliaj sinjoroj,<lb/>
         Kiel la okuloj de sklavino al la mano de &scirc;ia sinjorino,<lb/>
         Tiel niaj okuloj estas direktitaj al la Eternulo, nia Dio,<lb/>
         &Gcirc;is Li korfavoros nin.<lb/></l>
  <l n='3'>Korfavoru nin, ho Eternulo, korfavoru nin;<lb/>
         &Ccirc;ar ni suferis sufi&ccirc;e da malestimo.<lb/></l>
  <l n='4'>Tute pleni&gcirc;is nia animo<lb/>
         De la insultado de arogantuloj,<lb/>
         De la malhonorado de fieruloj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='124'>

  <head>Kanto de suprenirado. De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Se la Eternulo ne estus kun ni,<lb/>
         Diru nun Izrael,<lb/></l>
  <l n='2'>Se la Eternulo ne estus kun ni,<lb/>
         Kiam homoj levi&gcirc;is kontra&ubreve; ni:<lb/></l>
  <l n='3'>Tiam ili englutus nin vivajn,<lb/>
         Kiam ekflamis kontra&ubreve; ni ilia kolero;<lb/></l>
  <l n='4'>Tiam dronigus nin akvo, torento kovrus nian animon;<lb/></l>
  <l n='5'>Tiam kovrus nian animon pereiga akvo.<lb/></l>
  <l n='6'>Benata estu la Eternulo,<lb/>
         Kiu ne fordonis nin kiel rabakiron al iliaj dentoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Nia animo liberi&gcirc;is, kiel birdo el la reto de kaptistoj;<lb/>
         La reto dis&scirc;iri&gcirc;is, kaj ni liberi&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='8'>Nia helpo estas en la nomo de la Eternulo,<lb/>
         Kiu kreis la &ccirc;ielon kaj la teron.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='125'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiuj fidas la Eternulon,<lb/>
         Tiuj estas kiel la monto Cion,<lb/>
         Kiu ne &scirc;anceli&gcirc;as, sed restas eterne.<lb/></l>
  <l n='2'>Montoj estas &ccirc;irka&ubreve; Jerusalem,<lb/>
         Kaj la Eternulo &ccirc;irka&ubreve;as Sian popolon,<lb/>
         De nun kaj eterne.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar ne ku&scirc;os la sceptro de malvirteco sur la sorto de la<lb/>
              virtuloj;<lb/>
         Por ke la virtuloj ne etendu siajn manojn al maljusta&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='4'>Bonfaru, ho Eternulo, al tiuj,<lb/>
         Kiuj estas bonaj kaj piaj per sia koro;<lb/></l>
  <l n='5'>Sed tiujn, kiuj deklini&gcirc;as al siaj malrektaj vojoj,<lb/>
         La Eternulo pereigos kune kun la malbonaguloj.<lb/>
         Paco al Izrael!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='126'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiam la Eternulo revenigis la forkaptitojn al Cion,<lb/>
         Tiam ni estis kiel son&gcirc;antoj.<lb/></l>
  <l n='2'>Tiam nia bu&scirc;o estis plena de gajeco,<lb/>
         Kaj nia lango plena de kantado;<lb/>
         Tiam oni diris inter la popoloj:<lb/>
         Ion grandan la Eternulo faris por &ccirc;i tiuj.<lb/></l>
  <l n='3'>Ion grandan la Eternulo faris por ni:<lb/>
         Ni &gcirc;ojas.<lb/></l>
  <l n='4'>Revenigu, ho Eternulo, niajn forkaptitojn,<lb/>
         Kiel riveretojn en sudan landon.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiuj semas kun larmoj,<lb/>
         Tiuj rikoltos kun kanto.<lb/></l>
  <l n='6'>Iras kaj ploras la portanto de semota&jcirc;o;<lb/>
         Venos kun kanto la portanto de siaj garboj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='127'>

  <head>Kanto de suprenirado. De Salomono.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Se la Eternulo ne konstruas la domon,<lb/>
         Tiam vane laboras super &gcirc;i &gcirc;iaj konstruantoj;<lb/>
         Se la Eternulo ne gardas urbon,<lb/>
         Tiam vane maldormas la gardanto.<lb/></l>
  <l n='2'>Vane vi frue levi&gcirc;as, malfrue sidas,<lb/>
         Man&gcirc;as panon kun klopodoj:<lb/>
         Al Sia amato Li donas en dormo.<lb/></l>
  <l n='3'>Jen, heredo de la Eternulo estas infanoj;<lb/>
         Rekompenco estas la frukto de ventro.<lb/></l>
  <l n='4'>Kiel sagoj en la mano de fortulo,<lb/>
         Tiel estas junaj filoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Bone estas al la homo, kiu plenigis per ili sian sagujon;<lb/>
         Ili ne estos hontigitaj,<lb/>
         Kiam ili parolos kun la malamikoj &ccirc;e la pordego.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='128'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Feli&ccirc;a estas tiu, kiu timas la Eternulon<lb/>
         Kaj iras la&ubreve; Liaj vojoj.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiam vi man&gcirc;as la laborakiron de viaj manoj,<lb/>
         Feli&ccirc;e kaj bone estas al vi.<lb/></l>
  <l n='3'>Via edzino estas kiel fruktoporta vinberbran&ccirc;o interne en<lb/>
              via domo;<lb/>
         Viaj filoj estas kiel olivaj bran&ccirc;oj &ccirc;irka&ubreve; via tablo.<lb/></l>
  <l n='4'>Jen tiel estas benata tiu homo,<lb/>
         Kiu timas la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='5'>Benos vin la Eternulo el Cion,<lb/>
         Kaj vi vidos la bonstaton de Jerusalem en la da&ubreve;ro de via<lb/>
              tuta vivo.<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj vi vidos la infanojn de viaj infanoj.<lb/>
         Paco al Izrael!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='129'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Multe oni afliktis min de post mia juneco,<lb/>
         Diras Izrael,<lb/></l>
  <l n='2'>Multe oni afliktis min de post mia juneco,<lb/>
         Sed oni min ne pereigis.<lb/></l>
  <l n='3'>Sur mia dorso plugis plugistoj,<lb/>
         Faris siajn sulkojn longaj.<lb/></l>
  <l n='4'>La Eternulo estas justa;<lb/>
         Li dishakis la &scirc;nurojn de la malvirtuloj.<lb/></l>
  <l n='5'>Honti&gcirc;u kaj turni&gcirc;u malanta&ubreve;en<lb/>
         &Ccirc;iuj malamantoj de Cion.<lb/></l>
  <l n='6'>Ili estu kiel tegmenta herbo,<lb/>
         Kiu forvelkas, anta&ubreve; ol oni &gcirc;in el&scirc;iris;<lb/></l>
  <l n='7'>Per kiu ne plenigas rikoltanto sian manon<lb/>
         Nek garbiganto sian baskon.<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj la preterirantoj ne diros:<lb/>
         Beno de la Eternulo estu al vi,<lb/>
         Ni benas vin per la nomo de la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='130'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>El profundo mi vokas Vin, ho Eternulo.<lb/></l>
  <l n='2'>Mia Sinjoro, a&ubreve;skultu mian vo&ccirc;on;<lb/>
         Viaj oreloj atentu la vo&ccirc;on de mia petego.<lb/></l>
  <l n='3'>Se vi, ho Eternulo, kalkulus la pekojn,<lb/>
         Kiu povus stari, ho mia Sinjoro?<lb/></l>
  <l n='4'>Sed Vi estas pardonema,<lb/>
         Por ke Vi estu respektata.<lb/></l>
  <l n='5'>Mi esperis al la Eternulo, esperis mia animo,<lb/>
         Kaj Lian vorton mi fidis.<lb/></l>
  <l n='6'>Mia animo atendas mian Sinjoron pli,<lb/>
         Ol la gardantoj atendas la matenon,<lb/>
         La gardantoj la matenon.<lb/></l>
  <l n='7'>Izrael fidu la Eternulon;<lb/>
         &Ccirc;ar &ccirc;e la Eternulo estas favorkoreco<lb/>
         Kaj &ccirc;e Li estas granda liberigo.<lb/></l>
  <l n='8'>Kaj Li liberigos Izraelon<lb/>
         De &ccirc;iuj liaj pekoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='131'>

  <head>Kanto de suprenirado. De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, ne tenas sin alte mia koro, kaj ne levi&gcirc;as alte<lb/>
              miaj okuloj;<lb/>
         Kaj mi ne okupas min per aferoj grandaj kaj neatingeblaj por<lb/>
              mi.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi trankviligis kaj kvietigis mian animon;<lb/>
         Kiel infano formetita for de la mamo de sia patrino, kiel<lb/>
              infano demamigita,<lb/>
         Tiel estas en mi mia animo.<lb/></l>
  <l n='3'>Ho Izrael, fidu la Eternulon,<lb/>
         De nun kaj eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='132'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Rememoru, ho Eternulo,<lb/>
         Davidon kaj &ccirc;iujn liajn suferojn;<lb/></l>
  <l n='2'>Ke li &jcirc;uris al la Eternulo,<lb/>
         Kaj donis sanktan promeson al la Potenculo de Jakob:<lb/></l>
  <l n='3'>Mi ne eniros en la &scirc;irmejon de mia domo,<lb/>
         Mi ne supreniros sur la liton, pretigitan por mi;<lb/></l>
  <l n='4'>Mi ne donos dormon al miaj okuloj,<lb/>
         Nek dormeton al miaj palpebroj,<lb/></l>
  <l n='5'>&Gcirc;is mi trovos lokon por la Eternulo,<lb/>
         Lo&gcirc;ejon por la Potenculo de Jakob.<lb/></l>
  <l n='6'>Jen ni a&ubreve;dis, ke &gcirc;i estas en Efrata;<lb/>
         Ni &gcirc;in trovis sur arbara kampo.<lb/></l>
  <l n='7'>Ni iru en Lian lo&gcirc;ejon,<lb/>
         Ni klini&gcirc;u anta&ubreve; la benketo de Liaj piedoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Levi&gcirc;u, ho Eternulo, en Vian ripozejon,<lb/>
         Vi kaj la kesto de Via potenco.<lb/></l>
  <l n='9'>Viaj pastroj vesti&gcirc;u per justeco,<lb/>
         Kaj Viaj fideluloj triumfu.<lb/></l>
  <l n='10'>Pro David, Via sklavo,<lb/>
         Ne forturnu la viza&gcirc;on de Via sanktoleito.<lb/></l>
  <l n='11'>La Eternulo &jcirc;uris al David veron, kaj Li ne deklini&gcirc;os de<lb/>
              &gcirc;i:<lb/>
         Frukton de via ventro Mi sidigos sur via trono;<lb/></l>
  <l n='12'>Se viaj filoj observos Mian interligon kaj Mian le&gcirc;on, kiun<lb/>
              Mi instruos al ili,<lb/>
         Tiam anka&ubreve; iliaj filoj eterne sidos sur via trono.<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar la Eternulo elektis Cionon,<lb/>
         Kaj deziris, ke &gcirc;i estu lo&gcirc;ejo por Li:<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;i tio estas Mia ripozejo por eterne;<lb/>
         &Ccirc;i tie Mi lo&gcirc;os, &ccirc;ar &gcirc;in Mi ekdeziris.<lb/></l>
  <l n='15'>&Gcirc;ian nutra&jcirc;on Mi abunde benos,<lb/>
         &Gcirc;iajn malri&ccirc;ulojn Mi satigos per pano.<lb/></l>
  <l n='16'>Kaj &gcirc;iajn pastrojn Mi vestos per savo;<lb/>
         Kaj &gcirc;iaj fideluloj &gcirc;ojos kaj triumfos.<lb/></l>
  <l n='17'>Tie Mi elkreskigos kornon al David,<lb/>
         Tie Mi aran&gcirc;os lumilon por Mia sanktoleito.<lb/></l>
  <l n='18'>Liajn malamikojn Mi kovros per honto;<lb/>
         Sed sur li brilos lia krono.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='133'>

  <head>Kanto de suprenirado. De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Jen, kiel bone kaj &ccirc;arme estas,<lb/>
         Se fratoj vivas kune!<lb/></l>
  <l n='2'>Kiel la bona oleo,<lb/>
         Kiu de la kapo defluas sur la barbon, la barbon de Aaron,<lb/>
         Kaj defluas sur la randon de lia vesto;<lb/></l>
  <l n='3'>Kiel la roso,<lb/>
         Kiu de &Hcirc;ermon mallevi&gcirc;as sur la montojn de Cion;<lb/>
         &Ccirc;ar tie la Eternulo donas la benon,<lb/>
         Vivon por eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='134'>

  <head>Kanto de suprenirado.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Nun benu la Eternulon, &ccirc;iuj sklavoj de la Eternulo,<lb/>
         Kiuj en la noktoj staras en la domo de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='2'>Levu la manojn al la sanktejo,<lb/>
         Kaj benu la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='3'>El Cion benu vin la Eternulo,<lb/>
         La Kreinto de la &ccirc;ielo kaj la tero.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='135'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Gloru la nomon de la Eternulo,<lb/>
         Gloru, sklavoj de la Eternulo,<lb/></l>
  <l n='2'>Kiuj staras en la domo de la Eternulo,<lb/>
         En la kortoj de la domo de nia Dio.<lb/></l>
  <l n='3'>Gloru la Eternulon, &ccirc;ar la Eternulo estas bona;<lb/>
         Prikantu Lian nomon, &ccirc;ar &gcirc;i estas &ccirc;arma.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Jakobon la Eternulo elektis al Si,<lb/>
         Izraelon kiel Sian trezoron.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar mi scias, ke la Eternulo estas granda<lb/>
         Kaj ke nia Sinjoro estas super &ccirc;iuj dioj.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ion, kion la Eternulo deziras, Li faras,<lb/>
         En la &ccirc;ielo kaj sur la tero, sur la maroj kaj en &ccirc;iuj<lb/>
              abismoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Li levas la nubojn de la randoj de la tero,<lb/>
         Li aperigas fulmojn en la pluvo,<lb/>
         Li elirigas la venton el Siaj provizejoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Li batis la unuenaskitojn en Egiptujo,<lb/>
         De homo &gcirc;is bruto.<lb/></l>
  <l n='9'>Li aperigis signojn kaj miraklojn interne de vi, ho<lb/>
              Egiptujo,<lb/>
         Super Faraono kaj &ccirc;iuj liaj sklavoj.<lb/></l>
  <l n='10'>Li batis multajn popolojn,<lb/>
         Kaj mortigis potencajn re&gcirc;ojn:<lb/></l>
  <l n='11'>Si&hcirc;onon, re&gcirc;on de la Amoridoj,<lb/>
         Kaj Ogon, re&gcirc;on de Ba&scirc;an,<lb/>
         Kaj &ccirc;iujn regnojn Kanaanajn.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj Li donis ilian landon kiel heredon,<lb/>
         Heredon al Lia popolo Izrael.<lb/></l>
  <l n='13'>Ho Eternulo, Via nomo estas eterna;<lb/>
         Ho Eternulo, la memoro pri Vi restas por &ccirc;iuj generacioj.<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar la Eternulo ju&gcirc;os Sian popolon,<lb/>
         Kaj Li korfavoros Siajn sklavojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='15'>La idoloj de la popoloj estas ar&gcirc;ento kaj oro,<lb/>
         Farita&jcirc;o de homaj manoj.<lb/></l>
  <l n='16'>Bu&scirc;on ili havas, sed ne parolas;<lb/>
         Okulojn ili havas, sed ne vidas;<lb/></l>
  <l n='17'>Orelojn ili havas, sed ne a&ubreve;das;<lb/>
         Kaj ne ekzistas spiro en ilia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='18'>Kiel ili, tiel estos iliaj farantoj,<lb/>
         &Ccirc;iuj, kiuj ilin fidas.<lb/></l>
  <l n='19'>Ho domo de Izrael, benu la Eternulon;<lb/>
         Ho domo de Aaron, benu la Eternulon;<lb/></l>
  <l n='20'>Ho domo de Levi, benu la Eternulon;<lb/>
         Ho timantoj de la Eternulo, benu la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='21'>El Cion estu benata la Eternulo,<lb/>
         Kiu lo&gcirc;as en Jerusalem.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='136'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Gloru la Eternulon, &ccirc;ar Li estas bona,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  <l n='2'>Gloru la Dion de la dioj,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  <l n='3'>Gloru la Sinjoron de la sinjoroj,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  <l n='4'>La sola faranto de grandaj mirakloj,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='5'>Kiu sa&gcirc;ege kreis la &ccirc;ielon,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='6'>Kiu etendis la teron super la akvo,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='7'>Kiu kreis grandajn lumojn,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='8'>La sunon, por regi en la tago,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='9'>La lunon kaj la stelojn, por regi en la nokto,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='10'>Kiu batis Egiptujon en &gcirc;iaj unuenaskitoj,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj elkondukis el &gcirc;ia mezo Izraelon,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='12'>Per forta mano kaj etendita brako,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='13'>Kiu fendis la Ru&gcirc;an Maron en du partojn,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='14'>Kaj trairigis Izraelon tra &gcirc;i,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='15'>Kaj en&jcirc;etis Faraonon kaj lian militistaron en la Ru&gcirc;an<lb/>
              Maron,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='16'>Kiu kondukis Sian popolon tra la dezerto,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='17'>Kiu batis grandajn re&gcirc;ojn,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj mortigis re&gcirc;ojn potencajn,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='19'>Si&hcirc;onon, re&gcirc;on de la Amoridoj,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='20'>Kaj Ogon, re&gcirc;on de Ba&scirc;an,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='21'>Kaj donis ilian landon kiel heredon,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='22'>Heredon al Lia sklavo Izrael,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='23'>Kiu rememoris nin, kiam ni estis humiligitaj,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj liberigis nin de niaj premantoj,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco;<lb/></l>
  <l n='25'>Kiu donas panon al &ccirc;iu karno,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  <l n='26'>Gloru la Dion de la &ccirc;ielo,<lb/>
         &Ccirc;ar eterna estas Lia boneco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='137'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Apud la riveroj de Babel<lb/>
         Ni sidis kaj ploris,<lb/>
         Rememorante Cionon.<lb/></l>
  <l n='2'>Sur la salikoj tie<lb/>
         Ni pendigis niajn harpojn.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar tie niaj kaptintoj postulis de ni kantojn,<lb/>
         Kaj niaj mokantoj &gcirc;ojon, dirante:<lb/>
         Kantu al ni el la kantoj de Cion.<lb/></l>
  <l n='4'>Kiel ni kantos sur fremda tero<lb/>
         La kanton de la Eternulo?<lb/></l>
  <l n='5'>Se mi forgesos vin, ho Jerusalem,<lb/>
         Tiam forgesi&gcirc;u mia dekstra mano;<lb/></l>
  <l n='6'>Alglui&gcirc;u mia lango al mia palato,<lb/>
         Se mi vin ne memoros,<lb/>
         Se mi ne levos Jerusalemon en la supron de miaj &gcirc;ojoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Rememorigu, ho Eternulo, al la filoj de Edom<lb/>
         La tagon de Jerusalem, kiam ili diris:<lb/>
         Detruu, detruu &gcirc;is &gcirc;ia fundamento.<lb/></l>
  <l n='8'>Ho ruinigema filino de Babel!<lb/>
         Bone estos al tiu,<lb/>
         Kiu repagos al vi por la faro, kiun vi faris al ni.<lb/></l>
  <l n='9'>Bone estos al tiu,<lb/>
         Kiu prenos kaj frakasos viajn infanetojn sur &scirc;tono.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='138'>

  <head>De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi gloras Vin el mia tuta koro;<lb/>
         Anta&ubreve; la dioj mi Vin prikantas.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi klini&gcirc;as anta&ubreve; Via sankta templo,<lb/>
         Kaj mi gloras Vian nomon por Via boneco kaj vereco;<lb/>
         &Ccirc;ar Vi grandigis pli ol &ccirc;io Vian nomon per Via vorto.<lb/></l>
  <l n='3'>En la tago, kiam mi vokis, Vi a&ubreve;skultis min,<lb/>
         Vi donis forton al mia animo.<lb/></l>
  <l n='4'>Gloros Vin, ho Eternulo, &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la tero,<lb/>
         &Ccirc;ar ili a&ubreve;dis la vortojn de Via bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='5'>Kaj ili prikantos la vojojn de la Eternulo;<lb/>
         &Ccirc;ar granda estas la gloro de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar kvankam la Eternulo estas alte, tamen Li rigardas<lb/>
              humilulon,<lb/>
         Kaj fierulon Li rimarkas de malproksime.<lb/></l>
  <l n='7'>Kvankam mi iras meze de suferoj, tamen Vi konservas mian<lb/>
              vivon;<lb/>
         Kontra&ubreve; la kolero de miaj malamikoj Vi etendas Vian brakon,<lb/>
         Kaj Via dekstra mano min helpas.<lb/></l>
  <l n='8'>La Eternulo plenumos por mi.<lb/>
         Ho Eternulo, Via boneco estas eterna;<lb/>
         La kreita&jcirc;ojn de Viaj manoj ne forlasu.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='139'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, Vi min esploras kaj min konas.<lb/></l>
  <l n='2'>Vi scias, kiam mi sidas kaj kiam mi levi&gcirc;as;<lb/>
         Vi komprenas mian penson de malproksime.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiam mi iras kaj kiam mi ripozas, Vi estas &ccirc;irka&ubreve; mi,<lb/>
         Kaj &ccirc;iujn miajn vojojn Vi konas.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar anta&ubreve; ol trovi&gcirc;as vorto sur mia lango,<lb/>
         Jen, ho Eternulo, Vi &ccirc;ion jam scias.<lb/></l>
  <l n='5'>De malanta&ubreve;e kaj de anta&ubreve;e Vi &ccirc;irka&ubreve;baris min<lb/>
         Kaj metis sur min Vian manon.<lb/></l>
  <l n='6'>Mirinda estas por mi tia sciado, tro alta;<lb/>
         Mi &gcirc;in ne povas kompreni.<lb/></l>
  <l n='7'>Kien mi iros for de Via spirito?<lb/>
         Kaj kien mi kuros for de Via viza&gcirc;o?<lb/></l>
  <l n='8'>Se mi levi&gcirc;os al la &ccirc;ielo, Vi estas tie;<lb/>
         Se mi ku&scirc;i&gcirc;os en &Scirc;eol, jen Vi tie estas.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;u mi okupos la flugilojn de la matenru&gcirc;o,<lb/>
         &Ccirc;u mi lo&gcirc;i&gcirc;os sur la rando de la maro:<lb/></l>
  <l n='10'>Anka&ubreve; tie Via mano min kondukos,<lb/>
         Kaj Via dekstra mano min tenos.<lb/></l>
  <l n='11'>Se mi diros: Mallumo min kovros,<lb/>
         Kaj la lumo &ccirc;irka&ubreve; mi fari&gcirc;os nokto:<lb/></l>
  <l n='12'>E&ccirc; mallumo ne mallumas anta&ubreve; Vi,<lb/>
         Kaj la nokto lumas kiel tago;<lb/>
         Mallumo fari&gcirc;as kiel lumo.<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar Vi kreis mian interna&jcirc;on,<lb/>
         Formis min en la ventro de mia patrino.<lb/></l>
  <l n='14'>Mi gloras Vin, &ccirc;ar mi estas mirinde kreita;<lb/>
         Mirindaj estas Viaj kreita&jcirc;oj,<lb/>
         Kaj mia animo tion bone konscias.<lb/></l>
  <l n='15'>Ne estis ka&scirc;itaj anta&ubreve; Vi miaj ostoj,<lb/>
         Kiam mi estis kreata en ka&scirc;iteco,<lb/>
         Kiam mi estis formata en la profundo de la tero.<lb/></l>
  <l n='16'>Mian embrion vidis Viaj okuloj,<lb/>
         Kaj en Via libro estis enskribitaj &ccirc;iuj tagoj destinitaj,<lb/>
         Kiam ankora&ubreve; e&ccirc; unu ne ekzistis.<lb/></l>
  <l n='17'>Kiel grandvaloraj estas por mi Viaj pensoj, ho Dio!<lb/>
         Kiel granda estas ilia nombro!<lb/></l>
  <l n='18'>Se mi ilin kalkulus, ili estus pli multaj ol la sablo;<lb/>
         Kiam mi veki&gcirc;as, mi estas ankora&ubreve; kun Vi.<lb/></l>
  <l n='19'>Mortigu, ho Dio, la malvirtulojn,<lb/>
         Kaj sangaviduloj fori&gcirc;u de mi!<lb/></l>
  <l n='20'>Ili parolas pri Vi malice,<lb/>
         Kaj Viaj malamikoj levi&gcirc;as por trompo.<lb/></l>
  <l n='21'>Viajn malamantojn, ho Eternulo, mi ja malamas,<lb/>
         Kaj Viajn kontra&ubreve;ulojn mi abomenas.<lb/></l>
  <l n='22'>Per ekstrema malamo mi ilin malamas;<lb/>
         Ili fari&gcirc;is por mi malamikoj.<lb/></l>
  <l n='23'>Esploru min, ho Dio, kaj konu mian koron;<lb/>
         Provu min kaj sciu miajn pensojn.<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj rigardu, &ccirc;u mi estas sur malbona vojo,<lb/>
         Kaj gvidu min sur la vojo de eterneco.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='140'>

  <head>Al la &hcirc;orestro. Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Liberigu min, ho Eternulo, de malbona homo,<lb/>
         Gardu min kontra&ubreve; perfortulo;<lb/></l>
  <l n='2'>Kontra&ubreve; tiuj, kiuj elpensas malbonon en la koro,<lb/>
         &Ccirc;iutage ka&ubreve;zas militojn;<lb/></l>
  <l n='3'>Kiuj akrigas sian langon, kiel serpento;<lb/>
         Veneno de vipuro estas sub iliaj lipoj.               <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='4'>Gardu min, ho Eternulo, kontra&ubreve; la manoj de malvirtuloj,<lb/>
         Gardu min kontra&ubreve; perfortuloj,<lb/>
         Kiuj intencas renversi miajn pa&scirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='5'>Fieruloj ka&scirc;is kaptilon por mi kaj &scirc;nurojn,<lb/>
         Ili etendis reton &ccirc;e la vojo, implikilon ili metis por mi.<lb/>
                                                               <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Mi diris al la Eternulo: Vi estas mia Dio;<lb/>
         Atentu, ho Eternulo, la vo&ccirc;on de mia petego.<lb/></l>
  <l n='7'>Ho Eternulo, mia Sinjoro, forto de mia savo,<lb/>
         Vi &scirc;irmas mian kapon en la tago de batalo.<lb/></l>
  <l n='8'>Ne donu, ho Eternulo, al malvirtulo lian dezirata&jcirc;on,<lb/>
         Lian intencon ne efektivigu, ke ili ne fieri&gcirc;u.       <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='9'>La veneno de miaj &ccirc;irka&ubreve;antoj,<lb/>
         La malica&jcirc;o de iliaj lipoj kovru ilin.<lb/></l>
  <l n='10'>Falu sur ilin brulantaj karboj;<lb/>
         Ili &jcirc;eti&gcirc;u en fajron,<lb/>
         En abismojn, ke ili ne levi&gcirc;u.<lb/></l>
  <l n='11'>Kalumnianto ne staros forte sur la tero;<lb/>
         Perfortulon la malbono entiros en pereon.<lb/></l>
  <l n='12'>Mi scias, ke la Eternulo defendos la aferon de mizerulo,<lb/>
         La rajton de malri&ccirc;uloj.<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj virtuloj ja gloros Vian nomon;<lb/>
         Piuloj restos anta&ubreve; Via viza&gcirc;o.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='141'>

  <head>Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, mi vokas al Vi; rapidu al mi;<lb/>
         Atentu mian vo&ccirc;on, kiam mi vokas al Vi.<lb/></l>
  <l n='2'>Mia pre&gcirc;o valoru anta&ubreve; Vi kiel incenso,<lb/>
         La levo de miaj manoj kiel vespera oferdono.<lb/></l>
  <l n='3'>Metu, ho Eternulo, gardon al mia bu&scirc;o,<lb/>
         Gardu la pordon de miaj lipoj.<lb/></l>
  <l n='4'>Ne klinu mian koron al io malbona,<lb/>
         Al partoprenado en malbonagoj kun malbonaguloj;<lb/>
         Mi ne man&gcirc;u iliajn bongusta&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='5'>Virtuloj min frapu favorkore kaj punu min:<lb/>
         &Gcirc;i estos oleo por la kapo;<lb/>
         Mia kapo ne rifuzos, se estos e&ccirc; pli;<lb/>
         Kaj mi pre&gcirc;as &ccirc;e iliaj malfeli&ccirc;oj.<lb/></l>
  <l n='6'>Disi&gcirc;is sur roko iliaj ju&gcirc;antoj,<lb/>
         Kaj ili a&ubreve;dis miajn vortojn, kiel amikaj ili estis.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiel iu plugas kaj dispecigas la teron,<lb/>
         Tiel estas dis&jcirc;etitaj iliaj ostoj &gcirc;is la bu&scirc;o de &Scirc;eol.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar al Vi, ho Eternulo, mia Sinjoro, estas direktitaj miaj<lb/>
              okuloj;<lb/>
         Al Vi mi esperas: ne forpu&scirc;u mian animon.<lb/></l>
  <l n='9'>Gardu min kontra&ubreve; la reto, kiun oni metis al mi,<lb/>
         Kontra&ubreve; la implikilo de la malbonaguloj.<lb/></l>
  <l n='10'>La malvirtuloj falu en siajn retojn &ccirc;iuj,<lb/>
         Dum mi preteriros.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='142'>

  <head>Instruo de David, kiam li estis en la kaverno. Pre&gcirc;o.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Per mia vo&ccirc;o mi krias al la Eternulo,<lb/>
         Per mia vo&ccirc;o mi pre&gcirc;as al la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi elver&scirc;as anta&ubreve; Li mian peton,<lb/>
         Mian suferon mi al Li rakontas.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiam senforti&gcirc;is en mi mia spirito, tiam Vi sciis mian<lb/>
              vojon:<lb/>
         Sur la vojo, kiun mi iras, ili ka&scirc;is reton por mi.<lb/></l>
  <l n='4'>Rigardu dekstren kaj vidu: neniu volas min koni;<lb/>
         Malaperis rifu&gcirc;ejo por mi, neniu zorgas pri mia animo.<lb/></l>
  <l n='5'>Mi krias al Vi, ho Eternulo;<lb/>
         Mi diras: Vi estas mia rifu&gcirc;ejo,<lb/>
         Mia parto en la lando de la vivantoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Atentu mian ploron, &ccirc;ar mi tre senforti&gcirc;is;<lb/>
         Savu min de miaj persekutantoj, &ccirc;ar ili estas pli fortaj ol<lb/>
              mi.<lb/></l>
  <l n='7'>Eligu mian animon el malliberejo, por ke mi gloru Vian<lb/>
              nomon.<lb/>
         Min &ccirc;irka&ubreve;os la virtuloj, kiam Vi bonfaros al mi.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='143'>

  <head>Psalmo de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, a&ubreve;skultu mian pre&gcirc;on,<lb/>
         Atentu mian petegon la&ubreve; Via vereco,<lb/>
         Respondu al mi la&ubreve; Via justeco.<lb/></l>
  <l n='2'>Kaj ne eniru en ju&gcirc;on kun Via sklavo,<lb/>
         &Ccirc;ar neniu vivanta povos pravi&gcirc;i anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar malamiko persekutis mian animon,<lb/>
         Premis al la tero mian vivon;<lb/>
         Li metis min en mallumon, kiel delonge mortintojn.<lb/></l>
  <l n='4'>Senforti&gcirc;as en mi mia animo,<lb/>
         Konsumi&gcirc;as en mi mia koro.<lb/></l>
  <l n='5'>Mi rememoras la tagojn antikvajn,<lb/>
         Mi meditas pri &ccirc;iuj Viaj faroj,<lb/>
         Mi pensas pri la farita&jcirc;oj de Viaj manoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi etendas al Vi miajn manojn;<lb/>
         Mia animo soifas Vin kiel seka tero.                  <hi rend='sela'>Sela.</hi><lb/></l>
  <l n='7'>Rapidu, a&ubreve;skultu min, ho Eternulo, mia spirito konsumi&gcirc;as;<lb/>
         Ne ka&scirc;u anta&ubreve; mi Vian viza&gcirc;on,<lb/>
         &Ccirc;ar mi simili&gcirc;us al la forirantaj en la tombon.<lb/></l>
  <l n='8'>A&ubreve;digu al mi matene Vian bonecon,<lb/>
         &Ccirc;ar Vin mi fidas;<lb/>
         Montru al mi la vojon, kiun mi devas iri,<lb/>
         &Ccirc;ar al Vi mi levas mian animon.<lb/></l>
  <l n='9'>Savu min de miaj malamikoj, ho Eternulo;<lb/>
         Al Vi mi rifu&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='10'>Instruu al mi plenumi Vian volon, &ccirc;ar Vi estas mia Dio;<lb/>
         Via bona spirito gvidu min sur ebena tero.<lb/></l>
  <l n='11'>Pro Via nomo, ho Eternulo, lasu min vivi;<lb/>
         Pro Via justeco eligu mian animon el mizero.<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj pro Via favorkoreco ekstermu miajn malamikojn<lb/>
         Kaj pereigu &ccirc;iujn premantojn de mia animo,<lb/>
         &Ccirc;ar mi estas Via sklavo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='144'>

  <head>De David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Benata estu la Eternulo, mia Roko,<lb/>
         Kiu instruas miajn manojn batali, miajn fingrojn militi:<lb/></l>
  <l n='2'>Mia bono kaj mia fortika&jcirc;o,<lb/>
         Mia rifu&gcirc;ejo kaj mia savanto,<lb/>
         Mia &scirc;ildo, Li, kiun mi fidas,<lb/>
         Kiu submetas al mi mian popolon.<lb/></l>
  <l n='3'>Ho Eternulo, kio estas homo, ke Vi lin konas,<lb/>
         Kaj homido, ke Vi lin atentas?<lb/></l>
  <l n='4'>Homo estas simila al spireto;<lb/>
         Liaj tagoj estas kiel pasanta ombro.<lb/></l>
  <l n='5'>Ho Eternulo, klinu Vian &ccirc;ielon kaj iru malsupren;<lb/>
         Tu&scirc;u la montojn, kaj ili ekfumi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='6'>Ekbriligu fulmon, kaj dispelu ilin;<lb/>
         Sendu Viajn sagojn, kaj konfuzu ilin.<lb/></l>
  <l n='7'>Etendu Vian manon el supre;<lb/>
         Liberigu min, kaj savu min el granda akvo,<lb/>
         El la mano de fremduloj,<lb/></l>
  <l n='8'>Kies bu&scirc;o parolas malvera&jcirc;on<lb/>
         Kaj kies dekstra mano estas mano de trompo.<lb/></l>
  <l n='9'>Ho Dio, novan kanton mi kantos al Vi,<lb/>
         Sur dekkorda psaltero mi muzikos al Vi,<lb/></l>
  <l n='10'>Kiu donas helpon al la re&gcirc;oj,<lb/>
         Kiu savas Sian sklavon David de dan&gcirc;era glavo.<lb/></l>
  <l n='11'>Liberigu min, kaj savu min el la mano de fremduloj,<lb/>
         Kies bu&scirc;o parolas malvera&jcirc;on<lb/>
         Kaj kies dekstra mano estas mano de trompo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='12'>Niaj filoj kiel plantita&jcirc;oj kreskas en sia juneco;<lb/>
         Niaj filinoj estas kiel skulptitaj kolonoj, ornamoj de<lb/>
              palaco;<lb/></l>
  <l n='13'>Niaj grenejoj estas plenaj, enhavas sufi&ccirc;e da greno de &ccirc;iu<lb/>
              speco;<lb/>
         Niaj &scirc;afoj estas en la nombro de miloj kaj dekmiloj sur niaj<lb/>
              pa&scirc;tejoj;<lb/></l>
  <l n='14'>Niaj bovoj estas &scirc;ar&gcirc;itaj;<lb/>
         Ne ekzistas difekto, ne ekzistas perdo, ne ekzistas ploro<lb/>
              sur niaj stratoj;<lb/></l>
  <l n='15'>Feli&ccirc;a estas la popolo, kiu havas tian staton;<lb/>
         Feli&ccirc;a estas la popolo, kies Dio estas la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='145'>

  <head>Glorkanto de David.</head>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi altigos Vin, mia Dio, ho Re&gcirc;o,<lb/>
         Kaj mi benos Vian nomon &ccirc;iam kaj eterne.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;iutage mi Vin benos,<lb/>
         Kaj mi gloros Vian nomon &ccirc;iam kaj eterne.<lb/></l>
  <l n='3'>Granda estas la Eternulo kaj tre glorinda,<lb/>
         Kaj Lia grandeco estas nemezurebla.<lb/></l>
  <l n='4'>Generacio al generacio la&ubreve;dos Viajn farojn<lb/>
         Kaj rakontos pri Via potenco.<lb/></l>
  <l n='5'>Pri la majesto de Via granda gloro<lb/>
         Kaj pri Viaj mirindaj faroj mi meditos.<lb/></l>
  <l n='6'>La forton de Viaj timinda&jcirc;oj oni priparolos,<lb/>
         Kaj Vian grandecon mi rakontos.<lb/></l>
  <l n='7'>Oni gloros la renomon de Via granda boneco,<lb/>
         Kaj oni prikantos Vian justecon.<lb/></l>
  <l n='8'>Kompatema kaj favorkora estas la Eternulo,<lb/>
         Longetolera kaj kun granda boneco.<lb/></l>
  <l n='9'>La Eternulo estas bona por &ccirc;iuj;<lb/>
         Lia favorkoreco estas super &ccirc;iuj Liaj kreita&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='10'>Gloros Vin, ho Eternulo, &ccirc;iuj Viaj kreita&jcirc;oj,<lb/>
         Kaj Viaj fideluloj Vin benos.<lb/></l>
  <l n='11'>Ili raportos pri la gloro de Via regno<lb/>
         Kaj parolos pri Via potenco,<lb/></l>
  <l n='12'>Por sciigi al la homidoj Lian potencon<lb/>
         Kaj la majestan gloron de Lia regno.<lb/></l>
  <l n='13'>Via re&gcirc;eco estas re&gcirc;eco eterna,<lb/>
         Kaj Via regado estas por &ccirc;iuj generacioj.<lb/></l>
  <l n='14'>La Eternulo subtenas &ccirc;iujn falantojn<lb/>
         Kaj restarigas &ccirc;iujn kurbigitojn.<lb/></l>
  <l n='15'>&Ccirc;ies okuloj estas turnitaj al Vi,<lb/>
         Kaj Vi donas al ili ilian man&gcirc;on en &gcirc;ia tempo.<lb/></l>
  <l n='16'>Vi malfermas Vian manon<lb/>
         Kaj satigas favore &ccirc;ion vivantan.<lb/></l>
  <l n='17'>Justa estas la Eternulo en &ccirc;iuj Siaj vojoj<lb/>
         Kaj bona en &ccirc;iuj Siaj faroj.<lb/></l>
  <l n='18'>Proksima estas la Eternulo por &ccirc;iuj, kiuj Lin vokas,<lb/>
         Por &ccirc;iuj, kiuj vokas Lin sincere.<lb/></l>
  <l n='19'>La deziron de Siaj respektantoj Li plenumas,<lb/>
         Kaj ilian krion Li a&ubreve;das kaj helpas ilin.<lb/></l>
  <l n='20'>La Eternulo gardas &ccirc;iujn Sian amantojn,<lb/>
         Kaj &ccirc;iujn malvirtulojn Li ekstermas.<lb/></l>
  <l n='21'>La gloron de la Eternulo eldiros mia bu&scirc;o,<lb/>
         Kaj &ccirc;iu karno benu Lian sanktan nomon &ccirc;iam kaj eterne.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='146'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Gloru, ho mia animo, la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi gloros la Eternulon en la da&ubreve;ro de mia tuta vivo,<lb/>
         Mi kantos al mia Dio tiel longe, kiel mi estos.<lb/></l>
  <l n='3'>Ne fidu eminentulojn,<lb/>
         Homidon, kiu ne povas helpi.<lb/></l>
  <l n='4'>Eliras lia spirito, li reiras en sian teron;<lb/>
         Kaj en tiu tago nenii&gcirc;as &ccirc;iuj liaj intencoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Bone estas al tiu, kies helpo estas la Dio de Jakob,<lb/>
         Kiu esperas al la Eternulo, lia Dio,<lb/></l>
  <l n='6'>Kiu kreis la &ccirc;ielon kaj la teron,<lb/>
         La maron, kaj &ccirc;ion, kio estas en ili,<lb/>
         Kiu gardas la veron eterne;<lb/></l>
  <l n='7'>Kiu faras justecon al la prematoj,<lb/>
         Donas panon al la malsataj.<lb/>
         La Eternulo liberigas la malliberulojn;<lb/></l>
  <l n='8'>La Eternulo malfermas la okulojn al la blinduloj;<lb/>
         La Eternulo restarigas la kurbigitojn;<lb/>
         La Eternulo amas la virtulojn;<lb/></l>
  <l n='9'>La Eternulo gardas la enmigrintojn,<lb/>
         Subtenas orfon kaj vidvinon;<lb/>
         Sed la vojon de malvirtuloj Li pereigas.<lb/></l>
  <l n='10'>La Eternulo re&gcirc;as eterne,<lb/>
         Via Dio, ho Cion, por &ccirc;iuj generacioj.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='147'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         &Ccirc;ar estas bone kanti al nia Dio,<lb/>
         &Ccirc;ar agrabla estas la glorkantado.<lb/></l>
  <l n='2'>La Eternulo konstruas Jerusalemon,<lb/>
         La elpelitojn de Izrael Li kolektas.<lb/></l>
  <l n='3'>Li sanigas la korprematojn<lb/>
         Kaj banda&gcirc;as iliajn vundojn.<lb/></l>
  <l n='4'>Li kalkulas la stelojn,<lb/>
         Kaj al ili &ccirc;iuj Li donas nomojn.<lb/></l>
  <l n='5'>Granda estas nia Sinjoro kaj tre forta;<lb/>
         Lia sa&gcirc;o estas nemezurebla.<lb/></l>
  <l n='6'>La Eternulo altigas la humilulojn;<lb/>
         Sed la malvirtulojn Li malaltigas &gcirc;is la tero.<lb/></l>
  <l n='7'>Kantu al la Eternulo gloradon,<lb/>
         Muziku al nia Dio per harpo.<lb/></l>
  <l n='8'>Li kovras la &ccirc;ielon per nuboj,<lb/>
         Pretigas por la tero pluvon,<lb/>
         Kreskigas sur la montoj herbon.<lb/></l>
  <l n='9'>Li donas al la bruto &gcirc;ian nutra&jcirc;on,<lb/>
         Kaj al la korvidoj, kiuj krias.<lb/></l>
  <l n='10'>Ne la forton de &ccirc;evalo Li &scirc;atas;<lb/>
         Ne la femuroj de homo al Li pla&ccirc;as:<lb/></l>
  <l n='11'>Pla&ccirc;as al la Eternulo Liaj timantoj,<lb/>
         Kiuj fidas Lian bonecon.<lb/></l>
  <l n='12'>La&ubreve;du, ho Jerusalem, la Eternulon;<lb/>
         Gloru vian Dion, ho Cion.<lb/></l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar Li fortikigis la riglilojn en viaj pordegoj,<lb/>
         Li benis viajn filojn interne de vi.<lb/></l>
  <l n='14'>Li donas pacon al viaj limoj,<lb/>
         Li satigas vin per la plej bona el la tritiko.<lb/></l>
  <l n='15'>Li sendas Sian ordonon al la tero;<lb/>
         Tre rapide kuras Lia vorto.<lb/></l>
  <l n='16'>Li donas ne&gcirc;on kiel lanon,<lb/>
         Li &scirc;utas prujnon kiel cindron.<lb/></l>
  <l n='17'>Li &jcirc;etas Sian glacion kiel pecojn;<lb/>
         Kiu kontra&ubreve;staros al Lia frosto?<lb/></l>
  <l n='18'>Li sendas Sian vorton, kaj &ccirc;io degelas;<lb/>
         Li blovas per Sia vento, kaj ekfluas akvo.<lb/></l>
  <l n='19'>Li sciigas al Jakob Sian vorton,<lb/>
         Siajn le&gcirc;ojn kaj decidojn al Izrael.<lb/></l>
  <l n='20'>Tiel Li ne faras al iu alia popolo;<lb/>
         Kaj Liajn decidojn ili ne scias.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='148'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Gloru la Eternulon el la &ccirc;ielo,<lb/>
         Gloru Lin en la alto.<lb/></l>
  <l n='2'>Gloru Lin, &ccirc;iuj Liaj an&gcirc;eloj;<lb/>
         Gloru Lin, &ccirc;iuj Liaj militistaroj.<lb/></l>
  <l n='3'>Gloru Lin, suno kaj luno;<lb/>
         Gloru Lin, &ccirc;iuj lumaj steloj.<lb/></l>
  <l n='4'>Gloru Lin, plej supraj &ccirc;ieloj,<lb/>
         Kaj la akvo, kiu estas super la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='5'>Ili gloru la nomon de la Eternulo;<lb/>
         &Ccirc;ar Li ordonis, kaj ili krei&gcirc;is.<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj Li starigis ilin por &ccirc;iam, por eterne;<lb/>
         Li donis le&gcirc;on, kiun ili ne malobeos.<lb/></l>
  <l n='7'>Gloru la Eternulon el la tero,<lb/>
         Marmonstroj kaj &ccirc;iuj abismoj;<lb/></l>
  <l n='8'>Fulmo kaj hajlo, ne&gcirc;o kaj nebulo,<lb/>
         Ventego, kiu plenumas Lian vorton;<lb/></l>
  <l n='9'>Montoj kaj &ccirc;iuj montetoj,<lb/>
         Fruktoportaj arboj kaj &ccirc;iuj cedroj;<lb/></l>
  <l n='10'>Bestoj kaj &ccirc;iaj brutoj,<lb/>
         Rampa&jcirc;oj kaj flugilaj birdoj;<lb/></l>
  <l n='11'>Re&gcirc;oj de la tero kaj &ccirc;iuj popoloj,<lb/>
         Princoj kaj &ccirc;iuj ju&gcirc;antoj sur la tero;<lb/></l>
  <l n='12'>Junuloj kaj junulinoj,<lb/>
         Maljunuloj kaj knaboj.<lb/></l>
  <l n='13'>Ili gloru la nomon de la Eternulo,<lb/>
         &Ccirc;ar sole Lia nomo estas alta,<lb/>
         Lia majesto estas sur la tero kaj en la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='14'>Kaj Li altigis la kornon de Sia popolo,<lb/>
         La gloron de &ccirc;iuj Liaj fideluloj,<lb/>
         De la filoj de Izrael, Lia plej proksima popolo.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='149'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Kantu al la Eternulo novan kanton,<lb/>
         Lian gloron en la anaro de fideluloj.<lb/></l>
  <l n='2'>Izrael &gcirc;oju pri sia Kreinto,<lb/>
         La filoj de Cion &gcirc;oju pri sia Re&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='3'>Ili gloru Lian nomon en danco,<lb/>
         Per tamburino kaj harpo ili muziku al Li.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar al la Eternulo pla&ccirc;as Lia popolo;<lb/>
         Li ornamas humilulojn per savo.<lb/></l>
  <l n='5'>La fideluloj &gcirc;oju en honoro,<lb/>
         Kantu &gcirc;oje sur siaj ku&scirc;ejoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Glorado al Dio estas en ilia bu&scirc;o,<lb/>
         Kaj dutran&ccirc;a glavo en ilia mano,<lb/></l>
  <l n='7'>Por fari ven&gcirc;on super la popoloj,<lb/>
         Punkorektadon super la gentoj;<lb/></l>
  <l n='8'>Por malliberigi iliajn re&gcirc;ojn per &ccirc;enoj<lb/>
         Kaj iliajn eminentulojn per feraj katenoj;<lb/></l>
  <l n='9'>Por fari super ili anta&ubreve;destinitan ju&gcirc;on.<lb/>
         Tio estas honoro por &ccirc;iuj Liaj fideluloj.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='psalm' n='150'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Haleluja!<lb/>
         Gloru Dion en Lia sanktejo,<lb/>
         Gloru Lin en la firma&jcirc;o de Lia forto.<lb/></l>
  <l n='2'>Gloru Lin por Liaj potencaj faroj,<lb/>
         Gloru Lin la&ubreve; Lia granda majesto.<lb/></l>
  <l n='3'>Gloru Lin per sonado de trumpeto,<lb/>
         Gloru Lin per psaltero kaj harpo.<lb/></l>
  <l n='4'>Gloru Lin per tamburino kaj danco,<lb/>
         Gloru Lin per kordinstrumentoj kaj fluto.<lb/></l>
  <l n='5'>Gloru Lin per la&ubreve;taj cimbaloj,<lb/>
         Gloru Lin per tintantaj cimbaloj.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;io spiranta gloru la Eternulon.<lb/>
         Haleluja!<lb/></l>
  </lg>

</div>

          </div>

        </div>

<!-- LIBRO: SENTENCOJ -->

        <div type='book' n='20' id='libro_sen' rend='doc'>

          <index index='content' level1='SENTENCOJ'/>
          <head>LA SENTENCOJ DE SALOMONO</head>
          <head>DE SALOMONO</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Sentencoj de Salomono, filo de David, re&gcirc;o de Izrael:<lb/></l>
  <l n='2'>Por scii sa&gcirc;on kaj moralinstruon;<lb/>
         Por kompreni parolojn de prudento;<lb/></l>
  <l n='3'>Por ricevi instruon pri sa&gcirc;o,<lb/>
         Vero, justo, kaj honesto;<lb/></l>
  <l n='4'>Por doni al la malkleruloj spriton,<lb/>
         Al la junulo scion kaj singardemon.<lb/></l>
  <l n='5'>Sa&gcirc;ulo a&ubreve;du kaj plimultigu sian scion,<lb/>
         Kaj prudentulo akiros gvidajn kapablojn,<lb/></l>
  <l n='6'>Por kompreni sentencon kaj retora&jcirc;on,<lb/>
         La vortojn de sa&gcirc;uloj kaj iliajn enigmojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>La timo anta&ubreve; la Eternulo estas la komenco de sciado.<lb/>
         Sa&gcirc;on kaj instruon malpiuloj malestimas.<lb/></l>
  <l n='8'>A&ubreve;skultu, mia filo, la instruon de via patro,<lb/>
         Kaj ne for&jcirc;etu la ordonon de via patrino;<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar ili estas bela krono por via kapo,<lb/>
         Kaj ornamo por via kolo.<lb/></l>
  <l n='10'>Mia filo, se pekuloj vin logos,<lb/>
         Ne sekvu ilin.<lb/></l>
  <l n='11'>Se ili diros: Iru kun ni,<lb/>
         Ni embuskos por mortigi,<lb/>
         Ni senka&ubreve;ze insidos senkulpulojn;<lb/></l>
  <l n='12'>Kiel &Scirc;eol ni englutos ilin vivajn,<lb/>
         Kaj la piulojn kiel irantajn en la tombon;<lb/></l>
  <l n='13'>Ni trovos diversajn grandvalora&jcirc;ojn,<lb/>
         Ni plenigos niajn domojn per raba&jcirc;o;<lb/></l>
  <l n='14'>Vi lotos meze inter ni,<lb/>
         Unu monujo estos por ni &ccirc;iuj:<lb/></l>
  <l n='15'>Mia filo, ne iru la vojon kune kun ili;<lb/>
         Gardu vian piedon de ilia vojstreko,<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar iliaj piedoj kuras al malbono,<lb/>
         Kaj rapidas, por ver&scirc;i sangon.<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar vane estas metata reto<lb/>
         Anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;iu birdo.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj ili embuskas sian propran sangon,<lb/>
         Ili insidas siajn proprajn animojn.<lb/></l>
  <l n='19'>Tiaj estas la vojoj de &ccirc;iu, kiu avidas rabakiron;<lb/>
         &Gcirc;i forprenas la vivon de sia posedanto.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='20'>La sa&gcirc;o krias sur la strato;<lb/>
         &Gcirc;i a&ubreve;digas sian vo&ccirc;on sur la placoj;<lb/></l>
  <l n='21'>&Gcirc;i vokas en la &ccirc;efaj kunvenejoj, &ccirc;e la pordegaj enirejoj;<lb/>
         En la urbo &gcirc;i diras siajn parolojn.<lb/></l>
  <l n='22'>&Gcirc;is kiam, ho malkleruloj, vi amos nescion?<lb/>
         Kaj al blasfemantoj pla&ccirc;os blasfemado,<lb/>
         Kaj senprudentuloj malamos scion?<lb/></l>
  <l n='23'>Returnu vin al mia predikado;<lb/>
         Jen mi eligos al vi mian spiriton,<lb/>
         Mi sciigos al vi miajn vortojn.<lb/></l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar mi vokis, kaj vi rifuzis;<lb/>
         Mi etendis mian manon, kaj neniu atentis;<lb/></l>
  <l n='25'>Kaj vi for&jcirc;etis &ccirc;iujn miajn konsilojn,<lb/>
         Kaj miajn predikojn vi ne deziris:<lb/></l>
  <l n='26'>Tial anka&ubreve; mi ridos &ccirc;e via malfeli&ccirc;o;<lb/>
         Mi mokos, kiam timo vin atakos.<lb/></l>
  <l n='27'>Kiam la timo atakos vin kiel uragano,<lb/>
         Kaj via malfeli&ccirc;o venos kiel ventego,<lb/>
         Kiam venos al vi mizero kaj sufero:<lb/></l>
  <l n='28'>Tiam ili min vokos, sed mi ne respondos;<lb/>
         Ili min ser&ccirc;os, sed min ne trovos.<lb/></l>
  <l n='29'>Tial ke ili malamis scion,<lb/>
         Kaj timon anta&ubreve; la Eternulo ili ne deziris havi,<lb/></l>
  <l n='30'>Ili ne deziris miajn konsilojn,<lb/>
         Ili malestimis &ccirc;iujn miajn predikojn:<lb/></l>
  <l n='31'>Ili man&gcirc;u la fruktojn de sia agado,<lb/>
         Kaj ili sati&gcirc;u de siaj pripensoj.<lb/></l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar la kapricoj de la malsa&gcirc;uloj ilin mortigas,<lb/>
         Kaj la senzorgeco de la senorduloj ilin pereigas.<lb/></l>
  <l n='33'>Sed kiu min a&ubreve;skultas, tiu lo&gcirc;os sendan&gcirc;ere,<lb/>
         Kaj estos trankvila, kaj ne timos malbonon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia filo! se vi akceptos miajn parolojn<lb/>
         Kaj konservos &ccirc;e vi miajn ordonojn,<lb/></l>
  <l n='2'>Ke via orelo atente a&ubreve;skultos sa&gcirc;on<lb/>
         Kaj vian koron vi inklinigos al komprenado;<lb/></l>
  <l n='3'>Se vi vokos la prudenton<lb/>
         Kaj direktos vian vo&ccirc;on al la sa&gcirc;o:<lb/></l>
  <l n='4'>Se vi ser&ccirc;os &gcirc;in kiel ar&gcirc;enton,<lb/>
         Ser&ccirc;egos kiel trezoron:<lb/></l>
  <l n='5'>Tiam vi komprenos la timon anta&ubreve; la Eternulo,<lb/>
         Kaj vi akiros konadon pri Dio.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar la Eternulo donas sa&gcirc;on;<lb/>
         El Lia bu&scirc;o venas scio kaj kompreno.<lb/></l>
  <l n='7'>Li havas helpon por la virtuloj;<lb/>
         Li estas &scirc;ildo por tiuj, kiuj vivas pie.<lb/></l>
  <l n='8'>Li gardas la iradon de la justo,<lb/>
         Kaj zorgas pri la vojo de Siaj piuloj.<lb/></l>
  <l n='9'>Tiam vi komprenos veremon kaj juston<lb/>
         Kaj pion kaj &ccirc;iun bonan vojon.<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar sa&gcirc;o venos en vian koron,<lb/>
         Kaj scio estos agrabla por via animo.<lb/></l>
  <l n='11'>Bona konscio vin gvidos,<lb/>
         Prudento vin gardos,<lb/></l>
  <l n='12'>Por savi vin de la vojo de malbono,<lb/>
         De homo, parolanta kontra&ubreve;vera&jcirc;on,<lb/></l>
  <l n='13'>De tiuj, kiuj forlasas la &gcirc;ustan vojon,<lb/>
         Por iri la vojojn de mallumo,<lb/></l>
  <l n='14'>Kiuj &gcirc;ojas, kiam ili faras malbonon,<lb/>
         Trovas plezuron en la malordo de la malboneco,<lb/></l>
  <l n='15'>Kies vojoj estas malrektaj<lb/>
         Kaj kies irado deflanki&gcirc;is;<lb/></l>
  <l n='16'>Por savi vin de fremda virino,<lb/>
         De edzino ne via, kies paroloj estas glataj,<lb/></l>
  <l n='17'>Kiu forlasas la amikon de sia juneco,<lb/>
         Kaj forgesas la ligon de sia Dio;<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar &scirc;ia domo kondukas al morto,<lb/>
         Kaj &scirc;iaj pa&scirc;oj al la inferuloj;<lb/></l>
  <l n='19'>&Ccirc;iuj, kiuj eniras al &scirc;i, ne revenas,<lb/>
         Kaj ne reatingas la vojon de la vivo;<lb/></l>
  <l n='20'>Ke vi iru la vojon de bonuloj,<lb/>
         Kaj sekvu la pa&scirc;osignojn de piuloj.<lb/></l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar la piuloj lo&gcirc;os sur la tero,<lb/>
         Kaj la senpekuloj restos sur &gcirc;i;<lb/></l>
  <l n='22'>Sed la malpiuloj estos ekstermitaj de sur la tero,<lb/>
         Kaj la maliculoj estos malaperigitaj de tie.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia filo! ne forgesu mian instruon,<lb/>
         Kaj via koro konservu miajn ordonojn.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar ili akirigos al vi longan vivon,<lb/>
         Jarojn de vivo kaj paco.<lb/></l>
  <l n='3'>Favoro kaj vero vin ne forlasu;<lb/>
         Alligu ilin al via kolo,<lb/>
         Skribu ilin sur la tabeloj de via koro.<lb/></l>
  <l n='4'>Kaj vi trovos favoron kaj bonan opinion<lb/>
         &Ccirc;e Dio kaj homoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Fidu la Eternulon per via tuta koro,<lb/>
         Kaj ne fidu vian prudenton.<lb/></l>
  <l n='6'>Konsciu Lin en &ccirc;iuj viaj vojoj,<lb/>
         Kaj Li &gcirc;ustigos vian iradon.<lb/></l>
  <l n='7'>Ne opiniu vin sa&gcirc;a;<lb/>
         Timu la Eternulon, kaj deturnu vin de malbono.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;i tio estos saniga por via korpo,<lb/>
         Kaj bona nutro por viaj ostoj.<lb/></l>
  <l n='9'>Faru honoron al la Eternulo el via havo<lb/>
         Kaj el la unuavena&jcirc;o de &ccirc;iuj viaj rikoltoj:<lb/></l>
  <l n='10'>Tiam viaj grenejoj tute pleni&gcirc;os,<lb/>
         Kaj viaj vinpremejoj superbordigos moston.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='11'>La instruon de la Eternulo, ho mia filo, ne mal&scirc;atu;<lb/>
         Kaj ne deturnu vin, kiam Li faras al vi punon;<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar kiun la Eternulo amas, tiun Li punkorektas,<lb/>
         Kiel patro la filon, en kiu li havas plezuron.<lb/></l>
  <l n='13'>Feli&ccirc;a estas la homo, kiu trovis sa&gcirc;on,<lb/>
         Kaj la homo, kiu akiris prudenton;<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar estas pli bone &gcirc;in a&ccirc;eti, ol a&ccirc;eti ar&gcirc;enton,<lb/>
         Kaj &gcirc;ia rikolta&jcirc;o estas pli bona, ol pura oro.<lb/></l>
  <l n='15'>&Gcirc;i estas pli kara, ol juveloj;<lb/>
         Kaj nenio, kion vi povus deziri, povas esti komparata kun<lb/>
              &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='16'>Longa vivo estas en &gcirc;ia dekstra mano;<lb/>
         Ri&ccirc;o kaj gloro estas en &gcirc;ia maldekstra mano.<lb/></l>
  <l n='17'>&Gcirc;iaj vojoj estas vojoj agrablaj,<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj vojetoj estas paco.<lb/></l>
  <l n='18'>&Gcirc;i estas arbo de vivo por tiuj, kiuj &gcirc;in ekkaptis;<lb/>
         Kaj feli&ccirc;aj estas tiuj, kiuj &gcirc;in posedas.<lb/></l>
  <l n='19'>La Eternulo per sa&gcirc;o fondis la teron;<lb/>
         Per prudento Li aran&gcirc;is la &ccirc;ielon.<lb/></l>
  <l n='20'>Per Lia &ccirc;ionsciado disi&gcirc;is abismoj;<lb/>
         Kaj la nuboj elver&scirc;as roson.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='21'>Mia filo! ili ne foriru de viaj okuloj;<lb/>
         Konservu klarecon de la kapo kaj prudenton:<lb/></l>
  <l n='22'>Ili estos vivo por via animo,<lb/>
         Kaj ornamo por via kolo.<lb/></l>
  <l n='23'>Tiam vi iros sendan&gcirc;ere vian vojon,<lb/>
         Kaj via piedo ne falpu&scirc;i&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='24'>Kiam vi ku&scirc;i&gcirc;os dormi, vi ne timos;<lb/>
         Kaj kiam vi ku&scirc;os, via dormo estos agrabla.<lb/></l>
  <l n='25'>Ne timu subitan teruron,<lb/>
         Nek pereigon, kiu povus veni de malbonuloj;<lb/></l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar la Eternulo estos via helpo,<lb/>
         Kaj gardos vian piedon kontra&ubreve; reto.<lb/></l>
  <l n='27'>Ne rifuzu bonon al la bezonantoj,<lb/>
         Se via mano havas la forton por fari.<lb/></l>
  <l n='28'>Kiam vi havas &ccirc;e vi, ne diru al via proksimulo:<lb/>
         Iru kaj revenu, kaj morga&ubreve; mi donos.<lb/></l>
  <l n='29'>Ne pripensu malbonon kontra&ubreve; via proksimulo,<lb/>
         Kiam li kun konfido lo&gcirc;as &ccirc;e vi.<lb/></l>
  <l n='30'>Ne malpacu kun iu senka&ubreve;ze,<lb/>
         Se li ne faris al vi malbonon.<lb/></l>
  <l n='31'>Ne enviu rabemulon,<lb/>
         Kaj elektu neniun el liaj vojoj;<lb/></l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar la perversulojn la Eternulo abomenas,<lb/>
         Kaj Sian intencon Li malka&scirc;as al la piuloj.<lb/></l>
  <l n='33'>Malbeno de la Eternulo estas en la domo de malbonulo,<lb/>
         Kaj la lo&gcirc;ejon de piuloj Li benas.<lb/></l>
  <l n='34'>La mokantojn Li mokas,<lb/>
         Kaj al la humiluloj Li donas favoron.<lb/></l>
  <l n='35'>Honoron heredas sa&gcirc;uloj;<lb/>
         Sed malsa&gcirc;uloj forportas honton.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu, infanoj, la instruon de la patro,<lb/>
         Kaj atentu, por lerni prudenton;<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar bonan instruon mi donis al vi;<lb/>
         Mian le&gcirc;on ne forlasu.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar mi estis filo de mia patro,<lb/>
         Dorlotata kaj sola de mia patrino.<lb/></l>
  <l n='4'>Kaj li instruis min, kaj diris al mi:<lb/>
         Via koro akceptu miajn vortojn;<lb/>
         Observu miajn ordonojn, kaj vi vivos.<lb/></l>
  <l n='5'>Akiru sa&gcirc;on, akiru prudenton;<lb/>
         Ne forgesu, kaj ne deflanki&gcirc;u de la paroloj de mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='6'>Ne forlasu &gcirc;in, kaj &gcirc;i vin gardos;<lb/>
         Amu &gcirc;in, kaj &gcirc;i zorgos pri vi.<lb/></l>
  <l n='7'>La komenco de sa&gcirc;o estas: akiru sa&gcirc;on;<lb/>
         Kaj por via tuta havo akiru prudenton.<lb/></l>
  <l n='8'>&Scirc;atu &gcirc;in alte, kaj &gcirc;i vin altigos;<lb/>
         Kaj &gcirc;i donos al vi honoron, se vi &gcirc;in enbrakigos.<lb/></l>
  <l n='9'>&Gcirc;i donos &ccirc;arman ornamon al via kapo;<lb/>
         Belan kronon &gcirc;i donacos al vi.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>A&ubreve;skultu, mia filo, kaj akceptu miajn vortojn;<lb/>
         Kaj multi&gcirc;os la jaroj de via vivo.<lb/></l>
  <l n='11'>Mi kondukos vin la&ubreve; la vojo de sa&gcirc;o;<lb/>
         Mi irigos vin sur rekta vojstreko.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiam vi iros, via irado ne estos malfaciligata;<lb/>
         Kaj kiam vi kuros, vi ne falpu&scirc;i&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='13'>Tenu forte la instruon, ne forlasu &gcirc;in;<lb/>
         Konservu &gcirc;in, &ccirc;ar &gcirc;i estas via vivo.<lb/></l>
  <l n='14'>La vojstrekon de malpiuloj ne iru,<lb/>
         Kaj ne ekpa&scirc;u sur la vojo de malbonuloj;<lb/></l>
  <l n='15'>Evitu &gcirc;in, ne trapasu &gcirc;in;<lb/>
         Flanki&gcirc;u de &gcirc;i, kaj preterpasu.<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar ili ne ekdormas, se ili ne faris malbonon;<lb/>
         Kaj ili perdas la dorman ripozon, se ili ne pekigis;<lb/></l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar ili man&gcirc;as panon de malpio<lb/>
         Kaj trinkas vinon de krimo.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj la vojo de piuloj estas kiel lumo levi&gcirc;anta,<lb/>
         Kiu &ccirc;iam pli lumas &gcirc;is plena tagi&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='19'>La vojo de malpiuloj estas kiel mallumo;<lb/>
         Ili ne scias, je kio ili falpu&scirc;i&gcirc;os.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='20'>Mia filo, atentu miajn vortojn;<lb/>
         Klinu vian orelon al miaj paroloj.<lb/></l>
  <l n='21'>Ili ne fori&gcirc;u de viaj okuloj;<lb/>
         Gardu ilin en via koro.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar ili estas vivo por tiuj, kiuj ilin trovis,<lb/>
         Kaj sanigaj por ilia tuta korpo.<lb/></l>
  <l n='23'>Pli ol &ccirc;ion gardatan, gardu vian koron;<lb/>
         &Ccirc;ar el &gcirc;i eliras la vivo.<lb/></l>
  <l n='24'>Forigu de vi falsemon de la bu&scirc;o,<lb/>
         Kaj malicon de la lipoj malproksimigu de vi.<lb/></l>
  <l n='25'>Viaj okuloj rigardu rekte,<lb/>
         Kaj viaj palpebroj direkti&gcirc;u rekte anta&ubreve;en.<lb/></l>
  <l n='26'>Fortikigu la direkton de viaj piedoj,<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj viaj vojoj estu firmaj.<lb/></l>
  <l n='27'>Ne &scirc;anceli&gcirc;u dekstren, nek maldekstren;<lb/>
         Forigu de malbono vian piedon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia filo! atentu mian sa&gcirc;on;<lb/>
         Al mia prudento klinu vian orelon,<lb/></l>
  <l n='2'>Por ke vi konservu prudenton<lb/>
         Kaj via bu&scirc;o tenu scion.<lb/></l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar la bu&scirc;o de mal&ccirc;astulino elver&scirc;as mielon,<lb/>
         Kaj &scirc;ia gor&gcirc;o estas pli glata ol oleo.<lb/></l>
  <l n='4'>Sed &scirc;ia sekva&jcirc;o estas maldol&ccirc;a kiel absinto,<lb/>
         Akra kiel amba&ubreve;tran&ccirc;a glavo.<lb/></l>
  <l n='5'>&Scirc;iaj piedoj iras malsupren al la morto;<lb/>
         &Scirc;iaj pa&scirc;oj atingas &Scirc;eolon.<lb/></l>
  <l n='6'>&Scirc;i ne iras rekte la&ubreve; la vojo de vivo;<lb/>
         &Scirc;iaj pa&scirc;oj &scirc;anceli&gcirc;as, sed tion &scirc;i ne scias.<lb/></l>
  <l n='7'>Kaj nun, infanoj, a&ubreve;skultu min,<lb/>
         Kaj ne forklini&gcirc;u de la vortoj de mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='8'>Malproksimigu de &scirc;i vian vojon,<lb/>
         Kaj ne proksimi&gcirc;u al la pordo de &scirc;ia domo,<lb/></l>
  <l n='9'>Por ke vi ne fordonu al aliaj vian honoron<lb/>
         Kaj viajn jarojn al la kruelulo,<lb/></l>
  <l n='10'>Por ke fremduloj ne sati&gcirc;u de via havo,<lb/>
         Kaj viaj laboroj ne estu en fremda domo,<lb/></l>
  <l n='11'>&Gcirc;is vi &gcirc;emos en la fino,<lb/>
         Kiam konsumi&gcirc;os via karno kaj via korpo,<lb/></l>
  <l n='12'>Kaj vi diros: Ho, kiel mi malamis instruon,<lb/>
         Kaj mia koro mal&scirc;atis moraligon!<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj mi ne a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de miaj instruantoj,<lb/>
         Kaj mi ne klinis mian orelon al miaj lernigantoj.<lb/></l>
  <l n='14'>Mi estis preska&ubreve; en &ccirc;ia malbono<lb/>
         Meze de kunveno kaj societo.<lb/></l>
  <l n='15'>Trinku akvon el via cisterno,<lb/>
         Kaj fluantan el via puto.<lb/></l>
  <l n='16'>Viaj fontoj disfluu eksteren,<lb/>
         Akvaj torentoj en la stratojn.<lb/></l>
  <l n='17'>Ili apartenu al vi sola,<lb/>
         Sed ne al aliaj kun vi.<lb/></l>
  <l n='18'>Via fonto estu benata;<lb/>
         Kaj havu &gcirc;ojon de la edzino de via juneco.<lb/></l>
  <l n='19'>&Scirc;i estas &ccirc;arma kiel cervino,<lb/>
         Kaj aminda kiel ibeksino;<lb/>
         &Scirc;iaj karesoj &gcirc;uigu vin en &ccirc;iu tempo,<lb/>
         &Scirc;ia amo &ccirc;iam donu al vi plezuron.<lb/></l>
  <l n='20'>Kaj kial, mia filo, vi volas ser&ccirc;i al vi plezuron &ccirc;e fremda<lb/>
              virino<lb/>
         Kaj enbrakigi ne apartenantan al vi?<lb/></l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo estas la vojoj de homo,<lb/>
         Kaj &ccirc;iujn liajn irojn Li pripensas.<lb/></l>
  <l n='22'>Liaj propraj malbonfaroj enkaptos la malpiulon,<lb/>
         Kaj la &scirc;nuroj de lia peko lin tenos.<lb/></l>
  <l n='23'>Li mortos pro manko de eduko;<lb/>
         Kaj la multo de lia senprudenteco lin devojigos.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia filo! se vi garantiis por via proksimulo<lb/>
         Kaj donis vian manon por aliulo,<lb/></l>
  <l n='2'>Tiam vi enreti&gcirc;is per la vortoj de via bu&scirc;o,<lb/>
         Kapti&gcirc;is per la vortoj de via bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='3'>Tiam, mia filo, agu tiel kaj savi&gcirc;u,<lb/>
         &Ccirc;ar vi falis en la mano de via proksimulo:<lb/>
         Iru, vigli&gcirc;u, kaj petegu vian proksimulon;<lb/></l>
  <l n='4'>Ne lasu viajn okulojn dormi<lb/>
         Kaj viajn palpebrojn dormeti;<lb/></l>
  <l n='5'>Savu vin, kiel gazelo, el la mano,<lb/>
         Kaj kiel birdo el la mano de la birdokaptisto.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Iru al la formiko, vi maldiligentulo;<lb/>
         Rigardu &gcirc;ian agadon, kaj sa&gcirc;i&gcirc;u.<lb/></l>
  <l n='7'>Kvankam &gcirc;i ne havas estron,<lb/>
         Nek kontrolanton, nek reganton,<lb/></l>
  <l n='8'>&Gcirc;i pretigas en la somero sian panon,<lb/>
         &Gcirc;i kolektas dum la rikolto sian man&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='9'>&Gcirc;is kiam, maldiligentulo, vi ku&scirc;os?<lb/>
         Kiam vi levi&gcirc;os de via dormo?<lb/></l>
  <l n='10'>Iom da dormo, iom da dormeto,<lb/>
         Iom da kunmeto de la manoj por ku&scirc;ado;<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj venos via malri&ccirc;eco kiel rabisto,<lb/>
         Kaj via senhaveco kiel viro armita.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='12'>Homo senta&ubreve;ga, homo malbonfarema,<lb/>
         Iras kun bu&scirc;o malica,<lb/></l>
  <l n='13'>Donas signojn per la okuloj, aludas per siaj piedoj,<lb/>
         Komprenigas per siaj fingroj;<lb/></l>
  <l n='14'>Perverseco estas en lia koro, li intencas malbonon;<lb/>
         En &ccirc;iu tempo li semas malpacon.<lb/></l>
  <l n='15'>Tial subite venos lia pereo;<lb/>
         Li estos rompita subite, kaj neniu lin sanigos.<lb/></l>
  <l n='16'>Jen estas ses aferoj, kiujn la Eternulo malamas,<lb/>
         Kaj sep, kiujn Li abomenegas.<lb/></l>
  <l n='17'>Arogantaj okuloj, mensogema lango,<lb/>
         Kaj manoj, kiuj ver&scirc;as senkulpan sangon,<lb/></l>
  <l n='18'>Koro, kiu preparas malbonfarajn intencojn,<lb/>
         Piedoj, kiuj rapidas kuri al malbono,<lb/></l>
  <l n='19'>Falsa atestanto, kiu elspiras mensogojn;<lb/>
         Kaj tiu, kiu semas malpacon inter fratoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='20'>Konservu, mia filo, la ordonon de via patro,<lb/>
         Kaj ne for&jcirc;etu la instruon de via patrino.<lb/></l>
  <l n='21'>Ligu ilin por &ccirc;iam al via koro,<lb/>
         Volvu ilin sur vian kolon.<lb/></l>
  <l n='22'>Kiam vi iros, ili gvidos vin;<lb/>
         Kiam vi ku&scirc;i&gcirc;os, ili vin gardos;<lb/>
         Kaj kiam vi veki&gcirc;os, ili parolos kun vi.<lb/></l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar moralordono estas lumingo, kaj instruo estas lumo,<lb/>
         Kaj edifaj predikoj estas vojo de vivo,<lb/></l>
  <l n='24'>Por gardi vin kontra&ubreve; malbona virino,<lb/>
         Kontra&ubreve; glata lango de fremdulino.<lb/></l>
  <l n='25'>Ne deziregu en via koro &scirc;ian belecon,<lb/>
         Kaj ne kapti&gcirc;u per &scirc;iaj palpebroj.<lb/></l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar la kosto de publikulino estas nur unu pano;<lb/>
         Sed fremda edzino forkaptas la grandvaloran animon.<lb/></l>
  <l n='27'>&Ccirc;u iu povas teni fajron en sia sino tiel,<lb/>
         Ke liaj vestoj ne brulu?<lb/></l>
  <l n='28'>&Ccirc;u iu povas mar&scirc;i sur ardantaj karboj,<lb/>
         Ne bruligante siajn piedojn?<lb/></l>
  <l n='29'>Tiel anka&ubreve; estas kun tiu, kiu venas al la edzino de sia<lb/>
              proksimulo;<lb/>
         Neniu, kiu &scirc;in ektu&scirc;as, restas sen puno.<lb/></l>
  <l n='30'>Oni ne faras grandan honton al &scirc;telanto,<lb/>
         Se li &scirc;telas por sin satigi, kiam li malsatas;<lb/></l>
  <l n='31'>Kaj kiam oni lin kaptas, li pagas sepoble;<lb/>
         La tutan havon de sia domo li fordonas.<lb/></l>
  <l n='32'>Sed kiu adultas kun virino, tiu estas sensa&gcirc;a;<lb/>
         Tiu, kiu faras tion, pereigas sian animon;<lb/></l>
  <l n='33'>Batojn kaj malhonoron li ricevas,<lb/>
         Kaj lia honto ne elvi&scirc;i&gcirc;as;<lb/></l>
  <l n='34'>&Ccirc;ar furiozas la &jcirc;aluzo de la edzo;<lb/>
         Kaj li ne indulgas en la tempo de la ven&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='35'>Li rigardas nenian kompenson,<lb/>
         Kaj li ne akceptas, se vi volas e&ccirc; multe donaci.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mia filo! konservu miajn vortojn,<lb/>
         Kaj gardu &ccirc;e vi miajn moralordonojn.<lb/></l>
  <l n='2'>Konservu miajn moralordonojn, kaj vivu;<lb/>
         Kaj mian instruon, kiel la pupilon de viaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='3'>Ligu ilin al viaj fingroj;<lb/>
         Skribu ilin sur la tabelo de via koro.<lb/></l>
  <l n='4'>Diru al la sa&gcirc;o: Vi estas mia fratino;<lb/>
         Kaj la prudenton nomu mia parencino;<lb/></l>
  <l n='5'>Por ke vi estu gardata kontra&ubreve; fremda edzino,<lb/>
         Kontra&ubreve; fremdulino, kies paroloj estas glataj.<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar mi rigardis tra fenestro de mia domo,<lb/>
         Tra mia krado;<lb/></l>
  <l n='7'>Kaj mi vidis inter la naivuloj,<lb/>
         Mi rimarkis inter la nematuruloj junulon senprudentan,<lb/></l>
  <l n='8'>Kiu pasis sur la placo preter &scirc;ia angulo,<lb/>
         Kaj iris la vojon al &scirc;ia domo,<lb/></l>
  <l n='9'>En krepusko, en vespero de tago,<lb/>
         Kiam fari&gcirc;is nokto kaj mallumo.<lb/></l>
  <l n='10'>Kaj jen renkonte al li iras virino<lb/>
         En ornamo de publikulino, ruzema je la koro.<lb/></l>
  <l n='11'>Bruema kaj vagema;<lb/>
         &Scirc;iaj piedoj ne lo&gcirc;as en &scirc;ia domo.<lb/></l>
  <l n='12'>Jen &scirc;i estas sur la strato, jen sur la placoj,<lb/>
         Kaj apud &ccirc;iu angulo &scirc;i embuskas.<lb/></l>
  <l n='13'>Kaj &scirc;i kaptis lin, kaj kisis lin<lb/>
         Kun senhonta viza&gcirc;o, kaj diris al li:<lb/></l>
  <l n='14'>Mi devis alporti dankan oferdonon;<lb/>
         Hodia&ubreve; mi plenumis mian solenan promeson.<lb/></l>
  <l n='15'>Tial mi eliris al vi renkonte,<lb/>
         Por ser&ccirc;i vian viza&gcirc;on, kaj mi vin trovis.<lb/></l>
  <l n='16'>Mi bele kovris mian liton<lb/>
         Per multkoloraj teksa&jcirc;oj el Egiptujo.<lb/></l>
  <l n='17'>Mi parfumis mian ku&scirc;ejon<lb/>
         Per mirho, aloo, kaj cinamo.<lb/></l>
  <l n='18'>Venu, ni &gcirc;uu sufi&ccirc;e volupton &gcirc;is la mateno,<lb/>
         Ni plezuri&gcirc;u per la amo.<lb/></l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar mia edzo ne estas hejme,<lb/>
         Li iris en malproksiman vojon;<lb/></l>
  <l n='20'>La sakon kun mono li prenis kun si;<lb/>
         Li revenos hejmen je la plenluno.<lb/></l>
  <l n='21'>&Scirc;i forlogis lin per sia multeparolado,<lb/>
         Per sia glata bu&scirc;o &scirc;i lin entiris.<lb/></l>
  <l n='22'>Li tuj iras post &scirc;i,<lb/>
         Kiel bovo iras al la bu&ccirc;o<lb/>
         Kaj kiel katenita malsa&gcirc;ulo al la puno;<lb/></l>
  <l n='23'>&Gcirc;is sago fendas al li la hepaton;<lb/>
         Kiel birdo rapidas al la kaptilo,<lb/>
         Kaj ne scias, ke &gcirc;i pereigas sian vivon.<lb/></l>
  <l n='24'>Kaj nun, infanoj, a&ubreve;skultu min,<lb/>
         Atentu la vortojn de mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='25'>Via koro ne flanki&gcirc;u al &scirc;ia vojo,<lb/>
         Ne eraru sur &scirc;ia irejo;<lb/></l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar multajn &scirc;i vundis kaj faligis,<lb/>
         Kaj multegaj estas &scirc;iaj mortigitoj.<lb/></l>
  <l n='27'>&Scirc;ia domo estas vojoj al &Scirc;eol,<lb/>
         Kiuj kondukas malsupren al la &ccirc;ambroj de la morto.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;u ne vokas la sa&gcirc;o?<lb/>
         Kaj &ccirc;u la prudento ne a&ubreve;digas sian vo&ccirc;on?<lb/></l>
  <l n='2'>&Gcirc;i staras sur la pinto de alta&jcirc;oj,<lb/>
         Apud la vojo, &ccirc;e la vojkru&ccirc;i&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='3'>Apud la pordegoj, &ccirc;e la eniro en la urbon,<lb/>
         &Ccirc;e la eniro tra la pordoj, &gcirc;i kantas:<lb/></l>
  <l n='4'>Al vi, ho viroj, mi vokas;<lb/>
         Kaj mia vo&ccirc;o sin turnas al la homoj:<lb/></l>
  <l n='5'>Komprenu, naivuloj, la prudenton,<lb/>
         Kaj sensprituloj prenu en la koron.<lb/></l>
  <l n='6'>A&ubreve;skultu, &ccirc;ar mi parolos grava&jcirc;on,<lb/>
         Kaj &gcirc;usta&jcirc;o eliros el mia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar mia lango parolos veron,<lb/>
         Kaj malpia&jcirc;on abomenas miaj lipoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Justaj estas &ccirc;iuj paroloj de mia bu&scirc;o;<lb/>
         Ili ne enhavas falson kaj malicon.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;iuj ili estas &gcirc;ustaj por tiu, kiu ilin komprenas,<lb/>
         Kaj justaj por tiuj, kiuj akiris scion.<lb/></l>
  <l n='10'>Prenu mian instruon, kaj ne ar&gcirc;enton;<lb/>
         Kaj la scion &scirc;atu pli, ol plej puran oron.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar sa&gcirc;o estas pli bona ol multekostaj &scirc;tonoj;<lb/>
         Kaj nenio, kion oni povas deziri, povas esti egala al &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='12'>Mi, sa&gcirc;o, lo&gcirc;as kun la prudento,<lb/>
         Kaj mi trovas prudentajn konsilojn.<lb/></l>
  <l n='13'>Timo anta&ubreve; la Eternulo malamas malbonon,<lb/>
         Fieron, malhumilon, kaj malbonan vojon;<lb/>
         Malsinceran bu&scirc;on mi malamas.<lb/></l>
  <l n='14'>De mi venas konsilo kaj bonaran&gcirc;o;<lb/>
         Mi estas prudento; al mi apartenas forto.<lb/></l>
  <l n='15'>Per mi re&gcirc;as la re&gcirc;oj,<lb/>
         Kaj la estroj donas le&gcirc;ojn de justeco.<lb/></l>
  <l n='16'>Per mi regas la princoj<lb/>
         Kaj la potenculoj kaj &ccirc;iuj ju&gcirc;antoj sur la tero.<lb/></l>
  <l n='17'>Mi amas miajn amantojn;<lb/>
         Kaj miaj ser&ccirc;antoj min trovos.<lb/></l>
  <l n='18'>Ri&ccirc;o kaj gloro estas &ccirc;e mi,<lb/>
         Da&ubreve;ra havo kaj justo.<lb/></l>
  <l n='19'>Mia frukto estas pli bona ol oro kaj ol plej pura oro;<lb/>
         Kaj la rikolto de mi estas pli bona ol elektita ar&gcirc;ento.<lb/></l>
  <l n='20'>La&ubreve; la vojo de vero mi iras,<lb/>
         La&ubreve; la vojstreko de la justo;<lb/></l>
  <l n='21'>Por heredigi al miaj amantoj esencan bonon,<lb/>
         Kaj plenigi iliajn trezorejojn.<lb/></l>
  <l n='22'>La Eternulo min formis en la komenco de Sia vojo,<lb/>
         Anta&ubreve; Siaj kreita&jcirc;oj, tre antikve.<lb/></l>
  <l n='23'>Anta&ubreve; eterno mi estis firme fondita, en la komenco,<lb/>
         Anta&ubreve; la kreo de la tero.<lb/></l>
  <l n='24'>Kiam ankora&ubreve; ne ekzistis la abismoj, mi estis jam naskita,<lb/>
         Kiam ankora&ubreve; ne ekzistis fontoj, &scirc;prucigantaj akvon.<lb/></l>
  <l n='25'>Anta&ubreve; ol la montoj estis starigitaj,<lb/>
         Anta&ubreve; la alta&jcirc;oj mi estis kreita;<lb/></l>
  <l n='26'>Kiam la tero ankora&ubreve; ne estis farita, nek la kampoj,<lb/>
         Nek la komencaj polveroj de la mondo.<lb/></l>
  <l n='27'>Dum Li firmigis la &ccirc;ielojn, mi jam estis tie;<lb/>
         Dum Li desegnis limojn sur la supra&jcirc;o de la abismo,<lb/></l>
  <l n='28'>Dum Li fortikigis la nubojn supre,<lb/>
         Dum Li firmigis la fontojn de la abismo,<lb/></l>
  <l n='29'>Dum Li donis Sian le&gcirc;on al la maro,<lb/>
         Por ke la akvoj ne transpa&scirc;u siajn bordojn,<lb/>
         Kaj dum Li difinis la fundamentojn de la tero:<lb/></l>
  <l n='30'>Tiam mi estis &ccirc;e Li kiel konstruanto;<lb/>
         Mi estis la &gcirc;ojo de &ccirc;iuj tagoj,<lb/>
         Ludante anta&ubreve; Li &ccirc;iutempe.<lb/></l>
  <l n='31'>Mi ludas sur Lia mondo-tero;<lb/>
         Kaj mia &gcirc;ojo estas inter la homidoj.<lb/></l>
  <l n='32'>Kaj nun, infanoj, a&ubreve;skultu min;<lb/>
         Kaj feli&ccirc;aj estos tiuj, kiuj iras la&ubreve; miaj vojoj.<lb/></l>
  <l n='33'>A&ubreve;skultu instruon kaj sa&gcirc;i&gcirc;u,<lb/>
         Kaj ne for&jcirc;etu &gcirc;in.<lb/></l>
  <l n='34'>Feli&ccirc;a estas la homo, kiu min a&ubreve;skultas,<lb/>
         Kiu maldormas &ccirc;iutage &ccirc;e miaj pordoj,<lb/>
         Kiu staras garde &ccirc;e la fostoj de miaj pordegoj.<lb/></l>
  <l n='35'>&Ccirc;ar kiu min trovis, tiu trovis vivon,<lb/>
         Kaj akiros favoron de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='36'>Sed kiu maltrafas min, tiu difektas sian animon;<lb/>
         &Ccirc;iuj, kiuj min malamas, amas la morton.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La sa&gcirc;o konstruis sian domon,<lb/>
         &Ccirc;arpentis &gcirc;iajn sep kolonojn.<lb/></l>
  <l n='2'>&Gcirc;i bu&ccirc;is sian bruton, ver&scirc;is sian vinon,<lb/>
         Kaj pretigis sian tablon.<lb/></l>
  <l n='3'>&Gcirc;i sendis siajn servantinojn,<lb/>
         Por anonci sur la pintoj de la alta&jcirc;oj de la urbo:<lb/></l>
  <l n='4'>Kiu estas naiva, tiu sin turnu &ccirc;i tien!<lb/>
         Al la senspritulo &gcirc;i diris:<lb/></l>
  <l n='5'>Venu, man&gcirc;u de mia pano,<lb/>
         Kaj trinku el la vino, kiun mi enver&scirc;is.<lb/></l>
  <l n='6'>Forlasu la malsa&gcirc;a&jcirc;on, kaj vivu;<lb/>
         Kaj iru la&ubreve; la vojo de la prudento.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>Kiu instruas blasfemanton, tiu prenas sur sin malhonoron;<lb/>
         Kaj kiu penas &gcirc;ustigi malpiulon, tiu estas mokata.<lb/></l>
  <l n='8'>Ne penu &gcirc;ustigi blasfemanton, ke li vin ne malamu:<lb/>
         Penu &gcirc;ustigi sa&gcirc;ulon, kaj li vin amos.<lb/></l>
  <l n='9'>Donu al sa&gcirc;ulo, kaj li ankora&ubreve; pli sa&gcirc;i&gcirc;os;<lb/>
         Instruu justulon, kaj li lernos pli.<lb/></l>
  <l n='10'>La komenco de la sa&gcirc;o estas timo anta&ubreve; la Eternulo;<lb/>
         Kaj ekkono pri la Sanktulo estas prudento.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar per mi plimulti&gcirc;os viaj tagoj,<lb/>
         Kaj aldoni&gcirc;os al vi jaroj da vivo.<lb/></l>
  <l n='12'>Se vi sa&gcirc;i&gcirc;is, vi sa&gcirc;i&gcirc;is por vi;<lb/>
         Kaj se vi blasfemas, vi sola suferos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='13'>Virino malsa&gcirc;a, bruema,<lb/>
         Sensprita, kaj nenion scianta,<lb/></l>
  <l n='14'>Sidas &ccirc;e la pordo de sia domo,<lb/>
         Sur se&gcirc;o sur alta&jcirc;o de la urbo,<lb/></l>
  <l n='15'>Por voki la pasantojn,<lb/>
         Kiuj iras sian &gcirc;ustan vojon:<lb/></l>
  <l n='16'>Kiu estas naiva, tiu sin turnu &ccirc;i tien!<lb/>
         Kaj al la senspritulo &scirc;i diris:<lb/></l>
  <l n='17'>Akvoj &scirc;telitaj estas dol&ccirc;aj,<lb/>
         Kaj pano ka&scirc;ita estas agrabla.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj li ne scias, ke tie estas mortintoj<lb/>
         Kaj ke &scirc;iaj invititoj estas en la profundoj de &Scirc;eol.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Sentencoj de Salomono.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Sa&gcirc;a filo estas &gcirc;ojo por sia patro,<lb/>
         Kaj filo malsa&gcirc;a estas mal&gcirc;ojo por sia patrino.<lb/></l>
  <l n='2'>Maljustaj trezoroj ne donas utilon;<lb/>
         Sed bonfaremo savas de morto.<lb/></l>
  <l n='3'>La Eternulo ne malsatigos animon de piulo;<lb/>
         Sed la avidon de malpiulo Li forpu&scirc;as.<lb/></l>
  <l n='4'>Maldiligenta mano malri&ccirc;igas;<lb/>
         Sed mano de diligentuloj ri&ccirc;igas.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiu kolektas dum la somero, tiu estas filo sa&gcirc;a;<lb/>
         Sed kiu dormas en la tempo de rikolto, tiu estas filo<lb/>
              hontinda.<lb/></l>
  <l n='6'>Beno estas sur la kapo de piulo;<lb/>
         Sed la bu&scirc;o de malpiulo ka&scirc;as krimon.<lb/></l>
  <l n='7'>La memoro de piulo estas benata;<lb/>
         Sed la nomo de malpiuloj forputros.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiu havas sa&gcirc;an koron, tiu akceptos moralordonojn;<lb/>
         Sed kiu havas malsa&gcirc;an bu&scirc;on, tiu renversi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='9'>Kiu iras en senkulpeco, tiu iras sendan&gcirc;ere;<lb/>
         Sed kiu kurbigas siajn vojojn, tiu estos punita.<lb/></l>
  <l n='10'>Kiu grimacas per la okulo, tiu ka&ubreve;zas suferon;<lb/>
         Kaj kiu havas malsa&gcirc;an bu&scirc;on, tiu renversi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='11'>La bu&scirc;o de piulo estas fonto de vivo;<lb/>
         Sed la bu&scirc;o de malpiulo ka&scirc;as krimon.<lb/></l>
  <l n='12'>Malamo ka&ubreve;zas malpacon;<lb/>
         Sed amo kovras &ccirc;iujn pekojn.<lb/></l>
  <l n='13'>Sur la lipoj de prudentulo trovi&gcirc;as sa&gcirc;o;<lb/>
         Sed vergo apartenas al la dorso de sensa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='14'>Sa&gcirc;uloj konservas la scion;<lb/>
         Sed la bu&scirc;o de malsa&gcirc;ulo estas proksima al la pereo.<lb/></l>
  <l n='15'>La havo de ri&ccirc;ulo estas lia fortika urbo;<lb/>
         Sed pereo por la malri&ccirc;uloj estas ilia malri&ccirc;o.<lb/></l>
  <l n='16'>La laborpago de piulo estas por la vivo;<lb/>
         La enspezoj de malpiulo estas por peko.<lb/></l>
  <l n='17'>Kiu konservas la instruon, tiu iras al vivo;<lb/>
         Sed kiu for&jcirc;etas atentigon, tiu restas en eraro.<lb/></l>
  <l n='18'>Kiu ka&scirc;as malamon, tiu havas falseman bu&scirc;on;<lb/>
         Kaj kiu elirigas kalumnion, tiu estas malsa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='19'>&Ccirc;e multo da vortoj ne evitebla estas peko;<lb/>
         Sed kiu retenas siajn lipojn, tiu estas sa&gcirc;a.<lb/></l>
  <l n='20'>La lango de piulo estas plej bonspeca ar&gcirc;ento;<lb/>
         La koro de malpiuloj estas kiel nenio.<lb/></l>
  <l n='21'>La lipoj de piulo gvidas multajn;<lb/>
         Sed malsa&gcirc;uloj mortas pro manko de sa&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='22'>La beno de la Eternulo ri&ccirc;igas,<lb/>
         Kaj mal&gcirc;ojon Li ne aldonas al &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='23'>Por malsa&gcirc;ulo estas &gcirc;ojo fari malbonon;<lb/>
         Kaj sa&gcirc;o, por sa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='24'>Kio timigas malpiulon, tio trafos lin;<lb/>
         Kaj kion deziras piuloj, tio estos donita al ili.<lb/></l>
  <l n='25'>Kiel pasanta ventego, tiel malpiulo rapide malaperas;<lb/>
         Sed piulo havas eternan fundamenton.<lb/></l>
  <l n='26'>Kiel la vinagro por la dentoj kaj la fumo por la okuloj,<lb/>
         Tiel la maldiligentulo estas por tiuj, kiuj lin sendis.<lb/></l>
  <l n='27'>La timo anta&ubreve; la Eternulo multigas la tagojn;<lb/>
         Sed la jaroj de malpiuloj estos mallongigitaj.<lb/></l>
  <l n='28'>La atendo de piuloj fari&gcirc;os &gcirc;ojo;<lb/>
         Sed la espero de malpiuloj pereos.<lb/></l>
  <l n='29'>La vojo de la Eternulo estas defendo por la senpekulo,<lb/>
         Sed pereo por la malbonfarantoj.<lb/></l>
  <l n='30'>Piulo neniam falpu&scirc;i&gcirc;os;<lb/>
         Sed la malpiuloj ne restos sur la tero.<lb/></l>
  <l n='31'>La bu&scirc;o de piulo eligas sa&gcirc;on;<lb/>
         Sed lango falsema estos ekstermita.<lb/></l>
  <l n='32'>La lipoj de piulo anoncas favora&jcirc;on,<lb/>
         Kaj la bu&scirc;o de malpiuloj malica&jcirc;on.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Malvera pesilo estas abomena&jcirc;o por la Eternulo;<lb/>
         Sed plena pezo pla&ccirc;as al Li.<lb/></l>
  <l n='2'>Se venis malhumileco, venos anka&ubreve; honto;<lb/>
         Sed &ccirc;e la humiluloj estas sa&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='3'>La senkulpeco de la piuloj gvidos ilin;<lb/>
         Sed la falsemo pereigos la maliculojn.<lb/></l>
  <l n='4'>Ne helpos ri&ccirc;o en la tago de kolero;<lb/>
         Sed bonfaremo savas de morto.<lb/></l>
  <l n='5'>La justeco de piulo ebenigas lian vojon;<lb/>
         Sed malpiulo falos per sia malpieco.<lb/></l>
  <l n='6'>La justeco de piuloj savos ilin;<lb/>
         Sed la pasio de maliculoj ilin kaptos.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiam mortas homo pia, ne pereas lia espero;<lb/>
         Sed la atendo de la pekuloj pereas.<lb/></l>
  <l n='8'>Piulo estas savata kontra&ubreve; mizero,<lb/>
         Kaj malpiulo venas sur lian lokon.<lb/></l>
  <l n='9'>Per la bu&scirc;o de hipokritulo difekti&gcirc;as lia proksimulo;<lb/>
         Sed per kompreno piuloj savi&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='10'>Kiam al la piuloj estas bone, la urbo &gcirc;ojas;<lb/>
         Kaj kiam pereas malpiuloj, &gcirc;i estas gaja.<lb/></l>
  <l n='11'>Per la beno de piuloj urbo alti&gcirc;as;<lb/>
         Kaj per la bu&scirc;o de malpiuloj &gcirc;i ruini&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiu mokas sian proksimulon, tiu estas malsa&gcirc;ulo;<lb/>
         Sed homo prudenta silentas.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiu iras kun kalumnioj, tiu elperfidas sekreton;<lb/>
         Sed kiu havas fidelan spiriton, tiu konservas aferon.<lb/></l>
  <l n='14'>&Ccirc;e manko de prikonsili&gcirc;o popolo pereas;<lb/>
         Sed &ccirc;e multe da konsilantoj estas bonstato.<lb/></l>
  <l n='15'>Malbonon faras al si tiu, kiu garantias por fremdulo;<lb/>
         Sed kiu malamas donadon de mano, tiu estas ekster dan&gcirc;ero.<lb/></l>
  <l n='16'>Aminda virino akiras honoron,<lb/>
         Kaj potenculoj akiras ri&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='17'>Bonkora homo donos bonon al sia animo,<lb/>
         Kaj kruelulo detruas sian karnon.<lb/></l>
  <l n='18'>Malvirtulo akiras profiton malveran,<lb/>
         Kaj la semanto de virto veran rekompencon.<lb/></l>
  <l n='19'>Bonfarado kondukas al vivo;<lb/>
         Kaj kiu celas malbonon, tiu iras al sia morto.<lb/></l>
  <l n='20'>Abomena&jcirc;o por la Eternulo estas la malickoruloj;<lb/>
         Sed pla&ccirc;as al Li tiuj, kiuj iras vojon pian.<lb/></l>
  <l n='21'>Oni povas esti certa, ke malvirtulo ne restos senpuna;<lb/>
         Sed la idaro de virtuloj estos savita.<lb/></l>
  <l n='22'>Kiel ora ringo sur la nazo de porko,<lb/>
         Tiel estas virino bela, sed malbonkonduta.<lb/></l>
  <l n='23'>La deziro de virtuloj estas nur bono;<lb/>
         Sed malvirtuloj povas esperi nur koleron.<lb/></l>
  <l n='24'>Unu disdonas, kaj ri&ccirc;i&gcirc;as &ccirc;iam pli;<lb/>
         Alia tro avaras, kaj tamen nur malri&ccirc;i&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='25'>Animo benanta &gcirc;uos bonstaton;<lb/>
         Kaj kiu trinkigas, tiu mem havos sufi&ccirc;e por trinki.<lb/></l>
  <l n='26'>Kiu retenas grenon, tiun malbenas la popolo;<lb/>
         Sed beno venas sur la kapon de tiu, kiu disdonas.<lb/></l>
  <l n='27'>Kiu celas bonon, tiu atingos pla&ccirc;on;<lb/>
         Sed kiu ser&ccirc;as malbonon, tiun &gcirc;i trafos.<lb/></l>
  <l n='28'>Kiu fidas sian ri&ccirc;econ, tiu falos;<lb/>
         Sed virtuloj floros kiel juna folio.<lb/></l>
  <l n='29'>Kiu detruas sian domon, tiu heredos venton;<lb/>
         Kaj malsa&gcirc;ulo estas sklavo de sa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='30'>La frukto de virtulo estas arbo de vivo;<lb/>
         Kaj akiranto de animoj estas sa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='31'>Se virtulo ricevas redonon sur la tero,<lb/>
         Tiom pli malvirtulo kaj pekulo!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiu amas instruon, tiu amas scion;<lb/>
         Sed kiu malamas atentigon, tiu estas malsa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='2'>Bonulo akiras favoron de la Eternulo;<lb/>
         Sed homo malica estos kondamnita.<lb/></l>
  <l n='3'>Ne fortiki&gcirc;os homo per malvirto;<lb/>
         Sed la radiko de virtuloj ne &scirc;anceli&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='4'>Brava virino estas krono por sia edzo;<lb/>
         Sed senhonora estas kiel puso en liaj ostoj.<lb/></l>
  <l n='5'>La pensoj de virtuloj estas justeco;<lb/>
         La meditado de malvirtuloj estas malico.<lb/></l>
  <l n='6'>La paroloj de malvirtuloj estas insido pri sango;<lb/>
         Sed la bu&scirc;o de virtuloj ilin savas.<lb/></l>
  <l n='7'>La malvirtuloj renversi&gcirc;os kaj malaperos;<lb/>
         Sed la domo de virtuloj staros forte.<lb/></l>
  <l n='8'>Oni la&ubreve;das homon la&ubreve; lia sa&gcirc;o;<lb/>
         Sed perversulo estos hontigita.<lb/></l>
  <l n='9'>Pli bona estas homo negrava, sed laboranta por si,<lb/>
         Ol homo, kiu ser&ccirc;as honoron, sed al kiu mankas pano.<lb/></l>
  <l n='10'>Virtulo kompatas la vivon de sia bruto;<lb/>
         Sed la koro de malvirtuloj estas kruela.<lb/></l>
  <l n='11'>Kiu prilaboras sian teron, tiu havos sate da pano;<lb/>
         Sed kiu ser&ccirc;as vanta&jcirc;ojn, tiu estas malsa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='12'>Malvirtulo ser&ccirc;as subtenon de malnobluloj;<lb/>
         Sed la radiko de virtuloj donas forton.<lb/></l>
  <l n='13'>Per siaj pekaj vortoj kapti&gcirc;as malbonulo;<lb/>
         Sed virtulo eliras el mizero.<lb/></l>
  <l n='14'>Per la fruktoj de sia bu&scirc;o homo bone sati&gcirc;as;<lb/>
         Kaj la&ubreve; la merito de siaj manoj homo ricevas redonon.<lb/></l>
  <l n='15'>La vojo de malsa&gcirc;ulo estas &gcirc;usta en liaj okuloj;<lb/>
         Sed sa&gcirc;ulo a&ubreve;skultas konsilon.<lb/></l>
  <l n='16'>Malsa&gcirc;ulo tuj montras sian koleron;<lb/>
         Sed sa&gcirc;ulo ignoras ofendon.<lb/></l>
  <l n='17'>Kiu estas verama, tiu eldiras tion, kio estas &gcirc;usta,<lb/>
         Sed falsama atestulo trompon.<lb/></l>
  <l n='18'>Ofte nepripensita parolo vundas kiel glavo;<lb/>
         Sed la lango de sa&gcirc;uloj sanigas.<lb/></l>
  <l n='19'>Parolo vera restas fortike por &ccirc;iam;<lb/>
         Sed parolo malvera nur por momento.<lb/></l>
  <l n='20'>Malico estas en la koro de malbonintenculoj;<lb/>
         Sed &ccirc;e la pacigantoj estas &gcirc;ojo.<lb/></l>
  <l n='21'>Nenio malbona trafos virtulon;<lb/>
         Sed la malvirtuloj havas plene da malbono.<lb/></l>
  <l n='22'>Abomena&jcirc;o por la Eternulo estas bu&scirc;o mensogema;<lb/>
         Sed kiuj agas la&ubreve; vero, tiuj pla&ccirc;as al Li.<lb/></l>
  <l n='23'>Sa&gcirc;a homo ka&scirc;as scion;<lb/>
         Sed la koro de malsa&gcirc;uloj elkrias malsa&gcirc;econ.<lb/></l>
  <l n='24'>La mano de diligentuloj regos;<lb/>
         Sed mano maldiligenta pagos tributon.<lb/></l>
  <l n='25'>Zorgo en la koro de homo &gcirc;in premas;<lb/>
         Sed amika vorto &gcirc;in &gcirc;ojigas.<lb/></l>
  <l n='26'>Al la virtulo estas pli bone, ol al lia proksimulo;<lb/>
         Sed la vojo de malvirtuloj ilin erarigas.<lb/></l>
  <l n='27'>Maldiligenteco ne pretigos al si man&gcirc;on;<lb/>
         Sed homo diligenta havas ri&ccirc;econ.<lb/></l>
  <l n='28'>Sur la vojo de virto estas vivo,<lb/>
         Kaj &gcirc;i estos ebenigita kontra&ubreve; morto.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Sa&gcirc;a filo lernas de la patro;<lb/>
         Sed mokanto ne a&ubreve;skultas moralinstruon.<lb/></l>
  <l n='2'>La frukto de la bu&scirc;o donas al homo bonan man&gcirc;on;<lb/>
         Sed la deziro de krimuloj estas perforto.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiu gardas sian bu&scirc;on, tiu gardas sian animon;<lb/>
         Kiu tro malfermas sian bu&scirc;on, tiu pereas.<lb/></l>
  <l n='4'>La animo de maldiligentulo deziras, kaj ne ricevas;<lb/>
         Sed la animo de diligentuloj sati&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='5'>Vorton malveran virtulo malamas;<lb/>
         Sed malvirtulo agas abomene kaj venas al honto.<lb/></l>
  <l n='6'>La virto gardas tiun, kiu iras &gcirc;ustan vojon;<lb/>
         Sed la malvirto pereigas pekulon.<lb/></l>
  <l n='7'>Unu &scirc;ajnigas sin ri&ccirc;a, havante nenion;<lb/>
         Alia &scirc;ajnigas sin malri&ccirc;a, havante grandan ri&ccirc;econ.<lb/></l>
  <l n='8'>Per sia ri&ccirc;eco homo savas sian animon;<lb/>
         Sed malri&ccirc;ulo ne a&ubreve;skultas atentigon.<lb/></l>
  <l n='9'>La lumo de virtuloj brilegas;<lb/>
         Sed la lumilo de malvirtuloj estingi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='10'>Nur de malhumileco venas malpaco;<lb/>
         Sed la akceptantaj konsilojn havas sa&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='11'>Ri&ccirc;eco rapide akirita malgrandi&gcirc;as;<lb/>
         Sed kion oni kolektas per laboro, tio multi&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='12'>Espero prokrastata dolorigas la koron;<lb/>
         Sed plenumita deziro estas arbo de vivo.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiu mal&scirc;atas diron, tiu malutilas al si mem;<lb/>
         Sed respektanta ordonon estos rekompencita.<lb/></l>
  <l n='14'>Instruo de sa&gcirc;ulo estas fonto de vivo,<lb/>
         Por evitigi la retojn de la morto.<lb/></l>
  <l n='15'>Bona prudento pla&ccirc;igas;<lb/>
         Sed la vojo de perfiduloj estas malglata.<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;iu prudentulo agas konscie;<lb/>
         Sed malsa&gcirc;ulo elmontras malsa&gcirc;econ.<lb/></l>
  <l n='17'>Malbona sendito falas en malfeli&ccirc;on;<lb/>
         Sed sendito fidela sanigas.<lb/></l>
  <l n='18'>Malri&ccirc;a kaj hontigata estos tiu, kiu forpu&scirc;as instruon;<lb/>
         Sed kiu observas instruon, tiu estos estimata.<lb/></l>
  <l n='19'>Deziro plenumita estas agrabla por la animo;<lb/>
         Sed malagrable por la malsa&gcirc;uloj estas deturni sin de<lb/>
              malbono.<lb/></l>
  <l n='20'>Kiu iras kun sa&gcirc;uloj, tiu estos sa&gcirc;a;<lb/>
         Sed kamarado de malsa&gcirc;uloj suferos doloron.<lb/></l>
  <l n='21'>Pekulojn persekutas malbono;<lb/>
         Sed virtulojn rekompencas bono.<lb/></l>
  <l n='22'>Bonulo heredigas la nepojn;<lb/>
         Kaj por virtulo konservi&gcirc;as la havo de pekulo.<lb/></l>
  <l n='23'>Multe da man&gcirc;a&jcirc;o estas sur la kampo de malri&ccirc;uloj;<lb/>
         Sed multaj pereas pro manko de justeco.<lb/></l>
  <l n='24'>Kiu &scirc;paras sian vergon, tiu malamas sian filon;<lb/>
         Sed kiu lin amas, tiu balda&ubreve; lin punas.<lb/></l>
  <l n='25'>Virtulo man&gcirc;as, por satigi sian animon;<lb/>
         Sed la ventro de malvirtuloj havas mankon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Sa&gcirc;a virino konstruas sian domon;<lb/>
         Sed malsa&gcirc;a detruas &gcirc;in per siaj manoj.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiu iras la &gcirc;ustan vojon, tiu timas la Eternulon;<lb/>
         Sed kiu iras vojon mal&gcirc;ustan, tiu Lin malestimas.<lb/></l>
  <l n='3'>En la bu&scirc;o de malsa&gcirc;ulo estas vergo por lia malhumileco;<lb/>
         Sed la bu&scirc;o de sa&gcirc;uloj ilin gardas.<lb/></l>
  <l n='4'>Se ne ekzistas bovoj, la grenejoj estas malplenaj;<lb/>
         Sed multe da profito estas de la forto de bovoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Verama atestanto ne mensogas;<lb/>
         Sed atestanto falsama elspiras mensogojn.<lb/></l>
  <l n='6'>Mokanto ser&ccirc;as sa&gcirc;econ kaj &gcirc;in ne trovas;<lb/>
         Sed por sa&gcirc;ulo la sciado estas facila.<lb/></l>
  <l n='7'>Foriru de homo malsa&gcirc;a;<lb/>
         &Ccirc;ar vi ne a&ubreve;dos parolon de sa&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='8'>La sa&gcirc;eco de sa&gcirc;ulo estas komprenado de sia vojo;<lb/>
         Kaj la malsa&gcirc;eco de malsa&gcirc;uloj estas trompi&gcirc;ado.<lb/></l>
  <l n='9'>Malsa&gcirc;uloj &scirc;ercas pri siaj kulpoj;<lb/>
         Sed inter virtuloj ekzistas reciproka favoro.<lb/></l>
  <l n='10'>Koro scias sian propran mal&gcirc;ojon;<lb/>
         Kaj en &gcirc;ia &gcirc;ojo ne partoprenas fremdulo.<lb/></l>
  <l n='11'>Domo de malvirtuloj estos ekstermita;<lb/>
         Sed dometo de virtuloj floros.<lb/></l>
  <l n='12'>Iufoje vojo &scirc;ajnas &gcirc;usta al homo,<lb/>
         Kaj tamen &gcirc;ia fino kondukas al la morto.<lb/></l>
  <l n='13'>Anka&ubreve; dum ridado povas dolori la koro;<lb/>
         Kaj la fino de &gcirc;ojo estas mal&gcirc;ojo.<lb/></l>
  <l n='14'>La&ubreve; siaj agoj man&gcirc;os homo malbonkora;<lb/>
         Kaj homo bona sati&gcirc;os per siaj faroj.<lb/></l>
  <l n='15'>Naivulo kredas &ccirc;iun vorton;<lb/>
         Sed sa&gcirc;ulo estas atenta pri sia vojo.<lb/></l>
  <l n='16'>Sa&gcirc;ulo timas, kaj forklini&gcirc;as de malbono;<lb/>
         Sed malsa&gcirc;ulo estas inciti&gcirc;ema kaj memfidema.<lb/></l>
  <l n='17'>Malpacienculo faras malsa&gcirc;a&jcirc;ojn;<lb/>
         Kaj malbonintenculo estas malamata.<lb/></l>
  <l n='18'>Naivuloj akiras malsa&gcirc;econ;<lb/>
         Sed sa&gcirc;uloj estas kronataj de klereco.<lb/></l>
  <l n='19'>Malbonuloj humili&gcirc;os anta&ubreve; bonuloj;<lb/>
         Kaj malvirtuloj estos anta&ubreve; la pordego de virtulo.<lb/></l>
  <l n='20'>Malri&ccirc;ulo estas malamata e&ccirc; de sia proksimulo;<lb/>
         Sed ri&ccirc;ulo havas multe da amikoj.<lb/></l>
  <l n='21'>Kiu mal&scirc;atas sian proksimulon, tiu estas pekulo;<lb/>
         Sed kiu kompatas malri&ccirc;ulojn, tiu estas feli&ccirc;a.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;u ne eraras malbonintenculoj?<lb/>
         Sed favorkoreco kaj vero estas &ccirc;e tiuj, kiuj havas bonajn<lb/>
              intencojn.<lb/></l>
  <l n='23'>De &ccirc;iu laboro estos profito;<lb/>
         Sed de babilado venas nur senhaveco.<lb/></l>
  <l n='24'>Propra ri&ccirc;eco estas krono por la sa&gcirc;uloj;<lb/>
         Sed la malsa&gcirc;eco de la malsa&gcirc;uloj restas malsa&gcirc;eco.<lb/></l>
  <l n='25'>Verparola atestanto savas animojn;<lb/>
         Sed malverparola elspiras trompon.<lb/></l>
  <l n='26'>En la timo anta&ubreve; la Eternulo estas forta fortika&jcirc;o;<lb/>
         Kaj Li estos rifu&gcirc;ejo por Siaj infanoj.<lb/></l>
  <l n='27'>La timo anta&ubreve; la Eternulo estas fonto de vivo,<lb/>
         Por evitigi la retojn de la morto.<lb/></l>
  <l n='28'>Grandeco de popolo estas gloro por re&gcirc;o;<lb/>
         Kaj manko de popolo pereigas la reganton.<lb/></l>
  <l n='29'>Pacienculo havas multe da sa&gcirc;o;<lb/>
         Sed malpacienculo elmontras malsa&gcirc;econ.<lb/></l>
  <l n='30'>Trankvila koro estas vivo por la korpo;<lb/>
         Sed envio estas puso por la ostoj.<lb/></l>
  <l n='31'>Kiu premas malri&ccirc;ulon, tiu ofendas lian Kreinton;<lb/>
         Kaj kiu Lin honoras, tiu kompatas malri&ccirc;ulon.<lb/></l>
  <l n='32'>Pro sia malboneco malvirtulo estos forpu&scirc;ita;<lb/>
         Sed virtulo e&ccirc; mortante havas esperon.<lb/></l>
  <l n='33'>En la koro de sa&gcirc;ulo ripozas sa&gcirc;o;<lb/>
         Kaj kio estas en malsa&gcirc;uloj, tio elmontri&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='34'>Virto altigas popolon;<lb/>
         Sed peko pereigas gentojn.<lb/></l>
  <l n='35'>Favoron de la re&gcirc;o havas sklavo sa&gcirc;a;<lb/>
         Sed kontra&ubreve; malbonkonduta li koleras.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Milda respondo kvietigas koleron;<lb/>
         Sed malmola vorto ekscitas koleron.<lb/></l>
  <l n='2'>La lango de sa&gcirc;uloj bonigas la instruon;<lb/>
         Sed la bu&scirc;o de malsa&gcirc;uloj elparolas sensenca&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='3'>Sur &ccirc;iu loko estas la okuloj de la Eternulo;<lb/>
         Ili vidas la malbonulojn kaj bonulojn.<lb/></l>
  <l n='4'>Milda lango estas arbo de vivo;<lb/>
         Sed malbonparola rompas la spiriton.<lb/></l>
  <l n='5'>Malsa&gcirc;ulo mal&scirc;atas la instruon de sia patro;<lb/>
         Sed kiu plenumas la admonon, tiu estas prudenta.<lb/></l>
  <l n='6'>En la domo de virtulo estas multe da trezoroj;<lb/>
         Sed en la profito de malvirtulo estas pereo.<lb/></l>
  <l n='7'>La bu&scirc;o de sa&gcirc;uloj semas instruon;<lb/>
         Sed la koro de malsa&gcirc;uloj ne estas tia.<lb/></l>
  <l n='8'>Oferdono de malvirtuloj estas abomena&jcirc;o por la Eternulo;<lb/>
         Sed la pre&gcirc;o de virtuloj al Li pla&ccirc;as.<lb/></l>
  <l n='9'>Abomena&jcirc;o por la Eternulo estas la vojo de malvirtulo;<lb/>
         Sed kiu celas virton, tiun Li amas.<lb/></l>
  <l n='10'>Malbona puno atendas tiun, kiu forlasas la vojon;<lb/>
         Kaj la malamanto de admono mortos.<lb/></l>
  <l n='11'>&Scirc;eol kaj la abismo estas anta&ubreve; la Eternulo:<lb/>
         Tiom pli la koroj de la homidoj.<lb/></l>
  <l n='12'>Mokanto ne amas tiun, kiu lin admonas;<lb/>
         Al sa&gcirc;uloj li ne iras.<lb/></l>
  <l n='13'>&Gcirc;oja koro faras la viza&gcirc;on &gcirc;oja;<lb/>
         Sed &ccirc;e &ccirc;agreno de la koro la spirito estas malgaja.<lb/></l>
  <l n='14'>La koro de sa&gcirc;ulo ser&ccirc;as instruon;<lb/>
         Sed la bu&scirc;o de malsa&gcirc;uloj nutras sin per malsa&gcirc;eco.<lb/></l>
  <l n='15'>&Ccirc;iuj tagoj de malfeli&ccirc;ulo estas malbonaj;<lb/>
         Sed kontenta koro estas festenado.<lb/></l>
  <l n='16'>Pli bona estas malmulto kun timo anta&ubreve; la Eternulo,<lb/>
         Ol granda trezoro kun maltrankvileco &ccirc;e &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='17'>Pli bona estas man&gcirc;o el verda&jcirc;o, sed kun amo,<lb/>
         Ol grasa bovo, sed kun malamo.<lb/></l>
  <l n='18'>Kolerema homo ka&ubreve;zas malpacon;<lb/>
         Kaj pacienculo kvietigas disputon.<lb/></l>
  <l n='19'>La vojo de maldiligentulo estas kiel dornarbeto;<lb/>
         Sed la vojo de virtuloj estas ebenigita.<lb/></l>
  <l n='20'>Sa&gcirc;a filo &gcirc;ojigas la patron;<lb/>
         Sed homo malsa&gcirc;a estas malhonoro por sia patrino.<lb/></l>
  <l n='21'>Malsa&gcirc;eco estas &gcirc;ojo por malsa&gcirc;ulo;<lb/>
         Sed homo prudenta iras &gcirc;ustan vojon.<lb/></l>
  <l n='22'>Kie ne estas konsilo, tie la entreprenoj nenii&gcirc;as;<lb/>
         Sed &ccirc;e multe da konsilantoj ili restas fortikaj.<lb/></l>
  <l n='23'>Plezuro por homo estas en la respondo de lia bu&scirc;o;<lb/>
         Kaj kiel bona estas vorto en la &gcirc;usta tempo!<lb/></l>
  <l n='24'>La vojo de la vivo por sa&gcirc;ulo iras supren,<lb/>
         Por ke li evitu &Scirc;eolon malsupre.<lb/></l>
  <l n='25'>La domon de fieruloj la Eternulo ruinigas;<lb/>
         Sed Li gardas la limojn de vidvino.<lb/></l>
  <l n='26'>Abomena&jcirc;o por la Eternulo estas la intencoj de malnoblulo;<lb/>
         Sed agrablaj estas la paroloj de puruloj.<lb/></l>
  <l n='27'>Profitemulo mal&gcirc;ojigas sian domon;<lb/>
         Sed kiu malamas donacojn, tiu vivos.<lb/></l>
  <l n='28'>La koro de virtulo pripensas respondon;<lb/>
         Sed la bu&scirc;o de malvirtuloj elfluigas malbonon.<lb/></l>
  <l n='29'>La Eternulo estas malproksima de la malvirtuloj;<lb/>
         Sed la pre&gcirc;on de la virtuloj Li a&ubreve;skultas.<lb/></l>
  <l n='30'>Luma okulo &gcirc;ojigas la koron;<lb/>
         Bona sciigo fortikigas la ostojn.<lb/></l>
  <l n='31'>Orelo, kiu a&ubreve;skultas la instruon de la vivo,<lb/>
         Lo&gcirc;os inter sa&gcirc;uloj.<lb/></l>
  <l n='32'>Kiu forpu&scirc;as admonon, tiu malestimas sian animon;<lb/>
         Sed kiu a&ubreve;skultas instruon, tiu akiras sa&gcirc;on.<lb/></l>
  <l n='33'>La timo anta&ubreve; la Eternulo instruas sa&gcirc;on,<lb/>
         Kaj humileco trovi&gcirc;as anta&ubreve; honoro.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Al la homo apartenas la projektoj de la koro;<lb/>
         Sed de la Eternulo venas la vortoj de la lango.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;iuj vojoj de la homo estas puraj en liaj okuloj;<lb/>
         Sed la Eternulo esploras la spiritojn.<lb/></l>
  <l n='3'>Transdonu al la Eternulo viajn farojn;<lb/>
         Tiam viaj entreprenoj staros forte.<lb/></l>
  <l n='4'>&Ccirc;iu faro de la Eternulo havas sian celon;<lb/>
         E&ccirc; malvirtulo estas farita por tago de malbono.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;iu malhumilulo estas abomena&jcirc;o por la Eternulo;<lb/>
         Kaj li certe ne restos ne punita.<lb/></l>
  <l n='6'>Per bono kaj vero pardoni&gcirc;as peko;<lb/>
         Kaj per timo anta&ubreve; la Eternulo oni evitas malbonon.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiam al la Eternulo pla&ccirc;as la vojoj de homo,<lb/>
         Li e&ccirc; liajn malamikojn pacigas kun li.<lb/></l>
  <l n='8'>Pli bona estas malmulto, sed kun justeco,<lb/>
         Ol granda profito, sed maljusta.<lb/></l>
  <l n='9'>La koro de homo pripensas sian vojon;<lb/>
         Sed la Eternulo direktas lian iradon.<lb/></l>
  <l n='10'>Sor&ccirc;o estas sur la lipoj de re&gcirc;o;<lb/>
         Lia bu&scirc;o ne peku &ccirc;e la ju&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='11'>&Gcirc;usta pesilo kaj &gcirc;ustaj pesiltasoj estas de la Eternulo;<lb/>
         &Ccirc;iuj pezil&scirc;tonoj en la sako estas Lia faro.<lb/></l>
  <l n='12'>Abomena&jcirc;o por re&gcirc;oj estas fari maljusta&jcirc;on;<lb/>
         &Ccirc;ar per justeco staras fortike la trono.<lb/></l>
  <l n='13'>Al la re&gcirc;oj pla&ccirc;as lipoj veramaj;<lb/>
         Kaj ili amas tiun, kiu parolas la veron.<lb/></l>
  <l n='14'>Kolero de re&gcirc;o estas kuriero de morto;<lb/>
         Sed homo sa&gcirc;a igas &gcirc;in pardoni.<lb/></l>
  <l n='15'>Luma viza&gcirc;o de re&gcirc;o estas vivo;<lb/>
         Kaj lia favoro estas kiel nubo kun printempa pluvo.<lb/></l>
  <l n='16'>Akiro de sa&gcirc;eco estas multe pli bona ol oro;<lb/>
         Kaj akiro de prudento estas preferinda ol ar&gcirc;ento.<lb/></l>
  <l n='17'>La vojo de virtuloj evitas malbonon;<lb/>
         Kiu gardas sian vojon, tiu konservas sian animon.<lb/></l>
  <l n='18'>Anta&ubreve; la pereo iras fiereco;<lb/>
         Kaj anta&ubreve; la falo iras malhumileco.<lb/></l>
  <l n='19'>Pli bone estas esti humila kun malri&ccirc;uloj,<lb/>
         Ol dividi akiron kun fieruloj.<lb/></l>
  <l n='20'>Kiu prudente kondukas aferon, tiu trovos bonon;<lb/>
         Kaj kiu fidas la Eternulon, tiu estas feli&ccirc;a.<lb/></l>
  <l n='21'>Kiu havas prudentan koron, tiu estas nomata sa&gcirc;ulo;<lb/>
         Kaj agrablaj paroloj plivalorigas la instruon.<lb/></l>
  <l n='22'>Sa&gcirc;o estas fonto de vivo por sia posedanto;<lb/>
         Sed la instruo de malsa&gcirc;uloj estas malsa&gcirc;eco.<lb/></l>
  <l n='23'>La koro de sa&gcirc;ulo prudentigas lian bu&scirc;on,<lb/>
         Kaj en lia bu&scirc;o plivalori&gcirc;as la instruo.<lb/></l>
  <l n='24'>Agrabla parolo estas fre&scirc;a mielo,<lb/>
         Dol&ccirc;a por la animo kaj saniga por la ostoj.<lb/></l>
  <l n='25'>Iufoje vojo &scirc;ajnas &gcirc;usta al homo,<lb/>
         Kaj tamen &gcirc;ia fino kondukas al la morto.<lb/></l>
  <l n='26'>Kiu laboras, tiu laboras por si mem;<lb/>
         &Ccirc;ar lin devigas lia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='27'>Malbona homo ka&ubreve;zas malbonon;<lb/>
         Kaj sur liaj lipoj estas kvaza&ubreve; brulanta fajro.<lb/></l>
  <l n='28'>Malica homo disvastigas malpacon;<lb/>
         Kaj kalumnianto disigas amikojn.<lb/></l>
  <l n='29'>Rabemulo forlogas sian proksimulon<lb/>
         Kaj kondukas lin sur vojo malbona.<lb/></l>
  <l n='30'>Kiu faras signojn per la okuloj, tiu intencas malicon;<lb/>
         Kiu faras signojn per la lipoj, tiu plenumas malbonon.<lb/></l>
  <l n='31'>Krono de gloro estas la grizeco;<lb/>
         Sur la vojo de justeco &gcirc;i estas trovata.<lb/></l>
  <l n='32'>Pacienculo estas pli bona ol fortulo;<lb/>
         Kaj kiu regas sian spiriton, tiu estas pli bona ol<lb/>
              militakiranto de urbo.<lb/></l>
  <l n='33'>Sur la baskon oni &jcirc;etas loton;<lb/>
         Sed &gcirc;ia tuta decido estas de la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Pli bona estas seka peco da pano, sed kun trankvileco,<lb/>
         Ol domo plena de viando, kun malpaco.<lb/></l>
  <l n='2'>Sa&gcirc;a sklavo regos super filo hontinda,<lb/>
         Kaj dividos heredon kune kun fratoj.<lb/></l>
  <l n='3'>Fandujo estas por ar&gcirc;ento, kaj forno por oro;<lb/>
         Sed la korojn esploras la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='4'>Malbonfaranto obeas malbonajn bu&scirc;ojn;<lb/>
         Malveremulo atentas malpian langon.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiu mokas malri&ccirc;ulon, tiu ofendas lian Kreinton;<lb/>
         Kiu &gcirc;ojas pri ies malfeli&ccirc;o, tiu ne restos sen puno.<lb/></l>
  <l n='6'>Nepoj estas krono por maljunuloj;<lb/>
         Kaj gloro por infanoj estas iliaj gepatroj.<lb/></l>
  <l n='7'>Al malsa&gcirc;ulo ne konvenas alta parolado,<lb/>
         Kaj ankora&ubreve; malpli al nobelo mensogado.<lb/></l>
  <l n='8'>Donaco estas juvelo en la okuloj de sia mastro;<lb/>
         Kien ajn li sin turnos, li sukcesos.<lb/></l>
  <l n='9'>Kiu kovras kulpon, tiu ser&ccirc;as amikecon;<lb/>
         Sed kiu reparolas pri la afero, tiu disigas amikojn.<lb/></l>
  <l n='10'>Pli efikas ripro&ccirc;o &ccirc;e sa&gcirc;ulo,<lb/>
         Ol cent batoj &ccirc;e malsa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='11'>Malbonulo ser&ccirc;as nur ribelon;<lb/>
         Sed terura sendato estos sendita kontra&ubreve; lin.<lb/></l>
  <l n='12'>Pli bone estas renkonti ursinon, al kiu estas rabitaj &gcirc;iaj<lb/>
              infanoj,<lb/>
         Ol malsa&gcirc;ulon kun lia malsa&gcirc;eco.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiu redonas malbonon por bono,<lb/>
         El ties domo ne malaperos malbono.<lb/></l>
  <l n='14'>La komenco de malpaco estas kiel liberigo de akvo;<lb/>
         Anta&ubreve; ol &gcirc;i tro vasti&gcirc;is, forlasu la malpacon.<lb/></l>
  <l n='15'>Kiu pravigas malvirtulon, kaj kiu malpravigas virtulon,<lb/>
         Amba&ubreve; estas abomena&jcirc;o por la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='16'>Por kio servas mono en la mano de malsa&gcirc;ulo?<lb/>
         &Ccirc;u por a&ccirc;eti sa&gcirc;on, kiam li prudenton ne havas?<lb/></l>
  <l n='17'>En &ccirc;iu tempo amiko amas,<lb/>
         Kaj li fari&gcirc;as frato en mizero.<lb/></l>
  <l n='18'>Homo malsa&gcirc;a donas manon en manon,<lb/>
         Kaj garantias por sia proksimulo.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiu amas malpacon, tiu amas pekon;<lb/>
         Kiu tro alte levas sian pordon, tiu ser&ccirc;as pereon.<lb/></l>
  <l n='20'>Malica koro ne trovos bonon;<lb/>
         Kaj kiu havas ne&gcirc;ustan langon, tiu enfalos en malfeli&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='21'>Kiu naskas malsa&gcirc;ulon, tiu havas &ccirc;agrenon;<lb/>
         Kaj patro de malprudentulo ne havos &gcirc;ojon.<lb/></l>
  <l n='22'>&Gcirc;oja koro estas saniga;<lb/>
         Kaj mal&gcirc;oja spirito sekigas la ostojn.<lb/></l>
  <l n='23'>Ka&scirc;itajn donacojn akceptas malvirtulo,<lb/>
         Por deklini la vojon de la justeco.<lb/></l>
  <l n='24'>Anta&ubreve; la viza&gcirc;o de prudentulo estas sa&gcirc;o;<lb/>
         Sed la okuloj de malsa&gcirc;ulo estas en la fino de la tero.<lb/></l>
  <l n='25'>Filo malsa&gcirc;a estas &ccirc;agreno por sia patro,<lb/>
         Kaj mal&gcirc;ojo por sia patrino.<lb/></l>
  <l n='26'>Ne estas bone suferigi virtulon,<lb/>
         Nek bati noblulon, kiu agas juste.<lb/></l>
  <l n='27'>Kiu &scirc;paras siajn vortojn, tiu estas prudenta;<lb/>
         Kaj trankvilanimulo estas homo sa&gcirc;a.<lb/></l>
  <l n='28'>E&ccirc; malsa&gcirc;ulo, se li silentas, estas rigardata kiel sa&gcirc;ulo;<lb/>
         Kaj kiel prudentulo, se li tenas fermita sian bu&scirc;on.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiu aparti&gcirc;as, tiu ser&ccirc;as sian volupton<lb/>
         Kaj iras kontra&ubreve; &ccirc;iu sa&gcirc;a konsilo.<lb/></l>
  <l n='2'>Malsa&gcirc;ulo ne deziras prudenton,<lb/>
         Sed nur malkovri sian koron.<lb/></l>
  <l n='3'>Kiam venas malvirtulo,<lb/>
         Venas anka&ubreve; malestimo kun honto kaj moko.<lb/></l>
  <l n='4'>La vortoj de homa bu&scirc;o estas profunda akvo;<lb/>
         La fonto de sa&gcirc;o estas fluanta rivero.<lb/></l>
  <l n='5'>Ne estas bone favori malvirtulon,<lb/>
         Por faligi virtulon &ccirc;e la ju&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='6'>La lipoj de malsa&gcirc;ulo kondukas al malpaco,<lb/>
         Kaj lia bu&scirc;o venigas batojn.<lb/></l>
  <l n='7'>La bu&scirc;o de malsa&gcirc;ulo estas pereo por li,<lb/>
         Kaj liaj lipoj enretigas lian animon.<lb/></l>
  <l n='8'>La vortoj de kalumnianto estas kiel franda&jcirc;oj,<lb/>
         Kaj ili penetras en la profundon de la ventro.<lb/></l>
  <l n='9'>Kiu estas senzorga en sia laborado,<lb/>
         Tiu estas frato de pereiganto.<lb/></l>
  <l n='10'>La nomo de la Eternulo estas fortika turo:<lb/>
         Tien kuras virtulo, kaj estas &scirc;irmata.<lb/></l>
  <l n='11'>La havo de ri&ccirc;ulo estas lia fortika urbo,<lb/>
         Kaj kiel alta muro en lia imago.<lb/></l>
  <l n='12'>Anta&ubreve; la pereo la koro de homo fieri&gcirc;as,<lb/>
         Kaj anta&ubreve; honoro estas humileco.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiu respondas, anta&ubreve; ol li a&ubreve;dis,<lb/>
         Tiu havas malsa&gcirc;on kaj honton.<lb/></l>
  <l n='14'>La spirito de homo nutras lin en lia malsano;<lb/>
         Sed spiriton premitan kiu povas elporti?<lb/></l>
  <l n='15'>La koro de sa&gcirc;ulo akiras prudenton,<lb/>
         Kaj la orelo de sa&gcirc;uloj ser&ccirc;as scion.<lb/></l>
  <l n='16'>Donaco de homo donas al li vastecon<lb/>
         Kaj kondukas lin al la grandsinjoroj.<lb/></l>
  <l n='17'>La unua estas prava en sia proceso;<lb/>
         Sed venas lia proksimulo kaj &gcirc;in klarigas.<lb/></l>
  <l n='18'>La loto &ccirc;esigas disputojn<lb/>
         Kaj decidas inter potenculoj.<lb/></l>
  <l n='19'>Malpaci&gcirc;inta frato estas pli obstina, ol fortikigita urbo;<lb/>
         Kaj disputoj estas kiel rigliloj de turo.<lb/></l>
  <l n='20'>De la fruktoj de la bu&scirc;o de homo sati&gcirc;as lia ventro;<lb/>
         Li man&gcirc;as la produktojn de siaj lipoj.<lb/></l>
  <l n='21'>Morto kaj vivo dependas de la lango;<lb/>
         Kaj kiu &gcirc;in amas, tiu man&gcirc;os &gcirc;iajn fruktojn.<lb/></l>
  <l n='22'>Kiu trovis edzinon, tiu trovis bonon<lb/>
         Kaj ricevis favoron de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='23'>Per petegado parolas malri&ccirc;ulo;<lb/>
         Kaj ri&ccirc;ulo respondas arogante.<lb/></l>
  <l n='24'>Havi multajn amikojn estas embarase;<lb/>
         Sed ofte amiko estas pli sindona ol frato.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Pli bona estas malri&ccirc;ulo, kiu iras en sia senkulpeco,<lb/>
         Ol homo, kiu estas malicbu&scirc;ulo kaj malsa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='2'>Vivo sen prudento ne estas bona;<lb/>
         Kaj kiu tro rapidas, tiu maltrafas la vojon.<lb/></l>
  <l n='3'>Malsa&gcirc;eco de homo erarigas lian vojon,<lb/>
         Kaj lia koro koleras la Eternulon.<lb/></l>
  <l n='4'>Ri&ccirc;eco donas multon da amikoj;<lb/>
         Sed malri&ccirc;ulo estas forlasata de sia amiko.<lb/></l>
  <l n='5'>Falsa atestanto ne restos sen puno;<lb/>
         Kaj kiu elspiras mensogojn, tiu ne savi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='6'>Multaj ser&ccirc;as favoron de malavarulo;<lb/>
         Kaj &ccirc;iu estas amiko de homo, kiu donas donacojn.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;iuj fratoj de malri&ccirc;ulo lin malamas;<lb/>
         Tiom pli malproksimi&gcirc;as de li liaj amikoj!<lb/>
         Li havas esperon pri vortoj, kiuj ne estos plenumitaj.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiu akiras prudenton, tiu amas sian animon;<lb/>
         Kiu gardas sa&gcirc;on, tiu trovas bonon.<lb/></l>
  <l n='9'>Falsa atestanto ne restos sen puno;<lb/>
         Kaj kiu elspiras mensogojn, tiu pereos.<lb/></l>
  <l n='10'>Al malsa&gcirc;ulo ne konvenas agrabla&jcirc;o;<lb/>
         Ankora&ubreve; malpli konvenas al sklavo regi super princoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Sa&gcirc;o de homo faras lin pacienca;<lb/>
         Kaj gloro por li estas pardoni pekon.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiel kriego de leono estas la kolero de re&gcirc;o;<lb/>
         Kaj lia favoro estas kiel roso sur herbo.<lb/></l>
  <l n='13'>Pereo por sia patro estas malsa&gcirc;a filo;<lb/>
         Kaj malpacema edzino estas kiel konstanta gutado.<lb/></l>
  <l n='14'>Domo kaj havo estas heredataj post gepatroj;<lb/>
         Sed sa&gcirc;a edzino estas de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='15'>Mallaboremeco enigas en profundan dormon,<lb/>
         Kaj animo maldiligenta suferos malsaton.<lb/></l>
  <l n='16'>Kiu konservas moralordonon, tiu konservas sian animon;<lb/>
         Sed kiu ne atentas Lian vojon, tiu mortos.<lb/></l>
  <l n='17'>Kiu kompatas malri&ccirc;ulon, tiu pruntedonas al la Eternulo,<lb/>
         Kaj Tiu redonos al li por lia bonfaro.<lb/></l>
  <l n='18'>Punu vian filon, dum ekzistas espero,<lb/>
         Sed via koro ne deziru lian pereon.<lb/></l>
  <l n='19'>Koleranto devas esti punata;<lb/>
         &Ccirc;ar se vi lin indulgos, li fari&gcirc;os ankora&ubreve; pli kolerema.<lb/></l>
  <l n='20'>A&ubreve;skultu konsilon kaj akceptu admonon,<lb/>
         Por ke vi poste estu sa&gcirc;a.<lb/></l>
  <l n='21'>Multaj estas la intencoj en la koro de homo,<lb/>
         Sed la decido de la Eternulo restas fortike.<lb/></l>
  <l n='22'>Ornamo estas por la homo lia bonfaro;<lb/>
         Kaj pli bona estas malri&ccirc;ulo, ol homo mensogema.<lb/></l>
  <l n='23'>Timo anta&ubreve; la Eternulo kondukas al vivo,<lb/>
         Al sateco, kaj al evito de malbono.<lb/></l>
  <l n='24'>Mallaboremulo metas sian manon en la poton,<lb/>
         Kaj e&ccirc; al sia bu&scirc;o li &gcirc;in ne relevas.<lb/></l>
  <l n='25'>Se vi batos blasfemanton, sensciulo fari&gcirc;os atenta;<lb/>
         Se oni punas sa&gcirc;ulon, li komprenas la instruon.<lb/></l>
  <l n='26'>Kiu ruinigas patron kaj forpelas patrinon,<lb/>
         Tiu estas filo hontinda kaj malbeninda.<lb/></l>
  <l n='27'>&Ccirc;esu, mia filo, a&ubreve;skulti admonon<lb/>
         Kaj tamen deklini&gcirc;i de la vortoj de la instruo.<lb/></l>
  <l n='28'>Fripona atestanto mokas ju&gcirc;on;<lb/>
         Kaj la bu&scirc;o de malvirtuloj englutas maljusta&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='29'>La blasfemantojn atendas punoj,<lb/>
         Kaj batoj la dorson de malsa&gcirc;uloj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>La vino estas blasfemanto, ebriiga trinka&jcirc;o estas sova&gcirc;a;<lb/>
         Kaj kiu delogi&gcirc;as per ili, tiu ne estas prudenta.<lb/></l>
  <l n='2'>Minaco de re&gcirc;o estas kiel kriego de leono;<lb/>
         Kiu lin kolerigas, tiu pekas kontra&ubreve; sia animo.<lb/></l>
  <l n='3'>Estas honoro por homo &ccirc;esigi malpacon;<lb/>
         Sed &ccirc;iu malsa&gcirc;ulo estas malpacema.<lb/></l>
  <l n='4'>En la malvarma tempo mallaborulo ne plugas;<lb/>
         Li petos en a&ubreve;tuno, kaj li nenion ricevos.<lb/></l>
  <l n='5'>Intenco en la koro de homo estas profunda akvo;<lb/>
         Sed homo sa&gcirc;a &gcirc;in el&ccirc;erpos.<lb/></l>
  <l n='6'>Multaj homoj proklamas pri sia boneco;<lb/>
         Sed kiu trovos homon fidelan?<lb/></l>
  <l n='7'>Virtulo iras en sia senpekeco;<lb/>
         Feli&ccirc;aj estas liaj infanoj post li.<lb/></l>
  <l n='8'>Re&gcirc;o, kiu sidas sur trono de ju&gcirc;o,<lb/>
         Disventumas per siaj okuloj &ccirc;ion malbonan.<lb/></l>
  <l n='9'>Kiu povas diri: Mi purigis mian koron,<lb/>
         Mi estas libera de mia peko?<lb/></l>
  <l n='10'>Neegalaj peziloj, neegalaj mezuroj,<lb/>
         Amba&ubreve; estas abomena&jcirc;o por la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='11'>E&ccirc; knabon oni povas ekkoni la&ubreve; liaj faroj,<lb/>
         &Ccirc;u estas pura kaj justa lia konduto.<lb/></l>
  <l n='12'>Orelon a&ubreve;dantan kaj okulon vidantan:<lb/>
         Ilin amba&ubreve; kreis la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='13'>Ne amu dormon, por ke vi ne malri&ccirc;i&gcirc;u;<lb/>
         Malfermu viajn okulojn, kaj vi sati&gcirc;os de pano.<lb/></l>
  <l n='14'>Malbona, malbona, diras la a&ccirc;etanto;<lb/>
         Sed kiam li foriris, tiam li fanfaronas.<lb/></l>
  <l n='15'>Oni povas havi oron kaj multe da perloj;<lb/>
         Sed bu&scirc;o prudenta estas multevalora ilo.<lb/></l>
  <l n='16'>Prenu la veston de tiu, kiu garantiis por aliulo;<lb/>
         Kaj pro la fremduloj prenu de li garantia&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='17'>Malhonesta pano estas bongusta por homo;<lb/>
         Sed lia bu&scirc;o poste estos plena de &scirc;tonetoj.<lb/></l>
  <l n='18'>Intencoj fortiki&gcirc;as per konsilo;<lb/>
         Kaj militon oni faru prudente.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiu malka&scirc;as sekreton, tiu estas kiel kalumnianto;<lb/>
         Ne komuniki&gcirc;u kun tiu, kiu havas lar&gcirc;an bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='20'>Kiu malbenas sian patron kaj sian patrinon,<lb/>
         Ties lumilo estingi&gcirc;os meze de profunda mallumo.<lb/></l>
  <l n='21'>Heredo, al kiu oni komence tro rapidas,<lb/>
         Ne estas benata en sia fino.<lb/></l>
  <l n='22'>Ne diru: Mi repagos malbonon;<lb/>
         Fidu la Eternulon, kaj Li vin helpos.<lb/></l>
  <l n='23'>Neegalaj peziloj estas abomena&jcirc;o por la Eternulo,<lb/>
         Kaj malvera pesilo estas ne bona.<lb/></l>
  <l n='24'>La irado de homo dependas de la Eternulo;<lb/>
         Kiel homo povus kompreni sian vojon?<lb/></l>
  <l n='25'>&Gcirc;i estas reto por homo, se li rapidas nomi ion sankta<lb/>
         Kaj esploras nur post faro de promeso.<lb/></l>
  <l n='26'>Sa&gcirc;a re&gcirc;o dispelas malvirtulojn,<lb/>
         Kaj venigas radon sur ilin.<lb/></l>
  <l n='27'>La animo de homo estas lumilo de la Eternulo;<lb/>
         &Gcirc;i esploras &ccirc;iujn interna&jcirc;ojn de la korpo.<lb/></l>
  <l n='28'>Favorkoreco kaj veremeco hardas re&gcirc;on;<lb/>
         Kaj per favorkoreco li subtenas sian tronon.<lb/></l>
  <l n='29'>Gloro por junuloj estas ilia forto,<lb/>
         Kaj ornamo por maljunuloj estas grizeco.<lb/></l>
  <l n='30'>Vundoj de batoj devas penetri en malbonulon,<lb/>
         Kaj frapoj devas iri profunde en lian korpon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiel akvaj torentoj estas la koro de re&gcirc;o en la mano de la<lb/>
              Eternulo:<lb/>
         Kien Li volas, Li &gcirc;in direktas.<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;iuj vojoj de homo estas &gcirc;ustaj en liaj okuloj;<lb/>
         Sed la Eternulo pesas la korojn.<lb/></l>
  <l n='3'>Plenumado de vero kaj justeco<lb/>
         Estas al la Eternulo pli agrabla ol oferado.<lb/></l>
  <l n='4'>Fieraj okuloj kaj aroganta koro,<lb/>
         Kultura&jcirc;o de malvirtuloj, estas peko.<lb/></l>
  <l n='5'>La entreprenoj de diligentulo donas nur profiton;<lb/>
         Sed &ccirc;iu trorapidado kondukas nur al manko.<lb/></l>
  <l n='6'>Akirado de trezoroj per lango mensogema<lb/>
         Estas vanta bloveto, retoj de morto.<lb/></l>
  <l n='7'>La rabo de malvirtuloj atakos ilin mem;<lb/>
         &Ccirc;ar ili ne volis fari justa&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='8'>Malrekta estas la vojo de homo kulpa;<lb/>
         Sed la agado de purulo estas &gcirc;usta.<lb/></l>
  <l n='9'>Pli bone estas lo&gcirc;i sur angulo de tegmento,<lb/>
         Ol kun malpacema edzino en komuna domo.<lb/></l>
  <l n='10'>La animo de malvirtulo deziras malbonon;<lb/>
         Lia proksimulo ne estas favorata de li.<lb/></l>
  <l n='11'>Kiam blasfemanto estas punata, senspertulo fari&gcirc;as pli sa&gcirc;a;<lb/>
         Kaj kiam oni instruas sa&gcirc;ulon, li akiras prudenton.<lb/></l>
  <l n='12'>La Justulo rigardas la domon de malvirtulo,<lb/>
         Kaj Li faligas malvirtulojn en malbonon.<lb/></l>
  <l n='13'>Se iu &scirc;topas sian orelon kontra&ubreve; kriado de malri&ccirc;ulo,<lb/>
         Li anka&ubreve; vokos kaj ne estos a&ubreve;skultata.<lb/></l>
  <l n='14'>Sekreta donaco kvietigas koleron,<lb/>
         Kaj donaco en la sinon, fortan furiozon.<lb/></l>
  <l n='15'>Farado de justa&jcirc;o estas &gcirc;ojo por la virtulo<lb/>
         Kaj teruro por la malbonaguloj.<lb/></l>
  <l n='16'>Homo, kiu erarfori&gcirc;is de la vojo de prudento,<lb/>
         Eklo&gcirc;os en komunumo de mortintoj.<lb/></l>
  <l n='17'>Kiu amas gajecon, tiu havos mankon;<lb/>
         Kiu amas vinon kaj oleon, tiu ne estos ri&ccirc;a.<lb/></l>
  <l n='18'>La malvirtulo estos liberiga anstata&ubreve;o por la virtulo,<lb/>
         Kaj malpiulo por piuloj.<lb/></l>
  <l n='19'>Pli bone estas lo&gcirc;i en lando dezerta,<lb/>
         Ol kun malpacema kaj kolerema edzino.<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;arma trezoro kaj oleo estas en la domo de sa&gcirc;ulo;<lb/>
         Sed homo malsa&gcirc;a &ccirc;ion englutas.<lb/></l>
  <l n='21'>Kiu celas justecon kaj bonecon,<lb/>
         Tiu trovos vivon, justecon, kaj honoron.<lb/></l>
  <l n='22'>Kontra&ubreve; urbon de fortuloj eliras sa&gcirc;ulo,<lb/>
         Kaj li faligas &gcirc;ian fortan fortika&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='23'>Kiu gardas sian bu&scirc;on kaj sian langon,<lb/>
         Tiu gardas sian animon kontra&ubreve; malfeli&ccirc;oj.<lb/></l>
  <l n='24'>Fiera malbonulo, kiun oni nomas blasfemulo,<lb/>
         Agas kun kolero kaj malboneco.<lb/></l>
  <l n='25'>La deziro de mallaborulo lin mortigas,<lb/>
         &Ccirc;ar liaj manoj ne volas labori.<lb/></l>
  <l n='26'>Tuttage li forte deziras;<lb/>
         Sed virtulo donas kaj ne rifuzas.<lb/></l>
  <l n='27'>Oferdono de malvirtuloj estas abomena&jcirc;o;<lb/>
         Kiom pli, kiam li &gcirc;in alportas kiel pekoferon!<lb/></l>
  <l n='28'>Mensoga atestanto pereos;<lb/>
         Sed homo, kiu mem a&ubreve;dis, parolos por &ccirc;iam.<lb/></l>
  <l n='29'>Malvirtulo tenas sian viza&gcirc;on arogante;<lb/>
         Sed virtulo zorgas pri sia vojo.<lb/></l>
  <l n='30'>Ne ekzistas sa&gcirc;o, ne ekzistas prudento,<lb/>
         Ne ekzistas konsilo kontra&ubreve; la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='31'>&Ccirc;evalo estas preparata por la tago de milito;<lb/>
         Sed la helpo venas de la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Nomo bona estas pli preferinda, ol granda ri&ccirc;eco;<lb/>
         Kaj bona estimo, ol ar&gcirc;ento kaj oro.<lb/></l>
  <l n='2'>Ri&ccirc;ulo kaj malri&ccirc;ulo renkonti&gcirc;as:<lb/>
         Ilin amba&ubreve; kreis la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='3'>Prudentulo anta&ubreve;vidas malbonon, kaj ka&scirc;i&gcirc;as;<lb/>
         Sed naivuloj anta&ubreve;enpa&scirc;as, kaj difekti&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='4'>Por humileco kaj timo anta&ubreve; la Eternulo<lb/>
         Oni ricevas ri&ccirc;econ kaj honoron kaj vivon.<lb/></l>
  <l n='5'>Dornoj kaj retoj estas sur la vojo de malbonagulo;<lb/>
         Kiu gardas sian animon, tiu malproksimi&gcirc;as de ili.<lb/></l>
  <l n='6'>Instruu knabon konforme al lia vojo,<lb/>
         Kaj e&ccirc; maljuni&gcirc;inte li ne deklini&gcirc;os de &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='7'>Ri&ccirc;ulo regas super malri&ccirc;uloj,<lb/>
         Kaj kiu prunteprenas, tiu estas sklavo de la pruntedoninto.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiu semas maljusta&jcirc;on, tiu rikoltos suferon,<lb/>
         Kaj la kano de lia krueleco rompi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='9'>Bonokululo estos benata;<lb/>
         &Ccirc;ar li donas el sia pano al malri&ccirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='10'>Forpelu blasfemulon, kaj foriros malpaco,<lb/>
         Kaj &ccirc;esi&gcirc;os malkonsento kaj ofendo.<lb/></l>
  <l n='11'>Kiu amas purecon de koro kaj agrable parolas,<lb/>
         Al tiu la re&gcirc;o estas amiko.<lb/></l>
  <l n='12'>La okuloj de la Eternulo gardas la prudenton;<lb/>
         Sed la vortojn de maliculo Li renversas.<lb/></l>
  <l n='13'>Mallaborulo diras: Leono estas ekstere,<lb/>
         Mi povus esti mortigita meze de la strato.<lb/></l>
  <l n='14'>La bu&scirc;o de mal&ccirc;astulino estas profunda foso;<lb/>
         Kiun la Eternulo koleras, tiu tien enfalas.<lb/></l>
  <l n='15'>Malsa&gcirc;eco forte sidas en la koro de knabo;<lb/>
         Sed vergo punanta &gcirc;in elpelas el &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='16'>Kiu premas malri&ccirc;ulon, por pligrandigi sian ri&ccirc;econ,<lb/>
         Tiu donas al ri&ccirc;ulo, por ke li malri&ccirc;i&gcirc;u.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='17'>Klinu vian orelon kaj a&ubreve;skultu vortojn de sa&gcirc;uloj,<lb/>
         Kaj direktu vian koron al mia instruo;<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar ili estos agrablaj, se vi gardos ilin en via interno;<lb/>
         Ili estos &ccirc;iuj pretaj sur viaj lipoj.<lb/></l>
  <l n='19'>Ke al la Eternulo estu via fido,<lb/>
         Tion mi instruis al vi hodia&ubreve;.<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;u mi ne skribis al vi tion trifoje<lb/>
         Kun konsiloj kaj scio,<lb/></l>
  <l n='21'>Por sciigi al vi la &gcirc;ustecon de la paroloj de vero,<lb/>
         Por ke vi transdonu la parolojn de vero al tiuj, kiuj vin<lb/>
              sendis?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='22'>Ne prirabu malri&ccirc;ulon, pro tio, ke li estas malri&ccirc;a;<lb/>
         Kaj ne premu senhavulon &ccirc;e la pordego;<lb/></l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar la Eternulo defendos ilian aferon<lb/>
         Kaj dispremos iliajn premantojn.<lb/></l>
  <l n='24'>Ne amiki&gcirc;u kun homo kolerema,<lb/>
         Kaj ne komuniki&gcirc;u kun homo flami&gcirc;ema;<lb/></l>
  <l n='25'>Ke vi ne lernu lian vojon<lb/>
         Kaj ne ricevu reton por via animo.<lb/></l>
  <l n='26'>Ne estu inter tiuj, kiuj firmigas per mano,<lb/>
         Kiuj garantias por &scirc;uldoj.<lb/></l>
  <l n='27'>Se vi ne havos per kio pagi,<lb/>
         Oni ja prenos vian lita&jcirc;on de sub vi.<lb/></l>
  <l n='28'>Ne for&scirc;ovu la antikvajn limojn,<lb/>
         Kiujn faris viaj patroj.<lb/></l>
  <l n='29'>Se vi vidas homon lertan en sia profesio, li staros anta&ubreve;<lb/>
              re&gcirc;oj;<lb/>
         Li ne staros anta&ubreve; maleminentuloj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiam vi sidi&gcirc;os, por man&gcirc;i kun reganto,<lb/>
         Rigardu bone, kio estas anta&ubreve; vi;<lb/></l>
  <l n='2'>Kaj vi metu tran&ccirc;ilon al via gor&gcirc;o,<lb/>
         Se vi estas avidulo.<lb/></l>
  <l n='3'>Ne deziru liajn bongustajn man&gcirc;ojn;<lb/>
         &Ccirc;ar &gcirc;i estas trompa pano.<lb/></l>
  <l n='4'>Ne penu ri&ccirc;i&gcirc;i;<lb/>
         Forlasu vian pripensadon.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;u vi direktos viajn okulojn al &gcirc;i? &gcirc;i jam ne ekzistos;<lb/>
         &Ccirc;ar ri&ccirc;eco faras al si flugilojn kiel aglo, kaj forflugas al<lb/>
              la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='6'>Ne man&gcirc;u panon de malbondeziranto,<lb/>
         Kaj ne deziru liajn bongustajn man&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar kiaj estas la pensoj en lia animo, tia li anka&ubreve; estas:<lb/>
         Man&gcirc;u kaj trinku, li diros al vi,<lb/>
         Sed lia koro ne estas kun vi.<lb/></l>
  <l n='8'>La pecon, kiun vi man&gcirc;is, vi elvomos;<lb/>
         Kaj vane vi perdis viajn agrablajn vortojn.<lb/></l>
  <l n='9'>En la orelojn de malsa&gcirc;ulo ne parolu;<lb/>
         &Ccirc;ar li mal&scirc;atos la sa&gcirc;econ de viaj vortoj.<lb/></l>
  <l n='10'>Ne for&scirc;ovu la antikvajn limojn,<lb/>
         Kaj sur la kampon de orfoj ne iru.<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar ilia Liberiganto estas forta;<lb/>
         Li defendos ilian aferon kontra&ubreve; vi.<lb/></l>
  <l n='12'>Elmetu vian koron al instruo<lb/>
         Kaj viajn orelojn al paroloj de prudento.<lb/></l>
  <l n='13'>Ne malvolu puni knabon:<lb/>
         Se vi batos lin per kano, li ne mortos.<lb/></l>
  <l n='14'>Vi batos lin per kano,<lb/>
         Kaj lian animon vi savos de &Scirc;eol.<lb/></l>
  <l n='15'>Mia filo, se via koro estos sa&gcirc;a,<lb/>
         Tiam &gcirc;ojos anka&ubreve; mia koro.<lb/></l>
  <l n='16'>Kaj mia interna&jcirc;o &gcirc;ojos,<lb/>
         Kiam viaj lipoj parolos &gcirc;usta&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='17'>Via koro sin tiru ne al pekuloj,<lb/>
         Sed al timo anta&ubreve; la Eternulo &ccirc;iutage.<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar ekzistas estonteco,<lb/>
         Kaj via espero ne perdi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='19'>A&ubreve;skultu vi, mia filo, kaj estu sa&gcirc;a,<lb/>
         Kaj direktu vian koron al la &gcirc;usta vojo.<lb/></l>
  <l n='20'>Ne estu inter la drinkantoj de vino,<lb/>
         Inter tiuj, kiuj man&gcirc;as tro da viando;<lb/></l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar drinkemulo kaj man&gcirc;egemulo malri&ccirc;i&gcirc;os,<lb/>
         Kaj dormemulo havos sur si &ccirc;ifona&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='22'>A&ubreve;skultu vian patron, kiu vin naskigis,<lb/>
         Kaj ne mal&scirc;atu vian patrinon, kiam &scirc;i maljuni&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='23'>Veron a&ccirc;etu, kaj ne vendu sa&gcirc;on<lb/>
         Kaj instruon kaj prudenton.<lb/></l>
  <l n='24'>Grandan &gcirc;ojon havas patro de virtulo,<lb/>
         Kaj naskinto de sa&gcirc;ulo &gcirc;ojos pro li.<lb/></l>
  <l n='25'>Via patro kaj via patrino &gcirc;ojos,<lb/>
         Kaj via naskintino triumfos.<lb/></l>
  <l n='26'>Donu, mia filo, vian koron al mi,<lb/>
         Kaj al viaj okuloj pla&ccirc;u miaj vojoj.<lb/></l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar mal&ccirc;astulino estas profunda foso,<lb/>
         Kaj fremda edzino estas malvasta puto.<lb/></l>
  <l n='28'>&Scirc;i embuskas kiel rabisto,<lb/>
         Kaj kolektas &ccirc;irka&ubreve; si perfidulojn.<lb/></l>
  <l n='29'>&Ccirc;e kiu estas ploro? &ccirc;e kiu estas &gcirc;emoj? &ccirc;e kiu estas<lb/>
              malpaco?<lb/>
         &Ccirc;e kiu estas plendoj? &ccirc;e kiu estas senka&ubreve;zaj batoj?<lb/>
         &Ccirc;e kiu estas malklaraj okuloj?<lb/></l>
  <l n='30'>&Ccirc;e tiuj, kiuj sidas malfrue &ccirc;e vino,<lb/>
         &Ccirc;e tiuj, kiuj venas, por gustumi aroman trinka&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='31'>Ne rigardu la vinon, kiel ru&gcirc;a &gcirc;i estas,<lb/>
         Kiel &gcirc;i brilas en la pokalo, kiel glate &gcirc;i eniras:<lb/></l>
  <l n='32'>En la fino &gcirc;i mordas kiel serpento<lb/>
         Kaj pikas kiel vipuro.<lb/></l>
  <l n='33'>Viaj okuloj vidos fremda&jcirc;ojn,<lb/>
         Kaj via koro parolos mal&gcirc;usta&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='34'>Kaj vi estos kiel dormanto meze de la maro,<lb/>
         Kaj kiel dormanto sur la supro de masto.<lb/></l>
  <l n='35'>Ili batis min, sed &gcirc;i min ne doloris;<lb/>
         Ili frapis min, sed mi ne sentis;<lb/>
         Kiam mi veki&gcirc;os, mi denove tion ser&ccirc;os.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ne sekvu malbonajn homojn,<lb/>
         Kaj ne deziru esti kun ili;<lb/></l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar ilia koro pensas pri perforta&jcirc;o,<lb/>
         Kaj ilia bu&scirc;o parolas malbona&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='3'>Per sa&gcirc;o konstrui&gcirc;as domo,<lb/>
         Kaj per prudento &gcirc;i fortiki&gcirc;as;<lb/></l>
  <l n='4'>Kaj per sciado la &ccirc;ambroj pleni&gcirc;as<lb/>
         Per &ccirc;ia havo grandvalora kaj agrabla.<lb/></l>
  <l n='5'>Homo sa&gcirc;a havas forton,<lb/>
         Kaj homo prudenta estas potenca.<lb/></l>
  <l n='6'>Kun pripenso faru militon;<lb/>
         Kaj venko venas per multe da konsilantoj.<lb/></l>
  <l n='7'>Tro alta estas la sa&gcirc;o por malsa&gcirc;ulo;<lb/>
         &Ccirc;e la pordego li ne malfermos sian bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiu intencas fari malbonon,<lb/>
         Tiun oni nomas maliculo.<lb/></l>
  <l n='9'>Malico de malsa&gcirc;ulo estas peko;<lb/>
         Kaj blasfemanto estas abomena&jcirc;o por homo.<lb/></l>
  <l n='10'>Se vi montri&gcirc;is malforta en tago de mizero,<lb/>
         Via forto estas ja malgranda.<lb/></l>
  <l n='11'>Savu tiujn, kiujn oni prenis por mortigi,<lb/>
         Kaj ne fortiri&gcirc;u de tiuj, kiuj estas kondamnitaj al morto.<lb/></l>
  <l n='12'>Se vi diras: Ni tion ne sciis,<lb/>
         La esploranto de koroj ja komprenas,<lb/>
         Kaj la gardanto de via animo ja scias,<lb/>
         Kaj Li redonas al homo la&ubreve; liaj faroj.<lb/></l>
  <l n='13'>Man&gcirc;u, mia filo, mielon, &ccirc;ar &gcirc;i estas bona;<lb/>
         Kaj la mieltavolo estas dol&ccirc;a por via gor&gcirc;o;<lb/></l>
  <l n='14'>Tia estas por via animo la sciado de sa&gcirc;o, se vi &gcirc;in trovis,<lb/>
         Kaj ekzistas estonteco, kaj via espero ne pereos.<lb/></l>
  <l n='15'>Ne insidu, ho malvirtulo, kontra&ubreve; la domo de virtulo;<lb/>
         Ne ataku lian ripozejon;<lb/></l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar sep fojojn virtulo falos, kaj tamen levi&gcirc;os;<lb/>
         Sed malvirtuloj impliki&gcirc;as en la malfeli&ccirc;o.<lb/></l>
  <l n='17'>Kiam falas via malamiko, ne &gcirc;oju,<lb/>
         Kaj &ccirc;e lia malfeli&ccirc;o via koro ne plezuri&gcirc;u;<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar eble la Eternulo vidos, kaj tio ne pla&ccirc;os al Li,<lb/>
         Kaj Li returnos de li Sian koleron.<lb/></l>
  <l n='19'>Ne koleru kontra&ubreve; malbonfarantoj,<lb/>
         Kaj ne enviu la malvirtulojn;<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar la malbonulo ne havos estontecon;<lb/>
         La lumilo de malvirtuloj estingi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='21'>Timu, mia filo, la Eternulon kaj la re&gcirc;on;<lb/>
         Kun ribeluloj ne komuniki&gcirc;u.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar subite venos ilia pereo;<lb/>
         Kaj kiu scias, kiam venos la puno de amba&ubreve;?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='23'>Anka&ubreve; &ccirc;i tio estas vortoj de sa&gcirc;uloj:<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='23'>Konsideri personojn &ccirc;e ju&gcirc;ado estas ne bone.<lb/></l>
  <l n='24'>Kiu diras al malvirtulo: Vi estas virtulo,<lb/>
         Tiun malbenos popoloj, tiun malamos gentoj.<lb/></l>
  <l n='25'>Sed kiuj faras ripro&ccirc;ojn, tiuj pla&ccirc;as,<lb/>
         Kaj sur ilin venos bona beno.<lb/></l>
  <l n='26'>Kiu respondas &gcirc;ustajn vortojn,<lb/>
         Tiu kisas per la lipoj.<lb/></l>
  <l n='27'>Plenumu vian laboron ekstere,<lb/>
         Pretigu &ccirc;ion sur via kampo;<lb/>
         Kaj poste aran&gcirc;u vian domon.<lb/></l>
  <l n='28'>Ne atestu sen ka&ubreve;zo kontra&ubreve; via proksimulo;<lb/>
         &Ccirc;u vi trompus per via bu&scirc;o?<lb/></l>
  <l n='29'>Ne diru: Kiel li agis kontra&ubreve; mi, tiel mi agos kontra&ubreve; li;<lb/>
         Mi redonos al la homo la&ubreve; lia faro.<lb/></l>
  <l n='30'>Mi pasis tra kampo de homo maldiligenta<lb/>
         Kaj tra vinber&gcirc;ardeno de sensa&gcirc;ulo;<lb/></l>
  <l n='31'>Kaj jen &ccirc;ie elkreskis urtiko,<lb/>
         &Ccirc;io estas kovrita de dornoj,<lb/>
         Kaj la &scirc;tona muro estas detruita.<lb/></l>
  <l n='32'>Kaj kiam mi vidis, mi prenis &gcirc;in en mian koron,<lb/>
         Mi rigardis, kaj ricevis instruon:<lb/></l>
  <l n='33'>Iom da dormo, iom da dormeto,<lb/>
         Iom da kunmeto de la manoj por ku&scirc;ado;<lb/></l>
  <l n='34'>Kaj venos via malri&ccirc;eco kiel rabisto,<lb/>
         Kaj via senhaveco kiel viro armita.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Anka&ubreve; &ccirc;i tio estas sentencoj de Salomono, kiujn kolektis la<lb/>
              viroj de &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Honoro de Dio estas ka&scirc;i aferon;<lb/>
         Sed honoro de re&gcirc;oj estas esplori aferon.<lb/></l>
  <l n='3'>La &ccirc;ielo estas alta, la tero estas profunda,<lb/>
         Kaj la koro de re&gcirc;oj estas neesplorebla.<lb/></l>
  <l n='4'>Forigu de ar&gcirc;ento la almiksa&jcirc;on,<lb/>
         Kaj la puriganto ricevos vazon.<lb/></l>
  <l n='5'>Forigu malvirtulon de la re&gcirc;o,<lb/>
         Kaj lia trono fortiki&gcirc;os en justeco.<lb/></l>
  <l n='6'>Ne montru vin granda anta&ubreve; la re&gcirc;o,<lb/>
         Kaj sur la loko de eminentuloj ne stari&gcirc;u;<lb/></l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar pli bone estas, se oni diros al vi: Levi&gcirc;u &ccirc;i tien,<lb/>
         Ol se oni malaltigos vin anta&ubreve; eminentulo,<lb/>
         Kiun vidis viaj okuloj.<lb/></l>
  <l n='8'>Ne komencu tuj disputi;<lb/>
         &Ccirc;ar kion vi faros poste, kiam via proksimulo vin hontigos?<lb/></l>
  <l n='9'>Faru disputon kun via proksimulo mem,<lb/>
         Sed sekreton de aliulo ne malka&scirc;u;<lb/></l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar alie a&ubreve;danto vin ripro&ccirc;os,<lb/>
         Kaj vian babilon vi jam ne povos repreni.<lb/></l>
  <l n='11'>Vorto dirita en &gcirc;usta tempo<lb/>
         Estas kiel oraj pomoj sur reta&jcirc;o ar&gcirc;enta.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiel ora orelringo kaj multekosta kolringo,<lb/>
         Tiel estas sa&gcirc;a admonanto por a&ubreve;skultanta orelo.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiel malvarmo de ne&gcirc;o en la tempo de rikolto,<lb/>
         Tiel estas fidela sendito por siaj sendintoj:<lb/>
         Li revigligas la animon de sia sinjoro.<lb/></l>
  <l n='14'>Kiel nuboj kaj vento sen pluvo,<lb/>
         Tiel estas homo, kiu fanfaronas per dono, kiun li ne faras.<lb/></l>
  <l n='15'>Per pacienco oni altiras al si potenculon,<lb/>
         Kaj mola parolo rompas oston.<lb/></l>
  <l n='16'>Kiam vi trovis mielon, man&gcirc;u, kiom vi bezonas,<lb/>
         Por ke vi ne fari&gcirc;u tro sata kaj ne elvomu &gcirc;in.<lb/></l>
  <l n='17'>Detenu vian piedon de la domo de via proksimulo;<lb/>
         &Ccirc;ar alie vi tedus lin kaj li vin malamus.<lb/></l>
  <l n='18'>Kiel martelo kaj glavo kaj akra sago<lb/>
         Estas tiu homo, kiu parolas pri sia proksimulo malveran<lb/>
              ateston.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiel putra dento kaj malforta piedo<lb/>
         Estas nefidinda espero en tago de mizero.<lb/></l>
  <l n='20'>Kiel demeto de vesto en tempo de malvarmo, kiel vinagro sur<lb/>
              natro,<lb/>
         Tiel estas kantado de kantoj al koro suferanta.<lb/></l>
  <l n='21'>Se via malamanto estas malsata, man&gcirc;igu al li panon;<lb/>
         Kaj se li estas soifa, trinkigu al li akvon;<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar fajrajn karbojn vi kolektos sur lia kapo,<lb/>
         Kaj la Eternulo vin rekompencos.<lb/></l>
  <l n='23'>Norda vento ka&ubreve;zas pluvon,<lb/>
         Kaj &ccirc;agrenita viza&gcirc;o ka&scirc;atan parolon.<lb/></l>
  <l n='24'>Pli bone estas lo&gcirc;i sur angulo de tegmento,<lb/>
         Ol kun malpacema edzino en komuna domo.<lb/></l>
  <l n='25'>Kiel malvarma akvo por suferanto de soifo,<lb/>
         Tiel estas bona sciigo el lando malproksima.<lb/></l>
  <l n='26'>Virtulo, kiu falas anta&ubreve; malvirtulo,<lb/>
         Estas malklara fonto kaj malbonigita puto.<lb/></l>
  <l n='27'>Ne bone estas man&gcirc;i tro multe da mielo;<lb/>
         Kaj ne glore estas ser&ccirc;i sian gloron.<lb/></l>
  <l n='28'>Homo, kiu ne povas regi sian spiriton,<lb/>
         Estas urbo detruita, kiu ne havas muron.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiel ne&gcirc;o en somero, kaj kiel pluvo en tempo de rikolto,<lb/>
         Tiel ne konvenas honoro por malsa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiel birdo forlevi&gcirc;as, kiel hirundo forflugas,<lb/>
         Tiel senka&ubreve;za malbeno ne efektivi&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='3'>Vipo estas por &ccirc;evalo, brido por azeno,<lb/>
         Kaj bastono por la dorso de malsa&gcirc;uloj.<lb/></l>
  <l n='4'>Ne respondu al malsa&gcirc;ulo la&ubreve; lia malsa&gcirc;eco,<lb/>
         Por ke vi mem ne fari&gcirc;u egala al li.<lb/></l>
  <l n='5'>Respondu al malsa&gcirc;ulo la&ubreve; lia malsa&gcirc;eco,<lb/>
         Por ke li ne estu sa&gcirc;ulo en siaj propraj okuloj.<lb/></l>
  <l n='6'>Kiu komisias aferon al malsa&gcirc;ulo,<lb/>
         Tiu tran&ccirc;as al si la piedojn kaj sin suferigas.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiel la kruroj de lamulo pendas peze,<lb/>
         Tiel estas sentenco en la bu&scirc;o de malsa&gcirc;uloj.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiel iu, kiu alligas &scirc;tonon al &jcirc;etilo,<lb/>
         Tiel estas tiu, kiu faras honoron al malsa&gcirc;ulo.<lb/></l>
  <l n='9'>Kiel dorna kano en la mano de ebriulo,<lb/>
         Tiel estas sentenco en la bu&scirc;o de malsa&gcirc;uloj.<lb/></l>
  <l n='10'>Kompetentulo &ccirc;ion bone faras;<lb/>
         Sed kiu dungas pasantojn, tiu dungas malsa&gcirc;ulojn.<lb/></l>
  <l n='11'>Kiel hundo revenas al sia vomita&jcirc;o,<lb/>
         Tiel malsa&gcirc;ulo ripetas sian malsa&gcirc;a&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;u vi vidas homon, kiu estas sa&gcirc;a en siaj okuloj?<lb/>
         Estas pli da espero por malsa&gcirc;ulo ol por li.<lb/></l>
  <l n='13'>Maldiligentulo diras: Leono estas sur la vojo,<lb/>
         Leono estas sur la stratoj.<lb/></l>
  <l n='14'>Pordo turni&gcirc;as sur sia hoko,<lb/>
         Kaj maldiligentulo sur sia lito.<lb/></l>
  <l n='15'>Maldiligentulo &scirc;ovas sian manon en la poton,<lb/>
         Kaj ne volas venigi &gcirc;in al sia bu&scirc;o.<lb/></l>
  <l n='16'>Maldiligentulo estas en siaj okuloj pli sa&gcirc;a,<lb/>
         Ol sep veraj sa&gcirc;uloj.<lb/></l>
  <l n='17'>Pasanto, kiu sin miksas en malpropran disputon,<lb/>
         Estas kiel iu, kiu kaptas hundon je la oreloj.<lb/></l>
  <l n='18'>Kiel frenezulo, kiu &jcirc;etas fajron,<lb/>
         Sagojn, kaj morton,<lb/></l>
  <l n='19'>Tiel estas homo, kiu trompas sian proksimulon,<lb/>
         Kaj diras: Mi ja &scirc;ercas.<lb/></l>
  <l n='20'>Kie ne estas ligno, estingi&gcirc;as la fajro;<lb/>
         Kaj se ne estas kalumnianto, &ccirc;esi&gcirc;as malpaco.<lb/></l>
  <l n='21'>Karbo servas por arda&jcirc;o, ligno por fajro,<lb/>
         Kaj homo malpacema por provoki malpacon.<lb/></l>
  <l n='22'>La vortoj de kalumnianto estas kiel franda&jcirc;oj,<lb/>
         Kaj ili penetras en la profundon de la ventro.<lb/></l>
  <l n='23'>Varmegaj lipoj kun malica koro<lb/>
         Estas nepurigita ar&gcirc;ento, kiu kovras argila&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='24'>Malamanto havas maskitajn parolojn,<lb/>
         Kaj en sia koro li preparas malicon.<lb/></l>
  <l n='25'>Kiam li &ccirc;armigas sian vo&ccirc;on, ne kredu al li;<lb/>
         &Ccirc;ar sep abomena&jcirc;oj estas en lia koro.<lb/></l>
  <l n='26'>Kiu trompe ka&scirc;as malamon,<lb/>
         Tiu aperigos sian malbonecon en popola kunveno.<lb/></l>
  <l n='27'>Kiu fosas foson, tiu falos en &gcirc;in;<lb/>
         Kaj kiu rulas &scirc;tonon, al tiu &gcirc;i revenos.<lb/></l>
  <l n='28'>Mensogema lango malamas tiujn, kiujn &gcirc;i dispremis;<lb/>
         Kaj hipokrita bu&scirc;o ka&ubreve;zas pereon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ne fanfaronu pri la morga&ubreve;a tago;<lb/>
         &Ccirc;ar vi ne scias, kion naskos la tago.<lb/></l>
  <l n='2'>Alia vin la&ubreve;du, sed ne via bu&scirc;o;<lb/>
         Fremdulo, sed ne viaj lipoj.<lb/></l>
  <l n='3'>Peza estas &scirc;tono, kaj sablo estas &scirc;ar&gcirc;o;<lb/>
         Sed kolero de malsa&gcirc;ulo estas pli peza ol amba&ubreve;.<lb/></l>
  <l n='4'>Kolero estas kruela&jcirc;o, kaj furiozo estas superakvego;<lb/>
         Sed kiu sin tenos kontra&ubreve; envio?<lb/></l>
  <l n='5'>Pli bona estas ripro&ccirc;o neka&scirc;ita,<lb/>
         Ol amo ka&scirc;ita.<lb/></l>
  <l n='6'>Fidelkoraj estas la batoj de amanto;<lb/>
         Sed tro multaj estas la kisoj de malamanto.<lb/></l>
  <l n='7'>Sata animo mal&scirc;atas mieltavolon,<lb/>
         Sed por malsata animo &ccirc;io maldol&ccirc;a estas dol&ccirc;a.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiel birdo, kiu forlasis sian neston,<lb/>
         Tiel estas homo, kiu forlasis sian lokon.<lb/></l>
  <l n='9'>Oleo kaj odorfuma&jcirc;o &gcirc;ojigas la koron,<lb/>
         Kaj la konsilo de amiko estas dol&ccirc;a&jcirc;o por la animo.<lb/></l>
  <l n='10'>Ne forlasu vian amikon kaj la amikon de via patro,<lb/>
         Kaj en la domon de via frato ne iru en la tago de via<lb/>
              mizero;<lb/>
         Pli bona estas najbaro proksima, ol frato malproksima.<lb/></l>
  <l n='11'>Estu sa&gcirc;a, mia filo, kaj &gcirc;ojigu mian koron;<lb/>
         Kaj mi havos kion respondi al mia insultanto.<lb/></l>
  <l n='12'>Prudentulo anta&ubreve;vidas malbonon, kaj ka&scirc;i&gcirc;as;<lb/>
         Sed naivuloj anta&ubreve;enpa&scirc;as, kaj difekti&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='13'>Prenu la veston de tiu, kiu garantiis por aliulo;<lb/>
         Kaj pro la fremduloj prenu de li garantia&jcirc;on.<lb/></l>
  <l n='14'>Kiu frue matene benas sian proksimulon per la&ubreve;ta vo&ccirc;o,<lb/>
         Tiu estos opiniata malbenanto.<lb/></l>
  <l n='15'>Defluilo en pluva tago<lb/>
         Kaj malpacema edzino estas egalaj.<lb/></l>
  <l n='16'>Kiu &scirc;in retenas, tiu retenas venton<lb/>
         Kaj volas kapti oleon per sia dekstra mano.<lb/></l>
  <l n='17'>Fero akri&gcirc;as per fero,<lb/>
         Kaj homon akrigas la rigardo de lia proksimulo.<lb/></l>
  <l n='18'>Kiu gardas figarbon, tiu man&gcirc;os &gcirc;iajn fruktojn;<lb/>
         Kaj kiu gardas sian sinjoron, tiu estos honorata.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiel en la akvo viza&gcirc;o speguli&gcirc;as al viza&gcirc;o,<lb/>
         Tiel la koro de homo estas kontra&ubreve; alia koro.<lb/></l>
  <l n='20'>&Scirc;eol kaj la abismo neniam sati&gcirc;as;<lb/>
         Kaj anka&ubreve; la okuloj de homo neniam sati&gcirc;as.<lb/></l>
  <l n='21'>Kiel fandujo por ar&gcirc;ento kaj forno por oro,<lb/>
         Tiel estas por homo la bu&scirc;o de lia la&ubreve;danto.<lb/></l>
  <l n='22'>Se vi pistos malsa&gcirc;ulon en pistujo inter gria&jcirc;o,<lb/>
         Lia malsa&gcirc;eco de li ne aparti&gcirc;os.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='23'>Bone konu viajn &scirc;afojn,<lb/>
         Atentu viajn brutarojn.<lb/></l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar ri&ccirc;eco ne da&ubreve;ras eterne,<lb/>
         Kaj krono ne restas por &ccirc;iuj generacioj.<lb/></l>
  <l n='25'>Aperas herbo, montri&gcirc;as verda&jcirc;o,<lb/>
         Kaj kolekti&gcirc;as kreska&jcirc;oj de la montoj.<lb/></l>
  <l n='26'>&Scirc;afidoj estas, por vesti vin,<lb/>
         Kaj kaproj, por doni al vi la eblon a&ccirc;eti kampon.<lb/></l>
  <l n='27'>Estas sufi&ccirc;e da kaprina lakto, por nutri vin, por nutri vian<lb/>
              domon,<lb/>
         Kaj por subteni la vivon de viaj servantinoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Malvirtulo kuras, kiam neniu persekutas;<lb/>
         Sed virtuloj estas sentimaj kiel leono.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiam lando pekas, &gcirc;i havas multe da estroj;<lb/>
         Sed se regas homo prudenta kaj kompetenta, li regas longe.<lb/></l>
  <l n='3'>Homo malri&ccirc;a, kiu premas malri&ccirc;ulojn,<lb/>
         Estas kiel pluvo batanta, sed ne dononta panon.<lb/></l>
  <l n='4'>Kiuj forlasis la le&gcirc;ojn, tiuj la&ubreve;das malvirtulon;<lb/>
         Sed la observantoj de la le&gcirc;oj indignas kontra&ubreve; li.<lb/></l>
  <l n='5'>Malbonaj homoj ne komprenas justecon;<lb/>
         Sed la ser&ccirc;antoj de la Eternulo komprenas &ccirc;ion.<lb/></l>
  <l n='6'>Pli bona estas malri&ccirc;ulo, kiu iras en sia senkulpeco,<lb/>
         Ol homo, kiu iras mal&gcirc;ustan vojon, kvankam li estas ri&ccirc;a.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiu observas la le&gcirc;ojn, tiu estas filo prudenta;<lb/>
         Sed kunulo de mal&ccirc;astuloj hontigas sian patron.<lb/></l>
  <l n='8'>Kiu pligrandigas sian havon per procentegoj kaj troprofito,<lb/>
         Tiu kolektas &gcirc;in por kompatanto de malri&ccirc;uloj.<lb/></l>
  <l n='9'>Kiu forklinas sian orelon de a&ubreve;dado de instruo,<lb/>
         Ties e&ccirc; pre&gcirc;o estas abomena&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='10'>Kiu forlogas virtulojn al vojo malbona,<lb/>
         Tiu mem falos en sian foson;<lb/>
         Sed la senkulpuloj heredos bonon.<lb/></l>
  <l n='11'>Ri&ccirc;ulo estas sa&gcirc;a en siaj okuloj;<lb/>
         Sed sa&gcirc;a malri&ccirc;ulo lin tute travidas.<lb/></l>
  <l n='12'>Kiam triumfas virtuloj, estas granda gloro;<lb/>
         Sed kiam alti&gcirc;as malvirtuloj, tiam homoj sin ka&scirc;as.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiu ka&scirc;as siajn pekojn, tiu ne estos feli&ccirc;a;<lb/>
         Sed kiu ilin konfesas kaj forlasas, tiu estos pardonita.<lb/></l>
  <l n='14'>Bone estas al homo, kiu &ccirc;iam timas;<lb/>
         Sed kiu havas malmolan koron, tiu falos en malfeli&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='15'>Leono krieganta kaj urso avida<lb/>
         Estas malvirta reganto super malri&ccirc;a popolo.<lb/></l>
  <l n='16'>Se reganto estas neprudenta, tiam fari&gcirc;as multe da<lb/>
              maljusta&jcirc;oj;<lb/>
         Sed kiu malamas maljustan profiton, tiu longe vivos.<lb/></l>
  <l n='17'>Homo, kies konscienco estas &scirc;ar&gcirc;ita de mortigo,<lb/>
         Kuros al foso; kaj oni lin ne haltigu.<lb/></l>
  <l n='18'>Kiu iras en senpekeco, tiu estos savita;<lb/>
         Sed kiu iras mal&gcirc;ustan vojon, tiu subite falos.<lb/></l>
  <l n='19'>Kiu prilaboras sian teron, tiu havos sate da pano;<lb/>
         Sed kiu ser&ccirc;as vanta&jcirc;ojn, tiu havos plenan malri&ccirc;econ.<lb/></l>
  <l n='20'>Homon fidelan oni multe benas;<lb/>
         Sed kiu rapidas ri&ccirc;i&gcirc;i, tiu ne restos sen puno.<lb/></l>
  <l n='21'>Konsideri personojn ne estas bone;<lb/>
         Pro peco da pano homo pekus.<lb/></l>
  <l n='22'>Homo enviema rapidas al ri&ccirc;eco,<lb/>
         Kaj li ne scias, ke malri&ccirc;eco lin atendas.<lb/></l>
  <l n='23'>Kiu faras ripro&ccirc;ojn al homo, tiu poste trovos pli da danko,<lb/>
         Ol tiu, kiu flatas per la lango.<lb/></l>
  <l n='24'>Kiu rabas de sia patro kaj patrino, kaj diras: &Gcirc;i ne estas<lb/>
              peko,<lb/>
         Tiu estas kamarado de mortigisto.<lb/></l>
  <l n='25'>Fierulo ka&ubreve;zas malpacojn;<lb/>
         Sed kiu fidas la Eternulon, tiu estos bonstata.<lb/></l>
  <l n='26'>Kiu fidas sin mem, tiu estas malsa&gcirc;a;<lb/>
         Sed kiu tenas sin prudente, tiu estos savita.<lb/></l>
  <l n='27'>Kiu donas al malri&ccirc;ulo, tiu ne havos mankon;<lb/>
         Sed kiu kovras siajn okulojn, tiu estas multe malbenata.<lb/></l>
  <l n='28'>Kiam malvirtuloj alti&gcirc;as, homoj ka&scirc;i&gcirc;as;<lb/>
         Sed kiam ili pereas, tiam multi&gcirc;as virtuloj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Se homo ofte admonita restos obstina,<lb/>
         Li subite pereos sen ia helpo.<lb/></l>
  <l n='2'>Kiam alti&gcirc;as virtuloj, la popolo &gcirc;ojas;<lb/>
         Sed kiam regas malvirtulo, la popolo &gcirc;emas.<lb/></l>
  <l n='3'>Homo, kiu amas sa&gcirc;on, &gcirc;ojigas sian patron;<lb/>
         Sed kiu komuniki&gcirc;as kun mal&ccirc;astulinoj, tiu disperdas sian<lb/>
              havon.<lb/></l>
  <l n='4'>Re&gcirc;o per justeco fortikigas la landon;<lb/>
         Sed donacamanto &gcirc;in ruinigas.<lb/></l>
  <l n='5'>Homo, kiu flatas al sia proksimulo,<lb/>
         Metas reton anta&ubreve; liaj piedoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Per sia pekado malbona homo sin implikas;<lb/>
         Sed virtulo triumfas kaj &gcirc;ojas.<lb/></l>
  <l n='7'>Virtulo penas ekkoni la aferon de malri&ccirc;uloj;<lb/>
         Sed malvirtulo ne povas kompreni.<lb/></l>
  <l n='8'>Homoj blasfemantaj indignigas urbon;<lb/>
         Sed sa&gcirc;uloj kvietigas koleron.<lb/></l>
  <l n='9'>Se sa&gcirc;a homo havas ju&gcirc;an aferon kun homo malsa&gcirc;a,<lb/>
         Tiam, &ccirc;u li koleras, &ccirc;u li ridas, li ne havas trankvilon.<lb/></l>
  <l n='10'>Sangaviduloj malamas senkulpulon;<lb/>
         Sed virtuloj zorgas pri lia vivo.<lb/></l>
  <l n='11'>Sian tutan koleron aperigas malsa&gcirc;ulo;<lb/>
         Sed sa&gcirc;ulo &gcirc;in retenas.<lb/></l>
  <l n='12'>Se reganto atentas mensogon,<lb/>
         Tiam &ccirc;iuj liaj servantoj estas malvirtuloj.<lb/></l>
  <l n='13'>Malri&ccirc;ulo kaj procentegisto renkonti&gcirc;as;<lb/>
         La Eternulo donas lumon al la okuloj de amba&ubreve;.<lb/></l>
  <l n='14'>Se re&gcirc;o ju&gcirc;as juste malri&ccirc;ulojn,<lb/>
         Lia trono fortiki&gcirc;as por &ccirc;iam.<lb/></l>
  <l n='15'>Kano kaj instruo donas sa&gcirc;on;<lb/>
         Sed knabo, lasita al si mem, hontigas sian patrinon.<lb/></l>
  <l n='16'>Kiam alti&gcirc;as malvirtuloj, tiam multi&gcirc;as krimoj;<lb/>
         Sed virtuloj vidos ilian falon.<lb/></l>
  <l n='17'>Punu vian filon, kaj li vin trankviligos,<lb/>
         Kaj li donos &gcirc;ojon al via animo.<lb/></l>
  <l n='18'>Se ne ekzistas profetaj predikoj, tiam popolo fari&gcirc;as<lb/>
              sova&gcirc;a;<lb/>
         Sed bone estas al tiu, kiu observas la le&gcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='19'>Per vortoj sklavo ne instrui&gcirc;as;<lb/>
         &Ccirc;ar li komprenas, sed ne obeas.<lb/></l>
  <l n='20'>&Ccirc;u vi vidas homon, kiu tro rapidas kun siaj vortoj?<lb/>
         Estas pli da espero por malsa&gcirc;ulo ol por li.<lb/></l>
  <l n='21'>Se oni de infaneco kutimigas sklavon al dorloti&gcirc;ado,<lb/>
         Li poste fari&gcirc;as neregebla.<lb/></l>
  <l n='22'>Kolerema homo ka&ubreve;zas malpacojn,<lb/>
         Kaj flami&gcirc;ema ka&ubreve;zas multajn pekojn.<lb/></l>
  <l n='23'>La fiereco de homo lin malaltigos;<lb/>
         Sed humilulo atingos honoron.<lb/></l>
  <l n='24'>Kiu dividas kun &scirc;telisto, tiu malamas sian animon;<lb/>
         Li a&ubreve;das la &jcirc;uron kaj nenion diras.<lb/></l>
  <l n='25'>Timo anta&ubreve; homoj faligas en reton;<lb/>
         Sed kiu fidas la Eternulon, tiu estas &scirc;irmita.<lb/></l>
  <l n='26'>Multaj ser&ccirc;as favoron de reganto;<lb/>
         Sed la sorto de homo dependas de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='27'>Maljusta homo estas abomena&jcirc;o por virtuloj;<lb/>
         Kaj kiu iras la &gcirc;ustan vojon, tiu estas abomena&jcirc;o por<lb/>
              malvirtulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Vortoj de Agur, filo de Jake.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Profeta parolo de tiu viro al Itiel, al Itiel kaj Ukal.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi estas la plej malklera homo,<lb/>
         Kaj homan prudenton mi ne posedas.<lb/></l>
  <l n='3'>Kaj mi ne lernis sa&gcirc;on,<lb/>
         Kaj pri la Sanktulo mi ne havas ekkonon.<lb/></l>
  <l n='4'>Kiu levi&gcirc;is en la &ccirc;ielon, kaj mallevi&gcirc;is?<lb/>
         Kiu kolektis la venton en siajn mankavojn?<lb/>
         Kiu ligis la akvon en la veston?<lb/>
         Kiu aran&gcirc;is &ccirc;iujn limojn de la tero?<lb/>
         Kia estas lia nomo? kaj kia estas la nomo de lia filo?<lb/>
         &Ccirc;u vi scias?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='5'>&Ccirc;iu diro de Dio estas pura;<lb/>
         Li estas &scirc;ildo por tiuj, kiuj Lin fidas.<lb/></l>
  <l n='6'>Ne aldonu al Liaj vortoj,<lb/>
         Por ke Li ne punu vin, kaj por ke vi ne aperu mensoganto.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>Du aferojn mi petis de Vi;<lb/>
         Ne rifuzu al mi, anta&ubreve; ol mi mortos:<lb/></l>
  <l n='8'>Falsa&jcirc;on kaj mensoga&jcirc;on forigu de mi;<lb/>
         Malri&ccirc;econ kaj ri&ccirc;econ ne donu al mi;<lb/>
         Nutru min per tiom da pano, kiom mi bezonas.<lb/></l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar alie mi eble trosati&gcirc;us kaj neus, kaj dirus: Kiu estas<lb/>
              la Eternulo?<lb/>
         A&ubreve; eble mi malri&ccirc;i&gcirc;us kaj &scirc;telus,<lb/>
         Kaj malbonuzus la nomon de mia Dio.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>Ne kalumniu sklavon anta&ubreve; lia sinjoro,<lb/>
         Por ke li ne malbenu vin kaj vi ne fari&gcirc;u kulpulo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='11'>Estas generacio, kiu malbenas sian patron<lb/>
         Kaj ne benas sian patrinon;<lb/></l>
  <l n='12'>Generacio, kiu estas pura en siaj okuloj<lb/>
         Kaj tamen ne lavi&gcirc;is de siaj malpura&jcirc;oj;<lb/></l>
  <l n='13'>Generacio, kiu tiel alte tenas siajn okulojn<lb/>
         Kaj tiel levas siajn palpebrojn;<lb/></l>
  <l n='14'>Generacio, kies dentoj estas glavoj kaj kies makzeloj estas<lb/>
              tran&ccirc;iloj,<lb/>
         Por forman&gcirc;i la malri&ccirc;ulojn de la tero kaj la mizerulojn<lb/>
              inter la homoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='15'>Hirudo havas du filinojn, kiuj krias: Donu, donu;<lb/>
         Ili tri neniam sati&gcirc;as.<lb/>
         Kvar objektoj ne diras: Sufi&ccirc;e:<lb/></l>
  <l n='16'>&Scirc;eol; senfrukta ventro; la tero ne sati&gcirc;as de akvo; kaj la<lb/>
              fajro ne diras: Sufi&ccirc;e.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='17'>Okulon, kiu mokas la patron<lb/>
         Kaj mal&scirc;atas obeadon al la patrino,<lb/>
         Elpikos korvoj &ccirc;e la rivero kaj forman&gcirc;os aglidoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='18'>Tri aferoj estas nekompreneblaj por mi,<lb/>
         Kaj kvaran mi ne scias:<lb/></l>
  <l n='19'>La vojon de aglo en la aero;<lb/>
         La vojon de serpento sur roko;<lb/>
         La vojon de &scirc;ipo meze de la maro;<lb/>
         Kaj la vojon de viro &ccirc;e virgulino.<lb/></l>
  <l n='20'>Tia estas la vojo de virino adultanta:<lb/>
         &Scirc;i man&gcirc;as, vi&scirc;as la bu&scirc;on,<lb/>
         Kaj diras: Mi faris nenian pekon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='21'>Sub tri objektoj tremas la tero,<lb/>
         Kaj kvar &gcirc;i ne povas porti:<lb/></l>
  <l n='22'>Sklavon, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o;<lb/>
         Malsa&gcirc;ulon, kiam li tro sati&gcirc;is de pano;<lb/></l>
  <l n='23'>Malamatan virinon, kiam &scirc;i edzini&gcirc;is,<lb/>
         Kaj sklavinon, kiam &scirc;i elpelis sian sinjorinon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='24'>Kvar estas malgranduloj sur la tero,<lb/>
         Kaj tamen ili estas tre sa&gcirc;aj:<lb/></l>
  <l n='25'>La formikoj, popolo ne forta,<lb/>
         Tamen ili en somero pretigas al si man&gcirc;a&jcirc;on;<lb/></l>
  <l n='26'>La hirakoj, popolo senforta,<lb/>
         Tamen ili faras siajn domojn en la roko;<lb/></l>
  <l n='27'>La akridoj ne havas re&gcirc;on,<lb/>
         Kaj tamen ili &ccirc;iuj eliras en vicoj;<lb/></l>
  <l n='28'>La lacerto kro&ccirc;i&gcirc;as per siaj manoj,<lb/>
         Tamen &gcirc;i estas en re&gcirc;aj palacoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='29'>Ekzistas tri, kiuj bone iras,<lb/>
         Kaj kvar, kiuj mar&scirc;as bele:<lb/></l>
  <l n='30'>La leono, plej forta el la bestoj,<lb/>
         Cedas al neniu;<lb/></l>
  <l n='31'>Cervo kun bonaj lumboj; virkapro;<lb/>
         Kaj re&gcirc;o, kiun neniu povas kontra&ubreve;stari.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='32'>Se vi agis malsa&gcirc;e pro via fiereco,<lb/>
         Kaj se vi intencis malbonon,<lb/>
         Tiam metu la manon sur la bu&scirc;on.<lb/></l>
  <l n='33'>&Ccirc;ar batado de lakto produktas buteron,<lb/>
         Ekbato de nazo aperigas sangon,<lb/>
         Kaj incitado de kolero ka&ubreve;zas malpacon.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Vortoj de la re&gcirc;o Lemuel, instruo, kiun donis al li lia<lb/>
              patrino.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Ho mia filo, ho filo de mia ventro!<lb/>
         Ho filo de miaj promesoj!<lb/></l>
  <l n='3'>Ne donu al la virinoj vian forton,<lb/>
         Nek viajn agojn al la pereigantoj de re&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='4'>Ne al la re&gcirc;oj, ho Lemuel, ne al la re&gcirc;oj konvenas trinki<lb/>
              vinon,<lb/>
         Nek al la princoj deziri ebriiga&jcirc;ojn.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar drinkinte, ili povas forgesi la le&gcirc;ojn,<lb/>
         Kaj ili mal&gcirc;ustigos la ju&gcirc;on de &ccirc;iuj prematoj.<lb/></l>
  <l n='6'>Donu ebriiga&jcirc;on al la pereanto,<lb/>
         Kaj vinon al tiu, kiu havas suferantan animon.<lb/></l>
  <l n='7'>Li trinku, kaj forgesu sian malri&ccirc;econ,<lb/>
         Kaj li ne plu rememoru sian malfeli&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='8'>Malfermu vian bu&scirc;on por senvo&ccirc;ulo,<lb/>
         Por la defendo de &ccirc;iuj forlasitaj.<lb/></l>
  <l n='9'>Malfermu vian bu&scirc;on, por ju&gcirc;i juste,<lb/>
         Por defendi malri&ccirc;ulon kaj senhavulon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>Se iu trovis kapablan edzinon,<lb/>
         &Scirc;ia valoro estas pli granda ol perloj.<lb/></l>
  <l n='11'>Fidas &scirc;in la koro de &scirc;ia edzo,<lb/>
         Kaj havo ne mankos.<lb/></l>
  <l n='12'>&Scirc;i redonas al li bonon, sed ne malbonon,<lb/>
         En la da&ubreve;ro de &scirc;ia tuta vivo.<lb/></l>
  <l n='13'>&Scirc;i ser&ccirc;as lanon kaj linon,<lb/>
         Kaj volonte laboras per siaj manoj.<lb/></l>
  <l n='14'>&Scirc;i estas kiel &scirc;ipo de komercisto;<lb/>
         De malproksime &scirc;i alportas sian panon.<lb/></l>
  <l n='15'>&Scirc;i levi&gcirc;as, kiam estas ankora&ubreve; nokto,<lb/>
         Kaj &scirc;i disdonas man&gcirc;on al sia domanaro<lb/>
         Kaj porciojn al siaj servantinoj;<lb/></l>
  <l n='16'>&Scirc;i pensas pri kampo, kaj a&ccirc;etas &gcirc;in;<lb/>
         Per la enspezoj de sia mano &scirc;i plantas vinber&gcirc;ardenon.<lb/></l>
  <l n='17'>&Scirc;i zonas siajn lumbojn per forto<lb/>
         Kaj fortikigas siajn brakojn.<lb/></l>
  <l n='18'>&Scirc;i komprenas, ke &scirc;ia komercado estas bona;<lb/>
         &Scirc;ia lumilo ne estingi&gcirc;as en la nokto.<lb/></l>
  <l n='19'>&Scirc;i etendas sian manon al la &scirc;pinilo,<lb/>
         Kaj &scirc;iaj fingroj tenas la &scirc;pinturnilon.<lb/></l>
  <l n='20'>&Scirc;i malfermas sian manon al la malri&ccirc;ulo<lb/>
         Kaj etendas siajn manojn al la senhavulo.<lb/></l>
  <l n='21'>&Scirc;i ne timas la ne&gcirc;on por sia domo,<lb/>
         &Ccirc;ar &scirc;ia tuta domanaro estas vestita per ru&gcirc;a teksa&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='22'>&Scirc;i faras al si kovrojn;<lb/>
         Delikata tolo kaj purpuro estas &scirc;iaj vestoj.<lb/></l>
  <l n='23'>&Scirc;ia edzo estas konata &ccirc;e la pordego,<lb/>
         Kie li sidas kune kun la maljunuloj de la lando.<lb/></l>
  <l n='24'>&Scirc;i faras teksa&jcirc;on kaj vendas,<lb/>
         Kaj zonojn &scirc;i donas al la komercisto.<lb/></l>
  <l n='25'>Fortika kaj bela estas &scirc;ia vesto,<lb/>
         Kaj &scirc;i ridas pri la venonta tago.<lb/></l>
  <l n='26'>Sian bu&scirc;on &scirc;i malfermas kun sa&gcirc;o;<lb/>
         Bonkora instruo estas sur &scirc;ia lango.<lb/></l>
  <l n='27'>&Scirc;i kontrolas la iradon de aferoj en sia domo,<lb/>
         Kaj &scirc;i ne man&gcirc;as panon en senlaboreco.<lb/></l>
  <l n='28'>Levi&gcirc;as &scirc;iaj filoj kaj &scirc;in gratulas;<lb/>
         &Scirc;ia edzo &scirc;in la&ubreve;degas, dirante:<lb/></l>
  <l n='29'>Multaj filinoj estas bravaj,<lb/>
         Sed vi superas &ccirc;iujn.<lb/></l>
  <l n='30'>&Ccirc;armeco estas trompa, kaj beleco estas vanta&jcirc;o;<lb/>
         Virino, kiu timas la Eternulon, estos glorata.<lb/></l>
  <l n='31'>Donu al &scirc;i la&ubreve; la fruktoj de &scirc;iaj manoj;<lb/>
         Kaj &scirc;iaj faroj &scirc;in gloros &ccirc;e la pordegoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: PREDIKANTO -->

        <div type='book' n='21' id='libro_pre' rend='doc'>

          <index index='content' level1='PREDIKANTO'/>
          <head>LA PREDIKANTO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vortoj de la Predikanto, filo de David, re&gcirc;o en Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Vanta&jcirc;o de vanta&jcirc;oj, diris la Predikanto; vanta&jcirc;o de vanta&jcirc;oj,
    &ccirc;io estas vanta&jcirc;o.</l>
  <l n='3'>Kian profiton havas la homo de &ccirc;iuj siaj
    laboroj, kiujn li laboras sub la suno?</l>
  <l n='4'>Generacio foriras kaj
    generacio venas, kaj la tero restas eterne.</l>
  <l n='5'>Levi&gcirc;as la suno kaj
    subiras la suno, kaj al sia loko &gcirc;i rapidas, kaj tie &gcirc;i levi&gcirc;as.</l>
  <l n='6'>Iras al sudo kaj reiras al nordo, turni&gcirc;as, turni&gcirc;as en sia
    irado la vento, kaj al siaj rondoj revenas la vento.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;iuj
    riveroj iras al la maro, sed la maro ne pleni&gcirc;as; al la loko, al
    kiu la riveroj alfluas, ili alfluas &ccirc;iam denove.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;iuj aferoj
    estas lacigaj, ne povas homo tion eldiri; ne sati&gcirc;as la okulo de
    vidado, kaj ne pleni&gcirc;as la orelo de a&ubreve;dado.</l>
  <l n='9'>Kio estis, tio
    estos; kaj kio estis farata, tio estos farata; kaj ekzistas nenio
    nova sub la suno.</l>
  <l n='10'>Ekzistas io, pri kio oni diras: Vidu, &ccirc;i tio
    estas nova; sed &gcirc;i estis jam en la eterna tempo, kiu estis anta&ubreve;
    ni.</l>
  <l n='11'>Ne restis memoro pri la anta&ubreve;uloj; kaj anka&ubreve; pri la
    posteuloj, kiuj estos, ne restos memoro &ccirc;e tiuj, kiuj estos
    poste.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Mi, Predikanto, estis re&gcirc;o super Izrael en Jerusalem.</l>
  <l n='13'>Kaj
    mi decidis en mia koro esplori kaj ekzameni per la sa&gcirc;o &ccirc;ion, kio
    fari&gcirc;as sub la &ccirc;ielo: &ccirc;i tiun malfacilan okupon Dio donis al la
    homidoj, por ke ili turmenti&gcirc;u per &gcirc;i.</l>
  <l n='14'>Mi vidis &ccirc;iujn aferojn,
    kiuj fari&gcirc;as sub la suno; kaj jen, &ccirc;io estas vanta&jcirc;o kaj
    entreprenoj ventaj.</l>
  <l n='15'>Kurbigitan oni ne povas rerektigi, kaj
    mankantan oni ne povas kalkuli.</l>
  <l n='16'>Mi meditis kun mia koro tiele:
    Jen mi kreskigis kaj multigis en mi sciencon pli ol &ccirc;iuj, kiuj
    estis anta&ubreve; mi en Jerusalem; kaj mia koro penetris multon da sa&gcirc;o
    kaj scio.</l>
  <l n='17'>Sed kiam mi dedi&ccirc;is mian koron, por ekkoni la
    sa&gcirc;econ kaj ekkoni la malsa&gcirc;econ kaj sensencecon, mi eksciis, ke
    anka&ubreve; &ccirc;i tio estas venta&jcirc;o.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar &ccirc;e multe da sa&gcirc;eco estas multe
    da zorgemeco; kaj, kiu plimultigas siajn sciojn, tiu plimultigas
    siajn dolorojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi diris en mia koro: Lasu, mi elprovos vin per &gcirc;ojo, kaj vi
    &gcirc;uu bonon; sed jen anka&ubreve; &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o.</l>
  <l n='2'>Pri la rido mi
    diris: &Gcirc;i estas sensenca&jcirc;o! kaj pri la &gcirc;ojo: Kion &gcirc;i havigas?</l>
  <l n='3'>Mi ser&ccirc;is en mia koro, kiel plezurigi mian korpon per vino, kaj,
    dum mia koro min gvidas per sa&gcirc;eco, sekvi anka&ubreve; malsa&gcirc;econ, &gcirc;is
    mi ekvidos, kio estas bona por la homidoj, kion ili povus fari
    sub la &ccirc;ielo en la kalkulitaj tagoj de sia vivo.</l>
  <l n='4'>Mi entreprenis
    grandajn farojn: mi konstruis al mi domojn, mi plantis al mi
    vinberejojn;</l>
  <l n='5'>mi aran&gcirc;is al mi &gcirc;ardenojn kaj arbaretojn, kaj
    plantis en ili &ccirc;iafruktajn arbojn;</l>
  <l n='6'>mi aran&gcirc;is al mi akvujojn,
    por akvumi el ili arbaretojn, kiuj kreskigas arbojn;</l>
  <l n='7'>mi akiris
    al mi sklavojn kaj sklavinojn, kaj domanojn mi havis; anka&ubreve; da
    bruto granda kaj malgranda mi havis pli multe, ol &ccirc;iuj, kiuj
    estis anta&ubreve; mi en Jerusalem;</l>
  <l n='8'>mi kolektis al mi anka&ubreve; ar&gcirc;enton
    kaj oron, kaj juvelojn de re&gcirc;oj kaj landoj; mi havigis al mi
    kantistojn kaj kantistinojn, kaj plezurojn de homidoj, kaj
    multajn amantinojn.</l>
  <l n='9'>Kaj mi pligrandigis kaj plimultigis &ccirc;ion
    pli ol &ccirc;iuj, kiuj estis anta&ubreve; mi en Jerusalem, kaj mia sa&gcirc;eco
    restis kun mi.</l>
  <l n='10'>Kaj &ccirc;ion, kion postulis miaj okuloj, mi ne
    rifuzis al ili; mi fortenis mian koron de nenia &gcirc;ojo, &ccirc;ar mia
    koro &gcirc;ojis pri &ccirc;iuj miaj laboroj; kaj &ccirc;i tio estis mia rekompenco
    por &ccirc;iuj miaj laboroj.</l>
  <l n='11'>Kaj mi ekrigardis &ccirc;iujn farojn, kiujn
    faris miaj manoj, kaj &ccirc;iujn laborojn, kiujn mi plenumis, por fari
    ilin: kaj jen, &ccirc;io estas vanta&jcirc;o kaj venta&jcirc;o, kaj nenia profito
    estas de ili sub la suno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj mi turnis min, por rigardi sa&gcirc;econ kaj malsa&gcirc;econ kaj
    sensencecon; &ccirc;ar kion povas fari homo, venonta post re&gcirc;o, en
    komparo kun tio, kion tiu jam anta&ubreve; longe faris?</l>
  <l n='13'>Kaj mi vidis,
    ke havas superecon la sa&gcirc;eco anta&ubreve; la malsa&gcirc;eco, kiel havas
    superecon lumo anta&ubreve; mallumo.</l>
  <l n='14'>La sa&gcirc;ulo havas siajn okulojn en
    la kapo, kaj la malsa&gcirc;ulo iras en mallumo; sed mi anka&ubreve; eksciis,
    ke unu sorto atingas ilin &ccirc;iujn.</l>
  <l n='15'>Kaj mi diris en mia koro:
    Anka&ubreve; min atingos tia sama sorto, kiel la malsa&gcirc;ulon; por kio do
    mi estis pli sa&gcirc;a? Kaj mi diris en mia koro, ke anka&ubreve; &ccirc;i tio
    estas vanta&jcirc;o.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar pri la sa&gcirc;ulo ne restos memoro eterne tiel
    same, kiel pri la malsa&gcirc;ulo; en la tempoj estontaj &ccirc;io estos
    forgesita. Kaj ho ve, mortas sa&gcirc;ulo egale kiel malsa&gcirc;ulo!</l>
  <l n='17'>Kaj
    mi ekmalamis la vivon; &ccirc;ar abomenindaj estas por mi la faroj,
    kiuj fari&gcirc;as sub la suno, &ccirc;ar &ccirc;io estas vanta&jcirc;o kaj venta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj mi ekmalamis &ccirc;iun laboron, kiun mi laboris sub la suno;
    &ccirc;ar mi devos lasi &gcirc;in al homo, kiu estos post mi.</l>
  <l n='19'>Kaj kiu
    scias, &ccirc;u estos sa&gcirc;a a&ubreve; malsa&gcirc;a tiu, kiu ekposedos mian tutan
    laboron, pri kiu mi penis kaj stre&ccirc;is mian sa&gcirc;on sub la suno?
    Anka&ubreve; &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o.</l>
  <l n='20'>Kaj mi decidis, ke mia koro atendu
    nenion de la tuta laboro, kiun mi laboris sub la suno.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar
    ofte oni vidas homon, kiu laboras en sa&gcirc;o, scienco, kaj talento,
    kaj li devas fordoni sian akiron al homo, kiu ne laboris por &gcirc;i;
    &ccirc;i tio anka&ubreve; estas vanta&jcirc;o kaj granda malbono.</l>
  <l n='22'>Kaj kio restas
    al la homo de lia tuta laborado kaj de la zorgoj de lia koro,
    kion li laboras sub la suno?</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj liaj tagoj estas
    suferoj, kaj liaj okupoj estas maltrankvileco; e&ccirc; en la nokto ne
    trankvili&gcirc;as lia koro; anka&ubreve; &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Ne ekzistas alia bono por la homo, krom man&gcirc;i kaj trinki kaj
    igi sian animon &gcirc;ui plezuron de lia laborado; anka&ubreve; pri &ccirc;i tio mi
    vidis, ke &gcirc;i estas de la mano de Dio.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar kiu povas man&gcirc;i, kaj
    kiu povas &gcirc;ui, sen Li?</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar al homo, kiu agas bone anta&ubreve; Li, Li
    donas sa&gcirc;on kaj scion kaj &gcirc;ojon, kaj al la pekulo Li donas la
    zorgemecon amasigi kaj kolekti, por poste transdoni al tiu, kiu
    agas bone anta&ubreve; Dio; kaj &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o kaj venta&jcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Por &ccirc;io estas sezono, kaj tempo difinita estas por &ccirc;iu afero
    sub la suno;</l>
  <l n='2'>estas tempo por naski&gcirc;i, kaj tempo por morti;
    estas tempo por planti, kaj tempo por el&scirc;iri la plantita&jcirc;on;</l>
  <l n='3'>estas tempo por mortigi, kaj tempo por kuraci; estas tempo por
    detrui, kaj tempo por konstrui;</l>
  <l n='4'>estas tempo por plori, kaj
    tempo por ridi; estas tempo por &gcirc;emi, kaj tempo por danci;</l>
  <l n='5'>estas tempo por dis&jcirc;eti &scirc;tonojn, kaj tempo por kolekti &scirc;tonojn;
    estas tempo por &ccirc;irka&ubreve;braki, kaj tempo por foriri de
    &ccirc;irka&ubreve;brakado;</l>
  <l n='6'>estas tempo por ser&ccirc;i, kaj tempo por perdi;
    estas tempo por konservi, kaj tempo por for&jcirc;eti;</l>
  <l n='7'>estas tempo
    por dis&scirc;iri, kaj tempo por kunkudri; estas tempo por silenti, kaj
    tempo por paroli;</l>
  <l n='8'>estas tempo por ami, kaj tempo por malami;
    estas tempo por milito, kaj tempo por paco.</l>
  <l n='9'>Kian profiton havas
    faranto de tio, kion li laboras?</l>
  <l n='10'>Mi vidis la penemecon, kiun
    Dio donis al la homidoj, por ke ili turmenti&gcirc;u per &gcirc;i.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ion Li
    kreis bela &gcirc;iatempe; kaj scion pri la mondo Li enmetis en ilian
    koron, sed tiel, ke homo ne povas kompreni la farojn, kiujn faris
    Dio de la komenco &gcirc;is la fino.</l>
  <l n='12'>Mi scias, ke ekzistas nenia
    bono por ili, krom &gcirc;oji kaj fari bonon en sia vivo.</l>
  <l n='13'>Kaj se
    homo man&gcirc;as kaj trinkas kaj &gcirc;uas bonon de sia tuta laborado, tio
    estas dono de Dio.</l>
  <l n='14'>Mi scias, ke &ccirc;io, kion faras Dio, restas
    eterne; al &gcirc;i oni nenion povas aldoni, kaj de &gcirc;i oni nenion povas
    depreni; kaj Dio tion faris, ke oni Lin timu.</l>
  <l n='15'>Kio fari&gcirc;is, tio
    ekzistas de longe; kaj kio estas fari&gcirc;onta, tio anta&ubreve; longe jam
    estis, kaj Dio revokas pasinta&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Ankora&ubreve; mi vidis sub la suno: en la loko de ju&gcirc;o, ke tie estas
    maljusteco; en la loko de vero, ke tie estas malico.</l>
  <l n='17'>Mi diris
    en mia koro: Piulon kaj malpiulon ju&gcirc;os Dio; &ccirc;ar estas tempo por
    &ccirc;iu afero, kaj por &ccirc;io, kio fari&gcirc;as tie.</l>
  <l n='18'>Mi diris en mia koro:
    &Ccirc;i tio estas pri la homidoj, ke Dio ilin elprovu, kaj ke ili
    vidu, ke ili estas bruto per si mem.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar la sorto de homidoj
    kaj la sorto de bruto estas sorto egala: kiel &ccirc;i tiuj mortas,
    tiel mortas anka&ubreve; tiuj, kaj sama spirito estas en &ccirc;iuj; kaj
    supereco de homo kontra&ubreve; bruto ne ekzistas, &ccirc;ar &ccirc;io estas
    vanta&jcirc;o.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;iuj iras al unu loko: &ccirc;iuj fari&gcirc;is el polvo, kaj
    &ccirc;iuj refari&gcirc;os polvo.</l>
  <l n='21'>Kiu scias, &ccirc;u la spirito de homidoj
    levi&gcirc;as supren, kaj &ccirc;u la spirito de bruto mallevi&gcirc;as malsupren
    en la teron?</l>
  <l n='22'>Kaj mi ekvidis, ke ekzistas nenio pli bona, ol ke
    homo &gcirc;uu plezuron de siaj faroj, &ccirc;ar tia estas lia sorto; &ccirc;ar kiu
    alkondukos lin, por vidi, kio estas post li?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi returni&gcirc;is, kaj mi vidis &ccirc;iujn premojn, kiuj estas
    farataj sub la suno: kaj jen estas larmoj de prematoj, kaj ne
    ekzistas por ili konsolanto; kaj perforteco de la mano de iliaj
    premantoj, kaj ne ekzistas por ili konsolanto.</l>
  <l n='2'>Kaj mi trovis,
    ke la mortintoj, kiuj jam anta&ubreve; longe mortis, estas pli feli&ccirc;aj
    ol la vivantoj, kiuj vivas &gcirc;is nun;</l>
  <l n='3'>kaj pli feli&ccirc;a ol ili amba&ubreve;
    estas tiu, kiu &gcirc;is nun ne ekzistis, kiu ne vidis la malbonajn
    farojn, kiuj estas farataj sub la suno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Mi vidis anka&ubreve;, ke &ccirc;ia laboro kaj &ccirc;ia lerteco en la faroj estas
    nur konkurado de unu kontra&ubreve; alia; kaj anka&ubreve; &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o
    kaj venta&jcirc;o.</l>
  <l n='5'>Malsa&gcirc;ulo kunmetas siajn manojn, kaj forman&gcirc;as
    sian korpon.</l>
  <l n='6'>Pli bona estas plenmano da trankvilanimeco, ol
    amba&ubreve;mano da penado kaj venta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj denove mi turni&gcirc;is, kaj vidis vanta&jcirc;on sub la suno:</l>
  <l n='8'>jen
    estas solulo, kaj neniun alian li havas; nek filon nek fraton li
    havas; kaj tamen ne havas finon lia laborado, kaj lia okulo ne
    povas sati&gcirc;i de ri&ccirc;eco; por kiu do mi laboras kaj senigas mian
    animon de &gcirc;uado? &Ccirc;i tio anka&ubreve; estas vanta&jcirc;o kaj malbona afero.</l>
  <l n='9'>Pli bone estas al du ol al unu, &ccirc;ar ili havas bonan rekompencon
    por sia laborado.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar se ili falos, unu levos la alian; sed ve
    al solulo, se li falos, kaj se ne estas alia, kiu lin levus.</l>
  <l n='11'>Anka&ubreve; se du ku&scirc;i&gcirc;as, estas al ili varme; sed unu &dash; kiel li
    varmi&gcirc;os?</l>
  <l n='12'>Kaj se iu montros sin pli forta kontra&ubreve; unu, tiam
    amba&ubreve; kontra&ubreve;staros lin; e&ccirc; fadeno triopigita ne balda&ubreve;
    dis&scirc;iri&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Pli bona estas knabo malri&ccirc;a sed sa&gcirc;a, ol re&gcirc;o maljuna sed
    malsa&gcirc;a, kiu jam ne povas akiri scion.</l>
  <l n='14'>Iu el malliberejo
    eliris, kaj fari&gcirc;is re&gcirc;o; alia por re&gcirc;eco naski&gcirc;is, kaj tamen
    estas malri&ccirc;a.</l>
  <l n='15'>Mi vidis, ke &ccirc;iu vivanto iras sub la suno kun
    la junulo: &gcirc;i estas la alia, kiu okupos lian lokon.</l>
  <l n='16'>Senfina
    estas la popolo, anta&ubreve; kiu li estis, kaj tamen la posteuloj ne
    &gcirc;ojos pri li; anka&ubreve; &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o kaj venta&jcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Gardu vian piedon, kiam vi iros en la domon de Dio, kaj estu
    preta pli por a&ubreve;skultado, ol por oferdonado de malsa&gcirc;uloj; &ccirc;ar
    ili ne scias, ke ili agas malbone.</l>
  <l n='2'>Ne rapidu kun via bu&scirc;o, kaj
    via koro ne rapidu elparoli vorton anta&ubreve; Dio, &ccirc;ar Dio estas en la
    &ccirc;ielo, kaj vi estas sur la tero; tial malmultaj estu viaj vortoj.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar son&gcirc;o prezenti&gcirc;as per multe da agado, kaj parolo de
    malsa&gcirc;ulo konsistas el multe da vortoj.</l>
  <l n='4'>Kiam vi faros promeson
    al Dio, ne prokrastu &gcirc;in plenumi; &ccirc;ar malagrablaj al Li estas
    malsa&gcirc;uloj: kion vi promesis, tion plenumu.</l>
  <l n='5'>Pli bone estas, ke
    vi ne faru promeson, ol fari promeson kaj ne plenumi.</l>
  <l n='6'>Ne
    permesu al via bu&scirc;o pekigi vian korpon, kaj ne diru al la sendito
    de Dio, ke &gcirc;i estas eraro; kial fari, ke Dio koleru pro via
    parolo, kaj ke Li detruu la faron de viaj manoj?</l>
  <l n='7'>&Ccirc;e multo da
    son&gcirc;oj kaj vanta&jcirc;oj estas anka&ubreve; multe da vortoj; sed vi timu
    Dion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Se premadon de malri&ccirc;ulo kaj rompadon de justeco kaj honesteco
    vi vidas en lando, ne miru; &ccirc;ar pli alta kontrolas pli altan, kaj
    plej altaj ilin kontrolas.</l>
  <l n='9'>Kaj superecon en &ccirc;io havas tiu
    lando, en kiu la re&gcirc;o servas al la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kiu amas monon, tiu ne sati&gcirc;os per mono; kaj kiu amas ri&ccirc;econ,
    al tiu &gcirc;i ne donos utilon: anka&ubreve; &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o.</l>
  <l n='11'>Ju pli
    estas da havo, des pli multaj estas &gcirc;iaj konsumantoj; kaj kian
    profiton havas &gcirc;ia mastro, krom vidi &gcirc;in per siaj okuloj?</l>
  <l n='12'>Dol&ccirc;a estas la dormo de laboranto, &ccirc;u li man&gcirc;as malmulte a&ubreve;
    multe; sed trosateco ne lasas la ri&ccirc;ulon dormi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Turmentan malbonon mi vidis sub la suno: ri&ccirc;econ konservatan
    por la malutilo de &gcirc;ia propra mastro.</l>
  <l n='14'>Kaj pereas &ccirc;i tiu ri&ccirc;eco
    en malfavoraj cirkonstancoj; naski&gcirc;as filo, kaj li nenion havas
    en la mano.</l>
  <l n='15'>Kiel li eliris el la ventro de sia patrino, tiel
    nuda li foriras, kiel li venis; kaj nenion li elportas el sia
    laboro, kion li povus porti en la mano.</l>
  <l n='16'>Kaj &ccirc;i tio estas
    turmenta doloro, ke kiel li venis, tiel li foriras; kian do
    profiton li havas de tio, ke li laboras por la vento?</l>
  <l n='17'>Kaj
    &ccirc;iujn siajn tagojn li konsumis en mallumo, en multe da eksciti&gcirc;o,
    en malsano kaj malagrabla&jcirc;oj!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Jen, kion mi vidis: ke estas bone kaj bele man&gcirc;i kaj trinki
    kaj &gcirc;ui plezurojn de &ccirc;iuj siaj laboroj, kiujn homo laboras sub la
    suno dum la tagoj de sia vivo, kiujn donis al li Dio; &ccirc;ar tio
    estas lia apartena&jcirc;o.</l>
  <l n='19'>Kaj se al iu homo Dio donis ri&ccirc;econ kaj
    havon, kaj donis al li la povon konsumi ilin kaj preni sian
    parton kaj &gcirc;ui plezuron de siaj laboroj, &ccirc;i tio estas dono de
    Dio.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar ne longe li memoros la tagojn de sia vivo; Dio donas
    al li &gcirc;ojon de lia koro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ekzistas malbono, kiun mi vidis sub la suno, kaj granda &gcirc;i
    estas por la homo:</l>
  <l n='2'>se al iu homo Dio donas ri&ccirc;econ kaj havon
    kaj honoron, kaj al lia animo mankas nenio, kion ajn li dezirus,
    sed Dio ne donas al li la povon konsumi &gcirc;in, nur fremda homo &gcirc;in
    konsumas &dash; &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o kaj malfacila doloro.</l>
  <l n='3'>Se iu homo
    naskigus cent infanojn kaj vivus multajn jarojn kaj atingus
    profundan a&gcirc;on, sed lia animo ne &gcirc;uus sate la havon, kaj e&ccirc; bonan
    enterigon li ne havus &dash; tiam mi dirus: Pli feli&ccirc;a ol li estas
    abortito.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar &ccirc;i tiu vante venis kaj en mallumon foriris, kaj
    en mallumo ka&scirc;i&gcirc;os lia nomo.</l>
  <l n='5'>E&ccirc; la sunon li ne vidis kaj ne
    konis &dash; al li estas pli trankvile ol al tiu.</l>
  <l n='6'>Kaj se tiu homo
    vivus du mil jarojn kaj la bonon ne &gcirc;uus, &ccirc;u ne al unu loko &ccirc;iuj
    iros?</l>
  <l n='7'>&Ccirc;iuj laboroj de homo estas por lia bu&scirc;o, kaj tamen lia
    animo ne estas satigebla.</l>
  <l n='8'>Kaj kian superecon havas la sa&gcirc;ulo
    anta&ubreve; malsa&gcirc;ulo, la inteligenta malri&ccirc;ulo anta&ubreve; aliaj vivaj
    esta&jcirc;oj?</l>
  <l n='9'>Pli bone estas vidi per la okuloj, ol imagi en la
    animo; anka&ubreve; &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o kaj venta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kio ajn ekzistas, tio de longe havas nomon; kaj estas sciate,
    kia estas la homo, kaj ke li ne povas ju&gcirc;e batali kun Tiu, kiu
    estas pli forta ol li.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar ekzistas multe da aferoj, kiuj
    plimultigas la vanta&jcirc;on; kian do superecon havas la homo?</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar
    kiu scias, kio estas bona por la homo dum la tagoj de lia vanta
    vivo, kiun li pasigas kiel ombro? kaj kiu diros al la homo, kio
    estos post li sub la suno?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pli bona estas bona nomo, ol bona oleo; kaj la tago de la morto
    estas pli bona, ol la tago de la naski&gcirc;o.</l>
  <l n='2'>Pli bone estas iri en
    domon de funebro, ol iri en domon de festenado; &ccirc;ar morto estas
    la fino de &ccirc;iu homo, kaj la vivanto notos &ccirc;i tion en sia koro.</l>
  <l n='3'>Pli bona estas plendo, ol rido; &ccirc;ar &ccirc;e mal&gcirc;ojo de la viza&gcirc;o
    pliboni&gcirc;as la koro.</l>
  <l n='4'>La koro de sa&gcirc;uloj estas en domo de
    funebro, kaj la koro de malsa&gcirc;uloj en domo de &gcirc;ojo.</l>
  <l n='5'>Pli bone
    estas a&ubreve;skulti ripro&ccirc;on de sa&gcirc;ulo, ol a&ubreve;skulti kanton de
    malsa&gcirc;uloj.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar simila al la kraketado de dornoj sub poto estas
    la ridado de la malsa&gcirc;uloj; kaj vanta&jcirc;o &gcirc;i estas.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar
    perforteco forprenas la sa&gcirc;on de sa&gcirc;ulo, kaj la prudenton
    malbonigas donaco.</l>
  <l n='8'>La fino de afero estas pli bona, ol &gcirc;ia
    komenco; pacienculo estas pli bona, ol malhumilulo.</l>
  <l n='9'>Ne rapidu
    koleri en via spirito; &ccirc;ar koleremeco lo&gcirc;as en la brusto de
    malsa&gcirc;uloj.</l>
  <l n='10'>Ne diru: Kial la anta&ubreve;aj tagoj estis pli bonaj, ol
    la nunaj? &ccirc;ar ne el sa&gcirc;eco vi &ccirc;i tion demandus.</l>
  <l n='11'>Bona estas
    sa&gcirc;eco kune kun hereda havo, kaj &gcirc;i estas profita al tiuj, kiuj
    vidas la sunon.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar la sa&gcirc;eco estas &scirc;irmo tiel same, kiel mono
    estas &scirc;irmo; sed la supereco de scienco konsistas en tio, ke la
    sa&gcirc;eco donas vivon al sia posedanto.</l>
  <l n='13'>Rigardu la faron de Dio;
    &ccirc;ar kiu povas tion rektigi, kion Li kurbigis?</l>
  <l n='14'>En la tago de
    bonstato uzu la bonstaton, kaj en la tago de malfeli&ccirc;o atendu: &ccirc;i
    tion kaj tion aran&gcirc;is Dio, por ke la homo nenion komprenu post
    Li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>&Ccirc;ion tion mi vidis en miaj vantaj tagoj: okazas, ke virtulo
    pereas &ccirc;e sia virteco, kaj okazas, ke malvirtulo longe vivas &ccirc;e
    sia malvirteco.</l>
  <l n='16'>Ne estu tro virta, kaj ne rezonu tro multe:
    kial vi devas vin konfuzi?</l>
  <l n='17'>Ne malvirtu tro multe, kaj ne estu
    senprudenta: kial vi devas morti ne en via tempo?</l>
  <l n='18'>Bone estas,
    se vi tenos vin je unu afero kaj anka&ubreve; de alia afero vi ne
    forprenos vian manon; &ccirc;ar tiu, kiu timas Dion, penas pla&ccirc;i al
    &ccirc;iuj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>La sa&gcirc;eco faras la sa&gcirc;ulon pli forta, ol dek potenculoj en la
    urbo.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar ne ekzistas sur la tero virtulo, kiu farus nur bonon
    kaj ne pekus.</l>
  <l n='21'>Ne &ccirc;iujn vortojn, kiujn oni diras, atentu en via
    koro, por ke vi ne a&ubreve;du vian sklavon malbenanta vin:</l>
  <l n='22'>&ccirc;ar
    multajn fojojn konsciis via koro, ke anka&ubreve; vi malbenis aliajn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>&Ccirc;ion &ccirc;i tion mi provis per mia sa&gcirc;o; mi diris al mi: Mi akiru
    sa&gcirc;on; tamen &gcirc;i estas malproksima de mi.</l>
  <l n='24'>Kio estas malproksima
    kaj tre profunda, kiu tion komprenos?</l>
  <l n='25'>Mi turnis min kun mia
    koro, por ekkoni, esplori, kaj traser&ccirc;i sa&gcirc;econ kaj prudenton,
    kaj ekscii, ke la malvirteco estas malsa&gcirc;eco kaj ke la senscieco
    estas sensenca.</l>
  <l n='26'>Kaj mi trovas, ke pli malbona ol la morto
    estas la virino, kiu estas kaptilo, kaj kies koro estas reto, kaj
    kies manoj estas katenoj; tiu, kiu pla&ccirc;as al Dio, sin savos de
    &scirc;i, sed pekulo estos kaptita de &scirc;i.</l>
  <l n='27'>Jen, kion mi trovis, diris
    la Predikanto: oni devas kunigi unu fakton kun alia, por veni al
    konkludo.</l>
  <l n='28'>Jen, kion ankora&ubreve; ser&ccirc;is mia animo kaj ne trovis:
    viron unu inter mil mi trovis, sed virinon inter &ccirc;iuj mi tute ne
    trovis.</l>
  <l n='29'>Nur &ccirc;i tion mi trovis, ke Dio kreis la homon virtema;
    sed la homoj fordonis sin al multaj artifikoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiu estas simila al sa&gcirc;ulo? kaj kiu komprenas la sencon de la
    aferoj? Sa&gcirc;eco de homo lumigas lian viza&gcirc;on, kaj la maldelikateco
    de lia viza&gcirc;o &scirc;an&gcirc;i&gcirc;as.</l>
  <l n='2'>Mi diras: La re&gcirc;an ordonon plenumu, pro
    la &jcirc;uro farita anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='3'>Ne rapidu foriri de anta&ubreve; li, kaj ne
    estu persistema en malbona afero; &ccirc;ar &ccirc;ion, kion li volos, li
    povos fari.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar la vorto de re&gcirc;o estas potenca; kaj kiu povas
    diri al li: Kion vi faras?</l>
  <l n='5'>Kiu plenumas la ordonon, tiu spertos
    nenion malbonan; tempon kaj manieron de agado scias la koro de
    sa&gcirc;ulo.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar por &ccirc;iu afero estas &gcirc;ia tempo kaj &gcirc;ia maniero; kaj
    granda estas por la homo la malbono de tio,</l>
  <l n='7'>ke li ne scias, kio
    estos; &ccirc;ar kiu diros al vi, kiel estos?</l>
  <l n='8'>Neniu homo povas regi
    la venton kaj reteni la venton, neniu povas regi la tagon de la
    morto; ne ekzistas forpermeso en tiu milito, kaj malvirteco ne
    savas sian faranton.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ion &ccirc;i tion mi vidis, kaj mi atentis &ccirc;iun
    aferon, kiu estas farata sub la suno, kaj tiun tempon, en kiu
    homo regas homon al lia malbono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj anka&ubreve; mi vidis, ke oni enterigis malvirtulojn, kiuj
    venadis kaj eliradis el la sankta loko, kaj kiuj estis forgesitaj
    en la urbo, kie ili tiel agis; kaj &ccirc;i tio anka&ubreve; estas vanta&jcirc;o.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar ne balda&ubreve; estas farata ju&gcirc;o kontra&ubreve; malbonaj faroj, tial
    plene kura&gcirc;as la koro de homidoj fari malbonon.</l>
  <l n='12'>Kvankam pekulo
    faras malbonon cent fojojn, kaj Dio estas pacienca al li, tamen
    mi scias, ke estos bone al tiuj, kiuj timas Dion, kiuj respektas
    Lin.</l>
  <l n='13'>Kaj ne estos bone al malvirtulo, kaj ne tenos sin longe,
    simile al ombro, tiu, kiu ne timas Dion.</l>
  <l n='14'>Ekzistas vanta&jcirc;o, kiu
    fari&gcirc;as sur la tero: ekzistas virtuloj, al kiuj fari&gcirc;as tio sama,
    kio fari&gcirc;as al malvirtuloj; kaj ekzistas malvirtuloj, al kiuj
    fari&gcirc;as tio sama, kio al la virtuloj; kaj mi diris al mi, ke
    anka&ubreve; &ccirc;i tio estas vanta&jcirc;o.</l>
  <l n='15'>Kaj mi ekla&ubreve;dis la gajecon, &ccirc;ar ne
    ekzistas io pli bona por homo sub la suno, ol man&gcirc;i, trinki, kaj
    gaji, kaj ke &ccirc;i tio akompanu lin en liaj laboroj en la tagoj de
    lia vivo, kiujn donis al li Dio sub la suno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kiam mi direktis mian koron, por ekkoni sa&gcirc;econ, kaj por
    &ccirc;irka&ubreve;rigardi la aferojn, kiuj estas farataj sur la tero
    tiamaniere, ke nek tage nek nokte homo vidas dormon sur siaj
    okuloj; kaj kiam mi rigardis &ccirc;iujn farojn de Dio:</l>
  <l n='17'>tiam mi
    trovis, ke homo ne povas kompreni la aferojn, kiuj fari&gcirc;as sub la
    suno; kiom ajn la homo penus esplori, li ne komprenos; kaj se e&ccirc;
    sa&gcirc;ulo diras, ke li scias, li tamen ne povas kompreni.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Al &ccirc;io &ccirc;i tio mi direktis mian koron, por esplori &ccirc;ion &ccirc;i tion,
    ke la virtuloj kaj sa&gcirc;uloj kaj iliaj faroj estas en la mano de
    Dio; kaj nek amon nek malamon scias la homo, kaj nenion, kio lin
    atendas.</l>
  <l n='2'>Al &ccirc;iuj estas la sama sorto: al la virtulo kaj al la
    malvirtulo, al la bona kaj pura kaj al la malpura, al la
    oferfaranto kaj al tiu, kiu ne oferfaras, al la bonulo kaj al la
    pekulo, al la &jcirc;uranto kaj al tiu, kiu timas &jcirc;uron.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;i tio estas
    malbona en &ccirc;io, kio fari&gcirc;as sub la suno, ke la sama sorto
    ekzistas por &ccirc;iuj, kaj la koro de la homidoj estas plena de
    malbono, kaj sensenca&jcirc;o estas en ilia koro dum ilia vivado, kaj
    poste ili transiras al la mortintoj.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar kiu trovi&gcirc;as inter la
    vivuloj, tiu havas ankora&ubreve; esperon; &ccirc;ar e&ccirc; al hundo vivanta estas
    pli bone, ol al leono mortinta.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar la vivantoj scias, ke ili
    mortos; kaj la mortintoj scias nenion, kaj por ili jam ne
    ekzistas rekompenco, &ccirc;ar la memoro pri ili estas forgesita.</l>
  <l n='6'>Kaj
    ilia amo, kaj ilia malamo, kaj ilia &jcirc;aluzo jam de longe
    malaperis; kaj jam por neniam ili havas partoprenon en io, kio
    fari&gcirc;as sub la suno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Iru, man&gcirc;u &gcirc;oje vian panon, kaj trinku kun gaja koro vian
    vinon, se Dio favoris viajn aferojn.</l>
  <l n='8'>En &ccirc;iu tempo viaj vestoj
    estu blankaj, kaj oleo ne manku sur via kapo.</l>
  <l n='9'>&Gcirc;uu la vivon kun
    la edzino, kiun vi amas en la tempo de via tuta vanta vivo, kaj
    kiun Dio donis al vi por &ccirc;iuj viaj vantaj tagoj; &ccirc;ar &ccirc;i tio estas
    via apartena&jcirc;o en via vivo, kaj en viaj laboroj, kiujn vi laboris
    sub la suno.</l>
  <l n='10'>Kion ajn via mano povas fari la&ubreve; via forto, tion
    faru; &ccirc;ar ekzistas nek faro, nek kalkulo, nek scio, nek sa&gcirc;o, en
    &Scirc;eol, kien vi iros.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Aliflanke mi vidis sub la suno, ke ne de la rapiduloj dependas
    la kuro, ne de la fortuloj dependas la milito, kaj ne la sa&gcirc;uloj
    havas panon, kaj ne la talentuloj havas ri&ccirc;econ, kaj ne la
    kompetentuloj trovas aprobon; nur de la tempo kaj okazo ili &ccirc;iuj
    dependas.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar e&ccirc; ne scias la homo sian sorton; kiel fi&scirc;oj,
    kaptitaj en pereigan reton, kaj kiel birdoj, impliki&gcirc;intaj en
    kaptilon, tiel kapti&gcirc;as la homoj en tempo malbona, kiam &gcirc;i atakas
    ilin neatendite.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Anka&ubreve; jenan sa&gcirc;a&jcirc;on mi vidis sub la suno, kaj &gcirc;i &scirc;ajnis al mi
    granda:</l>
  <l n='14'>estis urbo malgranda, kaj malmulte da homoj &gcirc;i havis;
    venis al &gcirc;i granda re&gcirc;o, kaj sie&gcirc;is &gcirc;in, kaj konstruis &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i
    grandajn sie&gcirc;ajn fortika&jcirc;ojn;</l>
  <l n='15'>sed trovi&gcirc;is en &gcirc;i homo malri&ccirc;a
    sed sa&gcirc;a, kaj li savis la urbon per sia sa&gcirc;eco; tamen neniu
    rememoris tiun malri&ccirc;an homon.</l>
  <l n='16'>Kaj mi diris: Pli bona estas
    sa&gcirc;o ol forto, tamen la sa&gcirc;o de malri&ccirc;ulo estas malrespektata,
    kaj liaj vortoj ne estas a&ubreve;dataj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>La vortoj de sa&gcirc;uloj, trankvile a&ubreve;skultitaj, estas pli bonaj
    ol la kriado de reganto inter malsa&gcirc;uloj.</l>
  <l n='18'>Pli bona estas sa&gcirc;o,
    ol militaj instrumentoj; kaj unu pekulo pereigas multe da bono.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Venenaj mu&scirc;oj putrigas kaj haladzigas la oleon de parfumisto;
    pli &scirc;atata ol sa&gcirc;o kaj honoro ofte estas malgranda malsa&gcirc;a&jcirc;o.</l>
  <l n='2'>La koro de sa&gcirc;ulo estas &ccirc;e lia dekstra flanko, kaj la koro de
    malsa&gcirc;ulo &ccirc;e lia maldekstra.</l>
  <l n='3'>Kaj e&ccirc; en la vojo, la&ubreve; kiu iras
    malsa&gcirc;ulo, mankas al li sa&gcirc;o, kaj al &ccirc;iu li diras, ke li estas
    malsa&gcirc;ulo.</l>
  <l n='4'>Se atakos vin kolero de reganto, ne forlasu vian
    lokon, &ccirc;ar mildeco pardonigas e&ccirc; grandajn krimojn.</l>
  <l n='5'>Ekzistas
    malbono, kiun mi vidis sub la suno; &gcirc;i estas kvaza&ubreve; eraro,
    venanta de la reganto:</l>
  <l n='6'>senscieco estas metata tre alte, kaj la
    ri&ccirc;uloj sidas malalte.</l>
  <l n='7'>Mi vidis sklavojn sur &ccirc;evaloj, kaj
    princojn, irantajn piede, kiel sklavoj.</l>
  <l n='8'>Kiu fosas kavon, tiu
    falos en &gcirc;in; kaj kiu detruas muron, tiun mordos serpento.</l>
  <l n='9'>Kiu
    transmovas &scirc;tonojn, tiu faras al si difekton per stre&ccirc;o; kaj kiu
    hakas lignon, tiu sin vundas per &gcirc;i.</l>
  <l n='10'>Se malakri&gcirc;is la hakilo,
    kaj oni ne akrigas la tran&ccirc;an flankon, oni devas stre&ccirc;i la
    fortojn; kaj la &ccirc;efa&jcirc;o estas prepari &ccirc;ion sa&gcirc;e.</l>
  <l n='11'>Se mordis la
    serpento sen kuracparolo, tiam jam ne utilas kuracparolanto.</l>
  <l n='12'>Vortoj el bu&scirc;o de sa&gcirc;ulo estas agrablaj, sed la bu&scirc;o de malsa&gcirc;ulo
    lin mem pereigas.</l>
  <l n='13'>La komenco de la parolo de lia bu&scirc;o estas
    malsa&gcirc;a&jcirc;o, kaj la fino de lia parolo estas abomeninda sensenca&jcirc;o.</l>
  <l n='14'>Malsa&gcirc;ulo multe parolas, kvankam homo ne scias, kio estos; kaj
    kio estos post li? kiu &ccirc;i tion diros al li?</l>
  <l n='15'>Penado de
    malsa&gcirc;uloj lacigas &ccirc;iun, kiu ne scias e&ccirc; la vojon al la urbo.</l>
  <l n='16'>Ve al vi, ho lando, se via re&gcirc;o estas infano kaj viaj princoj
    man&gcirc;as frue!</l>
  <l n='17'>Feli&ccirc;a vi estas, ho lando, se via re&gcirc;o estas de
    nobla deveno kaj viaj princoj man&gcirc;as en &gcirc;usta tempo, por forti&gcirc;i,
    ne por festeni!</l>
  <l n='18'>De mallaboremeco falos la plafono; kaj, se oni
    mallevas la manojn, tramalseki&gcirc;as la domo.</l>
  <l n='19'>Por plezuro oni
    aran&gcirc;as festenojn, kaj vino gajigas la vivon, kaj mono respondas
    por &ccirc;io.</l>
  <l n='20'>E&ccirc; en viaj pensoj ne malbenu la re&gcirc;on, kaj en via
    dormo&ccirc;ambro ne malbenu ri&ccirc;ulon; &ccirc;ar birdo &ccirc;iela transportos vian
    vo&ccirc;on, kaj flugila esta&jcirc;o eldiros vian parolon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Elsendu vian panon sur la akvon; &ccirc;ar post longa tempo vi &gcirc;in
    retrovos.</l>
  <l n='2'>Donu parton al sep, kaj e&ccirc; al ok, &ccirc;ar vi ne scias, &ccirc;u
    ne estos malfeli&ccirc;o sur la tero.</l>
  <l n='3'>Kiam la nuboj pleni&gcirc;os, ili
    ver&scirc;os pluvon sur la teron, kaj se falos arbo suden a&ubreve; norden, &gcirc;i
    tie restos, kien &gcirc;i falis.</l>
  <l n='4'>Kiu observas la venton, tiu ne
    semos; kaj kiu rigardas la nubojn, tiu ne rikoltos.</l>
  <l n='5'>Kiel vi ne
    scias, kian vojon iros la vento, kaj kiel formi&gcirc;as la ostoj en la
    ventro de gravedulino, tiel vi ne povas scii la faron de Dio, kiu
    &ccirc;ion faras.</l>
  <l n='6'>Matene semu vian semon, kaj vespere via mano ne
    ripozu; &ccirc;ar vi ne scias, &ccirc;u tio a&ubreve; alio estos pli &gcirc;usta, a&ubreve; &ccirc;u
    amba&ubreve; egale estos bonaj.</l>
  <l n='7'>Agrabla estas la lumo, kaj bone estas
    al la okuloj vidi la sunon.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar se e&ccirc; multajn jarojn homo
    vivus, li &gcirc;oju en ili &ccirc;iuj; kaj li memoru pri la tagoj mallumaj,
    &ccirc;ar estos multe da ili; &ccirc;io, kio venos, estas vanta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>&Gcirc;oju, junulo, en via infaneco; kaj via koro &gcirc;uu plezuron en la
    tagoj de via juneco, kaj iru, kien kondukas vin via koro kaj kien
    rigardas viaj okuloj; sed sciu, ke pri &ccirc;io &ccirc;i tio Dio venigos vin
    al ju&gcirc;o.</l>
  <l n='10'>Tial forpelu mal&gcirc;ojon de via koro, kaj forigu
    malagrabla&jcirc;on de via korpo; &ccirc;ar la infaneco kaj la juneco estas
    vanta&jcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj memoru vian Kreinton en la tagoj de via juneco, dum ankora&ubreve;
    ne venis la tagoj de malbono, kaj ne venis la jaroj, pri kiuj vi
    diros: Mi ne havas plezuron de ili;</l>
  <l n='2'>dum ne mallumi&gcirc;is la suno,
    la lumo, la luno, kaj la steloj, kaj ne revenis nuboj post la
    pluvo;</l>
  <l n='3'>en la tago, kiam ektremos la gardantoj de la domo, kaj
    malforti&gcirc;os la militantoj, kaj &ccirc;esos mueli la muelantinoj, &ccirc;ar
    estos malmulte da ili, kaj senvidi&gcirc;os la rigardantinoj tra la
    fenestroj;</l>
  <l n='4'>kaj fermitaj estos la pordoj al la strato, kiam
    eksilentos la sonado de la muel&scirc;tono; kaj homo levi&gcirc;ados la&ubreve; la
    krio de birdo, kaj malla&ubreve;ti&gcirc;os la sonoj de kantoj;</l>
  <l n='5'>kaj alta&jcirc;ojn
    ili ektimos, kaj sur la vojo aperos teruroj, kaj ekfloros la
    migdalarbo, kaj pezi&gcirc;os la lokusto, kaj malaperos deziro: tiam
    homo foriros en sian eternan domon, kaj sur la strato mar&scirc;os
    plorantoj;</l>
  <l n='6'>&gcirc;is dis&scirc;iri&gcirc;os la ar&gcirc;enta &ccirc;eneto, rompi&gcirc;os la ora
    lampeto, rompi&gcirc;os la kru&ccirc;o &ccirc;e la fonto, kaj falos la rado en la
    puton;</l>
  <l n='7'>kaj la polvo refari&gcirc;os tero, kiel &gcirc;i estis, kaj la
    spirito reiros al Dio, kiu &gcirc;in donis.</l>
  <l n='8'>Vanta&jcirc;o de vanta&jcirc;oj,
    diris la Predikanto; &ccirc;io estas vanta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Krom tio, ke la Predikanto estis sa&gcirc;ulo, li ankora&ubreve; instruis
    scion al la popolo; li &ccirc;ion pesis, esploris, kaj verkis multe da
    sentencoj.</l>
  <l n='10'>Penis la Predikanto trovi agrablajn parolojn, kaj
    li skribis &gcirc;uste vortojn de vero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>La paroloj de sa&gcirc;uloj estas kiel akraj pintoj, kaj kiel
    enbatitaj najloj estas la vortoj de publikaj parolistoj; ili
    estas donitaj de unu pa&scirc;tisto.</l>
  <l n='12'>Kaj krom tio, mia filo, akceptu
    mian instruon, ke se oni volus verki multajn librojn, ne estus
    fino, kaj multe legi lacigas la korpon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Ni a&ubreve;skultu la finon de &ccirc;io: timu Dion, kaj plenumu Liajn
    ordonojn, &ccirc;ar &ccirc;i tio estas &ccirc;io por la homo.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar &ccirc;iun faron Dio
    venigos al ju&gcirc;o, e&ccirc; &ccirc;ion ka&scirc;itan, &ccirc;u &gcirc;i estas bona a&ubreve; malbona.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: ALTA KANTO -->

        <div type='book' n='22' id='libro_alt' rend='doc'>

          <index index='content' level1='ALTA KANTO'/>
          <head>ALTA KANTO DE SALOMONO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Alta kanto de Salomono.</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Ho, li kisu min per kisoj de sia bu&scirc;o!<lb/>
         &Ccirc;ar via amo estas pli bona, ol vino.<lb/></l>
  <l n='3'>Ho, kiel bonodoras viaj aroma&jcirc;oj!<lb/>
         Via nomo similas al elver&scirc;ita oleo;<lb/>
         Tial la fra&ubreve;linoj amas vin.<lb/></l>
  <l n='4'>Altiru min; ni postkuros vin.<lb/>
         La re&gcirc;o envenigu min en siajn &ccirc;ambrojn;<lb/>
         Ho, ni &gcirc;ojos kaj gaji&gcirc;os kun vi;<lb/>
         Ni memoros vian amon pli, ol vinon;<lb/>
         Sincere oni amas vin.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='5'>Mi estas nigra, tamen beleta,<lb/>
         Ho filinoj de Jerusalem,<lb/>
         Kiel la tendoj de Kedar,<lb/>
         Kiel la tapetoj de Salomono.<lb/></l>
  <l n='6'>Ne rigardu min, ke mi estas nigreta:<lb/>
         La suno min brulkolorigis.<lb/>
         La filoj de mia patrino koleris kontra&ubreve; mi;<lb/>
         Ili faris min gardistino de la vinber&gcirc;ardenoj;<lb/>
         Mian propran vinber&gcirc;ardenon mi ne gardis.<lb/></l>
  <l n='7'>Diru al mi, ho vi, kiun mia animo amas,<lb/>
         Kie vi pa&scirc;tas, kie vi ripozigas vian brutaron tagmeze:<lb/>
         Kial mi similu al vagistino<lb/>
         &Ccirc;e la brutaroj de viaj kamaradoj?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='8'>Se vi ne scias tion, ho belulino inter virinoj,<lb/>
         Sekvu la pa&scirc;ojn de la &scirc;afaro,<lb/>
         Kaj pa&scirc;tu viajn kapridojn &ccirc;e la tendoj de la pa&scirc;tistoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='9'>Al la &ccirc;evalino en la &ccirc;aroj de Faraono<lb/>
         Mi komparas vin, ho mia amatino.<lb/></l>
  <l n='10'>Belaj estas viaj vangoj sub la orelringoj,<lb/>
         Via kolo sub la la&ccirc;oj de perloj.<lb/></l>
  <l n='11'>Orajn orelringojn ni faros al vi,<lb/>
         Kun ar&gcirc;entaj enkrusta&jcirc;oj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='12'>Dum la re&gcirc;o sidas &ccirc;e la festotablo,<lb/>
         Mia nardo bonodoras.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiel fasko de mirho, restanta inter miaj mamoj,<lb/>
         Estas al mi mia amato.<lb/></l>
  <l n='14'>Kiel floraro de kofero estas por mi mia amato,<lb/>
         En la vinber&gcirc;ardenoj de En-Gedi.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='15'>Ho, vi estas bela, mia amatino; ho, vi estas ja bela;<lb/>
         Viaj okuloj estas kiel &ccirc;e kolomboj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='16'>Ho, vi estas bela, mia amato, kaj &ccirc;arma;<lb/>
         Nia lito estas kiel fre&scirc;aj herboj;<lb/></l>
  <l n='17'>La traboj de nia domo estas cedraj,<lb/>
         Niaj &ccirc;evronoj estas abiaj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi estas la lilio de &Scirc;aron,<lb/>
         La rozo de la valoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Kiel rozo inter la dornoj,<lb/>
         Tiel estas mia amatino inter la knabinoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='3'>Kiel pomarbo inter arboj nefruktaj,<lb/>
         Tiel estas mia amato inter la junuloj.<lb/>
         Mi sopiris al lia ombro, jen mi sidi&gcirc;is;<lb/>
         Kaj liaj fruktoj estas bongustaj al mia palato.<lb/></l>
  <l n='4'>Li enkonduku min en vindomon,<lb/>
         Kaj lia standardo super mi estu la amo.<lb/></l>
  <l n='5'>Plifortigu min per vinberkuko,<lb/>
         Refre&scirc;igu min per pomsuko;<lb/>
         &Ccirc;ar mi estas malsana de amo.<lb/></l>
  <l n='6'>Lia maldekstra mano estu sub mia kapo,<lb/>
         Lia dekstra &ccirc;irka&ubreve;prenu min.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>Mi &jcirc;urligas vin, ho filinoj de Jerusalem,<lb/>
         Je la gazeloj a&ubreve; la cervoj de la kampo:<lb/>
         Ne veku nek sendormigu la amatinon,<lb/>
         &Gcirc;is &scirc;i mem volos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='8'>Ho, jen estas la vo&ccirc;o de mia amato! Ho, jen li venas,<lb/>
         Rapidante sur la montoj, saltante sur la alta&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='9'>Mia amato similas al gazelo a&ubreve; al cervo.<lb/>
         Ho, jen li staras post nia muro,<lb/>
         Rigardante tra la fenestro,<lb/>
         Sin montrante &ccirc;e la krado.<lb/></l>
  <l n='10'>Mia amato vokas, li parolas al mi:<lb/>
         Levi&gcirc;u, mia amatino, mia belulino, ho venu;<lb/></l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar la vintro jam forpasis,<lb/>
         La pluvo pasis kaj malaperis;<lb/></l>
  <l n='12'>La floroj jam estas sur la tero;<lb/>
         La kantosezono jam alvenis,<lb/>
         Kaj la vo&ccirc;o de la turto jam a&ubreve;di&gcirc;as en nia lando;<lb/></l>
  <l n='13'>La figarbo jam maturigas siajn fruktetojn,<lb/>
         La vinbertrunkoj siajn vinberetojn,<lb/>
         Kiuj jam bonodoras.<lb/>
         Levi&gcirc;u, mia amatino, mia belulino, kaj venu.<lb/></l>
  <l n='14'>Ho mia kolombino, en la kreva&jcirc;oj de la roko, en la ka&scirc;ejo de<lb/>
              la rokkruta&jcirc;o,<lb/>
         Montru al mi vian aspekton, a&ubreve;digu al mi vian vo&ccirc;on;<lb/>
         &Ccirc;ar via vo&ccirc;o estas dol&ccirc;a, kaj via aspekto estas bela.<lb/></l>
  <l n='15'>Kaptu al ni la &scirc;akalojn, la malgrandajn &scirc;akalojn,<lb/>
         La detruantojn de la vinber&gcirc;ardenoj,<lb/>
         Kiam niaj vinber&gcirc;ardenoj bur&gcirc;onas.<lb/></l>
  <l n='16'>Mia amato apartenas al mi,<lb/>
         Kaj mi apartenas al li,<lb/>
         Kiu pa&scirc;tas inter la rozoj.<lb/></l>
  <l n='17'>&Gcirc;is la tago malvarmeti&gcirc;os kaj la ombroj forkuros,<lb/>
         Turnu vin, ho amato, simili&gcirc;u al gazelo a&ubreve; al cervo<lb/>
         Sur la montoj de aroma&jcirc;oj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Sur mia ku&scirc;ejo dum la nokto mi ser&ccirc;is tiun, kiun mia animo<lb/>
              amas;<lb/>
         Mi ser&ccirc;is lin, sed mi lin ne trovis.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi levi&gcirc;os, kaj irados tra la urbo;<lb/>
         Sur la stratoj kaj placoj mi ser&ccirc;os tiun, kiun mia animo<lb/>
              amas;<lb/>
         Mi ser&ccirc;is lin, sed mi lin ne trovis.<lb/></l>
  <l n='3'>La gardistoj, kiuj iradas tra la urbo, renkontis min,<lb/>
         Al ili mi demandis: &Ccirc;u vi vidis tiun, kiun mia animo amas?<lb/></l>
  <l n='4'>Kiam mi nur ekforiris de ili,<lb/>
         Mi renkontis tiun, kiun mia animo amas;<lb/>
         Mi tenis lin, kaj ne delasis lin,<lb/>
         &Gcirc;is mi enkondukis lin en la domon de mia patrino,<lb/>
         Kaj en la &ccirc;ambron de &scirc;i, kiu naskis min.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='5'>Mi &jcirc;urligas vin, ho filinoj de Jerusalem,<lb/>
         Je la gazeloj a&ubreve; cervoj de la kampo:<lb/>
         Ne veku nek sendormigu la amatinon,<lb/>
         &Gcirc;is &scirc;i mem volos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Kiu estas &scirc;i, kiu venas el la dezerto, kiel kolono de fumo<lb/>
         Parfumita per mirho kaj olibano,<lb/>
         Per &ccirc;iaj pudroj de la parfumisto?<lb/></l>
  <l n='7'>Jen estas la lito de Salomono!<lb/>
         Sesdek fortuloj &ccirc;irka&ubreve;as &gcirc;in<lb/>
         El la fortuloj de Izrael,<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;iuj tenantaj glavojn, kompetentaj batalantoj;<lb/>
         &Ccirc;iu portas sian glavon &ccirc;e sia femuro,<lb/>
         Pro la teruro de la nokto.<lb/></l>
  <l n='9'>Edzi&gcirc;an liton el la ligno de Lebanon<lb/>
         Konstruis al si la re&gcirc;o Salomono.<lb/></l>
  <l n='10'>&Gcirc;iajn kolonojn li konstruis el ar&gcirc;ento,<lb/>
         La &ccirc;arpenta&jcirc;on el oro, la tega&jcirc;on el purpuro;<lb/>
         La interno estas pavimita per la amo de la filinoj de<lb/>
              Jerusalem.<lb/></l>
  <l n='11'>Iru tien, ho filinoj de Cion, kaj vidu la re&gcirc;on Salomono,<lb/>
         Vestitan per la krono, per kiu lia patrino kronis lin en la<lb/>
              tago de lia edzi&gcirc;ofesto,<lb/>
         En la tago de la &gcirc;ojo de lia koro.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Vi estas bela, mia amatino, vi estas bela;<lb/>
         Viaj okuloj estas kolombaj, malanta&ubreve; via vualo.<lb/>
         Viaj haroj estas kiel aro da kaprinoj,<lb/>
         Deirantaj sur la deklivo de la monto Gilead.<lb/></l>
  <l n='2'>Viaj dentoj estas kiel tondotaj &scirc;afinoj,<lb/>
         Kiuj elvenas el la lavejo;<lb/>
         &Ccirc;iuj estas en paroj,<lb/>
         Kaj ne mankas e&ccirc; unu el ili.<lb/></l>
  <l n='3'>Viaj lipoj estas kiel ru&gcirc;a fadeno,<lb/>
         Kaj via elparolado estas bela;<lb/>
         Kiel peco de granato, viaj vangoj aspektas<lb/>
         Malanta&ubreve; via vualo.<lb/></l>
  <l n='4'>Via kolo estas kiel la turo de David, kiu estas konstruita<lb/>
              kiel armiltenejo;<lb/>
         Mil &scirc;ildoj pendas sur &gcirc;i,<lb/>
         &Ccirc;iuj &scirc;ildoj de la potenculoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Viaj du mamoj estas kiel du cervidoj, &gcirc;emeloj de gazelino,<lb/>
         Kiuj sin pa&scirc;tas inter la rozoj.<lb/></l>
  <l n='6'>&Gcirc;is la tago malvarmeti&gcirc;os kaj la ombroj forkuros,<lb/>
         Mi foriros al la monto de mirho kaj al la alta&jcirc;o de olibano.<lb/></l>
  <l n='7'>Via tuta&jcirc;o estas bela, mia amatino;<lb/>
         Vi ne havas difekton.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='8'>Kun mi el Lebanon venu, ho mia fian&ccirc;ino,<lb/>
         Kun mi el Lebanon;<lb/>
         Rigardu malsupren de la pinto de Amana,<lb/>
         De la pinto de Senir kaj &Hcirc;ermon,<lb/>
         El la kavernoj de la leonoj,<lb/>
         De la montoj de la leopardoj.<lb/></l>
  <l n='9'>Vi kortu&scirc;is min, mia fratino, mia fian&ccirc;ino;<lb/>
         Vi kortu&scirc;is min per unu ekrigardo de viaj okuloj,<lb/>
         Per unu &ccirc;eno de sur via kolo.<lb/></l>
  <l n='10'>Kiel bela estas via amo, mia fratino, mia fian&ccirc;ino!<lb/>
         Ho, kiom pli bona estas via amo, ol vino!<lb/>
         Kaj la bonodoro de viaj parfuma&jcirc;oj estas pli bona, ol &ccirc;iaj<lb/>
              aroma&jcirc;oj!<lb/></l>
  <l n='11'>Mielo gutadas el viaj lipoj, ho mia fian&ccirc;ino;<lb/>
         Mielo kaj lakto ku&scirc;as sub via lango;<lb/>
         Kaj la bonodoro de viaj vestoj estas kiel la bonodoro de<lb/>
              Lebanon.<lb/></l>
  <l n='12'>Vi estas &gcirc;ardeno &scirc;losita, ho mia fratino, mia fian&ccirc;ino;<lb/>
         Vi estas fonto &scirc;losita, puto sigelita.<lb/></l>
  <l n='13'>Viaj kreska&jcirc;oj estas paradizo de granatoj kun multevaloraj<lb/>
              fruktoj,<lb/>
         Plena de koferoj kaj nardoj;<lb/></l>
  <l n='14'>Nardo kaj safrano;<lb/>
         Kano kaj cinamo, kun &ccirc;iuspecaj olibanarboj;<lb/>
         Mirho kaj aloo kaj la plej delikataj aroma&jcirc;oj;<lb/></l>
  <l n='15'>&Gcirc;ardenfonto, puto de vivanta akvo,<lb/>
         Kaj riveretoj elfluantaj el Lebanon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='16'>Veki&gcirc;u, ho norda vento, venu, ho suda vento;<lb/>
         Trablovu mian &gcirc;ardenon, ke &gcirc;iaj aroma&jcirc;oj elfluu.<lb/>
         Venu mia amato en sian &gcirc;ardenon<lb/>
         Kaj man&gcirc;u &gcirc;iajn multevalorajn fruktojn.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi venis en mian &gcirc;ardenon, mia fratino, mia fian&ccirc;ino;<lb/>
         Mi de&scirc;iris mian mirhon kaj miajn aroma&jcirc;ojn;<lb/>
         Mi man&gcirc;is mian miel&ccirc;elaron, kiel anka&ubreve; mian mielon;<lb/>
         Mi trinkis mian vinon, kiel anka&ubreve; mian lakton.<lb/>
         Man&gcirc;u, ho miaj kamaradoj;<lb/>
         Drinku kaj ebrii&gcirc;u, ho miaj amikoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Mi dormis, sed mia koro estis maldorma;<lb/>
         Jen estas la vo&ccirc;o de mia amato, jen li ekfrapas:<lb/>
         Malfermu al mi, ho mia fratino, mia amatino, mia kolombino,<lb/>
              mia virtulino;<lb/>
         &Ccirc;ar mia kapo estas plena de roso,<lb/>
         Miaj harbukloj de la gutoj de la nokto.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi jam demetis mian &hcirc;itonon; kial mi &gcirc;in denove surmetu?<lb/>
         Mi jam lavis miajn piedojn; kial mi ilin malpurigu?<lb/></l>
  <l n='4'>Mia amato etendis sian manon tra la truo,<lb/>
         Kaj mia interno kompatis lin.<lb/></l>
  <l n='5'>Mi levi&gcirc;is, por malfermi al mia amato;<lb/>
         Kaj de miaj manoj gutis mirho,<lb/>
         Kaj miaj fingroj estis malsekaj de mirha fluida&jcirc;o,<lb/>
         Sur la riglilo de la seruro.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi malfermis al mia amato;<lb/>
         Sed mia amato forturni&gcirc;is kaj malaperis.<lb/>
         Mia animo tremis, dum li parolis;<lb/>
         Mi lin ser&ccirc;is, sed mi lin ne trovis;<lb/>
         Mi vokis lin, sed li ne respondis al mi.<lb/></l>
  <l n='7'>La gardistoj, kiuj &ccirc;irka&ubreve;as la urbon, renkontis min,<lb/>
         Ili batis kaj vundis min;<lb/>
         La gardistoj de la muroj deprenis de mi la kovrotukon.<lb/></l>
  <l n='8'>Mi &jcirc;urligas vin, ho filinoj de Jerusalem, se vi renkontos<lb/>
              mian amaton,<lb/>
         Ho, kion vi diros al li? ke mi estas malsana de amo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='9'>Per kio diferencas via amato de aliaj amatoj,<lb/>
         Ho belulino inter virinoj?<lb/>
         Per kio diferencas via amato de aliaj amatoj,<lb/>
         Ke vi tiele &jcirc;urligas nin?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>Mia amato estas blanka kaj ru&gcirc;a,<lb/>
         Distinginda inter dekmilo.<lb/></l>
  <l n='11'>Lia kapo estas pura oro;<lb/>
         Liaj haroj estas buklitaj, nigraj kiel korvo;<lb/></l>
  <l n='12'>Liaj okuloj estas kiel kolomboj &ccirc;e la akvotorentoj;<lb/>
         Lavitaj per lakto, orname enkadrigitaj;<lb/></l>
  <l n='13'>Liaj vangoj estas kiel bedoj de aroma&jcirc;oj, kiel kesto de<lb/>
              &scirc;mira&jcirc;isto;<lb/>
         Liaj lipoj estas kiel rozoj, ili gutadas fluidan mirhon;<lb/></l>
  <l n='14'>Liaj manoj estas kiel oraj ringoj, kadritaj per topazoj;<lb/>
         Lia korpo estas ebura, enkrustita per safiroj;<lb/></l>
  <l n='15'>Liaj kruroj estas kiel marmoraj kolonoj, enfiksitaj en bazoj<lb/>
              el pura oro;<lb/>
         Lia aspekto estas kiel Lebanon, majesta kiel cedroj;<lb/></l>
  <l n='16'>Lia palato estas dol&ccirc;a&jcirc;oj; lia tuta&jcirc;o estas tre aminda.<lb/>
         Tia estas mia amato, kaj tia estas mia kamarado,<lb/>
         Ho filinoj de Jerusalem.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kien foriris via amato,<lb/>
         Ho belulino inter virinoj?<lb/>
         Kien forturni&gcirc;is via amato,<lb/>
         Por ke ni lin ser&ccirc;u kun vi?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Mia amato iris en sian &gcirc;ardenon, al la bedoj de aroma&jcirc;oj,<lb/>
         Por pa&scirc;ti en la &gcirc;ardenoj kaj kolekti rozojn.<lb/></l>
  <l n='3'>Mi apartenas al mia amato, kaj mia amato apartenas al mi;<lb/>
         Tiu, kiu pa&scirc;tas inter la rozoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='4'>Ho, mia amatino, vi estas bela kiel Tirca,<lb/>
         Agrabla kiel Jerusalem,<lb/>
         Terura kiel batalantaj ta&ccirc;mentoj.<lb/></l>
  <l n='5'>Forturnu la okulojn for de mi,<lb/>
         &Ccirc;ar ili venkas min.<lb/>
         Viaj haroj estas kiel aro da kaprinoj,<lb/>
         Deirantaj sur la deklivo de la monto Gilead.<lb/></l>
  <l n='6'>Viaj dentoj estas kiel aro da &scirc;afinoj,<lb/>
         Kiuj elvenas el la lavejo;<lb/>
         &Ccirc;iuj estas en paroj,<lb/>
         Kaj ne mankas e&ccirc; unu el ili.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiel peco de granato, viaj vangoj aspektas<lb/>
         Malanta&ubreve; via vualo.<lb/></l>
  <l n='8'>Da re&gcirc;inoj ekzistas sesdek, kaj okdeko da kromvirinoj,<lb/>
         Kaj la junulinoj estas sennombraj.<lb/></l>
  <l n='9'>Sed unu sola estas mia kolombino, mia virtulino;<lb/>
         &Scirc;i estas la sola &ccirc;e sia patrino,<lb/>
         La elektita de sia naskintino;<lb/>
         La filinoj vidis &scirc;in, kaj nomas &scirc;in feli&ccirc;ulino;<lb/>
         La re&gcirc;inoj kaj la kromvirinoj la&ubreve;das &scirc;in, dirante:<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>Kiu estas &scirc;i, kiu aspektas kiel la matenru&gcirc;o,<lb/>
         Bela kiel la luno,<lb/>
         Hela kiel la suno,<lb/>
         Terura kiel batalantaj ta&ccirc;mentoj?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='11'>Mi iris en la nuksarban &gcirc;ardenon,<lb/>
         Por trarigardi la verdajn kreska&jcirc;ojn de la valo,<lb/>
         Por vidi, &ccirc;u la vinbertrunko bur&gcirc;onas, &ccirc;u la granatarboj<lb/>
              floras.<lb/></l>
  <l n='12'>Tiam mi ankora&ubreve; ne sciis,<lb/>
         Ke mia animo elektos min por la &ccirc;aroj de la nobeloj de mia<lb/>
              popolo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='13'>Turni&gcirc;u, turni&gcirc;u, ho &Scirc;ulamit;<lb/>
         Turni&gcirc;u, turni&gcirc;u, ke ni rigardu vin.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='13'>Kial vi volas rigardi &Scirc;ulamiton tiel,<lb/>
         Kiel oni rigardas la dancadon de la ta&ccirc;mentoj?<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiel belaj estas viaj pa&scirc;oj en sandaloj, ho filino de<lb/>
              princo!<lb/>
         La svingado de viaj femuroj estas kiel &ccirc;enringoj,<lb/>
         Majstre ellaboritaj.<lb/></l>
  <l n='2'>Via umbiliko estas kiel ronda pokalo,<lb/>
         Al kiu trinka&jcirc;o ne mankas;<lb/>
         Via ventro estas kiel amaso da tritiko &ccirc;irka&ubreve;ita de rozoj;<lb/></l>
  <l n='3'>Viaj du mamoj estas kiel du cervidoj,<lb/>
         &Gcirc;emeloj de gazelino;<lb/></l>
  <l n='4'>Via kolo estas kiel turo el eburo;<lb/>
         Viaj okuloj kiel la lagetoj en &Hcirc;e&scirc;bon, &ccirc;e la pordego de Bat-<lb/>
              Rabim;<lb/>
         Via nazo estas kiel la turo de Lebanon rigardanta Damaskon;<lb/></l>
  <l n='5'>Via kapo sur vi estas kiel Karmel,<lb/>
         Kaj la harbukloj de via kapo kiel la purpura robo de la<lb/>
              re&gcirc;o, falde kunligita.<lb/></l>
  <l n='6'>Kiel bela kaj kiel &ccirc;arma estas mia amatino inter la<lb/>
              plezuroj!<lb/></l>
  <l n='7'>Via staturo similas la palmotrunkon,<lb/>
         Kaj viaj mamoj la vinberarojn.<lb/></l>
  <l n='8'>Mi diris: Mi suprengrimpos la palmotrunkon kaj teni&gcirc;os je<lb/>
              &gcirc;iaj bran&ccirc;oj;<lb/>
         Kaj viaj mamoj estu kiel la penikoj de la vinbertrunko,<lb/>
         Kaj la bonodoro de via nazo kiel la bonodoro de citronoj;<lb/></l>
  <l n='9'>Kaj via palato kiel vino bongusta,<lb/>
         Kiu engliti&gcirc;as &ccirc;armege kaj glate,<lb/>
         Kiu paroligas la lipojn de la dormantoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>Mi apartenas al mia amato,<lb/>
         Kaj li sin tiras al mi.<lb/></l>
  <l n='11'>Venu, mia amato, ni eliru sur la kamparon;<lb/>
         Ni enlo&gcirc;i&gcirc;u en la vila&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='12'>Frumatene ni iru al la vinber&gcirc;ardenoj;<lb/>
         Ni rigardu, &ccirc;u la vinbertrunko jam bur&gcirc;onis,<lb/>
         &Ccirc;u &gcirc;iaj floroj jam malfermi&gcirc;is,<lb/>
         &Ccirc;u la granatarboj jam floras;<lb/>
         Tie mi donos al vi mian amon.<lb/></l>
  <l n='13'>La mandragoroj jam bonodoras,<lb/>
         Kaj apud nia enirejo trovi&gcirc;as delikataj fruktoj &ccirc;iuspecaj,<lb/>
              fruaj kaj malfruaj,<lb/>
         Kiujn mi provizis por vi, ho mia amato!<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Ho, se vi estus al mi kiel frato,<lb/>
         Kiu su&ccirc;is la mamojn de mia patrino!<lb/>
         Se mi renkontus vin ekstere, mi kisus vin;<lb/>
         Kaj tamen neniu malestimus min.<lb/></l>
  <l n='2'>Mi gvidus vin, mi enkondukus vin en la domon de mia patrino;<lb/>
         Vi instruus min,<lb/>
         Kaj mi trinkigus al vi la spicitan vinon kaj la granatsukon.<lb/></l>
  <l n='3'>Lia maldekstra mano estu sub mia kapo,<lb/>
         Kaj lia dekstra &ccirc;irka&ubreve;prenu min!<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='4'>Mi &jcirc;urligas vin, ho filinoj de Jerusalem,<lb/>
         Ne veku nek sendormigu la amatinon,<lb/>
         &Gcirc;is &scirc;i mem volos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='5'>Kiu estas &scirc;i, kiu venas el la dezerto,<lb/>
         Sin apogante sur sia amato?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>Sub la pomarbo mi vekis vin;<lb/>
         Tie, kie via patrino vin naskis,<lb/>
         Kie vin naskis via naskintino.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Konservu min kiel sigelon en via koro, kiel sigelon sur via<lb/>
              brako;<lb/>
         &Ccirc;ar la amo estas forta kiel la morto;<lb/>
         La &jcirc;aluzo estas nefleksebla kiel &Scirc;eol;<lb/>
         &Gcirc;iaj brula&jcirc;oj estas brula&jcirc;oj de fajro,<lb/>
         La flamo de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='7'>Granda akvo ne povas estingi la amon,<lb/>
         Kaj riveroj ne povas superakvi &gcirc;in;<lb/>
         Se homo proponus doni la tutan hava&jcirc;on de sia domo por la<lb/>
              amo,<lb/>
         Oni malestime lin forpu&scirc;us.<lb/></l>
  <l n='8'>Nia fratino ankora&ubreve; estas malgranda,<lb/>
         Kaj mamojn &scirc;i ankora&ubreve; ne havas;<lb/>
         Kion ni faros al nia fratino,<lb/>
         Kiam oni svatos &scirc;in?<lb/></l>
  <l n='9'>Se &scirc;i estos muro, ni konstruos sur &scirc;i ar&gcirc;entan palacon;<lb/>
         Kaj se &scirc;i estos pordo, ni &ccirc;irka&ubreve;baros &scirc;in per traboj el<lb/>
              cedro.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>Mi estas muro, kaj miaj mamoj kiel turoj;<lb/>
         Mi jam estis al li kiel iu, kiu trovis favoron.<lb/></l>
  <l n='11'>Salomono posedis vinber&gcirc;ardenon en Baal-Hamon;<lb/>
         Li luigis la vinber&gcirc;ardenon al gardistoj;<lb/>
         &Ccirc;iu devas alporti milon da ar&gcirc;entaj moneroj pro &gcirc;iaj<lb/>
              fruktoj.<lb/></l>
  <l n='12'>Mia propra vinber&gcirc;ardeno estas anta&ubreve; mi.<lb/>
         La milon al vi, ho Salomono,<lb/>
         Kaj ducent al la gardistoj de &gcirc;iaj fruktoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='13'>Ho vi, lo&gcirc;antino de la &gcirc;ardenoj,<lb/>
         La kamaradoj volas a&ubreve;skulti vian vo&ccirc;on;<lb/>
         Al mi &gcirc;in a&ubreve;digu.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='14'>Forkuru, ho mia amato,<lb/>
         Kaj simili&gcirc;u al gazelo a&ubreve; al cervo<lb/>
         Sur la montoj de aroma&jcirc;oj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JESAJA -->

        <div type='book' n='23' id='libro_jes' rend='doc'>

          <index index='content' level1='JESAJA'/>
          <head>JESAJA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vizio de Jesaja, filo de Amoc, kiun li vidis pri Judujo kaj
    Jerusalem, en la tempo de Uzija, Jotam, A&hcirc;az, kaj &Hcirc;izkija, re&gcirc;oj
    de Judujo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>A&ubreve;skultu, ho &ccirc;ielo, kaj atentu, ho tero, &ccirc;ar parolas la
    Eternulo: Filojn Mi edukis kaj altigis, kaj ili perfidis Min.</l>
  <l n='3'>Bovo konas sian a&ccirc;etinton, kaj azeno la man&gcirc;ujon de sia mastro;
    sed Izrael ne konas, Mia popolo ne komprenas.</l>
  <l n='4'>Ve al la popolo
    peka, al la gento &scirc;ar&gcirc;ita de malbonagoj, al la idaro krima, al la
    filoj pereuloj! ili forlasis la Eternulon, ili mal&scirc;atis la
    Sanktulon de Izrael, ili forturni&gcirc;is malanta&ubreve;en.</l>
  <l n='5'>Kion oni
    ankora&ubreve; batu en vi, kiuj da&ubreve;rigas sian defaladon? la tuta kapo
    estas malsana, kaj la tuta koro estas senforta.</l>
  <l n='6'>De la plando de
    la piedo &gcirc;is la kapo estas en &gcirc;i nenio sendifekta, nur vundoj kaj
    tuberoj kaj ulceroj pusaj, kiuj ne estas purigitaj, nek
    &ccirc;irka&ubreve;ligitaj, nek moligitaj per oleo.</l>
  <l n='7'>Via lando estas dezerta,
    viaj urboj estas forbruligitaj per fajro, vian kampon anta&ubreve; vi
    forman&gcirc;as fremduloj, kaj dezerta &gcirc;i estas, kiel ruinigita de
    fremduloj.</l>
  <l n='8'>Kaj restis la filino de Cion kiel tendo en
    vinber&gcirc;ardeno, kiel budo sur kukumkampo, kiel urbo sie&gcirc;ata.</l>
  <l n='9'>Se
    la Eternulo Cebaot ne lasus al ni resta&jcirc;on, ni fari&gcirc;us preska&ubreve;
    kiel Sodom, ni simili&gcirc;us al Gomora.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>A&ubreve;skultu la vortojn de la Eternulo, estroj de Sodom; atentu la
    instruon de nia Dio, popolo de Gomora!</l>
  <l n='11'>Por kio Mi bezonas vian
    multegon da bu&ccirc;oferoj? diras la Eternulo; Mi trosati&gcirc;is de la
    bruloferoj de &scirc;afoj kaj de la sebo de grasigitaj brutoj, kaj la
    sangon de bovoj kaj &scirc;afidoj kaj kaproj Mi ne deziras.</l>
  <l n='12'>Kiam vi
    venas, por aperi anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o, kiu postulas tion de viaj
    manoj, ke vi pa&scirc;u sur Mian korton?</l>
  <l n='13'>Ne plu alportu hipokritajn
    donacojn; la incensado estas abomeninda&jcirc;o por Mi; monatkomencon,
    sabaton, kaj kunvokon de kunvenoj Mi ne toleras &dash; krimo kaj sankta
    kunveno!</l>
  <l n='14'>Viajn monatkomencojn kaj festojn Mia animo malamas;
    ili fari&gcirc;is por Mi &scirc;ar&gcirc;o, tedis al Mi porti ilin.</l>
  <l n='15'>Kiam vi
    etendas viajn manojn, Mi ka&scirc;as anta&ubreve; vi Miajn okulojn; e&ccirc; kiam vi
    multe pre&gcirc;as, Mi ne a&ubreve;skultas; viaj manoj estas plenaj de sango.</l>
  <l n='16'>Lavu vin, purigu vin; forigu la malbonon de viaj faroj anta&ubreve;
    Miaj okuloj, &ccirc;esu malbonagi.</l>
  <l n='17'>Lernu agi bone, celu justecon,
    helpu prematon, havigu juston al orfo, defendu aferon de vidvino.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Venu, kaj ni faru inter ni ju&gcirc;an disputon, diras la Eternulo:
    se viaj pekoj estas sangoru&gcirc;aj, ili fari&gcirc;os blankaj kiel ne&gcirc;o;
    kaj se ili estas kiel skarlato, ili fari&gcirc;os kiel lano.</l>
  <l n='19'>Se vi
    estos humilaj kaj obeemaj, vi man&gcirc;os la bona&jcirc;on de la tero;</l>
  <l n='20'>sed se vi rifuzos kaj ribelos, glavo vin ekstermos; &ccirc;ar tiel
    diris la bu&scirc;o de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kiamaniere la fidela urbo fari&gcirc;is mal&ccirc;astulino! &gcirc;i estis plena
    de justeco, virto en &gcirc;i lo&gcirc;is, sed nun mortigistoj.</l>
  <l n='22'>Via
    ar&gcirc;ento fari&gcirc;is skorio, via vino miksi&gcirc;is kun akvo.</l>
  <l n='23'>Viaj
    estroj estas perfiduloj, kaj kolegoj de &scirc;telistoj; ili &ccirc;iuj amas
    donacojn kaj &ccirc;asas profiton; al orfo ili ne donas juston, kaj la
    ju&gcirc;a plendo de vidvino ne atingas ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Pro tio diras la Sinjoro, la Eternulo Cebaot, la Potenculo de
    Izrael: Ho ve, Mi konsolos Min sur Miaj kontra&ubreve;uloj, kaj Mi
    ven&gcirc;os al Miaj malamikoj.</l>
  <l n='25'>Kaj Mi remetos Mian manon sur vin,
    kaj Mi forte purigos vian skorion, kaj Mi eligos vian tutan
    stanon.</l>
  <l n='26'>Kaj Mi restarigos viajn ju&gcirc;istojn, kiel anta&ubreve;e, kaj
    viajn konsilistojn, kiel en la komenco; post tio oni nomos vin
    urbo de virto, civito fidela.</l>
  <l n='27'>Cion ela&ccirc;eti&gcirc;os per justeco, kaj
    &gcirc;iaj revenintoj per virto.</l>
  <l n='28'>La krimuloj kaj pekuloj pereos
    kune, kaj la forlasintoj de la Eternulo ekstermi&gcirc;os.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar ili
    estos malhonoritaj pro la terebintarboj, kiujn vi amis, kaj vi
    estos hontigitaj pro la &gcirc;ardenoj, kiujn vi elektis.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar vi
    estos kiel terebintarbo, kies folioj velkis, kaj kiel &gcirc;ardeno,
    kiu ne havas akvon.</l>
  <l n='31'>Kaj la fortulo fari&gcirc;os kiel stupo, kaj lia
    laboro kiel fajrero; kaj amba&ubreve; brulos, kaj neniu estingos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Afero, kiun Jesaja, filo de Amoc, vidis vizie pri Judujo kaj
    Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Iam en la tempo estonta la monto de la domo de la Eternulo
    staros kiel &ccirc;efo inter la montoj, kaj &gcirc;i estos pli alta ol &ccirc;iuj
    alta&jcirc;oj; kaj fluos al &gcirc;i &ccirc;iuj nacioj.</l>
  <l n='3'>Kaj iros multaj popoloj,
    kaj diros: Venu, ni iru supren sur la monton de la Eternulo, al
    la domo de la Dio de Jakob, por ke Li instruu nin pri Siaj vojoj,
    kaj ni iru la&ubreve; Lia irejo; &ccirc;ar el Cion eliros la instruo, kaj la
    vorto de la Eternulo el Jerusalem.</l>
  <l n='4'>Kaj Li ju&gcirc;os inter la
    nacioj, kaj Li decidos pri multaj popoloj; kaj ili for&gcirc;os el siaj
    glavoj plugilojn kaj el siaj lancoj rikoltilojn; ne levos nacio
    glavon kontra&ubreve; nacion, kaj oni ne plu lernos militon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Ho domo de Jakob, venu, kaj ni iru en la lumo de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Sed Vi forlasis Vian popolon, la domon de Jakob, &ccirc;ar ili pli
    pleni&gcirc;is ol anta&ubreve;e kaj ili sor&ccirc;as kiel la Fili&scirc;toj kaj ali&gcirc;is al
    infanoj de aligentuloj.</l>
  <l n='7'>Kaj ilia lando pleni&gcirc;is de ar&gcirc;ento kaj
    oro, kaj senfinaj estas iliaj trezoroj; kaj ilia lando pleni&gcirc;is
    de &ccirc;evaloj, kaj sennombraj estas iliaj &ccirc;aroj.</l>
  <l n='8'>Kaj ilia lando
    pleni&gcirc;is de idoloj; ili adorklini&gcirc;as al la farita&jcirc;o de siaj
    manoj, al tio, kion faris iliaj fingroj.</l>
  <l n='9'>Kaj klini&gcirc;is la homo,
    kaj malalti&gcirc;is la viro; kaj Vi ne pardonos ilin.</l>
  <l n='10'>Eniru en
    rokon kaj ka&scirc;u vin en la tero, pro timo anta&ubreve; la Eternulo kaj
    anta&ubreve; la majesto de Lia grandeco.</l>
  <l n='11'>La fieraj okuloj de homo
    mallevi&gcirc;os, kaj la altaj homoj estos malaltigitaj; nur la
    Eternulo sola estos alta en tiu tago.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar la tago de la
    Eternulo Cebaot estos super &ccirc;io malhumila kaj alta kaj super &ccirc;io
    aroganta, kiu estos malaltigita;</l>
  <l n='13'>kaj super &ccirc;iuj cedroj de
    Lebanon, la altaj kaj malhumilaj, kaj super &ccirc;iuj kverkoj de
    Ba&scirc;an;</l>
  <l n='14'>kaj super &ccirc;iuj altaj montoj, kaj super &ccirc;iuj levi&gcirc;intaj
    montetoj;</l>
  <l n='15'>kaj super &ccirc;iu alta turo, kaj super &ccirc;iu fortikigita
    muro;</l>
  <l n='16'>kaj super &ccirc;iuj &scirc;ipoj de Tar&scirc;i&scirc;, kaj super &ccirc;iuj
    belaspekta&jcirc;oj.</l>
  <l n='17'>Kaj humiligita estos la fiereco de homo, kaj
    altaj homoj estos malaltigitaj; nur la Eternulo sola estos alta
    en tiu tago.</l>
  <l n='18'>La idoloj estos tute neniigitaj.</l>
  <l n='19'>Kaj oni iros
    en la kavernojn de la rokoj kaj en la fendojn de la tero, pro
    timo anta&ubreve; la Eternulo kaj anta&ubreve; Lia majesta grandeco, kiam Li
    levi&gcirc;os, por &jcirc;eti teruron sur la teron.</l>
  <l n='20'>En tiu tago la homo
    &jcirc;etos al la talpoj kaj vespertoj siajn ar&gcirc;entajn kaj orajn
    idolojn, kiujn li faris al si por adorado;</l>
  <l n='21'>por eniri en
    kavernojn de rokoj kaj en fendojn de &scirc;tonegoj, pro timo anta&ubreve; la
    Eternulo kaj anta&ubreve; Lia majesta grandeco, kiam Li levi&gcirc;os, por
    &jcirc;eti teruron sur la teron.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;esu zorgi pri homo, kies animo
    estas en liaj nazotruoj; &ccirc;ar kion li valoras?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar jen la Sinjoro, la Eternulo Cebaot, forprenos de Jerusalem
    kaj de Judujo la apogon kaj forton, &ccirc;ian apogon de pano kaj &ccirc;ian
    apogon de akvo;</l>
  <l n='2'>heroon kaj militiston, ju&gcirc;iston kaj profeton,
    a&ubreve;guriston kaj pleja&gcirc;ulon,</l>
  <l n='3'>kvindekestron kaj eminentulon,
    konsiliston, majstron, kaj lertan sor&ccirc;iston.</l>
  <l n='4'>Kaj junulojn Mi
    faros iliaj estroj, kaj petoluloj regos ilin.</l>
  <l n='5'>Kaj premos la
    popolo &ccirc;iu la alian kaj &ccirc;iu sian proksimulon; junulo estos
    aroganta kontra&ubreve; maljunulo, kaj senvalorulo anta&ubreve; eminentulo.</l>
  <l n='6'>Homo ekkaptos sian fraton en la domo de sia patro, dirante: Vi
    havas veston, estu do nia estro, kaj &ccirc;i tiu ruino estu sub via
    mano.</l>
  <l n='7'>Sed &ccirc;i tiu la&ubreve;te protestos, dirante: Mi ne volas esti
    kuracanto; nek panon nek veston mi havas en mia domo; ne faru min
    estro de la popolo.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar malforti&gcirc;is Jerusalem, kaj Judujo
    falis; &ccirc;ar iliaj paroloj kaj iliaj faroj estas kontra&ubreve; la
    Eternulo kaj ofendas la okulojn de Lia majesto.</l>
  <l n='9'>La signoj de
    iliaj viza&gcirc;oj atestis kontra&ubreve; ili, kaj sian pekon, simile al la
    Sodomanoj, ili proklamas, ne ka&scirc;as. Ve al iliaj animoj! &ccirc;ar ili
    mem repagis al si malbonon.</l>
  <l n='10'>Parolu pri la justulo, ke estas
    bone al li; &ccirc;ar ili man&gcirc;as la fruktojn de siaj faroj.</l>
  <l n='11'>Ve al la
    malbona malvirtulo! &ccirc;ar la faroj de liaj manoj estos repagitaj al
    li.</l>
  <l n='12'>Mian popolon premas infanoj, kaj virinoj regas &gcirc;in. Mia
    popolo! viaj gvidantoj erarigas vin kaj ruinigas la vojon de via
    irado.</l>
  <l n='13'>La Eternulo stari&gcirc;is, por ju&gcirc;i; Li staras, por ju&gcirc;i
    popolojn.</l>
  <l n='14'>La Eternulo faros ju&gcirc;an proceson kontra&ubreve; la
    pleja&gcirc;uloj de Lia popolo kaj kontra&ubreve; &gcirc;iaj estroj: Vi ruinigis la
    vinber&gcirc;ardenon; havo, kiun vi rabis de malri&ccirc;uloj, estas en viaj
    domoj.</l>
  <l n='15'>Kial vi premas Mian popolon kaj ofendas la malri&ccirc;ulojn?
    diras la Sinjoro, la Eternulo Cebaot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj la Eternulo diras: Pro tio, ke la filinoj de Cion
    fieri&gcirc;is, kaj iras kun etendita kolo kaj kun malmodesta rigardo,
    iras kaj koketas, kaj tintas per &ccirc;enetoj sur la piedoj:</l>
  <l n='17'>la
    Sinjoro senharigos la verton de la filinoj de Cion, kaj la
    Eternulo nudigos ilian hontinda&jcirc;on.</l>
  <l n='18'>En tiu tago la Sinjoro
    forigos la ornamon de la &ccirc;enetoj kaj la steletojn kaj la
    lunetojn,</l>
  <l n='19'>la orelringojn, la &ccirc;enetojn kaj la &ccirc;irka&ubreve;ligojn,</l>
  <l n='20'>la brila&jcirc;etojn kaj la bukojn kaj la la&ccirc;ojn kaj la parfumujojn kaj
    la talismanojn,</l>
  <l n='21'>la ringojn kaj la nazringojn,</l>
  <l n='22'>la
    multekostajn vestojn kaj la mantelojn kaj la vualojn kaj la
    saketojn,</l>
  <l n='23'>la spegulojn kaj la delikatajn &scirc;tofojn kaj la
    kapornamojn kaj la kaptukojn.</l>
  <l n='24'>Kaj anstata&ubreve; bonodoro estos
    malbonodoro, kaj anstata&ubreve; zono estos &scirc;nuro, kaj anstata&ubreve; krispaj
    haroj estos kalvo, kaj anstata&ubreve; eleganta mantelo estos sako,
    anstata&ubreve; beleco estos brulmakuloj.</l>
  <l n='25'>Viaj viroj falos de glavo,
    kaj viaj fortuloj en la milito.</l>
  <l n='26'>Kaj &gcirc;iaj pordegoj ploros kaj
    funebros, kaj mizere &gcirc;i sidos sur la tero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tago ekkaptos sep virinoj unu viron, kaj diros: Ni
    man&gcirc;ados nian panon, kaj ni portados niajn vestojn; nur permesu
    al ni porti vian nomon, forigu de ni nian malhonoron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>En tiu tago la markoto de la Eternulo estos belo kaj honoro,
    kaj la frukto de la tero estos majesto kaj ornamo por la savita&jcirc;o
    de Izrael.</l>
  <l n='3'>Kaj la restintoj en Cion kaj la reteni&gcirc;intoj en
    Jerusalem estos nomataj sanktuloj, &ccirc;iuj, al kiuj la sorto lasis
    vivon en Jerusalem,</l>
  <l n='4'>se la Sinjoro forlavos la malpura&jcirc;on de la
    filinoj de Cion, kaj forigos el Jerusalem la sangon, kiu estas
    interne de &gcirc;i, per la spirito de ju&gcirc;o kaj per la spirito de
    fajro.</l>
  <l n='5'>Kaj super &ccirc;iu loko de la monto Cion kaj super &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    kunvenejoj la Eternulo kreos nubon kaj fumon por la tago kaj
    flamon de brulanta fajro por la nokto; super &ccirc;io honora estos
    &scirc;irmo.</l>
  <l n='6'>Kaj estos tendo, por ombri kontra&ubreve; la varmegeco de la
    tago, kaj por rifu&gcirc;igi kaj &scirc;irmi kontra&ubreve; malbona vetero kaj
    pluvo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi kantos al mia amato la kanton de mia amiko pri lia
    vinber&gcirc;ardeno. Vinber&gcirc;ardenon havis mia amiko sur grasa alta&jcirc;o;</l>
  <l n='2'>kaj li &ccirc;irka&ubreve;fosis &gcirc;in, sen&scirc;tonigis &gcirc;in, kaj plantis en &gcirc;i plej
    bonspecajn vinberbran&ccirc;ojn; kaj li konstruis turon meze de &gcirc;i, kaj
    anka&ubreve; vinpremejon li elhakis en &gcirc;i; kaj li esperis, ke &gcirc;i donos
    bonajn vinberojn, sed &gcirc;i donis senvalorajn berojn.</l>
  <l n='3'>Nun, ho
    lo&gcirc;antoj de Jerusalem kaj Judujo, ju&gcirc;u do inter mi kaj mia
    vinber&gcirc;ardeno.</l>
  <l n='4'>Kion oni povas ankora&ubreve; fari al mia
    vinber&gcirc;ardeno, kion mi ne faris por &gcirc;i? kial mi esperis, ke &gcirc;i
    donos bonajn vinberojn, kaj &gcirc;i tamen donis berojn senvalorajn?</l>
  <l n='5'>Nun mi sciigos al vi, kion mi faros al mia vinber&gcirc;ardeno:
    forigita estos &gcirc;ia barilo, kaj &gcirc;i estos ruinigata, &gcirc;iaj muroj
    estos dis&jcirc;etitaj, kaj &gcirc;i estos piedpremata.</l>
  <l n='6'>Mi lasos &gcirc;in
    dezerta, &gcirc;i ne estos pritran&ccirc;ata nek prifosata, kaj elkreskos en
    &gcirc;i dornoj kaj pikarbustoj; kaj al la nuboj mi ordonos, ke ili ne
    ver&scirc;u sur &gcirc;in pluvon.</l>
  <l n='7'>La vinber&gcirc;ardeno de la Eternulo Cebaot
    estas la domo de Izrael, kaj la viroj de Jehuda estas Lia plej
    amata planta&jcirc;o; kaj Li esperis justecon, sed montri&gcirc;is malnobla&jcirc;o &dash; bonagojn, sed montri&gcirc;is kriinda&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Ve al vi, kiuj aligas domon al domo, kampon al kampo, &gcirc;is
    restas jam nenia loko, por ke vi solaj posedu la landon!</l>
  <l n='9'>En
    miaj oreloj estas la vortoj de la Eternulo Cebaot: Multaj domoj
    fari&gcirc;os dezertaj, grandaj kaj bonaj estos sen lo&gcirc;antoj.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar
    dek parceloj da vinber&gcirc;ardeno donos nur unu bat'on, kaj &hcirc;omero da
    semoj donos nur unu efon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Ve al tiuj, kiuj levi&gcirc;as frue matene, por fordoni sin al
    drinkado, sidas malfrue nokte, por varmegigi sin per vino!</l>
  <l n='12'>Harpo, psaltero, tamburino, fluto, kaj vino estas en iliaj
    festenoj; sed la verkon de la Eternulo ili ne rigardas, kaj la
    faron de Liaj manoj ili ne vidas.</l>
  <l n='13'>Tial mia popolo estas
    forkondukita en malliberecon pro nekomprenado, kaj &gcirc;iaj
    eminentuloj konsumi&gcirc;is de malsato, kaj &gcirc;ia popolamaso senforti&gcirc;is
    de soifo.</l>
  <l n='14'>Pro tio &Scirc;eol lar&gcirc;igis sian internon kaj
    eksterordinare malfermis sian fa&ubreve;kon; kaj mallevi&gcirc;os tien &gcirc;ia
    gloro kaj &gcirc;ia amaso kaj &gcirc;ia bruantaro kaj &gcirc;ia gajularo.</l>
  <l n='15'>Klini&gcirc;os homo kaj malalti&gcirc;os viro, kaj la okuloj de fieruloj
    humili&gcirc;os.</l>
  <l n='16'>Sed la Eternulo Cebaot alti&gcirc;os en la ju&gcirc;o, kaj la
    sankta Dio estos sankta en la justeco.</l>
  <l n='17'>Tiam la &scirc;afidoj
    pa&scirc;ti&gcirc;os en bona ordo, kaj fremduloj man&gcirc;os tion, kio restos de
    la fortuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Ve al tiuj, kiuj altiras malbonagon per &scirc;nuroj de vanteco kaj
    pekon kvaza&ubreve; per &ccirc;enoj de &ccirc;aroj;</l>
  <l n='19'>al tiuj, kiuj diras: Li
    rapidu, Li akcelu Sian faron, por ke ni vidu; la plano de la
    Sanktulo de Izrael alproksimi&gcirc;u kaj venu, por ke ni &gcirc;in ekkonu!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Ve al tiuj, kiuj la malbonon nomas bono kaj la bonon malbono,
    kiuj mallumon faras lumo kaj la lumon mallumo, kiuj maldol&ccirc;on
    faras dol&ccirc;o kaj la dol&ccirc;on maldol&ccirc;o!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Ve al tiuj, kiuj estas sa&gcirc;uloj en siaj okuloj kaj anta&ubreve; si mem
    estas kompetentuloj!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Ve al tiuj, kiuj estas herooj, por trinki vinon, kaj bravuloj,
    por miksi ebriiga&jcirc;on,</l>
  <l n='23'>kiuj pravigas malvirtulon pro suba&ccirc;eto,
    kaj de pravulo forprenas lian pravecon!</l>
  <l n='24'>Pro tio, kiel la lango
    de fajro forman&gcirc;as pajlon kaj la flamo ekstermas fojnon, tiel
    ilia radiko fari&gcirc;os nutra&jcirc;o, kaj ilia floro suprenflugos kiel
    polvo; &ccirc;ar ili mal&scirc;atis la instruon de la Eternulo Cebaot, kaj la
    vortojn de la Sanktulo de Izrael ili malestimis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Pro tio ekflamis la kolero de la Eternulo kontra&ubreve; Lia popolo,
    kaj Li etendis Sian manon kontra&ubreve; &gcirc;in kaj frapis &gcirc;in; kaj
    ektremis la montoj, kaj la kadavroj de la popolo estas kiel koto
    sur la stratoj; kaj malgra&ubreve; &ccirc;io &ccirc;i tio Lia kolero ne kvieti&gcirc;is,
    kaj Lia brako estas ankora&ubreve; etendita.</l>
  <l n='26'>Kaj Li levos signon por
    la popoloj malproksimaj, kaj alvokos tian popolon de la
    ekstrema&jcirc;o de la tero, kaj &gcirc;i venos rapide kaj facile.</l>
  <l n='27'>Ne
    estos en tiu popolo laculo nek senfortulo, &gcirc;i ne dormos nek
    dormetos, ne deliberi&gcirc;os la zono de &gcirc;ia lumbo, kaj ne dis&scirc;iri&gcirc;os
    rimeno de &gcirc;ia &scirc;uo.</l>
  <l n='28'>&Gcirc;iaj sagoj estas akraj, kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    pafarkoj estas stre&ccirc;itaj; la hufoj de &gcirc;iaj &ccirc;evaloj estas kiel
    granito, kaj la radoj de &gcirc;iaj &ccirc;aroj kiel ventego.</l>
  <l n='29'>&Gcirc;ia blekado
    estas simila al la leona; &gcirc;i krias, kiel leonidoj; &gcirc;i ekbruas,
    kaj ekkaptas la rabakiron kaj forportas, kaj neniu savas.</l>
  <l n='30'>Kaj
    &gcirc;i blekegos super li en tiu tago simile al la bruo de la maro;
    kiam oni rigardos la teron, tie estos mallumo kaj mizero, kaj la
    lumo malaperos el la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la jaro de la morto de la re&gcirc;o Uzija mi vidis la Sinjoron,
    sidantan sur alta kaj levita trono, kaj Liaj baskoj plenigis la
    templon.</l>
  <l n='2'>Serafoj staris supre de Li; &ccirc;iu havis po ses flugiloj;
    per du li kovris sian viza&gcirc;on, per du li kovris siajn piedojn,
    kaj per du li flugis.</l>
  <l n='3'>Kaj unu vokadis al alia, kaj diris:
    Sankta, sankta, sankta estas la Eternulo Cebaot, la tuta tero
    estas plena de Lia gloro.</l>
  <l n='4'>Ek&scirc;anceli&gcirc;is de la vokanta vo&ccirc;o la
    kolonoj de la pordo, kaj la domo pleni&gcirc;is de fumo.</l>
  <l n='5'>Kaj mi
    diris: Ve al mi! &ccirc;ar mi pereis; &ccirc;ar mi estas homo kun malpura
    bu&scirc;o, kaj mi lo&gcirc;as inter popolo malpurbu&scirc;a, kaj la Re&gcirc;on, la
    Eternulon Cebaot, vidis miaj okuloj.</l>
  <l n='6'>Tiam alflugis al mi unu el
    la serafoj, havante en la mano ardantan karbon, kiun li per
    prenilo prenis de la altaro,</l>
  <l n='7'>kaj li ektu&scirc;is mian bu&scirc;on, kaj
    diris: Jen &ccirc;i tio ektu&scirc;is vian bu&scirc;on, kaj fori&gcirc;is via malpieco,
    kaj via peko estas pardonita.</l>
  <l n='8'>Kaj mi eka&ubreve;dis la vo&ccirc;on de la
    Sinjoro, kiu diris: Kiun Mi sendos, kaj kiu iros por ni? Kaj mi
    diris: Jen mi estas, sendu min.</l>
  <l n='9'>Tiam Li diris: Iru kaj diru al
    tiu popolo: Vi a&ubreve;dos, sed ne komprenos; vi vidos, sed ne
    rimarkos.</l>
  <l n='10'>Sensentigu la koron de tiu popolo, kaj &gcirc;iajn orelojn
    surdigu, kaj &gcirc;iajn okulojn blindigu, por ke &gcirc;i ne vidu per siaj
    okuloj, kaj por ke &gcirc;i ne a&ubreve;du per siaj oreloj, por ke &gcirc;i ne
    komprenu per sia koro, por ke &gcirc;i ne konverti&gcirc;u kaj ne sani&gcirc;u.</l>
  <l n='11'>Mi diris: &Gcirc;is kiam, ho Sinjoro? Kaj Li respondis: &Gcirc;is malpleni&gcirc;os
    la urboj pro nehavado de lo&gcirc;antoj kaj la domoj pro nehavado de
    homoj, kaj &gcirc;is la tero tute dezerti&gcirc;os.</l>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo
    forigos la homojn, kaj granda estos la forlasiteco en la lando.</l>
  <l n='13'>Se restos en &gcirc;i dekono, &gcirc;i anka&ubreve; ekstermi&gcirc;os, sed kiel
    terebintarbo a&ubreve; kverko, de kiuj post la dehako restas ankora&ubreve;
    radiko; sankta semo estos &gcirc;ia radiko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tempo de A&hcirc;az, filo de Jotam, filo de Uzija, re&gcirc;o de
    Judujo, eliris Recin, re&gcirc;o de Sirio, kaj Peka&hcirc;, filo de Remalja,
    re&gcirc;o de Izrael, kontra&ubreve; Jerusalemon, por militi kontra&ubreve; &gcirc;i; sed
    ili ne povis konkeri &gcirc;in.</l>
  <l n='2'>Oni raportis al la domo de David,
    dirante: La Sirianoj stari&gcirc;is tendare en la lando de Efraim. Tiam
    ektremis lia koro kaj la koro de lia popolo, kiel la arboj de
    arbaro tremas de vento.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Sed la Eternulo diris al Jesaja: Iru renkonte al A&hcirc;az, vi kaj
    via filo &Scirc;ear-Ja&scirc;ub, al la fino de la akvotubo de la supra
    lageto, &ccirc;e la vojo al la kampo de fulistoj,</l>
  <l n='4'>kaj diru al li:
    Gardu vin, kaj estu trankvila; ne timu, kaj via koro ne
    senkura&gcirc;i&gcirc;u pro la du fumantaj brul&scirc;tipoj, pro la furiozo de
    Recin kun la Sirianoj kaj de la filo de Remalja.</l>
  <l n='5'>La Sirianoj,
    kun Efraim kaj kun la filo de Remalja, havas malbonan intencon
    kontra&ubreve; vi, kaj diras:</l>
  <l n='6'>Ni iru kontra&ubreve; Judujon, ni malgrandigu
    &gcirc;in, malkovru &gcirc;in por ni, kaj ni starigu kiel re&gcirc;on super &gcirc;i la
    filon de Tabeel.</l>
  <l n='7'>Tiele diris la Sinjoro, la Eternulo: Tio ne
    plenumi&gcirc;os, kaj tio ne estos.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar la kapo de Sirio estas
    Damasko, kaj la kapo de Damasko estas Recin, kaj post sesdek kvin
    jaroj Efraim &ccirc;esos esti popolo.</l>
  <l n='9'>Kaj la kapo de Efraim estas
    Samario, kaj la kapo de Samario estas la filo de Remalja. Se vi
    ne kredas, vi ne estas fidelaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj plue diris la Eternulo: Diru al A&hcirc;az jene:</l>
  <l n='11'>Petu por vi
    signon de la Eternulo, via Dio, &ccirc;u profunde malsupre, &ccirc;u alte
    supre.</l>
  <l n='12'>Sed A&hcirc;az diris: Mi ne petos, kaj mi ne incitos la
    Eternulon.</l>
  <l n='13'>Kaj li diris: A&ubreve;skultu, domo de David: &ccirc;u ne
    sufi&ccirc;as al vi &ccirc;agreni homojn, ke vi &ccirc;agrenas e&ccirc; mian Dion?</l>
  <l n='14'>Tial la Sinjoro mem donos al vi signon: jen virgulino gravedi&gcirc;is,
    kaj &scirc;i naskos filon, kaj &scirc;i donos al li la nomon Emanuel.</l>
  <l n='15'>Buteron kaj mielon li man&gcirc;os, &gcirc;is li povoscios forpu&scirc;i malbonon
    kaj elekti bonon.</l>
  <l n='16'>Sed anta&ubreve; ol la knabo povoscios forpu&scirc;i
    malbonon kaj elekti bonon, estos forlasita tiu lando, kiun vi
    timas pro &gcirc;iaj du re&gcirc;oj.</l>
  <l n='17'>La Eternulo venigos sur vin kaj sur
    vian popolon kaj sur la domon de via patro tiajn tagojn, kiuj ne
    venis de post la tempo, kiam Efraim defalis de Jehuda; Li venigos
    la re&gcirc;on de Asirio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>En tiu tago la Eternulo alvokos la mu&scirc;ojn de la randoj de la
    lagoj de Egiptujo kaj la abelojn de la lando Asiria;</l>
  <l n='19'>kaj ili
    venos kaj sidi&gcirc;os &ccirc;iuj en la dezertigitaj valoj kaj en la fendoj
    de la rokoj kaj sur &ccirc;iuj arbustoj kaj sur &ccirc;iuj pikarbeta&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>En tiu tempo la Eternulo razos per dungita razilo, per la
    transriveranoj, per la re&gcirc;o de Asirio, la kapon kaj la harojn de
    la piedoj, kaj forigos e&ccirc; la barbon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>En tiu tempo homo nutros junan bovinon kaj du &scirc;afojn;</l>
  <l n='22'>kaj
    pro la abundo de lakto li man&gcirc;os buteron; &ccirc;ar buteron kaj lakton
    man&gcirc;os &ccirc;iu, kiu restos en la lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>En tiu tempo &ccirc;iu loko, kie estis mil vinberbran&ccirc;oj, havantaj
    la prezon de mil ar&gcirc;entaj moneroj, kovri&gcirc;os per dornoj kaj
    pikarbustoj.</l>
  <l n='24'>Kun sagoj kaj pafarkoj oni venos tien, &ccirc;ar la
    tuta lando kovri&gcirc;os per dornoj kaj pikarbustoj.</l>
  <l n='25'>Kaj sur &ccirc;iujn
    montojn, kiujn oni prilaboradis per pio&ccirc;oj, oni ne povos
    supreniri pro timo anta&ubreve; la dornoj kaj pikarbustoj; oni sendos
    tien bovojn, oni irigos tien &scirc;afojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al mi: Prenu al vi grandan skribtabulon,
    kaj skribu sur &gcirc;i per homa skribilo: Rapidu akiri, balda&ubreve; rabado.</l>
  <l n='2'>Kaj mi prenis al mi du fidindajn atestantojn: la pastron Urija,
    kaj Ze&hcirc;arjan, filon de Jebere&hcirc;ja.</l>
  <l n='3'>Kaj mi iris al la profetino,
    kaj &scirc;i gravedi&gcirc;is kaj naskis filon. Kaj la Eternulo diris al mi:
    Donu al li la nomon: Rapidu-Akiri-Balda&ubreve;-Rabado.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar anta&ubreve; ol
    la knabo povoscios voki: Mia patro, kaj Mia patrino, la ri&ccirc;a&jcirc;on
    de Damasko kaj la rabakiron de Samario oni portos anta&ubreve; la re&gcirc;o
    de Asirio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj plue la Eternulo parolis al mi, dirante:</l>
  <l n='6'>Pro tio, ke &ccirc;i
    tiu popolo mal&scirc;atis la akvon de &Scirc;iloa&hcirc;, kiu fluas kviete, kaj
    &gcirc;ojas pro Recin kaj pro la filo de Remalja:</l>
  <l n='7'>pro tio la Sinjoro
    jen venigos sur ilin la akvon de la Rivero, la forta kaj granda,
    la re&gcirc;on de Asirio kaj lian tutan gloron; kaj &gcirc;i levi&gcirc;os super
    &ccirc;iujn siajn ku&scirc;ujojn kaj iros super &ccirc;iujn siajn bordojn.</l>
  <l n='8'>Kaj &gcirc;i
    enpenetros en Judujon, inundos, levi&gcirc;os, kaj atingos &gcirc;is la kolo;
    kaj &gcirc;i etendos siajn flugilojn kaj plenigos vian tutan landon, ho
    Emanuel.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Koleru, ho popoloj, tamen vi ektimos; atentu, vi &ccirc;iuj en la
    malproksimaj landoj; armu vin, sed vi ektimos; armu vin, sed vi
    ektimos.</l>
  <l n='10'>Pripensu entreprenon, sed &gcirc;i nenii&gcirc;os; parolu
    vortojn, sed ili ne plenumi&gcirc;os, &ccirc;ar kun ni estas Dio.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar tiel
    diris al mi la Eternulo, tenante la manon sur mi, kaj Li instruis
    al mi, ke mi ne iru la vojon de tiu popolo, kaj Li diris:</l>
  <l n='12'>Ne
    nomu konspiro &ccirc;ion tion, kion tiu popolo nomas konspiro; kaj
    tion, kion &gcirc;i timas, ne timu, kaj tio vin ne teruru.</l>
  <l n='13'>La
    Eternulo Cebaot estu por vi sankta; Lin vi timu, kaj Li estu por
    vi terura.</l>
  <l n='14'>Li estos sankta&jcirc;o kaj &scirc;tono de falpu&scirc;i&gcirc;o kaj roko
    de alfrapi&gcirc;o por la du domoj de Izrael, kaptilo kaj falilo por la
    lo&gcirc;antoj de Jerusalem.</l>
  <l n='15'>Kaj multaj falpu&scirc;i&gcirc;os, kaj falos kaj
    rompi&gcirc;os, kaj enreti&gcirc;os kaj kapti&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Ligu la ateston, sigelu la le&gcirc;on &ccirc;e Miaj lernantoj.</l>
  <l n='17'>Kaj mi
    atendas la Eternulon, kiu ka&scirc;is Sian viza&gcirc;on anta&ubreve; la domo de
    Jakob, kaj mi esperas al Li.</l>
  <l n='18'>Jen, mi kaj la infanoj, kiujn la
    Eternulo donis al mi, estas kiel signoj kaj atentigiloj en Izrael
    de la Eternulo Cebaot, kiu lo&gcirc;as sur la monto Cion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj se oni diros al vi: Demandu la anta&ubreve;diristojn kaj la
    sor&ccirc;istojn, la flustristojn kaj la murmuretistojn, &ccirc;ar popolo ja
    demandas sian Dion, per la mortintoj por la vivantoj:</l>
  <l n='20'>tiam al
    la instruo kaj al la atesto! se ili ne diros konforme al tio, ili
    ne havos matenan &ccirc;ielru&gcirc;on.</l>
  <l n='21'>Ili irados sur &gcirc;i premataj kaj
    malsataj; kaj kiam ili estos malsataj, ili koleros kaj insultos
    sian re&gcirc;on kaj sian Dion, kaj rigardos supren.</l>
  <l n='22'>Kaj la teron
    ili rigardos, kaj ili vidos mizeron kaj mallumon, premantan
    mallumon, kaj en la mallumon ili estos pu&scirc;ataj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed ne restos la mallumo super tiuj, kiuj estas premataj: kiel
    la anta&ubreve;a tempo humiligis la landon de Zebulun kaj la landon de
    Naftali, la sekvonta tempo glorigos la apudmaran vojon, la
    transan flankon de Jordan, la Galileon de la nacioj.</l>
  <l n='2'>Popolo,
    kiu iris en mallumo, ekvidis grandan lumon; super homoj, sidantaj
    en lando de morta ombro, ekbrilis lumo.</l>
  <l n='3'>Vi multigis la popolon,
    Vi grandigis &gcirc;ian &gcirc;ojon; ili &gcirc;ojas anta&ubreve; Vi, kiel oni &gcirc;ojas dum
    la rikolto, kiel oni &gcirc;ojas &ccirc;e dividado de rabakiro.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar la
    jugon de ilia &scirc;ar&gcirc;o, la kanon de ilia &scirc;ultro, kaj la bastonon de
    ilia premanto Vi rompis, kiel en la tempo de Midjan.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar &ccirc;iu
    arma&jcirc;o de tiuj, kiuj sin brue armis, kaj la vestoj, kiuj ruli&gcirc;is
    en sango, estos forbruligitaj, ekstermitaj per fajro.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar
    infano naski&gcirc;is al ni, filo estas donita al ni, kaj la regado
    estos sur lia &scirc;ultro, kaj lia nomo estos: Mirinda, Konsilisto,
    Potenculo, Patro de Eterneco, Princo de Paco;</l>
  <l n='7'>por pligrandigi
    la regadon kaj por paco senfina sur la trono de David kaj en lia
    regno, por fortikigi &gcirc;in kaj fortigi &gcirc;in per justeco kaj vero de
    nun &gcirc;is eterne. La fervoro de la Eternulo Cebaot tion faros.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Vorton sendis la Sinjoro al Jakob, kaj &gcirc;i falis en Izrael.</l>
  <l n='9'>Tion sciu la tuta popolo, Efraim kaj la lo&gcirc;antoj de Samario, kiuj
    diras kun fiereco kaj kun malhumila koro:</l>
  <l n='10'>Brikoj falis, sed el
    hakitaj &scirc;tonoj ni konstruos; sikomoroj estas dishakitaj, sed ni
    anstata&ubreve;igos ilin per cedroj.</l>
  <l n='11'>La Eternulo fortigos kontra&ubreve; ili
    la malamikojn de Recin, kaj liajn kontra&ubreve;ulojn Li ekscitos,</l>
  <l n='12'>la
    Sirianojn de anta&ubreve;e kaj la Fili&scirc;tojn de malanta&ubreve;e; kaj ili
    forman&gcirc;os Izraelon per la tuta bu&scirc;o. Malgra&ubreve; &ccirc;io &ccirc;i tio ne
    kvieti&gcirc;is Lia kolero, kaj Lia brako estas ankora&ubreve; etendita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed la popolo ne turnas sin al Tiu, kiu &gcirc;in batas, kaj la
    Eternulon Cebaot ili ne ser&ccirc;as.</l>
  <l n='14'>Tial la Eternulo dehakos &ccirc;e
    Izrael la kapon kaj la voston, bran&ccirc;on kaj kanon, en unu tago.</l>
  <l n='15'>Maljunulo kaj eminentulo estas la kapo; kaj profeto, kiu instruas
    malvera&jcirc;on, estas la vosto.</l>
  <l n='16'>La gvidantoj de tiu popolo
    erarigas, kaj la gvidatoj pereos.</l>
  <l n='17'>Tial la Sinjoro ne &gcirc;ojos pro
    iliaj junuloj, kaj iliajn orfojn kaj vidvinojn Li ne kompatos;
    &ccirc;ar &ccirc;iuj estas hipokrituloj kaj malbonaguloj, kaj &ccirc;iu bu&scirc;o
    parolas malnobla&jcirc;on. Malgra&ubreve; &ccirc;io &ccirc;i tio ne kvieti&gcirc;is Lia kolero,
    kaj Lia brako estas ankora&ubreve; etendita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>&Ccirc;ar la malbonageco ekbrulis kiel fajro, dornojn kaj
    pikarbustojn &gcirc;i forman&gcirc;as, &gcirc;i brulas en densejo de arbaro, kaj
    levi&gcirc;as kolonoj da fumo.</l>
  <l n='19'>De la kolero de la Eternulo Cebaot
    ekbrulis la tero, kaj la popolo fari&gcirc;is man&gcirc;a&jcirc;o por la fajro;
    neniu kompatas sian fraton.</l>
  <l n='20'>Oni tran&ccirc;as dekstre kaj restas
    malsataj, oni man&gcirc;as maldekstre kaj ne sati&gcirc;as; &ccirc;iu man&gcirc;as la
    karnon de sia brako.</l>
  <l n='21'>Manase estas kontra&ubreve; Efraim, kaj Efraim
    kontra&ubreve; Manase, amba&ubreve; kune kontra&ubreve; Jehuda. Malgra&ubreve; &ccirc;io &ccirc;i tio Lia
    kolero ne kvieti&gcirc;is, kaj Lia brako estas ankora&ubreve; etendita.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al la le&gcirc;donantoj, kiuj starigas maljustajn le&gcirc;ojn, kaj al
    tiuj, kiuj skribas maljustajn verdiktojn,</l>
  <l n='2'>por forpu&scirc;i
    malri&ccirc;ulojn de la le&gcirc;o kaj forrabi la justecon de senhavuloj de
    Mia popolo, por ke la vidvinoj fari&gcirc;u ilia rabakiro, kaj por
    prirabi la orfojn!</l>
  <l n='3'>Sed kion vi faros en la tago de puno kaj de
    pereo, kiu venos de malproksime? al kiu vi kuros, por ser&ccirc;i
    helpon? kaj kie vi lasos vian honoron,</l>
  <l n='4'>por ne fleksi&gcirc;i inter la
    kaptitoj kaj ne fali inter la mortigitoj? Malgra&ubreve; &ccirc;io &ccirc;i tio Lia
    kolero ne kvieti&gcirc;is, kaj Lia brako estas ankora&ubreve; etendita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Ve al la Asiriano, la vergo de Mia kolero! la bastono en iliaj
    manoj estas Mia indigno.</l>
  <l n='6'>Kontra&ubreve; popolon hipokritan Mi lin
    sendos, kaj pri la popolo de Mia kolero Mi donos al li ordonon,
    ke li prenu militakiron, ke li rabu raba&jcirc;on, kaj ke li piedpremu
    &gcirc;in kiel koton sur la stratoj.</l>
  <l n='7'>Sed li ne tiel tion komprenas,
    kaj lia koro ne tiel intencas; li intencas ekstermi kaj dispremi
    ne malmulte da popoloj;</l>
  <l n='8'>&ccirc;ar li diras: &Ccirc;u miaj princoj &ccirc;iuj ne
    estas re&gcirc;oj?</l>
  <l n='9'>&Ccirc;u Kalno ne estas kiel Karkemi&scirc;? &ccirc;u &Hcirc;amat ne estas
    kiel Arpad? &ccirc;u Samario ne estas kiel Damasko?</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar mia mano
    trafis la regnojn idolistajn, kies idoloj estas pli multaj ol en
    Jerusalem kaj en Samario,</l>
  <l n='11'>tial, kiel mi agis kun Samario kaj
    &gcirc;iaj idoloj, tiel mi agos kun Jerusalem kaj &gcirc;iaj idoloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Sed kiam la Sinjoro plenumos Sian tutan faron sur la monto
    Cion kaj en Jerusalem, Mi rememoros la frukton de la malhumila
    re&gcirc;o de Asirio kaj la majeston de liaj arogantaj okuloj;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar
    li diris: Mi tion faris per la forto de mia mano kaj per mia
    sa&gcirc;eco, &ccirc;ar mi estas sa&gcirc;a; mi forigis la limojn de la popoloj,
    rabis iliajn provizojn, kaj mi de&jcirc;etis kiel potenculo la
    sidantojn;</l>
  <l n='14'>kaj mia mano trovis la ri&ccirc;a&jcirc;on de la popoloj kiel
    neston; kaj kiel oni enkolektas forlasitajn ovojn, mi enkolektis
    la tutan teron; kaj neniu movis flugilon, malfermis la bu&scirc;on, nek
    krietis.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;u povas hakilo fanfaroni anta&ubreve; tiu, kiu hakas per
    &gcirc;i? &ccirc;u povas segilo fieri anta&ubreve; tiu, kiu &gcirc;in tiras? kvaza&ubreve; vergo
    svingus tiun, kiu &gcirc;in levas! kvaza&ubreve; bastono levus tiun, kiu ne
    estas el ligno!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Tial la Sinjoro, la Eternulo Cebaot, venigos malgrasecon sur
    liajn grasulojn, kaj sub lia gloro ekbrulos fajro, kiel flamo.</l>
  <l n='17'>Kaj la lumo de Izrael fari&gcirc;os fajro, kaj lia Sanktulo fari&gcirc;os
    flamo; kaj &gcirc;i forbruligos kaj ekstermos liajn pikarbustojn kaj
    dornojn en unu tago,</l>
  <l n='18'>kaj ekstermos la majeston de lia arbaro
    kaj de lia frukto&gcirc;ardeno, de la animo &gcirc;is la karno; kaj li
    fari&gcirc;os kiel senfortigita kadukulo.</l>
  <l n='19'>La resta&jcirc;o de la arboj de
    lia arbaro estos malgrandnombra, kaj knabo povos ilin registri.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>En tiu tago la restintoj de Izrael kaj la savitoj de la domo
    de Jakob ne plu fidos sian batanton, sed fidos fidele la
    Eternulon, la Sanktulon de Izrael.</l>
  <l n='21'>Konverti&gcirc;os la restintoj,
    la restintoj de Jakob, al la Dio potenca.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar se via popolo,
    ho Izrael, e&ccirc; estos kiel la apudmara sablo, nur la restintoj
    konverti&gcirc;os; &ccirc;ar estas decidita ekstermo per inunda justeco.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar deciditan ekstermon la Sinjoro, la Eternulo Cebaot, faros en
    la tuta lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo Cebaot: Ne timu la
    Asirianon, ho Mia popolo, kiu lo&gcirc;as en Cion; per vergo li vin
    frapos, kaj sian bastonon li levos kontra&ubreve; vin, kiel la Egiptoj;</l>
  <l n='25'>&ccirc;ar ankora&ubreve; tre malmulte da&ubreve;ros, kaj fini&gcirc;os la kolero kaj Mia
    furiozo pro iliaj malbonagoj;</l>
  <l n='26'>kaj la Eternulo Cebaot aperigos
    vipon super li, kiel Li frapis la Midjanidojn &ccirc;e la roko Oreb kaj
    kiel Lia bastono estis super la maro, kaj Li levos &gcirc;in, kiel
    kontra&ubreve; la Egiptojn.</l>
  <l n='27'>Kaj en tiu tago lia &scirc;ar&gcirc;o estos deprenita
    de sur viaj &scirc;ultroj kaj lia jugo de sur via kolo, kaj la jugo
    krevos pro la graseco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Li venas Ajaton, trapasas Migronon, revizias siajn armilojn en
    Mi&hcirc;ma&scirc;;</l>
  <l n='29'>ili trapasis la pasejon, tradormas la nokton en Geba;
    Rama tremas, Gibea de Saul forkuras.</l>
  <l n='30'>Kriu la&ubreve;te, filino de
    Galim! atentu, Lai&scirc;! ho malri&ccirc;a Anatot!</l>
  <l n='31'>Madmena cedas, la
    lo&gcirc;antoj de Gebim forkuras.</l>
  <l n='32'>Jam hodia&ubreve; li restos en Nob; li
    etendas sian manon kontra&ubreve; la monton de la filino de Cion,
    kontra&ubreve; la monteton de Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Jen la Sinjoro, la Eternulo Cebaot, kun forto dehakos
    bran&ccirc;ojn; la alte levi&gcirc;intaj estos dehakitaj, kaj la fieraj estos
    humiligitaj.</l>
  <l n='34'>Kaj Li pereigos la densajn partojn de la arbaro
    per fero, kaj Lebanon falos de la Potenculo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Eliros markoto el la trunko de Ji&scirc;aj, kaj bran&ccirc;o elkreskos el
    &gcirc;iaj radikoj.</l>
  <l n='2'>Kaj estos sur li la spirito de la Eternulo,
    spirito de sa&gcirc;o kaj prudento, sprito de konsilo kaj forto,
    spirito de sciado kaj de timo anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj agrabla
    estos al li la timo anta&ubreve; la Eternulo; kaj ne la&ubreve; la rigardo de
    siaj okuloj li ju&gcirc;ados, ne la&ubreve; la a&ubreve;do de siaj oreloj li
    eldirados verdiktojn;</l>
  <l n='4'>sed li ju&gcirc;ados malri&ccirc;ulojn la&ubreve; vero, kaj
    la&ubreve; justeco li eldirados verdiktojn por humiluloj de la lando;
    kaj li frapos la teron per la vergo de sia bu&scirc;o, kaj per la spiro
    de siaj lipoj li mortigos malpiulon.</l>
  <l n='5'>Vero estos la zono de lia
    lumbo, kaj fideleco la zono de liaj koksoj.</l>
  <l n='6'>Kaj lo&gcirc;os lupo kun
    &scirc;afido, kaj leopardo ku&scirc;os kun kaprido; kaj bovido kaj leonido
    kaj grasigita bruto estos kune, kaj malgranda knabo ilin
    kondukos.</l>
  <l n='7'>Kaj bovino pa&scirc;ti&gcirc;os kun urso, kaj iliaj idoj ku&scirc;os
    kune; kaj leono simile al bovo man&gcirc;os pajlon.</l>
  <l n='8'>Kaj su&ccirc;infano
    ludos super la truo de aspido, kaj demamigita infano metos sian
    manon sur la neston de vipuro.</l>
  <l n='9'>Oni ne malbonagos kaj ne
    difektos sur Mia tuta sankta monto, &ccirc;ar la tero estos tiel plena
    de konado de la Eternulo, kiel la akvo plenigas la maron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>En tiu tempo al la radiko de Ji&scirc;aj, kiu staros kiel standardo
    por la popoloj, celados la nacioj; kaj lia ripozejo estos honoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>En tiu tempo la Sinjoro denove etendos Sian manon, por akiri
    la resta&jcirc;on de Sia popolo, kiu restis de Asirio kaj de Egiptujo
    kaj de Patros kaj de Etiopujo kaj de Elam kaj de &Scirc;inar kaj de
    &Hcirc;amat kaj de la insuloj de la maro.</l>
  <l n='12'>Kaj Li levos standardon
    inter la nacioj kaj kolektos la dispelitojn de Izrael, kaj la
    dis&jcirc;etitojn de Jehuda Li kolektos de la kvar finoj de la tero.</l>
  <l n='13'>Kaj malaperos la envio kontra&ubreve; Efraimon, kaj la premantoj de
    Jehuda ekstermi&gcirc;os; Efraim ne envios Jehudan, kaj Jehuda ne
    premos Efraimon.</l>
  <l n='14'>Sed ili flugos kune al la Fili&scirc;toj
    okcidenten, prirabos la filojn de la oriento, sur Edomon kaj
    Moabon ili metos sian manon; kaj la Amonidoj ilin obeos.</l>
  <l n='15'>Kaj
    la Eternulo sekigos la golfon de Egiptujo, kaj svingos Sian manon
    kun forta vento super la Rivero, kaj dividos &gcirc;in en sep
    riveretojn, kiujn oni povos transiri en &scirc;uoj.</l>
  <l n='16'>Kaj estos vojo
    por la resta&jcirc;o de Lia popolo, kiu restos de Asirio, kiel estis al
    Izrael en la tempo, kiam li eliris el la lando Egipta.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tago vi diros: Mi dankas Vin, ho Eternulo; &ccirc;ar kvankam
    Vi koleris min, Via kolero jam fori&gcirc;is, kaj Vi konsolas min.</l>
  <l n='2'>Jen Dio estas mia savo: mi fidas, kaj mi ne timas; &ccirc;ar Dio, la
    Eternulo, estas mia forto kaj mia kanto, kaj Li fari&gcirc;is mia savo.</l>
  <l n='3'>Kaj vi &ccirc;erpos kun &gcirc;ojo akvon el la fontoj de la savo.</l>
  <l n='4'>Kaj vi
    diros en tiu tago: Danku la Eternulon, voku Lian nomon, sciigu
    Liajn farojn inter la popoloj, memorigu, ke Lia nomo estas alta.</l>
  <l n='5'>Kantu al la Eternulo, &ccirc;ar majesta&jcirc;on Li faris; tio estu sciata
    sur la tuta tero.</l>
  <l n='6'>&Gcirc;ojkriu kaj kantu, lo&gcirc;antino de Cion; &ccirc;ar
    granda estas inter vi la Sanktulo de Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta&jcirc;o pri Babel, kiun viziis Jesaja, filo de Amoc.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Sur senarba monto levu standardon, la&ubreve;te voku al ili, faru
    signon per la mano, ke ili eniru en la pordegon de la
    eminentuloj.</l>
  <l n='3'>Mi ordonis al Miaj sanktigitoj, Mi kunvokis al Mia
    kolero Miajn fortulojn, kiuj &gcirc;ojas pro Mia majesteco.</l>
  <l n='4'>Bruo de
    amaso estas sur la montoj, kvaza&ubreve; de grandnombra popolo! bruo de
    la regnoj de nacioj kolekti&gcirc;intaj! la Eternulo Cebaot
    &ccirc;irka&ubreve;rigardas la batalontan militistaron.</l>
  <l n='5'>Ili venis el lando
    malproksima, de la rando de la &ccirc;ielo, la Eternulo kaj la iloj de
    Lia kolero, por ruinigi la tutan landon.</l>
  <l n='6'>&Gcirc;emu, &ccirc;ar proksima
    estas la tago de la Eternulo; kiel katastrofo &gcirc;i venos de la
    Plejpotenculo.</l>
  <l n='7'>Tial &ccirc;iuj manoj senforti&gcirc;as kaj &ccirc;iu homa koro
    senkura&gcirc;i&gcirc;as.</l>
  <l n='8'>Ili estas terurataj, spasmoj kaj doloroj ilin
    atakas, ili sin tordas, kiel naskantino; kun miro ili rigardas
    unu alian, iliaj viza&gcirc;oj flamas.</l>
  <l n='9'>Jen venis la tago de la
    Eternulo, kruela kaj kolera kaj furioza, por fari la landon
    dezerto kaj ekstermi el &gcirc;i &gcirc;iajn pekulojn.</l>
  <l n='10'>La steloj de la
    &ccirc;ielo kaj &gcirc;iaj stelfiguroj ne donas sian lumon, la suno
    mallumi&gcirc;is levi&gcirc;ante, kaj la luno ne briligos sian lumon.</l>
  <l n='11'>Mi
    repagos al la mondo la malbonon kaj al la malpiuloj ilian kulpon;
    Mi &ccirc;esigos la fierecon de la malhumiluloj, kaj la arogantecon de
    la potenculoj Mi malaltigos.</l>
  <l n='12'>Mi faros, ke viro estos pli kara,
    ol oro, kaj homo estos pli kara, ol la ora metalo el Ofir.</l>
  <l n='13'>Por
    tio Mi ektremigos la &ccirc;ielon, kaj la tero skui&gcirc;os el sia loko, pro
    la kolero de la Eternulo Cebaot kaj en la tago de Lia flama
    kolero.</l>
  <l n='14'>Ili estos kiel gazelo persekutata, kiel &scirc;afo
    forlasita; &ccirc;iu sin turnos al sia popolo, kaj &ccirc;iu kuros al sia
    lando.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;iu renkontita estos trapikita, kaj &ccirc;iu kaptita falos
    de glavo.</l>
  <l n='16'>Iliaj infanoj estos frakasitaj anta&ubreve; iliaj okuloj;
    iliaj domoj estos prirabitaj, kaj iliaj edzinoj estos
    malhonoritaj.</l>
  <l n='17'>Mi vekos kontra&ubreve; ilin la Medojn, kiuj ne &scirc;atas
    ar&gcirc;enton kaj oron ne avidas,</l>
  <l n='18'>sed per pafarkoj mortigas
    junulojn, frukton de ventro ne kompatas; infanojn ne indulgas
    ilia okulo.</l>
  <l n='19'>Kaj Babel, la plej bela el la regnoj, la majesta
    bela&jcirc;o de la &Hcirc;aldeoj, estos kiel Sodom kaj Gomora, ruinigitaj de
    Dio;</l>
  <l n='20'>neniu iam tie sidos, kaj por eterne &gcirc;i restos nelo&gcirc;ata;
    Arabo ne starigos tie sian tendon, kaj pa&scirc;tistoj tie ne ripozos.</l>
  <l n='21'>Ripozos tie sova&gcirc;aj bestoj, kaj iliaj domoj estos plenaj de
    gufoj, kaj strutoj tie lo&gcirc;os, kaj virkaproj tie saltados.</l>
  <l n='22'>Kaj
    &scirc;akaloj bruos en iliaj palacoj, kaj strigoj en la salonoj de
    amuzo. Kaj balda&ubreve; venos &gcirc;ia tempo, kaj &gcirc;iaj tagoj ne da&ubreve;ros.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar la Eternulo ekkompatos Jakobon, kaj denove elektos
    Izraelon, kaj relo&gcirc;igos ilin en ilia lando. Kaj fremduloj kuni&gcirc;os
    kun ili, kaj ali&gcirc;os al la domo de Jakob.</l>
  <l n='2'>Kaj popoloj prenos
    ilin kaj venigos ilin sur ilian lokon, kaj la domo de Izrael
    ekposedos ilin en la lando de la Eternulo kiel sklavojn kaj
    sklavinojn. Kaj ili malliberigos siajn malliberigintojn kaj regos
    siajn premintojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj en tiu tago, kiam la Eternulo ripozigos vin de via suferado
    kaj de via mizero, kaj de la malfacila laborado, per kiu oni
    laborigis vin,</l>
  <l n='4'>vi eldiros &ccirc;i tiun mokokanton pri la re&gcirc;o de
    Babel, kaj diros: Kiel kvieti&gcirc;is la premanto, &ccirc;esi&gcirc;is la tributo!</l>
  <l n='5'>La Eternulo rompis la bastonon de la maljustuloj, la vergon de
    la regantoj,</l>
  <l n='6'>kiu kolere batadis popolojn per batoj sen&ccirc;esaj,
    kolere regadis popolojn, sen&ccirc;ese persekutante.</l>
  <l n='7'>Ekripozis,
    trankvili&gcirc;is la tuta tero, &gcirc;ojkrias, kantante.</l>
  <l n='8'>E&ccirc; la cipresoj
    &gcirc;ojas pri vi, la cedroj de Lebanon: De tiu tempo, kiam vi
    ekku&scirc;is, neniu hakanto venas al ni.</l>
  <l n='9'>&Scirc;eol sube ekskui&gcirc;is pro vi,
    renkontante vin venantan; &gcirc;i vekis por vi la mortintojn, &ccirc;iujn
    potenculojn de la tero; &gcirc;i levis por vi de iliaj tronoj &ccirc;iujn
    re&gcirc;ojn de la popoloj.</l>
  <l n='10'>Ili &ccirc;iuj ekparolos kaj diros al vi: Vi
    anka&ubreve; senforti&gcirc;is, kiel ni, vi simili&gcirc;is al ni;</l>
  <l n='11'>en &Scirc;eolon
    estas &jcirc;etita via majesto kaj la bruo de viaj psalteroj; sub vi
    sterni&gcirc;os vermoj, kaj vermoj estos via kovrilo.</l>
  <l n='12'>Kial vi falis
    de la &ccirc;ielo, ho brilo, filo de la matenru&gcirc;o! hakita sur la teron
    vi estas, ho turmentinto de la popoloj.</l>
  <l n='13'>Kaj vi diris en via
    koro: Mi supreniros en la &ccirc;ielon, pli alten ol la steloj de Dio
    mi levos mian tronon, kaj mi sidos sur la monto de kunveno, &ccirc;e la
    rando de nordo;</l>
  <l n='14'>mi supreniros sur la alta&jcirc;on de la nuboj, mi
    simili&gcirc;os al la Plejaltulo.</l>
  <l n='15'>Sed en &Scirc;eolon vi estos mallevita,
    en la profundon de la tombo!</l>
  <l n='16'>Tiuj, kiuj vin vidos, rigardos
    vin atente, kaj miros: &Ccirc;u &ccirc;i tio estas la viro, kiu tremigis la
    teron, teruris regnojn,</l>
  <l n='17'>kiu faris la mondon dezerto kaj
    ruinigis &gcirc;iajn urbojn, kiu siajn kaptitojn ne liberigis hejmen?</l>
  <l n='18'>&Ccirc;iuj re&gcirc;oj de popoloj ku&scirc;as kun honoro, &ccirc;iu en sia domo;</l>
  <l n='19'>sed vi estas for&jcirc;etita el via tombo, kiel mal&scirc;atata bran&ccirc;o,
    kovrita de mortigitoj, trapikitaj per glavo, &jcirc;etitaj malsupren en
    kavon, kiel kadavro piedpremata.</l>
  <l n='20'>Vi ne estos kun ili en tombo,
    &ccirc;ar vian landon vi ruinigis, vian popolon vi mortigis; la semon
    de malbonaguloj oni neniam nomos.</l>
  <l n='21'>Preparu liajn filojn por
    bu&ccirc;o pro la pekoj de iliaj patroj, por ke ili ne levi&gcirc;u kaj ne
    heredu la landon kaj ne plenigu la mondon per urboj.</l>
  <l n='22'>Mi
    levi&gcirc;os kontra&ubreve; ilin, diras la Eternulo Cebaot; kaj Mi ekstermos
    de Babel la nomon kaj resta&jcirc;on kaj filon kaj nepon, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='23'>Kaj Mi faros &gcirc;in hereda&jcirc;o de bota&ubreve;roj, kaj akvaj
    mar&ccirc;oj, kaj Mi balaos &gcirc;in per balailo de pereigo, diras la
    Eternulo Cebaot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>&Jcirc;uris la Eternulo Cebaot, dirante: Kiel Mi intencis, tiel
    fari&gcirc;os; kaj kiel Mi decidis, tiel efektivi&gcirc;os;</l>
  <l n='25'>frakasita
    estos la Asiriano en Mia lando, kaj sur Miaj montoj Mi lin
    dispremos, por ke fori&gcirc;u de ili lia jugo kaj lia &scirc;ar&gcirc;o estu
    deprenita de sur iliaj &scirc;ultroj.</l>
  <l n='26'>Tio estas la decido, farita
    pri la tuta tero; kaj tio estas la mano, etendita super &ccirc;iujn
    popolojn.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar la Eternulo Cebaot decidis, kaj kiu malhelpos?
    kaj Lia mano estas etendita, kiu do &gcirc;in returnos?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>En la jaro de la morto de la re&gcirc;o A&hcirc;az estis farita la
    sekvanta profeta&jcirc;o:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Ne &gcirc;oju, tuta Fili&scirc;tujo, ke rompita estas la vergo, kiu vin
    batadis; &ccirc;ar el la radiko de serpento eliros vipuro, kaj &gcirc;ia
    produkto estos fluganta serpento.</l>
  <l n='30'>Kaj la unuenaskitoj de
    malri&ccirc;uloj pa&scirc;ti&gcirc;os, kaj senhavuloj ripozos sendan&gcirc;ere; kaj Mi
    pereigos per malsato vian radikon, kaj via resta&jcirc;o estos
    mortigita.</l>
  <l n='31'>&Gcirc;emploru, ho pordego; kriu, ho urbo; perdis la
    kura&gcirc;on la tuta Fili&scirc;tujo; &ccirc;ar de nordo venas fumo, kaj neniu
    restas sola en iliaj ta&ccirc;mentoj.</l>
  <l n='32'>Kaj kion oni respondos al la
    senditoj de la popolo? Ke la Eternulo fortikigis Cionon, kaj en
    &gcirc;i trovos defendon la malri&ccirc;uloj de Lia popolo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta&jcirc;o pri Moab:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>En nokto ruiniga pereis Ar-Moab, en nokto ruiniga pereis Kir-
    Moab.</l>
  <l n='2'>Ili iris en la domon kaj sur la alta&jcirc;ojn de Dibon, por
    plori; pri Nebo kaj Medba &gcirc;emploras Moab; &ccirc;iuj kapoj estas
    kalvaj, &ccirc;iuj barboj estas razitaj.</l>
  <l n='3'>Sur siaj stratoj ili
    &ccirc;irka&ubreve;zonis sin per saka&jcirc;oj; sur iliaj tegmentoj kaj placoj &ccirc;iuj
    &gcirc;emkrias, konsumi&gcirc;as per plorado.</l>
  <l n='4'>Krias &Hcirc;e&scirc;bon kaj Eleale, &gcirc;is
    Jahac oni a&ubreve;das ilian vo&ccirc;on; tial &gcirc;emploras la armitoj de Moab,
    lia animo tremas en li.</l>
  <l n='5'>Mia koro krias pro Moab; liaj
    forkurintoj kuras &gcirc;is Coar, &gcirc;is la tria Eglat; &ccirc;ar la&ubreve; la vojo
    supren al Lu&hcirc;it ili iras plorante, &ccirc;ar sur la vojo al &Hcirc;oronaim
    levi&gcirc;as kriado de malfeli&ccirc;o.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar la akvo de Nimrim sekfori&gcirc;is,
    &ccirc;ar seki&gcirc;is la herbo, malaperis kreska&jcirc;oj, verda&jcirc;o jam ne
    ekzistas.</l>
  <l n='7'>Tial la abunda&jcirc;on, kiun ili kolektis, kaj sian
    &scirc;parita&jcirc;on ili transportas trans la riveron de la salikoj.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar
    la kriado &ccirc;irka&ubreve;as la limojn de Moab, &gcirc;is Eglaim atingas lia
    plorado, kaj &gcirc;is Beer-Elim atingas lia plorado.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar la akvo de
    Dimon estas plena de sango; &ccirc;ar Mi ankora&ubreve; pli multe venigos sur
    Dimonon, leonon sur la savi&gcirc;intojn de Moab kaj sur la resta&jcirc;on de
    la lando.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sendu &scirc;afidon al la reganto de la tero el Sela en la dezerto
    sur la monton de la filino de Cion.</l>
  <l n='2'>Kiel vaganta birdo,
    elpelita el la nesto, tiel estos la filinoj de Moab &ccirc;e la
    transirejoj de Arnon.</l>
  <l n='3'>Aran&gcirc;u konsilon, faru decidon; simile al
    nokto faru vian ombron meze de la tago; ka&scirc;u la elpelitojn, ne
    malka&scirc;u la vaganton.</l>
  <l n='4'>Miaj elpelitaj Moabidoj lo&gcirc;u &ccirc;e vi; estu
    por ili &scirc;irmo kontra&ubreve; la rabanto, &gcirc;is &ccirc;esi&gcirc;os la premado, fini&gcirc;os
    la rabado, malaperos la piedpremanto el la lando.</l>
  <l n='5'>Kaj
    fortiki&gcirc;os trono per favorkoreco, kaj sur &gcirc;i kun justeco en la
    tendo de David sidos ju&gcirc;isto, celanta justecon, akcelanta la
    veron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Ni a&ubreve;dis pri la fiereco de Moab, ke &gcirc;i estas tre granda; lia
    malhumileco kaj fiereco kaj furiozado estas pli granda, ol lia
    forto.</l>
  <l n='7'>Tial &gcirc;emkrios Moab pri si mem, &ccirc;iuj &gcirc;emkrios; pri la
    fundamentoj de Kir-&Hcirc;areset ili ploras, profunde frapitaj.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar
    la kampoj de &Hcirc;e&scirc;bon dezerti&gcirc;is, anka&ubreve; la vinber&gcirc;ardenoj de Sibma;
    la estroj de la popoloj dishakis la plej bonajn bran&ccirc;ojn, kiuj
    atingis &gcirc;is Jazer, etendi&gcirc;is en la dezerton; &gcirc;iaj markotoj
    dis&jcirc;eti&gcirc;is, transiris la maron.</l>
  <l n='9'>Tial per la ploro de Jazer mi
    ploros pri la vinber&gcirc;ardeno de Sibma; mi priver&scirc;os vin per miaj
    larmoj, ho &Hcirc;e&scirc;bon kaj Eleale; &ccirc;ar krioj de triumfo falis sur
    viajn somerajn fruktojn kaj sur vian grenrikolton.</l>
  <l n='10'>Fori&gcirc;is de
    la kampo &gcirc;ojo kaj gajeco, kaj en la vinber&gcirc;ardenoj oni ne kantas
    nek &gcirc;ojkrias; vinon en la vinpremejoj oni ne premas; la &gcirc;ojkriojn
    Mi &ccirc;esigis.</l>
  <l n='11'>Tial mia interno sonas pri Moab kiel harpo, kaj
    mia koro pri Kir-&Hcirc;eres.</l>
  <l n='12'>Kaj kiam montri&gcirc;os, ke Moab
    senforti&gcirc;is sur la alta&jcirc;o, kaj eniros en sian templon, por pre&gcirc;i,
    li nenion atingos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tio estas la vorto, kiun la Eternulo diris pri Moab anta&ubreve;
    longe.</l>
  <l n='14'>Sed nun la Eternulo diris jene: Post tri jaroj, kiel
    estas la jaroj de dungito, malalti&gcirc;os la gloro de Moab kun la
    tuta grandnombreco, kaj restos tre malmulte, malgrandnombre.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta&jcirc;o pri Damasko:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Jen Damasko ne plu estos urbo, sed &gcirc;i estos amaso da ruina&jcirc;oj.</l>
  <l n='2'>Forlasitaj estos la urboj de Aroer; brutaroj tie pa&scirc;ti&gcirc;os, kaj
    neniu ilin fortimigos.</l>
  <l n='3'>Kaj detruita estos la fortika&jcirc;o de
    Efraim, kaj la regno de Damasko kaj la resta&jcirc;o de Sirio estos
    kiel la gloro de la Izraelidoj, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>En tiu tempo maldiki&gcirc;os la gloro de Jakob, kaj lia grasa korpo
    malgrasi&gcirc;os.</l>
  <l n='5'>Kaj estos tiel, kiel kiam rikoltanto enkolektis la
    grenon kaj lia mano rikoltis la spikojn, kaj estos kiel post la
    rikolto de spikoj en la valo Refaim.</l>
  <l n='6'>Kaj restos tie
    postrikolta&jcirc;o, kiel &ccirc;e la skuado de olivarbo: du, tri olivoj sur
    la supro de alta bran&ccirc;o, kvar, kvin sur la bran&ccirc;oj fruktoportaj,
    diras la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  <l n='7'>En tiu tempo la homo sin
    turnos al sia Kreinto, kaj liaj okuloj ekrigardos al la Sanktulo
    de Izrael.</l>
  <l n='8'>Kaj li ne turnos sin al la altaroj, faritaj de liaj
    manoj, kaj ne rigardos al la farita&jcirc;o de siaj fingroj, al la
    sanktaj stangoj kaj la idoloj de la suno.</l>
  <l n='9'>En tiu tempo liaj
    urboj fortikigitaj estos kiel ruinoj en arbaro a&ubreve; sur alta&jcirc;o,
    kiujn oni forlasis pro la Izraelidoj, kaj ili estos dezertaj.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar vi forgesis la Dion de via savo kaj ne memoris la Rokon de
    via forteco; tial vi plantis planta&jcirc;ojn plezurigajn kaj kreskigis
    fremdan vinberbran&ccirc;on;</l>
  <l n='11'>en la tago, kiam vi plantis, vi zorgis
    pri la kreskado, kaj en la mateno, kiam vi semis, vi zorgis pri
    la floroj; sed en la tago de ricevado estas ne rikolto, sed
    doloro suferiga.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Ho ve! bruo de multe da popoloj; ili bruas simile al la bruo
    de maroj; kaj tumulto de gentoj, kiel tumulto de grandaj akvoj.</l>
  <l n='13'>Gentoj bruas simile al la bruado de grandaj akvoj; sed Li
    minace ekkrios al ili, kaj ili forkuros malproksimen, kaj ili
    estos pelataj, kiel grenventuma&jcirc;o sur la montoj estas pelata de
    vento, kaj kiel polvo estas pelata de ventego.</l>
  <l n='14'>Dum la vespero
    jen estas teruro; sed anta&ubreve; la mateno ili jam ne ekzistas. Tia
    estas la sorto de niaj premantoj kaj la loto de niaj rabantoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al la lando flanke ombrata, kiu trovi&gcirc;as transe de la
    riveroj Etiopaj,</l>
  <l n='2'>kiu sendas senditojn per la maro kaj per kanaj
    &scirc;ipoj sur la akvo! Iru, rapidaj senditoj, al la popolo
    grandkreska kaj glatha&ubreve;ta, al la popolo, kiu estas pli terura, ol
    kia ajn alia, al la popolo la&ubreve;regulara kaj piedpremanta, kies
    landon tratran&ccirc;as riveroj.</l>
  <l n='3'>Vi &ccirc;iuj, kiuj trovi&gcirc;as en la mondo
    kaj lo&gcirc;as sur la tero! rigardu, kiam oni levos standardon; kaj
    a&ubreve;skultu, kiam oni ekblovos per trumpeto.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar tiel diris al mi
    la Eternulo: Mi restos trankvila kaj rigardos en Mia lo&gcirc;ejo, kiel
    serena varmego &ccirc;e hela lumo, kiel rosa nubo &ccirc;e varmego de
    rikolto.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar anta&ubreve; la rikolto, kiam la florado fini&gcirc;is kaj la
    floro fari&gcirc;is matura bero, Li detran&ccirc;os la bran&ccirc;ojn per tran&ccirc;iloj
    kaj deprenos la vinberbran&ccirc;ojn.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;io kune estos lasita por la
    rabobirdoj de la montoj kaj por la bestoj de la tero; kaj la
    rabobirdoj lo&gcirc;os super &gcirc;i en somero, kaj &ccirc;iaj bestoj de la tero
    super &gcirc;i vintros.</l>
  <l n='7'>En tiu tempo sur la lokon de la nomo de la
    Eternulo Cebaot, sur la monton Cion, alportos donacojn al la
    Eternulo Cebaot la popolo grandkreska kaj glatha&ubreve;ta, la popolo,
    kiu estas pli terura, ol kia ajn alia, la popolo la&ubreve;regulara kaj
    piedpremanta, kies landon tratran&ccirc;as riveroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta&jcirc;o pri Egiptujo:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Jen la Eternulo veturos sur malpeza nubo kaj venos Egiptujon. Kaj
    ektremos anta&ubreve; Li la idoloj de Egiptujo, kaj la koro de la
    Egiptoj senkura&gcirc;i&gcirc;os interne de ili.</l>
  <l n='2'>Kaj Mi tumultigos Egiptojn
    kontra&ubreve; Egiptojn; kaj militos &ccirc;iu kontra&ubreve; sia frato kaj &ccirc;iu
    kontra&ubreve; sia amiko, urbo kontra&ubreve; urbo, regno kontra&ubreve; regno.</l>
  <l n='3'>Kaj
    malaperos la kura&gcirc;o de la Egiptoj interne de ili, kaj Mi detruos
    iliajn intencojn; kaj ili demandos la idolojn kaj la sor&ccirc;istojn
    kaj la a&ubreve;guristojn kaj la anta&ubreve;diristojn.</l>
  <l n='4'>Kaj Mi transdonos la
    Egiptojn en la manon de kruela sinjoro, kaj senkompata re&gcirc;o regos
    super ili, diras la Sinjoro, la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='5'>Kaj sekfori&gcirc;os
    la akvo el la maro, kaj la rivero senakvi&gcirc;os kaj seki&gcirc;os.</l>
  <l n='6'>Kaj
    senhavi&gcirc;os la riveroj, el&ccirc;erpi&gcirc;os kaj seki&gcirc;os la kanaloj de
    Egiptujo, kano kaj junko velkos.</l>
  <l n='7'>La herbejoj apudakvaj, super
    la akvo mem, kaj &ccirc;io semita apud la akvo velkos, seki&gcirc;os, kaj
    malaperos.</l>
  <l n='8'>Kaj mal&gcirc;ojos la fi&scirc;kaptistoj, kaj ploros &ccirc;iuj, kiuj
    &jcirc;etas fi&scirc;hokojn en la akvon, kaj la etendantoj de retoj surakvaj
    estos malfeli&ccirc;aj.</l>
  <l n='9'>Kaj hontos la prilaboristoj de lino kombita
    kaj la teksistoj de blanka tolo.</l>
  <l n='10'>Kaj la pilastroj de la lando
    estos disbatitaj; &ccirc;iuj dungatoj estos malgajaj.</l>
  <l n='11'>Malsa&gcirc;aj estas
    la princoj de Coan; la sa&gcirc;aj konsilistoj de Faraono fari&gcirc;is
    senkonsilaj. Kiel vi diros al Faraono: Mi estas filo de sa&gcirc;uloj,
    ido de antikvaj re&gcirc;oj?</l>
  <l n='12'>Kie do nun estas viaj sa&gcirc;uloj? ili do
    diru al vi kaj sciigu, kion la Eternulo Cebaot decidis pri
    Egiptujo.</l>
  <l n='13'>Malsa&gcirc;i&gcirc;is la princoj de Coan, trompi&gcirc;is la princoj
    de Nof, erarigis Egiptujon, la fundamenton de siaj gentoj.</l>
  <l n='14'>La
    Eternulo ver&scirc;is en ilin spiriton de konfuzo; kaj ili erarigis
    Egiptujon en &ccirc;iuj &gcirc;iaj faroj, kiel ebriulo &scirc;anceli&gcirc;as vomante.</l>
  <l n='15'>Kaj estos en Egiptujo nenia faro, kiun farus kapo a&ubreve; vosto,
    bran&ccirc;o a&ubreve; kano.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>En tiu tempo Egiptujo estos kiel virinoj; &gcirc;i tremos kaj timos
    anta&ubreve; la movi&gcirc;o de la mano de la Eternulo Cebaot, kiun Li svingos
    super &gcirc;i.</l>
  <l n='17'>Kaj la lando de Jehuda fari&gcirc;os terura&jcirc;o por la
    Egiptoj; &ccirc;iu, kiu rememoros &gcirc;in, ektimos, pro la decido de la
    Eternulo Cebaot, kiun Li decidis pri ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>En tiu tempo estos en la lando Egipta kvin urboj, parolantaj
    la lingvon Kanaanan kaj &jcirc;urantaj per la Eternulo Cebaot; unu
    havos la nomon Urbo de Detruo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>En tiu tempo estos altaro por la Eternulo meze de la lando
    Egipta, kaj monumento por la Eternulo apud &gcirc;ia limo;</l>
  <l n='20'>kaj &gcirc;i
    estos signo kaj atesto pri la Eternulo Cebaot en la lando Egipta;
    &ccirc;ar ili krios al la Eternulo pro la premantoj, kaj Li sendos al
    ili savanton kaj potenculon, kiu savos ilin.</l>
  <l n='21'>Kaj la Eternulo
    fari&gcirc;os konata al la Egiptoj; kaj la Egiptoj tiam ekkonos la
    Eternulon, kaj alportos bu&ccirc;oferojn kaj farunoferojn, kaj faros
    sanktajn promesojn al la Eternulo kaj plenumos.</l>
  <l n='22'>La Eternulo
    frapos la Egiptojn, frapos kaj resanigos; kaj ili returnos sin al
    la Eternulo, kaj Li a&ubreve;skultos ilian peton kaj resanigos ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>En tiu tempo estos vojo de Egiptujo al Asirio; kaj la
    Asirianoj venados en Egiptujon kaj la Egiptoj en Asirion, kaj la
    Egiptoj servados kune kun la Asirianoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>En tiu tempo Izrael estos triope kun Egiptujo kaj Asirio;
    estos beno sur la tero.</l>
  <l n='25'>La Eternulo Cebaot benos ilin,
    dirante: Benataj estu Mia popolo la Egiptoj, kaj Asirio, verko de
    Miaj manoj, kaj Mia hereda&jcirc;o Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la jaro, kiam Tartan venis A&scirc;dodon, kien lin sendis Sargon,
    re&gcirc;o de Asirio, kaj li militis kontra&ubreve; A&scirc;dod kaj prenis &gcirc;in,</l>
  <l n='2'>en
    tiu tempo la Eternulo parolis per Jesaja, filo de Amoc, dirante:
    Iru, kaj demetu la saka&jcirc;on de via lumbo, kaj demetu la &scirc;uojn de
    viaj piedoj. Kaj li faris tiel; li iris nuda kaj nudpieda.</l>
  <l n='3'>Kaj
    la Eternulo diris: Kiel Mia servanto Jesaja iris nuda kaj
    nudpieda por trijara montrado kaj anta&ubreve;dirado pri Egiptujo kaj
    Etiopujo,</l>
  <l n='4'>tiel la re&gcirc;o de Asirio kondukos la kaptitajn Egiptojn
    kaj la ekzilitajn Etiopojn, junulojn kaj maljunulojn, nudajn kaj
    nudpiedajn kaj kun nudaj hontaj partoj, malhonore por la Egiptoj.</l>
  <l n='5'>Kaj ili havos teruron kaj honton pro Etiopujo, kiun ili fidis,
    kaj pro Egiptujo, pri kiu ili fanfaronis.</l>
  <l n='6'>Kaj en tiu tempo
    diros la lo&gcirc;antoj de tiu apudmara lando: Jen kia estas nia fidita
    lando, kien ni kuris, por ser&ccirc;i helpon, por savi nin kontra&ubreve; la
    re&gcirc;o de Asirio; kiamaniere ni nun savos nin?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta&jcirc;o pri la apudmara dezerto:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Kiel renversanta de ventego de sudo, li venas el la dezerto, el
    lando terura.</l>
  <l n='2'>Kruela vizio estas montrita al mi: rabanto rabas,
    kaj ruiniganto ruinigas. Supreniru, ho Elam; sie&gcirc;u, ho Medujo;
    &ccirc;iun &gcirc;emadon mi &ccirc;esigis.</l>
  <l n='3'>Tial mia lumbo estas plena de doloro;
    turmentoj kaptis min, kiel turmentoj de naskantino; mi tordi&gcirc;is,
    kiam mi a&ubreve;dis; mi sentis teruron, kiam mi vidis.</l>
  <l n='4'>Konsterni&gcirc;as
    mia koro, teruro min frapis; la &ccirc;arma nokto fari&gcirc;is por mi
    teruro.</l>
  <l n='5'>Preparu tablon, starigu gardostarantojn, man&gcirc;u, trinku.
    Levi&gcirc;u, princoj, &scirc;miru la &scirc;ildon.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar tiele diris al mi mia
    Sinjoro: Iru, starigu observanton; kion li vidos, li diru.</l>
  <l n='7'>Kaj
    li vidis vicojn da &ccirc;evaloj duope, vicojn da azenoj, vicojn da
    kameloj; kaj li a&ubreve;skultis atente, kun granda atento.</l>
  <l n='8'>Kaj li
    ekkriis kiel leono: Mia sinjoro, mi staris konstante sur mia
    observejo dum la tago, kaj sur mia gardejo mi staris tutajn
    noktojn;</l>
  <l n='9'>kaj jen venis viro, veturanta sur du&ccirc;evala &ccirc;aro, kaj
    li ekkrias kaj diras: Falis, falis Babel, kaj &ccirc;iuj idoloj de &gcirc;iaj
    dioj rompi&gcirc;is sur la teron.</l>
  <l n='10'>Mia dra&scirc;a&jcirc;o, kaj filo de mia
    garbejo! kion mi a&ubreve;dis de la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael, tion
    mi diris al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Profeta&jcirc;o pri Duma:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='11'>Oni krias al mi el Seir: Gardisto, kiom da nokto restas?
    gardisto, kiom da nokto restas?</l>
  <l n='12'>La gardisto diris: Venis la
    mateno, kaj tamen estas nokto; se vi volas demandi, demandu,
    revenu denove.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Profeta&jcirc;o pri Arabujo:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='13'>En la arbaro Arabuja pasigu la nokton, karavanoj Dedanaj!</l>
  <l n='14'>Elportu akvon renkonte al la soifanto, vi, lo&gcirc;antoj de la lando
    Tema, kun pano renkontu la forkurinton;</l>
  <l n='15'>&ccirc;ar oni forkuras de
    glavo, de akrigita glavo, kaj de pafarko stre&ccirc;ita, kaj de kruela
    batalo.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar tiele diris al mi la Sinjoro: Post unu jaro, kiel
    la jaro de dungito, malaperos la tuta gloro de Kedar;</l>
  <l n='17'>kaj la
    resta&jcirc;o de la heroaj arkpafistoj de Kedar estos malgranda; &ccirc;ar la
    Eternulo, Dio de Izrael, diris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta&jcirc;o pri la valo de vizio:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Kio nun estas al vi, ke vi &ccirc;iuj iris sur la tegmentojn?</l>
  <l n='2'>Vi,
    plena de bruo, urbo tumulta, urbo gaja, viaj mortigitoj ne estas
    mortigitaj per glavo kaj ne mortis en batalo;</l>
  <l n='3'>&ccirc;iuj viaj &ccirc;efoj
    kune forkuris de pafarko; &ccirc;iuj, kiujn oni trovis &ccirc;e vi, estas
    ligitaj; ligitaj estas kune &ccirc;iuj, kiuj forkuris malproksimen.</l>
  <l n='4'>Tial mi diris: Forturnu vin de mi, mi ploros maldol&ccirc;e; ne penu
    konsoli min pri la malfeli&ccirc;o de la filino de mia popolo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar
    tio estas tago de konsterno kaj de piedpremado kaj de konfuzo
    anta&ubreve; la Sinjoro, la Eternulo Cebaot, en la valo de vizio;
    detruado de muroj kaj vokado al la montoj.</l>
  <l n='6'>Kaj Elam portis
    sagujon en vico da rajdantoj, kaj Kir briligis &scirc;ildon.</l>
  <l n='7'>Kaj viaj
    plej bonaj valoj pleni&gcirc;is de &ccirc;aroj, kaj rajdantoj sin aran&gcirc;is
    anta&ubreve; la pordego.</l>
  <l n='8'>Kaj oni formetis la kurtenon de Jehuda; kaj
    vi rigardis en tiu tago la armilojn de la arbara domo,</l>
  <l n='9'>kaj vi
    vidis, ke estas multe da fendoj en la urbo de David; kaj vi
    kolektis la akvon de la malsupra lageto.</l>
  <l n='10'>Kaj vi kalkulis la
    domojn de Jerusalem; kaj vi detruis la domojn, por fortikigi la
    muron.</l>
  <l n='11'>Kaj inter la du muroj vi faris basenon por la akvo de
    la malnova lageto. Sed vi ne direktis vian rigardon al Tiu, kiu
    tion faris, kaj &gcirc;ian antikvan Kreinton vi ne rigardis.</l>
  <l n='12'>Kaj en
    tiu tago la Sinjoro, la Eternulo Cebaot, vokis, ke oni ploru kaj
    kriu, kaj detran&ccirc;u siajn harojn kaj surmetu sur sin saka&jcirc;on.</l>
  <l n='13'>Jen estas &gcirc;ojo kaj gajeco: oni mortigas bovojn, bu&ccirc;as &scirc;afojn; oni
    man&gcirc;as viandon kaj trinkas vinon, dirante: Ni man&gcirc;u kaj trinku,
    &ccirc;ar morga&ubreve; ni mortos.</l>
  <l n='14'>Sed al mia orelo malka&scirc;is la Eternulo
    Cebaot: &Ccirc;i tiu malbonagado ne estos pardonita al vi, &gcirc;is vi
    mortos, diris la Sinjoro, la Eternulo Cebaot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tiele diris la Sinjoro, la Eternulo Cebaot: Iru, venu al tiu
    administranto, al &Scirc;ebna, la palacestro, kaj diru:</l>
  <l n='16'>Kion vi
    havas &ccirc;i tie? kaj kiun vi havas &ccirc;i tie, ke vi elhakigis al vi &ccirc;i
    tie tombon? Li elhakigas alte sian tombon, li el&ccirc;izigas en la
    roko lo&gcirc;ejon por si.</l>
  <l n='17'>Jen la Eternulo forte vin &jcirc;etos kaj forte
    vin kaptos;</l>
  <l n='18'>Li volvos vin kaj rulos kiel globon en vastan
    landon; tie vi mortos, tie restos la &ccirc;aroj de via gloro, vi,
    malhonoro de la domo de via sinjoro!</l>
  <l n='19'>Kaj Mi depu&scirc;os vin de via
    posteno, kaj el via ofico vi estos forigita.</l>
  <l n='20'>Kaj en tiu tago
    Mi alvokos Mian servanton Eljakim, filon de &Hcirc;ilkija,</l>
  <l n='21'>kaj Mi
    vestos lin per via &hcirc;itono kaj zonos per via zono, kaj vian
    regadon Mi transdonos en lian manon; kaj li estos patro por la
    lo&gcirc;antoj de Jerusalem kaj por la domo de Jehuda.</l>
  <l n='22'>Kaj Mi metos
    la &scirc;losilon de la domo de David sur lian &scirc;ultron; kaj li
    malfermos, kaj neniu fermos; kaj li fermos, kaj neniu malfermos.</l>
  <l n='23'>Kaj Mi fortikigos lin kiel najlon sur loko fidinda, kaj li
    estos trono de honoro en la domo de sia patro.</l>
  <l n='24'>Kaj pendos sur
    li la tuta gloro de la domo de lia patro, la infanoj kaj idoj,
    &ccirc;iuj malgrandaj vazoj, de la vazoj por man&gcirc;ado &gcirc;is la vazoj por
    trinkado.</l>
  <l n='25'>En tiu tago, diras la Eternulo Cebaot, estos
    forigita la najlo, fortikigita sur loko fidinda; &gcirc;i estos rompita
    kaj falos, kaj pereos la &scirc;ar&gcirc;o, kiu estis sur &gcirc;i; &ccirc;ar la Eternulo
    diris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta&jcirc;o pri Tiro:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Plorkriu, ho &scirc;ipoj de Tar&scirc;i&scirc;; &ccirc;ar &gcirc;i estas detruita tiel, ke
    restis neniu domo, neniu pordo. El la lando de la Kitidoj tio
    estas sciigita al ili.</l>
  <l n='2'>Silentu, ho lo&gcirc;antoj de la apudmara
    lando. Komercistoj de Cidon, transveturantaj la maron, vin
    plenigadis;</l>
  <l n='3'>sur granda akvo oni venigadis al &gcirc;i semojn de
    &Scirc;i&hcirc;or, rikolta&jcirc;on de Nilo; kaj &gcirc;i estis komercejo de la popoloj.</l>
  <l n='4'>Hontu, Cidon; &ccirc;ar la maro, la mara fortika&jcirc;o diris: Mi ne havis
    dolorojn, mi ne naskis, mi ne edukis knabojn, mi ne kreskigis
    knabinojn.</l>
  <l n='5'>Kiam oni tion a&ubreve;dos en Egiptujo, oni ektremos &ccirc;e la
    sciigo pri Tiro.</l>
  <l n='6'>Transiru al Tar&scirc;i&scirc;, plorkriu, ho lo&gcirc;antoj de
    la apudmara lando.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;u tio estas via gaja urbo, la tre antikva?
    &gcirc;iaj piedoj forportas &gcirc;in, por lo&gcirc;i malproksime.</l>
  <l n='8'>Kiu decidis
    tion pri Tiro, la kronita, kies komercistoj estas princoj kaj
    kies negocistoj estas eminentuloj de la lando?</l>
  <l n='9'>La Eternulo
    Cebaot tion decidis, por malaperigi la majeston de &ccirc;iu gloro, por
    humiligi &ccirc;iujn eminentulojn de la lando.</l>
  <l n='10'>Trapasu vian landon
    kiel rivero, ho filino de Tar&scirc;i&scirc;; jam nenio vin zonas.</l>
  <l n='11'>Sian
    manon Li etendis super la maron, Li skuis regnojn; la Eternulo
    faris ordonon pri Kanaan, por ekstermi liajn fortika&jcirc;ojn.</l>
  <l n='12'>Kaj
    Li diris: Vi en plu estos gaja, vi, senhonorigita virgulino,
    filino de Cidon! Levi&gcirc;u, transiru al la Kitidoj; sed anka&ubreve; tie vi
    ne havos trankvilecon.</l>
  <l n='13'>Jen la lando de la &Hcirc;aldeoj: &ccirc;i tiu
    popolo ne ekzistis; la Asiriano &gcirc;in fondis por la lo&gcirc;antoj de la
    dezerto; ili starigis sie&gcirc;ajn turojn, detruis &gcirc;iajn palacojn,
    faris &gcirc;in ruino.</l>
  <l n='14'>Plorkriu, ho &scirc;ipoj de Tar&scirc;i&scirc;; &ccirc;ar detruita
    estas via potenco.</l>
  <l n='15'>En tiu tempo Tiro estos forgesita dum
    sepdek jaroj, kiuj estas kiel la tempo de unu re&gcirc;o; post la fino
    de la sepdek jaroj estos kun Tiro tio, kion oni kantas pri
    mal&ccirc;astistino:</l>
  <l n='16'>Prenu la harpon, &ccirc;irka&ubreve;iru la urbon, ho
    forgesita mal&ccirc;astistino; ludu bone, kantu multe, por ke oni
    rememoru vin.</l>
  <l n='17'>Kaj post la fino de la sepdek jaroj la Eternulo
    vizitos Tiron, kiu denove ricevados promal&ccirc;astajn donacojn kaj
    mal&ccirc;astados kun &ccirc;iuj regnoj de la mondo sur la supra&jcirc;o de la
    tero.</l>
  <l n='18'>Kaj &gcirc;ia komercenspezo kaj &gcirc;iaj promal&ccirc;astaj donacoj
    estos konsekritaj al la Eternulo; ili ne estos kolektataj en
    trezorejon nek konservataj; sed por tiuj, kiuj lo&gcirc;as anta&ubreve; la
    viza&gcirc;o de la Eternulo, estos &gcirc;ia komercenspezo, por ke ili man&gcirc;u
    sate kaj havu belajn vestojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen la Eternulo dezertigas la landon kaj ruinigas &gcirc;in kaj
    &scirc;an&gcirc;as &gcirc;ian aspekton kaj dis&jcirc;etas &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn.</l>
  <l n='2'>Kaj estos al
    la popolo kiel al la pastro, al la servisto kiel al lia mastro,
    al la servistino kiel al &scirc;ia mastrino, al la a&ccirc;etanto kiel al la
    vendanto, al la pruntedonanto kiel al la prunteprenanto, al la
    &scirc;uldanto kiel al la kreditoro.</l>
  <l n='3'>Tute dezertigita estos la lando
    kaj tute prirabita; &ccirc;ar la Eternulo tion diris.</l>
  <l n='4'>Funebras kaj
    velkas la lando, senforti&gcirc;as kaj velkas la mondo, senforti&gcirc;as la
    eminentuloj de la popolo de la lando.</l>
  <l n='5'>Kaj la tero estas
    malpurigita de siaj lo&gcirc;antoj; &ccirc;ar ili malobeis la instruon,
    &scirc;an&gcirc;is la le&gcirc;on, detruis la eternan interligon.</l>
  <l n='6'>Pro tio malbeno
    konsumis la teron, kaj kulpi&gcirc;is tiuj, kiuj lo&gcirc;as sur &gcirc;i; pro tio
    forbrulis la lo&gcirc;antoj de la lando kaj restis malmulte da homoj.</l>
  <l n='7'>Malgaja estas la mosto, sensuki&gcirc;is la vinbero, &gcirc;emas &ccirc;iuj
    &gcirc;ojintoj.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;esi&gcirc;is la gajeco de tamburinoj, malaperis la bruo de
    gajuloj, &ccirc;esi&gcirc;is la gajeco de harpo.</l>
  <l n='9'>Oni ne trinkas vinon &ccirc;e
    kantado; maldol&ccirc;a estas ebriiga&jcirc;o por siaj trinkantoj.</l>
  <l n='10'>Ruinigita estas la dezerta urbo; &ccirc;iuj domoj estas fermitaj tiel,
    ke oni ne povas eniri.</l>
  <l n='11'>Oni ploras sur la stratoj pri vino;
    mallumi&gcirc;is &ccirc;ia &gcirc;ojo, malaperis la gajeco de la lando.</l>
  <l n='12'>En la
    urbo restis dezerteco, kaj la pordegoj disbatitaj estas
    ruinigitaj.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar tiel estos meze de la lando, meze de la
    popoloj: kiel post fruktoskuo de olivarbo, kiel estas al la
    restintaj beroj post la fino de la vinberrikolto.</l>
  <l n='14'>Ili levos
    sian vo&ccirc;on kaj &gcirc;ojkrios, pri la majesto de la Eternulo ili krios
    de la maro.</l>
  <l n='15'>Tial en la regionoj orientaj gloru la Eternulon,
    sur la insuloj de la maro la nomon de la Eternulo, Dio de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>De la rando de la tero ni a&ubreve;dis kantadon: Gloro al la justulo;
    sed mi diras: Ho mi malfeli&ccirc;a, ho mi malfeli&ccirc;a, ve al mi! rabis
    rabistoj, kaj per granda rabado ili rabis.</l>
  <l n='17'>Teruro, kavo, kaj
    kaptilo trafos vin, ho lo&gcirc;antoj de la tero.</l>
  <l n='18'>Kaj tiu, kiu
    forkuros de la vo&ccirc;o de la teruro, falos en kavon; kaj kiu eliros
    el la kavo, trafos en la kaptilon; &ccirc;ar la aperturoj de alte
    malfermi&gcirc;is kaj la fundamento de la tero ekskui&gcirc;is.</l>
  <l n='19'>Forte
    diskrevis la tero, forte dispeci&gcirc;is la tero, forte skui&gcirc;is la
    tero.</l>
  <l n='20'>&Scirc;anceli&gcirc;as la tero kiel ebriulo, kaj balanci&gcirc;as kiel
    hamako; kaj pezas sur &gcirc;i &gcirc;ia krimeco; kaj &gcirc;i falis, kaj ne plu
    levi&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj en tiu tempo punos la Eternulo la ta&ccirc;mentojn de la alto en
    la &ccirc;ielo kaj la re&gcirc;ojn de la tero sur la tero.</l>
  <l n='22'>Kaj ili estos
    kolektitaj kune, ligitaj en malliberejo, kaj ili estos en&scirc;lositaj
    en &scirc;lositejo, kaj post longa tempo ili estos punitaj.</l>
  <l n='23'>Kaj
    ru&gcirc;i&gcirc;os la luno, kaj hontos la suno, kiam la Eternulo Cebaot
    ekre&gcirc;os sur la monto Cion kaj en Jerusalem, kaj Lia gloro aperos
    anta&ubreve; Liaj pleja&gcirc;uloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ho Eternulo, Vi estas mia Dio; mi gloros Vin, mi la&ubreve;dos Vian
    nomon; &ccirc;ar Vi faris miraklon; decidoj antikvaj fari&gcirc;is
    efektiva&jcirc;oj kaj vera&jcirc;oj.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar Vi faris el urbo amason da &scirc;tonoj;
    urbon fortikigitan Vi faris ruino; la kasteloj de la barbaroj ne
    plu prezentas urbon kaj neniam rekonstrui&gcirc;os.</l>
  <l n='3'>Pro tio gloros
    Vin popolo potenca, urbo de fortaj gentoj Vin timos.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Vi
    fari&gcirc;is fortika&jcirc;o por senhavulo, fortika&jcirc;o por malri&ccirc;ulo en lia
    mizero, rifu&gcirc;ejo kontra&ubreve; pluvego, ombro kontra&ubreve; varmego; &ccirc;ar la
    spirito de potenculoj estas kiel pluvego kontra&ubreve; muron.</l>
  <l n='5'>Kiel
    varmegon en dezerto Vi kvietigis la malhumilecon de la barbaroj;
    kiel varmego per ombro de nubo estas malla&ubreve;tigita la kantado de
    la potenculoj.</l>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo Cebaot faros por &ccirc;iuj popoloj
    sur tiu monto festenon el grasa&jcirc;oj, festenon el bona vino, el
    grasa&jcirc;oj sukoplenaj, el vinoj ne fermentintaj.</l>
  <l n='7'>Kaj Li forigos
    sur tiu monto la kovrilon, kiu kovras &ccirc;iujn popolojn, kaj la
    kurtenon, kiu estas etendita super &ccirc;iuj gentoj.</l>
  <l n='8'>Li neniigos la
    morton por &ccirc;iam; kaj la Sinjoro, la Eternulo, forvi&scirc;os la larmojn
    de &ccirc;iuj viza&gcirc;oj, kaj la honton de Sia popolo Li forigos de la
    tuta tero; &ccirc;ar la Eternulo tion diris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj oni diros en tiu tago: Jen estas nia Dio, al kiu ni
    esperis, kaj Li nin savis; jen estas la Eternulo, al kiu ni
    esperis, ni &gcirc;oju kaj estu gajaj pro Lia savo.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar haltos la
    mano de la Eternulo sur tiu monto; tiam Moab estos dispremita sur
    sia loko, kiel pajlo estas dispremata en sterka koto.</l>
  <l n='11'>Kaj se
    li etendos siajn manojn meze de &gcirc;i, kiel na&gcirc;anto etendas, por
    na&gcirc;i, tiam humili&gcirc;os lia fiereco kune kun la lerteco de liaj
    manoj.</l>
  <l n='12'>Kaj viajn altajn fortikajn murojn Li renversos,
    malaltigos, &jcirc;etos sur la teron al la polvo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tago la jena kanto estos kantata en la lando Juda: Ni
    havas urbon potencan; savon Li starigas kiel murojn kaj remparon.</l>
  <l n='2'>Malfermu la pordegojn, por ke eniru la popolo justa,
    konservanta la fidelecon.</l>
  <l n='3'>Por la fidmensulo Vi konservos pacon
    absolutan; &ccirc;ar Vin li fidas.</l>
  <l n='4'>Fidu la Eternulon por &ccirc;iam; &ccirc;ar en
    Dio, la Eternulo, estas roko eterna.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar Li &jcirc;etis malsupren
    lo&gcirc;antojn de la alta&jcirc;o, urbon alte levi&gcirc;intan; Li malaltigis &gcirc;in,
    malaltigis &gcirc;is la tero, &jcirc;etis &gcirc;in al la polvo.</l>
  <l n='6'>Piedo &gcirc;in
    premas, la piedoj de malri&ccirc;uloj, la plandoj de senhavuloj.</l>
  <l n='7'>La
    vojo de justulo estas rekta; Vi, Pravulo, ebenigas la vojon de
    justulo.</l>
  <l n='8'>E&ccirc; sur la vojo de Via ju&gcirc;o, ho Eternulo, ni esperis al
    Vi; Vian nomon kaj la memoron pri Vi sopiris nia animo.</l>
  <l n='9'>Per mia
    animo mi sopiris Vin en la nokto, per mia spirito en mia interno
    mi ser&ccirc;is Vin matene; &ccirc;ar dum Via ju&gcirc;ado sur la tero la lo&gcirc;antoj
    de la mondo lernis justecon.</l>
  <l n='10'>Se malvirtulo estas indulgata, li
    ne lernas justecon; en lando de justeco li agas maljuste kaj ne
    rigardas la majeston de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Ho Eternulo, levita estis Via mano, sed ili ne vidis tion; ili
    ekvidos kun honto Vian &jcirc;aluzon pri la popolo; Via flama kolero
    kontra&ubreve; Viaj malamikoj forman&gcirc;os ilin.</l>
  <l n='12'>Ho Eternulo, Vi
    starigos por ni pacon; &ccirc;ar anka&ubreve; &ccirc;iujn niajn aferojn Vi faris por
    ni.</l>
  <l n='13'>Ho Eternulo, nia Dio! regis super ni sinjoroj krom Vi, sed
    nur per Vi ni gloras Vian nomon.</l>
  <l n='14'>Ili mortis kaj ne revivi&gcirc;os,
    ili estas malvivuloj kaj ne relevi&gcirc;os; &ccirc;ar Vi ilin punis kaj
    ekstermis, kaj Vi malaperigis &ccirc;iun memoron pri ili.</l>
  <l n='15'>Vi
    multigis la popolon, ho Eternulo, Vi multigis la popolon; Vi
    glori&gcirc;is vaste sur &ccirc;iuj finoj de la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Ho Eternulo, en mizero ili rememoris Vin, ili pre&gcirc;is malla&ubreve;te,
    kiam Vi ilin punis.</l>
  <l n='17'>Kiel gravedulino &ccirc;e la alproksimi&gcirc;o de la
    naskado turmenti&gcirc;as kaj krias en siaj doloroj, tiel ni estis
    anta&ubreve; Vi, ho Eternulo.</l>
  <l n='18'>Ni estis gravedaj, ni turmenti&gcirc;is, ni
    naskis kvaza&ubreve; venton; savon ni ne venigis al la tero, kaj ne
    falis la lo&gcirc;antoj de la mondo.</l>
  <l n='19'>Revivi&gcirc;os Viaj mortintoj, miaj
    kadavroj relevi&gcirc;os. Veki&gcirc;u kaj &gcirc;oju vi, ku&scirc;antaj en la tero; &ccirc;ar
    roso sur kreska&jcirc;oj estas Via roso, kaj la tero el&jcirc;etos la
    mortintojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Iru, mia popolo, eniru en viajn &ccirc;ambrojn kaj &scirc;losu viajn
    pordojn post vi; ka&scirc;u vin por mallonga momento, &gcirc;is pasos la
    kolero.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar jen la Eternulo eliros el Sia loko, por puni la
    malbonagojn de la lo&gcirc;antoj de la tero; kaj la tero malka&scirc;os sian
    sangon kaj ne plu kovros siajn mortigitojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tago la Eternulo punos per Sia peza kaj granda kaj forta
    glavo la levjatanon, la serpenton eltordi&gcirc;eman, kaj la
    levjatanon, la serpenton kurbi&gcirc;antan; kaj Li mortigos la drakon,
    kiu estas en la maro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>En tiu tago kantu pri &gcirc;i, pri la kara vinber&gcirc;ardeno:</l>
  <l n='3'>Mi, la
    Eternulo, estas &gcirc;ia gardanto; &ccirc;iumomente Mi trinkigas &gcirc;in; por ke
    neniu &gcirc;in difektu, Mi gardas &gcirc;in tage kaj nokte.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;u Mi ne havas
    koleron? &ccirc;u iu elmetus batale kontra&ubreve; Mi dornojn kaj
    pikarbustojn? Mi elpa&scirc;us kontra&ubreve; ilin, kaj &ccirc;iujn kune
    forbruligus.</l>
  <l n='5'>Nur en la okazo, se oni ser&ccirc;us Mian defendon, por
    fari pacon kun Mi, oni farus kun Mi pacon.</l>
  <l n='6'>En la estonteco
    Jakob enradiki&gcirc;os; Izrael ekfloros kaj ellasos verdajn bran&ccirc;ojn;
    kaj ili plenigos la mondon per fruktoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>&Ccirc;u li estis frapata tiel, kiel estis frapataj liaj frapantoj?
    a&ubreve; &ccirc;u li estas mortigita tiel, kiel estas mortigitaj liaj
    mortigintoj?</l>
  <l n='8'>Nur kiam la mezuro tro pleni&gcirc;is, Vi punis lin per
    ekzilo: Li elpelis lin per Sia potenca blovo en la tago de
    orienta vento.</l>
  <l n='9'>Tial tiamaniere estos forvi&scirc;ita la malbonagado
    de Jakob; kaj la tuta frukto de la forigo de lia peko konsistos
    en tio, ke li faros &ccirc;iujn &scirc;tonojn de la altaroj kiel
    dispeci&gcirc;intaj kalk&scirc;tonoj, ke ne plu restu la sanktaj stangoj kaj
    la idoloj de la suno.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar urbo fortikigita estos solecigita,
    lo&gcirc;loko estos forlasita kaj forrestigita kiel dezerto; tie
    pa&scirc;ti&gcirc;os bovido, tie &gcirc;i ripozos kaj forman&gcirc;os &gcirc;iajn kreska&jcirc;ojn.</l>
  <l n='11'>Kiam seki&gcirc;os &gcirc;iaj bran&ccirc;oj, oni ilin rompos; venos virinoj kaj
    forbruligos ilin. &Ccirc;ar tio ne estas popolo prudenta, tial &gcirc;ia
    Kreinto ne kompatos &gcirc;in, kaj &gcirc;ia Farinto &gcirc;in ne indulgos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj en tiu tago la Eternulo debatos la fruktojn, komencante de
    la fluo de la Rivero &gcirc;is la torento de Egiptujo; kaj vi, ho
    Izraelidoj, estos kolektitaj unu post unu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj en tiu tago oni ekblovos per granda trumpeto, kaj venos
    tiuj, kiuj perdi&gcirc;is en la lando Asiria kaj kiuj estis elpelitaj
    en la landon Egiptan, kaj ili adorklini&gcirc;os anta&ubreve; la Eternulo sur
    la sankta monto en Jerusalem.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al la fiera krono de la ebriuloj de Efraim! ilia bela
    majesto estas velkinta floro; sur la supro de grasa kampo ili
    estas senkonsciigitaj de vino.</l>
  <l n='2'>Jen la Sinjoro havas fortulon
    kaj potenculon; kiel hajla pluvego, kiel pereiga ventego, kiel
    inundo de forta disver&scirc;i&gcirc;inta akvo, li potence &jcirc;etos ilin sur la
    teron.</l>
  <l n='3'>Per piedoj estos premata la fiera krono de la ebriuloj
    de Efraim.</l>
  <l n='4'>Kaj ilia bela majesto fari&gcirc;os velkinta floro sur la
    supro de grasa kampo, kiel figo anta&ubreve; la somero; kiam la vidanto
    &gcirc;in ekvidas, li, apena&ubreve; preninte &gcirc;in en la manon, tuj &gcirc;in
    englutas.</l>
  <l n='5'>En tiu tago la Eternulo Cebaot estos majesta krono
    kaj bela diademo por la resta&jcirc;o de Sia popolo,</l>
  <l n='6'>kaj spirito de
    justeco por la sidantoj en la ju&gcirc;ejo, kaj forto por tiuj, kiuj
    rebatas la batalon al la pordego.</l>
  <l n='7'>Sed anka&ubreve; &ccirc;i tiuj &scirc;anceli&gcirc;as
    de vino kaj balanci&gcirc;as de drinka&jcirc;o; pastro kaj profeto &scirc;anceli&gcirc;as
    de drinka&jcirc;o, senkonscii&gcirc;as de vino, vagas pro drinka&jcirc;o, eraras en
    la vidado, falpu&scirc;i&gcirc;as &ccirc;e la ju&gcirc;a verdikto.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj tabloj
    estas plenaj de voma&jcirc;o kaj malpura&jcirc;o, mankas jam loko.</l>
  <l n='9'>Al kiu
    li instruas scion, kaj al kiu li a&ubreve;digas predikon? &ccirc;u al
    forprenitaj for de lakto, al demamigitoj?</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar ordono post
    ordono, ordono post ordono; regulo post regulo, regulo post
    regulo; iom tie, iom &ccirc;i tie.</l>
  <l n='11'>Per balbutantaj lipoj kaj per
    lingvo fremda Li parolos al ili,</l>
  <l n='12'>Tiu, kiu diris al ili: Jen
    estas ripozejo, lasu la laculon ripozi; kaj jen estas
    trankviligo; sed ili ne volis a&ubreve;skulti.</l>
  <l n='13'>Kaj aperos al ili la
    vorto de la Eternulo, ordono post ordono, ordono post ordono,
    regulo post regulo, regulo post regulo, iom tie, iom &ccirc;i tie; por
    ke ili iru kaj falu dorsen kaj rompi&gcirc;u kaj enreti&gcirc;u kaj kapti&gcirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tial a&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, vi, mokistoj, regantoj
    de tiu popolo, kiu estas en Jerusalem.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar vi diras: Ni faris
    interligon kun la morto, kaj kun &Scirc;eol ni faris interkonsenton;
    kiam la frapanta vipo estos trapasanta, &gcirc;i nin ne atingos, &ccirc;ar
    mensogon ni faris nia rifu&gcirc;ejo kaj per malvero ni nin kovros.</l>
  <l n='16'>Pro tio tiele diris la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi por
    fundamento ku&scirc;igas &scirc;tonon en Cion, &scirc;tonon elprovitan, bazangulan,
    valoregan, fortikigitan fundamenton; la fidanto ne
    maltrankvili&gcirc;u.</l>
  <l n='17'>Kaj Mi faros justecon la mezur&scirc;nuro, kaj veron
    la vertikalo; kaj hajlo forbatos la rifu&gcirc;ejon de mensogo, kaj la
    ka&scirc;ejon forportos akvo.</l>
  <l n='18'>Kaj forigita estos via interligo kun
    la morto, kaj via interkonsento kun &Scirc;eol ne teni&gcirc;os; kiam la
    frapanta vipo estos trapasanta, vi estos frakasata de &gcirc;i.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;iufoje, kiam &gcirc;i trairos, &gcirc;i kaptos vin; &ccirc;ar &ccirc;iutage &gcirc;i trairos,
    tage kaj nokte, kaj terura estos la klarigo, kiun &gcirc;i donos.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar tro mallonga estos la lito, por sin etendi; kaj la litkovrilo
    estos tro mallar&gcirc;a, por sin enkovri.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar la Eternulo levi&gcirc;os,
    kiel sur la monto Peracim, Li koleros, kiel en la valo Gibeona,
    por plenumi Sian faron, Sian eksterordinaran faron, kaj fari Sian
    laboron, Sian eksterordinaran laboron.</l>
  <l n='22'>Kaj nun ne moku, por ke
    viaj katenoj ne pliforti&gcirc;u; &ccirc;ar mi a&ubreve;dis, ke de la Sinjoro, la
    Eternulo Cebaot, tio estas ne&scirc;an&gcirc;eble decidita pri la tuta lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Atentu, kaj a&ubreve;skultu mian vo&ccirc;on; konsideru, kaj a&ubreve;skultu mian
    parolon.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;u &ccirc;iutage la plugisto plugas por semado, sulkaran&gcirc;as
    kaj erpas sian kampon?</l>
  <l n='25'>Kiam li ebenigis &gcirc;ian supra&jcirc;on, li
    dis&scirc;utas ja nigelon kaj dis&jcirc;etas kuminon kaj metas tritikon la&ubreve;
    vicoj kaj hordeon en la difinitan lokon kaj spelton &ccirc;e la limoj.</l>
  <l n='26'>Tian ordon lernigis al li lia Dio, Li instruis lin.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar ne
    per fera dra&scirc;ilo oni dra&scirc;as nigelon, kaj oni ne rulas radon de
    &ccirc;aro sur kumino; sed per bastono oni elbatas nigelon, kaj kuminon
    per vergo.</l>
  <l n='28'>Greno estas dra&scirc;ata; sed ne eterne oni &gcirc;in dra&scirc;as;
    oni frapas &gcirc;in per la rado de sia &ccirc;aro, sed per siaj &ccirc;evaloj oni
    &gcirc;in ne dispremas.</l>
  <l n='29'>Anka&ubreve; &ccirc;i tio venas de la Eternulo Cebaot;
    mirinda estas Lia decido, granda estas Lia sa&gcirc;eco.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al Ariel, al Ariel, al la urbo, en kiu sidis David! aldonu
    jaron al jaro, la festoj faru sian ciklon.</l>
  <l n='2'>Mi premos Arielon,
    kaj estos &gcirc;emado kaj mal&gcirc;ojo; kaj li estos al Mi vera Ariel.</l>
  <l n='3'>Kaj Mi sie&gcirc;os vin &ccirc;irka&ubreve;e, kaj Mi premos vin per remparo, kaj Mi
    starigos kontra&ubreve; vi turojn.</l>
  <l n='4'>Kaj vi parolos malalte el sub la
    tero, kaj el sub la polvo vi murmuros viajn vortojn; kaj via vo&ccirc;o
    estos kiel vo&ccirc;o de ventroparolisto el sub la tero, kaj el sub la
    polvo vi flustros viajn vortojn.</l>
  <l n='5'>Sed la multego de viaj
    malamikoj estos kiel subtila polvo, kaj la multo de la premantoj
    estos kiel disfluganta grenventuma&jcirc;o; kaj tio fari&gcirc;os subite,
    neatendite.</l>
  <l n='6'>De la Eternulo Cebaot vi estos punata kun tondro
    kaj tertremo kaj granda bruo, kun ventego kaj turnovento kaj
    konsumeganta fajra flamo.</l>
  <l n='7'>Kaj kiel son&gcirc;o, kiel nokta vizio
    estos la multo de la popoloj, kiuj batalos kontra&ubreve; Ariel kaj
    kontra&ubreve; &ccirc;iuj liaj fortika&jcirc;oj kaj kiuj premos lin.</l>
  <l n='8'>Kiel
    malsatanto son&gcirc;as, ke li man&gcirc;as, sed li veki&gcirc;as, kaj lia interno
    estas malplena; kaj kiel soifanto son&gcirc;as, ke li trinkas, sed li
    veki&gcirc;as, kaj li estas senforta kaj lia animo forte soifas: tiel
    estos kun la multego de &ccirc;iuj popoloj, kiuj batalos kontra&ubreve; la
    monto Cion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Haltu kaj miru, &scirc;ajnigu vin blindaj kaj blindi&gcirc;u. Ili ebrii&gcirc;is,
    sed ne de vino; ili &scirc;anceli&gcirc;as, sed ne de drinka&jcirc;o.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar la
    Eternulo ver&scirc;is sur vin spiriton de profunda dormo kaj fermis
    viajn okulojn, vualis la profetojn kaj viajn estrojn, la
    viziistojn.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;ia vizio estos por vi kiel la vortoj de libro
    sigelita, kiun oni donas al homo, kiu povoscias legi, dirante al
    li: Volu legi &ccirc;i tion; sed li respondas: Mi ne povas, &ccirc;ar &gcirc;i
    estas sigelita.</l>
  <l n='12'>Sed kiam oni donas la libron al homo, kiu ne
    povoscias legi, dirante al li: Volu legi &ccirc;i tion, li respondas:
    Mi ne povoscias legi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj la Sinjoro diris: &Ccirc;ar &ccirc;i tiu popolo alproksimi&gcirc;as per sia
    bu&scirc;o kaj honoras Min per siaj lipoj, sed ilia koro estas
    malproksime de Mi, kaj ilia timo anta&ubreve; Mi estas nur lernita
    ordono de homoj:</l>
  <l n='14'>tial Mi plue agos mirinde kun &ccirc;i tiu popolo,
    Mi agos tre mirinde; kaj pereos la sa&gcirc;eco de &gcirc;iaj sa&gcirc;uloj, kaj la
    kompetenteco de &gcirc;iaj kompetentuloj malaperos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Ve al tiuj, kiuj profunde ka&scirc;as anta&ubreve; la Eternulo la
    intencojn, kaj kies faroj estas en mallumo, kaj kiuj diras: Kiu
    nin vidas? kaj kiu scias pri ni?</l>
  <l n='16'>Ho, via perverseco! &Ccirc;u la
    potfaristo estas rigardata kiel egala al la argilo? &ccirc;u farita&jcirc;o
    diras pri sia farinto: Li min ne faris? kaj &ccirc;u kreita&jcirc;o diras pri
    sia kreinto: Li ne estas kompetenta?</l>
  <l n='17'>Sed jen balda&ubreve;, post
    mallonga tempo, Lebanon aliformi&gcirc;os en fruktoportan kampon, kaj
    la fruktoporta kampo estos rigardata kiel arbaro.</l>
  <l n='18'>Kaj en tiu
    tago la surduloj a&ubreve;dos la vortojn de la libro, kaj la okuloj de
    la blinduloj ekvidos tra mallumo kaj nokto.</l>
  <l n='19'>Kaj la mizeruloj
    havos grandan &gcirc;ojon en la Eternulo, kaj la homoj malri&ccirc;aj
    triumfos en la Sanktulo de Izrael.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar malaperos premanto, kaj
    ne plu ekzistos blasfemanto, kaj ekstermitaj estos &ccirc;iuj zorgantoj
    pri malbonagoj,</l>
  <l n='21'>kiuj pekigas homojn per vorto kaj faras
    insidojn kontra&ubreve; ju&gcirc;opetanto &ccirc;e la pordego kaj trompe forpu&scirc;as
    justulon.</l>
  <l n='22'>Pro tio tiele diris pri la domo de Jakob la
    Eternulo, kiu ela&ccirc;etis Abrahamon: Nun Jakob ne hontos, kaj nun
    lia viza&gcirc;o ne pali&gcirc;os.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar kiam li vidos meze de si siajn
    infanojn, la faron de Miaj manoj, ili honoros Mian nomon kaj
    honoros la Sanktulon de Jakob kaj respektos la Dion de Izrael.</l>
  <l n='24'>Kaj la spirite-erarantoj ricevos prudenton, kaj la malpacemuloj
    akceptos instruon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al la filoj malobeemaj, diras la Eternulo, kiuj faras
    interkonsilojn, sed sen Mi, kaj aran&gcirc;as interkonsentojn, sed sen
    Mia spirito, por aligi pekon al peko,</l>
  <l n='2'>kaj kiuj iras Egiptujon,
    ne demandinte Mian bu&scirc;on, por defendi sin per defendo de Faraono
    kaj ka&scirc;i sin en la ombro de Egiptujo!</l>
  <l n='3'>Sed la defendo de Faraono
    estos por vi honto, kaj la ka&scirc;i&gcirc;o en la ombro de Egiptujo &dash; malhonoro.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar liaj princoj estis en Coan, kaj liaj senditoj
    venis en &Hcirc;aneson.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;iuj hontos pro la popolo, kiu ne servis al
    ili por helpo, nek por utilo, sed nur por honto kaj malhonoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Jen oni vidas &scirc;ar&gcirc;ojn sur bestoj en sudo, en lando de mizero
    kaj suferoj, kie estas leonino kaj leono, vipuro kaj fluganta
    serpento; ili forportas sur la dorso de junaj azenoj siajn
    ri&ccirc;a&jcirc;ojn kaj sur la &gcirc;ibo de kameloj siajn trezorojn al popolo,
    kiu ne povas utili.</l>
  <l n='7'>La helpo de la Egiptoj estas vanta kaj
    vana; tial Mi diris pri tio: Ili fanfaronas, sidante hejme.</l>
  <l n='8'>Nun
    iru, skribu tion al ili sur tabelo kaj desegnu tion en libro, por
    ke tio restu por la tempo estonta, por &ccirc;iam, por eterne.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar
    tio estas popolo malobeema, filoj mensogaj, filoj, kiuj ne volas
    a&ubreve;skulti instruon de la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Ili diras al la
    anta&ubreve;vidistoj: Ne anta&ubreve;vidu; kaj al la profetoj: Ne profetu al ni
    la veron, parolu al ni flata&jcirc;ojn, profetu al ni gaja&jcirc;on;</l>
  <l n='11'>flanki&gcirc;u for de la vojo, deklini&gcirc;u de la irejo, forigu de anta&ubreve;
    ni la Sanktulon de Izrael.</l>
  <l n='12'>Tial tiele diras la Sanktulo de
    Izrael: &Ccirc;ar vi mal&scirc;atas tiun vorton kaj fidas maljusta&jcirc;on kaj
    trompon kaj apogas vin sur &ccirc;i tio:</l>
  <l n='13'>tial &ccirc;i tiu kulpo estos por
    vi kiel fendo, minacanta disfalon kaj montranta sin sur alta
    muro, kies falo estos subita, neatendita.</l>
  <l n='14'>Kaj Li frakasos &gcirc;in,
    kiel oni frakasas argilan vazon, frakasos senindulge, tiel ke en
    &gcirc;iaj rompopecoj ne trovi&gcirc;os vazopeco, por preni fajron de la
    fajrujo a&ubreve; &ccirc;erpi akvon el akvujo.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar tiele diras la Sinjoro,
    la Eternulo, la Sanktulo de Izrael: Per pento kaj trankvileco vi
    savi&gcirc;us, en kvieteco kaj fido estus via forto; sed vi ne volis.</l>
  <l n='16'>Vi diris: Ne, ni forkuros sur &ccirc;evaloj; tial vi forkuros; kaj:
    Sur rapiduloj ni forrajdos; tial rapidaj estos viaj
    persekutantoj.</l>
  <l n='17'>De la minaco de unu forkuros tuta milo, de la
    minaco de kvin vi &ccirc;iuj forkuros, &gcirc;is vi restos kiel signo sur la
    supro de monto kaj kiel flago sur monteto.</l>
  <l n='18'>Tial la Eternulo
    atendos, anta&ubreve; ol Li vin korfavoros, kaj tial Li levi&gcirc;os, anta&ubreve;
    ol Li vin kompatos; &ccirc;ar la Eternulo estas Dio de ju&gcirc;o; feli&ccirc;aj
    estas &ccirc;iuj, kiuj fidas Lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>&Ccirc;ar, ho popolo de Cion, lo&gcirc;antoj de Jerusalem, vi ne plu
    ploros; Li korfavoros vin, kiam vi plorkrios; kiam Li a&ubreve;dos vin,
    Li respondos al vi.</l>
  <l n='20'>Kaj la Sinjoro donos al vi panon en la
    mizero kaj akvon en la premado; kaj ne plu ka&scirc;i&gcirc;os viaj
    instruantoj, kaj viaj okuloj vidos viajn instruantojn.</l>
  <l n='21'>Kaj
    kiam vi deklini&gcirc;os &ccirc;u dekstren, &ccirc;u maldekstren, viaj oreloj a&ubreve;dos
    vortojn diratajn malanta&ubreve; vi: Jen estas la vojo, iru la&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='22'>Kaj vi rigardos kiel malpuran la ar&gcirc;entan tegon de viaj statuoj
    kaj la oran kovron de viaj idoloj; vi for&jcirc;etos ilin kiel
    malpura&jcirc;on, vi diros al ili: For!</l>
  <l n='23'>Kaj Li donos pluvon al via
    semo, kiun vi semos sur la kampo, kaj panon, produkton de la
    tero, kaj &gcirc;i estos sukoplena kaj grasa; sur vasta pa&scirc;tejo
    pa&scirc;ti&gcirc;os tiam viaj brutoj.</l>
  <l n='24'>Kaj la bovoj kaj junaj azenoj, kiuj
    prilaboros la teron, man&gcirc;os miksitan nutra&jcirc;on, &scirc;utitan per
    kribrilo kaj &scirc;ovelilo.</l>
  <l n='25'>Kaj sur &ccirc;iu alta monto kaj sur &ccirc;iu alta
    monteto estos riveroj, torentoj da akvo, en la tago de la granda
    mortigado, kiam falos la turoj.</l>
  <l n='26'>Kaj la lumo de la luno estos
    kiel la lumo de la suno, kaj la lumo de la suno estos sepoble pli
    granda, kiel la lumo de sep tagoj, en tiu tempo, kiam la Eternulo
    banda&gcirc;os la difektojn de Sia popolo kaj resanigos &gcirc;iajn vundojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Jen la nomo de la Eternulo venas de malproksime; Lia kolero
    flamas kaj estas pezega; Lia bu&scirc;o estas plena de indigno, kaj Lia
    lango estas kiel fajro ekstermanta;</l>
  <l n='28'>kaj Lia spiro estas kiel
    torento disver&scirc;i&gcirc;inta, kiu atingas &gcirc;is la kolo, por trakribri la
    popolojn per kribrilo de pereo; kaj erariga brido estos sur la
    makzeloj de la popoloj.</l>
  <l n='29'>Kantado estos &ccirc;e vi, kiel en la nokto
    de celebrado de festo; kaj kora &gcirc;ojo, kiel &ccirc;e tiu, kiu iras kun
    fluto, por veni sur la monton de la Eternulo al la Roko de
    Izrael.</l>
  <l n='30'>Kaj la Eternulo a&ubreve;digos Sian majestan vo&ccirc;on, kaj la
    pezon de Sia brako Li vidigos en bolanta kolero kaj en flamo de
    ekstermanta fajro, en ventego kaj pluvego kaj &scirc;tona hajlo.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar
    ektremos la Asiriano de la vo&ccirc;o de la Eternulo, kiu frapos lin
    per la vergo.</l>
  <l n='32'>Kaj penetranta estos &ccirc;iu ekbato per la bastono,
    kiun la Eternulo faligos sur lin kun tamburinoj kaj harpoj; kaj
    per bataloj senhaltaj Li batalos kontra&ubreve; li.</l>
  <l n='33'>&Ccirc;ar delonge estas
    preparita la bruligejo; &gcirc;i estas preta anka&ubreve; por la re&gcirc;o,
    profundigita, vastigita; &gcirc;ia lignaro enhavas multe da fajro kaj
    ligno; la blovo de la Eternulo ekbruligos &gcirc;in kiel torenton da
    sulfuro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al tiuj, kiuj iras Egiptujon, por ser&ccirc;i helpon, kaj esperas
    je &ccirc;evaloj, kaj fidas &ccirc;arojn, &ccirc;ar estas multe da ili, kaj
    rajdantojn, &ccirc;ar ili estas fortaj; sed ili ne rigardas al la
    Sanktulo de Izrael kaj ne demandas la Eternulon.</l>
  <l n='2'>Sed Li estas
    sa&gcirc;a, kaj Li venigas malfeli&ccirc;on, kaj Siajn vortojn Li ne
    reprenas; kaj Li levi&gcirc;os kontra&ubreve; la domo de la malpiuloj kaj
    kontra&ubreve; la helpanto de malbonagantoj.</l>
  <l n='3'>La Egiptoj estas ja
    homoj, ne Dio; kaj iliaj &ccirc;evaloj estas karno, ne spirito. Kiam la
    Eternulo etendos Sian manon, tiam falpu&scirc;i&gcirc;os la helpanto kaj
    falos la helpato, kaj &ccirc;iuj kune pereos.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar tiele diris al mi
    la Eternulo: Kiel leono a&ubreve; leonido blekegas super sia raba&jcirc;o,
    kaj, se e&ccirc; oni kunevokus kontra&ubreve; &gcirc;in multon da pa&scirc;tistoj, &gcirc;i ne
    timas ilian vo&ccirc;on kaj ne humili&gcirc;as anta&ubreve; ilia bruado, tiel la
    Eternulo Cebaot malsupreniros, por batali pro la monto Cion kaj
    pro &gcirc;ia alta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kiel birdoj per siaj flugiloj, tiel la Eternulo Cebaot defendos
    Jerusalemon, defendos kaj savos, indulgos kaj liberigos.</l>
  <l n='6'>Revenu
    al Tiu, de kiu tiel profunde defalis la filoj de Izrael.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar en
    tiu tago &ccirc;iu for&jcirc;etos siajn idolojn ar&gcirc;entajn kaj siajn idolojn
    orajn, kiujn viaj manoj faris al vi por peko.</l>
  <l n='8'>Kaj la Asiriano
    falos de glavo ne vira, kaj glavo ne homa lin ekstermos; kaj li
    forkuros de glavo, kaj liaj junuloj fari&gcirc;os tributo.</l>
  <l n='9'>Kaj lia
    forto forkuros pro timo, kaj liaj princoj ektremos anta&ubreve;
    standardo, diras la Eternulo, kies fajro estas sur Cion kaj kies
    fajrejo estas en Jerusalem.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='32'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen kun justeco regos re&gcirc;o, kaj princoj administros la&ubreve;le&gcirc;e.</l>
  <l n='2'>Kaj &ccirc;iu estos kiel &scirc;irmilo kontra&ubreve; vento, kiel rifu&gcirc;ejo kontra&ubreve;
    pluvego, kiel torentoj da akvo en la stepo, kiel ombro de peza
    roko en lando dezerta.</l>
  <l n='3'>La okuloj de vidantoj ne estos fermitaj,
    kaj la oreloj de a&ubreve;dantoj atentos.</l>
  <l n='4'>Kaj la koro de
    senprudentuloj lernos scion, kaj la lango de balbutantoj parolos
    rapide kaj klare.</l>
  <l n='5'>Oni ne plu nomos malnoblulon noblulo, kaj pri
    avarulo oni ne plu diros, ke li estas bonfaranto.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar
    malnoblulo parolas malnobla&jcirc;on, kaj lia koro faras malbonagojn,
    agante hipokrite kaj parolante pri la Eternulo malvera&jcirc;on,
    senman&gcirc;igante la animon de malsatanto kaj forprenante trinka&jcirc;on
    de soifanto.</l>
  <l n='7'>La iloj de malpiulo estas malbonaj; li havas
    intencojn malvirtajn, por pereigi malri&ccirc;ulojn per vortoj
    mensogaj, e&ccirc; kiam la senhavulo diras prava&jcirc;on.</l>
  <l n='8'>Sed noblulo
    havas intencojn noblajn, kaj li restas en nobleco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Virinoj senzorgaj, levi&gcirc;u, a&ubreve;skultu mian vo&ccirc;on; filinoj ne
    pensantaj pri dan&gcirc;ero, atentu miajn vortojn.</l>
  <l n='10'>Post tagoj kaj
    jaro vi ektremos, ho senzorgulinoj; &ccirc;ar finita estos la
    vinberrikolto, ne plu estos enkolektado de fruktoj.</l>
  <l n='11'>Maltrankvili&gcirc;u, ho senzorgaj; ektremu, ne pensantaj pri dan&gcirc;ero;
    senvestigu kaj nudigu vin kaj zonu la lumbojn.</l>
  <l n='12'>Oni ploros pri
    la abundo, pri la &ccirc;armaj kampoj, pri la fruktori&ccirc;aj
    vinber&gcirc;ardenoj.</l>
  <l n='13'>Sur la tero de mia popolo kreskos pikarbustoj
    kaj dornoj, anka&ubreve; sur &ccirc;iuj domoj de gajeco de la brua urbo.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar la palacoj estos forlasitaj, la bruo de la urbo malaperos, la
    fortika&jcirc;oj kaj turoj fari&gcirc;os por &ccirc;iam anstata&ubreve;a&jcirc;o de kavernoj,
    &gcirc;ojloko por sova&gcirc;aj azenoj, pa&scirc;ti&gcirc;ejo por brutaroj;</l>
  <l n='15'>&gcirc;is
    ver&scirc;i&gcirc;os sur nin spirito de supre kaj la dezerto fari&gcirc;os
    fruktodona kampo kaj la fruktodona kampo estos rigardata kiel
    arbaro.</l>
  <l n='16'>Kaj justeco eklo&gcirc;os en la dezerto, kaj vero sidos sur
    la fruktodona kampo.</l>
  <l n='17'>Kaj produkto de justeco estos paco, kaj
    akiro de justeco estos trankvileco kaj sendan&gcirc;ereco por &ccirc;iam.</l>
  <l n='18'>Kaj mia popolo lo&gcirc;os en lo&gcirc;ejo paca kaj en sidejoj sendan&gcirc;eraj
    kaj en ripozejoj senzorgaj,</l>
  <l n='19'>kaj dis&scirc;uti&gcirc;os kiel hajlo sur la
    deklivoj de arbaro, kaj malsupre en la valo etendi&gcirc;os la urbo.</l>
  <l n='20'>Feli&ccirc;aj estas vi, kiuj semas super &ccirc;iu akvo, kiuj lasas en
    libereco la piedojn de la bovo kaj de la azeno.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='33'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al vi, kiu rabas kaj mem ne estas prirabita, kaj kiu
    perfidas kaj mem ne estas perfidita! Kiam vi finos la rabadon, vi
    mem estos prirabita; kiam vi &ccirc;esos perfidi, vi mem estos
    perfidita.</l>
  <l n='2'>Ho Eternulo, korfavoru nin! je Vi ni esperas; estu
    ilia brako &ccirc;iumatene kaj nia savo en la tempo de mizero.</l>
  <l n='3'>De la
    sono de tondro forkuris popoloj, de Via majesto diskuris gentoj.</l>
  <l n='4'>Kaj kolektita estos via rabakiro, kiel kolektas vermoj; kaj oni
    kuros post &gcirc;i, kiel kuras akridoj.</l>
  <l n='5'>La Eternulo alti&gcirc;is, &ccirc;ar Li
    lo&gcirc;as alte; Li plenigas Cionon per justeco kaj vero.</l>
  <l n='6'>Sa&gcirc;o kaj
    scio, forto de via savo, estos la garantia&jcirc;o de via estonteco;
    timo anta&ubreve; la Eternulo estos lia trezoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Jen iliaj fortuloj plorkrias ekstere, la anoncantoj de paco
    ploras maldol&ccirc;e;</l>
  <l n='8'>la vojoj senhomi&gcirc;is, vojiranto jam ne pasas;
    li rompis la interligon, malestimis la urbojn, ne &scirc;atis la
    homojn.</l>
  <l n='9'>Funebras, mal&gcirc;ojas la tero; hontigita estas Lebanon kaj
    velkas; &Scirc;aron fari&gcirc;is kiel dezerto; Ba&scirc;an kaj Karmel senfolii&gcirc;is.</l>
  <l n='10'>Nun Mi stari&gcirc;os, diras la Eternulo; nun Mi alti&gcirc;os, nun Mi
    levi&gcirc;os.</l>
  <l n='11'>Vi, gravedaj per fojno, naskos pajlon; via spiro
    estos fajro, kiu vin ekstermos.</l>
  <l n='12'>Kaj la popoloj estos kiel
    bruligita kalko, kiel dornoj dehakitaj ili forbrulos en fajro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>A&ubreve;skultu, malproksimuloj, kion Mi faris; kaj ekkonu,
    proksimuloj, Mian forton.</l>
  <l n='14'>Ektimos la pekuloj sur Cion, tremo
    kaptos la hipokritulojn: Kiu el ni eltenos &ccirc;e la ekstermanta
    fajro? kiu el ni eltenos &ccirc;e la eterna ardego?</l>
  <l n='15'>Kiu agas juste
    kaj parolas veron, abomenas profiton rabitan, forskuas siajn
    manojn, por ne preni suba&ccirc;eton, &scirc;topas siajn orelojn, por ne
    a&ubreve;skulti aferojn sangajn, kaj fermas siajn okulojn, por ne
    rigardi malbonon,</l>
  <l n='16'>tiu lo&gcirc;os sur la alta&jcirc;oj; fortika&jcirc;oj el
    rokoj estos lia defendo; pano estos donita al li, akvon li havos
    konstante.</l>
  <l n='17'>Viaj okuloj vidos la re&gcirc;on en lia majesto, ili
    rigardos landon vastan.</l>
  <l n='18'>Via koro rememoros la terura&jcirc;on: Kie
    estas la kalkulanto? kie estas la pesanto? kie estas la
    kontrolanto de la turoj?</l>
  <l n='19'>La popolon arogantan vi ne vidos, la
    popolon kun lingvo malklara kaj nedistingebla, kun lingvo balbuta
    kaj nekomprenebla.</l>
  <l n='20'>Rigardu Cionon, la urbon de niaj kunvenoj;
    viaj okuloj vidos Jerusalemon, lo&gcirc;lokon trankvilan, tendon ne
    forigotan; neniam estos eltirataj &gcirc;iaj stangoj, kaj neniu el &gcirc;iaj
    &scirc;nuroj dis&scirc;iri&gcirc;os.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar tie la forto de la Eternulo estos por
    ni anstata&ubreve; riveroj, lar&gcirc;aj lagoj; &scirc;ipo kun remiloj ne iros sur
    ili, kaj potenca &scirc;ipo ilin ne trapasos.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar la Eternulo estas
    nia ju&gcirc;anto, la Eternulo estas nia le&gcirc;donanto, la Eternulo estas
    nia re&gcirc;o; Li helpos nin.</l>
  <l n='23'>Viaj &scirc;nuregoj malforti&gcirc;is; ili jam ne
    alfortikigas la maston, ne stre&ccirc;as la velon. Tiam estos dividata
    la granda rabakiro; e&ccirc; lamuloj iros kapti raba&jcirc;on.</l>
  <l n='24'>Kaj ne
    diros la lo&gcirc;anto: Mi estas malsana; al la popolo, kiu tie lo&gcirc;as,
    estas pardonita la kulpo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='34'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Alproksimi&gcirc;u, popoloj, por a&ubreve;skulti; kaj atentu, ho gentoj;
    a&ubreve;skultu la tero, kaj &ccirc;io, kio &gcirc;in plenigas, la mondo kaj &ccirc;iuj
    &gcirc;iaj produktoj.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar indignas la Eternulo kontra&ubreve; &ccirc;iuj popoloj
    kaj flame koleras kontra&ubreve; ilia tuta anaro; Li kondamnis ilin,
    eldonis ilin al bu&ccirc;ado.</l>
  <l n='3'>Kaj iliaj mortigitoj estos dis&jcirc;etitaj,
    kaj iliaj kadavroj eligos malbonodoron, kaj la montoj
    trapenetri&gcirc;os de ilia sango.</l>
  <l n='4'>Kaj velkos la tuta esta&jcirc;aro de la
    &ccirc;ielo, kaj la &ccirc;ielo kuneruli&gcirc;os kiel skribrula&jcirc;o; kaj &gcirc;ia tuta
    esta&jcirc;aro defalos, kiel defalas folio de vinberbran&ccirc;o kaj
    velkinta&jcirc;o de figarbo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar Mia glavo ebrii&gcirc;is en la &ccirc;ielo; jen
    &gcirc;i malsupreniras sur Edomon kaj sur Mian kondamnitan popolon, por
    fari ju&gcirc;on.</l>
  <l n='6'>La glavo de la Eternulo estas plena de sango,
    grasi&gcirc;is de sebo, de sango de &scirc;afoj kaj kaproj, de sebo de &scirc;afaj
    renoj; &ccirc;ar bu&ccirc;oferadon la Eternulo aran&gcirc;os en Bocra kaj grandan
    bu&ccirc;adon en la lando de Edom.</l>
  <l n='7'>Kaj falos bubaloj kun ili, kaj
    bovoj junaj kun bovoj grasigitaj, kaj ilia tero estos saturita de
    sango, kaj ilia polvo estos grasigita de sebo.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar tio estas
    tago de ven&gcirc;o de la Eternulo, jaro de repago pro la ju&gcirc;afero de
    Cion.</l>
  <l n='9'>Kaj liaj riveroj aliformi&gcirc;os en pe&ccirc;on kaj lia polvo en
    sulfuron, kaj lia tero fari&gcirc;os brulanta pe&ccirc;o.</l>
  <l n='10'>Nek tage nek
    nokte &gcirc;i estingi&gcirc;os, eterne levi&gcirc;ados &gcirc;ia fumo; de generacio al
    generacio &gcirc;i restos dezerta, en eterneco neniu iros sur &gcirc;i.</l>
  <l n='11'>Ekposedos &gcirc;in pelikano kaj bota&ubreve;ro, kaj gufo kaj korvo lo&gcirc;os sur
    &gcirc;i; kaj Li etendos super &gcirc;i rekto&scirc;nuron de ruinigo kaj vertikalon
    de detruo.</l>
  <l n='12'>&Gcirc;i ne havos potenculojn, kiuj povus tie proklami
    regnon, kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj princoj malaperos.</l>
  <l n='13'>Kaj en &gcirc;iaj palacoj
    kreskos dornoj kaj urtikoj, kaj sur &gcirc;iaj fortika&jcirc;oj kreskos
    pikarbustoj; kaj &gcirc;i estos lo&gcirc;ejo de &scirc;akaloj, spaco por strutoj.</l>
  <l n='14'>Kaj renkonti&gcirc;os tie sova&gcirc;aj katoj kun sova&gcirc;aj hundoj, kaj
    virkaproj krios unu al alia; nur strigo tie nestos kaj trovos por
    si ripozejon.</l>
  <l n='15'>Tie nestos saltanta serpento kaj metos ovojn kaj
    kovos kaj kolektos en sia ombro; tie milvoj kolekti&gcirc;os unu al
    alia.</l>
  <l n='16'>Ser&ccirc;u en la libro de la Eternulo, kaj legu: e&ccirc; unu el
    ili ne mankos, unu ne sentos foreston de alia; &ccirc;ar Lia bu&scirc;o tion
    ordonis kaj Lia spirito tion kolektas.</l>
  <l n='17'>Kaj Li mem lotumis por
    ili, kaj Lia mano dividis por ili la&ubreve; rekto&scirc;nuro; ili heredos
    tion por &ccirc;iam, de generacio al generacio ili lo&gcirc;os tie.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='35'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ek&gcirc;ojos la dezerto kaj la senakvejo, triumfos la stepo kaj
    ekfloros kiel lilio.</l>
  <l n='2'>&Gcirc;i forte ekfloros kaj triumfos, triumfos
    kaj kantos; la gloro de Lebanon estos donita al &gcirc;i, la beleco de
    Karmel kaj &Scirc;aron; ili vidos la gloron de la Eternulo, la majeston
    de nia Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Fortigu la senforti&gcirc;intajn manojn, kaj fortikigu la
    &scirc;anceli&gcirc;antajn genuojn.</l>
  <l n='4'>Diru al tiuj, kiuj estas senkura&gcirc;igitaj
    en la koro: Tenu vin forte, ne timu; jen estas via Dio! venos
    ven&gcirc;o, repago de Dio; Li mem venos kaj helpos vin.</l>
  <l n='5'>Tiam
    malkovri&gcirc;os la okuloj de la blinduloj, kaj la oreloj de la
    surduloj malfermi&gcirc;os.</l>
  <l n='6'>Tiam la lamulo eksaltos kiel cervo, kaj
    la lango de la mutulo ekkantos; &ccirc;ar en la dezerto elfendi&gcirc;os akvo
    kaj en la stepo riveroj.</l>
  <l n='7'>Kaj la fantoma lago fari&gcirc;os reala, kaj
    la tero senakva fari&gcirc;os fonto de akvo; la lo&gcirc;loko de &scirc;akaloj
    fari&gcirc;os loko por kano kaj junko.</l>
  <l n='8'>Kaj estos tie irejo kaj vojo,
    kaj &gcirc;i estos nomata Vojo Sankta; malpurulo ne iros sur &gcirc;i, &ccirc;ar
    nur al ili &gcirc;i apartenas; irante sur tiu vojo, e&ccirc; malsa&gcirc;uloj ne
    eraros.</l>
  <l n='9'>Ne estos tie leono, kaj rabobesto ne aperos sur &gcirc;i, ne
    trovi&gcirc;os tie; iros nur savitoj.</l>
  <l n='10'>Kaj la ela&ccirc;etitoj de la
    Eternulo revenos kaj iros sur Cionon kun kantado, kaj &gcirc;ojo eterna
    estos super ilia kapo; &gcirc;ojon kaj gajecon ili atingos, kaj
    forflugos afliktoj kaj &gcirc;emado.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='36'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tio estis en la dek-kvara jaro de la re&gcirc;o &Hcirc;izkija, eliris
    San&hcirc;erib, re&gcirc;o de Asirio, kontra&ubreve; &ccirc;iujn fortikigitajn urbojn de
    Judujo, kaj venkoprenis ilin.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o de Asirio sendis
    Rab&scirc;aken el La&hcirc;i&scirc; en Jerusalemon al la re&gcirc;o &Hcirc;izkija kun granda
    militistaro; kaj li stari&gcirc;is &ccirc;e la akvotubo de la supra lageto,
    &ccirc;e la vojo de la kampo de fulistoj.</l>
  <l n='3'>Kaj eliris al li Eljakim,
    filo de &Hcirc;ilkija, la palacestro, kaj &Scirc;ebna, la skribisto, kaj
    Joa&hcirc;, filo de Asaf, la kronikisto.</l>
  <l n='4'>Kaj Rab&scirc;ake diris al ili:
    Diru al &Hcirc;izkija: Tiele diras la granda re&gcirc;o, la re&gcirc;o de Asirio:
    Kio estas la fido, kiun vi fidas?</l>
  <l n='5'>Mi opinias, ke tio estas nur
    bu&scirc;a babilado; por milito oni bezonas konsilon kaj forton. Nun
    kiun vi fidas, ke vi ribelis kontra&ubreve; mi?</l>
  <l n='6'>Jen vi fidas la apogon
    de Egiptujo, tiu kano rompita, kiu, se iu sin apogas sur &gcirc;i,
    eniras en lian manon kaj trapikas &gcirc;in. Tia estas Faraono, re&gcirc;o de
    Egiptujo, por &ccirc;iuj, kiuj fidas lin.</l>
  <l n='7'>Eble vi diros al mi: La
    Eternulon, nian Dion, ni fidas? Sed Li estas ja Tiu, kies
    alta&jcirc;ojn kaj altarojn &Hcirc;izkija forigis, dirante al Judujo kaj
    Jerusalem: Anta&ubreve; &ccirc;i tiu altaro adorklini&gcirc;u.</l>
  <l n='8'>Nun provu konkuri
    kun mia sinjoro, la re&gcirc;o de Asirio; mi donos al vi du mil
    &ccirc;evalojn &dash; &ccirc;u vi povas trovi rajdantojn por ili?</l>
  <l n='9'>Kiel vi povas
    forigi estron, unu el la plej malgrandaj servantoj de mia
    sinjoro, kaj fidi Egiptujon pro la &ccirc;aroj kaj rajdistoj?</l>
  <l n='10'>Cetere, &ccirc;u sen la volo de la Eternulo mi iris kontra&ubreve; &ccirc;i tiun
    landon, por ruinigi &gcirc;in? La Eternulo diris al mi: Iru kontra&ubreve; &ccirc;i
    tiun landon kaj ruinigu &gcirc;in.</l>
  <l n='11'>Tiam Eljakim kaj &Scirc;ebna kaj Joa&hcirc;
    diris al Rab&scirc;ake: Volu paroli al viaj sklavoj en la lingvo Siria,
    &ccirc;ar ni komprenas; sed ne parolu al ni Jude anta&ubreve; la oreloj de la
    popolo, kiu estas sur la murego.</l>
  <l n='12'>Sed Rab&scirc;ake diris: &Ccirc;u al via
    sinjoro kaj al vi sendis min mia sinjoro, por diri tiujn vortojn?
    &ccirc;u ne al la homoj, kiuj sidas sur la murego, por man&gcirc;i sian
    ekskrementon kaj trinki sian urinon kune kun vi?</l>
  <l n='13'>Kaj Rab&scirc;ake
    stari&gcirc;is, kaj ekkriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o Jude, dirante: A&ubreve;skultu la
    vortojn de la granda re&gcirc;o, la re&gcirc;o de Asirio.</l>
  <l n='14'>Tiele diras la
    re&gcirc;o: &Hcirc;izkija ne forlogu vin; &ccirc;ar li ne povos savi vin.</l>
  <l n='15'>Kaj
    &Hcirc;izkija ne fidigu vin per la Eternulo, dirante: La Eternulo certe
    nin savos, &ccirc;i tiu urbo ne estos transdonita en la manojn de la
    re&gcirc;o de Asirio.</l>
  <l n='16'>Ne a&ubreve;skultu &Hcirc;izkijan; &ccirc;ar tiele diras la re&gcirc;o
    de Asirio: Faru kun mi pacon kaj eliru al mi, kaj man&gcirc;u &ccirc;iu el
    sia vinber&gcirc;ardeno kaj &ccirc;iu de sia figarbo kaj trinku &ccirc;iu la akvon
    de sia puto;</l>
  <l n='17'>&gcirc;is mi venos kaj prenos vin en landon similan al
    via lando, en landon de greno kaj mosto, en landon de pano kaj
    vinber&gcirc;ardenoj.</l>
  <l n='18'>&Hcirc;izkija ne forlogu vin per la vortoj: La
    Eternulo nin savos. &Ccirc;u la dioj de la nacioj savis &ccirc;iu sian landon
    el la manoj de la re&gcirc;o de Asirio?</l>
  <l n='19'>Kie estas la dioj de &Hcirc;amat
    kaj Arpad? kie estas la dioj de Sefarvaim? kaj &ccirc;u ili savis
    Samarion el miaj manoj?</l>
  <l n='20'>Kiu el &ccirc;iuj dioj de tiuj landoj savis
    sian landon el miaj manoj, ke la Eternulo savu Jerusalemon el
    miaj manoj?</l>
  <l n='21'>Kaj ili silentis kaj nenion respondis al li; &ccirc;ar
    estis ordono de la re&gcirc;o: Ne respondu al li.</l>
  <l n='22'>Kaj Eljakim, filo
    de &Hcirc;ilkija, la palacestro, kaj &Scirc;ebna, la skribisto, kaj Joa&hcirc;,
    filo de Asaf, la kronikisto, venis al &Hcirc;izkija en dis&scirc;iritaj
    vestoj, kaj raportis al li la vortojn de Rab&scirc;ake.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='37'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la re&gcirc;o &Hcirc;izkija tion a&ubreve;dis, li dis&scirc;iris siajn vestojn kaj
    &ccirc;irka&ubreve;kovris sin per sako, kaj iris en la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Kaj li sendis Eljakimon, la palacestron, kaj &Scirc;ebnan, la
    skribiston, kaj la pleja&gcirc;ulojn de la pastroj, &ccirc;irka&ubreve;kovritajn per
    sakoj, al la profeto Jesaja, filo de Amoc.</l>
  <l n='3'>Kaj ili diris al li:
    Tiele diras &Hcirc;izkija: &Ccirc;i tiu tago estas tago de malfeli&ccirc;o, de
    puno, kaj de malhonoro; &ccirc;ar infanoj atingis la aperturon de la
    utero, sed forestas forto por naski.</l>
  <l n='4'>Eble a&ubreve;dos la Eternulo,
    via Dio, la vortojn de Rab&scirc;ake, kiun sendis la re&gcirc;o de Asirio,
    lia sinjoro, por blasfemi la vivantan Dion, kaj insulti per la
    vortoj, kiujn a&ubreve;dis la Eternulo, via Dio. Levu do pre&gcirc;on por la
    restintoj, kiuj ankora&ubreve; ekzistas.</l>
  <l n='5'>Kaj la servantoj de la re&gcirc;o
    &Hcirc;izkija venis al Jesaja.</l>
  <l n='6'>Kaj Jesaja diris al ili: Tiele parolu
    al via sinjoro: Tiele diras la Eternulo: Ne timu la vortojn,
    kiujn vi a&ubreve;dis kaj per kiuj blasfemis Min la servantoj de la re&gcirc;o
    de Asirio.</l>
  <l n='7'>Jen Mi metos en lin spiriton, ke, a&ubreve;dinte sciigon,
    li reiros en sian landon; kaj Mi faligos lin per glavo en lia
    lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj Rab&scirc;ake revenis, kaj trovis la re&gcirc;on de Asirio militanta
    kontra&ubreve; Libna; &ccirc;ar li a&ubreve;dis, ke li foriris de La&hcirc;i&scirc;.</l>
  <l n='9'>Kaj venis
    sciigo pri Tirhaka, re&gcirc;o de Etiopujo, nome: Li eliris, por militi
    kontra&ubreve; vi. Kiam li tion a&ubreve;dis, li sendis senditojn al &Hcirc;izkija
    kun la sekvanta komisio:</l>
  <l n='10'>Tiele diru al &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de
    Judujo: Ne forlogu vin via Dio, kiun vi fidas, dirante: Jerusalem
    ne estos transdonita en la manojn de la re&gcirc;o de Asirio.</l>
  <l n='11'>Vi
    a&ubreve;dis ja, kion faris la re&gcirc;oj de Asirio al &ccirc;iuj landoj,
    ruiniginte ilin; &ccirc;u vi do savi&gcirc;os?</l>
  <l n='12'>&Ccirc;u ilin savis la dioj de la
    nacioj, kiujn ekstermis miaj patroj, la naciojn de Gozan kaj
    &Hcirc;aran kaj Recef kaj la filojn de Eden en Telasar?</l>
  <l n='13'>Kie estas la
    re&gcirc;o de &Hcirc;amat kaj la re&gcirc;o de Arpad kaj la re&gcirc;o de la urbo
    Sefarvaim, de Hena kaj Iva?</l>
  <l n='14'>&Hcirc;izkija prenis la leteron el la
    manoj de la senditoj kaj legis &gcirc;in, kaj li iris en la domon de la
    Eternulo, kaj &Hcirc;izkija disvolvis &gcirc;in anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Kaj
    &Hcirc;izkija ekpre&gcirc;is al la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='16'>Ho Eternulo Cebaot,
    Dio de Izrael, sidanta sur la keruboj! Vi estas la sola Dio super
    &ccirc;iuj regnoj de la tero, Vi kreis la &ccirc;ielon kaj la teron;</l>
  <l n='17'>klinu, ho Eternulo, Vian orelon, kaj a&ubreve;skultu; malfermu, ho
    Eternulo, Viajn okulojn, kaj rigardu; kaj a&ubreve;du &ccirc;iujn vortojn de
    San&hcirc;erib, kiujn li sendis, por insulti la Dion vivantan.</l>
  <l n='18'>Estas
    vero, ho Eternulo, la re&gcirc;oj de Asirio ruinigis &ccirc;iujn regnojn kaj
    ilian teron,</l>
  <l n='19'>kaj &jcirc;etis iliajn diojn en fajron; &ccirc;ar tio estis
    ne dioj, sed farita&jcirc;oj de homaj manoj, ligno kaj &scirc;tono, ili
    ekstermis ilin.</l>
  <l n='20'>Sed nun, ho Eternulo, nia Dio, savu nin
    kontra&ubreve; liaj manoj, por ke &ccirc;iuj regnoj de la tero eksciu, ke Vi,
    ho Eternulo, estas sola.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj Jesaja, filo de Amoc, sendis al &Hcirc;izkija, por diri: Tiele
    diras la Eternulo, Dio de Izrael: Koncerne tion, kion vi pre&gcirc;is
    al Mi pri San&hcirc;erib, re&gcirc;o de Asirio,</l>
  <l n='22'>jen estas tio, kion diris
    pri li la Eternulo: Malestimas vin, mokas vin la virga filino de
    Cion, balancas post vi la kapon la filino de Jerusalem.</l>
  <l n='23'>Kiun
    vi blasfemis kaj insultis? kaj kontra&ubreve; kiun vi la&ubreve;tigis vo&ccirc;on kaj
    alte levis viajn okulojn? Kontra&ubreve; la Sanktulon de Izrael!</l>
  <l n='24'>Per
    viaj servantoj vi blasfemis la Sinjoron, kaj vi diris: Kun mia
    multo da &ccirc;aroj mi supreniris sur la supron de montoj, sur la
    randon de Lebanon, kaj mi dehakis &gcirc;iajn altajn cedrojn, &gcirc;iajn
    plej bonajn cipresojn, kaj mi atingis &gcirc;ian plej altan pinton,
    &gcirc;ian &gcirc;ardensimilan arbaron.</l>
  <l n='25'>Mi fosis kaj trinkis akvon, kaj mi
    sekigos per la plandoj de miaj piedoj &ccirc;iujn riverojn de Egiptujo.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;u vi ne a&ubreve;dis, ke Mi jam de longe tion decidis, de tempo
    antikva tion destinis? nun Mi tion plenumis, ke la fortikigitaj
    urboj fari&gcirc;is amaso da ruin&scirc;tonoj.</l>
  <l n='27'>Kaj iliaj lo&gcirc;antoj
    senfortigitaj ektremis kaj kovri&gcirc;is per honto; ili fari&gcirc;is kiel
    herbo de kampo, kiel malgrava verda&jcirc;o, kiel musko sur tegmentoj,
    kaj kiel sunbruligita greno anta&ubreve; la spiki&gcirc;o.</l>
  <l n='28'>Sed vian sidon
    kaj vian eliron kaj vian venon Mi scias, anka&ubreve; vian koleron
    kontra&ubreve; Mi.</l>
  <l n='29'>Pro tio, ke vi koleris kontra&ubreve; Mi kaj via
    aroganteco venis al Miaj oreloj, Mi metos Mian ringon en viajn
    nazotruojn kaj Mian bu&scirc;brida&jcirc;on en vian bu&scirc;on, kaj Mi reirigos
    vin per la sama vojo, per kiu vi venis.</l>
  <l n='30'>Kaj jen estas por vi
    la pruvosigno: vi man&gcirc;os en &ccirc;i tiu jaro grenon memsemi&gcirc;intan, en
    la dua jaro grenon sova&gcirc;an, sed en la tria jaro vi semos kaj
    rikoltos kaj plantos vinber&gcirc;ardenojn kaj man&gcirc;os iliajn fruktojn.</l>
  <l n='31'>Kaj la resta&jcirc;o de la domo de Jehuda denove enradiki&gcirc;os
    malsupre kaj donos fruktojn supre.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar el Jerusalem devenos
    resta&jcirc;o, kaj savita&jcirc;o de la monto Cion; la fervoro de la Eternulo
    Cebaot tion faros.</l>
  <l n='33'>Tial tiele diras la Eternulo pri la re&gcirc;o de
    Asirio: Li ne eniros en &ccirc;i tiun urbon kaj ne &jcirc;etos tien sagon kaj
    ne aliros al &gcirc;i kun &scirc;ildo kaj ne &scirc;utos kontra&ubreve; &gcirc;i remparon.</l>
  <l n='34'>Per la sama vojo, per kiu li venis, li reiros, kaj en &ccirc;i tiun
    urbon li ne eniros, diras la Eternulo.</l>
  <l n='35'>Mi defendos &ccirc;i tiun
    urbon, por savi &gcirc;in pro Mi kaj pro Mia servanto David.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj eliris an&gcirc;elo de la Eternulo kaj frapis en la tendaro de
    la Asirianoj cent okdek kvin mil. Kiam oni levi&gcirc;is matene, oni
    ekvidis, ke ili &ccirc;iuj estas kadavroj senvivaj.</l>
  <l n='37'>Kaj San&hcirc;erib, la
    re&gcirc;o de Asirio, elmovi&gcirc;is kaj iris kaj rehejmi&gcirc;is kaj restis en
    Nineve.</l>
  <l n='38'>Kaj kiam li adorklini&gcirc;is en la domo de sia dio Nisro&hcirc;,
    liaj filoj Adramele&hcirc; kaj &Scirc;arecer mortigis lin per glavo, kaj mem
    ili forkuris en la landon Araratan. Kaj ekre&gcirc;is anstata&ubreve; li lia
    filo Esar-&Hcirc;adon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='38'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo &Hcirc;izkija morte malsani&gcirc;is; kaj venis al li la
    profeto Jesaja, filo de Amoc, kaj diris al li: Tiele diras la
    Eternulo: Faru testamenton pri via domo, &ccirc;ar vi mortos kaj ne
    vivos.</l>
  <l n='2'>Tiam &Hcirc;izkija turnis sian viza&gcirc;on al la muro, kaj
    ekpre&gcirc;is al la Eternulo,</l>
  <l n='3'>kaj diris: Mi petas, ho Eternulo,
    rememoru, ke mi iradis anta&ubreve; Vi kun vero kaj koro fidela, kaj mi
    faradis tion, kio pla&ccirc;as al Vi. Kaj &Hcirc;izkija la&ubreve;te ekploris.</l>
  <l n='4'>Tiam aperis la vorto de la Eternulo al Jesaja jene:</l>
  <l n='5'>Iru, kaj
    diru al &Hcirc;izkija: Tiele diras la Eternulo, Dio de via patro David:
    Mi a&ubreve;dis vian pre&gcirc;on, Mi vidis viajn larmojn; jen Mi aldonos al
    via vivo dek kvin jarojn.</l>
  <l n='6'>Kaj kontra&ubreve; la mano de la re&gcirc;o de
    Asirio Mi savos vin kaj &ccirc;i tiun urbon, kaj Mi defendos &ccirc;i tiun
    urbon.</l>
  <l n='7'>Kaj jen estas por vi la pruvosigno de la Eternulo, ke la
    Eternulo plenumos tion, kion Li diris:</l>
  <l n='8'>jen la hormontran
    ombron, kiu malsupri&gcirc;is sur la suna hormontrilo de A&hcirc;az, Mi
    retiros malanta&ubreve;en je dek gradoj. Kaj la suno retiri&gcirc;is je dek
    gradoj la&ubreve; la gradaro, la&ubreve; kiu &gcirc;i malsupri&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Jen estas la skribo de &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo, kiam li
    malsani&gcirc;is kaj eliris viva el sia malsano:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>Mi pensis, ke en la mezo de mia vivo mi malsupreniros en la<lb/>
              pordegon de &Scirc;eol,<lb/>
         Ke mi estos senigita je la resto de miaj jaroj;<lb/></l>
  <l n='11'>Mi pensis, ke mi ne plu vidos Dion, la Eternulon, sur la<lb/>
              tero de la vivantoj,<lb/>
         Ke mi ne plu rigardos homon inter la lo&gcirc;antoj de la vantejo;<lb/></l>
  <l n='12'>Ke mia estado demovi&gcirc;as, kaj forporti&gcirc;as de mi kiel tendo de<lb/>
              pa&scirc;tisto;<lb/>
         Ke mi finteksis mian vivon kiel teksisto, kaj Li detran&ccirc;os<lb/>
              min de la teksbazo;<lb/>
         Ke anta&ubreve; ol la tago cedos al la nokto, Vi faros al mi finon.<lb/></l>
  <l n='13'>Mi atendis &gcirc;is mateno, ke simile al leono Li frakasos &ccirc;iujn<lb/>
              miajn ostojn,<lb/>
         Ke anta&ubreve; ol la tago cedos al la nokto, Vi faros al mi finon.<lb/></l>
  <l n='14'>Kiel hirundo plendanta mi plorpepis, mi &gcirc;emis kiel kolombo;<lb/>
         Miaj okuloj estis direktitaj malsupren:<lb/>
         Ho Eternulo, mi suferas, protektu min!<lb/></l>
  <l n='15'>Kion mi diru? Li promesis ja al mi, kaj Li faris.<lb/>
         Nun mi pasigos &ccirc;iujn miajn jarojn, memorante la premitecon<lb/>
              de mia animo.<lb/></l>
  <l n='16'>Ho Sinjoro, per tio vivas la homoj,<lb/>
         Kaj en &ccirc;io &ccirc;i tio estas la vivo de mia spirito:<lb/>
         Vi resanigis min, kaj konservis al mi la vivon.<lb/></l>
  <l n='17'>Jen en bonon aliformi&gcirc;is mia sufero;<lb/>
         Vi ame eltiris mian animon el pereo,<lb/>
         &Ccirc;ar Vi &jcirc;etis malanta&ubreve; Vin &ccirc;iujn miajn pekojn.<lb/></l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar ne &Scirc;eol Vin gloros, ne la morto Vin la&ubreve;dos;<lb/>
         La irantaj en la terinternon ne esperos Vian verecon.<lb/></l>
  <l n='19'>La vivanto, nur la vivanto Vin gloros, kiel mi hodia&ubreve;;<lb/>
         Patro al la filoj konigos Vian verecon.<lb/></l>
  <l n='20'>La Eternulo min helpas;<lb/>
         Kaj miajn kantojn ni kantados<lb/>
         Dum nia tuta vivo en la domo de la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj Jesaja diris: Oni alportu dispremitan figon kaj metu sur
    la &scirc;vela&jcirc;on, kaj li estos sanigita.</l>
  <l n='22'>Kaj &Hcirc;izkija diris: Kia
    estas la signo, ke mi iros en la domon de la Eternulo?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='39'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo Meroda&hcirc;-Baladan, filo de Baladan, re&gcirc;o de Babel,
    sendis leteron kaj donacojn al &Hcirc;izkija; &ccirc;ar li a&ubreve;dis, ke li estis
    malsana kaj resani&gcirc;is.</l>
  <l n='2'>Kaj &Hcirc;izkija &gcirc;ojis pri ili, kaj montris
    al ili sian trezorejon, la ar&gcirc;enton kaj la oron kaj la aroma&jcirc;ojn
    kaj la karan oleon kaj sian tutan armilejon, kaj &ccirc;ion, kio
    trovi&gcirc;is en liaj trezorejoj; estis nenio, kion &Hcirc;izkija ne montrus
    al ili en sia domo kaj en sia tuta poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='3'>Kaj venis la
    profeto Jesaja al la re&gcirc;o &Hcirc;izkija, kaj diris al li: Kion parolis
    tiuj homoj? kaj de kie ili venis al vi? Kaj &Hcirc;izkija diris: El
    lando malproksima ili venis al mi, el Babel.</l>
  <l n='4'>Kaj li diris: Kion
    ili vidis en via domo? Kaj &Hcirc;izkija respondis: &Ccirc;ion, kio estas en
    mia domo, ili vidis; estis nenio, kion mi ne montrus al ili en
    miaj trezorejoj.</l>
  <l n='5'>Tiam Jesaja diris al &Hcirc;izkija: A&ubreve;skultu la
    diron de la Eternulo Cebaot:</l>
  <l n='6'>Jen venos tagoj, kaj &ccirc;io, kio
    estas en via domo kaj kion kolektis viaj patroj &gcirc;is la nuna tago,
    estos forportata en Babelon; nenio restos, diras la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj el viaj filoj, kiuj devenos de vi, kiujn vi naskigos, oni
    prenos; kaj ili estos korteganoj en la palaco de la re&gcirc;o de
    Babel.</l>
  <l n='8'>Kaj &Hcirc;izkija diris al Jesaja: Bona estas la vorto de la
    Eternulo, kiun vi diris. Kaj li diris plue: Estu nur paco kaj
    vero en mia tempo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='40'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Konsolu, konsolu Mian popolon, diras via Dio.</l>
  <l n='2'>Parolu al la
    koro de Jerusalem, kaj voku al &gcirc;i, ke fini&gcirc;is la tempo de &gcirc;ia
    batalado, ke pardonita estas &gcirc;ia kulpo, ke &gcirc;i ricevis el la mano
    de la Eternulo duoble pro &ccirc;iuj siaj pekoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Sonas vo&ccirc;o de krianto: Pretigu en la dezerto la vojon de la
    Eternulo, rektigu en la stepo irejon por nia Dio.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;iu valo
    levi&gcirc;u, kaj &ccirc;iu monto kaj monteto malalti&gcirc;u, kaj la malebena&jcirc;o
    fari&gcirc;u ebena&jcirc;o, kaj la montaro fari&gcirc;u valo.</l>
  <l n='5'>Kaj aperos la
    majesto de la Eternulo; kaj &ccirc;iu karno kune vidos, ke la bu&scirc;o de
    la Eternulo parolis.</l>
  <l n='6'>Vo&ccirc;o diras: Proklamu! sed li diras: Kion
    mi proklamu? &Ccirc;iu karno estas herbo, kaj &ccirc;iu &gcirc;ia &ccirc;armo estas kiel
    kampa floreto.</l>
  <l n='7'>Seki&gcirc;as herbo, velkas floreto, kiam la spiro de
    la Eternulo blovetas sur &gcirc;in; vere, la popolo estas herbo.</l>
  <l n='8'>Seki&gcirc;as herbo, velkas floreto; sed la vorto de nia Dio restas
    eterne.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Sur altan monton supreniru, ho predikantino de Cion; la&ubreve;tigu
    potence vian vo&ccirc;on, ho predikantino de Jerusalem, la&ubreve;tigu, ne
    timu; diru al la urboj de Judujo: Jen estas via Dio!</l>
  <l n='10'>Jen la
    Sinjoro, la Eternulo, venas kun potenco, kaj Lia brako regas; jen
    Lia rekompenco estas kun Li, kaj Lia repago anta&ubreve; Li.</l>
  <l n='11'>Kiel
    pa&scirc;tisto Li pa&scirc;tos Sian &scirc;afaron, per Sia brako Li kolektos la
    &scirc;afidojn kaj portos ilin sur Sia brusto; la su&ccirc;igantinojn Li
    kondukos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kiu mezuris per sia mankavo la akvon kaj difinis la &ccirc;ielon per
    la manlar&gcirc;o kaj metis en mezurilon la polvon de la tero kaj pesis
    per pesilo la montojn kaj la montetojn per pesiltaso?</l>
  <l n='13'>Kiu
    gvidis la spiriton de la Eternulo, kaj kiu donis al Li sian
    konsilon?</l>
  <l n='14'>De kiu Li petis konsilon, ke tiu komprenigu Lin kaj
    instruu Lin pri la vojo de justeco kaj instruu al Li scion kaj
    konigu al Li la vojon de sa&gcirc;eco?</l>
  <l n='15'>Jen la popoloj estas kiel
    guto el sitelo kaj kalkulataj kiel polvero sur pesiltaso; jen Li
    dis&scirc;utas la insulojn, kiel polveretojn.</l>
  <l n='16'>Lebanon ne sufi&ccirc;us por
    fajro, kaj &gcirc;ia bestaro ne sufi&ccirc;us por bruloferoj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;iuj nacioj
    estas anta&ubreve; Li kiel nenio, estas rigardataj de Li kiel nulo kaj
    senvalora&jcirc;o.</l>
  <l n='18'>Kun kiu vi komparos Dion? kaj kian simila&jcirc;on vi
    kontra&ubreve;starigos al Li?</l>
  <l n='19'>&Ccirc;u idolon, kiun fandis artisto kaj kiun
    ora&jcirc;isto kovras per oro kaj ornamas per ar&gcirc;entaj &ccirc;enoj?</l>
  <l n='20'>Kiu
    estas tro malri&ccirc;a por la oferdono, tiu elektas lignon ne
    putrantan, ser&ccirc;as kompetentan skulptiston, por fari idolon
    fortikan.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;u vi ne scias? &ccirc;u vi ne a&ubreve;dis? &ccirc;u ne estis dirite
    al vi anta&ubreve;longe? &ccirc;u vi ne komprenas detempe de la fondado de la
    tero?</l>
  <l n='22'>Li sidas super la rondo de la tero, kaj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj
    estas kiel lokustoj; Li etendas la &ccirc;ielon kiel maldikan teksa&jcirc;on
    kaj distiras &gcirc;in kiel tendon por lo&gcirc;ado;</l>
  <l n='23'>Li faras la princojn
    nenia&jcirc;o, la ju&gcirc;istojn de la tero Li faras neekzista&jcirc;o,</l>
  <l n='24'>kvaza&ubreve;
    ili ne estus plantitaj, kvaza&ubreve; ili ne estus semitaj, kvaza&ubreve; ilia
    trunko ne havus radikon en la tero: apena&ubreve; Li blovetis sur ilin,
    ili velkis, kaj la ventego forportas ilin kiel pajlerojn.</l>
  <l n='25'>Kaj
    al kiu do vi volas egaligi Min, ke Mi estu simila al li? diras la
    Sanktulo.</l>
  <l n='26'>Levu alten viajn okulojn, kaj rigardu, kiu kreis
    tion? Li, kiu elkondukas iliajn ta&ccirc;mentojn la&ubreve; kalkulo, kiu ilin
    &ccirc;iujn vokas la&ubreve; la nomo; anta&ubreve; la Plejpotenculo kaj Plejfortulo
    neniu ka&scirc;i&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kial vi parolas, ho Jakob, kaj diras, ho Izrael: Mia vojo
    estas ka&scirc;ita anta&ubreve; la Eternulo, kaj mia afero ne atingas Dion?</l>
  <l n='28'>&Ccirc;u vi ne scias, &ccirc;u vi ne a&ubreve;dis, ke la Eternulo estas Dio eterna,
    la Kreinto de la finoj de la tero? Li ne laci&gcirc;as kaj ne
    senforti&gcirc;as; Lia sa&gcirc;eco estas neesplorebla.</l>
  <l n='29'>Li donas forton al
    la laculo, kaj al la senfortulo Li plifortigas la povon.</l>
  <l n='30'>Knaboj senforti&gcirc;as kaj laci&gcirc;as, junuloj ofte falas;</l>
  <l n='31'>sed tiuj,
    kiuj fidas la Eternulon, ricevas novan forton, ili levas la
    flugilojn kiel agloj, ili kuras kaj ne laci&gcirc;as, ili iras kaj ne
    senforti&gcirc;as.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='41'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Silentu anta&ubreve; Mi, ho insuloj, kaj la popoloj reforti&gcirc;u; ili
    alproksimi&gcirc;u kaj parolu; ni kune iru al ju&gcirc;o.</l>
  <l n='2'>Kiu vekis el la
    oriento la justulon, vokis lin, ke li iru? Li transdonis al li
    naciojn kaj detronigis re&gcirc;ojn, transdonis kiel polvon al lia
    glavo, kiel disflugantajn pajlerojn al lia pafarko.</l>
  <l n='3'>Li
    persekutas ilin, transiras en paco la vojon, sur kiu liaj piedoj
    ne haltas.</l>
  <l n='4'>Kiu tion faris kaj estigis? kiu vokis la generaciojn
    de la komenco? Mi, la Eternulo, la unua, kaj kun la lastaj Mi
    estas la sama.</l>
  <l n='5'>Vidis tion la insuloj kaj ektimis; la finoj de
    la tero ektremis; ili alproksimi&gcirc;is kaj alvenis.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;iu helpas
    sian proksimulon, kaj diras al sia frato: Estu kura&gcirc;a!</l>
  <l n='7'>Kaj la
    skulptisto kura&gcirc;igas la fandiston, la ladfaristo la for&gcirc;iston,
    kaj li diras: La kuni&gcirc;o estas bona; kaj li fortikigas tion per
    najloj, ke &gcirc;i ne &scirc;anceli&gcirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Sed vi, ho Mia servanto Izrael, ho Jakob, kiun Mi elektis, ho
    idaro de Abraham, Mia amato,</l>
  <l n='9'>vi, kiun Mi prenis de la finoj de
    la tero kaj vokis de &gcirc;iaj randoj, kaj al kiu Mi diris: Vi estas
    Mia servanto, Mi vin elektis kaj ne forpu&scirc;is &dash;</l>
  <l n='10'>ne timu, &ccirc;ar Mi
    estas kun vi; ne maltrankvili&gcirc;u, &ccirc;ar Mi estas via Dio; Mi vin
    fortigos, Mi vin helpos, Mi vin subtenos per Mia justa dekstra
    mano.</l>
  <l n='11'>Jen honti&gcirc;os kaj malhonori&gcirc;os &ccirc;iuj, kiuj koleras kontra&ubreve;
    vi; viaj kontra&ubreve;uloj fari&gcirc;os nenia&jcirc;o kaj pereos.</l>
  <l n='12'>Vi ser&ccirc;os
    ilin, sed vi ilin ne trovos, la homojn, kiuj kverelas kontra&ubreve; vi;
    la homoj, kiuj batalas kontra&ubreve; vi, fari&gcirc;os nenia&jcirc;o kaj
    neekzista&jcirc;o.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar Mi, la Eternulo, via Dio, fortigas vian
    dekstran manon, dirante al vi: Ne timu, Mi vin helpos.</l>
  <l n='14'>Ne
    timu, vermo Jakob, malmultulo Izrael! Mi vin helpos, diras la
    Eternulo; kaj via Liberiganto estas la Sanktulo de Izrael.</l>
  <l n='15'>Jen
    Mi faros vin dra&scirc;ilo akra, nova, dentohava; vi dra&scirc;os montojn kaj
    disfrotos, kaj montetojn vi faros kiel grenventuma&jcirc;o.</l>
  <l n='16'>Vi
    dis&jcirc;etos ilin, kaj la vento ilin disportos, kaj la ventego ilin
    disblovos; sed vi &gcirc;ojos en la Eternulo, vi havos gloron en la
    Sanktulo de Izrael.</l>
  <l n='17'>La malri&ccirc;uloj kaj senhavuloj ser&ccirc;as akvon,
    sed &gcirc;i ne trovi&gcirc;as; ilia lango seki&gcirc;as de soifo. Mi, la Eternulo,
    a&ubreve;skultos ilin; Mi, la Dio de Izrael, ne forlasos ilin.</l>
  <l n='18'>Sur
    nudaj montetoj Mi malfermos riverojn kaj meze de valoj fontojn,
    dezerton Mi faros lago da akvo kaj sensukan teron fontoj de akvo.</l>
  <l n='19'>En dezerto Mi aperigos cedron, akacion, mirton, kaj olivarbon;
    Mi starigos en stepo cipreson, abion, kaj bukson kune;</l>
  <l n='20'>por ke
    &ccirc;iuj vidu kaj eksciu kaj rimarku kaj komprenu, ke la mano de la
    Eternulo tion faris kaj la Sanktulo de Izrael tion kreis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Prezentu vian ju&gcirc;aferon, diras la Eternulo; anta&ubreve;metu viajn
    argumentojn, diras la Re&gcirc;o de Jakob.</l>
  <l n='22'>Ili alvenu, kaj diru al
    ni, kio fari&gcirc;os; diru al ni, kion signifas tio, kio estis en la
    komenco, tiam ni pripensos kaj ekscios la finon; a&ubreve; sciigu al ni
    tion, kio estos.</l>
  <l n='23'>Diru al ni tion, kio venos poste, por ke ni
    eksciu, ke vi estas dioj; &ccirc;u vi faros bonon, &ccirc;u malbonon, ni
    miros kaj vidos kune.</l>
  <l n='24'>Sed jen vi estas nenia&jcirc;o, kaj via agado
    estas nenia&jcirc;o; abomeninda&jcirc;on oni elektas en vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Iun Mi vekis el nordo, kaj li venis; de la levi&gcirc;ejo de la suno
    li proklamas Mian nomon; li pa&scirc;as sur potenculoj kiel sur koto,
    kaj kiel potfaristo piedpremas argilon.</l>
  <l n='26'>Kiu tion diris anta&ubreve;e,
    por ke ni sciu? kaj anta&ubreve;longe, por ke ni diru: Li estas prava?
    Sed neniu diris, kaj neniu sciigis, kaj neniu a&ubreve;dis viajn
    vortojn.</l>
  <l n='27'>Mi la unua diris al Cion: Jen ili estas; kaj al
    Jerusalem Mi donis sciiganton.</l>
  <l n='28'>Mi rigardis, kaj neniu estis;
    inter ili estis neniu konsilanto, ke Mi povu demandi kaj ili
    respondu.</l>
  <l n='29'>Jen ili &ccirc;iuj estas vanta&jcirc;o, nenia&jcirc;o estas ilia faro,
    vento kaj senenhava&jcirc;o estas iliaj fanditaj idoloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='42'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas Mia servanto, kiun Mi apogas, Mia elektito, kiun
    favoras Mia animo. Mi metis Mian spiriton sur lin; li disportos
    justecon al la nacioj.</l>
  <l n='2'>Li ne krios nek bruos, kaj ne a&ubreve;digos
    sur la stratoj sian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='3'>Kanon rompetitan li ne rompos, kaj
    me&ccirc;on senfajri&gcirc;antan li ne estingos. La&ubreve; la vero li faros ju&gcirc;on.</l>
  <l n='4'>Li ne laci&gcirc;os nek fleksi&gcirc;os, &gcirc;is li starigos sur la tero
    justecon; kaj lian instruon atendas la insuloj.</l>
  <l n='5'>Tiele diras
    Dio, la Eternulo, kiu kreis la &ccirc;ielon kaj etendis &gcirc;in, kiu
    disvastigis la teron kaj &gcirc;iajn produktojn, kiu donis animon sur
    &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj, kaj spiriton al tiuj, kiuj iras sur &gcirc;i:</l>
  <l n='6'>Mi, la
    Eternulo, alvokis vin por la vero, kaj Mi prenos vin je la mano
    kaj gardos vin, kaj faros vin interligo por la popolo, lumo por
    la nacioj,</l>
  <l n='7'>por malfermi okulojn blindajn, por elkonduki el
    malliberejo malliberulojn, el domo &scirc;losita sidantajn en mallumo.</l>
  <l n='8'>Mi estas la Eternulo, tia estas Mia nomo; kaj Mian honoron Mi
    ne donos al alia, nek Mian gloron al idoloj.</l>
  <l n='9'>Kio anta&ubreve;longe
    estis profetita, jen &gcirc;i plenumi&gcirc;is, kaj novajn aferojn Mi
    anoncas; anta&ubreve; ol ili elkreskos, Mi anoncos al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kantu al la Eternulo kanton novan, Lian gloron de la rando de
    la tero, vi, kiuj &scirc;ipveturas sur la maro, kaj &ccirc;io, kio &gcirc;in
    plenigas, insuloj kaj iliaj lo&gcirc;antoj.</l>
  <l n='11'>La&ubreve;tigu vian vo&ccirc;on, ho
    dezerto kaj &gcirc;iaj urboj, la vila&gcirc;oj, en kiuj lo&gcirc;as Kedar; &gcirc;ojkriu
    la lo&gcirc;antoj de Sela, de la supro de montoj ili voku.</l>
  <l n='12'>Ili donu
    honoron al la Eternulo, kaj Lian gloron ili proklamu sur la
    insuloj.</l>
  <l n='13'>La Eternulo eliros kiel heroo, kiel homo de milito Li
    vekos fervoron, Li vokos kaj a&ubreve;digos militan krion, Li montros
    Sian potencon sur Siaj malamikoj.</l>
  <l n='14'>Longe Mi silentis, estis
    kvieta, kaj detenis Min; nun Mi krios kiel naskantino, Mi
    neniigos kaj englutos &ccirc;ion.</l>
  <l n='15'>Mi dezertigos montojn kaj
    montetojn, kaj ilian tutan verda&jcirc;on Mi elsekigos; Mi faros la
    riverojn insuloj, kaj la lagojn Mi elsekigos.</l>
  <l n='16'>Mi kondukos la
    blindulojn la&ubreve; vojo, kiun ili ne konas, la&ubreve; irejoj por ili ne
    konataj Mi irigos ilin; la mallumon anta&ubreve; ili Mi faros lumo, kaj
    la vojojn kurbajn rektaj. Tiajn aferojn Mi faros por ili, kaj Mi
    ilin ne forlasos.</l>
  <l n='17'>Retiros sin malanta&ubreve;en, kovri&gcirc;os per honto
    tiuj, kiuj fidas idolojn, kaj kiuj diras al fandita&jcirc;oj: Vi estas
    niaj dioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>A&ubreve;skultu, ho surduloj; kaj vi, blinduloj, rigardu, por ke vi
    vidu.</l>
  <l n='19'>Sed kiu estas tiel blinda, kiel Mia servanto, kaj surda,
    kiel la sendato, kiun Mi sendas? kiu estas tiel blinda, kiel Mia
    ela&ccirc;etito, kaj blinda, kiel la servanto de la Eternulo?</l>
  <l n='20'>Vi
    vidis multe, sed vi ne konservis; viaj oreloj estas malfermitaj,
    sed ne a&ubreve;das.</l>
  <l n='21'>La Eternulo deziris pro Sia justeco, ke Li faru
    la le&gcirc;on granda kaj glora.</l>
  <l n='22'>Sed tio estas popolo prirabita kaj
    senhavigita; ili &ccirc;iuj estas ligitaj en kavernoj kaj ka&scirc;itaj en
    malliberejoj; ili fari&gcirc;is rabakiro, kaj neniu ilin savas,
    kaptita&jcirc;o, kaj neniu diras: Redonu.</l>
  <l n='23'>Kiu el vi atentos &ccirc;i tion,
    komprenos kaj a&ubreve;skultos por la tempo estonta?</l>
  <l n='24'>Kiu fordonis
    Jakobon por ruinigo kaj Izraelon al la rabistoj? &ccirc;u ne la
    Eternulo, kontra&ubreve; kiu ni pekis, ne volis iri la&ubreve; Liaj vojoj kaj
    ne a&ubreve;skultis Lian instruon?</l>
  <l n='25'>Kaj Li elver&scirc;is sur lin la ardon
    de Sia kolero kaj la potencon de la milito; kaj Li faris brulon
    &ccirc;irka&ubreve;e de li, sed li ne komprenis; Li &jcirc;etis flamojn sur lin, sed
    li ne prenis tion al sia koro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='43'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed nun tiele diras la Eternulo, kiu vin kreis, ho Jakob, kaj
    kiu vin estigis, ho Izrael: Ne timu, &ccirc;ar Mi vin savos; Mi vokos
    vin la&ubreve; via nomo, vi estas Mia.</l>
  <l n='2'>Kiam vi transiros akvon, Mi
    estos kun vi, kaj trans riverojn, ili vin ne dronigos; kiam vi
    iros en fajron, vi ne brulvundi&gcirc;os, kaj flamo vin ne bruligos.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Mi estas la Eternulo, via Dio, la Sanktulo de Izrael, via
    Savanto; Egiptujon Mi donos kiel vian ela&ccirc;eton, Etiopujon kaj
    Seban anstata&ubreve; vi.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar vi estas kara en Miaj okuloj, vi estis
    honorita kaj Mi vin amas; tial Mi fordonos aliajn homojn anstata&ubreve;
    vi kaj gentojn anstata&ubreve; via animo.</l>
  <l n='5'>Ne timu, &ccirc;ar Mi estas kun
    vi; de la oriento Mi venigos vian idaron, kaj de la okcidento Mi
    vin kolektos.</l>
  <l n='6'>Mi diros al la nordo: Redonu! kaj al la sudo: Ne
    retenu! venigu Miajn filojn de malproksime kaj Miajn filinojn de
    la randoj de la tero,</l>
  <l n='7'>&ccirc;iun, kiu estas nomata per Mia nomo kaj
    kiun Mi kreis por Mia gloro, faris, kaj estigis.</l>
  <l n='8'>Elirigu la
    popolon blindan, kiu tamen havas okulojn, kaj la surdulojn, kiuj
    tamen havas orelojn.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;iuj nacioj kolekti&gcirc;u kune, kaj la popoloj
    kunvenu; kiu el ili tion anta&ubreve;dirus a&ubreve; anoncus al ni anta&ubreve;longe?
    ili starigu siajn atestantojn kaj pravigu sin, por ke oni a&ubreve;du,
    kaj diru: Estas vero!</l>
  <l n='10'>Vi estas Miaj atestantoj, diras la
    Eternulo, kaj Mia servanto, kiun Mi elektis; por ke vi sciu kaj
    kredu al Mi, kaj komprenu, ke tio estas Mi; anta&ubreve; Mi estis kreita
    nenia Dio, kaj post Mi ne ekzistos.</l>
  <l n='11'>Mi, Mi estas la Eternulo;
    kaj krom Mi ekzistas nenia savanto.</l>
  <l n='12'>Mi promesis kaj savis kaj
    anoncis; kaj ne estis inter vi iu fremda; kaj vi estas Miaj
    atestantoj, diras la Eternulo, kaj Mi estas Dio.</l>
  <l n='13'>De la komenco
    de la tempo Mi estas la sama, kaj neniu povas savi kontra&ubreve; Mia
    mano; kiam Mi faras, kiu tion &scirc;an&gcirc;os?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tiele diras la Eternulo, via Liberiganto, la Sanktulo de
    Izrael: Pro vi Mi sendis en Babelon kaj pelis malsupren &ccirc;iujn
    forkurantojn, kaj la &gcirc;ojadon de la &Hcirc;aldeoj Mi aliformigis en
    ploradon.</l>
  <l n='15'>Mi estas la Eternulo, via Sanktulo, la Kreinto de
    Izrael, via Re&gcirc;o.</l>
  <l n='16'>Tiele diras la Eternulo, kiu faris vojon sur
    la maro kaj vojeton sur potenca akvo,</l>
  <l n='17'>kiu elirigis &ccirc;arojn kaj
    &ccirc;evalojn, militistaron kaj potencon, kiuj &ccirc;iuj kune falis kaj ne
    levi&gcirc;os, senfajri&gcirc;is, estingi&gcirc;is kiel me&ccirc;o:</l>
  <l n='18'>Ne rememoru tion,
    kio estis anta&ubreve;longe, kaj ne meditu pri tio, kio estis en la
    tempo antikva.</l>
  <l n='19'>Jen Mi faras ion novan, nun &gcirc;i elkreskas; &ccirc;u vi
    tion ne komprenas? Mi faros vojon en la dezerto, riverojn en
    senakva lando.</l>
  <l n='20'>Gloros Min la bestoj de la kampo, &scirc;akaloj kaj
    strutoj; &ccirc;ar Mi donis akvon en la dezerto, riverojn en senakva
    lando, por trinkigi la popolon, kiun Mi elektis,</l>
  <l n='21'>tiun popolon,
    kiun Mi kreis por Mi, por ke &gcirc;i rakontu pri Mia gloro.</l>
  <l n='22'>Sed ne
    Min vi vokis, ho Jakob, kaj ne por Mi vi laboris, ho Izrael.</l>
  <l n='23'>Vi ne alportadis al Mi viajn &scirc;afidojn de brulofero kaj ne
    honoradis Min per viaj bu&ccirc;oferoj; Mi ne servigis vin per
    farunoferoj kaj ne lacigis vin per olibano.</l>
  <l n='24'>Vi ne a&ccirc;etis por
    Mi per mono bonodoran kanon kaj ne satigis Min per la sebo de
    viaj bu&ccirc;oferoj; vi nur labor&scirc;ar&gcirc;is Min per viaj pekoj, lacigis
    Min per viaj malbonagoj.</l>
  <l n='25'>Mi, Mi forvi&scirc;as viajn krimojn pro Mi
    mem, kaj viajn pekojn Mi ne rememoros.</l>
  <l n='26'>Rememorigu al Mi, kaj
    ni faru ju&gcirc;on inter ni; rakontu vi, por ke vi vin pravigu.</l>
  <l n='27'>Via
    prapatro pekis, kaj viaj profetoj defalis de Mi.</l>
  <l n='28'>Tial Mi
    sensanktigis la estrojn de la sanktejo, kaj Mi elmetis Jakobon al
    anatemo kaj Izraelon al malhonoro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='44'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed nun a&ubreve;skultu, ho Jakob, Mia servanto, kaj Izrael, kiun Mi
    elektis.</l>
  <l n='2'>Tiele diras la Eternulo, kiun vin kreis kaj formis kaj
    helpas vin de post via naski&gcirc;o: Ne timu, ho Jakob, Mia servanto,
    kaj vi, ho Je&scirc;urun, kiun Mi elektis.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Mi ver&scirc;os akvon sur la
    soifanta&jcirc;on kaj torentojn sur la sekan teron; Mi ver&scirc;os Mian
    spiriton sur vian idaron kaj Mian benon sur viajn devenontojn,</l>
  <l n='4'>por ke ili kresku inter herbo, kiel salikoj super torentoj da
    akvo.</l>
  <l n='5'>Unu diros: Mi apartenas al la Eternulo; alia nomos sin
    per la nomo de Jakob; alia skribe konsekros sin al la Eternulo
    kaj prenos al si la alnomon Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Tiele diras la Eternulo, la Re&gcirc;o de Izrael, kaj lia
    Liberiganto, la Eternulo Cebaot: Mi estas la unua, kaj Mi estas
    la lasta, kaj ne ekzistas Dio krom Mi.</l>
  <l n='7'>Kaj kiu estas simila al
    Mi? li diru kaj anoncu, kaj elmetu anta&ubreve; Mi &ccirc;ion, kio estis de
    post la tempo, kiam Mi kreis la popolon eternan; ili anoncu tion,
    kio estos kaj kio venos.</l>
  <l n='8'>Ne timu kaj ne maltrankvili&gcirc;u; Mi
    a&ubreve;digis ja al vi kaj anta&ubreve;diris anta&ubreve;longe; kaj vi estas Miaj
    atestantoj. &Ccirc;u ekzistas Dio krom Mi? ne ekzistas Roko, Mi iun ne
    konas.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;iuj, kiuj faras idolojn, estas vanta&jcirc;o, kaj iliaj
    amata&jcirc;oj estas senutilaj, kaj ili mem estas atestantoj; ili ne
    vidas kaj ne komprenas, tial ili estos hontigataj.</l>
  <l n='10'>Kiu faris
    dion, kaj fandis idolon, kiu nenion utilas?</l>
  <l n='11'>&Ccirc;iuj
    partoprenintoj estos hontigataj, &ccirc;ar la majstroj estas ja el
    homoj; ili &ccirc;iuj kolekti&gcirc;u kaj stari&gcirc;u, ili ektimos, kaj &ccirc;iuj kune
    estos hontigataj.</l>
  <l n='12'>Unu tran&ccirc;as la feron per &ccirc;izilo, laboras per
    karboj, formas &gcirc;in per marteloj, kaj prilaboras &gcirc;in per la forto
    de sia brako; li e&ccirc; malsatas kaj perdas la fortojn, ne trinkas
    akvon kaj laci&gcirc;as.</l>
  <l n='13'>Alia hakas lignon, mezuras &gcirc;in per &scirc;nuro,
    faras konturojn per grifelo, rabotas per rabotilo, &ccirc;irka&ubreve;signas
    per cirkelo, kaj faras el &gcirc;i bildon de homo, de bela homo, por ke
    &gcirc;i lo&gcirc;u en la domo.</l>
  <l n='14'>Li hakas por si cedrojn, prenas ilekson
    kaj kverkon, preparas al si provizon de arbaraj arboj, plantas
    pinon, kiun la pluvo kreskigas.</l>
  <l n='15'>Kaj tio servas al la homo kiel
    hejtilo; li prenas el tio kaj varmigas sin, li anka&ubreve; faras fajron
    kaj bakas panon; el tio sama li faras dion kaj adorklini&gcirc;as anta&ubreve;
    &gcirc;i, li faras el &gcirc;i idolon kaj adoras &gcirc;in.</l>
  <l n='16'>Parton el &gcirc;i li
    forbruligas en fajro, super parto li man&gcirc;as viandon, rostas
    rosta&jcirc;on, kaj sati&gcirc;as; li anka&ubreve; varmigas sin, kaj diras: Ha, ha,
    fari&gcirc;is al mi varme, mi eksentis fajron!</l>
  <l n='17'>Kaj &gcirc;ian resta&jcirc;on li
    faris dio, li faris el &gcirc;i sian idolon; li adoras &gcirc;in,
    adorklini&gcirc;as kaj pre&gcirc;as al &gcirc;i, kaj diras: Savu min, &ccirc;ar vi estas
    mia dio.</l>
  <l n='18'>Ili ne scias kaj ne komprenas, &ccirc;ar gluitaj estas
    iliaj okuloj, por ke ili ne vidu, por ke ilia koro ne komprenu.</l>
  <l n='19'>Kaj li ne primeditas en sia koro, ne havas scion nek
    komprenon, por diri: Duonon de &gcirc;i mi forbruligis en fajro, mi
    anka&ubreve; bakis sur &gcirc;iaj karboj panon, mi rostis viandon kaj man&gcirc;is;
    &ccirc;u do el la resta&jcirc;o mi faros abomeninda&jcirc;on? &ccirc;u &scirc;tipon da ligno mi
    adoros?</l>
  <l n='20'>Li postkuras polvon, la trompita koro lin erarigas,
    kaj li ne savas sian animon, kaj ne diras: &Ccirc;u ne malvera&jcirc;on mi
    havas en mia dekstra mano?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Memoru tion, ho Jakob, kaj Izrael, &ccirc;ar vi estas Mia servanto;
    Mi kreis vin Mia servanto; vi, ho Izrael, ne estos forgesita de
    Mi.</l>
  <l n='22'>Mi forvi&scirc;is viajn kulpojn kiel nubon, kaj viajn pekojn
    kiel nebulon; revenu al Mi, &ccirc;ar Mi savis vin.</l>
  <l n='23'>&Gcirc;ojkriu, ho
    &ccirc;ielo, &ccirc;ar la Eternulo tion faris; voku, profundo de la tero;
    sonigu kanton, ho montoj, arbaro kaj &ccirc;iuj arboj en &gcirc;i; &ccirc;ar la
    Eternulo liberigis Jakobon, kaj faris Sin glora per Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Tiele diras la Eternulo, via Liberiginto, kiu formis vin de la
    momento de via naski&gcirc;o: Mi estas la Eternulo, kiu &ccirc;ion faras, kiu
    sola etendis la &ccirc;ielon, per Sia propra potenco disvastigis la
    teron;</l>
  <l n='25'>kiu neniigas la signojn de divenistoj kaj ridindigas la
    sor&ccirc;istojn, repu&scirc;as la sa&gcirc;ulojn malanta&ubreve;en kaj malsa&gcirc;igas ilian
    scion;</l>
  <l n='26'>kiu konfirmas la vorton de Sia servanto kaj plenumas la
    decidojn de Siaj senditoj; kiu diras pri Jerusalem: &Gcirc;i havos
    multe da lo&gcirc;antoj; kaj pri la urboj de Judujo: Ili estos
    rekonstruitaj, kaj iliajn ruinojn Mi restarigos;</l>
  <l n='27'>kiu diras al
    la maro: Estu seka, kaj Mi sekigos viajn riverojn;</l>
  <l n='28'>kiu diras
    pri Ciro: Li estas Mia pa&scirc;tisto, kaj li plenumos &ccirc;iujn Miajn
    dezirojn, dirante al Jerusalem: Estu rekonstruata, kaj la templo
    estu refondata.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='45'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diras la Eternulo pri Sia sanktoleito Ciro: Mi prenis lin
    je lia dekstra mano, por faligi anta&ubreve; li popolojn, kaj la lumbojn
    de re&gcirc;oj Mi senzonigos, por malfermi anta&ubreve; li la pordojn, kaj por
    ke la pordegoj ne estu &scirc;lositaj.</l>
  <l n='2'>Mi iros anta&ubreve; vi kaj ebenigos
    alta&jcirc;ojn; kuprajn pordojn Mi disbatos, kaj ferajn riglilojn Mi
    rompos.</l>
  <l n='3'>Kaj Mi transdonos al vi trezorojn sekretajn kaj
    ri&ccirc;a&jcirc;ojn ka&scirc;itajn, por ke vi eksciu, ke Mi, la Eternulo, vokis
    vin la&ubreve; via nomo, Mi, Dio de Izrael.</l>
  <l n='4'>Pro Mia servanto Jakob kaj
    pro Mia elektito Izrael Mi vokis vin la&ubreve; via nomo, Mi altigis
    vin, kvankam vi Min ne konis.</l>
  <l n='5'>Mi estas la Eternulo, kaj ne
    ekzistas alia; ne ekzistas Dio krom Mi; Mi zonis vin, kvankam vi
    Min ne konis;</l>
  <l n='6'>por ke oni eksciu oriente kaj okcidente, ke ne
    ekzistas krom Mi; Mi estas la Eternulo, kaj ne ekzistas alia,</l>
  <l n='7'>kiu faras lumon kaj kreas mallumon, faras pacon kaj estigas
    malbonon; Mi, la Eternulo, faras &ccirc;ion &ccirc;i tion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Gutigu, ho &ccirc;ielo, de supre, kaj la nuboj ver&scirc;u virton;
    malfermi&gcirc;u la tero kaj produktu savon, kaj virto kune elkresku.
    Mi, la Eternulo, tion kreis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Ve al tiu, kiu malpacas kun sia Kreinto! potpeco el la potpecoj
    de la tero! &Ccirc;u diras argilo al sia potfaristo: Kion vi faras? via
    farita&jcirc;o estas malforta?</l>
  <l n='10'>Ve al tiu, kiu diras al la patro: Por
    kio vi naskigas? kaj al la patrino: Por kio vi turmentas vin per
    naskado?</l>
  <l n='11'>Tiele diras la Eternulo, la Sanktulo de Izrael kaj
    lia Kreinto: Pri la estonteco demandu Min; la zorgon pri Miaj
    filoj kaj pri la farita&jcirc;o de Miaj manoj lasu al Mi.</l>
  <l n='12'>Mi faris
    la teron kaj kreis la homon sur &gcirc;i; Mi per Miaj manoj etendis la
    &ccirc;ielon kaj aran&gcirc;is &ccirc;iujn &gcirc;iajn apartena&jcirc;ojn.</l>
  <l n='13'>Mi starigis lin
    por justeco, kaj &ccirc;iujn liajn vojojn Mi ebenigos; li rekonstruos
    Mian urbon kaj forliberigos Miajn ekzilitojn, ne pro ela&ccirc;eto nek
    pro donacoj, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tiele diras la Eternulo: La laborakiro de Egiptujo kaj la
    komerca&jcirc;o de Etiopujo kaj de Seba, de tiuj altkreskaj viroj,
    transiros al vi kaj estos viaj; ili iros post vi, en katenoj ili
    preteriros, kaj ili klini&gcirc;os anta&ubreve; vi, kaj pre&gcirc;os al vi: Nur &ccirc;e
    vi estas Dio, kaj ne ekzistas alia Dio.</l>
  <l n='15'>Vere Vi estas Dio Sin
    ka&scirc;anta, Dio de Izrael, Savanto.</l>
  <l n='16'>Hontigataj kaj malhonorataj
    ili &ccirc;iuj estas; kune kun ili iros en honto la farantoj de idoloj.</l>
  <l n='17'>Sed Izrael estas savita de la Eternulo per savo eterna; vi ne
    estos hontigataj nek malhonorataj &gcirc;is eterneco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo; la kreinto de la &ccirc;ielo, Li estas
    Dio; la farinto kaj estiginto de la tero, Li &gcirc;in aran&gcirc;is; Li
    kreis &gcirc;in, ne por ke &gcirc;i estu malplena; Li faris &gcirc;in, por ke &gcirc;i
    estu lo&gcirc;ata: Mi estas la Eternulo, kaj ne ekzistas alia.</l>
  <l n='19'>Ne
    sekrete Mi parolis, sur malluma loko de la tero; Mi ne diris al
    la idaro de Jakob: Vane vi Min ser&ccirc;as. Mi estas la Eternulo, kiu
    parolas justa&jcirc;on kaj anoncas vera&jcirc;on.</l>
  <l n='20'>Kolekti&gcirc;u kaj venu,
    alproksimi&gcirc;u kune, &ccirc;iuj savitoj el la nacioj. Senprudentaj estas
    tiuj, kiuj portas siajn lignajn idolojn, kaj pre&gcirc;as al dio, kiu
    ne povas helpi.</l>
  <l n='21'>Diru, e&ccirc; interproksimi&gcirc;u kaj interkonsili&gcirc;u:
    kiu anoncis tion en la antikva tempo, kaj diris tion anta&ubreve;longe?
    &ccirc;u ne Mi, la Eternulo? kaj ne ekzistas alia Dio krom Mi, la Dio
    vera kaj la helpanto; ekzistas neniu krom Mi.</l>
  <l n='22'>Turnu vin al Mi,
    &ccirc;iuj finoj de la tero, kaj estu savitaj; &ccirc;ar Mi estas Dio, kaj ne
    ekzistas alia.</l>
  <l n='23'>Mi &jcirc;uris per Mi, el Mia bu&scirc;o eliris vero, vorto
    ne retirota, ke anta&ubreve; Mi klini&gcirc;os &ccirc;iu genuo, &jcirc;uros &ccirc;iu lango.</l>
  <l n='24'>Nur la Eternulo, oni diros pri Mi, havas veron kaj potencon; al
    Li venos kaj hontos &ccirc;iuj, kiuj koleris kontra&ubreve; Li.</l>
  <l n='25'>Per la
    Eternulo pravi&gcirc;os kaj glori&gcirc;os la tuta idaro de Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='46'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Klini&gcirc;is Bel, falis Nebo; iliaj idoloj estas transdonitaj al
    bestoj kaj brutoj; tio, kion vi portadis, fari&gcirc;is &scirc;ar&gcirc;o por lacaj
    bestoj.</l>
  <l n='2'>Ili klini&gcirc;is kaj falis kune, ne povis savi sian &scirc;ar&gcirc;on,
    kaj mem iris en malliberecon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>A&ubreve;skultu Min, domo de Jakob kaj la tuta resta&jcirc;o de la domo de
    Izrael, kiuj estas &scirc;ar&gcirc;itaj sur Mi de post via naski&gcirc;o, kiuj
    estas portataj de Mi de post via eliro el la ventro.</l>
  <l n='4'>Anka&ubreve; &gcirc;is
    via maljuneco Mi estos la sama, kaj &gcirc;is via grizi&gcirc;o Mi vin
    portos; Mi vin kreis kaj Mi portos, Mi &scirc;ar&gcirc;os sur Min kaj Mi
    savos.</l>
  <l n='5'>Al kiu vi Min egaligos kaj komparos kaj similigos Min,
    ke ni estu similaj?</l>
  <l n='6'>Tiuj, kiuj &scirc;utas oron el la saketo kaj
    pesas ar&gcirc;enton sur pesilo, dungas ora&jcirc;iston, ke li faru el tio
    dion, anta&ubreve; kiu ili klini&gcirc;as kaj &jcirc;etas sin teren,</l>
  <l n='7'>levas lin sur
    la &scirc;ultron, portas kaj starigas lin sur lia loko; kaj li staras,
    ne movi&gcirc;as de sia loko; e&ccirc; se oni krias al li, li ne respondas
    kaj neniun savas el lia malfeli&ccirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Memoru tion kaj estu viroj, prenu tion al via koro, ho
    pekantoj.</l>
  <l n='9'>Memoru tion, kio estis en la komenco de la tempo; &ccirc;ar
    Mi estas Dio, kaj ne ekzistas alia; Mi estas Dio, kaj ne ekzistas
    simila al Mi.</l>
  <l n='10'>Mi anoncas anta&ubreve;e la estonta&jcirc;on, kaj anta&ubreve;longe
    tion, kio ankora&ubreve; ne okazis; kiam Mi diras, Mia decido
    plenumi&gcirc;as, kaj &ccirc;ion, kion Mi deziras, Mi faras.</l>
  <l n='11'>Mi vokas de
    oriento aglon, el lando malproksima viron de Mia destino. Kion Mi
    diris, tion Mi venigos; kion Mi pripensis, tion Mi plenumos.</l>
  <l n='12'>A&ubreve;skultu Min, vi, kiuj havas malhumilan koron, kiuj estas
    malproksimaj de la vero:</l>
  <l n='13'>Mi alproksimigis Mian veron, por ke
    &gcirc;i ne estu malproksima, kaj Mia savo ne prokrasti&gcirc;os; kaj Mi
    donos al Cion savon, al Izrael Mian gloron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='47'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Iru malsupren kaj sidi&gcirc;u sur polvo, ho virgulino filino de
    Babel; sidi&gcirc;u sur la tero, sentronigita filino de la &Hcirc;aldeoj; &ccirc;ar
    oni ne plu nomos vin delikata kaj dorlotata.</l>
  <l n='2'>Prenu manan
    muelilon kaj muelu farunon; forigu vian vualon, levu vian
    vestrandon, malkovru vian kruron, transiru riverojn.</l>
  <l n='3'>Malkovri&gcirc;os via nuda&jcirc;o, kaj montri&gcirc;os via honto. Mi faros ven&gcirc;on,
    kaj Mi neniun indulgos.</l>
  <l n='4'>Nia Liberiganto &dash; Lia nomo estas
    Eternulo Cebaot, Sanktulo de Izrael.</l>
  <l n='5'>Sidu silente kaj iru en
    mallumon, ho filino de la &Hcirc;aldeoj, &ccirc;ar oni ne plu nomos vin
    estrino de regnoj.</l>
  <l n='6'>Kiam Mi koleris Mian popolon, malhonoris
    Mian hereda&jcirc;on, kaj transdonis ilin en viajn manojn, vi ne
    montris al ili kompaton, sur maljunulon vi metis tre peze vian
    jugon;</l>
  <l n='7'>vi diris: Eterne mi estos estrino; vi ne prenis tion al
    via koro, ne pensis pri la sekvoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>A&ubreve;skultu do nun, ho voluptulino, kiu sidas senzorge, kiu diras
    en sia koro: Mi estas, kaj ne ekzistas alia krom mi; mi ne
    fari&gcirc;os vidvino, kaj mi ne konos perdon de infanoj.</l>
  <l n='9'>Venos do
    sur vin tiuj du aferoj subite, en unu tago; seninfaneco kaj
    vidvineco en plena mezuro trafos vin, malgra&ubreve; viaj multaj sor&ccirc;oj,
    malgra&ubreve; la granda forto de viaj magia&jcirc;oj.</l>
  <l n='10'>Vi sentis vin
    sendan&gcirc;era en via malboneco; vi diris: Neniu min vidas; via
    sa&gcirc;eco kaj via scio estis viaj delogantoj; kaj vi diris en via
    koro: Mi estas, kaj ne ekzistas alia krom mi.</l>
  <l n='11'>Tial venos sur
    vin malbono, kies komencon vi ne scios, kaj falos sur vin
    malfeli&ccirc;o, el kiu vi ne povos vin ela&ccirc;eti, kaj surprizos vin
    pereo, kiun vi ne anta&ubreve;vidis.</l>
  <l n='12'>Restu do &ccirc;e viaj magia&jcirc;oj, kaj
    &ccirc;e viaj multaj sor&ccirc;oj, super kiuj vi laboris de via juneco; eble
    vi povos profiti, eble vi forti&gcirc;os.</l>
  <l n='13'>Vi laci&gcirc;is de la multo de
    viaj konsili&gcirc;oj; nun ili stari&gcirc;u, la mezurantoj de la &ccirc;ielo, la
    esplorantoj de la steloj, la anta&ubreve;diristoj la&ubreve; la luno, kaj ili
    savu vin kontra&ubreve; tio, kio trafos vin.</l>
  <l n='14'>Jen, ili fari&gcirc;os kiel
    pajlo; la fajro forbruligos ilin; ili ne savos sian animon el la
    forto de la flamo; ne estos ia karbo, &ccirc;e kiu sin varmigi, nek
    fajro, anta&ubreve; kiu sidi.</l>
  <l n='15'>Tiaj fari&gcirc;is por vi tiuj, kun kiuj vi
    multe penis, kun kiuj vi interrilatis de via juneco; &ccirc;iu forvagis
    siaflanken, neniu vin savos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='48'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu tion, ho domo de Jakob, vi, kiuj estas nomataj per la
    nomo de Izrael, kiuj devenis el la fonto de Jehuda, kiuj &jcirc;uras
    per la nomo de la Eternulo kaj citas la Dion de Izrael, ne en
    vero kaj ne en justeco.</l>
  <l n='2'>La&ubreve; la sankta urbo ili sin nomas, kaj
    je la Dio de Izrael ili sin apogas; Eternulo Cebaot estas Lia
    nomo.</l>
  <l n='3'>La estintajn okazinta&jcirc;ojn Mi anoncis anta&ubreve;longe, el Mia
    bu&scirc;o tio eliris, kaj Mi &gcirc;in a&ubreve;digis; Mi agis subite, kaj &ccirc;io
    plenumi&gcirc;is.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Mi sciis, ke vi estas obstina kaj via kolo
    estas fera tendeno kaj via frunto estas kupra,</l>
  <l n='5'>tial Mi anoncis
    al vi anta&ubreve;longe, Mi a&ubreve;digis al vi, anta&ubreve; ol tio plenumi&gcirc;is, por
    ke vi ne diru: Mia idolo tion faris, mia statuo kaj mia fandita&jcirc;o
    tion ordonis.</l>
  <l n='6'>Vi a&ubreve;dis; rigardo do &ccirc;ion; &ccirc;u vi ne devas mem
    tion konfesi? Mi a&ubreve;digis al vi nun aferojn novajn kaj ka&scirc;itajn,
    kiujn vi ne sciis.</l>
  <l n='7'>Nun ili estas kreitaj, ne anta&ubreve;longe; e&ccirc; unu
    tagon anta&ubreve;e vi ne a&ubreve;dis pri tio, por ke vi ne diru: Jen, mi
    sciis pri ili.</l>
  <l n='8'>Vi ne a&ubreve;dis, vi ne sciis, kaj via orelo anta&ubreve;e
    ne estis malfermita; &ccirc;ar Mi sciis, ke vi perfidos, de la momento
    de via naski&gcirc;o oni ja nomas vin nefidindulo.</l>
  <l n='9'>Pro Mia nomo Mi
    prokrastas Mian koleron, kaj pro Mia gloro Mi detenas Min, ke Mi
    ne ekstermu vin.</l>
  <l n='10'>Jen Mi vin refandis, sed ne rezultis ar&gcirc;ento;
    Mi elprovis vin en la forno de mizero.</l>
  <l n='11'>Por Mi, por Mi Mi tion
    faras; &ccirc;ar kial oni blasfemu? Mian gloron Mi ne donos al iu alia.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>A&ubreve;skultu Min, ho Jakob kaj Mia alvokito Izrael: tio estas Mi;
    Mi estas la unua, kaj Mi estas la lasta.</l>
  <l n='13'>Nur Mia mano fondis
    la teron, kaj Mia dekstra mano etendis la &ccirc;ielon; se Mi vokos
    ilin, ili stari&gcirc;os kune.</l>
  <l n='14'>Kolekti&gcirc;u vi &ccirc;iuj kaj a&ubreve;skultu: kiu
    inter ili anoncis tion? tiu, kiun la Eternulo ekamis, plenumos
    Lian volon en Babel kaj aperigos Lian potencon super la &Hcirc;aldeoj.</l>
  <l n='15'>Mi, Mi tion diris, Mi lin alvokis, venigis, kaj sukcesigis
    lian vojon.</l>
  <l n='16'>Alproksimi&gcirc;u al Mi, a&ubreve;skultu tion; de la komenco
    Mi ne parolis sekrete; de la momento, kiam la afero komenci&gcirc;is,
    Mi tie estis. Kaj anka&ubreve; nun sendis min la Sinjoro, la Eternulo,
    kaj Lia spirito.</l>
  <l n='17'>Tiele diras la Eternulo, via Liberiganto, la
    Sanktulo de Izrael: Mi estas la Eternulo, via Dio, kiu instruas
    vin por via utilo, kiu kondukas vin la&ubreve; la vojo, kiun vi devas
    iri.</l>
  <l n='18'>Ho, se vi atentus Miajn ordonojn! tiam via paco estus
    kiel rivero, kaj via justeco kiel la ondoj de la maro;</l>
  <l n='19'>kaj via
    idaro estus kiel sablo, kaj viaj devenantoj kiel &gcirc;iaj grajnetoj;
    lia nomo ne estus ekstermita nek pereigita anta&ubreve; Mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Eliru el Babel, kuru el &Hcirc;aldeujo, anoncu kun vo&ccirc;o &gcirc;ojkria,
    a&ubreve;digu tion, disportu &gcirc;in &gcirc;is la fino de la tero, diru: La
    Eternulo liberigis Sian servanton Jakob.</l>
  <l n='21'>Kaj ili ne soifis en
    la dezertoj, tra kiuj Li kondukis ilin; Li elfluigis por ili
    akvon el roko, Li disfendis rokon, kaj ekfluis akvo.</l>
  <l n='22'>Sed por
    la malpiuloj, diras la Eternulo, ne ekzistas paco.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='49'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu min, ho insuloj, kaj atentu, ho malproksimaj gentoj:
    la Eternulo min alvokis el la ventro, el la interno de mia
    patrino Li vokis mian nomon.</l>
  <l n='2'>Kaj Li faris mian bu&scirc;on simila al
    akra glavo, kovris min per la ombro de Sia mano, kaj faris min
    polurita sago, ka&scirc;is min en Sia sagujo.</l>
  <l n='3'>Kaj Li diris al mi: Vi
    estas Mia servanto, ho Izrael, per kiu Mi glori&gcirc;os.</l>
  <l n='4'>Mi opiniis,
    ke vane mi penis, ke sencele kaj vane mi konsumis mian forton;
    sed vere mia rajto estas &ccirc;e la Eternulo, kaj mia rekompenco &ccirc;e
    mia Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj nun diris la Eternulo, kiu el la patrina ventro
    kreis min Lia servanto, por ke mi revenigu al Li Jakobon kaj por
    ke Izrael kolekti&gcirc;u &ccirc;e Li (&ccirc;ar mi estas honorata anta&ubreve; la okuloj
    de la Eternulo, kaj mia Dio estas mia forto) &dash;</l>
  <l n='6'>Li diris: Ne
    sufi&ccirc;as, ke vi estas Mia servanto, por restarigi la tribojn de
    Jakob kaj revenigi la konservitojn de Izrael; sed Mi faros vin
    lumo por la nacioj, por ke Mia savo etendi&gcirc;u &gcirc;is la fino de la
    tero.</l>
  <l n='7'>Tiele diras la Eternulo, la Liberiganto de Izrael, lia
    Sanktulo, al la malestimata animo, al la abomenato de la popoloj,
    al la sklavo de la regantoj: Re&gcirc;oj ekvidos kaj levi&gcirc;os; princoj,
    kaj ili adorklini&gcirc;os; pro la Eternulo, kiu estas fidinda, pro la
    Sanktulo de Izrael, kiu vin elektis.</l>
  <l n='8'>Tiele diras la Eternulo:
    En la tempo de favoro Mi a&ubreve;skultos vin, kaj en la tago de savo Mi
    helpos vin, kaj Mi konservos vin kaj faros vin interligo por la
    popoloj, por restarigi la teron, por ekposedi dezertigitajn
    poseda&jcirc;ojn,</l>
  <l n='9'>por diri al la malliberigitoj: Eliru! al la
    trovi&gcirc;antoj en mallumo: Montri&gcirc;u! &Ccirc;e la vojoj ili pa&scirc;ti&gcirc;os, kaj
    sur &ccirc;iuj nudaj montetoj estos ilia pa&scirc;tejo.</l>
  <l n='10'>Ili ne malsatos
    nek soifos, ne frapos ilin siroko nek la suno; &ccirc;ar ilia
    Kompatanto ilin kondukos, kaj al fontoj de akvo Li ilin gvidos.</l>
  <l n='11'>Kaj Mi faros &ccirc;iujn Miajn montojn vojo, kaj Miaj vojetoj estos
    ebene altigitaj.</l>
  <l n='12'>Jen tiuj venos de malproksime, kaj aliaj de
    nordo kaj de okcidento, kaj aliaj el la lando Sinim.</l>
  <l n='13'>&Gcirc;ojkriu,
    ho &ccirc;ielo, kaj &gcirc;oju, ho tero, sonigu kanton, ho montoj; &ccirc;ar la
    Eternulo konsolis Sian popolon kaj kompatis Siajn mizerulojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Sed Cion diris: La Eternulo min forlasis, kaj mia Sinjoro min
    forgesis.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;u povas virino forgesi sian infaneton kaj ne
    kompati la idon de sia ventro? e&ccirc; se ili forgesos, Mi vin ne
    forgesos.</l>
  <l n='16'>Jen sur Miaj manoj Mi vin gravuris; viaj muroj estas
    &ccirc;iam anta&ubreve; Mi.</l>
  <l n='17'>Rapidos viaj konstruantoj; viaj detruantoj kaj
    viaj ekstermantoj eliros for de vi.</l>
  <l n='18'>Levu &ccirc;irka&ubreve;en viajn
    okulojn, kaj rigardu: &ccirc;iuj kolekti&gcirc;is, venas al vi. Kiel Mi
    vivas, diras la Eternulo, vi &ccirc;iujn metos sur vin kiel ornamon,
    kaj vi &ccirc;irka&ubreve;ligos vin per ili kiel fian&ccirc;ino.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar viaj
    dezertigitaj kaj senhomigitaj lokoj kaj via ruinigita lando estas
    tro malvastaj por la lo&gcirc;antoj, kaj viaj ekstermantoj estos
    malproksimigitaj.</l>
  <l n='20'>Viaj malaperintaj infanoj ankora&ubreve; diros en
    viajn orelojn: Tro malvasta estas por mi la loko; cedu al mi, ke
    mi povu lo&gcirc;i.</l>
  <l n='21'>Tiam vi diros en via koro: Kiu naskis al mi &ccirc;i
    tiujn? mi estis ja seninfana kaj soleca, elpelita kaj forpu&scirc;ita;
    kiu do edukis ilin? mi restis ja sola; kie do estis &ccirc;i tiuj?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi levos Mian manon
    al la nacioj, kaj anta&ubreve; la gentoj Mi elmetos Mian standardon; kaj
    ili venigos viajn filojn en la baskoj, kaj viajn filinojn ili
    portos sur la &scirc;ultroj.</l>
  <l n='23'>Kaj re&gcirc;oj estos viaj vartistoj, kaj
    iliaj princinoj estos viaj nutristinoj; viza&gcirc;altere ili klini&gcirc;os
    anta&ubreve; vi, kaj la polvon de viaj piedoj ili lekos; kaj tiam vi
    ekscios, ke Mi estas la Eternulo, ke Miaj fidantoj ne hontos.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;u de fortulo oni povas forpreni la akirita&jcirc;on? a&ubreve; &ccirc;u oni povas
    liberigi la kaptitojn de venkinto?</l>
  <l n='25'>Sed tiele diras la
    Eternulo: E&ccirc; la kaptitoj estos forprenitaj for de la fortulo, kaj
    la akirita&jcirc;o de la potenculo formalaperos; kaj kontra&ubreve; viaj
    kverelantoj Mi kverelos, kaj viajn filojn Mi savos.</l>
  <l n='26'>Kaj al
    viaj premantoj Mi man&gcirc;igos ilian propran karnon, kaj kiel de
    mosto ili ebrii&gcirc;os de sia propra sango; kaj ekscios &ccirc;iu karno, ke
    Mi, la Eternulo, estas via Savanto kaj via Liberiganto, la
    Potenculo de Jakob.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='50'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diras la Eternulo: Kie estas la eksedziga letero de via
    patrino, per kiu Mi &scirc;in forpu&scirc;is? a&ubreve; al kiu el Miaj kreditoroj Mi
    vendis vin? Jen pro viaj pekoj vi estas venditaj, kaj pro viaj
    krimoj estas forpu&scirc;ita via patrino.</l>
  <l n='2'>Kial neniu estis, kiam Mi
    venis? kial neniu respondis, kiam Mi vokis? &Ccirc;u Mia mano fari&gcirc;is
    tro mallonga, por liberigi? kaj &ccirc;u ne ekzistas en Mi forto, por
    savi? Jen per Mia severa vorto Mi sekigas maron, Mi faras el
    riveroj dezerton; iliaj fi&scirc;oj putras pro senakveco kaj mortas de
    soifo.</l>
  <l n='3'>Mi vestas la &ccirc;ielon per mallumo, kaj saka&jcirc;on Mi faras
    &gcirc;ia kovrilo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>La Sinjoro, la Eternulo, donis al mi langon instruitan, por ke
    mi povosciu vigligi per vorto senfortigiton; Li vekas, &ccirc;iumatene
    vekas mian orelon, por ke mi a&ubreve;skultu kiel instruatoj.</l>
  <l n='5'>La
    Sinjoro, la Eternulo, malfermis mian orelon, kaj mi ne
    kontra&ubreve;staris, mi ne turnis min malanta&ubreve;en.</l>
  <l n='6'>Mian dorson mi
    elmetis al la batantoj kaj miajn vangojn al la har&scirc;irantoj; mian
    viza&gcirc;on mi ne kovris kontra&ubreve; insultoj kaj kra&ccirc;ado.</l>
  <l n='7'>Sed la
    Sinjoro, la Eternulo, helpas al mi, tial mi ne estas hontigata;
    tial mi faris mian viza&gcirc;on kiel siliko, kaj mi scias, ke mi ne
    estos senhonorigata.</l>
  <l n='8'>Proksima estas mia praviganto; kiu
    procesos kontra&ubreve; mi? ni stari&gcirc;u kune; kiu postulas ju&gcirc;on kontra&ubreve;
    mi, li alproksimi&gcirc;u al mi.</l>
  <l n='9'>Jen la Sinjoro, la Eternulo, helpas
    al mi; kiu do malpravigos min? jen ili &ccirc;iuj elfroti&gcirc;os kiel
    vesto, tineoj ilin traman&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kiu inter vi timas la Eternulon, a&ubreve;skultas la vo&ccirc;on de Lia
    servanto? Kvankam li iras en mallumo kaj nenio brilas al li,
    tamen li fidu la nomon de la Eternulo kaj apogu sin sur sia Dio.</l>
  <l n='11'>Jen vi &ccirc;iuj, kiuj ekbruligas fajron, &ccirc;irka&ubreve;as sin per flamoj,
    iru en la lumon de via fajro, kaj en la flamojn, kiujn vi
    ekbruligis. Per Mia mano tio fari&gcirc;os al vi; en doloro vi ku&scirc;os.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='51'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu Min, vi, kiuj postkuras la veron, kiuj ser&ccirc;as la
    Eternulon: rigardu la rokon, el kiu vi estas elhakitaj, kaj en la
    profundon de la kavo, el kiu vi estas elfositaj.</l>
  <l n='2'>Rigardu
    Abrahamon, vian patron, kaj Saran, vian naskintinon; &ccirc;ar Mi
    alvokis lin, kiam li estis sola, kaj Mi benis lin kaj multigis
    lin.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar la Eternulo konsolos Cionon, konsolos &ccirc;iujn &gcirc;iajn
    ruinojn, kaj &gcirc;ian dezerton Li faros kiel Eden, kaj &gcirc;ian stepon
    kiel la &gcirc;ardeno de la Eternulo; &gcirc;ojo kaj gajeco trovi&gcirc;os en &gcirc;i,
    dankado kaj la&ubreve;ta kantado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Atentu Min, ho Mia popolo, kaj vi, Mia gento, a&ubreve;skultu Min; &ccirc;ar
    instruo eliros el Mi, kaj Mian le&gcirc;on Mi starigos kiel lumon por
    la popoloj.</l>
  <l n='5'>Proksima estas Mia vero, eliris Mia helpo, kaj Miaj
    brakoj ju&gcirc;os popolojn; al Mi esperas insuloj kaj atendas Mian
    brakon.</l>
  <l n='6'>Levu al la &ccirc;ielo viajn okulojn, kaj rigardu la teron
    malsupre; &ccirc;ar la &ccirc;ielo disnenii&gcirc;os kiel fumo, kaj la tero
    elfroti&gcirc;os kiel vesto, kaj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj mortos kiel kuloj; sed
    Mia savo restos eterne, kaj Mia vero ne difekti&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>A&ubreve;skultu Min, vi, kiuj konas la veron, popolo, havanta Mian
    instruon en sia koro: ne timu ofendon de homoj, kaj de iliaj
    insultoj ne senkura&gcirc;i&gcirc;u.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar kiel veston traman&gcirc;os ilin tineoj,
    kaj kiel lana&jcirc;on traman&gcirc;os ilin vermoj; sed Mia vero restos
    eterne, kaj Mia savo por &ccirc;iuj generacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Levi&gcirc;u, levi&gcirc;u, vestu vin per forto, ho brako de la Eternulo;
    levi&gcirc;u, kiel en la tempo antikva, en la generacioj de anta&ubreve;longe.
    &Ccirc;u ne vi dishakis Rahabon, trapikis la drakon?</l>
  <l n='10'>&Ccirc;u ne vi
    elsekigis la maron, la akvon de grandega abismo, faris la maran
    profundon vojo por transiro de la liberigitoj?</l>
  <l n='11'>Kaj la
    ela&ccirc;etitoj de la Eternulo revenos kaj iros sur Cionon kun
    kantado, kaj &gcirc;ojo eterna estos super ilia kapo; &gcirc;ojon kaj gajecon
    ili atingos, kaj forflugos afliktoj kaj &gcirc;emado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Mi, Mi mem estas via konsolanto. Kiu vi estas, ke vi timas
    homon morteman, kaj homidon, kiu estas egala al herbo;</l>
  <l n='13'>kaj vi
    forgesis la Eternulon, vian Kreinton, kiu etendis la &ccirc;ielon kaj
    fondis la teron; kaj konstante, &ccirc;iutage, vi timas la furiozon de
    la premanto, kiu celas ekstermi? Sed kie estas la furiozo de la
    premanto?</l>
  <l n='14'>Balda&ubreve; la kaptito estos liberigita, ke li ne mortu
    en la kavo kaj ne manku al li pano.</l>
  <l n='15'>Mi estas la Eternulo, via
    Dio, kiu kvietigas la maron, kiam bruas &gcirc;iaj ondoj, kaj kies nomo
    estas Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='16'>Mi metis Miajn vortojn en vian bu&scirc;on
    kaj kovris vin per la ombro de Mia mano, por aran&gcirc;i la &ccirc;ielon kaj
    doni fundamenton al la tero, kaj por diri al Cion: Vi estas Mia
    popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Veki&gcirc;u, veki&gcirc;u, levi&gcirc;u, ho Jerusalem, vi, kiu trinkis el la
    mano de la Eternulo la kalikon de Lia kolero; la &scirc;a&ubreve;mantan
    ebriigantan kalikon vi eltrinkis &gcirc;is la fundo.</l>
  <l n='18'>El &ccirc;iuj filoj,
    kiujn &scirc;i naskis, neniu &scirc;in gvidis; el &ccirc;iuj filoj, kiujn &scirc;i
    edukis, neniu tenis &scirc;in je la mano.</l>
  <l n='19'>Tio amba&ubreve; vin trafis; kiu
    kompatis vin? ruinado kaj malfeli&ccirc;o, malsato kaj glavo; per kiu
    mi povus konsoli vin?</l>
  <l n='20'>Viaj filoj senforti&gcirc;is, ku&scirc;is &ccirc;e la
    komenco de &ccirc;iuj stratoj kiel cervo en reto, plenaj de la kolero
    de la Eternulo, de la indigno de via Dio.</l>
  <l n='21'>Tial a&ubreve;skultu &ccirc;i
    tion, vi, mizerulino kaj ebriulino, sed ne de vino:</l>
  <l n='22'>tiele
    diras via Sinjoro, la Eternulo, kaj via Dio, kiu defendas Sian
    popolon: Jen Mi prenis el via mano la ebriigan kalikon, la
    &scirc;a&ubreve;mantan kalikon de Mia kolero; vi ne plu trinkos &gcirc;in;</l>
  <l n='23'>kaj Mi
    transdonos &gcirc;in en la manon de viaj turmentantoj, kiuj diris al
    via animo: Klinu vin, por ke ni transiru; kaj vi faris el via
    dorso kvaza&ubreve; teron, kvaza&ubreve; straton por pasantoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='52'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Veki&gcirc;u, veki&gcirc;u, vestu vin per via forto, ho Cion; surmetu sur
    vin la vestojn de via majesto, ho Jerusalem, sankta urbo; &ccirc;ar ne
    plu eniros en vin necirkumcidito kaj malpurulo.</l>
  <l n='2'>Forskuu de vi
    la polvon, levi&gcirc;u, sidi&gcirc;u, ho Jerusalem; disigu la ligilojn de
    via kolo, ho kaptita filino de Cion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo: Senpage vi estis vendita, kaj ne
    per ar&gcirc;ento vi estos ela&ccirc;etita.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: En Egiptujon iam iris Mia popolo, por lo&gcirc;i tie
    kelktempe, kaj la Asiriano pro nenio &gcirc;in premis;</l>
  <l n='5'>kion do Mi nun
    &ccirc;i tie devas fari, diras la Eternulo, kiam Mia popolo estas
    prenita pro nenio? &gcirc;iaj regantoj triumfe krias, diras la
    Eternulo, kaj konstante, &ccirc;iutage, Mia nomo estas insultata.</l>
  <l n='6'>Tial Mia popolo ekkonos Mian nomon; tial &gcirc;i ekscios en tiu tago,
    ke Mi estas Tiu sama, kiu diras: Jen Mi estas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kiel &ccirc;armaj estas sur la montoj la piedoj de anoncanto, kiu
    proklamas pacon, anoncas bonon, sciigas pri helpo, diras al Cion:
    Re&gcirc;as via Dio!</l>
  <l n='8'>Jen eksonis la vo&ccirc;o de viaj gardostarantoj; ili
    levas la vo&ccirc;on kaj kune &gcirc;ojkrias, &ccirc;ar per siaj propraj okuloj ili
    vidas, kiel la Eternulo revenas al Cion.</l>
  <l n='9'>Triumfu, &gcirc;ojkriu kune,
    ho ruinoj de Jerusalem; &ccirc;ar la Eternulo konsolis Sian popolon,
    liberigis Jerusalemon.</l>
  <l n='10'>La Eternulo malkovris Sian sanktan
    brakon anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;iuj nacioj; kaj &ccirc;iuj finoj de la tero
    vidas la helpon de nia Dio.</l>
  <l n='11'>Foriru, foriru, eliru el tie, ne
    tu&scirc;u malpura&jcirc;on; eliru el &gcirc;ia mezo; purigu vin, ho portantoj de
    la vazoj de la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Tamen ne rapidante vi eliros, kaj ne
    forkurante vi iros; &ccirc;ar iros anta&ubreve; vi la Eternulo, kaj gardos vin
    malanta&ubreve;e la Dio de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Jen Mia servanto havos sukceson, li alti&gcirc;os kaj glori&gcirc;os kaj
    staros tre alte.</l>
  <l n='14'>Kiel multaj estis teruritaj, rigardante vin
    (tiele lia aspekto estis malbeligita pli ol &ccirc;e &ccirc;iu alia kaj lia
    ekstera&jcirc;o pli ol &ccirc;e iu ajn homo),</l>
  <l n='15'>tiel li saltigos pri si
    multe da popoloj; re&gcirc;oj fermos anta&ubreve; li sian bu&scirc;on, &ccirc;ar ili vidos
    ion, kio ne estis dirita al ili, kaj ili rimarkos ion, pri kio
    ili ne a&ubreve;dis.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='53'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiu kredus al tio, kion ni a&ubreve;dis? kaj super kiu malka&scirc;i&gcirc;is la
    brako de la Eternulo?</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar li elkreskis anta&ubreve; Li kiel juna
    bran&ccirc;o kaj kiel radiko el tero senakva; li ne havis staturon nek
    belecon; ni rigardis lin, sed li ne havis aspekton, per kiu li
    pla&ccirc;us al ni.</l>
  <l n='3'>Li estis malestimata kaj evitata de homoj, viro
    suferanta kaj malsana; kaj kiel iganta deturni de li la viza&gcirc;on,
    li estis malestimata, kaj li havis por ni nenian valoron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Vere, niajn malsanojn li portis sur si, kaj per niaj suferoj li
    sin &scirc;ar&gcirc;is; sed ni opiniis lin plagita, frapita de Dio, kaj
    humiligita.</l>
  <l n='5'>Tamen li estis vundita pro niaj pekoj, dispremita
    pro niaj krimoj; puno por nia bono estis sur li, kaj per lia
    vundo ni sani&gcirc;is.</l>
  <l n='6'>Ni &ccirc;iuj erarvagis kiel &scirc;afoj, &ccirc;iu iris sian
    vojon; kaj la Eternulo &jcirc;etis sur lin la kulpon de ni &ccirc;iuj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Li estis turmentata, tamen li humili&gcirc;is kaj ne malfermis sian
    bu&scirc;on; kiel &scirc;afido kondukata al bu&ccirc;o kaj kiel &scirc;afo muta anta&ubreve;
    siaj tondantoj, li ne malfermis sian bu&scirc;on.</l>
  <l n='8'>De malliberigo kaj
    de ju&gcirc;o li estas prenita; kaj pri lia generacio kiu rakontos? De
    sur la tero de vivantoj li estas fortran&ccirc;ita, pro la kulpo de mia
    popolo li estas frapita.</l>
  <l n='9'>Inter malbonaguloj oni donis al li
    tombon, inter ri&ccirc;uloj post lia morto, kvankam li ne faris
    maljusta&jcirc;on kaj trompo ne estis en lia bu&scirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Sed la Eternulo volis tiel lin turmenti. Kiam lia animo estos
    preninta sur sin ela&ccirc;etan punon, li vidos idaron, li longe vivos,
    kaj la intenco de la Eternulo sukcesos per lia mano.</l>
  <l n='11'>La
    laborfrukton de sia animo li vidos, kaj sati&gcirc;os. Per konigo de li
    Mia virtulo-servanto virtigos multajn; kaj iliajn pekojn li
    portos sur si.</l>
  <l n='12'>Tial Mi donos al li multajn kiel lian parton,
    kaj la potenculojn li dividos kiel akiron; pro tio, ke li elmetis
    sian animon al la morto kaj estis alkalkulita al krimuloj, dum li
    portis sur si la pekon de multaj kaj petis por la krimuloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='54'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Gcirc;oju, ho senfruktulino, kiu ne naskis; sonigu kanton kaj
    &gcirc;ojkriu, ho vi, kiu ne suferis doloron; &ccirc;ar la forlasitino havos
    pli da infanoj, ol la havanta edzon, diras la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Vastigu
    la spacon de via tendo, disetendu la tapi&scirc;ojn de viaj lo&gcirc;ejoj, ne
    retenu; etendu pli longe viajn &scirc;nurojn, kaj viajn palisojn
    fortikigu.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar dekstren kaj maldekstren vi disvasti&gcirc;os, kaj via
    idaro ekposedos naciojn kaj eklo&gcirc;os en urboj dezertigitaj.</l>
  <l n='4'>Ne
    timu, &ccirc;ar vi ne estos malhonorata; ne ka&scirc;u vin honte, &ccirc;ar vi ne
    estos hontigata, kaj &ccirc;ar la honton de via juneco vi forgesos kaj
    la malhonoron de via vidvineco vi ne plu rememoros.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar via
    Kreinto estas via edzo, Eternulo Cebaot estas Lia nomo; kaj via
    Liberiginto estas la Sanktulo de Izrael, kiun oni nomas Dio de la
    tuta tero.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar kiel virinon forlasitan kaj afliktitan en la
    spirito la Eternulo vin alvokis; kaj kiel edzinon de la juneco,
    kvankam forpu&scirc;itan, diras via Dio.</l>
  <l n='7'>Por malgranda momento Mi vin
    forlasis, kaj kun granda kompato Mi vin reprenos al Mi.</l>
  <l n='8'>En
    eksplodo de kolero Mi forturnis de vi Mian viza&gcirc;on por momento,
    sed per eterna favorkoreco Mi vin kompatis, diras via
    Liberiginto, la Eternulo.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar tio estas por Mi kiel la akvo de
    Noa; kiel Mi &jcirc;uris, ke Mi ne plu venigos la akvon de Noa sur la
    teron, tiel Mi &jcirc;uris, ke Mi ne koleros vin nek insultos vin.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar montoj for&scirc;ovi&gcirc;os kaj alta&jcirc;oj &scirc;anceli&gcirc;os; sed Mia favorkoreco
    ne fori&gcirc;os de vi, kaj la interligo de Mia paco ne &scirc;anceli&gcirc;os,
    diras la Eternulo, via Kompatanto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Ho mizera, suferanta de ventego, senkonsola! jen Mi donos
    brilon al viaj &scirc;tonoj, kaj vian fundamenton Mi faros el safiroj.</l>
  <l n='12'>Kaj Mi faros viajn murdentojn el rubenoj kaj viajn pordegojn
    el kristaloj kaj &ccirc;iujn viajn limojn el multekostaj &scirc;tonoj.</l>
  <l n='13'>Kaj
    &ccirc;iuj viaj infanoj estos instruitaj de la Eternulo, kaj granda
    estos la bonstato de viaj filoj.</l>
  <l n='14'>Per vero vi fortiki&gcirc;os; estu
    malproksima de premiteco, &ccirc;ar vi ne bezonas timi, kaj de teruro,
    &ccirc;ar &gcirc;i ne alproksimi&gcirc;os al vi.</l>
  <l n='15'>Certe, oni sin armos kontra&ubreve;
    vi, sed tio ne estos de Mi; kiu sin armos kontra&ubreve; vi, tiu falos
    anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='16'>Jen Mi kreis la for&gcirc;iston, kiu blovas fajron sur
    karboj kaj ellaboras ilojn por siaj faroj; kaj Mi anka&ubreve; kreis
    ekstermanton por detruado.</l>
  <l n='17'>Nenia ilo, kreita kontra&ubreve; vi, havos
    sukceson; kaj &ccirc;iun langon, kiu batalos kontra&ubreve; vi en la ju&gcirc;o, vi
    malpravigos. Tio estas la hereda&jcirc;o de la servantoj de la
    Eternulo, kaj ilia praveco anta&ubreve; Mi, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='55'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ho vi, &ccirc;iuj soifantoj, iru al la akvo, kaj vi, kiuj ne havas
    monon; iru, a&ccirc;etu, kaj man&gcirc;u; iru, a&ccirc;etu sen mono kaj sen pago
    vinon kaj lakton.</l>
  <l n='2'>Kial vi donas monon por tio, kio ne estas
    pano? kaj vian laboron por tio, kio ne satigas? a&ubreve;skultu do Min,
    kaj man&gcirc;u bona&jcirc;on, kaj via animo &gcirc;uu grasa&jcirc;on.</l>
  <l n='3'>Klinu vian
    orelon, kaj venu al Mi; a&ubreve;skultu, por ke vivu via animo; kaj Mi
    faros kun vi interligon eternan pri la fidindaj korfavoroj,
    promesitaj al David.</l>
  <l n='4'>Jen Mi starigis lin kiel atestanton por la
    nacioj, kiel princon kaj ordonanton por la gentoj.</l>
  <l n='5'>Jen vi vokos
    popolon, kiun vi ne konas; kaj popolo, kiu vin ne konas, alkuros
    al vi, pro la Eternulo, via Dio, kaj pro la Sanktulo de Izrael,
    &ccirc;ar Li faris vin glora.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Ser&ccirc;u la Eternulon, dum Li estas trovebla; voku Lin, dum Li
    estas proksime.</l>
  <l n='7'>Malpiulo forlasu sian vojon, kaj krimulo siajn
    intencojn, kaj li returnu sin al la Eternulo, kaj &ccirc;i Tiu lin
    kompatos, kaj al nia Dio, &ccirc;ar Li multe pardonas.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar Miaj
    pensoj ne estas viaj pensoj, kaj viaj vojoj ne estas Miaj vojoj,
    diras la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kiom la &ccirc;ielo estas pli alte ol la tero,
    tiom Miaj vojoj estas pli alte ol viaj vojoj, kaj Miaj pensoj ol
    viaj pensoj.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar kiel la pluvo kaj la ne&gcirc;o falas de la &ccirc;ielo
    kaj ne revenas tien, sed malsoifigas la teron kaj naskigas kaj
    produktigas &gcirc;in kaj donas semon al la semanto kaj panon al la
    man&gcirc;anto:</l>
  <l n='11'>tiel estos Mia vorto, kiu eliras el Mia bu&scirc;o; &gcirc;i ne
    revenos al Mi vane, sed plenumos Mian volon, kaj sukcesos en tio,
    por kio Mi &gcirc;in sendis.</l>
  <l n='12'>Kun &gcirc;ojo vi eliros, kaj kun paco vi
    estos kondukataj; la montoj kaj montetoj sonigos anta&ubreve; vi kanton,
    kaj &ccirc;iuj arboj de la kampo pla&ubreve;dos per la manoj.</l>
  <l n='13'>Anstata&ubreve;
    pikarbeta&jcirc;o elkreskos cipreso, anstata&ubreve; urtiko elkreskos mirto;
    kaj tio estos gloro por la Eternulo, eterna signo, kiu ne
    ekstermi&gcirc;os.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='56'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diras la Eternulo: Gardu justecon kaj faru bonon; &ccirc;ar
    balda&ubreve; venos Mia savo kaj malka&scirc;i&gcirc;os Mia vero.</l>
  <l n='2'>Feli&ccirc;a estas la
    homo, kiu tion faras, kaj la homido, kiu sin tenas je tio, kaj
    observas sabaton, por ne malsanktigi &gcirc;in, kaj gardas sian manon,
    por fari nenian malbonon.</l>
  <l n='3'>La fremdulo, kiu ali&gcirc;is al la
    Eternulo, ne diru: La Eternulo elapartigos min de Sia popolo; kaj
    la e&ubreve;nuko ne diru: Jen mi estas arbo velkinta.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar tiele diras
    la Eternulo pri la e&ubreve;nukoj, kiuj observas Miajn sabatojn, elektas
    tion, kio pla&ccirc;as al Mi, kaj tenas sin je Mia interligo:</l>
  <l n='5'>Al ili
    Mi donos en Mia domo kaj inter Miaj muroj lokon kaj nomon pli
    bonan ol al filoj kaj filinoj; Mi donos al ili nomon eternan, kiu
    ne ekstermi&gcirc;os.</l>
  <l n='6'>Kaj la fremdulojn, kiuj ali&gcirc;is al la Eternulo,
    por servi al Li kaj ami la nomon de la Eternulo, por estis Liaj
    sklavoj, &ccirc;iujn, kiuj observas sabaton, por ne malsanktigi &gcirc;in,
    kaj kiuj tenas sin je Mia interligo,</l>
  <l n='7'>Mi venigos sur Mian
    sanktan monton kaj &gcirc;ojigos en Mia pre&gcirc;ejo; iliaj bruloferoj kaj
    bu&ccirc;oferoj estos favore akceptataj sur Mia altaro; &ccirc;ar Mia domo
    estos nomata pre&gcirc;ejo por &ccirc;iuj popoloj.</l>
  <l n='8'>La Sinjoro, la Eternulo,
    kiu kolektas la dispelitojn de Izrael, diras: Al liaj kolektitoj
    Mi kolektos ankora&ubreve; pli.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Venu por man&gcirc;i, ho &ccirc;iuj bestoj kampaj, &ccirc;iuj bestoj arbaraj.</l>
  <l n='10'>Liaj gardistoj &ccirc;iuj estas blindaj, senkomprenaj; ili &ccirc;iuj estas
    hundoj mutaj, kiuj ne povas boji, dormemaj, ku&scirc;emaj, amantaj
    dormeti.</l>
  <l n='11'>Tamen ili estas hundoj avidaj, kiuj ne povas sati&gcirc;i;
    kaj ili estas pa&scirc;tistoj, kiuj nenion komprenas; &ccirc;iu iras sian
    vojon, &ccirc;iu siaflanke ser&ccirc;as sian profiton, dirante:</l>
  <l n='12'>Venu, mi
    prenos vinon, kaj ni trinku ebriiga&jcirc;on; kaj kiel estas hodia&ubreve;,
    tiel estos morga&ubreve;, multe kaj ankora&ubreve; multe pli.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='57'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La virtulo pereis, kaj neniu prenis tion al sia koro; kaj piaj
    homoj estas forkaptataj, kaj neniu komprenas, ke for de malbono
    estas forkaptita la virtulo.</l>
  <l n='2'>Kiu iras &gcirc;ustan vojon, tiu venas
    al paco, ripozas sur sia ku&scirc;ejo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Sed venu &ccirc;i tien vi, ho filoj de sor&ccirc;istino, idoj de adultulo
    kaj mal&ccirc;astulino!</l>
  <l n='4'>Kiun vi mokegas? kontra&ubreve; kiu vi malfermegas
    la bu&scirc;on kaj el&scirc;ovas la langon? &ccirc;u vi ne estas infanoj de krimo,
    idoj de mensogo,</l>
  <l n='5'>kiuj varmi&gcirc;as en la arbaretoj, sub &ccirc;iu
    verdbran&ccirc;a arbo; kiuj bu&ccirc;as la infanojn en la valoj, sub la
    elstarantaj rokoj?</l>
  <l n='6'>Inter la glata&jcirc;oj de la valo estas via
    parto; ili, ili estas via loto; al ili vi ver&scirc;is ver&scirc;oferojn,
    alportis farunoferojn; &ccirc;u Mi povas esti kontenta pri tio?</l>
  <l n='7'>Sur
    monto alta kaj levita vi starigis vian ku&scirc;ejon, vi tien
    supreniris, por bu&ccirc;i oferojn.</l>
  <l n='8'>Kaj malanta&ubreve; la pordo kaj la
    fostoj vi starigis vian simbolon; &ccirc;ar vi forturnis vin de Mi kaj
    supreniris, lar&gcirc;igis vian ku&scirc;ejon, kaj ligis vin kun ili; vi
    ekamis ilian ku&scirc;ejon, elrigardis por vi oportunan lokon.</l>
  <l n='9'>Oleita
    vi pilgrimis al la re&gcirc;o, uzis multe da aroma&jcirc;oj, kaj vi sendis
    malproksimen viajn senditojn, kaj malalti&gcirc;is &gcirc;is &Scirc;eol.</l>
  <l n='10'>Pro la
    multeco de viaj vojoj vi laci&gcirc;is, tamen vi ne diris: Mi perdis la
    esperon; vi trovis ankora&ubreve; vivon en via mano, kaj pro tio vi ne
    laci&gcirc;is.</l>
  <l n='11'>Sed kiu ka&ubreve;zis al vi zorgojn, kaj kiun vi timis, ke
    vi ekmensogis kaj Min ne memoris kaj ne prenis al via koro? &ccirc;u
    pro tio, ke Mi silentas tre longe, vi Min ne timas?</l>
  <l n='12'>Se Mi
    montros vian pravecon kaj viajn farojn, ili ne helpos vin.</l>
  <l n='13'>Kiam vi krios, viaj idolamasoj vin savu; sed ilin &ccirc;iujn disportos
    la vento, forpelos la blovo; kaj kiu fidas Min, tiu ekposedos la
    teron kaj heredos Mian sanktan monton.</l>
  <l n='14'>Kaj Li diras: Faru
    vojon, faru vojon, ebenigu irejon, forigu malhelpojn de la vojo
    de Mia popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>&Ccirc;ar tiele diras la Plejalta kaj Plejsupra, kiu restas eterne
    kaj kies nomo estas Sanktulo: Alte kaj en sankta loko Mi lo&gcirc;as,
    sed anka&ubreve; apud afliktito kaj humilulo, por revigligi la spiriton
    de humiluloj kaj revivigi la koron de afliktitoj.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar ne
    eterne Mi malpacas kaj ne senfine Mi koleras; alie tute
    senforti&gcirc;us anta&ubreve; Mi la spirito kaj la animoj, kiujn Mi kreis.</l>
  <l n='17'>Pro la peko de lia avideco Mi koleris kaj frapis lin, Mi deturnis
    Min kaj koleris; sed li iris perfide, iris la&ubreve; la vojo de sia
    koro.</l>
  <l n='18'>Mi vidis liajn vojojn, kaj Mi lin sanigos; Mi kondukos
    lin kaj redonos konsolon al li kaj al liaj plorantoj.</l>
  <l n='19'>Mi kreos
    diron de la bu&scirc;o: Paco, paco al malproksimaj kaj al proksimaj,
    diras la Eternulo; kaj Mi sanigos lin.</l>
  <l n='20'>Sed la malpiuloj estas
    kiel malkvieta maro, kiu ne povas trankvili&gcirc;i kaj kies akvo
    el&jcirc;etas &scirc;limon kaj koton.</l>
  <l n='21'>Ne ekzistas paco por la malpiuloj,
    diras mia Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='58'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kriu per la tuta gor&gcirc;o, ne detenu vin, la&ubreve;tigu vian vo&ccirc;on
    simile al fanfaro, kaj eldiru al Mia popolo &gcirc;ian krimon kaj al la
    domo de Jakob &gcirc;iajn pekojn.</l>
  <l n='2'>Min ili &ccirc;iutage ser&ccirc;as, kaj ili
    deziras ekkoni Miajn vojojn; kiel popolo, kiu faras bonon kaj ne
    forlasis la le&gcirc;on de sia Dio, ili postulas de Mi justan ju&gcirc;on,
    deziras proksimecon de Dio:</l>
  <l n='3'>Kial ni fastas, kaj Vi ne vidas?
    turmentas nian animon, kaj Vi ne scias? Sed jen en la tago de via
    fastado vi plenumas viajn dezirojn, kaj &ccirc;iujn viajn laborantojn
    vi premas per postuloj.</l>
  <l n='4'>Jen vi fastas por kverelo kaj malpaco,
    kaj por bati per malpia pugno; kiel nun, vi ne fastas tiel, ke en
    la alteco estu a&ubreve;data via vo&ccirc;o.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;u tia estas fasto, kiu pla&ccirc;as
    al Mi, kiam homo turmentas sian animon, klinas sian kapon kiel
    kanon, kaj sternas sub si saka&jcirc;on kaj cindron? &ccirc;u tion vi nomas
    fasto kaj tago pla&ccirc;anta al la Eternulo?</l>
  <l n='6'>Ja nur tio estas fasto,
    kiu pla&ccirc;as al Mi, se vi dis&scirc;iros la ligilojn de malpieco,
    disbatos la katenojn de sklaveco, liberigos la prematojn,
    disbatos &ccirc;ian jugon;</l>
  <l n='7'>se vi derompos vian panon por malsatulo
    kaj senhejmajn malri&ccirc;ulojn enkondukos en vian domon; se, vidante
    nudulon, vi lin vestos, kaj anta&ubreve; viaj samkarnuloj vi vin ne
    ka&scirc;os.</l>
  <l n='8'>Tiam via lumo ekbrilos kiel matenru&gcirc;o, kaj via sani&gcirc;o
    rapide progresos; via virto iros anta&ubreve; vi; la gloro de la
    Eternulo gardos vin malanta&ubreve;e.</l>
  <l n='9'>Tiam vi vokos, kaj la Eternulo
    respondos; vi krios, kaj Li diros: Jen Mi estas! Se vi forigos el
    inter vi premadon, montradon per fingro, kaj paroladon malbonan,</l>
  <l n='10'>kaj malfermos anta&ubreve; malsatulo vian koron, kaj satigos
    suferantan animon, tiam via lumo brilos en mallumo kaj via
    krepusko estos kiel tagmezo;</l>
  <l n='11'>kaj la Eternulo kondukos vin &ccirc;iam
    kaj satigos vian animon en tempo de senpluveco, kaj Li fortikigos
    viajn ostojn; kaj vi estas kiel &gcirc;ardeno akvumata, kaj kiel akva
    fonto, kies akvo ne mankas.</l>
  <l n='12'>Kaj oni rekonstruos &ccirc;e vi la
    antikvajn ruinojn; la fundamentojn de anta&ubreve; multaj generacioj vi
    restarigos; kaj oni nomos vin riparanto de bre&ccirc;oj, reboniganto de
    vojoj por lo&gcirc;ado.</l>
  <l n='13'>Se vi retenos vian piedon en sabato, por ke
    vi ne plenumu viajn dezirojn en Mia sankta tago; kaj vi nomos
    sabaton plezuro, la sanktigitan tagon de la Eternulo vi nomos
    honorata; kaj vi honoros &gcirc;in per nefarado de viaj ordinaraj
    aferoj, per neplenumado de viaj deziroj, kaj per neparolado de
    vanta&jcirc;oj:</l>
  <l n='14'>tiam vi &gcirc;uos per la Eternulo, kaj Mi sidigos vin sur
    la alta&jcirc;oj de la tero, kaj Mi nutros vin per la hereda&jcirc;o de via
    patro Jakob; &ccirc;ar tion diras la bu&scirc;o de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='59'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vidu, ne mallongi&gcirc;is la mano de la Eternulo, por ke &gcirc;i ne povu
    helpi; kaj ne malakri&gcirc;is Lia orelo, por ke Li ne a&ubreve;du.</l>
  <l n='2'>Nur viaj
    krimoj estis disigilo inter vi kaj via Dio, kaj viaj pekoj kovris
    anta&ubreve; vi Lian viza&gcirc;on, por ke Li ne a&ubreve;du.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar viaj manoj estas
    makulitaj per sango, kaj viaj fingroj per krimo; via bu&scirc;o parolas
    malveron, via lango esprimas maljusta&jcirc;on.</l>
  <l n='4'>Neniu procesas
    honeste, kaj neniu ju&gcirc;as juste; oni fidas vanta&jcirc;on kaj parolas
    malveron, gravedi&gcirc;as per malhonesta&jcirc;o kaj naskas krimon.</l>
  <l n='5'>Oni
    kovas ovojn de vipuro, kaj oni teksas aranea&jcirc;on. Kiu man&gcirc;as iom
    el tiuj ovoj, tiu mortas; kiam oni ilin disrompas, elaperas
    vipuro.</l>
  <l n='6'>Ilia teksa&jcirc;o ne ta&ubreve;gos por vesto, kaj ili ne kovros sin
    per sia farita&jcirc;o; iliaj faroj estas faroj pekaj, kaj agoj de rabo
    estas en iliaj manoj.</l>
  <l n='7'>Iliaj piedoj kuras al malbono, kaj ili
    rapidas, por ver&scirc;i senkulpan sangon; iliaj pensoj estas pensoj
    pekaj; ruinigo kaj pereigo estas sur ilia vojo.</l>
  <l n='8'>Vojon de paco
    ili ne konas, kaj sur iliaj irejoj ne trovi&gcirc;as justeco; siajn
    vojetojn ili kurbigis al si; &ccirc;iu, kiu iras sur ili, ne konas
    pacon.</l>
  <l n='9'>Tial malproksimi&gcirc;is de ni justeco, kaj vero ne atingis
    nin; ni atendas lumon, sed jen estas mallumo; brilon, sed ni iras
    en mallumo.</l>
  <l n='10'>Ni palpas la muron kiel blinduloj, kaj ni palpas
    kiel senokululoj; en tagmezo ni faletas kiel en krepusko, en
    mallumo kiel mortintoj.</l>
  <l n='11'>Ni &ccirc;iuj blekegas kiel ursoj, kaj ni
    &gcirc;emas kiel kolomboj; ni atendas justecon, sed &gcirc;i forestas; savon,
    sed &gcirc;i estas malproksime de ni.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar multi&gcirc;is niaj krimoj anta&ubreve;
    Vi, kaj niaj pekoj atestas kontra&ubreve; ni; &ccirc;ar niaj krimoj estas kun
    ni, kaj niajn pekojn ni konas.</l>
  <l n='13'>Ni krimis kaj mensogis kontra&ubreve;
    la Eternulo, kaj ni forturnis nin de nia Dio; ni parolis pri
    rabado kaj malbonagado, ni preparis kaj eligis el la koro vortojn
    mensogajn.</l>
  <l n='14'>Kaj forturni&gcirc;is malanta&ubreve;en la justeco, kaj la virto
    staras malproksime; &ccirc;ar la vero faletis sur la strato, kaj la
    &gcirc;usteco ne povas veni.</l>
  <l n='15'>Kaj la vero estas forigita; kaj
    prirabata estas tiu, kiu detenas sin de malbono. Kaj la Eternulo
    vidis, kaj Li indignis, ke forestas justeco.</l>
  <l n='16'>Kaj Li vidis, ke
    ne trovi&gcirc;as viro, kaj Li miris, ke ne trovi&gcirc;as defendanto; kaj
    helpis Lin Lia brako, kaj Lia justeco Lin subtenis.</l>
  <l n='17'>Kaj Li
    surmetis sur Sin la veron kiel kirason, kaj la kaskon de savo sur
    Sian kapon; kaj Li metis sur Sin veston de ven&gcirc;o, kaj envolvis
    Sin en severecon kiel en mantelon.</l>
  <l n='18'>La&ubreve; la faroj Li repagos:
    koleron al Siaj malamikoj, honton al Siaj malamantoj; al la
    insuloj Li repagos, kion ili meritas.</l>
  <l n='19'>Kaj oni timos en la
    okcidento la nomon de la Eternulo kaj en la oriento Lian
    majeston; &ccirc;ar la malamiko venos kiel rivero, pelata de la spirado
    de la Eternulo.</l>
  <l n='20'>Kaj venos Liberiganto por Cion, kaj por tiuj
    el Jakob, kiuj retiri&gcirc;is de malbonagoj, diras la Eternulo.</l>
  <l n='21'>Kaj
    Mi faras kun ili jenan interligon, diras la Eternulo: Mia
    spirito, kiu estas sur vi, kaj Miaj vortoj, kiujn Mi metis en
    vian bu&scirc;on, ne fori&gcirc;os de via bu&scirc;o nek de la bu&scirc;o de viaj infanoj
    nek de la bu&scirc;o de via plua idaro, de nun &gcirc;is eterne, diras la
    Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='60'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Levi&gcirc;u, lumi&gcirc;u; &ccirc;ar venas via lumo, kaj la majesto de la
    Eternulo ekbrilas super vi.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar jen mallumo kovros la teron,
    kaj krepusko la popolojn; sed super vi brilos la Eternulo, kaj
    Lia majesto aperos super vi.</l>
  <l n='3'>Kaj popoloj iros al via lumo, kaj
    re&gcirc;oj al la brilo de viaj radioj.</l>
  <l n='4'>Levu &ccirc;irka&ubreve;en viajn okulojn,
    kaj rigardu: &ccirc;iuj ili kolekti&gcirc;as kaj iras al vi; viaj filoj venas
    de malproksime, kaj viaj filinoj estas portataj sur la brako.</l>
  <l n='5'>Tiam vi vidos kaj estos ravita, ektremos kaj vasti&gcirc;os via koro;
    &ccirc;ar turni&gcirc;os al vi la abunda&jcirc;o de la maro, la ri&ccirc;a&jcirc;oj de la
    popoloj venos al vi.</l>
  <l n='6'>Multo da kameloj kovros vin, junaj kameloj
    el Midjan kaj Efa; &ccirc;iuj ili venos el &Scirc;eba, portos oron kaj
    olibanon, kaj proklamos la&ubreve;don al la Eternulo.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;iuj &scirc;afoj de
    Kedar kolekti&gcirc;os &ccirc;e vi; la vir&scirc;afoj de Nebajot servos al vi;
    favore akceptotaj ili iros sur Mian altaron, kaj la domon de Mia
    gloro Mi majestigos.</l>
  <l n='8'>Kiuj ili estas, kiuj flugas kiel nuboj,
    kaj kiel kolomboj al siaj kolombujoj?</l>
  <l n='9'>Al Mi celas la insuloj,
    kaj la &scirc;ipoj de Tar&scirc;i&scirc; estas anta&ubreve;e, por venigi viajn filojn de
    malproksime, ilian ar&gcirc;enton kaj oron kune kun ili, pro la nomo de
    la Eternulo, via Dio, kaj de la Sanktulo de Izrael, &ccirc;ar Li faris
    vin glora.</l>
  <l n='10'>Kaj fremduloj konstruos viajn murojn, kaj iliaj
    re&gcirc;oj servos al vi; &ccirc;ar en Mia kolero Mi vin frapis, sed en Mia
    favoro Mi vin kompatas.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;iam nefermitaj estos viaj
    pordegoj, nek tage nek nokte ili estos &scirc;losataj; por ke oni
    venigu al vi la potencon de la popoloj kaj konduku iliajn re&gcirc;ojn.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar popolo a&ubreve; regno, kiu ne servos al vi, pereos, kaj tiaj
    popoloj estas tute ekstermotaj.</l>
  <l n='13'>La majesto de Lebanon venos al
    vi; cipreso, abio, kaj bukso kuni&gcirc;os, por ornami la lokon de Mia
    sanktejo; kaj la lokon de Miaj piedoj Mi faros honorata.</l>
  <l n='14'>Kaj
    humile venos al vi la filoj de viaj premantoj, kaj &jcirc;etos sin
    anta&ubreve; viajn piedojn &ccirc;iuj, kiuj vin malestimis; kaj oni nomos vin
    urbo de la Eternulo, Cion de la Sanktulo de Izrael.</l>
  <l n='15'>Anstata&ubreve;
    tio, ke vi estis forlasita kaj malamata kaj neniu volis
    preterpasi vin, Mi faros vin fierinda&jcirc;o de la mondo, &gcirc;ojo de &ccirc;iuj
    generacioj.</l>
  <l n='16'>Kaj vi nutros vin per la lakto de la popoloj kaj
    per la abunda&jcirc;o de la re&gcirc;oj; kaj vi ekscios, ke Mi, la Eternulo,
    estas via Savanto kaj via Liberiganto, la Potenculo de Jakob.</l>
  <l n='17'>Anstata&ubreve; kupro Mi alportos oron, kaj anstata&ubreve; fero Mi alportos
    ar&gcirc;enton, anstata&ubreve; ligno kupron, kaj anstata&ubreve; &scirc;tonoj feron; kaj
    Mi faros via estraro la pacon kaj viaj administrantoj la
    justecon.</l>
  <l n='18'>Oni ne plu a&ubreve;dos pri perforto en via lando, pri
    malfeli&ccirc;o kaj pereigo inter viaj limoj; kaj viajn murojn vi nomos
    savo kaj viajn pordegojn la&ubreve;da kanto.</l>
  <l n='19'>La suno ne plu estos por
    vi lumo de la tago, kaj la brilo de la luno ne lumos al vi; sed
    la Eternulo estos por vi lumo eterna, kaj via Dio estos via
    gloro.</l>
  <l n='20'>Via suno ne plu subiros, kaj via luno ne ka&scirc;i&gcirc;os; &ccirc;ar
    la Eternulo estos por vi lumo eterna, kaj la tagoj de via funebro
    fini&gcirc;os.</l>
  <l n='21'>Kaj via popolo tuta estos justuloj, por eterne ili
    ekposedos la teron; tio estas markoto de Mia plantado, faro de
    Miaj manoj, per kiu Mi Min gloros.</l>
  <l n='22'>El la plej malgranda
    fari&gcirc;os milo, kaj el la plej sensignifa fari&gcirc;os potenca popolo;
    Mi, la Eternulo, rapide faros tion en &gcirc;ia tempo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='61'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La spirito de la Sinjoro, la Eternulo, estas sur mi, &ccirc;ar la
    Eternulo min sanktoleis, por bonanonci al mizeruloj; Li sendis
    min, por banda&gcirc;i tiujn, kies koro estas vundita, por anonci
    liberecon al kaptitoj kaj mal&scirc;loson al malliberigitoj,</l>
  <l n='2'>por
    proklami favorjaron de la Eternulo kaj ven&gcirc;otagon de nia Dio, por
    konsoli &ccirc;iujn mal&gcirc;ojulojn,</l>
  <l n='3'>por fari al la afliktitoj de Cion,
    ke oni donu al ili ornamon anstata&ubreve; cindro, oleon de &gcirc;ojo
    anstata&ubreve; funebro, veston de gloro anstata&ubreve; spirito afliktita, kaj
    ke oni nomu ilin kverkoj de justeco, planta&jcirc;o de la Eternulo por
    Lia gloro.</l>
  <l n='4'>Kaj ili rekonstruos la antikvajn ruinojn, restarigos
    la detruita&jcirc;ojn de la anta&ubreve;a tempo, kaj renovigos la ruinigitajn
    urbojn, dezertigitajn anta&ubreve; multe da generacioj.</l>
  <l n='5'>Stari&gcirc;os
    fremduloj kaj pa&scirc;tos viajn &scirc;afojn, kaj aligentuloj estos viaj
    plugistoj kaj vinberistoj.</l>
  <l n='6'>Kaj vi estos nomataj pastroj de la
    Eternulo, servantoj de nia Dio oni nomos vin; la ri&ccirc;a&jcirc;on de
    popoloj vi man&gcirc;os, kaj per ilia gloro vi glori&gcirc;os.</l>
  <l n='7'>Pro via
    honto vi ricevos duoble, pro la malhonoro ili &gcirc;ojkantos sur siaj
    partoj; duobla&jcirc;on ili ekposedos en sia lando; &gcirc;ojo eterna estos
    &ccirc;e ili.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar Mi, la Eternulo, amas justecon, malamas rabadon kaj
    maljustecon; kaj Mi fidele donos al ili ilian rekompencon, kaj
    interligon eternan Mi faros kun ili.</l>
  <l n='9'>Kaj ilia idaro estos fama
    inter la popoloj, kaj iliaj posteuloj inter la nacioj; &ccirc;iuj, kiuj
    ilin vidos, konos ilin, ke ili estas semo benita de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Mi forte &gcirc;ojas pri la Eternulo, mia animo &gcirc;ojas pri mia Dio;
    &ccirc;ar Li vestis min per vestoj de savo, per mantelo de justeco Li
    min kovris, kiel fian&ccirc;on, kiu sin ornamas per bela&jcirc;o, kaj kiel
    fian&ccirc;inon, kiu metas sur sin siajn ornama&jcirc;ojn.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar kiel la
    tero elirigas siajn kreska&jcirc;ojn kaj kiel &gcirc;ardeno elkreskigas siajn
    semojn, tiel la Sinjoro, la Eternulo, elkreskigos justecon kaj
    gloron anta&ubreve; &ccirc;iuj popoloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='62'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pro Cion mi ne silentos, kaj pro Jerusalem mi ne haltos, &gcirc;is
    &gcirc;ia praveco eli&gcirc;os kiel brilo kaj &gcirc;ia savo kiel brulanta tor&ccirc;o.</l>
  <l n='2'>Kaj la popoloj vidos vian feli&ccirc;on, kaj &ccirc;iuj re&gcirc;oj vian honoron;
    kaj oni nomos vin per nomo nova, kiun eldiros la bu&scirc;o de la
    Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj vi estos belega krono en la mano de la Eternulo,
    kaj re&gcirc;a kapornamo en la manplato de via Dio.</l>
  <l n='4'>Oni ne plu nomos
    vin forlasita, kaj pri via lando oni ne plu diros, ke &gcirc;i estas
    dezerta; sed oni nomos vin Mia Favorata kaj vian landon
    Edzinigitino; &ccirc;ar la Eternulo vin favoras kaj via lando havos
    edzon.</l>
  <l n='5'>Kiel junulo prenas por kunvivado junulinon, tiel
    kunvivos kun vi viaj filoj; kaj kiel fian&ccirc;o &gcirc;ojas pri la
    fian&ccirc;ino, tiel &gcirc;ojos pri vi via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Sur viaj muregoj, ho Jerusalem, Mi starigis gardistojn, por ke
    la tutan tagon kaj la tutan nokton ili ne eksilentu; vi, kiuj
    memorigas pri la Eternulo, ne faru al vi ripozon,</l>
  <l n='7'>kaj al Li ne
    donu ripozon, &gcirc;is Li aran&gcirc;os kaj faros Jerusalemon gloro sur la
    tero.</l>
  <l n='8'>La Eternulo &jcirc;uris per Sia dekstra mano kaj per Sia
    potenca brako: Mi ne plu donos vian grenon kiel man&gcirc;a&jcirc;on al viaj
    malamikoj, kaj fremduloj ne trinkos vian moston, por kiu vi
    laboris;</l>
  <l n='9'>sed &gcirc;iaj rikoltantoj &gcirc;in man&gcirc;os, kaj la&ubreve;dos la
    Eternulon; kaj &gcirc;iaj kolektantoj &gcirc;in trinkos en la korto de Mia
    sanktejo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Pasu, pasu tra la pordegoj, pretigu vojon por la popolo;
    ebenigu, ebenigu la vojon, liberigu &gcirc;in de &scirc;tonoj; levu
    standardon super la popoloj.</l>
  <l n='11'>Jen la Eternulo a&ubreve;digas &gcirc;is la
    fino de la tero: Diru al la filino de Cion: Jen venas via
    Savanto; jen Lia rekompenco estas kun Li, kaj Lia repago anta&ubreve;
    Li.</l>
  <l n='12'>Kaj oni nomos ilin la sankta popolo, la liberigitoj de la
    Eternulo; kaj vin oni nomos urbo multevizitata kaj ne forlasata.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='63'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiu estas tiu, kiu venas el Edom, en ru&gcirc;aj vestoj el Bocra? tiu
    majesta en siaj vestoj, klinanta sin sub la grandeco de sia
    forto? Tio estas Mi, anoncanta la veron, potenca por helpi.</l>
  <l n='2'>Kial Via drapira&jcirc;o estas ru&gcirc;a, kaj Viaj vestoj kiel &ccirc;e tretanto
    en vinpremejo?</l>
  <l n='3'>La premilon Mi sola tretis, kaj el la popoloj
    neniu estis kun Mi; Mi tretis ilin en Mia kolero kaj piedpremis
    ilin en Mia furiozo; kaj &scirc;prucis ilia sango sur Mian veston, kaj
    Mian tutan drapira&jcirc;on Mi malpurigis.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar la tago de ven&gcirc;o estas
    en Mia koro, kaj la jaro de Miaj liberigotoj venis.</l>
  <l n='5'>Mi
    rigardis, sed Mi ne trovis helpanton; Mi miris, sed Mi ne trovis
    subtenanton; tiam helpis Min Mia brako, kaj Mia furiozo Min
    subtenis.</l>
  <l n='6'>Kaj Mi dispremis popolojn en Mia kolero kaj ebriigis
    ilin per Mia furiozo, kaj Mi elver&scirc;is sur la teron ilian sangon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Mi proklamos la favorkorecon de la Eternulo, la la&ubreve;don al la
    Eternulo, pro &ccirc;io, kion la Eternulo faris por ni, kaj pro la
    multe da bono, kiun Li faris al la domo de Izrael konforme al Sia
    kompatemeco kaj granda favorkoreco.</l>
  <l n='8'>Kaj Li diris: Ili estas ja
    Mia popolo, filoj, kiuj ne perfidas; kaj Li fari&gcirc;is ilia Savanto.</l>
  <l n='9'>En &ccirc;iuj iliaj suferoj Li anka&ubreve; suferis, kaj an&gcirc;elo de &ccirc;e Li
    helpis ilin; en Sia amo kaj en Sia kompato Li liberigis ilin; Li
    prenis ilin sur Sin kaj portis ilin en &ccirc;iuj tempoj de la
    antikveco.</l>
  <l n='10'>Sed ili ribelis, kaj indignigis Lian sanktan
    spiriton; tial Li fari&gcirc;is ilia malamiko kaj mem batalis kontra&ubreve;
    ili.</l>
  <l n='11'>Kaj Lia popolo rememoris la tempon antikvan de Moseo,
    dirante: Kie estas Tiu, kiu elkondukis ilin el la maro kune kun
    la pa&scirc;tanto de Liaj &scirc;afoj? kie estas Tiu, kiu metis internen de
    ili Sian sanktan spiriton?</l>
  <l n='12'>Tiu, kiu gvidis per Sia majesta
    brako la dekstran manon de Moseo? Tiu, kiu disfendis anta&ubreve; ili la
    akvon, por fari al Si nomon eternan?</l>
  <l n='13'>Tiu, kiu kondukis ilin
    tra la abismoj kiel &ccirc;evalon tra la dezerto, kaj ili ne
    falpu&scirc;i&gcirc;is?</l>
  <l n='14'>Kiel brutaro malsupreniras en la valon kaj la
    spirito de la Eternulo donas al &gcirc;i ripozon, tiel Vi kondukis Vian
    popolon, por fari al Vi gloran nomon.</l>
  <l n='15'>Rigardu el la &ccirc;ielo kaj
    vidu el Via sankta kaj majesta lo&gcirc;ejo: kie estas Via fervoro kaj
    potenco? Via granda interno kaj Via kompato fortiri&gcirc;is de mi.</l>
  <l n='16'>Vi estas ja nia patro; Abraham ja ne scias pri ni, kaj Izrael nin
    ne rekonas; Vi, ho Eternulo, estas nia patro; nia Liberiganto &dash; tia estas de eterne Via nomo.</l>
  <l n='17'>Kial, ho Eternulo, Vi permesis
    al ni forvagi de Viaj vojoj, obstinigis nian koron, ke ni Vin ne
    respektu? Returnu Vin pro Viaj servantoj, pro Viaj heredaj
    triboj.</l>
  <l n='18'>Ne longe posedis Via sankta popolo; niaj malamikoj
    dispremis per la piedoj Vian sanktejon.</l>
  <l n='19'>Ni fari&gcirc;is kiel tiuj,
    kiujn Vi neniam regis, kiuj neniam estis nomataj per Via nomo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='64'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ho, se Vi disfendus la &ccirc;ielon kaj malsuprenirus, anta&ubreve; Vi
    ektremus la montoj;</l>
  <l n='2'>aperu kiel fajro, kiu bruligas lignerojn,
    kiel akvo, kiu bolas de fajro, por konigi Vian nomon al Viaj
    malamikoj; anta&ubreve; Via viza&gcirc;o ektremu la popoloj!</l>
  <l n='3'>Kiam Vi faris
    miraklojn, kiujn ni ne atendis, kiam Vi malsupreniris, anta&ubreve; Vi
    ektremis la montoj.</l>
  <l n='4'>Neniam oni tion a&ubreve;dis, ne eksciis per la
    orelo, nek okulo tion vidis, ke iu dio krom Vi tion faras por
    tiuj, kiuj esperas je li.</l>
  <l n='5'>Vi renkontis tiujn, kiuj &gcirc;oje faris
    justa&jcirc;on kaj memoris Vin sur Viaj vojoj; kvankam Vi koleris, kiam
    ni pekis, tamen per ili ni &ccirc;iam estis savataj.</l>
  <l n='6'>Ni &ccirc;iuj fari&gcirc;is
    kiel malpuruloj, kaj nia tuta virto estas kiel makulita vesto; ni
    &ccirc;iuj velkas kiel folio, kaj niaj pekoj portas nin kiel vento.</l>
  <l n='7'>Kaj neniu vokas Vian nomon, nek veki&gcirc;as, por forte sin teni je
    Vi; &ccirc;ar Vi kovris Vian viza&gcirc;on anta&ubreve; ni kaj lasas nin perei per
    niaj pekoj.</l>
  <l n='8'>Sed nun, ho Eternulo, Vi estas nia Patro; ni estas
    la argilo, kaj Vi estas nia formanto, kaj ni &ccirc;iuj estas la
    produkto de Via mano.</l>
  <l n='9'>Ne koleru, ho Eternulo, tro forte, kaj ne
    eterne memoru la kulpon; ho, rigardu, ni &ccirc;iuj estas Via popolo.</l>
  <l n='10'>Viaj sanktaj urboj fari&gcirc;is dezerto, Cion fari&gcirc;is dezerto,
    Jerusalem ruino.</l>
  <l n='11'>Nia sankta kaj belega domo, en kiu niaj
    patroj Vin la&ubreve;dadis, estas forbruligita per fajro, kaj &ccirc;iuj niaj
    dezirinda&jcirc;oj fari&gcirc;is ruinoj.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;u malgra&ubreve; &ccirc;io &ccirc;i tio Vi retenos
    Vin, ho Eternulo? &ccirc;u Vi silentos kaj tiel forte nin premos?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='65'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi estis preta respondi al tiuj, kiuj tion ne petis; Mi estis
    trovebla por tiuj, kiuj Min ne ser&ccirc;is; al popolo, kiu ne vokis
    Mian nomon, Mi diris: Jen Mi estas, jen Mi estas.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;iutage Mi
    etendis Miajn manojn al popolo obstina, al tiuj, kiuj iras vojon
    malbonan, la&ubreve; siaj intencoj;</l>
  <l n='3'>al popolo, kiu konstante
    indignigas Min anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o; al homoj, kiuj bu&ccirc;as oferojn en
    &gcirc;ardenoj kaj incensas sur brikoj;</l>
  <l n='4'>al homoj, kiuj sidas inter la
    tomboj kaj noktas en kavernoj, man&gcirc;as viandon de porko, kaj havas
    abomenindan supon en siaj vazoj;</l>
  <l n='5'>kiuj diras: Iru for, ne
    alproksimi&gcirc;u al mi, &ccirc;ar mi estas pli sankta ol vi. Tiuj estas
    fumo por Mia nazo, fajro brulanta la tutan tagon.</l>
  <l n='6'>Tio estas
    enskribita anta&ubreve; Mi: Mi ne eksilentos, &gcirc;is Mi repagos; kaj Mi
    repagos sur ilian bruston</l>
  <l n='7'>viajn kulpojn kaj kune anka&ubreve; la
    kulpojn de viaj patroj, diras la Eternulo, kiuj incensis sur la
    montoj kaj ofendis Min sur la montetoj; kaj Mi remezuros al ili
    iliajn anta&ubreve;ajn farojn sur ilian bruston.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Tiele diras la Eternulo: Kiel se en vinberaro trovi&gcirc;as mosto,
    oni diras: Ne difektu &gcirc;in, &ccirc;ar en &gcirc;i estas beno, tiel Mi agos pro
    Miaj servantoj, ke Mi ne pereigu &ccirc;iujn.</l>
  <l n='9'>Kaj Mi elirigos el
    Jakob semon kaj el Jehuda heredanton de Miaj montoj, kaj heredos
    ilin Miaj elektitoj, kaj Miaj servantoj tie lo&gcirc;os.</l>
  <l n='10'>Kaj &Scirc;aron
    estos pa&scirc;tejo de &scirc;afoj, kaj la valo A&hcirc;or ku&scirc;ejo de bovoj por Mia
    popolo, kiu ser&ccirc;as Min.</l>
  <l n='11'>Sed vin, kiuj forlasis la Eternulon,
    forgesis Mian sanktan monton, aran&gcirc;as tablon por la Feli&ccirc;o, kaj
    faras ver&scirc;on por la Destino &dash;</l>
  <l n='12'>vin Mi destinos por la glavo,
    kaj &ccirc;iuj vi genuos por la bu&ccirc;o, pro tio, ke Mi vokis kaj vi ne
    respondis, Mi parolis kaj vi ne a&ubreve;skultis, kaj vi faris malbonon
    anta&ubreve; Miaj okuloj, kaj elektis tion, kio ne pla&ccirc;is al Mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Miaj servantoj
    man&gcirc;os, kaj vi malsatos; Miaj servantoj trinkos, kaj vi soifos;
    Miaj servantoj &gcirc;ojos, kaj vi hontos;</l>
  <l n='14'>Miaj servantoj kantos pro
    kora gajeco, kaj vi krios pro kora doloro kaj ploros pro aflikto
    de spirito.</l>
  <l n='15'>Kaj vi donos vian nomon al Miaj elektitoj por
    malbeno, kaj la Sinjoro, la Eternulo, vin mortigos; sed Siajn
    servantojn Li nomos per alia nomo.</l>
  <l n='16'>Kiu sin benos sur la tero,
    tiu benos sin per la Dio vera; kaj kiu &jcirc;uros sur la tero, tiu
    &jcirc;uros per la Dio vera; &ccirc;ar forgesitaj estos la anta&ubreve;aj suferoj
    kaj forka&scirc;i&gcirc;os anta&ubreve; Miaj okuloj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar jen Mi kreos novan
    &ccirc;ielon kaj novan teron; kaj la anta&ubreve;a&jcirc;o ne estos rememorigata,
    kaj oni ne pensos pri &gcirc;i.</l>
  <l n='18'>Kaj vi nur &gcirc;ojos kaj estos gajaj
    &ccirc;iam pri tio, kion Mi kreos; &ccirc;ar jen Mi kreos Jerusalemon por
    &gcirc;ojo kaj &gcirc;ian popolon por gajeco.</l>
  <l n='19'>Kaj Mi &gcirc;ojos pri Jerusalem,
    kaj Mi estos gaja pri Mia popolo; kaj oni ne plu a&ubreve;dos en &gcirc;i
    vo&ccirc;on de ploro, nek vo&ccirc;on de plendo.</l>
  <l n='20'>Ne plu estos tie infano
    a&ubreve; maljunulo, kiu ne atingus la plenecon de siaj tagoj; &ccirc;ar
    junulo mortos en la a&gcirc;o de cent jaroj, kaj pekulo estos malbenata
    per a&gcirc;o centjara.</l>
  <l n='21'>Ili konstruos domojn kaj lo&gcirc;os en ili; ili
    plantos vinber&gcirc;ardenojn kaj man&gcirc;os iliajn fruktojn.</l>
  <l n='22'>Ili ne
    konstruos, ke alia lo&gcirc;u; ili ne plantos, ke alia man&gcirc;u; &ccirc;ar kiel
    la tagoj de arbo estas la tagoj de Mia popolo, kaj Miaj elektitoj
    eluzos la produktojn de siaj manoj &gcirc;is plena malnovi&gcirc;o.</l>
  <l n='23'>Ili ne
    laboros vane kaj ne naskos por pereo; &ccirc;ar ili estos semo de
    benitoj de la Eternulo, kaj iliaj posteuloj kun ili.</l>
  <l n='24'>Kaj estos
    tiel, ke anta&ubreve; ol ili vokos, Mi respondos; ili estos ankora&ubreve;
    parolantaj, kaj Mi jam a&ubreve;dos.</l>
  <l n='25'>Lupo kaj &scirc;afido pa&scirc;ti&gcirc;os kune,
    leono simile al bovo man&gcirc;os pajlon, kaj man&gcirc;a&jcirc;o de serpento estos
    polvo. Ili ne faros malbonon nek difekton sur Mia tuta sankta
    monto, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='66'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diras la Eternulo: La &ccirc;ielo estas Mia trono, kaj la tero
    estas Mia piedbenketo; kie do estos la domo, kiun vi konstruos
    por Mi? kaj kie estos la loko por Mia ripozo?</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ion tion faris
    ja Mia mano, kaj tiel &ccirc;io fari&gcirc;is, diras la Eternulo. Nur tion Mi
    rigardas: humilulon kaj spirite-afliktiton, kiu respektegas Mian
    vorton.</l>
  <l n='3'>Unu bu&ccirc;as bovon, alia mortigas homon; unu bu&ccirc;oferas
    &scirc;afidon, alia rompas la kolon al hundo; unu alportas farunoferon,
    alia sangon de porko; unu incensas olibanon, alia pre&gcirc;as al
    idolo. Sed kiel ili elektis al si siajn vojojn kaj ilia animo
    &gcirc;uas ilian abomeninda&jcirc;on,</l>
  <l n='4'>tiel anka&ubreve; Mi elektos por ili
    petolantojn kaj venigos sur ilin tion, kion ili timis; &ccirc;ar Mi
    vokis, kaj neniu respondis; Mi parolis, kaj ili ne a&ubreve;skultis; sed
    ili faris malbonon anta&ubreve; Miaj okuloj, kaj elektis tion, kio ne
    pla&ccirc;is al Mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>A&ubreve;skultu la parolon de la Eternulo, vi, kiuj respektegas Lian
    parolon: Viaj fratoj, kiuj vin malamas kaj forpu&scirc;as pro Mia nomo,
    diras: La Eternulo montru Sian gloron, por ke ni vidu vian &gcirc;ojon!
    Sed ili estos hontigitaj.</l>
  <l n='6'>A&ubreve;di&gcirc;as brua vo&ccirc;o el la urbo, vo&ccirc;o el
    la templo, vo&ccirc;o de la Eternulo, kiu repagas meritita&jcirc;on al Siaj
    malamikoj.</l>
  <l n='7'>Anta&ubreve; ol &scirc;i eksentis dolorojn, &scirc;i naskis; anta&ubreve; ol
    venis al &scirc;i la aku&scirc;i&gcirc;aj suferoj, &scirc;i elfaligis filon.</l>
  <l n='8'>Kiu a&ubreve;dis
    ion similan? kiu vidis ion similan? &ccirc;u la tero naskas en unu
    tago? &ccirc;u naski&gcirc;as popolo per unu fojo, kiel, apena&ubreve; eksentinte
    naskajn dolorojn, tuj naskis Cion siajn filojn?</l>
  <l n='9'>&Ccirc;u Mi,
    malfermante la uteron, ne lasus naski? diras la Eternulo. &Ccirc;u Mi,
    kiu pretigis la naskon, mem &gcirc;in haltigus? diras via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>&Gcirc;oju kun Jerusalem kaj estu gajaj pri &gcirc;i &ccirc;iuj &gcirc;iaj amantoj;
    forte &gcirc;oju pri &gcirc;i &ccirc;iuj, kiuj ploris pri &gcirc;i.</l>
  <l n='11'>Su&ccirc;u kaj sati&gcirc;u el
    la brusto de &gcirc;iaj konsoloj; su&ccirc;u kaj &gcirc;uu la abundon de &gcirc;ia gloro.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo: Jen Mi fluigos sur &gcirc;in pacon kiel
    riveron, kaj la ri&ccirc;a&jcirc;on de la popoloj kiel disver&scirc;i&gcirc;intan
    torenton, por ke vi su&ccirc;u; sur la brakoj vi estos portataj, kaj
    sur la genuoj vi estos dorlotataj.</l>
  <l n='13'>Kiel homon, kiun konsolas
    lia patrino, tiel Mi vin konsolos; kaj en Jerusalem vi estos
    konsolataj.</l>
  <l n='14'>Kaj vi vidos, kaj &gcirc;ojos via koro, kaj viaj ostoj
    vigli&gcirc;os kiel fre&scirc;a verda&jcirc;o; kaj la mano de la Eternulo fari&gcirc;os
    konata al Liaj servantoj, kaj Lia kolero al Liaj malamikoj.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar jen la Eternulo venos en fajro, kaj Lia &ccirc;aro estos kiel
    ventego, por elver&scirc;i en ardo Sian koleron kaj en flama fajro Sian
    indignon.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar per fajro kaj glavo la Eternulo faros ju&gcirc;on
    super &ccirc;iu karno; kaj multaj estos la frapitoj de la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Tiuj, kiuj sanktigas kaj purigas sin por la &gcirc;ardenoj, starante
    post unu en la mezo, kiuj man&gcirc;as viandon de porko kaj
    abomeninda&jcirc;on kaj musojn, &ccirc;iuj kune estos ekstermitaj, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='18'>Kaj por Mi, pro iliaj faroj kaj intencoj, venis la
    tempo kolekti &ccirc;iujn popolojn kaj gentojn, por ke ili venu kaj
    vidu Mian gloron.</l>
  <l n='19'>Kaj Mi faros sur ili signon, kaj la
    savi&gcirc;intojn el ili Mi sendos al la popoloj Tar&scirc;i&scirc;, Pul, kaj Lud,
    al la stre&ccirc;antoj de pafarkoj, al Tubal kaj Javan, sur la
    malproksimajn insulojn, kiuj ne a&ubreve;dis la famon pri Mi kaj ne
    vidis Mian gloron; kaj ili proklamos Mian gloron inter la
    popoloj.</l>
  <l n='20'>Kaj ili venigos &ccirc;iujn viajn fratojn el inter &ccirc;iuj
    popoloj kiel donacon al la Eternulo, sur &ccirc;evaloj kaj &ccirc;aroj, en
    veturiloj, kaj sur muloj kaj kameloj, sur Mian sanktan monton en
    Jerusalemon, diras la Eternulo, simile al tio, kiel la Izraelidoj
    alportadis la donacojn en la domon de la Eternulo en pura vazo.</l>
  <l n='21'>Kaj el ili Mi prenos al Mi pastrojn kaj Levidojn, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar kiel la nova &ccirc;ielo kaj la nova tero, kiujn Mi
    kreos, staros anta&ubreve; Mi, diras la Eternulo, tiel staros via idaro
    kaj via nomo.</l>
  <l n='23'>Kaj regule en &ccirc;iu monatkomenco kaj en &ccirc;iu sabato
    venos &ccirc;iu karno, por adorklini&gcirc;i anta&ubreve; Mi, diras la Eternulo.</l>
  <l n='24'>Kaj ili eliros kaj vidos la kadavrojn de la homoj, kiuj
    malbonagis kontra&ubreve; Mi; &ccirc;ar ilia vermo ne mortos kaj ilia fajro ne
    estingi&gcirc;os, kaj ili estos abomeninda&jcirc;o por &ccirc;iu karno.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JEREMIA -->

        <div type='book' n='24' id='libro_jer' rend='doc'>

          <index index='content' level1='JEREMIA'/>
          <head>JEREMIA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Paroloj de Jeremia, filo de &Hcirc;ilkija, el la pastroj, kiuj estis
    en Anatot, en la lando de Benjamen;</l>
  <l n='2'>al kiu aperis la vorto de
    la Eternulo en la tempo de Jo&scirc;ija, filo de Amon, re&gcirc;o de Judujo,
    en la dek-tria jaro de lia re&gcirc;ado,</l>
  <l n='3'>kaj poste en la tempo de
    Jehojakim, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de Judujo, &gcirc;is la fino de la dek-
    unua jaro de Cidkija, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de Judujo, &gcirc;is la
    forkonduko de la Jerusalemanoj en la kvina monato.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Aperis al mi la vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='5'>Anta&ubreve; ol Mi
    formis vin en la utero, Mi vin konis, kaj anta&ubreve; ol vi eliris el
    la ventro, Mi vin sanktigis, Mi faris vin profeto por la popoloj.</l>
  <l n='6'>Mi diris: Ho ve, Sinjoro, ho Eternulo! mi ne povoscias paroli,
    &ccirc;ar mi estas juna.</l>
  <l n='7'>Sed la Eternulo diris al mi: Ne diru, ke vi
    estas juna; sed &ccirc;ien, kien Mi sendos vin, iru, kaj &ccirc;ion, kion Mi
    ordonos al vi, parolu.</l>
  <l n='8'>Ne timu ilin; &ccirc;ar Mi estas kun vi, por
    savi vin, diras la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo etendis Sian manon
    kaj ektu&scirc;is mian bu&scirc;on, kaj la Eternulo diris al mi: Jen Mi
    enmetis Miajn vortojn en vian bu&scirc;on.</l>
  <l n='10'>Vidu, Mi starigas vin
    hodia&ubreve; super la popoloj kaj super la regnoj, por el&scirc;iri, rompi,
    pereigi, kaj detrui, por konstrui kaj planti.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj aperis al mi la vorto de la Eternulo, dirante: Kion vi
    vidas, Jeremia? Kaj mi diris: Mi vidas bastonon maldormantan.</l>
  <l n='12'>Kaj la Eternulo diris al mi: Vi vidis bone; &ccirc;ar Mi maldormos pri
    Mia vorto, por plenumi &gcirc;in.</l>
  <l n='13'>Kaj duafoje aperis al mi la vorto
    de la Eternulo, dirante: Kion vi vidas? Kaj mi diris: Mi vidas
    flame bolantan poton, kaj &gcirc;i rigardas de norde.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    Eternulo diris al mi: De norde venos la malfeli&ccirc;o sur &ccirc;iujn
    lo&gcirc;antojn de la lando.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar jen Mi alvokos &ccirc;iujn gentojn de la
    nordaj regnoj, diras la Eternulo, kaj ili venos kaj starigos &ccirc;iu
    sian tronon anta&ubreve; la pordegoj de Jerusalem kaj &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;iaj
    muregoj kaj anta&ubreve; &ccirc;iuj urboj de Judujo.</l>
  <l n='16'>Kaj Mi eldiros Mian
    verdikton pri ili pro &ccirc;iuj iliaj malbonagoj, pro tio, ke ili
    forlasis Min kaj incensis al aliaj dioj kaj adorklini&gcirc;is anta&ubreve; la
    farita&jcirc;o de siaj manoj.</l>
  <l n='17'>Kaj vi zonu viajn lumbojn, levi&gcirc;u, kaj
    diru al ili &ccirc;ion, kion Mi ordonas al vi; ne tremu anta&ubreve; ili, por
    ke Mi ne tremigu vin anta&ubreve; ili.</l>
  <l n='18'>Jen Mi faras vin hodia&ubreve;
    fortikigita urbo, fera kolono, kaj kupraj muroj en la tuta lando,
    kontra&ubreve; la re&gcirc;oj de Judujo, kontra&ubreve; &gcirc;iaj princoj, kontra&ubreve; &gcirc;iaj
    pastroj, kaj kontra&ubreve; la popolo de la lando.</l>
  <l n='19'>Ili batalos
    kontra&ubreve; vi, sed ne venkos vin; &ccirc;ar Mi estas kun vi, diras la
    Eternulo, por savi vin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi la vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Iru kaj
    prediku al la oreloj de Jerusalem, dirante: Tiele diras la
    Eternulo: Mi memoras la piecon de via juneco, la amon de via
    fian&ccirc;ineco, kiam vi sekvis Min en la dezerto, en lando ne
    prisemita.</l>
  <l n='3'>Izrael tiam estis sankta&jcirc;o de la Eternulo, Lia unua
    frukto; &ccirc;iuj, kiuj man&gcirc;is &gcirc;in, estis kondamnitaj, malbono venis
    sur ilin, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>A&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, ho domo de Jakob kaj &ccirc;iuj
    familioj de la domo de Izrael.</l>
  <l n='5'>Tiele diras la Eternulo: Kian
    maljusta&jcirc;on viaj patroj trovis en Mi, ke ili malproksimi&gcirc;is de Mi
    kaj sekvis vanta&jcirc;on kaj mem vanti&gcirc;is?</l>
  <l n='6'>Kaj ili ne diris: Kie
    estas la Eternulo, kiu elkondukis nin el la Egipta lando, kiu
    kondukis nin tra dezerto, tra lando de stepoj kaj kavoj, tra
    lando seka kaj malluma, tra lando, kiun neniu trapasis kaj kie
    neniu lo&gcirc;is?</l>
  <l n='7'>Kaj Mi venigis vin en landon fruktodonan, por ke
    vi man&gcirc;u &gcirc;iajn fruktojn kaj bona&jcirc;ojn; sed vi venis kaj malpurigis
    Mian landon, kaj Mian hereda&jcirc;on vi faris abomeninda&jcirc;o.</l>
  <l n='8'>La
    pastroj ne diris: Kie estas la Eternulo? la le&gcirc;okompetentuloj ne
    atentis Min, la pa&scirc;tistoj perfidis Min, la profetoj profetis per
    Baal kaj sekvis idolojn.</l>
  <l n='9'>Pro tio Mi ankora&ubreve; procesos kun vi,
    diras la Eternulo, kaj kun la filoj de viaj filoj Mi procesos.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar iru sur la insulojn de la Kitidoj kaj rigardu, sendu al la
    Kedaridoj kaj esploru bone kaj rigardu, &ccirc;u tie estas farita io
    simila.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;u ia popolo &scirc;an&gcirc;is siajn diojn, kvankam ili ne estas
    dioj? sed Mia popolo &scirc;an&gcirc;is sian gloron je idoloj.</l>
  <l n='12'>Miregu pri
    tio, ho &ccirc;ielo, sentu teruron kaj forte konsterni&gcirc;u, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar du malbonagojn faris Mia popolo: Min ili
    forlasis, la fonton de viva akvo, por elhaki al si putojn,
    truhavajn putojn, kiuj ne povas teni akvon.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;u Izrael estas
    sklavo, a&ubreve; &ccirc;u li estas infano de la domo? kial li fari&gcirc;is
    rabita&jcirc;o?</l>
  <l n='15'>Kontra&ubreve; li blekegis leonidoj, forte kriis, kaj ili
    faris lian landon dezerto; liaj urboj estas bruligitaj, kaj neniu
    lo&gcirc;as en ili.</l>
  <l n='16'>E&ccirc; la filoj de Nof kaj de Ta&hcirc;pan&hcirc;es frakasis
    vian verton.</l>
  <l n='17'>Vi jam mem tion faris al vi, &ccirc;ar vi forlasis la
    Eternulon, vian Dion, en la tempo, kiam Li gvidis vin sur la
    vojo.</l>
  <l n='18'>Kaj nun por kio vi bezonas la vojon al Egiptujo? &ccirc;u por
    trinki la akvon de Nilo? Kaj por kio vi bezonas la vojon al
    Asirio? &ccirc;u por trinki la akvon de E&ubreve;frato?</l>
  <l n='19'>Via malboneco vin
    punos, kaj viaj malbonagoj faros al vi ripro&ccirc;ojn, por ke vi sciu
    kaj vidu, kiel malbone kaj maldol&ccirc;e estas, ke vi forlasis la
    Eternulon, vian Dion, kaj ne timas Min, diras la Sinjoro, la
    Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar anta&ubreve; longe vi rompis vian jugon kaj
    dis&scirc;iris viajn &scirc;nurojn, kaj vi diris: Mi ne plu malbonagos; tamen
    sur &ccirc;iu alta loko kaj sub &ccirc;iu verda arbo vi ku&scirc;igis vin kiel
    mal&ccirc;astistino.</l>
  <l n='21'>Mi plantis vin kiel bonegan vinberbran&ccirc;on,
    portontan plej &gcirc;ustajn fruktojn; kiel do vi &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is &ccirc;e Mi je
    vinberbran&ccirc;o sova&gcirc;a?</l>
  <l n='22'>Se vi e&ccirc; lavus vin per natro kaj uzus por
    vi multe da sapo, via malvirto tamen restos makula anta&ubreve; Mi,
    diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='23'>Kiel vi povas diri: Mi ne
    malpurigis min, mi ne sekvis Baalojn? rigardu vian agadon en la
    valo, pripensu, kion vi faris, juna kamelino rapidpieda,
    petolanta sur sia vojo.</l>
  <l n='24'>Kiu povas reteni sova&gcirc;an azeninon,
    alkutimi&gcirc;intan al la dezerto, kiam &gcirc;i sopiregas de sia volupta
    celado? &ccirc;iuj, kiuj &gcirc;in ser&ccirc;as, ne bezonas laci&gcirc;i, en la sama
    stato ili &gcirc;in trovos.</l>
  <l n='25'>Detenu viajn piedojn de nudeco kaj vian
    gor&gcirc;on de soifo. Sed vi diras: Ne, mi ne volas, &ccirc;ar mi amas
    fremdulojn kaj mi sekvos ilin.</l>
  <l n='26'>Kiel &scirc;telinto hontas, kiam oni
    lin trovas, tiel estas hontigita la domo de Izrael, ili, iliaj
    re&gcirc;oj, iliaj princoj, iliaj pastroj, kaj iliaj profetoj,</l>
  <l n='27'>kiuj
    diras al ligno: Vi estas mia patro; kaj al &scirc;tono: Vi min naskis.
    Ili turnis al Mi la nukon, ne la viza&gcirc;on; sed en la tempo de sia
    malfeli&ccirc;o ili diras: Levi&gcirc;u, kaj savu nin.</l>
  <l n='28'>Kie do estas viaj
    dioj, kiujn vi faris al vi? ili levi&gcirc;u, se ili povas vin savi en
    la tempo de via malfeli&ccirc;o; &ccirc;ar kiom da urboj, tiom da dioj vi
    havas, ho Jehuda.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kial vi volas disputi kun Mi? vi &ccirc;iuj defalis de Mi, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='30'>Vane Mi frapis viajn infanojn, ili ne akceptis la
    moralinstruon; via glavo ekstermis viajn profetojn, kiel furioza
    leono.</l>
  <l n='31'>Ho generacio, atentu la vorton de la Eternulo! &Ccirc;u Mi
    estis por Izrael dezerto a&ubreve; lando malluma? Kial do Mia popolo
    diras: Ni mem estas sinjoroj, ni ne plu iros al Vi?</l>
  <l n='32'>&Ccirc;u
    virgulino forgesas sian ornamon, a&ubreve; fian&ccirc;ino sian &ccirc;irka&ubreve;ligon?
    sed Mia popolo Min forgesis jam de tempo nekalkulebla.</l>
  <l n='33'>Kiel vi
    beligas vian vojon, por ser&ccirc;i amon! al agoj malbonaj vi ja
    alkutimi&gcirc;is.</l>
  <l n='34'>E&ccirc; sur viaj baskoj oni trovas sangon de
    malri&ccirc;uloj, senkulpuloj; ne en foskavoj Mi tion trovis, sed sur
    &ccirc;iuj tiuj lokoj.</l>
  <l n='35'>Vi diras: Mi estas senkulpa, Lia kolero
    deturnu sin de mi. Sed Mi postulos ju&gcirc;on inter ni pro tio, ke vi
    diras: Mi ne pekis.</l>
  <l n='36'>Kiel malestiminda vi fari&gcirc;is, &scirc;an&gcirc;ante
    vian vojon! De Egiptujo vi estos tiel same hontigita, kiel vi
    estas hontigita de Asirio.</l>
  <l n='37'>Anka&ubreve; el tie vi eliros kun la manoj
    sur la kapo, &ccirc;ar la Eternulo forpu&scirc;is viajn esperojn kaj vi ne
    sukcesos kun ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Oni diras: Se viro forigas sian edzinon, kaj &scirc;i foriras de li
    kaj edzini&gcirc;as kun alia viro, &ccirc;u li tiam povas reveni al &scirc;i
    denove? &ccirc;u ne malpuri&gcirc;us per tio tiu lando? Kaj vi mal&ccirc;astis kun
    multaj amantoj; tamen revenu al Mi, diras la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Levu
    viajn okulojn al la alta&jcirc;oj, kaj rigardu; kie vi ne adultis? &Ccirc;e
    la vojoj vi sidis por ili, kiel Arabo en la dezerto, kaj vi
    malpurigis la landon per via mal&ccirc;astado kaj malbonagoj.</l>
  <l n='3'>Pro tio
    estas retenitaj la pluvoj, kaj la printempa pluvo ne aperis; sed
    vi havas frunton de mal&ccirc;astistino, vi ne plu volas honti.</l>
  <l n='4'>Tamen
    vi kriis al Mi: Mia patro, Vi, gvidinto de mia juneco!</l>
  <l n='5'>&ccirc;u Vi
    koleros eterne kaj konservos la koleron por &ccirc;iam? Tiel vi
    parolas, kaj tamen vi faras malbonon kaj kontra&ubreve;staras.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>La Eternulo diris al mi en la tempo de la re&gcirc;o Jo&scirc;ija: &Ccirc;u vi
    vidis, kion faris la defalinta Izrael? &scirc;i iris sur &ccirc;iun altan
    monton kaj sub &ccirc;iun verdan arbon kaj tie mal&ccirc;astis.</l>
  <l n='7'>Kaj post
    kiam &scirc;i faris &ccirc;ion &ccirc;i tion, Mi diris: Revenu al Mi; sed &scirc;i ne
    revenis. Kaj tion vidis &scirc;ia perfidema fratino Judujo.</l>
  <l n='8'>Mi vidis
    &ccirc;iujn adulta&jcirc;ojn de la defalinta Izrael, kaj Mi forpelis &scirc;in kaj
    donis al &scirc;i eksedzigan leteron; tamen ne ektimis &scirc;ia perfidema
    fratino Judujo, sed &scirc;i iris kaj anka&ubreve; mal&ccirc;astis.</l>
  <l n='9'>Kaj de la bruo
    de &scirc;ia mal&ccirc;astado malpuri&gcirc;is la lando, kaj &scirc;i adultis kun &scirc;tono
    kaj kun ligno.</l>
  <l n='10'>Kaj malgra&ubreve; &ccirc;io &scirc;ia perfidema fratino Judujo
    revenis al Mi ne per sia tuta koro, sed nur hipokrite, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo diris al mi: La defalinta Izrael
    estas piulino en komparo kun la perfidema Judujo.</l>
  <l n='12'>Iru, kaj
    proklamu &ccirc;i tiujn vortojn norden, kaj diru: Revenu, defalinta
    Izrael, diras la Eternulo; Mi ne forturnos de vi Mian viza&gcirc;on,
    &ccirc;ar Mi estas kompatema, diras la Eternulo, Mi ne koleros eterne.</l>
  <l n='13'>Nur konfesu vian kulpon, ke vi pekis kontra&ubreve; la Eternulo, via
    Dio, kaj kuradis al aliaj sub &ccirc;iun verdan arbon, kaj Mian vo&ccirc;on
    vi ne a&ubreve;skultis, diras la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Revenu, defalintaj
    infanoj, diras la Eternulo, &ccirc;ar Mi estas via sinjoro, kaj Mi
    prenos vin po unu el urbo kaj po du el tribo kaj venigos vin en
    Cionon.</l>
  <l n='15'>Kaj Mi donos al vi pa&scirc;tistojn la&ubreve; Mia koro, kiuj
    pa&scirc;tos vin kun sciado kaj sa&gcirc;eco.</l>
  <l n='16'>Kaj kiam vi kreskos kaj
    multi&gcirc;os en la lando en tiu tempo, diras la Eternulo, oni ne plu
    parolos pri la kesto de interligo de la Eternulo; &gcirc;i ne venos en
    la koron, oni ne rememoros &gcirc;in, oni ne ser&ccirc;os &gcirc;in, oni ne faros
    &gcirc;in denove.</l>
  <l n='17'>En tiu tempo oni nomos Jerusalemon trono de la
    Eternulo, kaj tie kolekti&gcirc;os &ccirc;iuj popoloj en la nomo de la
    Eternulo, en Jerusalem, kaj ili ne plu sekvos la logojn de sia
    malbona koro.</l>
  <l n='18'>En tiu tempo la domo de Jehuda iros al la domo
    de Izrael, kaj ili kune iros el la norda lando en la landon, kiun
    Mi donis kiel hereda&jcirc;on al viaj patroj.</l>
  <l n='19'>Mi diris: Kiamaniere
    Mi alkalkulos vin al la filoj, kaj donos al vi la &ccirc;arman landon,
    la plej belan hereda&jcirc;on inter multe da popoloj? Kaj Mi diris: Vi
    nomos Min patro, kaj vi ne fordeturnos vin de Mi.</l>
  <l n='20'>Sed kiel
    virino, kiu perfidis sian amanton, tiel vi perfidis Min, ho domo
    de Izrael, diras la Eternulo.</l>
  <l n='21'>Vo&ccirc;o estas a&ubreve;data sur la
    alta&jcirc;oj, plenda plorado de la filoj de Izrael, &ccirc;ar ili
    malvirtigis sian vojon, forgesis la Eternulon, sian Dion.</l>
  <l n='22'>Revenu, defalintaj infanoj; Mi resanigos vian defalon. Jen ni
    venis al Vi, &ccirc;ar Vi estas la Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='23'>Vere, mensogo
    estis en la alta&jcirc;oj, en la multo da montoj; nur en la Eternulo,
    nia Dio, estas la savo de Izrael.</l>
  <l n='24'>La hontinda&jcirc;o forman&gcirc;is la
    penadon de niaj patroj de post nia juneco: iliajn &scirc;afojn, iliajn
    bovojn, iliajn filojn, kaj iliajn filinojn.</l>
  <l n='25'>Ni ku&scirc;u en nia
    abomeninda&jcirc;o, kaj nia hontinda&jcirc;o nin kovru; &ccirc;ar kontra&ubreve; la
    Eternulo, nia Dio, ni pekis, ni kaj niaj patroj, de nia juneco
    &gcirc;is la nuna tago, kaj ni ne a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de la Eternulo,
    nia Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se vi volas rekonverti vin, ho Izrael, diras la Eternulo,
    rekonvertu vin al Mi; kaj se vi forigos viajn abomeninda&jcirc;ojn de
    anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o, kaj ne plu vagados,</l>
  <l n='2'>kaj se vi en vero,
    bonordo, kaj pieco &jcirc;uros: Kiel la Eternulo vivas, tiam anka&ubreve; la
    popoloj benos sin per Li kaj gloros sin per Li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo al la viroj de Judujo kaj al
    Jerusalem: Plugu al vi novan plugokampon, kaj ne semu inter
    dorna&jcirc;o.</l>
  <l n='4'>Cirkumcidu vin al la Eternulo kaj forigu la prepucion
    de via koro, ho viroj de Judujo kaj lo&gcirc;antoj de Jerusalem, por ke
    Mia kolero ne eliru kiel fajro kaj ne brulu pro viaj malbonagoj
    tiel, ke neniu &gcirc;in estingos.</l>
  <l n='5'>Proklamu en Judujo, a&ubreve;digu en
    Jerusalem, prediku kaj trumpetu en la lando; voku per plena vo&ccirc;o,
    kaj diru: Kolekti&gcirc;u, kaj ni iru en la fortikigitajn urbojn.</l>
  <l n='6'>Levu standardon en Cion, kuru, ne haltu; &ccirc;ar malfeli&ccirc;on Mi
    venigas de nordo kaj grandan pereon.</l>
  <l n='7'>Leono levi&gcirc;as el sia
    densejo, kaj pereiganto de popoloj elmovi&gcirc;as kaj eliras el sia
    loko, por fari vian landon dezerto; viaj urboj estos detruitaj,
    kaj neniu lo&gcirc;os en ili.</l>
  <l n='8'>Pro tio zonu vin per saka&jcirc;o, ploru kaj
    &gcirc;emu, &ccirc;ar la flama kolero de la Eternulo ne fori&gcirc;as de ni.</l>
  <l n='9'>En
    tiu tago, diras la Eternulo, senvivi&gcirc;os la koro de la re&gcirc;o kaj la
    koro de la princoj, konsterni&gcirc;os la pastroj, kaj la profetoj
    konfuzi&gcirc;os.</l>
  <l n='10'>Kaj mi diris: Ho Sinjoro, ho Eternulo! &ccirc;u Vi
    erarigis &ccirc;i tiun popolon kaj Jerusalemon, dirinte: Vi havos pacon &dash; kaj dume la glavo atingis jam la animon?</l>
  <l n='11'>En tiu tempo oni
    diros al tiu popolo kaj al Jerusalem: Seka vento de la alta&jcirc;oj en
    la dezerto venas sur la vojon de la filino de Mia popolo, ne por
    ventumi kaj ne por purigi;</l>
  <l n='12'>vento pli forta ol ili venos al Mi;
    tiam Mi diros Mian verdikton kontra&ubreve; ili.</l>
  <l n='13'>Jen &gcirc;i levi&gcirc;as kiel
    nuboj, kaj &gcirc;iaj &ccirc;aroj estas kiel ventegoj, &gcirc;iaj &ccirc;evaloj estas pli
    rapidaj ol agloj; ve al ni! ni estos ruinigitaj.</l>
  <l n='14'>Lavu de la
    malbono vian koron, ho Jerusalem, por ke vi savi&gcirc;u; &gcirc;is kiam
    lo&gcirc;os en vi viaj malbonaj pensoj?</l>
  <l n='15'>Venas voko el la regiono de
    Dan, kaj malbona sciigo de la monto de Efraim:</l>
  <l n='16'>Sciigu al la
    popoloj, a&ubreve;digu pri Jerusalem, ke sie&gcirc;ontoj venas el lando
    malproksima kaj sonigas sian vo&ccirc;on kontra&ubreve; la urboj de Judujo.</l>
  <l n='17'>Kiel kampogardistoj ili &ccirc;irka&ubreve;as &gcirc;in, &ccirc;ar &gcirc;i ribelis kontra&ubreve; Mi,
    diras la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Via konduto kaj viaj faroj ka&ubreve;zis tion al
    vi, tiu via malboneco, &ccirc;ar &gcirc;i estas maldol&ccirc;a, &ccirc;ar &gcirc;i penetris &gcirc;is
    via koro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Mia interna&jcirc;o, mia interna&jcirc;o min doloras, batas mia koro, mi
    ne povas silenti; &ccirc;ar vi, mia animo, a&ubreve;dis sonon de korno,
    trumpetadon de batalo.</l>
  <l n='20'>Estas proklamata malfeli&ccirc;o post
    malfeli&ccirc;o, &ccirc;ar la tuta lando estas ruinigata, subite estas
    detruataj miaj domoj, momente miaj tendoj.</l>
  <l n='21'>Kiel longe ankora&ubreve;
    mi vidos standardon, a&ubreve;dos sonadon de korno?</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar Mia popolo
    estas freneza, Min ili ne rekonas; ili estas malsa&gcirc;aj infanoj,
    ili ne komprenas; sa&gcirc;aj ili estas por fari malbonon, sed fari
    bonon ili ne povoscias.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Mi rigardas la teron, kaj jen &gcirc;i estas malplena kaj dezerta;
    la &ccirc;ielon, kaj jen &gcirc;i estas senluma.</l>
  <l n='24'>Mi rigardas la montojn &dash; ili tremas, kaj &ccirc;iuj montetoj &scirc;anceli&gcirc;as.</l>
  <l n='25'>Mi rigardas &dash; trovi&gcirc;as neniu homo, kaj &ccirc;iuj birdoj de la &ccirc;ielo disflugis.</l>
  <l n='26'>Mi
    rigardas &dash; la fruktori&ccirc;a lando fari&gcirc;is dezerto, kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    urboj estas detruitaj de la Eternulo, de la flamo de Lia kolero.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo: Dezertigita estos la tuta lando,
    sed plenan ekstermon Mi ne faros.</l>
  <l n='28'>Pro tio la tero ploros kaj
    la &ccirc;ielo supre mal&gcirc;ojos; &ccirc;ar Mi eldiris Mian decidon, kaj Mi ne
    beda&ubreve;ras, kaj Mi ne reprenos &gcirc;in.</l>
  <l n='29'>Pro la bruo de la rajdantoj
    kaj pafantoj forkuras la tuta urbo; oni kuras en densajn
    arbarojn, grimpas sur rokojn; &ccirc;iuj urboj malpleni&gcirc;is, kaj neniu
    en ili lo&gcirc;as.</l>
  <l n='30'>Kaj vi, dezertigita, kion vi faros? E&ccirc; se vi
    metos sur vin purpuron, se vi ornamos vin per oraj ornamoj, se vi
    ru&gcirc;e kolorigos vian viza&gcirc;on, vi ornamos vin vane: viaj amantoj
    vin malestimos, ili volos vin mortigi.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar Mi a&ubreve;das krion kiel
    de naskantino, &gcirc;emegadon kiel de virino naskanta la unuan
    infanon, krion de la filino de Cion; &scirc;i &gcirc;emas, kaj etendas siajn
    manojn: Ho ve al mi! &ccirc;ar mia animo pereas de la mortigantoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Trairu la stratojn de Jerusalem kaj rigardu, esploru kaj ser&ccirc;u
    sur &gcirc;iaj palacoj, &ccirc;u vi trovos homon, kiu agas juste, kiu ser&ccirc;as
    la veron &dash; tiam Mi pardonos al &gcirc;i.</l>
  <l n='2'>E&ccirc; se ili diras: Mi &jcirc;uras per
    la Eternulo &dash; ili tamen &jcirc;uras mensoge.</l>
  <l n='3'>Ho Eternulo, Viaj okuloj
    rigardas ja la fidelecon; Vi batas ilin, sed ili ne sentas
    doloron; Vi preska&ubreve; pereigas ilin, sed ili ne volas preni
    moralinstruon; sian viza&gcirc;on ili faris pli malmola ol roko, ili ne
    volas konverti&gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Mi diris al mi: Eble ili estas malri&ccirc;uloj,
    malkleruloj, ili ne konas la vojon de la Eternulo, la le&gcirc;ojn de
    sia Dio;</l>
  <l n='5'>mi iros al la eminentuloj, kaj mi parolos kun ili: ili
    ja konas la vojon de la Eternulo, la le&gcirc;ojn de sia Dio; sed anka&ubreve;
    ili &ccirc;iuj kune rompis la jugon, dis&scirc;iris la &scirc;nurojn.</l>
  <l n='6'>Pro tio
    mortigos ilin leono el la arbaro, lupo el la stepo ilin prirabos,
    leopardo atendos ilin apud iliaj urboj; &ccirc;iu, kiu eliros el tie,
    estos dis&scirc;irata. &Ccirc;ar multaj fari&gcirc;is iliaj krimoj, fortaj fari&gcirc;is
    iliaj perfidoj.</l>
  <l n='7'>Kiel Mi tion pardonus al vi? viaj filoj Min
    forlasis kaj &jcirc;uris per ne-dioj. Mi &jcirc;urigis ilin, sed ili adultas
    kaj iras amase en mal&ccirc;astejojn.</l>
  <l n='8'>Ili fari&gcirc;is kiel voluptemaj
    pasiaj &ccirc;evaloj; &ccirc;iu blekas al la edzino de sia proksimulo.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;u
    Mi povas ne puni pro tio? diras la Eternulo; kaj &ccirc;u al tia popolo
    Mia animo povas ne ven&gcirc;i?</l>
  <l n='10'>Iru sur &gcirc;iajn muregojn kaj detruu
    ilin, tamen ne tute ekstermu; forigu &gcirc;iajn bran&ccirc;ojn, &ccirc;ar ne por
    la Eternulo ili estas.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar forte perfidis Min la domo de
    Izrael kaj la domo de Jehuda, diras la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Ili neis la
    ekzistadon de la Eternulo, kaj diris: Li ne ekzistas, kaj ne
    venos sur nin malbono, kaj glavon kaj malsaton ni ne vidos.</l>
  <l n='13'>Kaj la profetoj estas kiel vento, ne trovi&gcirc;as en ili la vorto de
    Dio; tiel fari&gcirc;u al ili.</l>
  <l n='14'>Pro tio tiele diras la Eternulo, Dio
    Cebaot: Pro tio, ke vi parolas tiajn vortojn, jen Mi metos Miajn
    vortojn en vian bu&scirc;on kiel fajron, kaj &ccirc;i tiu popolo estos kiel
    ligno, kiun &gcirc;i konsumos.</l>
  <l n='15'>Jen Mi venigos sur vin, sur la domon
    de Izrael, popolon de malproksime, diras la Eternulo, popolon
    fortan, popolon antikvan, popolon, kies lingvon vi ne scias; kaj
    vi ne komprenos, kion &gcirc;i parolas.</l>
  <l n='16'>&Gcirc;ia sagujo estas kiel
    malfermita tombo; &ccirc;iuj ili estas herooj.</l>
  <l n='17'>&Gcirc;i forman&gcirc;os vian
    rikolton kaj vian panon, ekstermos viajn filojn kaj viajn
    filinojn, forman&gcirc;os viajn &scirc;afojn kaj viajn bovojn, forman&gcirc;os
    viajn vinberojn kaj viajn figojn, detruos per glavo viajn
    fortikigitajn urbojn, kiujn vi fidas.</l>
  <l n='18'>Sed e&ccirc; en tiu tempo,
    diras la Eternulo, Mi ne pereigos vin tute.</l>
  <l n='19'>Kaj kiam oni
    demandos: Pro kio la Eternulo, nia Dio, faras al ni &ccirc;ion &ccirc;i tion?
    tiam diru al ili: Kiel vi forlasis Min kaj servas al fremdaj dioj
    en via lando, tiel vi servos al fremduloj en lando, kiu ne
    apartenas al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Anoncu tion en la domo de Jakob kaj a&ubreve;digu en Judujo, dirante:</l>
  <l n='21'>A&ubreve;skultu &ccirc;i tion, ho popolo malsa&gcirc;a kaj senkora, kiu havas
    okulojn, sed ne vidas, havas orelojn, sed ne a&ubreve;das.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;u vi ne
    timas Min? diras la Eternulo; &ccirc;u vi ne tremas anta&ubreve; Mi, kiu faris
    sablon limo por la maro, aran&gcirc;o eterna, kiun &gcirc;i ne transpa&scirc;as?
    kiom ajn &gcirc;i skui&gcirc;as, &gcirc;i nenion povas fari; kiom ajn bruas &gcirc;iaj
    ondoj, ili ne povas &gcirc;in transpa&scirc;i.</l>
  <l n='23'>Sed &ccirc;i tiu popolo havas
    koron defaleman kaj neobeeman, ili defalis kaj foriris.</l>
  <l n='24'>Kaj
    ili ne diris en sia koro: Ni timu la Eternulon, nian Dion, kiu
    donas al ni pluvon frusezonan kaj malfrusezonan en &gcirc;ia tempo, kiu
    gardas por ni la semajnojn, destinitajn por la rikolto.</l>
  <l n='25'>Viaj
    malbonagoj tion forklinis, kaj viaj pekoj forigis de vi la bonon.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar inter Mia popolo trovi&gcirc;as malvirtuloj, kiuj faras
    insidojn, starigas pereigajn kaptilojn, kaptas la homojn.</l>
  <l n='27'>Kiel
    birdejo estas plena de birdoj, tiel iliaj domoj estas plenaj de
    trompakira&jcirc;oj; tial ili fari&gcirc;is grandaj kaj ri&ccirc;aj.</l>
  <l n='28'>Ili fari&gcirc;is
    grasaj, ili fari&gcirc;is dikaj; ili faris malbonajn agojn; ju&gcirc;on ili
    ne faras, ju&gcirc;on pri orfo, sed ili &gcirc;uas la vivon; justecon al
    malri&ccirc;uloj ili ne faras.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;u Mi povas lasi tion sen puno? diras
    la Eternulo; &ccirc;u al tia popolo Mia animo ne ven&gcirc;os?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Io konsterna kaj terura fari&gcirc;is en la lando:</l>
  <l n='31'>la profetoj
    profetas malvera&jcirc;on, kaj la pastroj regas per ili; kaj al mia
    popolo tio pla&ccirc;as. Kaj kion vi faros en la estonteco?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kuru rapide, ho filoj de Benjamen, el Jerusalem, kaj en Tekoa
    sonigu la trumpeton kaj super Bet-Kerem faru signalon; &ccirc;ar de
    nordo aperas malbono kaj granda pereo.</l>
  <l n='2'>Al bela kaj delikata
    virino Mi similigis la filinon de Cion.</l>
  <l n='3'>Al &scirc;i venos pa&scirc;tistoj
    kun siaj brutaroj, &ccirc;irka&ubreve; &scirc;i ili starigos tendojn, kaj &ccirc;iu pa&scirc;tos
    sur sia loko.</l>
  <l n='4'>Aran&gcirc;u militon kontra&ubreve; &scirc;i; levi&gcirc;u, ni iru en
    tagmezo. Ho ve al ni! &ccirc;ar balda&ubreve; vesperi&gcirc;os, etendi&gcirc;as la ombroj
    de vespero.</l>
  <l n='5'>Levi&gcirc;u, ni iru nokte, kaj ni detruu &scirc;iajn palacojn.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo Cebaot: Haku &scirc;iajn arbojn kaj
    aran&gcirc;u remparon &ccirc;irka&ubreve; Jerusalem; &ccirc;i tiun urbon oni devas puni,
    &gcirc;i estas tute plena de malbonagoj.</l>
  <l n='7'>Kiel fonto elfluigas sian
    akvon, tiel &gcirc;i elfluigas el si malbonon; nur perforteco kaj
    rabado estas a&ubreve;dataj en &gcirc;i, anta&ubreve; Mi estas &ccirc;iam turmentado kaj
    batado.</l>
  <l n='8'>Prudenti&gcirc;u, ho Jerusalem, por ke ne fori&gcirc;u de vi Mia
    animo, por ke Mi ne faru vin dezerto, lando ne lo&gcirc;ata.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Oni kolektu la resta&jcirc;on de
    Izrael kiel resta&jcirc;on de vinberoj; eltiru kaj retiru vian manon,
    kiel &scirc;irkolektanto de vinberoj super la korboj.</l>
  <l n='10'>Kun kiu Mi
    parolu, kiun Mi admonu, ke oni Min a&ubreve;skultu? ilia orelo ne estas
    cirkumcidita, kaj ili ne povas a&ubreve;di. Jen la vorton de la Eternulo
    ili mal&scirc;atas; ili ne deziras &gcirc;in.</l>
  <l n='11'>Tial Mi pleni&gcirc;is de kolero
    de la Eternulo, Mi ne plu povas toleri; elver&scirc;u &gcirc;in sur la
    infanojn sur la strato kaj sur la interkonsili&gcirc;on de la junuloj;
    kiel viro, tiel anka&ubreve; virino estos kaptita, maljunulo kaj
    profunda&gcirc;ulo.</l>
  <l n='12'>Iliaj domoj transiros al aliuloj, anka&ubreve; la
    kampoj kaj la edzinoj; &ccirc;ar Mi etendos Mian manon sur la lo&gcirc;antojn
    de la lando, diras la Eternulo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj, de la malgrandaj &gcirc;is
    la grandaj, estas profitavidaj; kaj de la profetoj &gcirc;is la pastroj
    &ccirc;iuj faras malhonesta&jcirc;on.</l>
  <l n='14'>Kaj la vundojn de Mia popolo ili
    kuracas per facilanimigo, dirante, ke &ccirc;io estas en bona stato,
    kvankam ne estas bona stato.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;u ili hontas, ke ili faras
    abomeninda&jcirc;on? ili tute ne hontas, ili e&ccirc; ne povoscias ru&gcirc;i&gcirc;i;
    tial ili falos inter la falantoj, ili renversi&gcirc;os, kiam Mi
    vizitos ilin, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Tiele diras la Eternulo: Stari&gcirc;u sur la vojoj kaj rigardu, kaj
    demandu pri la vojoj antikvaj, kia estas la bona vojo, kaj iru
    la&ubreve; &gcirc;i kaj trovu ripozon por via animo. Sed ili diris: Ni ne
    iros.</l>
  <l n='17'>Kaj Mi starigis gardistojn super vi, dirante: Atentu la
    sonadon de la trumpeto. Sed ili diris: Ni ne atentos.</l>
  <l n='18'>Tial
    a&ubreve;du, ho popoloj, kaj sciu, ho komunumoj, kio fari&gcirc;as &ccirc;e ili.</l>
  <l n='19'>A&ubreve;skultu, ho tero! jen Mi venigas malfeli&ccirc;on sur &ccirc;i tiun popolon,
    frukton de iliaj pensoj; &ccirc;ar ili ne atentis Miajn vortojn, kaj
    Mian instruon ili forpu&scirc;is.</l>
  <l n='20'>Por kio Mi bezonas la olibanon
    venantan el &Scirc;eba, kaj la bonodoran kanon el malproksima lando?
    viaj bruloferoj ne pla&ccirc;as al Mi, kaj viaj bu&ccirc;oferoj ne estas
    agrablaj al Mi.</l>
  <l n='21'>Tial tiele diras la Eternulo: Jen Mi metos
    anta&ubreve; &ccirc;i tiu popolo falpu&scirc;ilon, kaj sur &gcirc;i falpu&scirc;i&gcirc;os kune patroj
    kaj filoj, najbaro kaj amiko pereos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Tiele diras la Eternulo: Jen venos popolo el norda lando, kaj
    granda nacio levi&gcirc;os de la randoj de la tero.</l>
  <l n='23'>Pafarkon kaj
    lancon ili tenas forte; kruelaj ili estas kaj senkompataj; ilia
    vo&ccirc;o bruas kiel maro; sur &ccirc;evaloj ili rajdas, armite por la
    batalo kiel unu homo, kontra&ubreve; vin, ho filino de Cion.</l>
  <l n='24'>Kiam ni
    a&ubreve;dis pri ili, mallevi&gcirc;is niaj manoj, teruro kaj doloro nin
    atakis kiel naskantinon.</l>
  <l n='25'>Ne eliru sur la kampon, ne iru sur la
    vojon, &ccirc;ar la glavo de la malamiko vekas teruron &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='26'>Ho
    filino de Mia popolo! zonu vin per saka&jcirc;o, rulu vin en cindro,
    funebru kiel pro sola filo, ploru maldol&ccirc;e, &ccirc;ar subite venos sur
    nin la pereiganto.</l>
  <l n='27'>Kiel esploranton Mi starigis vin inter Mia
    popolo, fortan, ke vi ekkonu kaj esploru ilian vojon.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;iuj ili
    estas obstinaj defalintoj, kalumniantoj, kupro kaj fero; &ccirc;iuj ili
    estas degenerintoj.</l>
  <l n='29'>La blovilo bruldifekti&gcirc;is, la plumbo
    malaperis en la fajro; vane fandis la fandisto: la malbonuloj ne
    aparti&gcirc;is.</l>
  <l n='30'>Ar&gcirc;ento rifuzita oni nomos ilin, &ccirc;ar la Eternulo
    forrifuzis ilin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia de la Eternulo:</l>
  <l n='2'>Stari&gcirc;u en la pordego de la domo de la Eternulo, kaj tie proklamu
    &ccirc;i tiun vorton, kaj diru: A&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, &ccirc;iuj
    Judoj, kiuj venas en &ccirc;i tiun pordegon, por adorklini&gcirc;i al la
    Eternulo.</l>
  <l n='3'>Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael:
    Plibonigu vian vojon kaj vian konduton; tiam Mi lo&gcirc;igos vin sur
    &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='4'>Ne fidu la mensogajn vortojn, kiam oni diras al
    vi: &Ccirc;i tie estas la templo de la Eternulo, la templo de la
    Eternulo, la templo de la Eternulo.</l>
  <l n='5'>Nur se vi plibonigos vian
    vojon kaj vian konduton, se vi agos juste unu rilate la alian,</l>
  <l n='6'>se vi ne premos fremdulon, orfon, kaj vidvinon, se vi ne ver&scirc;os
    senkulpan sangon sur &ccirc;i tiu loko, kaj ne sekvos aliajn diojn por
    via malfeli&ccirc;o:</l>
  <l n='7'>tiam Mi lo&gcirc;igos vin sur &ccirc;i tiu loko, en la
    lando, kiun Mi donis al viaj patroj, &ccirc;iam kaj eterne.</l>
  <l n='8'>Jen vi
    fidas la mensogajn vortojn, kiuj neniom helpas.</l>
  <l n='9'>&Scirc;telante,
    mortigante, adultante, &jcirc;urante mensoge, incensante al Baal, kaj
    sekvante aliajn diojn, kiujn vi ne konas,</l>
  <l n='10'>vi poste venas kaj
    stari&gcirc;as anta&ubreve; Mi en &ccirc;i tiu domo, kiu estas nomata per Mia nomo,
    kaj vi diras: Ni savi&gcirc;is &dash; kvankam vi plue faras &ccirc;iujn tiujn
    abomeninda&jcirc;ojn!</l>
  <l n='11'>&Ccirc;u &ccirc;i tiun domon, kiu estas nomata per Mia
    nomo, vi rigardas kiel neston de rabistoj? Mi bone vidas tion,
    diras la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Iru do al Mia loko en &Scirc;ilo, kie Mi anta&ubreve;e
    lo&gcirc;igis Mian nomon, kaj rigardu, kion Mi faris al &gcirc;i pro la
    malbonagoj de Mia popolo Izrael.</l>
  <l n='13'>Kaj nun, &ccirc;ar vi faras &ccirc;iujn
    tiujn farojn, diras la Eternulo, kaj Mi de frua mateno &ccirc;iam
    parolas al vi, kaj vi ne a&ubreve;skultas, Mi vokas vin, kaj vi ne
    respondas:</l>
  <l n='14'>tial al la domo, kiu estas nomata per Mia nomo kaj
    kiun vi fidas, kaj al la loko, kiun Mi donis al vi kaj al viaj
    patroj, Mi faros tiel, kiel Mi faris al &Scirc;ilo.</l>
  <l n='15'>Mi forpu&scirc;os vin
    de anta&ubreve; Mi, kiel Mi forpu&scirc;is &ccirc;iujn viajn fratojn, la tutan
    idaron de Efraim.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj vi ne pre&gcirc;u por &ccirc;i tiu popolo kaj ne direktu por ili
    supren krion kaj pre&gcirc;on kaj ne klopodu anta&ubreve; Mi, &ccirc;ar Mi ne
    a&ubreve;skultos vin.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;u vi ne vidas, kion ili faras en la urboj de
    Judujo kaj sur la stratoj de Jerusalem?</l>
  <l n='18'>La filoj kolektas la
    lignon, kaj la patroj ekbruligas la fajron, kaj la virinoj knedas
    la paston, por fari kukojn por la re&gcirc;ino de la &ccirc;ielo, kaj ili
    faras ver&scirc;oferojn al aliaj dioj, por &ccirc;agreni Min.</l>
  <l n='19'>Sed &ccirc;u Min
    ili &ccirc;agrenas? diras la Eternulo; &ccirc;u ne sin mem, por hontigi sian
    viza&gcirc;on?</l>
  <l n='20'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mia
    kolero kaj indigno elver&scirc;i&gcirc;os sur &ccirc;i tiun lokon, sur la homojn
    kaj sur la brutojn kaj sur la arbojn de la kampo kaj sur la
    fruktojn de la tero; &gcirc;i ekflamos kaj ne estingi&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Aldonu viajn
    bruloferojn al viaj bu&ccirc;oferoj, kaj man&gcirc;u la viandon;</l>
  <l n='22'>&ccirc;ar Mi ne
    parolis al viaj patroj kaj Mi ne ordonis al ili pri bruloferoj
    kaj bu&ccirc;oferoj en la tago, kiam Mi elkondukis ilin el la lando
    Egipta;</l>
  <l n='23'>nur &ccirc;i tion Mi ordonis al ili: A&ubreve;skultu Mian vo&ccirc;on,
    kaj Mi estos via Dio, kaj vi estos Mia popolo, kaj iru la&ubreve; la
    tuta vojo, kiun Mi montros al vi, por ke estu al vi bone.</l>
  <l n='24'>Sed
    ili ne a&ubreve;skultis kaj ne alklinis sian orelon, ili agis la&ubreve; siaj
    propraj pensoj, la&ubreve; la obstineco de sia malbona koro, kaj ili
    iris malanta&ubreve;en, ne anta&ubreve;en.</l>
  <l n='25'>De post la tago, kiam viaj patroj
    eliris el la lando Egipta, &gcirc;is la nuna tago Mi sendadis al vi
    &ccirc;iujn Miajn servantojn, la profetojn, &ccirc;iutage Mi sendis;</l>
  <l n='26'>sed
    ili ne a&ubreve;skultis Min kaj ne alklinis sian orelon, ili obstinigis
    sian nukon, agis pli malbone ol iliaj patroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj kiam vi diros al ili &ccirc;ion &ccirc;i tion, ili ne a&ubreve;skultos vin;
    kiam vi vokos ilin, ili ne respondos al vi.</l>
  <l n='28'>Diru do al ili:
    Jen estas popolo, kiu ne a&ubreve;skultas la vo&ccirc;on de la Eternulo, sia
    Dio, kaj ne akceptas moralinstruon; la kredo malaperis kaj estas
    ekstermita el ilia bu&scirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Detondu viajn harojn kaj for&jcirc;etu ilin, kantu funebran kanton
    sur la alta&jcirc;oj; &ccirc;ar la Eternulo forrifuzis kaj forpu&scirc;is la
    generacion, kiun Li koleras.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar la filoj de Jehuda faras
    malbonon anta&ubreve; Miaj okuloj, diras la Eternulo; siajn
    abomeninda&jcirc;ojn ili metis en la domon, kiu estas nomata per Mia
    nomo, por malpurigi &gcirc;in.</l>
  <l n='31'>Ili aran&gcirc;is alta&jcirc;ojn de Tofet en la
    valo de la filo de Hinom, por bruligi siajn filojn kaj siajn
    filinojn en fajro, kion Mi ne ordonis kaj kio neniam estis en
    Miaj pensoj.</l>
  <l n='32'>Pro tio jen venos tempo, diras la Eternulo, kiam
    oni jam nomos tion ne Tofet kaj valo de la filo de Hinom, sed
    valo de mortigado, kaj en Tofet oni enterigos mortintojn, &ccirc;ar
    mankos alia loko.</l>
  <l n='33'>Kaj la kadavroj de &ccirc;i tiu popolo estos
    man&gcirc;a&jcirc;o por la birdoj de la &ccirc;ielo kaj por la bestoj de la tero,
    kiujn neniu fortimigos.</l>
  <l n='34'>Kaj Mi &ccirc;esigos en la urboj de Judujo
    kaj sur la stratoj de Jerusalem la sonojn de &gcirc;ojo kaj la sonojn
    de gajeco, la vo&ccirc;on de fian&ccirc;o kaj la vo&ccirc;on de fian&ccirc;ino; &ccirc;ar la
    lando fari&gcirc;os dezerto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo, diras la Eternulo, oni el&jcirc;etos el iliaj tomboj la
    ostojn de la re&gcirc;oj de Judujo kaj la ostojn de &gcirc;iaj princoj kaj la
    ostojn de la pastroj kaj la ostojn de la profetoj kaj la ostojn
    de la lo&gcirc;antoj de Jerusalem;</l>
  <l n='2'>kaj oni dis&jcirc;etos ilin anta&ubreve; la
    suno kaj anta&ubreve; la luno kaj anta&ubreve; la tuta armeo de la &ccirc;ielo, kiujn
    ili amis, al kiuj ili servis, kiujn ili sekvis, kiujn ili ser&ccirc;is,
    kaj al kiuj ili adorklini&gcirc;is; oni ne kolektos ilin kaj ne
    enterigos ilin, sed ili estos kiel sterko sur la supra&jcirc;o de la
    tero.</l>
  <l n='3'>Kaj preferos la morton ol la vivon &ccirc;iuj restintoj, kiuj
    restos el tiu malbona gento, kiuj restos en &ccirc;iuj lokoj, sur kiujn
    Mi dispelis ilin, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj diru al ili: Tiele diras la Eternulo: &Ccirc;u se oni falis, oni
    ne levi&gcirc;as? &ccirc;u se oni devoji&gcirc;is, oni ne volas reveni?</l>
  <l n='5'>Kial do
    &ccirc;i tiu popolo en Jerusalem defalis per defalo obstina? ili forte
    sin tenas je la malvera&jcirc;o kaj ne volas sin konverti.</l>
  <l n='6'>Mi atentis
    kaj a&ubreve;skultis, sed ili parolas nenion &gcirc;ustan; neniu pentas sian
    malbonecon, dirante: Kion mi faris? &Ccirc;iu fordonis sin al sia
    kurado, kiel &ccirc;evalo, kiu flugrapide kuras en la batalon.</l>
  <l n='7'>E&ccirc;
    cikonio sub la &ccirc;ielo scias sian tempon, turto, hirundo, kaj gruo
    observas la tempon, kiam ili devas veni; sed Mia popolo ne scias
    la le&gcirc;on de la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kiel vi diras: Ni estas sa&gcirc;uloj, kaj
    ni havas anta&ubreve; ni la instruon de la Eternulo? &Gcirc;i fari&gcirc;is ja
    mensoga&jcirc;o per la mensoga skribilo de la skribistoj.</l>
  <l n='9'>Per honto
    kovris sin la sa&gcirc;uloj, konfuzi&gcirc;is kaj impliki&gcirc;is; jen ili
    forrifuzis la vorton de la Eternulo, kian do sa&gcirc;econ ili havas?</l>
  <l n='10'>Tial Mi fordonos iliajn edzinojn al aliuloj, iliajn kampojn al
    venkintoj; &ccirc;ar de malgrandulo &gcirc;is grandulo ili &ccirc;iuj estas
    profitavidaj, de profeto &gcirc;is pastro ili &ccirc;iuj faras malhonesta&jcirc;on.</l>
  <l n='11'>Kaj la vundojn de la filino de Mia popolo ili kuracas per
    facilanimigo, dirante, ke &ccirc;io estas en bona stato, kvankam ne
    estas bona stato.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;u ili hontas, ke ili faras abomeninda&jcirc;on?
    ili tute ne hontas, ili e&ccirc; ne povoscias ru&gcirc;i&gcirc;i; tial ili falos
    inter la falantoj, ili renversi&gcirc;os, kiam Mi vizitos ilin, diras
    la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Mi plene &scirc;irkolektos ilin, diras la Eternulo; ne
    restos beroj sur la vinberbran&ccirc;o nek figoj sur la figarbo, kaj la
    folioj forvelkos, kaj Mi donos al ili plenan pereon.</l>
  <l n='14'>Por kio
    ni sidas? kolekti&gcirc;u, kaj ni iru en la fortikigitajn urbojn, kaj
    ni tie pereu; &ccirc;ar la Eternulo, nia Dio, pereigas nin kaj
    trinkigas al ni akvon maldol&ccirc;an pro tio, ke ni pekis anta&ubreve; la
    Eternulo.</l>
  <l n='15'>Ni esperis pacon, sed venas nenio bona; ni esperis
    tempon de resani&gcirc;o, sed jen estas teruro.</l>
  <l n='16'>El la regiono de Dan
    oni a&ubreve;das spiregadon de iliaj &ccirc;evaloj; de la blekegado de iliaj
    fortaj &ccirc;evaloj tremas la tuta tero; ili iras, kaj ili forman&gcirc;os
    la teron, kaj tion, kio estas sur &gcirc;i, la urbon kaj &gcirc;iajn
    lo&gcirc;antojn.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar jen Mi sendos sur vin serpentojn, vipurojn,
    kiujn oni ne povas sor&ccirc;ligi, kaj ili pikos vin, diras la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Mia mal&gcirc;ojo estas super &ccirc;iuj mal&gcirc;ojoj, mia koro en mi doloras.</l>
  <l n='19'>Jen mi a&ubreve;das kriadon de la filino de mia popolo el lando
    malproksima: &Ccirc;u jam ne ekzistas la Eternulo en Cion? &ccirc;u &gcirc;ia Re&gcirc;o
    ne estas en &gcirc;i? Sed kial ili kolerigis min per siaj idoloj, per
    fremdaj vanta&jcirc;oj?</l>
  <l n='20'>Pasis la rikolto, fini&gcirc;is la somero, sed ni
    ne ricevis helpon.</l>
  <l n='21'>La malfeli&ccirc;o de mia popolo min afliktas, mi
    mal&gcirc;ojas, mi sentas teruron.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;u ne ekzistas balzamo en Gilead?
    &ccirc;u ne ekzistas tie kuracisto? kial do ne venas resani&gcirc;o al la
    filino de mia popolo?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ho, se mia kapo havus sufi&ccirc;e da akvo kaj miaj okuloj estus
    fonto da larmoj! tage kaj nokte mi priplorus la mortigitojn el
    mia popolo.</l>
  <l n='2'>Ho, se mi havus en la dezerto rifu&gcirc;ejon por
    migrantoj! tiam mi forlasus mian popolon kaj forirus de ili, &ccirc;ar
    ili &ccirc;iuj estas adultuloj, amaso da perfiduloj.</l>
  <l n='3'>Per siaj langoj
    ili pafas mensogon kiel per pafarko, ne por vero ili forti&gcirc;as sur
    la tero; ili iras de malbonago al malbonago, kaj Min ili ne
    konas, diras la Eternulo.</l>
  <l n='4'>Gardu vin unu kontra&ubreve; alia, kaj fidu
    neniun fraton; &ccirc;ar &ccirc;iu frato insidas, kaj &ccirc;iu proksimulo
    disportas kalumniojn.</l>
  <l n='5'>Unu trompas alian, kaj veron ili ne
    parolas; ili lernigis sian langon paroli malveron, ili laci&gcirc;as de
    malbonagado.</l>
  <l n='6'>Vi lo&gcirc;as meze de malhonesteco; pro malhonesteco
    ili ne volas koni Min, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Tial tiele diras la Eternulo Cebaot: Jen Mi fandos kaj elprovos
    ilin; &ccirc;ar kiel alie Mi povas agi kun la filino de Mia popolo?</l>
  <l n='8'>Ilia lango estas vundanta sago, &gcirc;i parolas trompe; per sia bu&scirc;o
    ili afable salutas sian proksimulon, sed en sia koro ili faras
    insidon kontra&ubreve; li.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;u pro tio Mi povas ne puni ilin? diras la
    Eternulo; &ccirc;u al tia popolo Mia animo ne ven&gcirc;os?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Pri la montoj Mi ploros, kaj pri la kabanoj en la dezerto Mi
    kantos funebre; &ccirc;ar ili estas tiel bruligitaj, ke jam neniu
    migranto en ilin eniras, kaj oni jam ne a&ubreve;das blekadon de brutoj;
    de la birdoj de la &ccirc;ielo &gcirc;is la brutoj &ccirc;io diskuris, foriris.</l>
  <l n='11'>Mi faros Jerusalemon amaso da &scirc;tonoj, lo&gcirc;ejo de &scirc;akaloj; kaj la
    urbojn de Judujo Mi dezertigos tiel, ke estos en ili neniu
    lo&gcirc;anto.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;u ekzistas homo sa&gcirc;a, kiu komprenus tion kaj
    klarigus tion, kion diras al li la bu&scirc;o de la Eternulo, pro kio
    la lando pereis kaj estas bruldetruita kiel dezerto tiel, ke
    neniu iras tra &gcirc;i?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo diris: Pro tio, ke ili forlasis Mian instruon,
    kiun Mi donis al ili, kaj ne a&ubreve;skultis Mian vo&ccirc;on kaj ne sekvis
    &gcirc;in,</l>
  <l n='14'>sed sekvis la obstinecon de sia koro kaj la Baalojn, kiel
    lernigis al ili iliaj patroj:</l>
  <l n='15'>tial tiele diras la Eternulo
    Cebaot, Dio de Izrael: Jen Mi man&gcirc;igos al tiu popolo vermuton kaj
    trinkigos al ili akvon maldol&ccirc;an;</l>
  <l n='16'>kaj Mi dissemos ilin inter
    popoloj, kiujn ne konis ili nek iliaj patroj; kaj Mi sendos post
    ilin glavon, &gcirc;is Mi tute ekstermos ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Ser&ccirc;u kaj voku ploristinojn,
    ke ili venu; sendu voki lertulinojn en tia afero, ke ili venu.</l>
  <l n='18'>Ili rapidu kaj komencu funebran ploradon pri ni, por ke el niaj
    okuloj ekfluu larmoj kaj de niaj palpebroj ekver&scirc;i&gcirc;u akvo.</l>
  <l n='19'>Vo&ccirc;o de funebra plorado estos a&ubreve;data el Cion: Kiele ni estas
    ruinigitaj! kiele ni estas kovritaj de honto! &ccirc;ar ni forlasis
    nian landon kaj estas el&jcirc;etitaj el niaj lo&gcirc;ejoj.</l>
  <l n='20'>A&ubreve;skultu do,
    ho virinoj, la vorton de la Eternulo, kaj via orelo enprenu la
    vorton el Lia bu&scirc;o: Lernigu al viaj filinoj funebran ploradon kaj
    unu al alia funebran kantadon.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar la morto eniras en niajn
    fenestrojn kaj venas en niajn palacojn, por ekstermi infanojn de
    ekstere, junulojn de la stratoj.</l>
  <l n='22'>Diru, ke tiele diras la
    Eternulo: La kadavroj de homoj falos kiel sterko sur la kampojn
    kaj kiel garboj malanta&ubreve; la rikoltanto, kaj neniu ilin
    enkolektos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Tiele diras la Eternulo: Ne fieru sa&gcirc;ulo pri sia sa&gcirc;eco, ne
    fieru fortulo pri sia forteco, ne fieru ri&ccirc;ulo pri sia ri&ccirc;eco;</l>
  <l n='24'>sed kiu volas fieri, tiu fieru nur pri tio, ke li komprenas kaj
    konas Min, ke Mi estas la Eternulo, kiu faras korfavora&jcirc;on,
    ju&gcirc;on, kaj justa&jcirc;on sur la tero; &ccirc;ar &ccirc;i tio pla&ccirc;as al Mi, diras
    la Eternulo.</l>
  <l n='25'>Jen venos tagoj, diras la Eternulo, kiam Mi
    punvizitos &ccirc;iujn cirkumciditajn kaj necirkumciditajn,</l>
  <l n='26'>Egiptujon, Judujon, Edomon, la Amonidojn, Moabon, kaj &ccirc;iujn, kiuj
    tondas la harojn sur la tempioj kaj kiuj lo&gcirc;as en la dezerto; &ccirc;ar
    &ccirc;iuj popoloj havas necirkumciditan prepucion, sed la tuta domo de
    Izrael havas necirkumciditan koron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu la vorton, kiun diras pri vi la Eternulo, ho domo de
    Izrael!</l>
  <l n='2'>Tiele diras la Eternulo: Ne lernu la konduton de la
    nacioj, kaj ne timu la signojn de la &ccirc;ielo, kiel la nacioj ilin
    timas.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar la aran&gcirc;oj de la nacioj estas vanta&jcirc;o: ili dehakas
    arbon en la arbaro, kaj &ccirc;arpentisto prilaboras &gcirc;in per hakilo;</l>
  <l n='4'>ili ornamas &gcirc;in per ar&gcirc;ento kaj oro, fortikigas per najloj kaj
    marteloj, por ke &gcirc;i ne disfalu.</l>
  <l n='5'>Ili estas kiel kolono
    &ccirc;irka&ubreve;for&gcirc;ita; ili ne parolas, oni portas ilin, &ccirc;ar ili ne povas
    iri. Ne timu ilin, &ccirc;ar ili ne faras malbonon, tiel same, kiel ili
    ne povas fari bonon.</l>
  <l n='6'>Sed simila al Vi, ho Eternulo, ekzistas
    neniu; granda Vi estas, kaj granda estas Via nomo en potenco.</l>
  <l n='7'>Kiu povas ne timi Vin, ho Re&gcirc;o de la popoloj? al Vi tio decas,
    &ccirc;ar inter &ccirc;iuj sa&gcirc;uloj de la nacioj kaj en &ccirc;iuj iliaj regnoj
    ekzistas neniu simila al Vi.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;iuj ili malsa&gcirc;i&gcirc;is kaj idioti&gcirc;is,
    &ccirc;ar ligno donas ja nur vanta&jcirc;an instruon.</l>
  <l n='9'>Foliigita ar&gcirc;ento
    estas venigita el Tar&scirc;i&scirc; kaj oro el Ufaz, laborita&jcirc;o de artisto
    kaj de la manoj de fandisto; blua kaj purpura &scirc;tofo estas ilia
    vesto, &ccirc;io estas farita&jcirc;o de lertuloj.</l>
  <l n='10'>Sed la Eternulo estas
    Dio vera, Li estas Dio vivanta kaj Re&gcirc;o eterna; de Lia kolero
    tremas la tero, kaj la nacioj ne povas elteni Lian indignon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Diru do al ili: La dioj, kiuj ne kreis la &ccirc;ielon kaj la teron,
    pereos de sur la tero kaj sub la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Li kreis la teron per Sia forto, aran&gcirc;is la mondon per Sia
    sa&gcirc;o, kaj per Sia prudento etendis la &ccirc;ielon.</l>
  <l n='13'>Kiam Li
    eksonigas Sian vo&ccirc;on, kolekti&gcirc;as multego da akvo en la &ccirc;ielo; Li
    levas la nubojn de la randoj de la tero, Li aperigas fulmojn
    inter la pluvo, kaj elirigas la venton el Siaj trezorejoj.</l>
  <l n='14'>Malsa&gcirc;i&gcirc;is &ccirc;iu homo kun sia sciado, per honto kovri&gcirc;is &ccirc;iu
    fandisto kun sia statuo; &ccirc;ar lia fandita&jcirc;o estas malvera&jcirc;o, &gcirc;i ne
    havas en si spiriton.</l>
  <l n='15'>Tio estas vanta&jcirc;o, faro de eraro; kiam
    ili estos vizititaj, ili pereos.</l>
  <l n='16'>Ne simila al ili estas Tiu,
    kiun havas Jakob; &ccirc;ar Li estas la kreinto de &ccirc;io, kaj Izrael
    estas la gento de Lia heredo; Eternulo Cebaot estas Lia nomo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Forprenu de la tero vian komerca&jcirc;on, vi, kiu lo&gcirc;as en
    fortika&jcirc;o;</l>
  <l n='18'>&ccirc;ar tiele diras la Eternulo: Jen Mi &ccirc;i tiun fojon
    el&jcirc;etos la lo&gcirc;antojn de la lando, kaj Mi premos ilin, ke ili
    sentos kaj diros:</l>
  <l n='19'>Ho ve al mi en mia malfeli&ccirc;o! neresanigebla
    estas mia vundo. Kaj mi pensis, ke tio estas mia malsano, kiun mi
    devas elporti.</l>
  <l n='20'>Mia tendo estas ruinigita, kaj &ccirc;iuj miaj &scirc;nuroj
    estas dis&scirc;iritaj; miaj infanoj foriris de mi kaj forestas; estas
    jam neniu, kiu povus starigi mian tendon kaj pendigi miajn
    kurtenojn.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar la pa&scirc;tistoj malsa&gcirc;i&gcirc;is kaj ne ser&ccirc;is la
    Eternulon; tial ili nenion komprenas kaj ilia tuta pa&scirc;tataro
    estas dispelita.</l>
  <l n='22'>Jen venas la&ubreve;ta krio kaj granda bruo el norda
    lando, por fari la urbojn de Judujo ruinoj, lo&gcirc;ejo de &scirc;akaloj.</l>
  <l n='23'>Mi scias, ho Eternulo, ke la vojo de homo estas ne la&ubreve; lia volo,
    ke homo iranta ne povas libere direkti siajn pa&scirc;ojn.</l>
  <l n='24'>Punu min,
    ho Eternulo, sed la&ubreve;ju&gcirc;e, ne en Via kolero, por ke Vi min ne tro
    dispremu.</l>
  <l n='25'>Elver&scirc;u Vian koleron sur tiujn naciojn, kiuj Vin ne
    konas, kaj sur la gentojn, kiuj ne vokas Vian nomon; &ccirc;ar ili
    forman&gcirc;is Jakobon, englutis lin, ekstermis lin, kaj dezertigis
    lian lo&gcirc;ejon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia de la Eternulo:</l>
  <l n='2'>A&ubreve;skultu la vortojn de &ccirc;i tiu interligo, kaj raportu ilin al la
    Judoj kaj al la lo&gcirc;antoj de Jerusalem.</l>
  <l n='3'>Kaj diru al ili: Tiele
    diras la Eternulo, Dio de Izrael: Malbenita estu la homo, kiu ne
    a&ubreve;skultos la vortojn de &ccirc;i tiu interligo,</l>
  <l n='4'>kiun Mi donis al viaj
    patroj, kiam Mi elkondukis ilin el la lando Egipta, el la fera
    forno, dirante: Obeu Mian vo&ccirc;on, kaj faru &ccirc;ion, kion Mi ordonas
    al vi; kaj vi estos Mia popolo, kaj Mi estos via Dio;</l>
  <l n='5'>por ke
    plenumi&gcirc;u la &jcirc;uro, kiun Mi &jcirc;uris al viaj patroj, ke Mi donos al
    ili landon, kie fluas lakto kaj mielo, kiel tio estas nun. Kaj mi
    respondis kaj diris: Tiel estu, ho Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj la Eternulo diris al mi: Proklamu &ccirc;iujn &ccirc;i tiujn vortojn en
    la urboj de Judujo kaj sur la stratoj de Jerusalem, dirante:
    A&ubreve;skultu la vortojn de &ccirc;i tiu interligo kaj plenumu ilin.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar
    Mi klare avertis viajn patrojn, kiam Mi elkondukis ilin el la
    lando Egipta, &gcirc;is la nuna tago, Mi konstante avertadis ilin,
    dirante: A&ubreve;skultu Mian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='8'>Sed ili ne a&ubreve;skultis kaj ne
    alklinis sian orelon, &ccirc;iu sekvis la obstinecon de sia malbona
    koro; kaj tial Mi venigis sur ilin &ccirc;ion, kio estas dirita en &ccirc;i
    tiu interligo, kiun Mi ordonis plenumi, sed kiun ili ne plenumis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo diris al mi: Fari&gcirc;is ribelo &ccirc;e la Judoj kaj &ccirc;e
    la lo&gcirc;antoj de Jerusalem;</l>
  <l n='10'>ili returnis sin al la malbonagoj de
    siaj prapatroj, kiuj ne volis obei Miajn vortojn kaj sekvis
    aliajn diojn, servante al ili; la domo de Izrael kaj la domo de
    Jehuda rompis Mian interligon, kiun Mi faris kun iliaj patroj.</l>
  <l n='11'>Tial tiele diras la Eternulo: Jen Mi venigos sur ilin malfeli&ccirc;on,
    el kiu ili ne povos liberi&gcirc;i; kaj ili krios al Mi, sed Mi ne
    a&ubreve;skultos ilin.</l>
  <l n='12'>Tiam la urboj de Judujo kaj la lo&gcirc;antoj de
    Jerusalem iros kaj krios al tiuj dioj, al kiuj ili incensas, sed
    tiuj ne helpos ilin en la tempo de ilia malfeli&ccirc;o.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar kiom da
    urboj, tiom da dioj vi havas, ho Jehuda; kaj kiom da stratoj
    estas en Jerusalem, tiom da hontindaj altaroj vi starigis, por
    incensi al Baal.</l>
  <l n='14'>Kaj vi ne pre&gcirc;u por &ccirc;i tiu popolo kaj ne
    direktu por ili supren peton kaj pre&gcirc;on; &ccirc;ar Mi ne a&ubreve;skultos,
    kiam ili vokos al Mi en la tempo de sia malfeli&ccirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Por kio, Mia kara, vi faras en Mia domo la multajn artifikojn
    kaj alportas la sanktan viandon, se vi fari&gcirc;as &ccirc;iam pli malbona
    kaj ankora&ubreve; &gcirc;ojas pri tio?</l>
  <l n='16'>La Eternulo nomis vin verda, bela,
    fruktori&ccirc;a olivarbo; sed kun granda bruo ekbruligis &gcirc;in fajro,
    kaj &gcirc;iaj bran&ccirc;oj difekti&gcirc;is.</l>
  <l n='17'>La Eternulo Cebaot, kiu plantis
    vin, dekretis por vi malbonon pro la malbono de la domo de Izrael
    kaj de la domo de Jehuda, kiun ili faris, kolerigante Min per la
    incensado al Baal.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Vi, ho Eternulo, sciigis tion al mi, por ke mi sciu; Vi
    montris al mi iliajn farojn.</l>
  <l n='19'>Kaj mi, kiel milda &scirc;afido,
    kondukata al la bu&ccirc;o, ne sciis, ke ili havas malbonajn intencojn
    kontra&ubreve; mi, dirante: Ni ekstermu la arbon kun &gcirc;iaj fruktoj, ni
    elhaku &gcirc;in el la tero de la vivo, por ke lia nomo ne plu estu
    rememorata.</l>
  <l n='20'>Sed Vi, ho Eternulo Cebaot, kiu ju&gcirc;as juste, kiu
    esploras la internon kaj la koron, vidigu al mi Vian ven&gcirc;on
    kontra&ubreve; ili, &ccirc;ar al Vi mi transdonis mian proceson.</l>
  <l n='21'>Tial tiele
    diras la Eternulo pri la lo&gcirc;antoj de Anatot, kiuj ser&ccirc;as vian
    animon, kaj diras: Ne profetu al ni en la nomo de la Eternulo,
    por ke vi ne mortu de niaj manoj;</l>
  <l n='22'>tiele diras la Eternulo
    Cebaot: Jen Mi punvizitos ilin; la junuloj mortos de glavo, iliaj
    filoj kaj filinoj mortos de malsato.</l>
  <l n='23'>Kaj neniu restos el ili,
    &ccirc;ar Mi venigos malfeli&ccirc;on sur la lo&gcirc;antojn de Anatot en la jaro,
    kiam Mi punvizitos ilin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vi estos prava, ho Eternulo, kiam mi procesos kun Vi; tamen mi
    parolos kun Vi pri justeco: kial la vojo de malpiuloj estas
    sukcesa kaj &ccirc;iuj perfiduloj vivas trankvile?</l>
  <l n='2'>Vi plantis ilin,
    kaj ili ricevis fortajn radikojn, ili kreskas kaj donas fruktojn;
    proksima Vi estas en ilia bu&scirc;o, sed malproksima de ilia interno.</l>
  <l n='3'>Sed min, ho Eternulo, Vi konas; Vi vidis kaj esploris, kia
    estas mia koro koncerne Vin. Pelu ilin, kiel &scirc;afojn al la bu&ccirc;o,
    kaj apartigu ilin por la tago de mortigo.</l>
  <l n='4'>Kiel longe Vi tenos
    la landon en mal&gcirc;ojo kaj la herbo sur &ccirc;iuj kampoj velkos? Brutoj
    kaj birdoj pereas pro la malboneco de &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj, kiuj diras:
    Li ne scias, kio estos al ni.</l>
  <l n='5'>Se vi kuras kun piedirantoj kaj
    ili vin lacigas, kiel do vi povas konkuri kun &ccirc;evaloj? se vi
    esperas trovi sendan&gcirc;erecon en lando paca, kion vi faros &ccirc;e la
    majesta Jordan?</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar e&ccirc; viaj fratoj kaj la domo de via patro
    agas perfide kontra&ubreve; vi, krias post vi plenvo&ccirc;e. Ne fidu ilin, e&ccirc;
    se ili parolos al vi bone.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Mi forlasis Mian domon, Mi foriris de Mia hereda&jcirc;o; tion, kio
    estis kara por Mia animo, Mi fordonis en la manojn de &gcirc;iaj
    malamikoj.</l>
  <l n='8'>Mia hereda&jcirc;o fari&gcirc;is por Mi kiel leono en la arbaro:
    &gcirc;i ekblekegis kontra&ubreve; Mi, tial Mi &gcirc;in ekmalamis.</l>
  <l n='9'>Mia hereda&jcirc;o
    fari&gcirc;is kiel diverskolora rabobirdo, kiun &ccirc;irka&ubreve;e atakis aliaj
    rabobirdoj. Venu, kolekti&gcirc;u, &ccirc;iuj bestoj de la kampo, venu, por
    forman&gcirc;i &gcirc;in.</l>
  <l n='10'>Multo da pa&scirc;tistoj ruinigis Mian vinber&gcirc;ardenon,
    dispremis per la piedoj Mian kampoparton, Mian plej amatan
    kampoparton ili faris senfrukta dezerto.</l>
  <l n='11'>Ili faris &gcirc;in
    dezerto, kaj &gcirc;ia dezerteco plendas anta&ubreve; Mi; la tuta lando estas
    dezertigita, kaj neniu zorgas pri tio.</l>
  <l n='12'>Sur &ccirc;iujn alta&jcirc;ojn en
    la dezerto venis ruinigantoj, &ccirc;ar la glavo de la Eternulo
    ekstermas &ccirc;ion de unu rando de la lando &gcirc;is la alia; neniu karno
    estas indulgata.</l>
  <l n='13'>Ili semis tritikon, sed rikoltis dornojn; ili
    elspezis, sed ne profitis; viaj enspezoj estos hontindaj, pro la
    flama kolero de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tiele diras la Eternulo pri &ccirc;iuj malbonaj najbaroj, kiuj tu&scirc;is
    la poseda&jcirc;on, kiun Mi heredigis al Mia popolo Izrael: Jen Mi
    el&scirc;iros ilin el ilia lando, kaj la domon de Jehuda Mi eltiros el
    inter ili.</l>
  <l n='15'>Kaj kiam Mi estos el&scirc;irinta ilin, Mi denove
    kompatos ilin kaj revenigos &ccirc;iun al lia hereda&jcirc;o kaj &ccirc;iun en lian
    landon.</l>
  <l n='16'>Kaj se ili lernos la agmanieron de Mia popolo, por
    &jcirc;uri per Mia nomo: Kiel vivas la Eternulo, simile al tio, kiel
    ili lernigis al Mia popolo &jcirc;uri per Baal, tiam ili estos konstrue
    aran&gcirc;itaj inter Mia popolo.</l>
  <l n='17'>Sed se ili ne a&ubreve;skultos, tiam Mi
    tute el&scirc;iros tiun popolon kaj ekstermos &gcirc;in, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diris al mi la Eternulo: Iru, a&ccirc;etu al vi tolan zonon kaj
    metu &gcirc;in sur viajn lumbojn, sed en akvon &gcirc;in ne metu.</l>
  <l n='2'>Kaj mi
    a&ccirc;etis la zonon konforme al la vorto de la Eternulo kaj metis &gcirc;in
    sur miajn lumbojn.</l>
  <l n='3'>Kaj duafoje aperis al mi la vorto de la
    Eternulo, dirante:</l>
  <l n='4'>Prenu la zonon, kiun vi a&ccirc;etis, kiu estas
    sur viaj lumboj, levi&gcirc;u kaj iru al E&ubreve;frato, kaj ka&scirc;u &gcirc;in tie en
    fendo de roko.</l>
  <l n='5'>Kaj mi iris kaj ka&scirc;is &gcirc;in apud E&ubreve;frato, kiel la
    Eternulo al mi ordonis.</l>
  <l n='6'>Post longa tempo la Eternulo diris al
    mi: Levi&gcirc;u, iru al E&ubreve;frato, kaj prenu de tie la zonon, pri kiu Mi
    ordonis al vi, ke vi ka&scirc;u &gcirc;in tie.</l>
  <l n='7'>Kaj mi iris al E&ubreve;frato,
    elfosis kaj prenis la zonon el la loko, kie mi &gcirc;in ka&scirc;is; kaj jen
    montri&gcirc;is, ke la zono tute putri&gcirc;is kaj jam por nenio ta&ubreve;gas.</l>
  <l n='8'>Kaj aperis al mi la vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='9'>Tiele diras
    la Eternulo: Tiele Mi putrigos la fieron de Jehuda kaj la grandan
    fieron de Jerusalem.</l>
  <l n='10'>Tiu malbona popolo, kiu ne volas obei
    Miajn vortojn, kiu sekvas la obstinecon de sia koro, kaj sekvas
    aliajn diojn, servante al ili kaj adorklini&gcirc;ante al ili, fari&gcirc;os
    kiel &ccirc;i tiu zono, kiu jam ta&ubreve;gas por nenio.</l>
  <l n='11'>Kiel zono estas
    alligata al la lumboj de homo, tiel Mi alligis al Mi la tutan
    domon de Izrael kaj la tutan domon de Jehuda, diras la Eternulo,
    por ke ili estu Mia popolo, Mia nomo, gloro, kaj ornamo; sed ili
    ne obeis.</l>
  <l n='12'>Kaj diru al ili &ccirc;i tion: Tiele diras la Eternulo,
    Dio de Izrael: &Ccirc;iu vinkru&ccirc;o estos plenigata de vino. Ili diros al
    vi: &Ccirc;u ni ne scias, ke &ccirc;iu vinkru&ccirc;o estos plenigata de vino?</l>
  <l n='13'>Sed vi diru al ili: Tiele diras la Eternulo: Jen Mi plenigos &gcirc;is
    ebrieco &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de &ccirc;i tiu lando, la re&gcirc;ojn, kiuj sidas
    sur la trono de David, la pastrojn, la profetojn, kaj &ccirc;iujn
    lo&gcirc;antojn de Jerusalem;</l>
  <l n='14'>kaj Mi interfrapigos ilin reciproke,
    la patrojn kaj la filojn kune, diras la Eternulo, Mi ne kompatos,
    ne preterlasos, ne indulgos, ekstermante ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>A&ubreve;skultu kaj atentu; ne tenu vin alte, &ccirc;ar la Eternulo
    parolas.</l>
  <l n='16'>Donu honoron al la Eternulo, via Dio, anta&ubreve; ol Li
    venigos mallumon, kaj anta&ubreve; ol viaj piedoj falpu&scirc;i&gcirc;os sur la
    mallumaj montoj; tiam vi atendos lumon, sed Li donos anstata&ubreve; &gcirc;i
    ombron de morto, densan nebulon.</l>
  <l n='17'>Se vi ne a&ubreve;skultos, tiam mia
    animo ka&scirc;e ploros pro via fiero, &gcirc;i ploros maldol&ccirc;e, kaj el miaj
    okuloj fluegos larmoj, &ccirc;ar kaptita estos la pa&scirc;tataro de la
    Eternulo.</l>
  <l n='18'>Diru al la re&gcirc;o kaj al la re&gcirc;ino: Sidi&gcirc;u pli
    malalte, &ccirc;ar la krono de via majesto defalis de via kapo.</l>
  <l n='19'>La
    sudaj urboj estas fermitaj, kaj neniu ilin malfermos; la tuta
    Judujo estas forkondukita en kaptitecon, &gcirc;i tuta estas
    forkondukita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Levu viajn okulojn, kaj rigardu tiujn, kiuj venas de nordo.
    Kie estas la pa&scirc;tataro, kiu estas komisiita al vi, via bela
    &scirc;afaro?</l>
  <l n='21'>Kion vi diros, kiam Li punvizitos vin? vi lernigis ja
    ilin esti kontra&ubreve; vi, esti &ccirc;efoj kaj ordonantoj. &Ccirc;u ne atakos vin
    doloroj kiel naskantan virinon?</l>
  <l n='22'>Eble vi diros en via koro: Pro
    kio trafis min &ccirc;i tio? Pro la multo de viaj malbonagoj estas
    levitaj la randoj de viaj vestoj kaj malhonoritaj viaj kalkanoj.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;u negro povas &scirc;an&gcirc;i sian ha&ubreve;ton a&ubreve; leopardo siajn makulojn?
    tiel anka&ubreve; vi, &ccirc;u vi povas fari bonon, alkutimi&gcirc;inte al malbono?</l>
  <l n='24'>Tial Mi disblovos ilin kiel pajlopecetojn, kiujn dispelas la
    vento el la dezerto.</l>
  <l n='25'>Tio estos via sorto, via parto, destinita
    de Mi, diras la Eternulo, pro tio, ke vi forgesis Min kaj fidis
    malvera&jcirc;on.</l>
  <l n='26'>Kaj Mi levos la randojn de viaj vestoj &gcirc;is via
    viza&gcirc;o, kaj montri&gcirc;os via hontinda&jcirc;o,</l>
  <l n='27'>via adulto, via
    voluptegeco, viaj mal&ccirc;astaj pensoj. Sur la montetoj de la kampo
    Mi vidis viajn abomeninda&jcirc;ojn. Ve al vi, ho Jerusalem! &ccirc;u vi ne
    puri&gcirc;os? kiam do fine?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vorto de la Eternulo, kiu aperis al Jeremia koncerne la
    senpluvecon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Judujo funebras, &gcirc;iaj pordegoj mal&gcirc;oje nigri&gcirc;is, klinite al la
    tero, kaj plora kriado levi&gcirc;as el Jerusalem.</l>
  <l n='3'>&Gcirc;iaj potenculoj
    sendas siajn subulojn, por alporti akvon; &ccirc;i tiuj venas al la
    putoj, sed ne trovas akvon; ili alportas returne siajn vazojn
    malplenajn, ili hontas, konsterni&gcirc;as, kaj kovras sian kapon.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar la tero dezerti&gcirc;is pro tio, ke ne estis pluvo, tial
    konsterni&gcirc;is la terkultivistoj kaj kovris sian kapon.</l>
  <l n='5'>E&ccirc;
    cervino, naskinta sur la kampo, forlasas sian idon, &ccirc;ar ne
    ekzistas verda&jcirc;o.</l>
  <l n='6'>Sova&gcirc;aj azenoj staras sur montetoj, glutas
    aeron kiel &scirc;akaloj; senbrili&gcirc;is iliaj okuloj, &ccirc;ar ne ekzistas
    herbo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Se niaj malbonagoj akuzas nin, ho Eternulo, tiam agu pro Via
    nomo; &ccirc;ar granda estas nia perfido, ni pekis anta&ubreve; Vi.</l>
  <l n='8'>Ho
    espero de Izrael kaj lia savanto en tempo de malfeli&ccirc;o! kial Vi
    estas kiel fremdulo en la lando, kiel pasanto, kiu eniris nur por
    tradormi la nokton?</l>
  <l n='9'>Kial Vi estas kiel homo konfuzita, kiel
    fortulo, kiu ne povas helpi? Vi estas ja meze de ni, ho Eternulo,
    kaj ni portas sur ni Vian nomon; ne forlasu nin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Tiele diras la Eternulo pri &ccirc;i tiu popolo: Ili amas vagi, ili
    ne retenas siajn piedojn; tial la Eternulo ne estas favora al
    ili, nun Li memoras iliajn malbonagojn kaj punas iliajn pekojn.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo diris al mi: Ne pre&gcirc;u por &ccirc;i tiu popolo, por
    &gcirc;ia bono.</l>
  <l n='12'>Se ili fastos, Mi ne a&ubreve;skultos ilian pre&gcirc;on, kaj se
    ili alportos bruloferojn kaj farunoferojn, Mi ne estos favora al
    ili; sed Mi ekstermos ilin per glavo, per malsato, kaj per pesto.</l>
  <l n='13'>Tiam mi diris: Ho Sinjoro, ho Eternulo! jen la profetoj diras
    al ili: Vi ne vidos glavon, kaj malsato ne estos &ccirc;e vi, &ccirc;ar veran
    pacon Mi donos al vi sur &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='14'>Sed la Eternulo diris al
    mi: Malvera&jcirc;on profetas tiuj profetoj en Mia nomo; Mi ne sendis
    ilin, ne donis al ili ordonojn, kaj ne parolis al ili; ili
    profetas al vi viziojn mensogajn, sor&ccirc;a&jcirc;on, idola&jcirc;on, kaj
    trompa&jcirc;on de sia koro.</l>
  <l n='15'>Tial tiele diras la Eternulo pri la
    profetoj: &Ccirc;ar ili profetas en Mia nomo, kvankam Mi ne sendis
    ilin, kaj ili diras, ke glavo kaj malsato ne estos en &ccirc;i tiu
    lando &dash; per glavo kaj malsato estos ekstermitaj tiuj profetoj;</l>
  <l n='16'>kaj la popolo, al kiu ili profetas, estos dis&jcirc;etita sur la
    stratojn de Jerusalem per malsato kaj glavo, kaj neniu ilin
    enterigos &dash; ili, iliaj edzinoj, iliaj filoj, kaj iliaj filinoj;
    kaj Mi elver&scirc;os sur ilin ilian malbonecon.</l>
  <l n='17'>Kaj diru al ili
    jenon: Miaj okuloj fluigas larmojn nokte kaj tage kaj ne &ccirc;esas,
    &ccirc;ar granda malfeli&ccirc;o trafis la virgulinon, la filinon de mia
    popolo, frapo tre doloriga.</l>
  <l n='18'>Kiam mi eliras sur la kampon, mi
    vidas homojn, mortigitajn per glavo; kiam mi eniras en la urbon,
    mi vidas homojn, senfortigitajn de malsato; anka&ubreve; la profetoj kaj
    pastroj formigris en landon, kiun ili ne konas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>&Ccirc;u Vi tute forpu&scirc;is Jehudan? &ccirc;u Via animo eksentis abomenon
    kontra&ubreve; Cion? kial Vi frapis nin tiel, ke neniu povas nin
    resanigi? Ni esperis pacon, sed venis nenio bona; ni esperis
    tempon de resani&gcirc;o, sed ni havas nur teruron.</l>
  <l n='20'>Ni konfesas, ho
    Eternulo, nian malpiecon kaj la malbonagojn de niaj patroj; &ccirc;ar
    ni pekis anta&ubreve; Vi.</l>
  <l n='21'>Pro Via nomo ne malestimegu nin, ne
    malaltigu la tronon de Via gloro; memoru kaj ne rompu Vian
    interligon kun ni.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;u inter la idoloj de la nacioj ekzistas
    tiaj, kiuj povas doni pluvon? &ccirc;u la &ccirc;ielo per si mem donas
    pluvegon? Vi estas ja la Eternulo, nia Dio, kaj ni esperas al Vi,
    &ccirc;ar Vi faras &ccirc;ion &ccirc;i tion.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al mi: E&ccirc; se stari&gcirc;us anta&ubreve; Mi Moseo kaj
    Samuel, e&ccirc; tiam Mia animo ne estos kun tiu popolo; forpelu ilin
    de anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o, ili foriru.</l>
  <l n='2'>Kaj se ili diros al vi: Kien
    ni iru? tiam diru al ili, ke tiele diras la Eternulo: Kiu estas
    destinita por la morto, tiu iru al la morto; kiu estas destinita
    por la glavo, tiu iru al la glavo; kiu estas destinita por la
    malsato, tiu iru al la malsato; kiu estas destinita por
    kaptiteco, tiu iru en kaptitecon.</l>
  <l n='3'>Mi punos ilin per kvar
    specoj, diras la Eternulo: per glavo, por mortigi; per hundoj,
    por treni; per birdoj de la &ccirc;ielo kaj per bestoj de la tero, por
    forman&gcirc;i kaj ekstermi.</l>
  <l n='4'>Mi faros ilin objekto de teruro por &ccirc;iuj
    regnoj de la tero, pro Manase, filo de &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo,
    pro tio, kion li faris en Jerusalem.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar kiu kompatos vin, ho
    Jerusalem, kaj kiu aflikti&gcirc;os pri vi? kiu sin turnos, por demandi
    pri via farto?</l>
  <l n='6'>Vi forlasis Min, diras la Eternulo, vi iris
    malanta&ubreve;en; tial Mi etendas Mian manon sur vin kaj pereigas vin;
    Mi laci&gcirc;is de kompatado.</l>
  <l n='7'>Mi dis&scirc;utis ilin per &scirc;utilo tra la
    pordegojn de la lando, Mi seninfanigis kaj pereigis Mian popolon;
    kaj tamen ili ne returnis sin de sia vojo.</l>
  <l n='8'>Mi faros, ke da
    vidvinoj &ccirc;e ili estos pli ol da sablo &ccirc;e la maro; en ilian
    &ccirc;efurbon Mi venigos junan militiston, kiu ruinigas meze de la
    tago; Mi &jcirc;etos sur &gcirc;in subite timon kaj teruron.</l>
  <l n='9'>Naskintino de
    sep infanoj estas senforta, eliras &scirc;ia animo; subiras &scirc;ia suno,
    kiam estas ankora&ubreve; tago; &scirc;i estas kovrita de honto kaj de
    malhonoro. Kaj tiujn, kiuj restis, Mi transdonos al glavo anta&ubreve;
    iliaj malamikoj, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Ho ve al vi, mia patrino, ke vi naskis min kiel homon, kontra&ubreve;
    kiu &ccirc;iu malpacas kaj kiun &ccirc;iu atakas sur la tuta tero! Mi ne
    pruntedonis procentege, mi ne prenis prunte; tamen &ccirc;iuj min
    malbenas.</l>
  <l n='11'>La Eternulo diris: Mi liberigos vin por bono, Mi
    helpos vin en la tempo malbona kaj en la tempo de premado kontra&ubreve;
    la malamiko.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>&Ccirc;u oni rompas feron per fero el nordo kaj per kupro?</l>
  <l n='13'>Vian
    ri&ccirc;a&jcirc;on kaj viajn trezorojn Mi fordonos al rabado, sen ia pago,
    pro &ccirc;iuj viaj pekoj en &ccirc;iuj viaj limoj.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi transirigos vin
    al viaj malamikoj en landon, kiun vi ne konas; &ccirc;ar fajro, kiu
    ekflamis en Mia kolero, brulos sur vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Vi scias, ho Eternulo; rememoru min, kaj vizitu min, kaj ven&gcirc;u
    pro mi al miaj persekutantoj; pro Via toleremeco ne pereigu min;
    sciu, ke pro Vi mi suferas malhonoron.</l>
  <l n='16'>Kiam mi trovis Viajn
    vortojn, mi ilin englutis; kaj Via vorto fari&gcirc;is mia &gcirc;ojo kaj
    gajeco de mia koro; &ccirc;ar mi portas sur mi Vian nomon, ho Eternulo,
    Dio Cebaot.</l>
  <l n='17'>Mi ne sidis en interkonsili&gcirc;o de mokantoj kaj ne
    &gcirc;ojis kun ili; mi sidis solece anta&ubreve; Via mano, &ccirc;ar Vi plenigis
    min per indigno.</l>
  <l n='18'>Kial mia malsano estas senfina, kaj mia vundo
    tiel malfacila, ke &gcirc;i ne povas resani&gcirc;i? Vi fari&gcirc;is por mi kiel
    malaperanta fonto de akvo nefidebla.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Tial tiele diras la Eternulo: Se vi revenos, tiam Mi denove
    starigos vin anta&ubreve; Mi; se el senvalora&jcirc;o vi eltiros la valora&jcirc;on,
    vi fari&gcirc;os kiel Mia bu&scirc;o; ili revenos al vi, sed vi ne revenos al
    ili.</l>
  <l n='20'>Kaj Mi starigos vin por tiu popolo kiel fortikan kupran
    muron; ili batalos kontra&ubreve; vi, sed ne venkos vin; &ccirc;ar Mi estas
    kun vi, por vin helpi kaj savi, diras la Eternulo.</l>
  <l n='21'>Mi savos
    vin el la mano de malbonuloj, kaj Mi liberigos vin el la mano de
    tiranoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi la vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ne prenu
    al vi edzinon, kaj ne havu filojn nek filinojn, sur &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo pri la filoj kaj filinoj, kiuj
    naski&gcirc;as sur &ccirc;i tiu loko, pri iliaj patrinoj, kiuj naskas ilin,
    kaj pri iliaj patroj, kiuj naskigas ilin en &ccirc;i tiu lando:</l>
  <l n='4'>Per
    diversaj doloraj mortoj ili mortos; ili ne estos priplorataj nek
    enterigitaj, ili estos kiel sterko sur la supra&jcirc;o de la tero; de
    glavo kaj de malsato ili pereos, kaj iliaj kadavroj estos man&gcirc;a&jcirc;o
    por la birdoj de la &ccirc;ielo kaj por la bestoj de la tero.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar
    tiele diras la Eternulo: Ne eniru en la domon de plorado, ne iru
    funebri, kaj ne konsolu ilin; &ccirc;ar Mi forprenis de tiu popolo Mian
    pacon, diras la Eternulo, la favorkorecon kaj la kompaton.</l>
  <l n='6'>Mortos la granduloj kaj la malgranduloj en tiu lando; ili ne
    estos enterigitaj nek priplorataj; oni ne faros al si tran&ccirc;ojn
    nek kalva&jcirc;on pro ili.</l>
  <l n='7'>Oni ne disdonos inter ili panon de
    funebro, por konsoli ilin pri la mortinto, kaj oni ne trinkigos
    al ili kalikon de konsolo pri ilia patro kaj pri ilia patrino.</l>
  <l n='8'>Anka&ubreve; en la domon de festeno ne iru, por sidi kun ili, por man&gcirc;i
    kaj trinki.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael:
    Jen Mi forigos de &ccirc;i tiu loko anta&ubreve; viaj okuloj kaj dum via vivo
    la sonojn de &gcirc;ojo kaj la sonojn de gajeco, la vo&ccirc;on de fian&ccirc;o kaj
    la vo&ccirc;on de fian&ccirc;ino.</l>
  <l n='10'>Kiam vi diros al tiu popolo &ccirc;iujn &ccirc;i
    tiujn vortojn, kaj ili diros al vi: Pro kio la Eternulo eldiris
    pri ni tiun tutan grandan malfeli&ccirc;on? kia estas nia krimo, kaj
    kia estas nia peko, kiun ni pekis anta&ubreve; la Eternulo, nia Dio? &dash;</l>
  <l n='11'>tiam diru al ili: Pro tio, ke viaj patroj forlasis Min, diras
    la Eternulo, kaj sekvis aliajn diojn kaj servis kaj adorklini&gcirc;is
    al ili, dum Min ili forlasis kaj Mian instruon ne obeis;</l>
  <l n='12'>kaj
    vi agas ankora&ubreve; pli malbone ol viaj patroj, kaj &ccirc;iu el vi sekvas
    la obstinecon de sia malbona koro, ne a&ubreve;skultante Min;</l>
  <l n='13'>tial Mi
    el&jcirc;etos vin el &ccirc;i tiu lando en landon, kiun ne konis vi nek viaj
    patroj, kaj vi servos tie al aliaj dioj tage kaj nokte, &ccirc;ar Mi ne
    donos al vi indulgon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Pro tio jen venos tempo, diras la Eternulo, kiam oni ne plu
    diros: Vivas la Eternulo, kiu elkondukis la Izraelidojn el la
    lando Egipta;</l>
  <l n='15'>sed: Vivas la Eternulo, kiu elkondukis la
    Izraelidojn el la lando norda, kaj el &ccirc;iuj landoj, kien Li
    dispelis ilin; &ccirc;ar Mi revenigos ilin en ilian landon, kiun Mi
    donis al iliaj patroj.</l>
  <l n='16'>Jen Mi sendos multe da fi&scirc;kaptistoj,
    diras la Eternulo, por kapti ilin; poste Mi sendos multe da
    &ccirc;asistoj, por &ccirc;asi ilin de &ccirc;iu monto, de &ccirc;iu monteto, kaj el la
    fendoj de la rokoj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar Miaj okuloj vidas &ccirc;iujn iliajn vojojn;
    ili ne estas kovritaj anta&ubreve; Mi, kaj iliaj malbonagoj ne estas
    ka&scirc;itaj anta&ubreve; Miaj okuloj.</l>
  <l n='18'>Anta&ubreve; &ccirc;io Mi duoble pagos pro iliaj
    malbonagoj kaj iliaj pekoj, pro tio, ke ili malpurigis Mian
    landon: per la kadavroj de siaj idoloj kaj per siaj abomeninda&jcirc;oj
    ili plenigis Mian hereda&jcirc;on.</l>
  <l n='19'>Ho Eternulo, mia forto kaj mia
    fortikeco kaj mia rifu&gcirc;o en tempo de malfeli&ccirc;o! al Vi venos
    nacioj de la randoj de la tero, kaj diros: Nur malverajn diojn
    heredis niaj patroj; ili estas vanta&jcirc;o, ili ta&ubreve;gas por nenio.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;u povas homo fari al si diojn? ili ne estas ja dioj.</l>
  <l n='21'>Tial jen
    Mi prudentigos ilin; tiun fojon Mi sentigos al ili Mian manon kaj
    Mian forton; kaj ili ekscios, ke Mia nomo estas Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La peko de Jehuda estas skribita per fera skribilo, per
    diamanta pinto, sur la tabelo de ilia koro kaj sur la kornoj de
    iliaj altaroj.</l>
  <l n='2'>Iliaj filoj bone memoras iliajn altarojn kaj
    iliajn sanktajn stangojn &ccirc;e la verdaj arboj sur la altaj
    montetoj.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;u Mia monto estas sur la kampo? vian havon kaj &ccirc;iujn
    viajn trezorojn Mi fordonos por disrabo, viajn alta&jcirc;ojn pro la
    pekoj en &ccirc;iuj viaj limoj.</l>
  <l n='4'>Kaj vi estos elpu&scirc;ita el la hereda&jcirc;o,
    kiun Mi donis al vi, kaj Mi servigos vin al viaj malamikoj en
    lando, kiun vi ne konas; &ccirc;ar vi ekbruligis fajron de Mia kolero,
    &gcirc;i flamos eterne.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Tiele diras la Eternulo: Malbenita estas la homo, kiu fidas
    homon kaj faris karnon lia apogo kaj kies koro forturnis sin de
    la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Li estos kiel nuda arbo en la dezerto; li ne
    vidos, kiam venos bono; li lo&gcirc;os sur sunbruligita loko, en lando
    senfrukta kaj ne lo&gcirc;ata.</l>
  <l n='7'>Benita estas la homo, kiu fidas la
    Eternulon, kaj la Eternulo estos lia apogo.</l>
  <l n='8'>Li estos kiel arbo,
    plantita &ccirc;e akvo kaj etendanta siajn radikojn al torento; &gcirc;i ne
    timas, kiam venas varmego; &gcirc;iaj folioj restas verdaj, kaj en
    tempo de sekeco &gcirc;i ne zorgas kaj ne &ccirc;esas doni fruktojn.</l>
  <l n='9'>Malica
    estas &ccirc;ies koro, kaj nefidinda; kiu povas &gcirc;in ekkoni?</l>
  <l n='10'>Sed Mi,
    la Eternulo, trapenetras la koron, esploras la internon, por
    redoni al &ccirc;iu la&ubreve; lia konduto, la&ubreve; la fruktoj de liaj agoj.</l>
  <l n='11'>Perdriko kovas ovojn, kiujn &gcirc;i ne naskis; tia estas tiu, kiu
    akiras ri&ccirc;econ per rimedoj maljustaj: en la mezo de sia vivo li
    &gcirc;in perdos, kaj en la fino li restos malsa&gcirc;ulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Sed la loko de nia sanktejo estas trono de gloro, alta de
    tempo antikva.</l>
  <l n='13'>Ho Eternulo, espero de Izrael! &ccirc;iuj, kiuj
    forlasas Vin, estos hontigitaj, la defalintoj estos skribitaj sur
    la tero; &ccirc;ar ili forlasis la Eternulon, la fonton de viva akvo.</l>
  <l n='14'>Sanigu min, ho Eternulo, kaj mi estos sanigita; savu min, kaj
    mi estos savita; &ccirc;ar Vi estas mia gloro.</l>
  <l n='15'>Jen ili diras al mi:
    Kie estas la vorto de la Eternulo? &gcirc;i plenumi&gcirc;u.</l>
  <l n='16'>Sed mi ne
    forklinis min de tio, esti pa&scirc;tisto la&ubreve; Via montro; la tagon de
    malfeli&ccirc;o mi ne deziris, tion Vi scias; kio eliris el mia bu&scirc;o,
    tio estis &gcirc;usta anta&ubreve; Via viza&gcirc;o.</l>
  <l n='17'>Ne estu por mi terura, Vi,
    mia rifu&gcirc;ejo en la tago de mizero!</l>
  <l n='18'>Miaj persekutantoj estu
    hontigitaj, sed mi ne estu hontigita; ili tremu, sed mi ne tremu;
    venigu sur ilin tagon de mizero, kaj frapu ilin per duobla frapo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Tiele diris al mi la Eternulo: Iru kaj stari&gcirc;u en la pordego
    de la simpla popolo, tiu pordego, tra kiu eniras kaj eliras la
    re&gcirc;oj de Judujo, kaj en &ccirc;iuj pordegoj de Jerusalem;</l>
  <l n='20'>kaj diru
    al ili: A&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, ho re&gcirc;oj de Judujo,
    kaj &ccirc;iuj Judoj kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de Jerusalem, kiuj iras tra &ccirc;i
    tiuj pordegoj.</l>
  <l n='21'>Tiele diras la Eternulo: Gardu viajn animojn,
    kaj ne portu &scirc;ar&gcirc;ojn en la tago sabata, kaj ne enportu ilin tra
    la pordegoj de Jerusalem;</l>
  <l n='22'>kaj ne elportu &scirc;ar&gcirc;on el viaj domoj
    en la tago sabata, kaj faru nenian laboron, sed sanktigu la tagon
    sabatan, kiel Mi ordonis al viaj patroj.</l>
  <l n='23'>Sed ili ne a&ubreve;skultis
    kaj ne alklinis sian orelon, sed obstinigis sian nukon, por ne
    a&ubreve;skulti kaj por ne akcepti moralinstruon.</l>
  <l n='24'>Se vi a&ubreve;skultos
    Min, diras la Eternulo, kaj ne portos &scirc;ar&gcirc;on tra la pordegoj de
    &ccirc;i tiu urbo en la tago sabata, sed vi sanktigos la tagon sabatan,
    farante en &gcirc;i nenian laboron:</l>
  <l n='25'>tiam tra la pordegoj de &ccirc;i tiu
    urbo irados re&gcirc;oj kaj princoj, sidantaj sur la trono de David,
    veturantaj sur &ccirc;aroj kaj &ccirc;evaloj, ili kaj iliaj princoj, la Judoj
    kaj la lo&gcirc;antoj de Jerusalem, kaj &ccirc;i tiu urbo estos lo&gcirc;ata
    eterne.</l>
  <l n='26'>Kaj oni venados el la urboj de Judujo, el la
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj de Jerusalem, el la lando de Benjamen, de la ebena&jcirc;o,
    de la montoj, kaj de sudo, alportante bruloferojn kaj bu&ccirc;oferojn
    kaj farunoferojn kaj olibanon kaj dankajn donacojn en la domon de
    la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Sed se vi ne obeos Min, ke vi sanktigu la tagon
    sabatan kaj ne portu &scirc;ar&gcirc;on, irante tra la pordegoj de Jerusalem
    en la tago sabata: tiam Mi ekbruligos en &gcirc;iaj pordegoj fajron,
    kiu ekstermos la palacojn de Jerusalem kaj ne estingi&gcirc;os.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia de la Eternulo:</l>
  <l n='2'>Levi&gcirc;u kaj iru en la domon de la potisto, kaj tie Mi a&ubreve;digos al
    vi Miajn vortojn.</l>
  <l n='3'>Kaj mi iris en la domon de la potisto, kaj
    jen li laboras sur la stablo.</l>
  <l n='4'>Kaj kiam difekti&gcirc;is en la mano de
    la potisto la vazo, kiun li estis faranta el argilo, li faris
    denove alian vazon, kian al li pla&ccirc;is fari.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Tiam aperis al mi la jena vorto de la Eternulo:</l>
  <l n='6'>&Ccirc;u Mi ne
    povas agi kun vi, ho domo de Izrael, kiel tiu potisto? diras la
    Eternulo; jen kiel la argilo en la mano de la potisto, tiel vi
    estas en Mia mano, ho domo de Izrael.</l>
  <l n='7'>Unu momenton Mi decidas
    pri popolo kaj pri regno, ke Mi &gcirc;in el&scirc;iros, disfrapos, kaj
    pereigos;</l>
  <l n='8'>sed se tiu popolo pentas sian malbonecon, pro kiu Mi
    decidis pri &gcirc;i, tiam Mi anka&ubreve; pentas pri la malfeli&ccirc;o, kiun Mi
    intencis fari al &gcirc;i.</l>
  <l n='9'>Alian fojon Mi decidas pri popolo kaj pri
    regno, ke Mi &gcirc;in fortikigos kaj enradikigos;</l>
  <l n='10'>sed se &gcirc;i faras
    malbonon anta&ubreve; Miaj okuloj, ne a&ubreve;skultante Mian vo&ccirc;on, tiam Mi
    pentas pri la bono, kiun Mi intencis fari al &gcirc;i.</l>
  <l n='11'>Kaj nun diru
    al la Judoj kaj al la lo&gcirc;antoj de Jerusalem jene: Tiele diras la
    Eternulo: Jen Mi preparas por vi malbonon kaj havas intencon
    kontra&ubreve; vi; revenu do &ccirc;iu de sia malbona vojo, kaj rebonigu vian
    konduton kaj viajn agojn.</l>
  <l n='12'>Sed ili diras: Vane, ni sekvos niajn
    intencojn, kaj &ccirc;iu el ni agos la&ubreve; la obstineco de sia malbona
    koro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tial tiele diras la Eternulo: Demandu inter la nacioj, &ccirc;u iu
    a&ubreve;dis ion similan; multe da abomeninda&jcirc;oj faris la filino de
    Izrael.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;u la ne&gcirc;o de Lebanon &ccirc;esas liveri akvon al Miaj
    kampoj? &ccirc;u &ccirc;esigas sian iradon la malvarma akvo, fluanta de
    malproksime?</l>
  <l n='15'>Sed Mia popolo forgesis Min, incensas al idoloj;
    per sia konduto ili senordigas la vojojn eternajn, por iri la&ubreve;
    vojo ne ebenigita,</l>
  <l n='16'>por fari sian landon dezerto, eterna
    mokata&jcirc;o, tiel, ke &ccirc;iu, kiu trapasas &gcirc;in, miras kaj balancas la
    kapon.</l>
  <l n='17'>Kiel per orienta vento Mi disblovos ilin anta&ubreve; la
    malamiko; la nukon kaj ne la viza&gcirc;on Mi montros al ili en la tago
    de ilia pereo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Ili diris: Ni iru kaj interkonsili&gcirc;u kontra&ubreve; Jeremia; &ccirc;ar ne
    malaperis la le&gcirc;instruo &ccirc;e la pastro, nek konsilo &ccirc;e la sa&gcirc;ulo,
    nek parolo &ccirc;e la profeto; venu, ni batu lin per la lango, kaj ni
    ne atentu liajn vortojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Atentu min, ho Eternulo, kaj a&ubreve;skultu la vo&ccirc;on de miaj
    kontra&ubreve;uloj.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;u oni devas repagi bonon per malbono? &ccirc;ar ili
    fosis foson por mia animo. Memoru, kiel mi staris anta&ubreve; Vi, por
    paroli bonon pri ili, por forklini de ili Vian koleron.</l>
  <l n='21'>Tial
    elmetu iliajn filojn al malsato kaj transdonu ilin al glavo;
    iliaj edzinoj fari&gcirc;u seninfanaj kaj vidvinoj, iliaj viroj estu
    frapitaj de morto, iliaj junuloj estu mortigitaj de glavo en
    milito.</l>
  <l n='22'>Kriado estu a&ubreve;data el iliaj domoj, kiam Vi subite
    venigos sur ilin amasojn, pro tio, ke ili fosis foson, por kapti
    min, kaj reton ili metis anta&ubreve; miajn piedojn.</l>
  <l n='23'>Vi, ho Eternulo,
    scias &ccirc;iujn iliajn intencojn kontra&ubreve; mi, por mortigi min; ne
    pardonu ilian malbonagon, kaj ilian pekon anta&ubreve; Vi ne elvi&scirc;u;
    faligu ilin anta&ubreve; Vi; agu kontra&ubreve; ili en la tempo de Via kolero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diris la Eternulo: Iru kaj a&ccirc;etu argilan kru&ccirc;on de
    potisto, kaj, preninte kelkajn el la pleja&gcirc;uloj de la popolo kaj
    el la pleja&gcirc;uloj de la pastroj,</l>
  <l n='2'>iru en la valon de la filo de
    Hinom, kiu estas anta&ubreve; la Pordego de Argila&jcirc;oj, kaj proklamu tie
    la vortojn, kiujn Mi diros al vi.</l>
  <l n='3'>Kaj diru: A&ubreve;skultu la vorton
    de la Eternulo, ho re&gcirc;oj de Judujo kaj lo&gcirc;antoj de Jerusalem!
    tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Jen Mi venigos sur
    &ccirc;i tiun lokon tian malfeli&ccirc;on, ke al &ccirc;iu, kiu a&ubreve;dos pri &gcirc;i,
    eksonoros liaj oreloj.</l>
  <l n='4'>Pro tio, ke ili forlasis Min, kaj
    malpurigis &ccirc;i tiun lokon, kaj incensis sur &gcirc;i al aliaj dioj,
    kiujn ne konis ili nek iliaj patroj nek la re&gcirc;oj de Judujo, kaj
    plenigis &ccirc;i tiun lokon per sango de senkulpuloj;</l>
  <l n='5'>kaj konstruis
    alta&jcirc;ojn al Baal, por forbruligi siajn filojn kiel bruloferojn al
    Baal, kion Mi ne ordonis kaj ne diris, kaj kio e&ccirc; ne venis en
    Mian kapon:</l>
  <l n='6'>pro tio jen venos tempo, diras la Eternulo, kiam
    oni jam nomos &ccirc;i tiun lokon ne Tofet kaj valo de la filo de
    Hinom, sed valo de mortigado.</l>
  <l n='7'>Kaj Mi detruos sur &ccirc;i tiu loko la
    planon de Judujo kaj Jerusalem; kaj Mi faligos ilin de glavo
    anta&ubreve; iliaj malamikoj, kaj de la mano de tiuj, kiuj ser&ccirc;as ilian
    animon, kaj Mi donos iliajn kadavrojn kiel man&gcirc;a&jcirc;on al la birdoj
    de la &ccirc;ielo kaj al la bestoj de la tero.</l>
  <l n='8'>Kaj Mi faros &ccirc;i tiun
    urbon dezerto kaj mokata&jcirc;o; &ccirc;iu, kiu preterpasos &gcirc;in, miros kaj
    mokos &ccirc;iujn &gcirc;iajn frapojn.</l>
  <l n='9'>Kaj Mi man&gcirc;igos al ili la karnon de
    iliaj filoj kaj la karnon de iliaj filinoj, kaj &ccirc;iu man&gcirc;os la
    karnon de sia proksimulo, dum la sie&gcirc;o, kaj en la premado, per
    kiu premos ilin iliaj malamikoj kaj la ser&ccirc;antoj de iliaj animoj.</l>
  <l n='10'>Kaj disrompu la kru&ccirc;on anta&ubreve; la okuloj de tiuj viroj, kiuj
    venis kun vi;</l>
  <l n='11'>kaj diru al ili: Tiele diras la Eternulo Cebaot:
    Tiele Mi disrompos &ccirc;i tiun popolon kaj &ccirc;i tiun urbon, kiel oni
    disrompas vazon de potisto, ke &gcirc;i ne povas esti tuta&jcirc;igita; kaj
    oni enterigos en Tofet, &ccirc;ar ne ekzistos alia loko por enterigado.</l>
  <l n='12'>Tiele Mi agos kun &ccirc;i tiu loko, diras la Eternulo, kaj kun &gcirc;iaj
    lo&gcirc;antoj, kaj Mi faros &ccirc;i tiun lokon simila al Tofet.</l>
  <l n='13'>Kaj la
    domoj de Jerusalem kaj la domoj de la re&gcirc;oj de Judujo estos
    malpuraj, kiel la loko Tofet, &ccirc;iuj domoj, sur kies tegmentoj oni
    incensis al la tuta armeo de la &ccirc;ielo kaj ver&scirc;is ver&scirc;oferojn al
    aliaj dioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj Jeremia venis de Tofet, kien sendis lin la Eternulo por
    profeti; kaj li stari&gcirc;is sur la korto de la domo de la Eternulo,
    kaj diris al la tuta popolo:</l>
  <l n='15'>Tiele diras la Eternulo Cebaot,
    Dio de Izrael: Jen Mi venigos sur &ccirc;i tiun urbon kaj sur &ccirc;iujn
    &gcirc;iajn vila&gcirc;ojn la tutan malfeli&ccirc;on, kiun Mi eldiris pri &gcirc;i; &ccirc;ar
    ili obstinigis sian nukon kaj ne a&ubreve;skultas Miajn vortojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam la pastro Pa&scirc;&hcirc;ur, filo de Imer, la &ccirc;efa oficisto en la
    domo de la Eternulo, a&ubreve;dis, kiel Jeremia profetis &ccirc;ion diritan,</l>
  <l n='2'>Pa&scirc;&hcirc;ur batis la profeton Jeremia, kaj metis lin en karceron, kiu
    estis en la supra Pordego de Benjamen &ccirc;e la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>La sekvantan tagon Pa&scirc;&hcirc;ur ellasis Jeremian el la karcero; tiam
    Jeremia diris al li: La Eternulo nomas vin ne Pa&scirc;&hcirc;ur, sed Teruro-
    &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo: Jen Mi faros vin teruro
    por vi mem kaj por &ccirc;iuj viaj amikoj, kaj ili falos de la glavo de
    siaj malamikoj; viaj okuloj tion vidos; kaj la tutan Judujon Mi
    transdonos en la manojn de la re&gcirc;o de Babel, kiu ekzilos ilin en
    Babelon kaj mortigos ilin per la glavo.</l>
  <l n='5'>Kaj la tutan havon de
    &ccirc;i tiu urbo kaj &gcirc;ian tutan laborakiron kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn valora&jcirc;ojn
    kaj &ccirc;iujn trezorojn de la re&gcirc;oj de Judujo Mi transdonos en la
    manon de iliaj malamikoj, kiuj prirabos kaj prenos kaj forportos
    ilin en Babelon.</l>
  <l n='6'>Kaj vi, Pa&scirc;&hcirc;ur, kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de via domo
    iros en kaptitecon, venos Babelon, kaj tie vi mortos, kaj tie vi
    estos enterigitaj, vi kaj &ccirc;iuj viaj amikoj, al kiuj vi profetis
    malvere.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Ho Eternulo, Vi fortiris min post Vi, kaj mi lasis fortiri min;
    Vi estas pli forta ol mi kaj venkis min; kaj mi fari&gcirc;is objekto
    de &ccirc;iutaga mokado, &ccirc;iu mokas min.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar de la tempo, kiam mi
    ekparolis, kriis pri maljusteco, vokis pri rabado, la vorto de la
    Eternulo fari&gcirc;is por mi ka&ubreve;zo de honto kaj de &ccirc;iutaga mokado.</l>
  <l n='9'>Mi diris al mi: Mi ne rememorigos pri Li, mi ne plu parolos en
    Lia nomo; sed tio fari&gcirc;is en mia koro kiel flamanta fajro,
    penetrinta en miajn ostojn, kaj mi laci&gcirc;is de retenado kaj ne plu
    povis elteni.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar mi a&ubreve;das la insultadon de multaj kaj
    minacadon &ccirc;irka&ubreve;e: Akuzu, ni akuzu lin! &Ccirc;iuj, kiuj vivas pace kun
    mi, observas min de flanke: Eble li forlogi&gcirc;os, tiam ni venkos
    lin kaj ven&gcirc;os al li.</l>
  <l n='11'>Sed la Eternulo estas kun mi kiel
    potenca heroo, tial miaj persekutantoj falos kaj ne venkos; ili
    estos forte hontigitaj pro tio, ke ili agis tiel malprudente; la
    honto estos eterna, ne forgesi&gcirc;os.</l>
  <l n='12'>Ho Eternulo Cebaot, kiu
    elprovas virtulon kaj vidas la internon kaj la koron! faru, ke mi
    vidu Vian ven&gcirc;on sur ili, &ccirc;ar al Vi mi transdonis mian proceson.</l>
  <l n='13'>Kantu al la Eternulo, gloru la Eternulon; &ccirc;ar Li savas la
    animon de malri&ccirc;ulo el la mano de malbonaguloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Malbenita estu la tago, en kiu mi naski&gcirc;is; la tago, en kiu
    mia patrino min naskis, ne estu benita.</l>
  <l n='15'>Malbenita estu la
    homo, kiu sciigis al mia patro kaj diris: Virseksa infano estas
    naskita al vi, kaj per tio li faris al li grandan &gcirc;ojon.</l>
  <l n='16'>Tiu
    homo estu kiel la urboj, kiujn la Eternulo senkompate ruinigis;
    li a&ubreve;du kriadon matene kaj ploregadon tagmeze.</l>
  <l n='17'>Kial mi ne
    estis mortigita en la utero, ke mia patrino estu mia tombo kaj
    &scirc;ia ventro restu graveda por &ccirc;iam?</l>
  <l n='18'>Kial mi eliris el la utero,
    por vidi malfacilan penadon kaj mizeron kaj por ke mia vivo pasu
    en honto?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia de la Eternulo, kiam
    la re&gcirc;o Cidkija sendis al li Pa&scirc;&hcirc;uron, filon de Malkija, kaj la
    pastron Cefanja, filo de Maaseja, por diri:</l>
  <l n='2'>Volu demandi pri ni
    la Eternulon, &ccirc;ar Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, militas kontra&ubreve;
    ni; eble la Eternulo faros al ni ion similan al &ccirc;iuj Liaj
    mirakloj, kaj tiu foriros de ni.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj Jeremia diris al ili: Tiele diru al Cidkija:</l>
  <l n='4'>Tiele diras
    la Eternulo, Dio de Izrael: Jen Mi returnos la batalilojn, kiuj
    estas en viaj manoj kaj per kiuj vi batalas kontra&ubreve; la re&gcirc;o de
    Babel, kaj kontra&ubreve; la &Hcirc;aldeoj, kiuj sie&gcirc;as vin ekstere de la
    murego, kaj Mi kolektos ilin meze de &ccirc;i tiu urbo.</l>
  <l n='5'>Kaj Mi
    batalos kontra&ubreve; vi per mano etendita kaj per forta brako, en
    kolero, furiozo, kaj granda indigno.</l>
  <l n='6'>Kaj Mi frapos la lo&gcirc;antojn
    de &ccirc;i tiu urbo, la homojn kaj la brutojn; de granda pesto ili
    mortos.</l>
  <l n='7'>Kaj post tio, diras la Eternulo, Cidkijan, re&gcirc;on de
    Judujo, kaj liajn servantojn, kaj la popolon, kaj tiujn, kiuj en
    &ccirc;i tiu urbo restis de la pesto, de la glavo, kaj de la malsato,
    Mi transdonos en la manon de Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, en la
    manon de iliaj malamikoj, kaj en la manon de tiuj, kiuj deziras
    ilian morton; kaj li mortigos ilin per glavo; li ne hezitos, ne
    indulgos, kaj ne kompatos.</l>
  <l n='8'>Kaj al &ccirc;i tiu popolo diru: Tiele
    diras la Eternulo: Jen Mi proponas al vi vojon de vivo kaj vojon
    de morto:</l>
  <l n='9'>kiu restos en &ccirc;i tiu urbo, tiu mortos de glavo a&ubreve; de
    malsato a&ubreve; de pesto; kaj kiu eliros kaj transdonos sin al la
    &Hcirc;aldeoj, kiuj vin sie&gcirc;as, tiu restos vivanta, kaj lia animo estos
    lia akiro.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar Mi turnis Mian viza&gcirc;on kontra&ubreve; &ccirc;i tiun urbon
    por malbono, ne por bono, diras la Eternulo; en la manon de la
    re&gcirc;o de Babel &gcirc;i estos transdonita, kaj li forbruligos &gcirc;in per
    fajro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj koncerne la domon de la re&gcirc;o de Judujo a&ubreve;skultu la vorton
    de la Eternulo:</l>
  <l n='12'>Domo de David! diras la Eternulo: Frue matene
    faru ju&gcirc;on kaj savu prematon el la mano de premanto, por ke Mia
    kolero ne aperu kiel fajro kaj &gcirc;i ne ekflamu pro viaj malbonagoj
    tiel, ke neniu povos &gcirc;in estingi.</l>
  <l n='13'>Jen Mi iras kontra&ubreve; vin, kiu
    staras en la valo, roko sur la ebena&jcirc;o, diras la Eternulo,
    kontra&ubreve; vin, kiuj diras: Kiu atakos nin? kaj kiu eniros en niajn
    lo&gcirc;ejojn?</l>
  <l n='14'>Kaj Mi punos vin la&ubreve; la fruktoj de viaj agoj, diras
    la Eternulo; kaj Mi ekbruligos fajron en &gcirc;ia arbaro, por ke &gcirc;i
    ekstermu &gcirc;ian tutan &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diris la Eternulo: Iru en la domon de la re&gcirc;o de Judujo,
    kaj diru tie jenon:</l>
  <l n='2'>diru: A&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, ho
    re&gcirc;o de Judujo, kiu sidas sur la trono de David, vi, kaj viaj
    servantoj, kaj via popolo, kiu iras tra &ccirc;i tiuj pordegoj.</l>
  <l n='3'>Tiele
    diras la Eternulo: Faru ju&gcirc;on kaj juston, kaj savu prematon el la
    mano de premanto; ne ofendu kaj ne premu fremdulon, orfon, a&ubreve;
    vidvinon, kaj sangon senkulpan ne ver&scirc;u sur &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar se
    vi plenumos &ccirc;i tiun diron, tiam tra la pordegoj de &ccirc;i tiu domo
    irados re&gcirc;oj, sidantaj sur la trono de David, veturantaj sur
    &ccirc;aroj kaj sur &ccirc;evaloj, li mem kaj liaj servantoj kaj lia popolo.</l>
  <l n='5'>Sed se vi ne obeos tiujn vortojn, tiam &dash; Mi &jcirc;uras per Mi, diras
    la Eternulo &dash; &ccirc;i tiu domo fari&gcirc;os ruino.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar tiele diras la
    Eternulo koncerne la domon de la re&gcirc;o de Judujo: Vi estas al Mi
    Gilead, supro de Lebanon; kaj tamen Mi faros vin dezerto, urboj
    ne lo&gcirc;ataj.</l>
  <l n='7'>Mi starigos kontra&ubreve; vi ekstermantojn, &ccirc;iun kun liaj
    bataliloj, kaj ili dehakos viajn plej bonajn cedrojn kaj &jcirc;etos en
    fajron.</l>
  <l n='8'>Kaj multe da nacioj preterpasos &ccirc;i tiun urbon, kaj ili
    diros unu al la alia: Pro kio la Eternulo agis tiele kun &ccirc;i tiu
    granda urbo?</l>
  <l n='9'>Kaj oni respondos: Pro tio, ke ili forlasis la
    interligon de la Eternulo, ilia Dio, kaj adorklini&gcirc;is al aliaj
    dioj kaj servis al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Ne ploru pri mortinto kaj ne funebru pri li; sed ploru forte
    pri tiu, kiu foriras, &ccirc;ar li ne plu revenos kaj ne revidos la
    landon de sia naski&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo pri &Scirc;alum,
    filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de Judujo, kiu re&gcirc;is post sia patro Jo&scirc;ija
    kaj foriris de &ccirc;i tiu loko: Li ne plu revenos &ccirc;i tien;</l>
  <l n='12'>sed sur
    la loko, kien oni translo&gcirc;igis lin en kaptitecon, tie li mortos,
    kaj &ccirc;i tiun landon li ne plu vidos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Ve al tiu, kiu konstruas sian domon per malbonagoj kaj siajn
    &ccirc;ambrojn en maljusteco; kiu devigas sian proksimulon labori vane
    kaj ne donas al li lian prolaboran pagon;</l>
  <l n='14'>kiu diras: Mi
    konstruos al mi grandan domon kaj vastajn &ccirc;ambrojn; kaj trahakas
    al si fenestrojn kaj kadras ilin per cedro kaj kolorigas per
    cinabro.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;u vi re&gcirc;os per tio, ke vi &ccirc;irka&ubreve;is vin per cedra&jcirc;o?
    via patro ja anka&ubreve; man&gcirc;is kaj trinkis, sed li agis la&ubreve;ju&gcirc;e kaj
    juste, kaj tiam estis al li bone.</l>
  <l n='16'>Li ju&gcirc;adis la aferojn de
    premito kaj malri&ccirc;ulo, kaj tiam estis bone. &Ccirc;u ne tio signifas
    koni Min? diras la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Sed viaj okuloj kaj via koro
    celas nur malhonestan profiton, ver&scirc;adon de senkulpa sango,
    faradon de rabado kaj de premado.</l>
  <l n='18'>Tial tiele diras la Eternulo
    pri Jehojakim, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de Judujo: Oni ne lamentos
    pri li: Ho ve, mia frato! ho ve, fratino! oni ne lamentos pri li:
    Ho ve, sinjoro! ho ve, glorulo!</l>
  <l n='19'>Per enterigo de azeno li estos
    enterigita: oni trenos lin kaj &jcirc;etos malproksimen de la pordegoj
    de Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Supreniru sur Lebanonon kaj kriu, kaj en Ba&scirc;an la&ubreve;tigu vian
    vo&ccirc;on, kaj kriu de Abarim; &ccirc;ar disbatitaj estas &ccirc;iuj viaj
    amantoj.</l>
  <l n='21'>Mi parolis al vi, kiam vi estis ankora&ubreve; en bona
    stato, sed vi diris: Mi ne volas a&ubreve;skulti. Tia estis via konduto
    detempe de via juneco, ke vi ne a&ubreve;skultis Mian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;iujn
    viajn pa&scirc;tistojn forblovos la vento, kaj viaj amantoj iros en
    kaptitecon; tiam vin kovros honto kaj malhonoro pro &ccirc;iuj viaj
    malbonagoj.</l>
  <l n='23'>Vi sidas sur Lebanon, vi faris al vi neston inter
    cedroj; kiel mizera vi estos, kiam atakos vin doloroj, kiel
    doloroj de naskantino!</l>
  <l n='24'>Kiel Mi vivas, diras la Eternulo, se
    Konja, filo de Jehojakim, re&gcirc;o de Judujo, e&ccirc; estus sigelringo sur
    Mia dekstra mano, e&ccirc; de tie Mi vin de&scirc;irus.</l>
  <l n='25'>Kaj Mi transdonos
    vin en la manon de tiuj, kiuj celas vian morton, kaj en la manon
    de tiuj, kiujn vi timegas, en la manon de Nebukadnecar, re&gcirc;o de
    Babel, kaj en la manon de la &Hcirc;aldeoj.</l>
  <l n='26'>Kaj Mi &jcirc;etos vin, kaj
    vian patrinon, kiu naskis vin, en alian landon, kie vi ne
    naski&gcirc;is; kaj tie vi mortos.</l>
  <l n='27'>Sed en la landon, kien ili tre
    dezirus reveni, tien ili ne revenos.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;u &ccirc;i tiu homo, Konja,
    estas objekto malestimata, forpu&scirc;ita? &ccirc;u li estas vazo neamata?
    kial ili estas for&jcirc;etitaj, li kaj lia idaro, &jcirc;etitaj en landon,
    kiun ili ne konis?</l>
  <l n='29'>Ho tero, tero, tero! a&ubreve;skultu la vorton de
    la Eternulo!</l>
  <l n='30'>Tiele diras la Eternulo: Enskribu &ccirc;i tiun homon
    kiel seninfanan, kiel homon, kiu ne havos sukceson en sia vivo;
    &ccirc;ar neniu el lia idaro sukcesos sidi sur la trono de David a&ubreve;
    regos iam en Judujo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al la pa&scirc;tistoj, kiuj pereigas kaj diskurigas la &scirc;afojn de
    Mia pa&scirc;tataro! diras la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Tial tiele diras la Eternulo,
    Dio de Izrael, pri la pa&scirc;tistoj, kiuj pa&scirc;tas Mian popolon: Vi
    diskurigis Miajn &scirc;afojn kaj dispelis ilin kaj ne observis ilin;
    jen Mi punos sur vi viajn malbonajn agojn, diras la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Sed Mi kolektos la resta&jcirc;on de Miaj &scirc;afoj el &ccirc;iuj landoj, kien Mi
    dispelis ilin, kaj Mi revenigos ilin sur ilian pa&scirc;tejon; kaj ili
    donos fruktojn kaj multi&gcirc;os.</l>
  <l n='4'>Kaj Mi starigos super ili
    pa&scirc;tistojn, por ke ili pa&scirc;tu ilin; kaj ili jam ne timos kaj ne
    tremos kaj ne estos atakataj, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Jen venos tempo, diras la Eternulo, kaj Mi aperigos de David
    markoton virtan, kaj ekregos re&gcirc;o, kaj li estos prudenta, kaj li
    farados ju&gcirc;on kaj justecon sur la tero.</l>
  <l n='6'>En lia tempo Jehuda
    estos savita kaj Izrael lo&gcirc;os sendan&gcirc;ere; kaj jen estas la nomo,
    per kiu oni lin nomos: La Eternulo estas nia justeco.</l>
  <l n='7'>Pro tio
    jen venos tempo, diras la Eternulo, kiam oni ne plu diros: Vivas
    la Eternulo, kiu elkondukis la Izraelidojn el la lando Egipta;</l>
  <l n='8'>sed: Vivas la Eternulo, kiu elirigis kaj venigis la idaron de la
    domo de Izrael el la lando norda, kaj el &ccirc;iuj landoj, kien Mi
    dispelis ilin; kaj ili eklo&gcirc;os en sia lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Pri la profetoj. Dis&scirc;iri&gcirc;as en mi mia koro, &ccirc;iuj miaj ostoj
    tremas; mi fari&gcirc;is kiel ebriulo, kiel homo, senfortigita de vino,
    anta&ubreve; la Eternulo kaj anta&ubreve; Liaj sanktaj vortoj.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar la lando
    estas plena de adultuloj, &ccirc;ar la lando ploras de malbeno; seki&gcirc;is
    la pa&scirc;tejoj de la stepo; ilia celado estas malpia, kaj ilia forto
    estas en malvereco.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar profeto kaj pastro hipokritas; e&ccirc; en
    Mia domo Mi trovas iliajn malbonagojn, diras la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Pro
    tio ilia vojo estos kiel glitigaj lokoj en mallumo: ili glitos
    tie kaj falos; &ccirc;ar Mi venigos sur ilin malfeli&ccirc;on en la jaro,
    kiam Mi punvizitos ilin, diras la Eternulo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;e la profetoj de
    Samario Mi vidis stultecon: ili profetis en la nomo de Baal, kaj
    erarigis Mian popolon Izrael;</l>
  <l n='14'>sed &ccirc;e la profetoj de Jerusalem
    Mi vidis ion teruran: ili adultas, iras vojon de mensogoj, kaj
    subtenas la manojn de malbonaguloj, por ke neniu el ili konvertu
    sin de sia malboneco; ili &ccirc;iuj fari&gcirc;is por Mi kiel Sodom, kaj la
    lo&gcirc;antoj de la urbo kiel Gomora.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tial tiele diras la Eternulo Cebaot pri la profetoj: Jen Mi
    man&gcirc;igos al ili vermuton kaj trinkigos al ili akvon maldol&ccirc;an;
    &ccirc;ar de la profetoj de Jerusalem disvasti&gcirc;as malpieco en la tuta
    lando.</l>
  <l n='16'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Ne a&ubreve;skultu la vortojn
    de la profetoj, kiuj profetas al vi; ili trompas vin; ili
    predikas vizion de sia koro, sed ne el la bu&scirc;o de la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Ili diras al Miaj mal&scirc;atantoj: La Eternulo diris, ke al vi estos
    paco; kaj al &ccirc;iu, kiu sekvas la obstinecon de sia koro, ili
    diras: Ne trafos vin malfeli&ccirc;o.</l>
  <l n='18'>Sed kiu staris en la konsilo
    de la Eternulo, kaj vidis kaj a&ubreve;dis Lian vorton? kiu a&ubreve;dis Lian
    vorton kaj komprenis?</l>
  <l n='19'>Jen eliros ventego de la Eternulo en
    kolero, ventego turni&gcirc;anta; &gcirc;i falos sur la kapon de la
    malpiuloj.</l>
  <l n='20'>Ne kvieti&gcirc;os la kolero de la Eternulo, &gcirc;is Li estos
    farinta kaj &gcirc;is Li estos plenuminta la intencojn de Sia koro; en
    la tempo estonta vi tion komprenos.</l>
  <l n='21'>Mi ne sendis tiujn
    profetojn, sed ili mem kuris; Mi nenion diris al ili, tamen ili
    profetas.</l>
  <l n='22'>Se ili estus starintaj en Mia konsilo, ili a&ubreve;digus
    Miajn vortojn al Mia popolo kaj deturnus ilin de ilia malbona
    vojo kaj de iliaj malbonaj agoj.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;u Mi estas nur Dio de
    proksime? diras la Eternulo; &ccirc;u Mi ne estas anka&ubreve; Dio de
    malproksime?</l>
  <l n='24'>&Ccirc;u homo povas ka&scirc;i sin en tia sekreta loko, kie
    Mi lin ne vidus? diras la Eternulo; &ccirc;u ne Mi plenigas la &ccirc;ielon
    kaj la teron? diras la Eternulo.</l>
  <l n='25'>Mi a&ubreve;das, kion diras la
    profetoj, kiuj en Mia nomo profetas malvera&jcirc;on; ili diras: Mi
    son&gcirc;is, mi son&gcirc;is.</l>
  <l n='26'>Kiel longe tio da&ubreve;ros en la koro de la
    profetoj, kiuj profetas malvera&jcirc;on, profetas la trompa&jcirc;on de sia
    koro?</l>
  <l n='27'>Ili pensas, ke ili forgesigos al Mia popolo Mian nomon
    per siaj son&gcirc;oj, kiujn ili rakontas unu al la alia, tiel same,
    kiel iliaj patroj forgesis Mian nomon pro Baal.</l>
  <l n='28'>Profeto, kiu
    vidis son&gcirc;on, rakontu son&gcirc;on; kaj tiu, al kiu aperis Mia vorto,
    raportu Mian vorton vere. Kio komuna estas inter pajlo kaj greno?
    diras la Eternulo.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;u Mia vorto ne estas kiel fajro, diras la
    Eternulo, kaj kiel martelo, kiu disbatas rokon?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Tial jen Mi turnos Min kontra&ubreve; la profetojn, diras la
    Eternulo, kiuj &scirc;telas Miajn vortojn unu de la alia.</l>
  <l n='31'>Jen Mi
    turnos Min kontra&ubreve; la profetojn, diras la Eternulo, kiuj esprimas
    sian propran parolon, kaj diras: Li diris.</l>
  <l n='32'>Jen Mi turnos Min
    kontra&ubreve; tiujn, kiuj profetas malverajn son&gcirc;ojn, diras la
    Eternulo, kaj rakontas ilin kaj erarigas Mian popolon per siaj
    mensoga&jcirc;oj kaj per sia senprudenteco, dum Mi ne sendis ilin kaj
    ne donis al ili ordonojn, kaj ili ja alportas al &ccirc;i tiu popolo
    nenian utilon, diras la Eternulo.</l>
  <l n='33'>Se &ccirc;i tiu popolo a&ubreve; profeto
    a&ubreve; pastro demandos vin, dirante: Kia estas la &scirc;ar&gcirc;o de la
    Eternulo? tiam diru al ili koncerne la &scirc;ar&gcirc;on: Mi forlasos vin,
    diras la Eternulo.</l>
  <l n='34'>Kaj se iu el la profetoj a&ubreve; pastroj a&ubreve; el
    la popolo diros: &Scirc;ar&gcirc;o de la Eternulo, Mi punos tiun homon kaj
    lian domon.</l>
  <l n='35'>Nur tiel diru &ccirc;iu al sia proksimulo kaj &ccirc;iu al sia
    frato: Kion respondis la Eternulo? a&ubreve;: Kion diris la Eternulo?</l>
  <l n='36'>Kaj la esprimon: &Scirc;ar&gcirc;o de la Eternulo, ne plu uzu; &ccirc;ar por &ccirc;iu
    homo lia vorto fari&gcirc;os &scirc;ar&gcirc;o, pro tio, ke vi mal&gcirc;ustigas la
    vortojn de la vivanta Dio, de la Eternulo Cebaot, nia Dio.</l>
  <l n='37'>Tiele diru al la profeto: Kion respondis al vi la Eternulo? kion
    diris la Eternulo?</l>
  <l n='38'>Sed se vi diros: &Scirc;ar&gcirc;o de la Eternulo, tiam
    tiele diras la Eternulo: &Ccirc;ar vi eldiris tiujn vortojn: &Scirc;ar&gcirc;o de
    la Eternulo, dum Mi sendis, por diri al vi, ke vi ne uzu la
    esprimon: &Scirc;ar&gcirc;o de la Eternulo:</l>
  <l n='39'>tial jen Mi tute forlasos kaj
    forpelos de anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o vin, kaj la urbon, kiun Mi donis al
    vi kaj al viaj patroj;</l>
  <l n='40'>kaj Mi metos sur vin eternan honton kaj
    eternan malhonoron, kiu ne forgesi&gcirc;os.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La Eternulo montris al mi: jen estas du korboj kun figoj,
    starigitaj anta&ubreve; la templo de la Eternulo, post kiam
    Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, forkondukis el Jerusalem Je&hcirc;onjan,
    filon de Jehojakim, re&gcirc;on de Judujo, kaj la princojn de Judujo
    kaj la &ccirc;arpentistojn kaj seruristojn, kaj venigis ilin en
    Babelon.</l>
  <l n='2'>Unu korbo estis kun figoj tre bonaj, kiel estas la
    figoj plej frue maturi&gcirc;intaj; la dua korbo estis kun figoj tre
    malbonaj, kiujn pro ilia malboneco oni ne povas man&gcirc;i.</l>
  <l n='3'>Kaj la
    Eternulo diris al mi: Kion vi vidas, Jeremia? Kaj mi respondis:
    Figojn; la bonaj figoj estas tre bonaj, kaj la malbonaj estas tre
    malbonaj, tiel, ke pro ilia malboneco oni ne povas ilin man&gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Tiam aperis al mi la vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='5'>Tiele diras
    la Eternulo, Dio de Izrael: Simile al &ccirc;i tiuj bonaj figoj, Mi
    distingos por bono la forkondukitajn Judojn, kiujn Mi forsendis
    de &ccirc;i tiu loko en la landon &Hcirc;aldean;</l>
  <l n='6'>kaj Mi direktos sur ilin
    Miajn okulojn por bono, kaj Mi revenigos ilin en &ccirc;i tiun landon,
    kaj Mi aran&gcirc;os ilin, ne ruinigos, Mi plantos ilin, ne el&scirc;iros.</l>
  <l n='7'>Kaj Mi donos al ili koron, ke ili konu Min, ke Mi estas la
    Eternulo; ili estos Mia popolo, kaj Mi estos ilia Dio; &ccirc;ar ili
    konverti&gcirc;os al Mi per sia tuta koro.</l>
  <l n='8'>Sed koncerne la malbonajn
    figojn, kiujn oni ne povas man&gcirc;i pro ilia malboneco, tiele diras
    la Eternulo: Al ili Mi similigos Cidkijan, re&gcirc;on de Judujo, kaj
    liajn princojn, kaj la restintajn Jerusalemanojn, kiuj restis en
    &ccirc;i tiu lando kaj kiuj lo&gcirc;as en la lando Egipta;</l>
  <l n='9'>kaj Mi donos al
    ili suferadon kaj mizeron en &ccirc;iuj regnoj de la tero, Mi faros
    ilin objekto de honto, de ekzemplo, de moko, kaj de malbeno sur
    &ccirc;iuj lokoj, kien Mi dispelos ilin;</l>
  <l n='10'>kaj Mi sendos sur ilin
    glavon, malsaton, kaj peston, &gcirc;is Mi ekstermos ilin el la lando,
    kiun Mi donis al ili kaj al iliaj patroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia pri la tuta Juda
    popolo en la kvara jaro de Jehojakim, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de
    Judujo, tio estas en la unua jaro de Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel,</l>
  <l n='2'>kaj kiun la profeto Jeremia proklamis al la tuta Juda popolo
    kaj al &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de Jerusalem, dirante:</l>
  <l n='3'>De post la dek-tria
    jaro de Jo&scirc;ija, filo de Amon, re&gcirc;o de Judujo, &gcirc;is la nuna tago,
    en la da&ubreve;ro de dudek tri jaroj, aperadis al mi la vorto de la
    Eternulo, kaj mi paroladis al vi, konstante paroladis; sed vi ne
    a&ubreve;skultis.</l>
  <l n='4'>La Eternulo sendis al vi &ccirc;iujn Siajn servantojn, la
    profetojn; &ccirc;iutage Li sendadis; sed vi ne a&ubreve;skultis, vi ne
    alklinis vian orelon, por a&ubreve;skulti.</l>
  <l n='5'>Ili diris: Deturnu vin &ccirc;iu
    de sia malbona vojo kaj de viaj malbonaj agoj, kaj lo&gcirc;u sur la
    tero, kiun la Eternulo donis al vi kaj al viaj patroj de &ccirc;iam kaj
    por &ccirc;iam;</l>
  <l n='6'>kaj ne sekvu aliajn diojn, servante kaj
    adorklini&gcirc;ante al ili, kaj ne kolerigu Min per la farita&jcirc;o de
    viaj manoj, por ke Mi ne faru al vi malbonon.</l>
  <l n='7'>Sed vi ne
    a&ubreve;skultis Min, diras la Eternulo; vi kolerigis Min per la
    farita&jcirc;o de viaj manoj por via malbono.</l>
  <l n='8'>Tial tiele diras la
    Eternulo Cebaot: Pro tio, ke vi ne a&ubreve;skultis Miajn vortojn,</l>
  <l n='9'>jen
    Mi sendos kaj kolektos &ccirc;iujn nordajn gentojn, diras la Eternulo,
    kaj Mian servanton Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kaj Mi venigos
    ilin sur &ccirc;i tiun landon kaj sur &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn kaj sur &ccirc;iujn
    naciojn &ccirc;irka&ubreve;e; kaj Mi elmetos ilin al ekstermo, kaj Mi faros
    ilin ruinoj, mokata&jcirc;o, kaj eterna dezerta&jcirc;o.</l>
  <l n='10'>Kaj Mi &ccirc;esigos &ccirc;e
    ili la sonojn de &gcirc;ojo kaj la sonojn de gajeco, la vo&ccirc;on de fian&ccirc;o
    kaj la vo&ccirc;on de fian&ccirc;ino, la bruon de muelilo kaj la lumon de
    lucerno.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;i tiu tuta lando fari&gcirc;os ruino kaj dezerto; kaj
    tiuj nacioj servos al la re&gcirc;o de Babel dum sepdek jaroj.</l>
  <l n='12'>Sed
    kiam fini&gcirc;os la sepdek jaroj, Mi punos la re&gcirc;on de Babel kaj tiun
    nacion, diras la Eternulo, pro &gcirc;iaj malbonagoj, kaj la landon
    &Hcirc;aldean, kaj Mi faros &gcirc;in eterna dezerto.</l>
  <l n='13'>Kaj Mi plenumos
    super tiu lando &ccirc;iujn Miajn vortojn, kiujn Mi diris pri &gcirc;i, &ccirc;ion,
    kio estas skribita en &ccirc;i tiu libro, kion Jeremia profetis pri
    &ccirc;iuj nacioj.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar anka&ubreve; ilin sklavigos potencaj nacioj kaj
    grandaj re&gcirc;oj, kaj Mi repagos al ili la&ubreve; iliaj agoj kaj la&ubreve; la
    faroj de iliaj manoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>&Ccirc;ar tiele diras al mi la Eternulo, Dio de Izrael: Prenu el Mia
    mano &ccirc;i tiun pokalon de la vino de furiozo, kaj trinkigu el &gcirc;i
    &ccirc;iujn naciojn, al kiuj Mi sendas vin.</l>
  <l n='16'>Ili trinku, ili
    &scirc;anceli&gcirc;u kaj frenezi&gcirc;u anta&ubreve; la glavo, kiun Mi sendos sur ilin.</l>
  <l n='17'>Kaj mi prenis la pokalon el la mano de la Eternulo, kaj
    trinkigis al &ccirc;iuj popoloj, al kiuj sendis min la Eternulo:</l>
  <l n='18'>al
    Jerusalem kaj al la urboj de Judujo, al iliaj re&gcirc;oj kaj al iliaj
    eminentuloj, por fari ilin dezerta&jcirc;o kaj ruino, mokata&jcirc;o kaj
    malbenata&jcirc;o, kiel tio estas nun;</l>
  <l n='19'>al Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo,
    kaj al liaj servantoj kaj al liaj eminentuloj kaj al lia tuta
    popolo;</l>
  <l n='20'>kaj al &ccirc;iuj diversgentaj popoloj kaj al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de
    la lando Uc kaj al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la lando Fili&scirc;ta kaj al A&scirc;kelon
    kaj al Gaza kaj al Ekron kaj al la resta&jcirc;o de A&scirc;dod;</l>
  <l n='21'>al Edom
    kaj al Moab kaj al la Amonidoj;</l>
  <l n='22'>kaj al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de Tiro kaj
    al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de Cidon kaj al la re&gcirc;oj de la insuloj trans la
    maro;</l>
  <l n='23'>al Dedan, al Tema, al Buz, kaj al &ccirc;iuj, kiuj tondas la
    harojn sur la tempioj;</l>
  <l n='24'>kaj al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de Arabujo, kaj al
    &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la diversgentaj popoloj, lo&gcirc;antaj en la dezerto;</l>
  <l n='25'>kaj al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de Zimri kaj al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de Elam kaj al &ccirc;iuj
    re&gcirc;oj de Medujo;</l>
  <l n='26'>kaj al &ccirc;iuj re&gcirc;oj de la nordo, la proksimaj
    kaj la malproksimaj, unu kontra&ubreve; la alia, kaj al &ccirc;iuj regnoj de
    la mondo, kiuj trovi&gcirc;as sur la tero; kaj la re&gcirc;o de &Scirc;e&scirc;a&hcirc; trinkos
    post ili.</l>
  <l n='27'>Kaj diru al ili: Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio
    de Izrael: Trinku kaj ebrii&gcirc;u, vomu kaj falu, kaj ne levi&gcirc;u anta&ubreve;
    la glavo, kiun Mi sendas sur vin.</l>
  <l n='28'>Kaj se ili ne volos preni la
    pokalon el via mano, por trinki, tiam diru al ili: Tiele diras la
    Eternulo Cebaot: Vi nepre devas trinki.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar jen sur la urbon,
    kiu portas sur si Mian nomon, Mi komencas sendi suferojn; &ccirc;u vi
    do restos senpunaj? vi ne restos sen puno, &ccirc;ar Mi vokas glavon
    sur &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de la tero, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='30'>Profetu al ili &ccirc;ion &ccirc;i tion, kaj diru al ili: La Eternulo ekbruos
    de alte, kaj el Sia sankta lo&gcirc;ejo Li a&ubreve;digos Sian vo&ccirc;on; Li forte
    ekbruos kontra&ubreve; Sian restadejon; kanton de vinpremantoj Li
    eksonigos super &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la tero.</l>
  <l n='31'>La bruo atingos &gcirc;is
    la fino de la tero; &ccirc;ar la Eternulo havos ju&gcirc;on kontra&ubreve; la
    popoloj, Li ju&gcirc;os &ccirc;iun karnon; la malpiulojn Li transdonos al
    glavo, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Jen plago iros de popolo al
    popolo, kaj granda ventego levi&gcirc;os de la randoj de la tero.</l>
  <l n='33'>Kaj la mortigitoj de la Eternulo en tiu tago estos de unu fino de
    la tero &gcirc;is la alia fino de la tero; ili ne estos priplorataj, ne
    estos kolektataj, nek enterigataj; ili fari&gcirc;os sterko sur la
    supra&jcirc;o de la tero.</l>
  <l n='34'>Ploru, ho pa&scirc;tistoj, kriu kaj rulu vin en
    polvo, ho regantoj de la &scirc;afoj; &ccirc;ar venis por vi la tempo de
    bu&ccirc;o; Mi dis&jcirc;etos vin, kaj vi disfalos, kiel multekosta vazo.</l>
  <l n='35'>Kaj ne ekzistos forkuro por la pa&scirc;tistoj, nek forsavi&gcirc;o por la
    regantoj de la &scirc;afaro.</l>
  <l n='36'>Estos a&ubreve;data kriado de la pa&scirc;tistoj kaj
    plorado de la regantoj de la &scirc;afaro, &ccirc;ar la Eternulo faros
    ekstermon en ilia &scirc;afaro.</l>
  <l n='37'>Disfalos la pacaj lo&gcirc;ejoj anta&ubreve; la
    flama kolero de la Eternulo.</l>
  <l n='38'>Li forlasis Sian la&ubreve;bon kiel
    leono; ilia lando fari&gcirc;is dezerto de la kolero de la atakanto kaj
    de Lia flama kolero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la komenco de la re&gcirc;ado de Jehojakim, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o
    de Judujo, aperis jena vorto de la Eternulo:</l>
  <l n='2'>Tiele diras la
    Eternulo: Stari&gcirc;u sur la korto de la domo de la Eternulo, kaj
    parolu pri &ccirc;iuj urboj de Judujo, kiuj venas en la domon de la
    Eternulo por adorklini&gcirc;i, &ccirc;iujn vortojn, kiujn Mi ordonis al vi
    diri al ili; ne mankigu e&ccirc; unu vorton.</l>
  <l n='3'>Eble ili a&ubreve;skultos kaj
    returnos sin &ccirc;iu de sia malbona vojo; kaj tiam Mi fordecidos la
    malbonon, kiun Mi intencas fari al ili pro iliaj malbonaj agoj.</l>
  <l n='4'>Kaj diru al ili: Tiele diras la Eternulo: Se vi ne obeos Min, por
    agadi la&ubreve; Mia instruo, kiun Mi donis al vi,</l>
  <l n='5'>por obei la vortojn
    de Miaj servantoj, la profetoj, kiujn Mi sendas al vi, kiujn Mi
    konstante sendadis, sed vi ilin ne a&ubreve;skultis:</l>
  <l n='6'>tiam Mi agos kun
    &ccirc;i tiu domo kiel kun &Scirc;ilo, kaj &ccirc;i tiun urbon Mi faros malbeno por
    &ccirc;iuj popoloj de la tero.</l>
  <l n='7'>Kaj a&ubreve;dis la pastroj kaj la profetoj
    kaj la tuta popolo, kiel Jeremia parolis tiujn vortojn en la domo
    de la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kiam Jeremia finis la paroladon de &ccirc;io, kion la
    Eternulo ordonis diri al la tuta popolo, tiam kaptis lin la
    pastroj kaj la profetoj kaj la tuta popolo, dirante: Vi devas
    morti!</l>
  <l n='9'>Kial vi profetas en la nomo de la Eternulo, dirante: &Ccirc;i
    tiu domo fari&gcirc;os kiel &Scirc;ilo, kaj &ccirc;i tiu urbo dezerti&gcirc;os tiel, ke
    estos en &gcirc;i neniu lo&gcirc;anto? Kaj la tuta popolo amasi&gcirc;is &ccirc;irka&ubreve;
    Jeremia en la domo de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kiam la eminentuloj de Judujo a&ubreve;dis pri tio, ili iris el la
    re&gcirc;a domo en la domon de la Eternulo kaj sidi&gcirc;is &ccirc;e la enirejo de
    la nova pordego de la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Kaj la pastroj kaj
    la profetoj diris al la eminentuloj kaj al la tuta popolo jene:
    Al morto estas kondamninda &ccirc;i tiu homo, &ccirc;ar li profetis kontra&ubreve;
    &ccirc;i tiu urbo, kiel vi a&ubreve;dis per viaj oreloj.</l>
  <l n='12'>Tiam Jeremia diris
    al &ccirc;iuj eminentuloj kaj al la tuta popolo jene: La Eternulo
    sendis min, por profeti kontra&ubreve; &ccirc;i tiu domo kaj &ccirc;i tiu urbo &ccirc;ion,
    kion vi a&ubreve;dis.</l>
  <l n='13'>Plibonigu do nun viajn vojojn kaj vian
    konduton, kaj obeu la vo&ccirc;on de la Eternulo, via Dio; kaj tiam la
    Eternulo fordecidos la malbonon, kiun Li diris pri vi.</l>
  <l n='14'>Kaj mi
    estas nun en viaj manoj; faru kun mi tion, kion vi trovas bona
    kaj justa.</l>
  <l n='15'>Sed sciu, ke se vi min mortigos, vi &scirc;ar&gcirc;os per
    senkulpa sango vin kaj &ccirc;i tiun urbon kaj &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn; &ccirc;ar
    vere la Eternulo sendis min al vi, por diri en viajn orelojn
    &ccirc;iujn tiujn vortojn.</l>
  <l n='16'>Tiam la eminentuloj kaj la tuta popolo
    diris al la pastroj kaj al la profetoj: &Ccirc;i tiu homo ne estas
    kondamninda al morto, &ccirc;ar li parolis al ni en la nomo de la
    Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='17'>Kaj levi&gcirc;is kelkaj el la pleja&gcirc;uloj de la
    lando, kaj diris al la tuta amaso de la popolo jene:</l>
  <l n='18'>Mi&hcirc;a, la
    More&scirc;etano, profetis en la tempo de &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo, kaj
    diris al la tuta Juda popolo jene: Tiele diras la Eternulo
    Cebaot: Cion estos plugita kiel kampo, Jerusalem fari&gcirc;os ruina&jcirc;o,
    kaj la monto de la templo fari&gcirc;os arbara alta&jcirc;o.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;u mortigis
    lin &Hcirc;izkija, re&gcirc;o de Judujo, kaj &ccirc;iuj Judoj? ili timis ja la
    Eternulon kaj pre&gcirc;is anta&ubreve; la Eternulo, kaj la Eternulo
    fordecidis la malbonon, kiun Li diris pri ili. Kaj ni farus
    grandan malbonon kontra&ubreve; niaj animoj.</l>
  <l n='20'>Anka&ubreve; alia homo profetis
    en la nomo de la Eternulo, Urija, filo de &Scirc;emaja, el Kirjat-
    Jearim; li profetis kontra&ubreve; &ccirc;i tiu urbo kaj &ccirc;i tiu lando, simile
    al &ccirc;io, kion diris Jeremia.</l>
  <l n='21'>Kaj liajn vortojn a&ubreve;dis la re&gcirc;o
    Jehojakim kaj &ccirc;iuj liaj potenculoj kaj &ccirc;iuj eminentuloj, kaj la
    re&gcirc;o intencis mortigi lin; sed Urija tion a&ubreve;dis, kaj ektimis, kaj
    forkuris kaj venis en Egiptujon.</l>
  <l n='22'>Kaj la re&gcirc;o Jehojakim sendis
    homojn en Egiptujon: Elnatanon, filon de A&hcirc;bor, kune kun aliaj
    homoj li sendis en Egiptujon;</l>
  <l n='23'>kaj ili elkondukis Urijan el
    Egiptujo kaj venigis lin al la re&gcirc;o Jehojakim; kaj &ccirc;i tiu
    mortigis lin per glavo kaj &jcirc;etis lian kadavron inter la tombojn
    de la simpla popolo.</l>
  <l n='24'>Tamen la mano de A&hcirc;ikam, filo de &Scirc;afan,
    protektis Jeremian, ne lasante transdoni lin en la manojn de la
    popolo, por mortigi lin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la komenco de la re&gcirc;ado de Jehojakim, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o
    de Judujo, aperis de la Eternulo jena vorto al Jeremia:</l>
  <l n='2'>Tiele
    diras al mi la Eternulo: Faru al vi ligilojn kaj jugon, kaj metu
    tion sur vian kolon;</l>
  <l n='3'>kaj sendu tion al la re&gcirc;o de Edom kaj al
    la re&gcirc;o de Moab kaj al la re&gcirc;o de la Amonidoj kaj al la re&gcirc;o de
    Tiro kaj al la re&gcirc;o de Cidon, per la senditoj, kiuj venis
    Jerusalemon al Cidkija, re&gcirc;o de Judujo;</l>
  <l n='4'>kaj komisiu al ili, ke
    ili diru al siaj sinjoroj jene: Tiele diras la Eternulo Cebaot,
    Dio de Izrael: Tiele diru al viaj sinjoroj:</l>
  <l n='5'>Per Mia granda
    forto kaj per Mia etendita brako Mi kreis la teron, la homojn kaj
    la bestojn, kiuj estas sur la tero; kaj Mi donas tion al tiu, kiu
    pla&ccirc;as al Mi.</l>
  <l n='6'>Kaj nun Mi transdonas &ccirc;iujn tiujn landojn en la
    manon de Mia servanto Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kaj e&ccirc; la
    bestojn de la kampo Mi transdonas al li, por ke ili servu al li.</l>
  <l n='7'>Kaj servos al li &ccirc;iuj popoloj, anka&ubreve; al lia filo kaj al la filo
    de lia filo, &gcirc;is venos la tempo anka&ubreve; por lia lando kaj lin
    sklavigos potencaj popoloj kaj grandaj re&gcirc;oj.</l>
  <l n='8'>Kaj se ia popolo
    kaj regno ne servos al li, al Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kaj ne
    metos sian kolon sub la jugon de la re&gcirc;o de Babel, Mi punos tiun
    popolon per glavo kaj malsato kaj pesto, diras la Eternulo, &gcirc;is
    Mi ekstermos ilin per lia mano.</l>
  <l n='9'>Ne a&ubreve;skultu do viajn profetojn,
    nek viajn magiistojn, nek viajn son&gcirc;oklarigistojn, nek viajn
    a&ubreve;guristojn, nek viajn sor&ccirc;istojn, kiuj diras al vi jene: Ne
    servu al la re&gcirc;o de Babel.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar ili profetas al vi malvera&jcirc;on,
    por malproksimigi vin de via lando, por ke Mi elpelu vin kaj vi
    pereu.</l>
  <l n='11'>Sed tiun popolon, kiu metos sian kolon sub la jugon de
    la re&gcirc;o de Babel kaj servos al li, tiun Mi restigos trankvile sur
    &gcirc;ia tero, diras la Eternulo, por prilaboradi &gcirc;in kaj lo&gcirc;i sur &gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj al Cidkija, re&gcirc;o de Judujo, mi diris tiajn samajn vortojn,
    nome: Metu vian kolon sub la jugon de la re&gcirc;o de Babel, kaj servu
    al li kaj al lia popolo, kaj restu vivantaj.</l>
  <l n='13'>Por kio vi volus
    morti, vi kaj via popolo, de glavo, de malsato, kaj de pesto,
    kiel la Eternulo decidis pri popolo, kiu ne servos al la re&gcirc;o de
    Babel?</l>
  <l n='14'>Ne a&ubreve;skultu la vortojn de la profetoj, kiuj diras al
    vi, ke vi ne servu al la re&gcirc;o de Babel; &ccirc;ar ili profetas al vi
    malvera&jcirc;on.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar Mi ne sendis ilin, diras la Eternulo, kaj ili
    malvere profetas en Mia nomo, por ke Mi elpelu vin, kaj por ke vi
    pereu, vi kaj la profetoj, kiuj profetas al vi.</l>
  <l n='16'>Kaj al la
    pastroj kaj al la tuta &ccirc;i tiu popolo mi diris jene: Tiele diras
    la Eternulo: Ne a&ubreve;skultu la vortojn de viaj profetoj, kiuj
    profetas al vi jene: Jen la vazoj de la domo de la Eternulo nun
    balda&ubreve; estos revenigitaj el Babel; &ccirc;ar malvera&jcirc;on ili profetas al
    vi.</l>
  <l n='17'>Ne a&ubreve;skultu ilin; servu al la re&gcirc;o de Babel, por ke vi
    vivu; por kio &ccirc;i tiu urbo fari&gcirc;u dezerto?</l>
  <l n='18'>Se ili estas
    profetoj kaj se ili havas la vorton de la Eternulo, ili elpetegu
    de la Eternulo Cebaot, ke la vazoj, kiuj restis en la domo de la
    Eternulo kaj en la domo de la re&gcirc;o de Judujo kaj en Jerusalem, ne
    transiru en Babelon.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo Cebaot pri la
    kolonoj, pri la maro, pri la bazoj, kaj pri la ceteraj vazoj,
    kiuj restis en &ccirc;i tiu urbo</l>
  <l n='20'>kaj kiujn ne prenis Nebukadnecar,
    re&gcirc;o de Babel, kiam li forkondukis Je&hcirc;onjan, filon de Jehojakim,
    re&gcirc;on de Judujo, el Jerusalem en Babelon, kaj anka&ubreve; &ccirc;iujn
    eminentulojn de Judujo kaj Jerusalem;</l>
  <l n='21'>tiele diras la Eternulo
    Cebaot, Dio de Izrael, pri la vazoj, kiuj restis en la domo de la
    Eternulo kaj en la domo de la re&gcirc;o de Judujo kaj en Jerusalem:</l>
  <l n='22'>En Babelon ili estos forportitaj, kaj tie ili restos, &gcirc;is la
    tago, kiam Mi rememoros ilin, diras la Eternulo, kaj prenigos kaj
    reportigos ilin sur &ccirc;i tiun lokon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu sama jaro, en la komenco de la re&gcirc;ado de Cidkija, re&gcirc;o
    de Judujo, en la kvara jaro, en la kvina monato, &Hcirc;ananja, filo de
    Azur, profeto el Gibeon, diris al mi en la domo de la Eternulo,
    anta&ubreve; la okuloj de la pastroj kaj de la tuta popolo, jene:</l>
  <l n='2'>Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Mi rompos la jugon
    de la re&gcirc;o de Babel;</l>
  <l n='3'>post du jaroj Mi revenigos sur &ccirc;i tiun
    lokon &ccirc;iujn vazojn de la domo de la Eternulo, kiujn Nebukadnecar,
    re&gcirc;o de Babel, prenis de &ccirc;i tiu loko kaj forportis en Babelon.</l>
  <l n='4'>Kaj Je&hcirc;onjan, filon de Jehojakim, re&gcirc;on de Judujo, kaj &ccirc;iujn
    forkondukitajn Judojn, kiuj venis en Babelon, Mi revenigos sur &ccirc;i
    tiun lokon, diras la Eternulo; &ccirc;ar Mi rompos la jugon de la re&gcirc;o
    de Babel.</l>
  <l n='5'>Tiam la profeto Jeremia respondis al la profeto
    &Hcirc;ananja anta&ubreve; la okuloj de la pastroj, kaj de la tuta popolo, kiu
    staris en la domo de la Eternulo;</l>
  <l n='6'>kaj la profeto Jeremia diris:
    Amen, tiel la Eternulo faru; la Eternulo plenumu viajn vortojn,
    kiujn vi profetis, kaj Li revenigu el Babel sur &ccirc;i tiun lokon la
    vazojn de la domo de la Eternulo kaj &ccirc;iujn forkondukitojn.</l>
  <l n='7'>Tamen a&ubreve;skultu la vorton, kiun mi diros en viajn orelojn kaj en
    la orelojn de la tuta popolo:</l>
  <l n='8'>La profetoj, kiuj de antikva
    tempo estis anta&ubreve; mi kaj anta&ubreve; vi, profetis al multaj landoj kaj
    al grandaj regnoj militon, malfeli&ccirc;on, a&ubreve; peston.</l>
  <l n='9'>Se profeto
    anta&ubreve;diris pacon, tiam post la plenumi&gcirc;o de la vorto de la
    profeto oni ekkonis lin kiel profeton, kiun vere sendis la
    Eternulo.</l>
  <l n='10'>Kaj la profeto &Hcirc;ananja deprenis la jugon de la kolo
    de la profeto Jeremia kaj rompis &gcirc;in.</l>
  <l n='11'>Kaj &Hcirc;ananja diris anta&ubreve;
    la okuloj de la tuta popolo jene: Tiele diras la Eternulo: Simile
    al &ccirc;i tio Mi rompos la jugon de Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, post
    du jaroj, deprenante &gcirc;in de la kolo de &ccirc;iuj popoloj. Kaj la
    profeto Jeremia iris sian vojon.</l>
  <l n='12'>Kaj aperis jena vorto de la
    Eternulo al Jeremia, post kiam la profeto &Hcirc;ananja forrompis la
    jugon de la kolo de la profeto Jeremia:</l>
  <l n='13'>Iru kaj diru al
    &Hcirc;ananja jene: Tiele diras la Eternulo: Jugon lignan vi rompis,
    sed vi faru anstata&ubreve; &gcirc;i jugon feran.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar tiele diras la
    Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Feran jugon Mi metis sur la kolon
    de &ccirc;iuj tiuj popoloj, ke ili servu al Nebukadnecar, re&gcirc;o de
    Babel, kaj ili servos al li; e&ccirc; la bestojn de la kampo Mi
    transdonis al li.</l>
  <l n='15'>Tiam la profeto Jeremia diris al la profeto
    &Hcirc;ananja: A&ubreve;skultu, &Hcirc;ananja; la Eternulo vin ne sendis, kaj vi
    kredigas al &ccirc;i tiu popolo malvera&jcirc;on.</l>
  <l n='16'>Pro tio tiele diras la
    Eternulo: Jen Mi forigos vin de sur la tero; en &ccirc;i tiu jaro vi
    mortos, &ccirc;ar vi parolis kontra&ubreve; la volo de la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Kaj la
    profeto &Hcirc;ananja mortis en tiu jaro, en la sepa monato.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vortoj de la letero, kiun la profeto Jeremia
    sendis el Jerusalem al la plej gravaj pleja&gcirc;uloj, kiuj estis
    forkondukitaj, kaj al la pastroj, al la profetoj, kaj al la tuta
    popolo, kiujn Nebukadnecar forkondukis el Jerusalem en Babelon</l>
  <l n='2'>(post kiam la re&gcirc;o Je&hcirc;onja, kaj la re&gcirc;ino, kaj la korteganoj, la
    eminentuloj de Judujo kaj Jerusalem, la &ccirc;arpentistoj kaj
    for&gcirc;istoj foriris el Jerusalem);</l>
  <l n='3'>per Eleasa, filo de &Scirc;afan, kaj
    Gemarja, filo de &Hcirc;ilkija (kiujn Cidkija, re&gcirc;o de Judujo, sendis
    en Babelon, al Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel), li sendis jenajn
    vortojn:</l>
  <l n='4'>Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael, al &ccirc;iuj
    elpelitoj, kiujn Mi elpelis el Jerusalem en Babelon:</l>
  <l n='5'>Konstruu
    domojn kaj lo&gcirc;u, plantu &gcirc;ardenojn kaj man&gcirc;u iliajn fruktojn;</l>
  <l n='6'>prenu edzinojn kaj naskigu filojn kaj filinojn, prenu edzinojn
    por viaj filoj kaj edzinigu viajn filinojn, por ke ili nasku
    filojn kaj filinojn; multi&gcirc;u tie kaj ne malmulti&gcirc;u.</l>
  <l n='7'>Zorgu pri
    la bonstato de tiu urbo, kien Mi translo&gcirc;igis vin, kaj pre&gcirc;u por
    &gcirc;i al la Eternulo; &ccirc;ar &ccirc;e &gcirc;ia bonstato vi anka&ubreve; havos bonstaton.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Viaj
    profetoj, kiuj estas inter vi, kaj viaj magiistoj ne forlogu vin;
    kaj ne atentu viajn son&gcirc;ojn, kiujn vi son&gcirc;as;</l>
  <l n='9'>&ccirc;ar malvera&jcirc;on
    ili profetas al vi en Mia nomo; Mi ne sendis ilin, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo: Kiam en Babel pasos
    sepdek jaroj, Mi rememoros vin kaj plenumos super vi Mian bonan
    vorton, revenigante vin sur &ccirc;i tiun lokon.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar Mi scias la
    intencojn, kiujn Mi havas koncerne vin, diras la Eternulo,
    intencojn al bono kaj ne al malbono, por doni al vi estontecon
    kaj esperon.</l>
  <l n='12'>Vi vokos al Mi, kaj vi iros, kaj vi pre&gcirc;os al Mi;
    kaj Mi a&ubreve;skultos vin.</l>
  <l n='13'>Vi ser&ccirc;os Min, kaj trovos, se vi ser&ccirc;os
    Min per via tuta koro.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi estos trovita de vi, diras la
    Eternulo, kaj Mi revenigos viajn kaptitojn, kaj Mi kolektos vin
    el &ccirc;iuj popoloj kaj de &ccirc;iuj lokoj, kien Mi forpelis vin, diras la
    Eternulo; kaj Mi revenigos vin sur la lokon, de kiu Mi
    translo&gcirc;igis vin.</l>
  <l n='15'>Vane vi diras: La Eternulo starigis al ni
    profetojn en Babel.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo pri la re&gcirc;o,
    kiu sidas sur la trono de David, kaj pri la tuta popolo, kiu
    lo&gcirc;as en &ccirc;i tiu urbo, pri viaj fratoj, kiuj ne iris kun vi en
    ekzilon;</l>
  <l n='17'>tiele diras la Eternulo Cebaot: Jen Mi sendos sur
    ilin glavon kaj malsaton kaj peston, kaj Mi similigos ilin al
    malbonaj figoj, kiujn oni ne povas man&gcirc;i pro ilia malboneco;</l>
  <l n='18'>Mi persekutos ilin per glavo, per malsato, kaj per pesto, kaj Mi
    faros ilin objekto de teruro por &ccirc;iuj regnoj de la tero, objekto
    de malbeno, mirego, moko, kaj malhonoro inter &ccirc;iuj popoloj, kien
    Mi dispelos ilin;</l>
  <l n='19'>pro tio, ke ili ne a&ubreve;skultis Miajn vortojn,
    diras la Eternulo; Mi sendadis al ili Miajn servantojn, la
    profetojn, Mi konstante sendadis, sed vi ne a&ubreve;skultis, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='20'>Kaj vi, &ccirc;iuj forkondukitoj, kiujn Mi foririgis el
    Jerusalem en Babelon, a&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael, pri A&hcirc;ab, filo
    de Kolaja, kaj pri Cidkija, filo de Maaseja, kiuj profetis al vi
    en Mia nomo malvera&jcirc;on: Jen Mi transdonos ilin en la manon de
    Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kaj li mortigos ilin anta&ubreve; viaj
    okuloj.</l>
  <l n='22'>Kaj &ccirc;e &ccirc;iuj ekzilitoj de Judujo, kiuj estas en Babel,
    ilia nomo fari&gcirc;os objekto de malbeno, kaj oni dirados: La
    Eternulo faru al vi tion, kion al Cidkija kaj A&hcirc;ab, kiujn
    la re&gcirc;o de Babel rostigis sur fajro &dash;</l>
  <l n='23'>pro tio, ke ili faris
    abomeninda&jcirc;on en Izrael, adultis kun la edzinoj de siaj
    proksimuloj, kaj parolis en Mia nomo malvera&jcirc;on, kiun Mi ne
    ordonis al ili. Tion Mi scias kaj atestas, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj al &Scirc;emaja, la Ne&hcirc;elamano, diru jene:</l>
  <l n='25'>Tiele diras la
    Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Pro tio, ke vi sendis en via nomo
    leterojn al la tuta popolo, kiu estas en Jerusalem, kaj al la
    pastro Cefanja, filo de Maaseja, kaj al &ccirc;iuj pastroj, kun la
    sekvanta enhavo:</l>
  <l n='26'>La Eternulo starigis vin pastro anstata&ubreve; la
    pastro Jehojada, por ke vi estu kontrolanto en la domo de la
    Eternulo super &ccirc;iu frenezulo, kiu prezentas sin kiel profeto, kaj
    vi metu lin en malliberejon kaj karceron;</l>
  <l n='27'>kial do vi ne faris
    punparolon al Jeremia, la Anatotano, kiu prezentas sin al vi kiel
    profeto?</l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar anka&ubreve; al ni en Babelon li sendis, por diri: La
    kaptiteco estos longa; konstruu domojn kaj lo&gcirc;u, plantu &gcirc;ardenojn
    kaj man&gcirc;u iliajn fruktojn.</l>
  <l n='29'>Kaj la pastro Cefanja tralegis tiun
    leteron en la orelojn de la profeto Jeremia.</l>
  <l n='30'>Tial aperis jena
    vorto de la Eternulo al Jeremia:</l>
  <l n='31'>Sendu al &ccirc;iuj ekzilitoj, por
    diri: Tiele diras la Eternulo pri &Scirc;emaja, la Ne&hcirc;elamano: Pro tio,
    ke &Scirc;emaja profetis al vi, kvankam Mi ne sendis lin, kaj li
    fidigis vin per malvera&jcirc;o &dash;</l>
  <l n='32'>pro tio tiele diras la Eternulo:
    Jen Mi punos &Scirc;emajan, la Ne&hcirc;elamanon, kaj lian idaron: neniu
    restos &ccirc;e li meze de &ccirc;i tiu popolo, kaj li ne vidos la bonon,
    kiun Mi faros al Mia popolo, diras la Eternulo; &ccirc;ar li parolis
    kontra&ubreve; la volo de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jena vorto aperis de la Eternulo al Jeremia:</l>
  <l n='2'>Tiele diras la
    Eternulo, Dio de Izrael: Enskribu al vi en libron &ccirc;iujn vortojn,
    kiujn Mi diris al vi.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar jen venos tempo, diras la Eternulo,
    kiam Mi revenigos la kaptitojn de Mia popolo Izrael kaj Jehuda,
    diras la Eternulo, kaj Mi revenigos ilin en la landon, kiun Mi
    donis al iliaj patroj, kaj ili &gcirc;in posedos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj jen estas la vortoj, kiujn diris la Eternulo pri Izrael kaj
    Jehuda:</l>
  <l n='5'>Tiele diras la Eternulo: Vo&ccirc;on de tumulto kaj de teruro
    ni a&ubreve;das, ne de paco.</l>
  <l n='6'>Demandu kaj rigardu, &ccirc;u viro naskas? kial
    do Mi vidas, ke &ccirc;iu viro tenas siajn manojn &ccirc;e siaj lumboj, kiel
    naskantino, kaj &ccirc;ies viza&gcirc;oj verdi&gcirc;is?</l>
  <l n='7'>Ho ve, kiel granda estas
    tiu tago! ne ekzistas simila al &gcirc;i; tempo de mizero &gcirc;i estas por
    Jakob, sed li estos savita el &gcirc;i.</l>
  <l n='8'>En tiu tempo, diras la
    Eternulo Cebaot, Mi forrompos lian jugon de via kolo, kaj viajn
    ligilojn Mi dis&scirc;iros, kaj fremduloj ne plu servigos lin.</l>
  <l n='9'>Sed
    ili servos al la Eternulo, sia Dio, kaj al David, sia re&gcirc;o, kiun
    Mi restarigos al ili.</l>
  <l n='10'>Kaj vi ne timu, ho Mia servanto Jakob,
    diras la Eternulo, kaj ne tremu, ho Izrael; &ccirc;ar jen Mi savos vin
    el malproksime kaj vian idaron el la lando de ilia kaptiteco, kaj
    Jakob revenos kaj vivos trankvile kaj pace, kaj neniu lin
    timigos.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar Mi estos kun vi, diras la Eternulo, por savi vin;
    &ccirc;ar Mi ekstermos &ccirc;iujn popolojn, inter kiujn Mi dis&jcirc;etis vin, sed
    vin Mi ne ekstermos; Mi nur punos vin modere, por ke Mi ne lasu
    vin tute sen puno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo: Dan&gcirc;era estas via vundo, kaj via
    ulcero estas dolorplena.</l>
  <l n='13'>Neniu ju&gcirc;os vian aferon, por sanigi
    vian vundon; bona kuracado ne ekzistas por vi.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;iuj viaj
    amikoj forgesis vin, ili vin ne ser&ccirc;as; &ccirc;ar per frapo de malamiko
    Mi frapis vin, per kruela puno, pro viaj multaj malbonagoj, pro
    la forteco de viaj pekoj.</l>
  <l n='15'>Kial vi krias pri via vundo, pri via
    dan&gcirc;era malsano? Mi tion faris al vi pro viaj multaj malbonagoj,
    pro la forteco de viaj pekoj.</l>
  <l n='16'>Tamen &ccirc;iuj viaj man&gcirc;egantoj
    estos man&gcirc;egitaj; kaj &ccirc;iuj viaj premantoj, &ccirc;iuj, iros en
    kaptitecon; viaj ruinigintoj estos ruinigitaj; kaj &ccirc;iujn viajn
    rabintojn Mi faros rabitaj.</l>
  <l n='17'>Mi donos al vi kuracon, kaj Mi
    resanigos vin de viaj vundoj, diras la Eternulo; &ccirc;ar ili nomis
    vin forpu&scirc;itino, ho Cion, pri kiu neniu demandas.</l>
  <l n='18'>Tiele diras
    la Eternulo: Jen Mi revenigos el kaptiteco la tendojn de Jakob,
    kaj liajn lo&gcirc;ejojn Mi kompatos; kaj la urbo estos konstruita sur
    sia monteto, kaj la templo estos starigita la&ubreve; sia ordo.</l>
  <l n='19'>Kaj
    eliros el ili dankado kaj vo&ccirc;o de gajuloj; Mi multigos ilin, kaj
    ili ne malmulti&gcirc;os; Mi donos al ili honoron, kaj ili ne
    malalti&gcirc;os.</l>
  <l n='20'>Kaj ili havos filojn kiel anta&ubreve;e, kaj ilia
    komunumo forte staros anta&ubreve; Mi, kaj Mi punos &ccirc;iujn iliajn
    premintojn.</l>
  <l n='21'>Kaj ilia potenculo estos el ili mem, kaj ilia
    reganto devenos el ilia propra mezo; Mi alproksimigos lin, kaj li
    aliros al Mi; &ccirc;ar kiu alia kura&gcirc;os en sia koro alproksimi&gcirc;i al
    Mi? diras la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Kaj vi estos Mia popolo, kaj Mi estos
    via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Jen eliros ventego de la Eternulo en kolero, ventego
    detruanta; &gcirc;i falos sur la kapon de la malpiuloj.</l>
  <l n='24'>Ne kvieti&gcirc;os
    la flama kolero de la Eternulo, &gcirc;is Li estos farinta kaj &gcirc;is Li
    estos plenuminta la intencojn de Sia koro; en la tempo estonta vi
    tion komprenos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo, diras la Eternulo, Mi estos Dio de &ccirc;iuj familioj
    de Izrael, kaj ili estos Mia popolo.</l>
  <l n='2'>Tiele diras la Eternulo:
    En la dezerto trovis favoron popolo, kiu restis ne ekstermita de
    la glavo; Izrael iras al sia trankvili&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>De malproksime aperis
    al mi la Eternulo, dirante: Mi ekamis vin per amo eterna, tial Mi
    altiris vin favorkore.</l>
  <l n='4'>Denove Mi aran&gcirc;os vin, kaj vi estos
    aran&gcirc;ita, ho virgulino de Izrael; denove vi ornamos vin per viaj
    tamburinoj kaj eliros en dancrondojn de gajuloj.</l>
  <l n='5'>Denove vi
    plantos vinber&gcirc;ardenojn sur la montoj de Samario; oni plantos kaj
    ricevos fruktojn.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar venos la tempo, kiam gardistoj sur la
    monto de Efraim vokos: Levi&gcirc;u, kaj ni iru sur Cionon al la
    Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo: Kantu &gcirc;ojon al
    Jakob kaj &gcirc;ojkriu anta&ubreve; la kapoj de la nacioj, proklamu, gloru,
    kaj diru: Savu, ho Eternulo, Vian popolon, la resta&jcirc;on de Izrael.</l>
  <l n='8'>Jen Mi venigos ilin el la lando norda, kaj kolektos ilin de la
    randoj de la tero, kune kun la blinduloj kaj lamuloj,
    gravedulinoj kaj naskintinoj; en granda amaso ili revenos &ccirc;i
    tien.</l>
  <l n='9'>Kun ploro ili venos, kun pre&gcirc;oj Mi kondukos ilin; Mi
    irigos ilin apud torentoj da akvo, la&ubreve; vojo &gcirc;usta, sur kiu ili ne
    falpu&scirc;i&gcirc;os; &ccirc;ar Mi fari&gcirc;is patro por Izrael, kaj Efraim estas Mia
    unuenaskito.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>A&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, ho nacioj, kaj sciigu al la
    malproksimaj insuloj, kaj diru: La dis&jcirc;etinto de Izrael kolektos
    lin kaj gardos lin, kiel pa&scirc;tanto sian pa&scirc;tataron.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar la
    Eternulo ela&ccirc;etis Jakobon kaj liberigis lin el la mano de
    plifortulo.</l>
  <l n='12'>Kaj ili venos kaj kantos sur la alta&jcirc;o de Cion;
    kaj ili rapidos al la bona&jcirc;oj de la Eternulo, al la greno, al la
    mosto, al la oleo, al la &scirc;afidoj kaj bovidoj; kaj ilia animo
    estos kiel akvori&ccirc;a &gcirc;ardeno, kaj ili ne plu havos mal&gcirc;ojon.</l>
  <l n='13'>Tiam virgulino gajos en la dancrondo, kaj kune anka&ubreve; junuloj kaj
    maljunuloj; kaj Mi &scirc;an&gcirc;os ilian mal&gcirc;ojon en &gcirc;ojon, Mi konsolos
    ilin kaj gajigos ilin post ilia aflikto.</l>
  <l n='14'>Kaj la animon de la
    pastroj Mi satigos per grasa&jcirc;oj, kaj Mia popolo sati&gcirc;os per Miaj
    bona&jcirc;oj, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tiele diras la Eternulo: Vo&ccirc;o estas a&ubreve;data en Rama, &gcirc;emado kaj
    maldol&ccirc;a plorado: Ra&hcirc;el priploras siajn filojn, ne volas
    konsoli&gcirc;i pri siaj infanoj, &ccirc;ar ili forestas.</l>
  <l n='16'>Tiele diras la
    Eternulo: Detenu vian vo&ccirc;on de plorado kaj viajn okulojn de
    larmoj; &ccirc;ar ekzistas rekompenco por via laboro, diras la
    Eternulo, kaj ili revenos el la lando de la malamiko.</l>
  <l n='17'>Kaj
    ekzistas espero por via idaro, diras la Eternulo, kaj la filoj
    revenos en siajn limojn.</l>
  <l n='18'>Mi a&ubreve;dis, kiel Efraim diras pentante:
    Vi punis min, kaj mi estas punita, kiel bovido ne dresita;
    konvertu min, kaj mi konverti&gcirc;os; &ccirc;ar Vi, ho Eternulo, estas mia
    Dio.</l>
  <l n='19'>Kiam mi konverti&gcirc;is, mi pentis; kaj kiam mi estis punita,
    mi batis min sur la femurojn; mi hontis kaj mi ru&gcirc;i&gcirc;is, &ccirc;ar mi
    portas la malhonoron de mia juneco.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;u Efraim ne estas Mia
    kara filo, Mia amata infano? &ccirc;ar kion ajn Mi parolis pri li, Mi
    tamen ankora&ubreve; rememoras lin; tial Mia interno aflikti&gcirc;as pri li;
    Mi certe korfavoros lin, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Starigu al vi gvidajn &scirc;tonojn, aran&gcirc;u al vi vojsignojn, atentu
    la vojon, la&ubreve; kiu vi iris; revenu, virgulino de Izrael, revenu en
    &ccirc;i tiujn viajn urbojn.</l>
  <l n='22'>&Gcirc;is kiam vi turnados vin, ho defalinta
    filino? &Ccirc;ar la Eternulo kreis ion novan sur la tero: virino
    &ccirc;irka&ubreve;os viron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Ankora&ubreve; oni
    parolos jenajn vortojn en la Juda lando kaj en &gcirc;iaj urboj, kiam
    Mi revenigos iliajn kaptitojn: La Eternulo vin benu, ho lo&gcirc;ejo de
    justeco, sankta monto!</l>
  <l n='24'>Kaj lo&gcirc;os apud &gcirc;i Jehuda kune kun &ccirc;iuj
    siaj urboj, la terkultivistoj kaj la vagantoj kun pa&scirc;tataroj.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar Mi sensoifigos animon lacan, kaj &ccirc;iun animon mal&gcirc;ojan Mi
    satigos.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;e tio mi veki&gcirc;is kaj ekrigardis, kaj mia son&gcirc;o estis
    agrabla por mi.</l>
  <l n='27'>Jen venos la tempo, diras la Eternulo, kiam Mi
    prisemos la domon de Izrael kaj la domon de Jehuda per semo de
    homo kaj semo de bruto.</l>
  <l n='28'>Kaj tiel same, kiel Mi maldormis super
    ili, por elradikigi, el&scirc;iri, detrui, pereigi, kaj malfeli&ccirc;igi,
    tiel Mi maldormos super ili, por konstrui kaj planti, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='29'>En tiu tempo oni ne plu diros: La patroj man&gcirc;is
    nematurajn vinberojn, kaj la dentoj de la filoj agaci&gcirc;is;</l>
  <l n='30'>sed
    &ccirc;iu mortos pro sia propra kulpo, la dentoj agaci&gcirc;os &ccirc;e tiu, kiu
    man&gcirc;is la nematurajn vinberojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Jen venos la tempo, diras la Eternulo, kiam Mi faros kun la
    domo de Izrael kaj la domo de Jehuda interligon novan:</l>
  <l n='32'>ne
    tian, kiel la interligo, kiun Mi faris kun iliaj patroj, en la
    tago, kiam Mi prenis ilian manon, por elkonduki ilin el la lando
    Egipta, la interligo, kiun ili malobeis kaj Mi devis altrudi al
    ili, diras la Eternulo;</l>
  <l n='33'>sed jen estas la interligo, kiun Mi
    faros kun la domo de Izrael post tiu tempo, diras la Eternulo: Mi
    metos Mian le&gcirc;on en ilian internon, kaj sur ilia koro Mi &gcirc;in
    skribos, kaj Mi estos ilia Dio, kaj ili estos Mia popolo.</l>
  <l n='34'>Kaj
    ne plu instruos &ccirc;iu sian proksimulon kaj &ccirc;iu sian fraton,
    dirante: Ekkonu la Eternulon; &ccirc;ar &ccirc;iuj Min konos, de iliaj
    malgranduloj &gcirc;is iliaj granduloj, diras la Eternulo; &ccirc;ar Mi
    pardonos iliajn kulpojn, kaj iliajn pekojn Mi ne plu rememoros.</l>
  <l n='35'>Tiele diras la Eternulo, kiu donas la sunon por lumo en la
    tago, le&gcirc;ojn al la luno kaj al la steloj por lumo en la nokto;
    kiu kvietigas la maron, kiam bruas &gcirc;iaj ondoj; kaj kies nomo
    estas Eternulo Cebaot:</l>
  <l n='36'>Se &ccirc;i tiuj le&gcirc;oj nenii&gcirc;os anta&ubreve; Mi,
    diras la Eternulo, tiam anka&ubreve; la idaro de Izrael &ccirc;esos esti
    eterne popolo anta&ubreve; Mi.</l>
  <l n='37'>Tiele diras la Eternulo: Se oni povos
    mezuri la &ccirc;ielon supre kaj esplori la fundamenton de la tero
    malsupre, tiam Mi forpu&scirc;os la tutan idaron de Izrael pro &ccirc;io,
    kion ili faris, diras la Eternulo.</l>
  <l n='38'>Jen venos la tempo, diras
    la Eternulo, kiam denove konstrui&gcirc;os la urbo al la Eternulo, de
    la turo &Hcirc;ananel &gcirc;is la Pordego Angula.</l>
  <l n='39'>Kaj la mezura &scirc;nuro
    iros pluen &gcirc;is la monteto Gareb kaj turni&gcirc;os al Goa.</l>
  <l n='40'>Kaj la
    tuta valo de kadavroj kaj de cindro, kaj &ccirc;iuj kampoj &gcirc;is la
    torento Kidron, &gcirc;is la angulo de la Pordego de &Ccirc;evaloj oriente,
    estos sanktaj al la Eternulo, ne detrui&gcirc;os kaj ne plu ruini&gcirc;os
    eterne.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='32'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia de la Eternulo en la
    deka jaro de Cidkija, re&gcirc;o de Judujo, tio estas en la dek-oka
    jaro de Nebukadnecar.</l>
  <l n='2'>Tiam la militistaro de la re&gcirc;o de Babel
    sie&gcirc;is Jerusalemon, kaj la profeto Jeremia estis malliberigita
    sur la korto de la malliberejo, kiu estis apud la domo de la re&gcirc;o
    de Judujo.</l>
  <l n='3'>Tie malliberigis lin Cidkija, re&gcirc;o de Judujo,
    dirante: Kial vi profetas, parolante, ke tiele diras la Eternulo:
    Jen Mi transdonos &ccirc;i tiun urbon en la manon de la re&gcirc;o de Babel,
    kiu &gcirc;in venkoprenos;</l>
  <l n='4'>kaj Cidkija, re&gcirc;o de Judujo, ne savi&gcirc;os el
    la manoj de la &Hcirc;aldeoj, sed li estos transdonita en la manon de
    la re&gcirc;o de Babel, kies bu&scirc;o parolos kun lia bu&scirc;o kaj kies okuloj
    rigardos liajn okulojn;</l>
  <l n='5'>kaj en Babelon li forkondukos Cidkijan,
    kaj &ccirc;i tiu restos tie, &gcirc;is Mi vizitos lin, diras la Eternulo; se
    vi militos kontra&ubreve; la &Hcirc;aldeoj, vi ne sukcesos?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj Jeremia diris: Aperis al mi la vorto de la Eternulo,
    dirante:</l>
  <l n='7'>Jen &Hcirc;anamel, filo de via onklo &Scirc;alum, iras al vi, por
    diri: A&ccirc;etu al vi mian kampon, kiu estas en Anatot, &ccirc;ar al vi
    apartenas la rajto de parenco, por a&ccirc;eti.</l>
  <l n='8'>Kaj venis al mi
    &Hcirc;anamel, filo de mia onklo, konforme al la vorto de la Eternulo,
    sur la korton de la malliberejo, kaj li diris al mi: A&ccirc;etu, mi
    petas, mian kampon, kiu estas en Anatot, en la lando de Benjamen;
    &ccirc;ar al vi apartenas la rajto de heredo kaj la rajto de ela&ccirc;eto;
    a&ccirc;etu al vi. Tiam mi komprenis, ke tio estas vorto de la
    Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj mi a&ccirc;etis de &Hcirc;anamel, filo de mia onklo, la
    kampon, kiu estis en Anatot, kaj mi pesis al li la monon, dek sep
    siklojn da ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='10'>Kaj mi skribis dokumenton kaj sigelis; kaj
    mi invitis atestantojn, kaj pesis la ar&gcirc;enton per pesilo.</l>
  <l n='11'>Kaj
    mi prenis la dokumenton de a&ccirc;eto, la sigelitan la&ubreve; juro kaj le&gcirc;o,
    kaj la nefermitan.</l>
  <l n='12'>Kaj mi donis la dokumenton de a&ccirc;eto al
    Baru&hcirc;, filo de Nerija, filo de Ma&hcirc;seja, anta&ubreve; la okuloj de mia
    kuzo &Hcirc;anamel, kaj anta&ubreve; la okuloj de la atestantoj, kiuj
    subskribis la dokumenton de a&ccirc;eto, kaj anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;iuj
    Judoj, kiuj sidis sur la korto de la malliberejo.</l>
  <l n='13'>Kaj mi
    ordonis al Baru&hcirc; anta&ubreve; iliaj okuloj, dirante:</l>
  <l n='14'>Tiele diras la
    Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Prenu &ccirc;i tiujn dokumentojn, &ccirc;i
    tiun dokumenton de a&ccirc;eto, la sigelitan, kaj &ccirc;i tiun nefermitan,
    kaj metu ilin en argilan vazon, por ke ili konservi&gcirc;u dum longa
    tempo.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Oni
    denove a&ccirc;etos domojn, kampojn, kaj vinber&gcirc;ardenojn en &ccirc;i tiu
    lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj, transdoninte la dokumentojn de a&ccirc;eto al Baru&hcirc;, filo de
    Nerija, mi ekpre&gcirc;is al la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='17'>Ho Sinjoro, ho
    Eternulo! Vi kreis la &ccirc;ielon kaj la teron per Via granda forto
    kaj per Via etendita brako; nenia afero estas nefarebla por Vi;</l>
  <l n='18'>Vi faras favorkora&jcirc;on al miloj, kaj pro la malbonagoj de la
    patroj Vi repagas al iliaj filoj post ili. Vi, Dio granda,
    potenca, kies nomo estas Eternulo Cebaot,</l>
  <l n='19'>granda en Siaj
    decidoj kaj potenca en Siaj agoj; Vi, kies okuloj estas
    malfermitaj super &ccirc;iuj vojoj de la homidoj, por redoni al &ccirc;iu la&ubreve;
    lia konduto kaj la&ubreve; la fruktoj de liaj agoj;</l>
  <l n='20'>Vi, kiu faris
    signojn kaj miraklojn en la lando Egipta &gcirc;is la nuna tago super
    Izrael kaj super la aliaj homoj, kaj faris al Vi gloran nomon,
    kiel &gcirc;i estas nune;</l>
  <l n='21'>kaj Vi elkondukis Vian popolon Izrael el
    la lando Egipta per signoj kaj per mirakloj, per forta mano, per
    etendita brako, kaj per granda teruro;</l>
  <l n='22'>kaj Vi donis al ili &ccirc;i
    tiun landon, pri kiu Vi &jcirc;uris al iliaj patroj, ke Vi donos al
    ili, landon, en kiu fluas lakto kaj mielo;</l>
  <l n='23'>kaj ili venis kaj
    ekposedis &gcirc;in, tamen ili ne a&ubreve;skultis Vian vo&ccirc;on kaj ne sekvis
    Vian instruon, ne faris &ccirc;ion, kion Vi ordonis al ili; kaj Vi
    venigis sur ilin &ccirc;i tiun tutan malfeli&ccirc;on.</l>
  <l n='24'>Jen remparoj
    alproksimi&gcirc;as al la urbo, por venkopreni &gcirc;in, kaj la urbo pro la
    glavo, malsato, kaj pesto estas transdonata en la manojn de la
    &Hcirc;aldeoj, kiuj militas kontra&ubreve; &gcirc;i; kion Vi diris, tio fari&gcirc;as, kaj
    Vi tion vidas.</l>
  <l n='25'>Kaj Vi, Sinjoro, ho Eternulo, diris al mi:
    A&ccirc;etu al vi la kampon pro mono, kaj starigu atestantojn; dume la
    urbo estas transdonata en la manojn de la &Hcirc;aldeoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Tiam la vorto de la Eternulo aperis al Jeremia, dirante:</l>
  <l n='27'>Jen Mi, la Eternulo, estas Dio de &ccirc;iu karno; &ccirc;u ekzistas por Mi
    io nefarebla?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Tial tiele diras la Eternulo: Jen Mi transdonas &ccirc;i tiun urbon
    en la manojn de la &Hcirc;aldeoj, kaj en la manon de Nebukadnecar, re&gcirc;o
    de Babel, kaj li venkoprenos &gcirc;in.</l>
  <l n='29'>Kaj venos la &Hcirc;aldeoj, kiuj
    militas kontra&ubreve; &ccirc;i tiu urbo, kaj ekbruligos &ccirc;i tiun urbon per
    fajro, kaj forbruligos &gcirc;in, kaj la domojn, sur kies tegmentoj oni
    incensadis al Baal kaj faradis ver&scirc;oferojn al aliaj dioj, por
    kolerigi Min.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar la Izraelidoj kaj la Judoj faradis nur
    malbonon anta&ubreve; Miaj okuloj detempe de sia juneco; &ccirc;ar la
    Izraelidoj nur kolerigadis Min per la faroj de siaj manoj, diras
    la Eternulo.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar nur por Mia kolero kaj por Mia &ccirc;agreno
    ekzistis &ccirc;i tiu urbo de la tago, kiam oni konstruis &gcirc;in, &gcirc;is la
    nuna tago, tiel, ke Mi devas forpu&scirc;i &gcirc;in de anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o,</l>
  <l n='32'>pro &ccirc;iuj malbona&jcirc;oj de la Izraelidoj kaj Jehudaidoj, kiujn ili
    faris, por Min kolerigi, ili, iliaj re&gcirc;oj, iliaj princoj, iliaj
    pastroj, iliaj profetoj, la Judoj, kaj la lo&gcirc;antoj de Jerusalem.</l>
  <l n='33'>Ili turnis al Mi la dorson, ne la viza&gcirc;on; Mi instruadis ilin,
    konstante instruadis, sed ili ne a&ubreve;skultis, ne akceptis admonon.</l>
  <l n='34'>Siajn abomeninda&jcirc;ojn ili metis en la domon, kiu estas nomata
    per Mia nomo, kaj ili malpurigis &gcirc;in.</l>
  <l n='35'>Kaj ili aran&gcirc;is la
    alta&jcirc;ojn de Baal, kiuj estas en la valo de la filo de Hinom, por
    bruligi siajn filojn kaj filinojn al Mole&hcirc;, kion Mi ne ordonis al
    ili, kaj pri kio ne venis al Mi en la kapon, ke ili faros tiun
    abomeninda&jcirc;on, por pekigi Judujon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj tamen tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael, pri &ccirc;i tiu
    urbo, pri kiu vi diras, ke &gcirc;i estas transdonata en la manon de la
    re&gcirc;o de Babel per glavo, malsato, kaj pesto:</l>
  <l n='37'>Jen Mi kolektos
    ilin el &ccirc;iuj landoj, kien Mi dispelis ilin en Mia kolero, en Mia
    furiozo, kaj en granda indigno; kaj Mi revenigos ilin sur &ccirc;i tiun
    lokon kaj lo&gcirc;igos ilin sendan&gcirc;ere.</l>
  <l n='38'>Kaj ili estos Mia popolo,
    kaj Mi estos ilia Dio.</l>
  <l n='39'>Kaj Mi donos al ili unu koron kaj unu
    vojon, ke ili &ccirc;iam timu Min, por ke estu bone al ili kaj al iliaj
    idoj post ili.</l>
  <l n='40'>Kaj Mi faros kun ili interligon eternan, ke Mi
    ne deklini&gcirc;os de ili en Mia bonfarado al ili; kaj timon je Mi Mi
    metos en ilian koron, ke ili ne forturni&gcirc;u de Mi.</l>
  <l n='41'>Kaj Mi &gcirc;ojos
    pri ili, bonfarante al ili, kaj Mi plantos ilin en &ccirc;i tiu lando
    fidele, per Mia tuta koro kaj per Mia tuta animo.</l>
  <l n='42'>&Ccirc;ar tiele
    diras la Eternulo: Kiel Mi venigis sur &ccirc;i tiun popolon tiun tutan
    grandan malbonon, tiel Mi venigos sur ilin la tutan bonon, kiun
    Mi eldiris pri ili.</l>
  <l n='43'>Kaj kampoj estos a&ccirc;etataj en &ccirc;i tiu lando,
    pri kiu vi diras, ke &gcirc;i estas dezerta, ke ne trovi&gcirc;as en &gcirc;i homoj
    nek brutoj, ke &gcirc;i estas transdonita en la manojn de la &Hcirc;aldeoj.</l>
  <l n='44'>Oni a&ccirc;etos kampojn per mono, oni enskribos en dokumentojn kaj
    sigelos, kaj starigos atestantojn, en la lando en Benjamen, en la
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de Jerusalem, en la urboj de Judujo, en la urboj de la
    montoj, en la urboj de la valoj, kaj en la urboj de la sudo; &ccirc;ar
    Mi revenigos ilin el la kaptiteco, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='33'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La vorto de la Eternulo aperis al Jeremia duafoje, kiam li
    estis ankora&ubreve; tenata sur la korto de la malliberejo, nome:</l>
  <l n='2'>Tiele diras la Eternulo, kiu &ccirc;ion faris, la Eternulo, kiu &ccirc;ion
    kreis, por &gcirc;in fortikigi, kaj kies nomo estas Eternulo:</l>
  <l n='3'>Voku al
    Mi, kaj Mi respondos al vi, kaj Mi sciigos al vi grandajn kaj
    gravajn aferojn, kiujn vi ne scias.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar tiele diras la
    Eternulo, Dio de Izrael, pri la domoj de &ccirc;i tiu urbo, kaj pri la
    domoj de la re&gcirc;oj de Judujo, kiuj estas detruitaj por remparoj
    kaj por glavoj</l>
  <l n='5'>de tiuj, kiuj venis, por batali kontra&ubreve; la
    &Hcirc;aldeoj kaj plenigi ilin per kadavroj de homoj, kiujn Mi frapis
    en Mia kolero kaj en Mia indigno; &ccirc;ar Mi ka&scirc;is Mian viza&gcirc;on for
    de &ccirc;i tiu urbo pro &ccirc;iuj iliaj malbonagoj:</l>
  <l n='6'>Jen Mi redonos al &gcirc;i
    bonstaton kaj kuracon, kaj Mi resanigos ilin, kaj Mi malkovros
    por ili abundon da paco kaj vero.</l>
  <l n='7'>Kaj Mi revenigos la kaptitojn
    de Jehuda kaj la kaptitojn de Izrael, kaj Mi aran&gcirc;os ilin kiel
    anta&ubreve;e.</l>
  <l n='8'>Kaj Mi purigos ilin de &ccirc;iuj iliaj malbonagoj, per kiuj
    ili pekis anta&ubreve; Mi; kaj Mi pardonos &ccirc;iujn iliajn krimojn, per
    kiuj ili pekis anta&ubreve; Mi kaj defalis de Mi.</l>
  <l n='9'>Kaj tio fari&gcirc;os por
    Mi agrabla nomo, la&ubreve;do kaj gloro anta&ubreve; &ccirc;iuj nacioj de la tero,
    kiuj a&ubreve;dos pri la tuta bono, kiun Mi faras al ili, kaj ili
    ektimos kaj ektremos pro la tuta bono kaj la tuta bonstato, kiun
    Mi donos al &gcirc;i.</l>
  <l n='10'>Tiele diras la Eternulo: Sur &ccirc;i tiu loko &dash; pri
    kiu vi diras, ke &gcirc;i estas dezertigita tiel, ke jam ne ekzistas
    homoj nek brutoj en la urboj de Judujo kaj sur la stratoj de
    Jerusalem, kiuj fari&gcirc;is malplenaj pro foresto de homoj kaj de
    lo&gcirc;antoj kaj de brutoj &dash;</l>
  <l n='11'>ankora&ubreve; estos a&ubreve;dataj sonoj de &gcirc;ojo
    kaj sonoj de gajeco, vo&ccirc;o de fian&ccirc;o kaj vo&ccirc;o de fian&ccirc;ino, vo&ccirc;o de
    homoj, kiuj parolos: La&ubreve;du la Eternulon Cebaot, &ccirc;ar la Eternulo
    estas bona, &ccirc;ar eterna estas Lia favorkoreco; kaj kiuj alportados
    dankoferojn en la domon de la Eternulo; &ccirc;ar Mi revenigos la
    forkaptitojn de la lando kiel anta&ubreve;e, diras la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Tiele
    diras la Eternulo Cebaot: Sur &ccirc;i tiu loko, kiu dezerti&gcirc;is tiel,
    ke tie ne trovi&gcirc;as homo nek bruto, kaj en &ccirc;iuj &gcirc;iaj urboj denove
    trovi&gcirc;os lo&gcirc;ejoj de pa&scirc;tistoj, kiuj ripozigos tie siajn &scirc;afojn;</l>
  <l n='13'>en la urboj de la montoj, en la urboj de la valoj, en la urboj
    de la sudo, en la lando de Benjamen, en la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de
    Jerusalem, kaj en la urboj de Judujo denove pasados &scirc;afoj sub la
    mano de kalkulanto, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Jen venos tempo, diras la Eternulo, kiam Mi plenumos la bonan
    vorton, kiun Mi diris pri la domo de Izrael kaj pri la domo de
    Jehuda.</l>
  <l n='15'>En tiuj tagoj kaj en tiu tempo Mi elkreskigos al David
    markoton virtan, kiu faros ju&gcirc;on kaj justecon sur la tero.</l>
  <l n='16'>En
    tiu tempo Judujo estos savita, kaj Jerusalem ekvivos sendan&gcirc;ere,
    kaj oni nomos &gcirc;in jene: La Eternulo estas nia justeco.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar
    tiele diras la Eternulo: Ne mankos &ccirc;e David viro, sidanta sur la
    trono de la domo de Izrael.</l>
  <l n='18'>Kaj &ccirc;e la pastroj Levidoj neniam
    mankos anta&ubreve; Mi viro, alportanta bruloferon kaj fumiganta
    farunoferon kaj faranta bu&ccirc;oferon.</l>
  <l n='19'>Kaj aperis vorto de la
    Eternulo al Jeremia, dirante:</l>
  <l n='20'>Tiele diras la Eternulo: Se oni
    povos &ccirc;esigi Mian interligon pri la tago kaj Mian interligon pri
    la nokto, kaj la tago kaj nokto ne estu en sia tempo:</l>
  <l n='21'>tiam
    povos esti &ccirc;esigita Mia interligo kun Mia servanto David, ke ne
    estu &ccirc;e li filo, re&gcirc;anta sur lia trono, kaj kun la Levidoj
    pastroj, Miaj servistoj.</l>
  <l n='22'>Kiel nekalkulebla estas la armeo de
    la &ccirc;ielo kaj nemezurebla la sablo de la maro, tiel Mi multigos la
    idaron de Mia servanto David, kaj la Levidojn, kiuj faras
    servadon al Mi.</l>
  <l n='23'>Kaj aperis vorto de la Eternulo al Jeremia,
    dirante:</l>
  <l n='24'>&Ccirc;u vi ne vidas, kiel &ccirc;i tiu popolo parolas kaj diras:
    La du gentojn, kiujn la Eternulo elektis, Li forpu&scirc;is? Kaj ili
    malestimas Mian popolon, kvaza&ubreve; &gcirc;i jam ne estus popolo anta&ubreve; ili.</l>
  <l n='25'>Tiele diras la Eternulo: Se Mi ne farus interligon pri tago
    kaj nokto kaj Miajn le&gcirc;ojn pri la &ccirc;ielo kaj la tero,</l>
  <l n='26'>tiam Mi
    forpu&scirc;us la idaron de Jakob kaj de Mia servanto David, ne
    prenante el lia idaro regantojn super la idaro de Abraham, Isaak,
    kaj Jakob; &ccirc;ar Mi revenigos iliajn forkaptitojn kaj kompatos
    ilin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='34'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia de la Eternulo, kiam
    Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kaj lia tuta militistaro, kaj &ccirc;iuj
    regnoj de la tero, kiuj estis sub la regado de lia mano, kaj &ccirc;iuj
    popoloj militis kontra&ubreve; Jerusalem kaj kontra&ubreve; &ccirc;iuj &gcirc;iaj urboj:</l>
  <l n='2'>Tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael: Iru kaj parolu al
    Cidkija, re&gcirc;o de Judujo, kaj diru al li: Tiele diras la Eternulo:
    Jen Mi transdonos &ccirc;i tiun urbon en la manon de la re&gcirc;o de Babel,
    kaj li forbruligos &gcirc;in per fajro;</l>
  <l n='3'>kaj vi ne savi&gcirc;os el lia
    mano, sed vi estos kaptita kaj transdonita en lian manon, kaj
    viaj okuloj rigardos la okulojn de la re&gcirc;o de Babel, kaj lia bu&scirc;o
    parolos kun via bu&scirc;o, kaj vi iros en Babelon.</l>
  <l n='4'>Tamen a&ubreve;skultu la
    vorton de la Eternulo, ho Cidkija, re&gcirc;o de Judujo: Tiele diras la
    Eternulo pri vi: Vi ne mortos de glavo;</l>
  <l n='5'>vi mortos en paco; kaj
    kiel oni faris brulon al viaj patroj, la anta&ubreve;aj re&gcirc;oj, kiuj
    estis anta&ubreve; vi, tiel oni faros brulon al vi, kaj oni priploros
    vin: Ho ve, sinjoro! &Ccirc;ar Mi parolis la vorton, diras la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj la profeto Jeremia raportis al Cidkija, re&gcirc;o de Judujo,
    &ccirc;iujn tiujn vortojn en Jerusalem,</l>
  <l n='7'>dum la militistaro de la re&gcirc;o
    de Babel militis kontra&ubreve; Jerusalem, kaj kontra&ubreve; &ccirc;iuj restintaj
    urboj de Judujo, kontra&ubreve; La&hcirc;i&scirc; kaj kontra&ubreve; Azeka; &ccirc;ar ili restis
    ankora&ubreve; el la fortika&jcirc;aj urboj de Judujo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia de la Eternulo, post
    kiam la re&gcirc;o Cidkija faris interligon kun la tuta popolo de
    Jerusalem, proklamante al ili liberecon;</l>
  <l n='9'>ke &ccirc;iu forliberigu
    sian sklavon kaj sian sklavinon, Hebreon kaj Hebreinon, por ke
    inter ili neniu el la Judoj tenu sian fraton en sklaveco.</l>
  <l n='10'>Kaj
    obeis &ccirc;iuj potenculoj kaj la tuta popolo, kiuj ali&gcirc;is al la
    interligo, por ke &ccirc;iu forliberigu sian sklavon kaj sian
    sklavinon, por ne plu teni ilin en sklaveco; ili obeis kaj
    forliberigis.</l>
  <l n='11'>Sed poste ili denove reprenis la sklavojn kaj la
    sklavinojn, kiujn ili forliberigis, kaj devigis ilin fari&gcirc;i
    sklavoj kaj sklavinoj.</l>
  <l n='12'>Tiam aperis la vorto de la Eternulo al
    Jeremia, dirante:</l>
  <l n='13'>Tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael: Mi
    faris interligon kun viaj patroj en la tempo, kiam Mi elkondukis
    ilin el la lando Egipta, el la domo de sklaveco, dirante:</l>
  <l n='14'>En
    &ccirc;iu sepa jaro forliberigu &ccirc;iu sian fraton Hebreon, kiu estas
    vendita al vi kaj servis al vi ses jarojn, kaj permesu al li
    foriri de vi tute libera; sed viaj patroj ne a&ubreve;skultis Min kaj ne
    alklinis sian orelon.</l>
  <l n='15'>Nun vi pentis, kaj faris bonon anta&ubreve;
    Miaj okuloj, proklamante liberecon unu por la alia, kaj vi faris
    interligon anta&ubreve; Mi en la domo, kiu estas nomata per Mia nomo;</l>
  <l n='16'>sed vi &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is, kaj malsanktigis Mian nomon, kaj reprenis al vi
    &ccirc;iu sian sklavon kaj sian sklavinon, kiujn vi forliberigis, ke
    ili estu memstaraj, kaj vi devigis ilin, ke ili estu por vi
    sklavoj kaj sklavinoj.</l>
  <l n='17'>Tial tiele diras la Eternulo: Vi ne
    obeis Min, ke vi proklamu liberecon &ccirc;iu al sia frato kaj unu al
    la alia; jen Mi proklamas koncerne vin liberecon al la glavo,
    pesto, kaj malsato, kaj Mi faros vin objekto de teruro por &ccirc;iuj
    regnoj de la tero.</l>
  <l n='18'>Kaj Mi transdonos la homojn, kiuj malobeis
    Mian interligon, kiuj ne plenumis la vortojn de la interligo,
    kiun ili faris anta&ubreve; Mi, kiam ili dishakis la bovidon en du
    partojn kaj trairis tra la dishakitaj partoj:</l>
  <l n='19'>la eminentulojn
    de Judujo kaj la eminentulojn de Jerusalem, la korteganojn kaj la
    pastrojn, kaj la tutan popolon de la lando, kiuj trairis tra la
    dishakitaj partoj de la bovido;</l>
  <l n='20'>Mi transdonos ilin en la
    manojn de iliaj malamikoj, kaj en la manojn de tiuj, kiuj celas
    ilian morton; kaj iliaj kadavroj estos man&gcirc;a&jcirc;o por la birdoj de
    la &ccirc;ielo kaj por la bestoj de la tero.</l>
  <l n='21'>Kaj Cidkijan, re&gcirc;on de
    Judujo, kaj liajn eminentulojn Mi transdonos en la manojn de
    iliaj malamikoj, kaj en la manojn de tiuj, kiuj celas ilian
    morton, kaj en la manojn de la militistaro de la re&gcirc;o de Babel,
    kiu foriris de vi.</l>
  <l n='22'>Jen Mi faros ordonon, diras la Eternulo,
    kaj Mi revenigos ilin al &ccirc;i tiu urbo, kaj ili atakos &gcirc;in kaj
    venkoprenos &gcirc;in kaj forbruligos &gcirc;in per fajro, kaj la urbojn de
    Judujo Mi faros dezerto tiel, ke neniu en &gcirc;i lo&gcirc;os.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='35'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia de la Eternulo en la
    tempo de Jehojakim, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de Judujo:</l>
  <l n='2'>Iru en la
    domon de la Re&hcirc;abidoj, kaj parolu al ili, kaj venigu ilin en la
    domon de la Eternulo en unu el la &ccirc;ambroj, kaj trinkigu al ili
    vinon.</l>
  <l n='3'>Kaj mi prenis Jaazanjan, filon de Jeremia, filo de
    &Hcirc;abacinja, kaj liajn fratojn kaj &ccirc;iujn liajn filojn kaj la tutan
    domon de la Re&hcirc;abidoj;</l>
  <l n='4'>kaj mi venigis ilin en la domon de la
    Eternulo, en la &ccirc;ambron de la filoj de &Hcirc;anan, filo de Jigdalja,
    homo de Dio, kiu estas apud la &ccirc;ambro de la princoj, super la
    &ccirc;ambro de Maaseja, filo de &Scirc;alum, gardisto de pordego.</l>
  <l n='5'>Kaj mi
    starigis anta&ubreve; la filoj de la domo de la Re&hcirc;abidoj pokalojn
    plenajn de vino, kaj kalikojn, kaj mi diris al ili: Trinku vinon.</l>
  <l n='6'>Sed ili diris: Ni ne trinkas vinon, &ccirc;ar nia patro Jonadab, filo
    de Re&hcirc;ab, ordonis al ni, dirante: Ne trinku vinon, vi kaj viaj
    infanoj, eterne;</l>
  <l n='7'>kaj domon ne konstruu, kaj semon ne semu, kaj
    vinber&gcirc;ardenon ne plantu kaj ne posedu, sed lo&gcirc;u en tendoj dum
    via tuta vivo, por ke vi vivu longan tempon sur la tero, sur kiu
    vi lo&gcirc;as fremdule.</l>
  <l n='8'>Kaj ni obeis la vo&ccirc;on de nia patro Jonadab,
    filo de Re&hcirc;ab, en &ccirc;io, kion li ordonis al ni, ne trinkante vinon
    dum nia tuta vivo, nek ni, nek niaj edzinoj, nek niaj filoj, nek
    niaj filinoj,</l>
  <l n='9'>kaj ne konstruante domojn por nia lo&gcirc;ado, kaj ne
    havante por ni vinber&gcirc;ardenon, nek kampon, nek semadon;</l>
  <l n='10'>sed ni
    lo&gcirc;as en tendoj, kaj obeas, kaj faras &ccirc;ion tiel, kiel ordonis al
    ni nia patro Jonadab.</l>
  <l n='11'>Kaj kiam Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel,
    venis kontra&ubreve; la landon, ni diris: Venu, ni iru en Jerusalemon,
    for de la militistaro de la &Hcirc;aldeoj kaj de la militistaro de
    Sirio; kaj ni restis en Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj aperis vorto de la Eternulo al Jeremia, dirante:</l>
  <l n='13'>Tiele
    diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Iru kaj diru al la
    Judujanoj kaj al la lo&gcirc;antoj de Jerusalem: &Ccirc;u vi ne akceptos
    moralinstruon, obeante Miajn vortojn? diras la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Plenumataj estas la vortoj de Jonadab, filo de Re&hcirc;ab, kiujn li
    ordonis al siaj filoj, ke ili ne trinku vinon, kaj ili ne trinkas
    &gcirc;is nun, &ccirc;ar ili obeas la ordonon de sia patro; sed Mi diris al
    vi, konstante diradis, kaj vi ne obeis Min.</l>
  <l n='15'>Mi sendis al vi
    &ccirc;iujn Miajn servantojn, la profetojn, Mi konstante sendadis,
    dirante: Deturnu vin &ccirc;iu de sia malbona vojo, plibonigu vian
    konduton, ne sekvu aliajn diojn, servante al ili, tiam vi restos
    sur la tero, kiun Mi donis al vi kaj al viaj patroj; sed vi ne
    alklinis vian orelon kaj ne obeis Min.</l>
  <l n='16'>La filoj de Jonadab,
    filo de Re&hcirc;ab, plenumis la ordonon de sia patro, kiun li donis al
    ili; sed &ccirc;i tiu popolo ne obeis Min.</l>
  <l n='17'>Tial tiele diras la
    Eternulo, Dio Cebaot, Dio de Izrael: Jen Mi venigos sur Judujon
    kaj sur &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de Jerusalem la tutan malbonon, kiun Mi
    eldiris pri ili, pro tio, ke Mi parolis al ili kaj ili ne
    a&ubreve;skultis, Mi vokis al ili kaj ili ne respondis.</l>
  <l n='18'>Sed al la
    domo de la Re&hcirc;abidoj Jeremia diris: Tiele diras la Eternulo
    Cebaot, Dio de Izrael: Pro tio, ke vi obeis la ordonon de via
    patro Jonadab kaj observis &ccirc;iujn liajn ordonojn, kaj agis
    konforme al &ccirc;io, kion li rekomendis al vi,</l>
  <l n='19'>pro tio tiele diras
    la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Neniam mankos &ccirc;e Jonadab, filo
    de Re&hcirc;ab, viro, staranta anta&ubreve; Mi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='36'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la kvara jaro de Jehojakim, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de Judujo,
    aperis jena vorto al Jeremia de la Eternulo:</l>
  <l n='2'>Prenu al vi
    libron-rula&jcirc;on, kaj skribu en &gcirc;in &ccirc;iujn vortojn, kiujn Mi diris
    al vi pri Izrael kaj pri Jehuda kaj pri &ccirc;iuj nacioj, de la tago,
    en kiu Mi parolis al vi, de la tempo de Jo&scirc;ija &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='3'>Eble la domo de Jehuda a&ubreve;dos pri la tuta malbono, kiun Mi
    intencas fari al ili, kaj ili returni&gcirc;os &ccirc;iu de sia malbona vojo,
    por ke Mi pardonu ilian malbonagon kaj ilian pekon.</l>
  <l n='4'>Kaj Jeremia
    alvokis Baru&hcirc;on, filon de Nerija; kaj Baru&hcirc; enskribis en libron-
    rula&jcirc;on sub diktado de Jeremia &ccirc;iujn vortojn de la Eternulo,
    kiujn Li diris al li.</l>
  <l n='5'>Kaj Jeremia donis jenan ordonon al Baru&hcirc;:
    Mi estas malliberigita, mi ne povas iri en la domon de la
    Eternulo;</l>
  <l n='6'>iru do vi, kaj legu la&ubreve; la libro, kiun vi skribis sub
    mia diktado, la vortojn de la Eternulo en la orelojn de la popolo
    en la domo de la Eternulo en tago de fasto; kaj anka&ubreve; en la
    orelojn de &ccirc;iuj Judoj, kiuj venis el siaj urboj, legu tion.</l>
  <l n='7'>Eble falos ilia pre&gcirc;o anta&ubreve; la Eternulo, kaj ili returni&gcirc;os &ccirc;iu
    de sia malbona vojo; &ccirc;ar granda estas la kolero kaj indigno,
    kiujn la Eternulo esprimis pri &ccirc;i tiu popolo.</l>
  <l n='8'>Kaj Baru&hcirc;, filo
    de Nerija, plenumis &ccirc;ion, kion ordonis la profeto Jeremia, kaj li
    vo&ccirc;legis el la libro la vortojn de la Eternulo en la domo de la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>En la kvina jaro de Jehojakim, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de Judujo,
    en la na&ubreve;a monato, oni proklamis faston anta&ubreve; la Eternulo al la
    tuta popolo en Jerusalem, kaj al la tuta popolo, kiu venis el la
    urboj de Judujo en Jerusalemon.</l>
  <l n='10'>Kaj Baru&hcirc; vo&ccirc;legis el la libro
    la vortojn de Jeremia en la domo de la Eternulo, en la &ccirc;ambro de
    Gemarja, filo de la kanceliero &Scirc;afan, sur la supra korto, &ccirc;e la
    nova pordego de la domo de la Eternulo, la&ubreve;te al la tuta popolo.</l>
  <l n='11'>Kaj Mi&hcirc;aja, filo de Gemarja, filo de &Scirc;afan, a&ubreve;dis el la libro
    &ccirc;iujn vortojn de la Eternulo;</l>
  <l n='12'>kaj li iris en la domon de la
    re&gcirc;o, en la &ccirc;ambron de la kanceliero. Kaj jen tie sidis &ccirc;iuj
    eminentuloj: la kanceliero Eli&scirc;ama, Delaja, filo de &Scirc;emaja,
    Elnatan, filo de A&hcirc;bor, Gemarja, filo de &Scirc;afan, Cidkija, filo de
    &Hcirc;ananja, kaj &ccirc;iuj eminentuloj.</l>
  <l n='13'>Kaj Mi&hcirc;aja raportis al ili
    &ccirc;iujn vortojn, kiujn li a&ubreve;dis, kiam Baru&hcirc; legis el la libro en la
    orelojn de la popolo.</l>
  <l n='14'>Tiam &ccirc;iuj eminentuloj sendis al Baru&hcirc;
    Jehudin, filon de Netanja, filo de &Scirc;elemja, filo de Ku&scirc;i, por
    diri: La skribrula&jcirc;on, el kiu vi legis en la orelojn de la
    popolo, prenu en vian manon, kaj venu. Kaj Baru&hcirc;, filo de Nerija,
    prenis kun si la skribrula&jcirc;on, kaj venis al ili.</l>
  <l n='15'>Kaj ili diris
    al li: Sidi&gcirc;u, kaj vo&ccirc;legu &gcirc;in al ni. Kaj Baru&hcirc; vo&ccirc;legis al ili.</l>
  <l n='16'>Kiam ili a&ubreve;dis &ccirc;iujn vortojn, ili eksentis teruron unu anta&ubreve;
    la alia, kaj ili diris al Baru&hcirc;: Ni raportos al la re&gcirc;o &ccirc;iujn &ccirc;i
    tiujn vortojn.</l>
  <l n='17'>Kaj ili demandis Baru&hcirc;on, dirante: Diru al ni,
    kiamaniere vi skribis &ccirc;iujn tiujn vortojn el lia bu&scirc;o?</l>
  <l n='18'>Kaj
    Baru&hcirc; respondis al ili: El sia bu&scirc;o li elparolis al mi &ccirc;iujn
    tiujn vortojn, kaj mi skribis en la libron per inko.</l>
  <l n='19'>Kaj la
    eminentuloj diris al Baru&hcirc;: Iru kaj ka&scirc;i&gcirc;u, vi kaj Jeremia, ke
    neniu sciu, kie vi estas.</l>
  <l n='20'>Ili venis al la re&gcirc;o en la palacon,
    kaj la skribrula&jcirc;on ili restigis en la &ccirc;ambro de la kanceliero
    Eli&scirc;ama; kaj ili raportis al la re&gcirc;o &ccirc;iujn vortojn.</l>
  <l n='21'>Tiam la
    re&gcirc;o sendis Jehudin, por preni la skribrula&jcirc;on; kaj Jehudi prenis
    &gcirc;in el la &ccirc;ambro de la kanceliero Eli&scirc;ama, kaj vo&ccirc;legis &gcirc;in al la
    re&gcirc;o, kaj al &ccirc;iuj eminentuloj, kiuj staris apud la re&gcirc;o.</l>
  <l n='22'>La
    re&gcirc;o sidis en la vintra domo en la na&ubreve;a monato, kaj anta&ubreve; li
    brulis fajrujo.</l>
  <l n='23'>Kaj &ccirc;iufoje, kiam Jehudi tralegis tri a&ubreve; kvar
    kolumnojn, la re&gcirc;o detran&ccirc;is ilin per tran&ccirc;ileto de skribisto,
    kaj &jcirc;etis en la fajron, kiu estis en la fajrujo, &gcirc;is la tuta
    skribrula&jcirc;o forbrulis sur la fajro, kiu estis en la fajrujo.</l>
  <l n='24'>Kaj ne timis kaj ne dis&scirc;iris siajn vestojn la re&gcirc;o, nek &ccirc;iuj liaj
    servantoj, kiuj a&ubreve;dis &ccirc;iujn tiujn vortojn.</l>
  <l n='25'>Kvankam Elnatan kaj
    Delaja kaj Gemarja petis la re&gcirc;on, ke li ne forbruligu la
    skribrula&jcirc;on, li ne obeis ilin.</l>
  <l n='26'>Kaj la re&gcirc;o ordonis al
    Jera&hcirc;meel, filo de la re&gcirc;o, al Seraja, filo de Azriel, kaj al
    &Scirc;elemja, filo de Abdeel, kapti la skribiston Baru&hcirc; kaj la
    profeton Jeremia; sed la Eternulo ilin ka&scirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj aperis jena vorto de la Eternulo al Jeremia, post kiam la
    re&gcirc;o forbruligis la skribrula&jcirc;on, kaj la vortojn, kiujn Baru&hcirc;
    skribis sub diktado de Jeremia:</l>
  <l n='28'>Prenu al vi denove alian
    skribrula&jcirc;on, kaj skribu sur &gcirc;i &ccirc;iujn anta&ubreve;ajn vortojn, kiuj
    estis sur la unua skribrula&jcirc;o, kiun forbruligis Jehojakim, re&gcirc;o
    de Judujo.</l>
  <l n='29'>Kaj pri Jehojakim, re&gcirc;o de Judujo, diru: Tiele
    diras la Eternulo: Vi forbruligis tiun skribrula&jcirc;on, dirante:
    Kial vi skribis sur &gcirc;i, ke venos la re&gcirc;o de Babel kaj ruinigos &ccirc;i
    tiun landon kaj ekstermos sur &gcirc;i homojn kaj brutojn?</l>
  <l n='30'>Tial
    tiele diras la Eternulo pri Jehojakim, re&gcirc;o de Judujo: Ne estos
    &ccirc;i li sidanto sur la trono de David, kaj lia kadavro estos &jcirc;etita
    al la varmego de la tago kaj al la malvarmo de la nokto;</l>
  <l n='31'>kaj
    Mi punos lin kaj lian idaron kaj liajn servantojn, pro ilia
    malbonago; kaj Mi venigos sur ilin kaj sur la lo&gcirc;antojn de
    Jerusalem kaj sur la Judujanojn la tutan malbonon, pri kiu Mi
    diris al ili, sed ili ne a&ubreve;skultis.</l>
  <l n='32'>Kaj Jeremia prenis alian
    skribrula&jcirc;on, kaj donis &gcirc;in al la skribisto Baru&hcirc;, filo de
    Nerija; kaj tiu skribis sur &gcirc;i sub diktado de Jeremia &ccirc;iujn
    vortojn de la libro, kiun Jehojakim, re&gcirc;o de Judujo, forbruligis
    per fajro; kaj al ili estis aldonitaj ankora&ubreve; multaj similaj
    vortoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='37'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ekre&gcirc;is la re&gcirc;o Cidkija, filo de Jo&scirc;ija, anstata&ubreve; Konja,
    filo de Jehojakim, &ccirc;ar Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, faris lin
    re&gcirc;o en la Juda lando.</l>
  <l n='2'>Li kaj liaj servantoj kaj la popolo de
    la lando ne obeis la vortojn de la Eternulo, kiujn Li diris per
    la profeto Jeremia.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Tamen la re&gcirc;o Cidkija sendis Jehu&hcirc;alon, filon de &Scirc;elemja, kaj
    Cefanjan, filon de la pastro Maaseja, al la profeto Jeremia, por
    diri: Pre&gcirc;u, mi petas, por ni al la Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='4'>Jeremia
    tiam iradis libere inter la popolo, kaj oni ne metis lin en
    malliberejon.</l>
  <l n='5'>Dume la militistaro de Faraono eliris el
    Egiptujo, kaj kiam la &Hcirc;aldeoj, kiuj sie&gcirc;is Jerusalemon, tion
    a&ubreve;dis, ili foriris de Jerusalem.</l>
  <l n='6'>Kaj aperis vorto de la
    Eternulo al la profeto Jeremia, dirante:</l>
  <l n='7'>Tiele diras la
    Eternulo, Dio de Izrael: Tiele diru al la re&gcirc;o de Judujo, kiu
    sendis vin al Mi, por demandi Min: Jen la militistaro de Faraono,
    kiu eliris kun helpo al vi, iros returne en sian landon Egiptujo.</l>
  <l n='8'>Kaj la &Hcirc;aldeoj revenos kaj militos kontra&ubreve; &ccirc;i tiu urbo, kaj
    prenos &gcirc;in kaj forbruligos &gcirc;in per fajro.</l>
  <l n='9'>Tiele diras la
    Eternulo: Ne trompu vin mem, dirante: La &Hcirc;aldeoj foriros de ni;
    &ccirc;ar ili ne foriros.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar se vi e&ccirc; venkobatus la tutan
    militistaron de la &Hcirc;aldeoj, kiu militas kontra&ubreve; vi, kaj restus el
    ili nur kelkaj vunditoj, &ccirc;i tiuj levi&gcirc;us &ccirc;iu el sia tendo kaj
    forbruligus &ccirc;i tiun urbon per fajro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kiam la militistaro de la &Hcirc;aldeoj, timante la militistaron de
    Faraono, foriris de Jerusalem,</l>
  <l n='12'>tiam Jeremia eliris el
    Jerusalem, por iri en la landon de Benjamen, por ricevi sian
    tiean hereda&jcirc;on inter la popolo.</l>
  <l n='13'>Sed kiam li estis &ccirc;e la
    Pordego de Benjamen, tie estis la gardistestro, kies nomo estis
    Jirija, filo de &Scirc;elemja, filo de &Hcirc;ananja; li kaptis la profeton
    Jeremia, dirante: Vi volas transkuri al la &Hcirc;aldeoj.</l>
  <l n='14'>Jeremia
    diris: Tio estas malvero, mi ne volas transkuri al la &Hcirc;aldeoj.
    Sed tiu ne a&ubreve;skultis lin; kaj Jirija kaptis Jeremian kaj
    alkondukis lin al la eminentuloj.</l>
  <l n='15'>La eminentuloj ekkoleris
    kontra&ubreve; Jeremia, kaj batis lin, kaj metis lin en malliberejon, en
    la domo de la skribisto Jonatan, &ccirc;ar tiun domon oni faris
    malliberejo.</l>
  <l n='16'>Post kiam Jeremia venis en la malliberejon kaj en
    karceron, kaj Jeremia estis sidinta tie longan tempon,</l>
  <l n='17'>la re&gcirc;o
    Cidkija sendis kaj prenis lin, kaj la re&gcirc;o sekrete en sia domo
    demandis lin, dirante: &Ccirc;u estas ia vorto de la Eternulo? Kaj
    Jeremia diris: Estas: vi estos transdonita en la manon de la re&gcirc;o
    de Babel.</l>
  <l n='18'>Kaj Jeremia diris al la re&gcirc;o Cidkija: Per kio mi
    pekis anta&ubreve; vi a&ubreve; anta&ubreve; viaj servantoj a&ubreve; anta&ubreve; &ccirc;i tiu popolo, ke
    vi metis min en malliberejon?</l>
  <l n='19'>Kaj kie estas viaj profetoj,
    kiuj profetis al vi, ke la re&gcirc;o de Babel ne venos kontra&ubreve; vin kaj
    kontra&ubreve; &ccirc;i tiun landon?</l>
  <l n='20'>Nun a&ubreve;skultu, mia sinjoro, ho re&gcirc;o,
    mia petego falu anta&ubreve; vi: ne revenigu min en la domon de la
    skribisto Jonatan, mi ne mortu tie.</l>
  <l n='21'>Tiam la re&gcirc;o Cidkija
    ordonis, ke oni tenu Jeremian sur la korto de la malliberejo; kaj
    oni donadis al li bulon da pano &ccirc;iutage el la strato de la
    bakistoj, &gcirc;is konsumi&gcirc;is la tuta pano en la urbo. Tiamaniere
    Jeremia restis sur la korto de la malliberejo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='38'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Scirc;efatja, filo de Matan, Gedalja, filo de Pa&scirc;&hcirc;ur, Ju&hcirc;al, filo de
    &Scirc;elemja, kaj Pa&scirc;&hcirc;ur, filo de Malkija, a&ubreve;dis la vortojn, kiujn
    Jeremia parolis al la tuta popolo, dirante:</l>
  <l n='2'>Tiele diras la
    Eternulo: Kiu restos en &ccirc;i tiu urbo, tiu mortos de glavo, de
    malsato, a&ubreve; de pesto; sed kiu eliros al la &Hcirc;aldeoj, tiu restos
    vivanta, lia animo estos lia akiro, kaj li vivos.</l>
  <l n='3'>Tiele diras
    la Eternulo: &Ccirc;i tiu urbo estos transdonita en la manojn de la
    militistaro de la re&gcirc;o de Babel, kaj li venkoprenos &gcirc;in.</l>
  <l n='4'>Tiam
    la eminentuloj diris al la re&gcirc;o: Oni devas mortigi &ccirc;i tiun homon,
    &ccirc;ar li senfortigas la manojn de la militistoj, kiuj restis en &ccirc;i
    tiu urbo, kaj la manojn de la tuta popolo, parolante al ili tiajn
    vortojn; &ccirc;ar &ccirc;i tiu homo deziras al &ccirc;i tiu popolo ne pacon, sed
    nur malbonon.</l>
  <l n='5'>Kaj la re&gcirc;o Cidkija diris: Jen li estas en viaj
    manoj, &ccirc;ar la re&gcirc;o nenion povas fari kontra&ubreve; via volo.</l>
  <l n='6'>Tiam ili
    prenis Jeremian, kaj &jcirc;etis lin en la kavon de Malkija, filo de la
    re&gcirc;o, kiu trovi&gcirc;is sur la korto de la malliberejo, kaj oni
    mallevis Jeremian per &scirc;nuroj; en la kavo ne estis akvo, sed nur
    &scirc;limo, kaj Jeremia eni&gcirc;is en la &scirc;limon.</l>
  <l n='7'>Kaj Ebed-Mele&hcirc;, Etiopo,
    e&ubreve;nuko, kiu estis en la domo de la re&gcirc;o, a&ubreve;dis, ke oni &jcirc;etis
    Jeremian en la kavon; la re&gcirc;o tiam sidis &ccirc;e la Pordejo de
    Benjamen.</l>
  <l n='8'>Tiam Ebed-Mele&hcirc; eliris el la domo de la re&gcirc;o, kaj
    ekparolis al la re&gcirc;o, dirante:</l>
  <l n='9'>Mia sinjoro, ho re&gcirc;o! malbone
    agis tiuj homoj, ke ili tion faris al la profeto Jeremia, ke ili
    &jcirc;etis lin en la kavon: li mortos tie de malsato, &ccirc;ar jam ne
    ekzistas pano en la urbo.</l>
  <l n='10'>Tiam la re&gcirc;o ordonis al la Etiopo
    Ebed-Mele&hcirc;, dirante: Prenu kun vi de &ccirc;i tie tridek homojn, kaj
    eltiru la profeton Jeremia el la kavo, anta&ubreve; ol li mortos.</l>
  <l n='11'>Kaj
    Ebed-Mele&hcirc; prenis kun si la homojn kaj iris en la domon de la
    re&gcirc;o sub la trezorejon, kaj prenis de tie malnovajn kaj eluzitajn
    &ccirc;ifonojn kaj mallevis ilin per &scirc;nuroj al Jeremia en la kavon.</l>
  <l n='12'>Kaj la Etiopo Ebed-Mele&hcirc; diris al Jeremia: Metu la eluzitajn
    &ccirc;ifonojn sub viajn akselojn sub la &scirc;nurojn; kaj Jeremia tiel
    faris.</l>
  <l n='13'>Kaj oni ektiris Jeremian per la &scirc;nuroj kaj eltiris lin
    el la kavo; kaj Jeremia restis sur la korto de la malliberejo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la re&gcirc;o Cidkija sendis, kaj venigis la profeton Jeremia al
    si, al la tria enirejo de la domo de la Eternulo; kaj la re&gcirc;o
    diris al Jeremia: Mi demandos de vi ion, ka&scirc;u anta&ubreve; mi nenion.</l>
  <l n='15'>Kaj Jeremia diris al Cidkija: Se mi diros al vi, vi ja mortigos
    min; kaj se mi donos al vi konsilon, vi ja ne obeos min.</l>
  <l n='16'>Tiam
    la re&gcirc;o Cidkija sekrete &jcirc;uris al Jeremia, dirante: Mi &jcirc;uras per
    la Eternulo, kiu kreis al ni &ccirc;i tiun animon, ke mi ne mortigos
    vin, kaj ne transdonos vin en la manojn de tiuj homoj, kiuj celas
    vian morton.</l>
  <l n='17'>Kaj Jeremia diris al Cidkija: Tiele diras la
    Eternulo, Dio Cebaot, Dio de Izrael: Se vi eliros al la
    eminentuloj de la re&gcirc;o de Babel, via animo restos vivanta, kaj &ccirc;i
    tiu urbo ne estos forbruligita per fajro, kaj vi kaj via domo
    vivos;</l>
  <l n='18'>sed se vi ne eliros al la eminentuloj de la re&gcirc;o de
    Babel, tiam &ccirc;i tiu urbo estos transdonita en la manojn de la
    &Hcirc;aldeoj, kaj ili forbruligos &gcirc;in per fajro, kaj vi ne savi&gcirc;os el
    iliaj manoj.</l>
  <l n='19'>Kaj la re&gcirc;o Cidkija diris al Jeremia: Mi timas la
    Judojn, kiuj transkuris al la &Hcirc;aldeoj, ke oni ne transdonu min en
    iliajn manojn, por ke ili mokturmentu min.</l>
  <l n='20'>Tiam Jeremia diris:
    Oni ne transdonos vin; a&ubreve;skultu la vo&ccirc;on de la Eternulo pri tio,
    kion mi diras al vi; tiam estos bone al vi, kaj via animo restos
    vivanta.</l>
  <l n='21'>Sed se vi ne volos eliri, en tia okazo jen estas tio,
    kion la Eternulo vidigis al mi:</l>
  <l n='22'>Jen &ccirc;iuj virinoj, kiuj restis
    en la domo de la re&gcirc;o de Judujo, estos elkondukitaj al la
    eminentuloj de la re&gcirc;o de Babel, kaj ili diros: Viaj konsolantoj
    forlogis vin kaj superfortis vin; viaj piedoj enprofundi&gcirc;is en
    koton, kaj tiuj fori&gcirc;is de vi.</l>
  <l n='23'>Kaj &ccirc;iujn viajn edzinojn kaj
    viajn filojn oni forkondukos al la &Hcirc;aldeoj, kaj vi ne savi&gcirc;os el
    iliaj manoj; vi estos kaptita en la manojn de la re&gcirc;o de Babel,
    kaj &ccirc;i tiu urbo estos forbruligita per fajro.</l>
  <l n='24'>Kaj Cidkija
    diris al Jeremia: Neniu devas scii tiujn vortojn, alie vi mortos.</l>
  <l n='25'>Se la eminentuloj a&ubreve;dos, ke mi parolis kun vi, kaj ili venos
    al vi, kaj diros al vi: Sciigu al ni, kion vi diris al la re&gcirc;o,
    ne ka&scirc;u anta&ubreve; ni, por ke ni ne mortigu vin, kaj kion la re&gcirc;o
    diris al vi:</l>
  <l n='26'>tiam respondu al ili: Mi humile petegis la re&gcirc;on,
    ke li ne revenigu min en la domon de Jonatan, mi ne mortu tie.</l>
  <l n='27'>Kaj venis &ccirc;iuj eminentuloj al Jeremia kaj demandis lin, kaj li
    respondis al ili konforme al &ccirc;iuj vortoj, kiujn ordonis la re&gcirc;o;
    kaj ili silente foriris de li, &ccirc;ar ili nenion eksciis.</l>
  <l n='28'>Kaj
    Jeremia restis sur la korto de la malliberejo &gcirc;is la tago, en kiu
    Jerusalem estis venkoprenita; kaj li tie estis, kiam Jerusalem
    estis venkoprenita.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='39'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la na&ubreve;a jaro de Cidkija, re&gcirc;o de Judujo, en la deka monato,
    venis Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kun sia tuta militistaro al
    Jerusalem, kaj eksie&gcirc;is &gcirc;in.</l>
  <l n='2'>En la dek-unua jaro de Cidkija, en
    la kvara monato, en la na&ubreve;a tago de la monato, oni faris enrompon
    en la urbon.</l>
  <l n='3'>Kaj eniris &ccirc;iuj eminentuloj de la re&gcirc;o de Babel,
    kaj haltis &ccirc;e la Meza Pordego: Nergal-&Scirc;arecer, Samgar-Nebu,
    Sarse&hcirc;im Rab-saris, Nergal-&Scirc;arecer Rab-mag, kaj &ccirc;iuj ceteraj
    eminentuloj de la re&gcirc;o de Babel.</l>
  <l n='4'>Kiam ilin ekvidis Cidkija,
    re&gcirc;o de Judujo, kaj &ccirc;iuj militistoj, ili forkuris, kaj eliris en
    la nokto el la urbo tra la &gcirc;ardeno de la re&gcirc;o, tra la pordego
    inter la du muregoj, kaj ili iris sur la vojon, kiu kondukas al
    la stepo.</l>
  <l n='5'>Sed la &Hcirc;aldea militistaro postkuris ilin, kaj atingis
    Cidkijan sur la stepo de Jeri&hcirc;o kaj kaptis lin, kaj alkondukis
    lin al Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, en Riblan, en la lando &Hcirc;amat,
    kaj &ccirc;i tiu eldiris verdikton kontra&ubreve; li.</l>
  <l n='6'>Kaj la re&gcirc;o de Babel
    bu&ccirc;is la filojn de Cidkija en Ribla anta&ubreve; liaj okuloj, kaj &ccirc;iujn
    eminentulojn de Judujo la re&gcirc;o de Babel bu&ccirc;is.</l>
  <l n='7'>Kaj la okulojn
    de Cidkija li blindigis, kaj li ligis lin per katenoj, por
    forkonduki lin en Babelon.</l>
  <l n='8'>Kaj la domon de la re&gcirc;o kaj la
    domojn de la popolo la &Hcirc;aldeoj forbruligis per fajro, kaj la
    muregojn de Jerusalem ili detruis.</l>
  <l n='9'>Kaj la ceteran popolon, kiu
    restis en la urbo, kaj la transkurintojn, kiuj transkuris al li,
    kaj la tutan reston de la popolo Nebuzaradan, estro de la
    korpogardistoj, forkondukis en Babelon.</l>
  <l n='10'>Sed la malri&ccirc;ulojn el
    la popolo, kiuj nenion havis, Nebuzaradan, estro de la
    korpogardistoj, restigis en la lando Juda kaj donis al ili tiam
    vinber&gcirc;ardenojn kaj kampojn.</l>
  <l n='11'>Sed pri Jeremia Nebukadnecar,
    re&gcirc;o de Babel, ordonis al Nebuzaradan, la estro de la
    korpogardistoj, jene:</l>
  <l n='12'>Prenu lin, kaj atentu pri li, kaj faru
    al li nenion malbonan, sed agu kun li nur tiel, kiel li diros al
    vi.</l>
  <l n='13'>Kaj sendis Nebuzaradan, estro de la korpogardistoj, kaj
    Nebu&scirc;azban Rab-saris, kaj Nergal-&Scirc;arecar Rab-mag, kaj &ccirc;iuj estroj
    de la re&gcirc;o de Babel;</l>
  <l n='14'>ili sendis, kaj prenis Jeremian el la
    korto de la malliberejo, kaj transdonis lin al Gedalja, filo de
    A&hcirc;ikam, filo de &Scirc;afan, ke li konduku lin en sian domon; kaj li
    ekvivis inter la popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj al Jeremia aperis jena vorto de la Eternulo, kiam li estis
    ankora&ubreve; tenata sur la korto de la malliberejo:</l>
  <l n='16'>Iru kaj diru al
    la Etiopo Ebed-Mele&hcirc; jene: Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de
    Izrael: Jen Mi plenumos Miajn vortojn pri &ccirc;i tiu urbo al malbono,
    ne al bono, kaj ili plenumi&gcirc;os anta&ubreve; via viza&gcirc;o en tiu tempo.</l>
  <l n='17'>Sed vin Mi savos en tiu tempo, diras la Eternulo, kaj vi ne estos
    transdonita en la manojn de tiuj homoj, kiujn vi timas.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar Mi
    forsavos vin, kaj vi ne falos de glavo, kaj via animo estos via
    akiro; &ccirc;ar vi fidis Min, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='40'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia de la Eternulo, post
    kiam Nebuzaradan, estro de la korpogardistoj, forliberigis lin el
    Rama, kiam li prenis lin, ligitan per &ccirc;enoj, inter &ccirc;iuj kaptitoj
    de Jerusalem kaj Judujo, forkondukataj en Babelon.</l>
  <l n='2'>Kaj la estro
    de la korpogardistoj prenis Jeremian, kaj diris al li: La
    Eternulo, via Dio, eldiris &ccirc;i tiun malfeli&ccirc;on kontra&ubreve; &ccirc;i tiu
    loko;</l>
  <l n='3'>kaj la Eternulo tion venigis, kaj faris, kiel Li diris,
    &ccirc;ar vi pekis anta&ubreve; la Eternulo kaj ne a&ubreve;skultis Lian vo&ccirc;on; pro
    tio fari&gcirc;is al vi tia afero.</l>
  <l n='4'>Kaj nun jen hodia&ubreve; mi liberigis
    vin de la katenoj, kiuj estis sur viaj manoj; se pla&ccirc;as al vi iri
    kun mi en Babelon, iru, kaj mi zorgos pri vi; se ne pla&ccirc;as al vi
    iri kun mi en Babelon, ne faru tion; vidu, la tuta lando estas
    anta&ubreve; vi; kien pla&ccirc;as al vi iri, tien iru.</l>
  <l n='5'>(Dum li ankora&ubreve; ne
    foriris,) Iru al Gedalja, filo de A&hcirc;ikam, filo de &Scirc;afan, kiun la
    re&gcirc;o de Babel starigis kiel estron super la urboj de Judujo, kaj
    restu kun li inter la popolo; a&ubreve; kien pla&ccirc;as al vi iri, tien iru.
    Kaj la estro de la korpogardistoj donis al li man&gcirc;a&jcirc;on kaj
    donacon kaj forliberigis lin.</l>
  <l n='6'>Kaj Jeremia venis al Gedalja,
    filo de A&hcirc;ikam, en Micpan, kaj eklo&gcirc;is kun li inter la popolo,
    kiu restis en la lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kiam &ccirc;iuj militestroj, kiuj estis sur la kampo, ili kaj iliaj
    homoj, a&ubreve;dis, ke la re&gcirc;o de Babel starigis Gedaljan, filon de
    A&hcirc;ikam, kiel estron de la lando, kaj ke li metis sub lian regadon
    la virojn, virinojn, infanojn, kaj malri&ccirc;ulojn de la lando, kiuj
    ne estis translo&gcirc;igitaj en Babelon,</l>
  <l n='8'>tiam ili venis al Gedalja
    en Micpan: I&scirc;mael, filo de Netanja, Jo&hcirc;anan kaj Jonatan, filoj de
    Karea&hcirc;, Seraja, filo de Tan&hcirc;umet, la filoj de Efaj, Netofaano,
    kaj Jezanja, filo de Maa&hcirc;atano, ili kaj iliaj homoj.</l>
  <l n='9'>Kaj
    Gedalja, filo de A&hcirc;ikam, filo de &Scirc;afan, &jcirc;uris al ili kaj al iliaj
    homoj, dirante: Ne timu servi al la &Hcirc;aldeoj, restu en la lando
    kaj servu al la re&gcirc;o de Babel, kaj tiam estos al vi bone.</l>
  <l n='10'>Mi
    restas en Micpa, por ke mi povu stari&gcirc;i anta&ubreve; la viza&gcirc;o de la
    &Hcirc;aldeoj, kiuj venos al ni; sed vi enkolektu vinon kaj somerajn
    fruktojn kaj oleon kaj metu en viajn vazojn, kaj restu en viaj
    urboj, kiujn vi okupis.</l>
  <l n='11'>Anka&ubreve; &ccirc;iuj Judoj, kiuj estis &ccirc;e la
    Moabidoj, &ccirc;e la Amonidoj, &ccirc;e la Edomidoj, kaj en &ccirc;iuj landoj,
    a&ubreve;dis, ke la re&gcirc;o de Babel restigis parton de la Judoj, kaj ke li
    starigis kiel reganton super ili Gedaljan, filon de A&hcirc;ikam, filo
    de &Scirc;afan.</l>
  <l n='12'>Kaj &ccirc;iuj tiuj Judoj revenis de &ccirc;iuj lokoj, kien ili
    estis dispelitaj, kaj venis en la landon Judan al Gedalja en
    Micpan, kaj ili enkolektis tre multe da vino kaj da someraj
    fruktoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;, kaj &ccirc;iuj militestroj, kiuj estis
    sur la kampo, venis al Gedalja en Micpan.</l>
  <l n='14'>Kaj ili diris al li:
    &Ccirc;u vi scias, ke Baalis, re&gcirc;o de la Amonidoj, sendis I&scirc;maelon,
    filon de Netanja, por ke li mortigu vin? Sed Gedalja, filo de
    A&hcirc;ikam, ne kredis al ili.</l>
  <l n='15'>Tiam Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;, diris
    sekrete al Gedalja en Micpa jene: Permesu, ke mi iru kaj mortigu
    I&scirc;maelon, filon de Netanja, kaj neniu tion scios; kial li vin
    mortigu, ke &ccirc;iuj Judoj, kiuj kolekti&gcirc;is al vi, diskuru, kaj la
    resta&jcirc;o de la Judoj pereu?</l>
  <l n='16'>Sed Gedalja, filo de A&hcirc;ikam, diris
    al Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;: Ne faru tion, &ccirc;ar malveron vi parolas
    pri I&scirc;mael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='41'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la sepa monato I&scirc;mael, filo de Netanja, filo de Eli&scirc;ama, el
    la re&gcirc;a idaro, unu el la eminentuloj de la re&gcirc;o, kaj kun li dek
    viroj, venis al Gedalja, filo de A&hcirc;ikam, en Micpan, kaj ili kune
    tie man&gcirc;is en Micpa.</l>
  <l n='2'>Kaj levi&gcirc;is I&scirc;mael, filo de Netanja, kaj
    la dek viroj, kiuj estis kun li, kaj frapis Gedaljan, filon de
    A&hcirc;ikam, filo de &Scirc;afan, per glavo, kaj mortigis lin, kiun la re&gcirc;o
    de Babel starigis kiel reganton super la lando.</l>
  <l n='3'>Kaj &ccirc;iujn
    Judojn, kiuj estis kun li, Gedalja, en Micpa, kaj la &Hcirc;aldeojn,
    kiuj tie trovi&gcirc;is, la militistojn, I&scirc;mael mortigis.</l>
  <l n='4'>En la dua
    tago post la mortigo de Gedalja, kiam neniu ankora&ubreve; sciis pri
    tio,</l>
  <l n='5'>venis viroj el &Scirc;e&hcirc;em, el &Scirc;ilo, kaj el Samario, okdek
    homoj, kun razitaj barboj kaj dis&scirc;iritaj vestoj, kun tran&ccirc;oj sur
    la korpo, kaj en iliaj manoj estis donacoj kaj olibano, por
    alporti ilin en la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj I&scirc;mael, filo de
    Netanja, eliris al ili renkonte el Micpa, irante kaj plorante;
    kaj kiam li atingis ilin, li diris al ili: Iru al Gedalja, filo
    de A&hcirc;ikam.</l>
  <l n='7'>Sed kiam ili venis en la mezon de la urbo, I&scirc;mael,
    filo de Netanja, kune kun la homoj, kiuj estis kun li, bu&ccirc;is ilin
    kaj &jcirc;etis en kavon.</l>
  <l n='8'>Tamen trovi&gcirc;is inter ili dek homoj, kiuj
    diris al I&scirc;mael: Ne mortigu nin, &ccirc;ar ni havas sur la kampo
    abundajn provizojn da tritiko, hordeo, oleo, kaj mielo. Kaj li
    haltis, kaj ne mortigis ilin kune kun iliaj fratoj.</l>
  <l n='9'>La kavo, en
    kiun I&scirc;mael &jcirc;etis &ccirc;iujn kadavrojn de la homoj, kiujn li mortigis
    samtempe kiel Gedaljan, estis tiu, kiun faris la re&gcirc;o Asa kontra&ubreve;
    Baa&scirc;a, re&gcirc;o de Izrael; &gcirc;in I&scirc;mael, filo de Netanja, plenigis per
    mortigitoj.</l>
  <l n='10'>Kaj I&scirc;mael kaptis la tutan resta&jcirc;on de la popolo,
    kiu estis en Micpa, la re&gcirc;idinojn, kaj la tutan popolon, kiu
    restis en Micpa, kaj super kiu Nebuzaradan, la estro de la
    korpogardistoj, estrigis Gedaljan, filon de A&hcirc;ikam; ilin kaptis
    I&scirc;mael, filo de Netanja, kaj li preti&gcirc;is, por transiri al la
    Amonidoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Sed Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;, kaj &ccirc;iuj militestroj, kiuj estis
    kun li, a&ubreve;dis pri la tuta malbono, kiun faris I&scirc;mael, filo de
    Netanja;</l>
  <l n='12'>kaj ili prenis &ccirc;iujn virojn, kaj iris, por batali
    kontra&ubreve; I&scirc;mael, filo de Netanja; kaj ili trovis lin &ccirc;e la granda
    akvo, kiu estas en Gibeon.</l>
  <l n='13'>Kiam la tuta popolo, kiu estis &ccirc;e
    I&scirc;mael, ekvidis Jo&hcirc;ananon, filon de Karea&hcirc;, kaj &ccirc;iujn
    militestrojn, kiuj estis kun li, &gcirc;i ek&gcirc;ojis.</l>
  <l n='14'>Kaj la tuta
    popolo, kiun I&scirc;mael forkondukis el Micpa, deturnis sin, kaj iris
    al Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;.</l>
  <l n='15'>Sed I&scirc;mael, filo de Netanja,
    forkuris de Jo&hcirc;anan kun ok homoj kaj iris al la Amonidoj.</l>
  <l n='16'>Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;, kaj &ccirc;iuj militestroj, kiuj estis kun li,
    prenis la tutan resta&jcirc;on de la popolo, kiun li revenigis de
    I&scirc;mael, filo de Netanja, el Micpa, post kiam &ccirc;i tiu mortigis
    Gedaljan, filon de A&hcirc;ikam: virojn, militistojn, virinojn,
    infanojn, kaj e&ubreve;nukojn, kiujn li revenigis el Gibeon.</l>
  <l n='17'>Kaj ili
    iris kaj haltis &ccirc;e la gastejo Kimham, apud Bet-Le&hcirc;em, por direkti
    sin al Egiptujo,</l>
  <l n='18'>for de la &Hcirc;aldeoj; &ccirc;ar ili timis ilin pro
    tio, ke I&scirc;mael, filo de Netanja, mortigis Gedaljan, filon de
    A&hcirc;ikam, kiun la re&gcirc;o de Babel estrigis super la lando.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='42'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aliris &ccirc;iuj militestroj, kaj Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;, kaj
    Jezanja, filo de Ho&scirc;aja, kaj la tuta popolo, de la malgrandaj &gcirc;is
    la grandaj,</l>
  <l n='2'>kaj diris al la profeto Jeremia: Ni humile petegas
    vin, pre&gcirc;u por ni al la Eternulo, via Dio, por &ccirc;i tiu tuta
    resta&jcirc;o; &ccirc;ar el multaj ni restis malmultaj, kiel viaj okuloj nin
    vidas.</l>
  <l n='3'>Kaj la Eternulo, via Dio, sciigu al ni la vojon, kiun ni
    devas iri, kaj kion ni devas fari.</l>
  <l n='4'>Kaj la profeto Jeremia diris
    al ili: Mi a&ubreve;dis; jen mi pre&gcirc;os al la Eternulo, via Dio, konforme
    al viaj vortoj, kaj &ccirc;ion, kion la Eternulo respondos al vi, mi
    raportos al vi; mi nenion ka&scirc;os anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='5'>Kaj ili diris al
    Jeremia: La Eternulo estu inter ni atestanto vera kaj fidela, ke
    ni agos konforme al &ccirc;io, kun kio la Eternulo, via Dio, sendos vin
    al ni;</l>
  <l n='6'>&ccirc;u estos bone, &ccirc;u estos malbone, ni a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on
    de la Eternulo, nia Dio, al kiu ni vin sendas, por ke estu al ni
    bone, se ni a&ubreve;skultos la vo&ccirc;on de la Eternulo, nia Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Post dek tagoj aperis la vorto de la Eternulo al Jeremia;</l>
  <l n='8'>kaj
    li vokis Jo&hcirc;ananon, filon de Karea&hcirc;, kaj &ccirc;iujn militestrojn, kiuj
    estis kun li, kaj la tutan popolon, de la malgrandaj &gcirc;is la
    grandaj,</l>
  <l n='9'>kaj diris al ili: Tiele diras la Eternulo, Dio de
    Izrael, al kiu vi min sendis, por faligi vian petegon anta&ubreve; Li:</l>
  <l n='10'>Se vi restos en &ccirc;i tiu lando, Mi vin aran&gcirc;os kaj ne ruinigos,
    Mi vin plantos kaj ne elradikigos; &ccirc;ar Mi pentas pri la malbono,
    kiun Mi faris al vi.</l>
  <l n='11'>Ne timu la re&gcirc;on de Babel, kiun vi nun
    timas; ne timu lin, diras la Eternulo, &ccirc;ar Mi estas kun vi, por
    helpi vin kaj por savi vin el lia mano.</l>
  <l n='12'>Mi estos favorkora al
    vi, ke li vin kompatu kaj vin lo&gcirc;igu sur via tero.</l>
  <l n='13'>Sed se vi
    diros: Ni ne volas lo&gcirc;i en &ccirc;i tiu lando, kaj vi ne obeos la vo&ccirc;on
    de la Eternulo, via Dio,</l>
  <l n='14'>dirante: Ne, ni iros en la landon
    Egiptan, kie ni ne vidos militon kaj ne a&ubreve;dos sonon de trumpeto
    kaj ne malsatos koncerne panon, kaj tie ni restos:</l>
  <l n='15'>tiam
    a&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, ho resta&jcirc;o de Jehuda: tiele
    diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Se vi turnos vian
    viza&gcirc;on, por iri en Egiptujon, kaj vi iros, por tie eklo&gcirc;i:</l>
  <l n='16'>tiam la glavo, kiun vi timas, atingos vin tie, en la lando
    Egipta, kaj la malsato, pri kiu vi zorgas, persekutos vin tie en
    Egiptujo, kaj tie vi mortos.</l>
  <l n='17'>Tiamaniere &ccirc;iuj homoj, kiuj
    turnis sian viza&gcirc;on, por iri en Egiptujon, por tie eklo&gcirc;i, mortos
    de glavo, de malsato, kaj de pesto, kaj neniu el ili restos, nek
    forsavi&gcirc;os de la malbono, kiun Mi venigos sur ilin.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar tiele
    diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Kiel elver&scirc;i&gcirc;is Mia
    kolero kaj indigno sur la lo&gcirc;antojn de Jerusalem, tiel Mia kolero
    elver&scirc;i&gcirc;os sur vin, kiam vi venos en Egiptujon, kaj vi fari&gcirc;os
    objekto de &jcirc;uro, de teruro, de malbeno, kaj de honto, kaj vi ne
    plu vidos &ccirc;i tiun lokon.</l>
  <l n='19'>Pri vi, ho resta&jcirc;o de Jehuda, la
    Eternulo parolis: Ne iru en Egiptujon; sciu, ke Mi avertis vin
    hodia&ubreve;.</l>
  <l n='20'>Vi fari&gcirc;is kulpaj kontra&ubreve; viaj propraj animoj; &ccirc;ar vi
    sendis min al la Eternulo, via Dio, dirante: Pre&gcirc;u por ni al la
    Eternulo, nia Dio, kaj &ccirc;ion, kion diros la Eternulo, nia Dio,
    sciigu al ni, por ke ni tion faru.</l>
  <l n='21'>Kaj mi sciigis al vi
    hodia&ubreve;, sed vi ne a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de la Eternulo, via Dio, nek
    &ccirc;ion, kun kio Li sendis min al vi;</l>
  <l n='22'>sciu do, ke vi mortos de
    glavo, de malsato, kaj de pesto, sur la loko, kien vi volas iri,
    por tie eklo&gcirc;i.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='43'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Jeremia finis anta&ubreve; la tuta popolo la raportadon pri &ccirc;iuj
    vortoj de la Eternulo, ilia Dio, pri &ccirc;iuj vortoj, kun kiuj la
    Eternulo, ilia Dio, sendis lin al ili,</l>
  <l n='2'>tiam Azarja, filo de
    Ho&scirc;aja, kaj Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;, kaj &ccirc;iuj malhumilaj homoj
    diris al Jeremia: Malveron vi parolas; la Eternulo, nia Dio, ne
    sendis vin, por diri: Ne iru en Egiptujon, por tie eklo&gcirc;i;</l>
  <l n='3'>sed
    nur Baru&hcirc;, filo de Nerija, instigas vin kontra&ubreve; ni, por transdoni
    nin en la manojn de la &Hcirc;aldeoj, por ke ili mortigu nin a&ubreve;
    translo&gcirc;igu nin en Babelon.</l>
  <l n='4'>Tiamaniere Jo&hcirc;anan, filo de Karea&hcirc;,
    kaj &ccirc;iuj militestroj, kaj la tuta popolo, ne obeis la vo&ccirc;on de la
    Eternulo, por resti en la lando Juda.</l>
  <l n='5'>Kaj Jo&hcirc;anan, filo de
    Karea&hcirc;, kaj &ccirc;iuj militestroj prenis la tutan resta&jcirc;on de la
    Judoj, kiuj revenis el &ccirc;iuj nacioj, kien ili estis dispelitaj,
    por lo&gcirc;i en la lando Juda:</l>
  <l n='6'>la virojn, la virinojn, la infanojn,
    la re&gcirc;idinojn, kaj &ccirc;iujn, kiujn Nebuzaradan, estro de la
    korpogardistoj, restigis kun Gedalja, filo de A&hcirc;ikam, filo de
    &Scirc;afan, kaj la profeton Jeremia, kaj Baru&hcirc;on, filon de Nerija.</l>
  <l n='7'>Kaj ili iris en la landon Egiptan, ne obeante la vo&ccirc;on de la
    Eternulo, kaj venis &gcirc;is Ta&hcirc;pan&hcirc;es.</l>
  <l n='8'>Kaj aperis vorto de la
    Eternulo al Jeremia en Ta&hcirc;pan&hcirc;es, dirante:</l>
  <l n='9'>Prenu en vian manon
    grandajn &scirc;tonojn, kaj anta&ubreve; la okuloj de la Judaj viroj ka&scirc;u ilin
    en la kalko en la brikfarejo, kiu trovi&gcirc;as &ccirc;e la enirejo de la
    domo de Faraono en Ta&hcirc;pan&hcirc;es;</l>
  <l n='10'>kaj diru al ili: Tiele diras la
    Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Jen Mi sendos, kaj venigos
    Nebukadnecaron, re&gcirc;on de Babel, Mian servanton, kaj Mi starigos
    lian tronon supre de &ccirc;i tiuj &scirc;tonoj, kiujn Mi ka&scirc;is, kaj li
    starigos sur ili sian tendon.</l>
  <l n='11'>Kaj li venos, kaj frapos la
    landon Egiptan: kiu estas destinita al la morto, tiu ricevos la
    morton; kiu estas destinita al kaptiteco, tiu iros en kaptitecon;
    kaj kiu estas destinita al glavo, tiun trafos glavo.</l>
  <l n='12'>Kaj Mi
    ekbruligos fajron en la domoj de la dioj de Egiptujo, kaj &gcirc;i
    bruligos ilin kaj forkaptos. Kaj li &ccirc;irka&ubreve;kovros sin per la havo
    de la lando Egipta, kiel pa&scirc;tisto kovras sin per sia vesto, kaj
    li eliros el tie bonstate.</l>
  <l n='13'>Kaj li rompos la statuojn de la
    templo de la suno en la lando Egipta, kaj la domojn de la dioj de
    Egiptujo li forbruligos per fajro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='44'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiu aperis al Jeremia pri &ccirc;iuj Judoj, kiuj
    lo&gcirc;as en la lando Egipta, kiuj lo&gcirc;as en Migdol, en Ta&hcirc;pan&hcirc;es, en
    Nof, kaj en la lando Patros:</l>
  <l n='2'>Tiele diras la Eternulo Cebaot,
    Dio de Izrael: Vi vidis la tutan malbonon, kiun Mi venigis sur
    Jerusalemon kaj sur &ccirc;iujn urbojn de Judujo; jen ili estas nun
    dezertaj, kaj neniu lo&gcirc;as en ili,</l>
  <l n='3'>pro iliaj malbonagoj, kiujn
    ili faris, kolerigante Min, irante incensi kaj servi al aliaj
    dioj, kiujn ne konis ili, nek vi, nek viaj patroj.</l>
  <l n='4'>Mi sendis al
    vi &ccirc;iujn Miajn servantojn, la profetojn, Mi konstante sendadis,
    dirante: Ne faru tiun abomenindan aferon, kiun Mi malamas.</l>
  <l n='5'>Sed
    ili ne obeis, kaj ne alklinis sian orelon, por deturni sin de
    siaj malbonagoj, por ne incensi al aliaj dioj.</l>
  <l n='6'>Pro tio
    elver&scirc;i&gcirc;is Mia indigno kaj kolero, kaj &gcirc;i ekbrulis en la urboj de
    Judujo kaj sur la stratoj de Jerusalem, kaj ili ruini&gcirc;is kaj
    dezerti&gcirc;is, kiel oni nun vidas.</l>
  <l n='7'>Kaj nun tiele diras la
    Eternulo, Dio Cebaot, Dio de Izrael: Kial vi faras grandan
    malbonon al viaj propraj animoj, por ke ekstermi&gcirc;u &ccirc;e vi viroj
    kaj virinoj, infanoj kaj su&ccirc;infanoj en Judujo, por ke nenio restu
    &ccirc;e vi?</l>
  <l n='8'>Kial vi kolerigas Min per la faroj de viaj manoj,
    incensante al aliaj dioj en la lando Egipta, kien vi venis, por
    tie lo&gcirc;i, por ke vi ekstermi&gcirc;u kaj por ke vi fari&gcirc;u objekto de
    malbeno kaj de honto inter &ccirc;iuj nacioj de la tero?</l>
  <l n='9'>&Ccirc;u vi
    forgesis la malbona&jcirc;ojn de viaj patroj kaj la malbona&jcirc;ojn de la
    re&gcirc;oj de Judujo, la malbona&jcirc;ojn de iliaj edzinoj, viajn
    malbona&jcirc;ojn, kaj la malbona&jcirc;ojn de viaj edzinoj, kiujn ili faris
    en la lando Juda kaj sur la stratoj de Jerusalem?</l>
  <l n='10'>Ili ne
    humili&gcirc;is &gcirc;is la nuna tago, ili ne timas kaj ne agas la&ubreve; Mia
    instruo kaj la&ubreve; Miaj le&gcirc;oj, kiujn Mi donis al vi kaj al viaj
    patroj.</l>
  <l n='11'>Tial tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael:
    Jen Mi turnos Mian viza&gcirc;on kontra&ubreve; vin por malfeli&ccirc;o kaj por
    ekstermi la tutan Judujon.</l>
  <l n='12'>Kaj Mi prenos la resta&jcirc;on de la
    Judoj, kiuj turnis sian viza&gcirc;on, por iri en la landon Egiptan,
    por tie eklo&gcirc;i, kaj ili &ccirc;iuj ekstermi&gcirc;os en la lando Egipta; ili
    falos de glavo, de malsato ili ekstermi&gcirc;os, de la malgrandaj &gcirc;is
    la grandaj; de glavo kaj de malsato ili mortos, kaj ili fari&gcirc;os
    objekto de &jcirc;uro, de teruro, de malbeno, kaj de honto.</l>
  <l n='13'>Kaj Mi
    punos tiujn, kiuj lo&gcirc;as en la lando Egipta, kiel Mi punis
    Jerusalemon, per glavo, per malsato, kaj per pesto.</l>
  <l n='14'>Kaj neniu
    savi&gcirc;os nek restos el la resta&jcirc;o de la Judoj, kiuj venis en la
    landon Egiptan, por lo&gcirc;i tie kelktempe kaj por poste reiri en la
    landon Judan, kien ili sopiras per sia animo reveni kaj tie lo&gcirc;i;
    ili ne revenos, krom tiuj, kiuj forkuros.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tiam respondis al Jeremia &ccirc;iuj viroj, kiuj sciis, ke iliaj
    edzinoj incensas al aliaj dioj, kaj &ccirc;iuj virinoj, kiuj staris en
    granda amaso, kaj la tuta popolo, kiu lo&gcirc;is en la lando Egipta,
    en Patros; ili diris:</l>
  <l n='16'>Tion, kion vi diris al ni en la nomo de
    la Eternulo, ni ne obeos al vi;</l>
  <l n='17'>sed ni faros &ccirc;ion la&ubreve; la
    vortoj, kiuj eliras el nia bu&scirc;o, ni incensos al la re&gcirc;ino de la
    &ccirc;ielo, ni ver&scirc;os al &scirc;i ver&scirc;oferojn, kiel faris ni kaj niaj
    patroj, niaj re&gcirc;oj kaj niaj eminentuloj, en la urboj de Judujo
    kaj sur la stratoj de Jerusalem; tiam ni havis abundan panon, kaj
    estis al ni bone, kaj malbonon ni ne vidis.</l>
  <l n='18'>Sed de tiu tempo,
    kiam ni &ccirc;esis incensi al la re&gcirc;ino de la &ccirc;ielo kaj ver&scirc;i al &scirc;i
    ver&scirc;oferojn, &ccirc;io mankas al ni, kaj ni pereas de glavo kaj de
    malsato.</l>
  <l n='19'>Kaj kiam ni incensas al la re&gcirc;ino de la &ccirc;ielo kaj
    ver&scirc;as al &scirc;i ver&scirc;oferojn, &ccirc;u sen la scio de niaj edzoj ni faras
    al &scirc;i kukojn kun &scirc;ia bildo kaj ver&scirc;as al &scirc;i ver&scirc;oferojn?</l>
  <l n='20'>Tiam
    Jeremia diris al la tuta popolo, pri la viroj kaj virinoj, kaj
    pri &ccirc;iuj el la popolo, kiuj respondis al li:</l>
  <l n='21'>&Gcirc;uste tiun
    incensadon, kiun vi faradis en la urboj de Judujo kaj sur la
    stratoj de Jerusalem, vi kaj viaj patroj, viaj re&gcirc;oj kaj viaj
    eminentuloj kaj la popolo de la lando &dash; &gcirc;uste tion la Eternulo ja
    rememoris, kaj &gcirc;i atingis Lian koron.</l>
  <l n='22'>Kaj la Eternulo ne plu
    povis toleri viajn malbonajn agojn, la abomeninda&jcirc;ojn, kiujn vi
    faris; tial via lando fari&gcirc;is dezerto, objekto de teruro kaj de
    malbeno, kaj neniu lo&gcirc;as en &gcirc;i, kiel oni nun vidas.</l>
  <l n='23'>Pro tio,
    ke vi incensadis kaj pekadis anta&ubreve; la Eternulo kaj ne obeis la
    vo&ccirc;on de la Eternulo kaj ne agadis la&ubreve; Lia instruo, la&ubreve; Liaj
    le&gcirc;oj kaj ordonoj &dash; pro tio trafis vin tiu malbono, kiel vi nun
    vidas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj Jeremia diris al la tuta popolo kaj al &ccirc;iuj virinoj:
    A&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, &ccirc;iuj Judoj, kiuj estas en la
    lando Egipta!</l>
  <l n='25'>Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael:
    Vi kaj viaj edzinoj parolis per via bu&scirc;o kaj plenumis per viaj
    manoj tion, kion vi diris: Ni plenumos nian solenan promeson,
    kiun ni faris, incensi al la re&gcirc;ino de la &ccirc;ielo kaj ver&scirc;i al &scirc;i
    ver&scirc;oferojn; vi efektive plenumas viajn promesojn, kaj faras,
    kion vi promesis.</l>
  <l n='26'>Tial a&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, &ccirc;iuj
    Judoj, kiuj lo&gcirc;as en la lando Egipta: Jen Mi &jcirc;uris per Mia granda
    nomo, diras la Eternulo, ke la bu&scirc;o de neniu Judo en la tuta
    lando Egipta plu vokos Mian nomon, dirante: Kiel vivas la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Jen Mi viglos super ili por malbono, ne
    por bono; kaj &ccirc;iuj Judoj, kiuj estas en la lando Egipta, pereos
    de glavo kaj de malsato, &gcirc;is ili tute ekstermi&gcirc;os.</l>
  <l n='28'>Nur
    malgranda nombro da homoj, kiuj savi&gcirc;os de glavo, revenos el la
    lando Egipta en la landon Judan; kaj la tuta resta&jcirc;o de la Judoj,
    kiuj venis en la landon Egiptan, por tie lo&gcirc;i, ekscios, kies
    vorto plenumi&gcirc;as, Mia a&ubreve; ilia.</l>
  <l n='29'>Kaj jen estas por vi la
    pruvosigno, diras la Eternulo, ke Mi punos vin sur &ccirc;i tiu loko,
    por ke vi sciu, ke plenumi&gcirc;os Miaj vortoj sur vi por malbono:</l>
  <l n='30'>tiele diras la Eternulo: Jen Mi transdonos Faraonon &Hcirc;ofran, re&gcirc;on
    de Egiptujo, en la manojn de liaj malamikoj, kaj en la manojn de
    tiuj, kiuj celas lian morton, kiel Mi transdonis Cidkijan, re&gcirc;on
    de Judujo, en la manon de Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, lia
    malamiko kaj celanto de lia morto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='45'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiun la profeto Jeremia diris al Baru&hcirc;,
    filo de Nerija, kiam &ccirc;i tiu skribis tiujn vortojn en libron sub
    diktado de Jeremia, en la kvara jaro de Jehojakim, filo de
    Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de Judujo:</l>
  <l n='2'>Tiele diras la Eternulo, Dio de Izrael,
    pri vi, ho Baru&hcirc;:</l>
  <l n='3'>Vi diris: Ve al mi! &ccirc;ar la Eternulo aldonis
    mal&gcirc;ojon al mia suferado; mi laci&gcirc;is de mia &gcirc;emado, kaj mi ne
    trovas ripozon.</l>
  <l n='4'>Tiele diru al li: Tiele diras la Eternulo: Jen
    tion, kion Mi konstruis, Mi detruas, kaj kion Mi plantis, tion Mi
    elradikigas, &ccirc;i tiun tutan Mian landon;</l>
  <l n='5'>kaj vi postulas por vi
    granda&jcirc;on! Ne postulu; &ccirc;ar jen Mi venigos malbonon sur &ccirc;iun
    karnon, diras la Eternulo, sed al vi Mi donos vian animon kiel
    akiron sur &ccirc;iuj lokoj, kien vi iros.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='46'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto de la Eternulo, kiu aperis al la profeto
    Jeremia pri la nacioj:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Pri Egiptujo, pri la militistaro de Faraono Ne&hcirc;o, re&gcirc;o de
    Egiptujo, kiu estis &ccirc;e la rivero E&ubreve;frato en Karkemi&scirc;, kaj kiun
    venkobatis Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, en la kvara jaro de
    Jehojakim, filo de Jo&scirc;ija, re&gcirc;o de Judujo:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Pretigu &scirc;ildon kaj kirason, kaj iru en batalon.</l>
  <l n='4'>Jungu la
    &ccirc;evalojn kaj sur&ccirc;evaligu la rajdistojn, stari&gcirc;u en kaskoj, akrigu
    la lancojn, surmetu sur vin arma&jcirc;ojn.</l>
  <l n='5'>Kial Mi vidas, ke ili
    ektimis kaj kuras malanta&ubreve;en? iliaj herooj estas frapitaj, kaj
    forkuras rapide, ne deturnante sin; teruro estas &ccirc;irka&ubreve;e, diras
    la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Ne forkuros la rapidpiedulo, ne forsavi&gcirc;os la
    heroo; norde, &ccirc;e la rivero E&ubreve;frato, ili falpu&scirc;i&gcirc;os kaj falos.</l>
  <l n='7'>Kiu estas tiu, kiu levi&gcirc;as kiel Nilo kaj kies akvo ondi&gcirc;as kiel
    torentoj?</l>
  <l n='8'>Egiptujo levi&gcirc;as kiel Nilo, kaj kiel torentoj, en
    kiuj ondi&gcirc;as la akvo; kaj &gcirc;i diras: Levi&gcirc;ante, mi kovros la
    teron, mi pereigos urbon kun &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj.</l>
  <l n='9'>Levi&gcirc;u sur la
    &ccirc;evalojn, kaj kuru rapide sur la &ccirc;aroj; eliru la herooj, la
    Etiopoj kaj la Putidoj, tenantaj &scirc;ildon, kaj la Ludidoj, tenantaj
    kaj stre&ccirc;antaj pafarkon.</l>
  <l n='10'>Kaj tiu tago estos &ccirc;e la Sinjoro, la
    Eternulo Cebaot, tago de ven&gcirc;o, por ven&gcirc;i al Liaj malamikoj; kaj
    la glavo man&gcirc;egos kaj sati&gcirc;os kaj ebrii&gcirc;os de ilia sango; &ccirc;ar
    bu&ccirc;ofero estos al la Sinjoro, la Eternulo Cebaot, en la lando
    norda, &ccirc;e la rivero E&ubreve;frato.</l>
  <l n='11'>Iru en Gileadon kaj prenu
    balzamon, ho virga filino de Egiptujo; vane vi multigas la
    kuracilojn; ne ekzistas por vi resani&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>La nacioj a&ubreve;dis vian
    malhonoron, kaj via plorado plenigis la teron; &ccirc;ar fortulo
    falpu&scirc;i&gcirc;is kontra&ubreve; fortulo, kaj amba&ubreve; kune falis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Jen estas la vorto, kiun la Eternulo diris al la profeto
    Jeremia pri la veno de Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, por frapi la
    landon Egiptan:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Sciigu en Egiptujo, proklamu en Migdol, proklamu en Nof kaj en
    Ta&hcirc;pan&hcirc;es, diru: Stari&gcirc;u kaj preti&gcirc;u, &ccirc;ar la glavo ekstermas vian
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on.</l>
  <l n='15'>Kial estas forpu&scirc;ita via fortulo, ne povis stari?
    &ccirc;ar la Eternulo lin renversis.</l>
  <l n='16'>Li multigis la falpu&scirc;i&gcirc;antojn;
    falis unu sur la alian; kaj ili diras: Levi&gcirc;u, ni reiru al nia
    popolo kaj al la lando de nia naski&gcirc;o, for de la glavo de la
    tirano.</l>
  <l n='17'>Oni kriis tie: Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, estas nur
    bruo; li preterlasis la difinitan tempon.</l>
  <l n='18'>Kiel Mi vivas, diras
    la Re&gcirc;o, kies nomo estas Eternulo Cebaot, li venos kiel Tabor
    inter la montoj kaj kiel Karmel &ccirc;e la maro.</l>
  <l n='19'>Pretigu al vi
    &ccirc;ion, kio estas necesa por elmigro, ho lo&gcirc;antino, filino de
    Egiptujo; &ccirc;ar Nof estos ruinigita kaj dezertigita, ke neniu en &gcirc;i
    lo&gcirc;os.</l>
  <l n='20'>Tre bela bovidino estas Egiptujo; sed de nordo venas
    jam la bu&ccirc;onto.</l>
  <l n='21'>Anka&ubreve; &gcirc;iaj dungitoj interne de &gcirc;i estas kiel
    bone nutritaj bovidoj; sed ili anka&ubreve; turnis sin malanta&ubreve;en, kune
    forkuris, ne povis kontra&ubreve;stari; &ccirc;ar la tago de ilia malfeli&ccirc;o
    venis sur ilin, la tempo de ilia puno.</l>
  <l n='22'>&Gcirc;ia vo&ccirc;o sonos kiel
    vo&ccirc;o de serpento; &ccirc;ar ili iros kun militistaro, kaj kun hakiloj
    ili venos al &gcirc;i, kiel lignohakistoj.</l>
  <l n='23'>Ili elhakos &gcirc;ian arbaron,
    diras la Eternulo, kvankam &gcirc;i estas nekalkulebla; &ccirc;ar ili estas
    pli multenombraj ol akridoj, kaj oni ne povas ilin kalkuli.</l>
  <l n='24'>Hontigita estas la filino de Egiptujo, transdonita en la manojn
    de norda popolo.</l>
  <l n='25'>La Eternulo Cebaot, Dio de Izrael, diras: Jen
    Mi punvizitos Amonon en No, kaj Faraonon, kaj Egiptujon kaj &gcirc;iajn
    diojn kaj &gcirc;iajn re&gcirc;ojn, Faraonon mem, kaj tiujn, kiuj fidas lin.</l>
  <l n='26'>Kaj Mi transdonos ilin en la manojn de tiuj, kiuj celas ilian
    morton, kaj en la manojn de Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, kaj en
    la manojn de liaj servantoj; sed poste &gcirc;i estos lo&gcirc;ata, kiel en
    la tempo anta&ubreve;a, diras la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Sed vi ne timu, ho Mia
    servanto Jakob, kaj ne tremu, ho Izrael; &ccirc;ar jen Mi savos vin el
    malproksime kaj vian idaron el la lando de ilia kaptiteco, kaj
    Jakob revenos kaj vivos trankvile kaj pace, kaj neniu lin
    timigos.</l>
  <l n='28'>Vi ne timu, ho Mia servanto Jakob, diras la Eternulo,
    &ccirc;ar Mi estas kun vi; &ccirc;ar Mi ekstermos &ccirc;iujn popolojn, inter kiujn
    Mi dispelis vin, sed vin Mi ne ekstermos; Mi nur punos vin
    modere, por ke Mi ne lasu vin tute sen puno.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='47'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto de la Eternulo, kiu aperis al la profeto
    Jeremia pri la Fili&scirc;toj, anta&ubreve; ol Faraono venkobatis Gazan:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Tiele diras la Eternulo: Jen venos akvo de norde, kaj &gcirc;i
    fari&gcirc;os inundanta torento, kaj &gcirc;i inundos la landon, kaj &ccirc;ion,
    kio estas en &gcirc;i, la urbon kaj &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn; ekkrios la homoj,
    kaj ekploregos &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la lando.</l>
  <l n='3'>Pro la sonado de la
    hufoj de la fortaj &ccirc;evaloj, pro la bruo de la &ccirc;aroj, pro la
    bruego de la radoj la patroj ne atentos siajn infanojn, senforte
    mallevi&gcirc;os iliaj manoj;</l>
  <l n='4'>pro la tago, kiu venos, kiam oni
    prirabos &ccirc;iujn Fili&scirc;tojn, ekstermos &ccirc;e Tiro kaj Cidon &ccirc;iujn
    restintajn helpantojn; &ccirc;ar la Eternulo ruinigos la Fili&scirc;tojn, la
    resta&jcirc;on de la insulo Kaftor.</l>
  <l n='5'>Kalveco trafos Gazan, pereos
    A&scirc;kelon kaj la resta&jcirc;o de ilia valo. Kiel longe ankora&ubreve; vi faros
    al vi tran&ccirc;ojn?</l>
  <l n='6'>Ho glavo de la Eternulo, kiel longe vi ne
    kvieti&gcirc;os? eniru en vian ingon, haltu kaj silentu.</l>
  <l n='7'>Sed kiel vi
    povas kvieti&gcirc;i? la Eternulo donis al &gcirc;i ordonon kontra&ubreve; A&scirc;kelon
    kaj kontra&ubreve; la bordo de la maro; tien Li destinis &gcirc;in.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='48'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pri Moab: Tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Ve al
    Nebo! &ccirc;ar &gcirc;i estas ruinigita; hontigita kaj venkoprenita estas
    Kirjataim; hontigita kaj tremigita estas la fortika&jcirc;o.</l>
  <l n='2'>Jam ne
    ekzistas la gloro de Moab; en &Hcirc;e&scirc;bon oni intencas kontra&ubreve; &gcirc;i
    malbonon, dirante: Ni iru, kaj ni ekstermu &gcirc;in, ke &gcirc;i ne plu estu
    popolo. Anka&ubreve; vi, ho Madmen, eksilentu; vin persekutos glavo.</l>
  <l n='3'>Kriadon oni a&ubreve;das de &Hcirc;oronaim, tie estas ruinigado kaj granda
    malfeli&ccirc;o.</l>
  <l n='4'>Disbatita estas Moab; &gcirc;iaj infanoj la&ubreve;te krias.</l>
  <l n='5'>Kiuj supreniras al Lu&hcirc;it, tiuj iras kun plorado; &ccirc;e la
    malsuprenirado de &Hcirc;oronaim la malamikoj a&ubreve;das kriadon de
    malfeli&ccirc;o.</l>
  <l n='6'>Forkuru, savu vian vivon, kaj estu kiel seknudi&gcirc;inta
    arbo en la dezerto.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar vi fidis viajn farita&jcirc;ojn kaj viajn
    trezorojn, vi anka&ubreve; estos venkoprenita; kaj Kemo&scirc; iros en
    kaptitecon kune kun siaj pastroj kaj eminentuloj.</l>
  <l n='8'>Venos
    ruiniganto en &ccirc;iun urbon, neniu urbo savi&gcirc;os; pereos la valo kaj
    dezerti&gcirc;os la ebena&jcirc;o, kiel diris la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Donu flugilojn
    al Moab, &ccirc;ar li devas forflugi; liaj urboj dezerti&gcirc;os tiel, ke
    neniu en ili lo&gcirc;os.</l>
  <l n='10'>Malbenita estu tiu, kiu plenumas mal&gcirc;uste
    la faron de la Eternulo, kaj malbenita estu tiu, kiu detenas sian
    glavon de sango.</l>
  <l n='11'>De sia juneco Moab havis trankvilecon kaj
    ripozadis sur sia fe&ccirc;o, li ne estis transver&scirc;ata el unu vazo en
    alian, kaj en kaptitecon li ne iris; tial lia gusto restis en li
    kaj lia odoro ne &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is.</l>
  <l n='12'>Tial jen venos tempo, diras la
    Eternulo, kiam Mi sendos al li ver&scirc;istojn, kaj ili ver&scirc;os lin,
    malplenigos liajn vazojn, kaj disrompos liajn kru&ccirc;ojn.</l>
  <l n='13'>Kaj
    Moab estos hontigita pro Kemo&scirc;, kiel la domo de Izrael estis
    hontigita pro Bet-El, kiun ili fidis.</l>
  <l n='14'>Kiel vi povas diri: Ni
    estas herooj kaj kapabluloj por la milito?</l>
  <l n='15'>Ruinigita estas
    Moab, liaj urboj falis, kaj liaj plej bravaj junuloj iris al
    bu&ccirc;o, diras al Re&gcirc;o, kies nomo estas Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='16'>Balda&ubreve;
    venos pereo al Moab, kaj lia malfeli&ccirc;o tre rapidas.</l>
  <l n='17'>Beda&ubreve;ru
    lin &ccirc;iuj liaj &ccirc;irka&ubreve;antoj, kaj &ccirc;iuj, kiuj konas lian nomon, diru:
    Kiele disrompi&gcirc;is la forta vergo, la belega bastono!</l>
  <l n='18'>Iru
    malsupren de via majesto, sidu en senakva loko, ho lo&gcirc;antino,
    filino de Dibon; &ccirc;ar la ruiniganto de Moab elpa&scirc;is kontra&ubreve; vin
    kaj detruis viajn fortika&jcirc;ojn.</l>
  <l n='19'>Staru &ccirc;e la vojo kaj rigardu,
    ho lo&gcirc;antino de Aroer; demandu la forkuranton kaj la
    forsavi&gcirc;anton, kaj diru: Kio fari&gcirc;is?</l>
  <l n='20'>Hontigita estas Moab,
    &ccirc;ar li estas frapita; ploru kaj kriu, sciigu en Arnon, ke Moab
    estas ruinigita.</l>
  <l n='21'>Ju&gcirc;o venis kontra&ubreve; la lando de la ebena&jcirc;o,
    kontra&ubreve; &Hcirc;olon, Jahac, kaj Mefaat,</l>
  <l n='22'>kontra&ubreve; Dibon, Nebo, kaj
    Bet-Diblataim,</l>
  <l n='23'>kontra&ubreve; Kirjataim, Bet-Gamul, kaj Bet-Meon,</l>
  <l n='24'>kontra&ubreve; Keriot kaj Bocra, kaj kontra&ubreve; &ccirc;iuj urboj de la lando de
    Moab, la malproksimaj kaj la proksimaj.</l>
  <l n='25'>Dehakita estas la
    korno de Moab, kaj lia brako estas rompita, diras la Eternulo.</l>
  <l n='26'>Ebriigu lin, &ccirc;ar li levi&gcirc;is kontra&ubreve; la Eternulo; Moab pla&ubreve;dos en
    sia voma&jcirc;o, kaj li mem estos objekto de mokado.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;u vi ne mokis
    Izraelon? &ccirc;u oni trovis lin inter &scirc;telistoj, ke &ccirc;iufoje, kiam vi
    parolas pri li, vi balancas la kapon?</l>
  <l n='28'>Forlasu la urbojn kaj
    eklo&gcirc;u sur roko, ho lo&gcirc;antoj de Moab, kaj fari&gcirc;u kiel kolomboj,
    kiuj nestas en truoj de kavernoj.</l>
  <l n='29'>Ni a&ubreve;dis pri la fiereco de
    Moab, granda fiereco, pri lia malmodesteco, fiereco, aroganteco,
    kaj pri la malhumileco de lia koro.</l>
  <l n='30'>Mi konas, diras la
    Eternulo, lian koleremecon, la nesincerecon de liaj vortoj kaj la
    nesincerecon de liaj agoj.</l>
  <l n='31'>Tial Mi devas plori pri Moab, &gcirc;emi
    pri &ccirc;iuj Moabidoj, priplori la lo&gcirc;antojn de Kir-&Hcirc;eres.</l>
  <l n='32'>Per pli
    ol la plorado de Jazer Mi ploros pri vi, ho vinber&gcirc;ardeno de
    Sibma; viaj bran&ccirc;oj etendi&gcirc;is trans la maron, atingis la maron de
    Jazer; rabisto atakis viajn somerajn fruktojn kaj vian rikolton.</l>
  <l n='33'>Fori&gcirc;is &gcirc;ojo kaj gajeco de la fruktodona kampo kaj de la lando
    de Moab; Mi malaperigis vinon en la vinpremejoj, oni ne premos
    tie kun &gcirc;ojo vinon, triumfaj kantoj ne plu sonos.</l>
  <l n='34'>Pro la
    kriado, kiu a&ubreve;di&gcirc;as de &Hcirc;e&scirc;bon &gcirc;is Eleale kaj &gcirc;is Jahac, ili la&ubreve;te
    ekploris de Coar &gcirc;is &Hcirc;oronaim kaj &gcirc;is la tria Eglat; &ccirc;ar anka&ubreve; la
    akvo de Nimrim sekmalaperis.</l>
  <l n='35'>Mi ekstermos &ccirc;e Moab, diras la
    Eternulo, &ccirc;iun, kiu supreniras sur alta&jcirc;on kaj incensas al siaj
    dioj.</l>
  <l n='36'>Tial Mia koro &gcirc;emas pri Moab kiel fluto, kaj pri la
    lo&gcirc;antoj de Kir-&Hcirc;eres Mia koro &gcirc;emas kiel fluto; &ccirc;ar la abunda&jcirc;o,
    kiun ili akiris, pereis.</l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar &ccirc;iu kapo kalvi&gcirc;is, kaj &ccirc;iu barbo
    estas fortondita, sur &ccirc;iuj manoj estas tran&ccirc;oj, kaj sur la lumboj
    estas saka&jcirc;o.</l>
  <l n='38'>Sur &ccirc;iuj tegmentoj de Moab kaj sur liaj stratoj
    &ccirc;ie estas plorado; &ccirc;ar Mi disrompis Moabon kiel senvaloran vazon,
    diras la Eternulo.</l>
  <l n='39'>Kiele disbatita li estas, kiele ili
    ploregas! kiele Moab turnis sian nukon, estas hontigita, kaj Moab
    fari&gcirc;is objekto de mokado kaj de teruro por &ccirc;iuj siaj
    &ccirc;irka&ubreve;antoj!</l>
  <l n='40'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo: Jen li alflugos kiel
    aglo kaj etendos siajn flugilojn super Moab.</l>
  <l n='41'>Prenita estas
    Keriot, kaj la fortikigitaj urboj estas kaptitaj; kaj la koro de
    la herooj de Moab en tiu tago estos kiel la koro de virino dum la
    doloroj de naskado.</l>
  <l n='42'>Kaj Moab estos ekstermita, ke li ne plu
    estos popolo, &ccirc;ar li levi&gcirc;is kontra&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='43'>Teruro,
    kavo, kaj kaptilo trafos vin, ho lo&gcirc;anto de Moab, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='44'>Kiu forkuros de la teruro, tiu falos en la kavon;
    kaj kiu eliros el la kavo, tiu trafos en kaptilon; &ccirc;ar Mi venigos
    sur lin, sur Moabon, la jaron de lia puno, diras la Eternulo.</l>
  <l n='45'>Sub la ombro de &Hcirc;e&scirc;bon stari&gcirc;os tiuj, kiuj forkuros de la forto;
    sed fajro eliros el &Hcirc;e&scirc;bon kaj flamo el la mezo de Si&hcirc;on, kaj &gcirc;i
    man&gcirc;egos la flankon de Moab kaj la verton de la filoj malkvietaj.</l>
  <l n='46'>Ve al vi, ho Moab! pereis la popolo de Kemo&scirc;; &ccirc;ar viaj filoj
    estas prenitaj en kaptitecon kaj viaj filinoj estas
    forkondukitaj.</l>
  <l n='47'>Sed en la tempo estonta Mi revenigos la
    kaptitojn de Moab, diras la Eternulo. &Gcirc;is &ccirc;i tie estas la
    verdikto pri Moab.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='49'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pri la Amonidoj: Tiele diras la Eternulo: &Ccirc;u Izrael ne havas
    filojn? &ccirc;u li ne havas heredanton? kial do Malkam heredis Gadon
    kaj lia popolo lo&gcirc;as en la urboj de &ccirc;i tiu?</l>
  <l n='2'>Tial jen venos
    tempo, diras la Eternulo, kaj Mi eksonigos militan trumpetadon
    super Raba de la Amonidoj; kaj &gcirc;i fari&gcirc;os amaso da ruinoj, kaj
    &gcirc;iaj filinoj forbrulos en fajro, kaj Izrael ekposedos siajn
    posedintojn, diras la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Ploregu, ho &Hcirc;e&scirc;bon, &ccirc;ar Aj
    estas ruinigita. Kriu, ho filinoj de Raba, zonu vin per saka&jcirc;o,
    ploru kaj vagadu inter la bariloj; &ccirc;ar Malkam iras en kaptitecon
    kune kun siaj pastroj kaj eminentuloj.</l>
  <l n='4'>Kial vi fanfaronas pri
    viaj valoj? sangon fluigas via valo, ho filino malobeema, kiu
    fidas siajn trezorojn, kaj diras: Kiu povas veni al mi?</l>
  <l n='5'>Jen Mi
    venigos sur vin timon, diras la Sinjoro, la Eternulo Cebaot, de
    &ccirc;iuj viaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj; kaj vi estos dispelitaj &ccirc;iu aparte, kaj
    neniu kolektos la vagantojn.</l>
  <l n='6'>Tamen poste Mi revenigos la
    forkaptitajn Amonidojn, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Pri Edom: Tiele diras la Eternulo Cebaot: &Ccirc;u jam ne ekzistas
    sa&gcirc;o en Teman? &ccirc;u la filoj jam ne havas konsilon? &ccirc;u ilia sa&gcirc;eco
    malaperis?</l>
  <l n='8'>Forkuras, turnis sian dorson, kaj profunde sin ka&scirc;as
    la lo&gcirc;antoj de Dedan; &ccirc;ar malfeli&ccirc;on de Esav Mi venigis sur lin,
    la tempon de lia puno.</l>
  <l n='9'>Kiam venos al vi vinberkolektantoj, ili
    ne restigos forgesitajn berojn; se venos &scirc;telistoj en la nokto,
    ili rabos plenan kvanton.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar Mi nudigis Esavon, Mi malka&scirc;is
    liajn sekretajn rifu&gcirc;ejojn, por ke li ne povu sin ka&scirc;i;
    ekstermitaj estas lia idaro, liaj fratoj, kaj liaj najbaroj, kaj
    li jam ne ekzistas.</l>
  <l n='11'>Restigu viajn orfojn, Mi konservos ilian
    vivon; kaj viaj vidvinoj fidu Min.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar tiele diras la
    Eternulo: Jen tiuj, kiuj ne meritis trinki la pokalon, tamen &gcirc;in
    trinkos; &ccirc;u vi do povas resti nepunita? vi ne restos nepunita,
    sed vi nepre trinkos.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar Mi &jcirc;uris per Mi, diras la Eternulo,
    ke Bocra fari&gcirc;os objekto de teruro, honto, ruinigo, kaj malbeno;
    kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj urboj fari&gcirc;os ruinoj por eterne.</l>
  <l n='14'>Diron mi a&ubreve;dis
    de la Eternulo, kaj kuriero estas sendita al la nacioj: Kolekti&gcirc;u
    kaj iru kontra&ubreve; &gcirc;in, kaj levi&gcirc;u por batalo.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar jen Mi faris
    vin malgranda inter la nacioj, malestimata inter la homoj.</l>
  <l n='16'>Via
    malhumileco kaj la fiereco de via koro trompis vin, kiu lo&gcirc;as en
    la fendegoj de la rokoj kaj okupas suprojn de montoj; sed se vi
    e&ccirc; aran&gcirc;us vian neston tiel alte, kiel aglo, e&ccirc; de tie Mi &jcirc;etos
    vin malsupren, diras la Eternulo.</l>
  <l n='17'>Edom fari&gcirc;os objekto de
    teruro; &ccirc;iu, kiu pasos preter li, miros kaj fajfos pri &ccirc;iuj liaj
    vundoj.</l>
  <l n='18'>Kiel renversitaj estas Sodom kaj Gomora kaj iliaj
    najbarlokoj, diras la Eternulo, tiel anka&ubreve; tie neniu restos,
    neniu homido tie lo&gcirc;os.</l>
  <l n='19'>Jen kiel leono li supreniras de la
    majesta Jordan kontra&ubreve; la fortikan lo&gcirc;ejon; &ccirc;ar Mi rapide
    forpelos ilin de tie, kaj Mi estrigos tie tiun, kiu estas
    elektita. &Ccirc;ar kiu estas simila al Mi? kiu donos al Mi decidojn?
    kiu estas la pa&scirc;tisto, kiu povas kontra&ubreve;stari al Mi?</l>
  <l n='20'>Tial
    a&ubreve;skultu la decidon de la Eternulo, kiun Li decidis pri Edom, kaj
    Liajn intencojn, kiujn Li havas pri la lo&gcirc;antoj de Teman: la
    knaboj-pa&scirc;tistoj ilin fortrenos kaj detruos super ili ilian
    lo&gcirc;ejon.</l>
  <l n='21'>De la bruo de ilia falo ektremos la tero, ilian
    kriadon oni a&ubreve;dos &ccirc;e la Ru&gcirc;a Maro.</l>
  <l n='22'>Jen li levi&gcirc;os kiel aglo,
    ekflugos kaj etendos siajn flugilojn super Bocra; kaj la koro de
    la herooj de Edom en tiu tago estos kiel la koro de virino &ccirc;e la
    naskodoloroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Pri Damasko: Hontigitaj estas &Hcirc;amat kaj Arpad, &ccirc;ar, a&ubreve;dinte
    malbonan sciigon, ili senkura&gcirc;i&gcirc;is; &ccirc;e la maro ili tiel ektremis,
    ke ili ne povas trankvili&gcirc;i.</l>
  <l n='24'>Damasko senkura&gcirc;i&gcirc;is, turnis sin,
    por forkuri; tremo atakis &gcirc;in, doloro kaj turmentoj &gcirc;in kaptis,
    kiel naskantinon.</l>
  <l n='25'>Kial ne estas riparita la glora urbo, la
    gaja urbo?</l>
  <l n='26'>Tial &gcirc;iaj junuloj falos sur &gcirc;iaj stratoj, kaj &ccirc;iuj
    militistoj pereos en tiu tago, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='27'>Kaj
    Mi ekbruligos fajron sur la murego de Damasko, kaj &gcirc;i ekstermos
    la palacojn de Ben-Hadad.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Pri Kedar, kaj pri la regnoj de &Hcirc;acor, kiujn venkobatis
    Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='28'>Tiele diras la Eternulo: Levi&gcirc;u, iru kontra&ubreve; Kedaron, kaj ruinigu
    la filojn de la oriento.</l>
  <l n='29'>Iliaj tendoj kaj &scirc;afaroj estos
    prenitaj; iliajn tapi&scirc;ojn kaj &ccirc;iujn iliajn vazojn kaj iliajn
    kamelojn oni forprenos, kaj oni kriados al ili: Teruro &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='30'>Forkuru, fori&gcirc;u rapide, ka&scirc;u vin profunde, ho lo&gcirc;antoj de
    &Hcirc;acor, diras la Eternulo; &ccirc;ar Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, faras
    pri vi decidon kaj havas intencon kontra&ubreve; vi.</l>
  <l n='31'>Levi&gcirc;u, iru
    kontra&ubreve; popolon trankvilan, kiu sidas en sendan&gcirc;ereco, diras la
    Eternulo; &gcirc;i ne havas pordojn nek riglilojn, ili vivas izolite.</l>
  <l n='32'>Kaj iliaj kameloj estos forrabitaj, kaj la multo de iliaj
    brutoj fari&gcirc;os rabakiro; kaj Mi dispelos ilin al &ccirc;iuj ventoj,
    ilin, kiuj tondas la harojn sur la tempioj, kaj de &ccirc;iuj flankoj
    Mi venigos ilian malfeli&ccirc;on, diras la Eternulo.</l>
  <l n='33'>Kaj &Hcirc;acor
    fari&gcirc;os lo&gcirc;ejo de &scirc;akaloj, eterna dezerto; neniu tie restos, kaj
    neniu homido tie lo&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Jen estas la vorto de la Eternulo, kiu aperis al la profeto
    Jeremia pri Elam, en la komenco de la re&gcirc;ado de Cidkija, re&gcirc;o de
    Judujo:</l>
  <l n='35'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Jen Mi rompos la
    pafarkon de Elam, ilian &ccirc;efan forton.</l>
  <l n='36'>Kaj Mi venigos sur
    Elamon kvar ventojn de la kvar finoj de la &ccirc;ielo, kaj Mi dispelos
    ilin al &ccirc;iuj tiuj ventoj; kaj ne ekzistos popolo, al kiu ne venus
    la dispelitoj el Elam.</l>
  <l n='37'>Kaj Mi senkura&gcirc;igos Elamon anta&ubreve; iliaj
    malamikoj, kaj anta&ubreve; tiuj, kiuj celas ilian morton; kaj Mi
    venigos sur ilin malbonon, la flamon de Mia kolero, diras la
    Eternulo, kaj Mi persekutos ilin per la glavo, &gcirc;is Mi ekstermos
    ilin.</l>
  <l n='38'>Kaj Mi starigos Mian tronon en Elam, kaj Mi pereigos tie
    la re&gcirc;on kaj la eminentulojn, diras la Eternulo.</l>
  <l n='39'>Tamen en la
    tempo estonta Mi revenigos la forkaptitojn de Elam, diras la
    Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='50'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la vorto, kiun la Eternulo diris per la profeto
    Jeremia pri Babel kaj pri la lando de la &Hcirc;aldeoj:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Sciigu al la nacioj kaj proklamu, levu standardon, proklamu, ne
    ka&scirc;u, diru: Prenita estas Babel, hontigita estas Bel, frakasita
    estas Meroda&hcirc;, hontigitaj estas &gcirc;iaj idoloj, frakasitaj estas
    &gcirc;iaj statuoj.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar eliris kontra&ubreve; &gcirc;in popolo el la nordo, kiu
    faros &gcirc;ian landon dezerto, kaj ne plu estos lo&gcirc;anto en &gcirc;i: de
    homo &gcirc;is bruto &ccirc;io fori&gcirc;os kaj foriros.</l>
  <l n='4'>En tiuj tagoj kaj en
    tiu tempo, diras la Eternulo, venos la idoj de Izrael kune kun la
    idoj de Jehuda; ili iros kaj ploros, kaj ser&ccirc;os la Eternulon,
    sian Dion.</l>
  <l n='5'>Pri la vojo al Cion ili demandos, tien estos turnita
    ilia viza&gcirc;o: Venu, ni ali&gcirc;os al la Eternulo per interligo eterna,
    neforgesebla.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Mia popolo estis kiel erarvagantaj &scirc;afoj: ili pa&scirc;tistoj delogis
    ilin, erarvagigis ilin sur la montoj; de monto sur monteton ili
    vagis, ili forgesis sian &scirc;afejon.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;iuj, kiuj renkontis ilin,
    man&gcirc;is ilin; kaj iliaj malamikoj diris: Ni ne estas kulpaj, &ccirc;ar
    ili pekis anta&ubreve; la Eternulo, la lo&gcirc;ejo de la vero, anta&ubreve; la
    espero de iliaj patroj, la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Kuru el Babel kaj eliru el
    la lando de la &Hcirc;aldeoj, kaj estu kiel virkaproj anta&ubreve; la &scirc;afoj.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar jen Mi vekos kaj venigos sur Babelon amason da grandaj
    popoloj el lando norda, kaj ili aran&gcirc;os sin kontra&ubreve; &gcirc;i, kaj &gcirc;i
    estos venkoprenita; iliaj sagoj, kiel lerta heroo, ne revenas
    vane.</l>
  <l n='10'>Kaj &Hcirc;aldeujo fari&gcirc;os militakiro; &ccirc;iuj &gcirc;iaj prirabantoj
    sati&gcirc;os, diras la Eternulo.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar vi &gcirc;ojis, &ccirc;ar vi triumfis, ho
    rabintoj de Mia hereda&jcirc;o, &ccirc;ar vi saltis, kiel bovidino sur herbo,
    kaj blekis, kiel fortaj &ccirc;evaloj,</l>
  <l n='12'>tre hontigita estas via
    patrino, mokata estas via naskintino; jen estas la estonteco de
    la nacioj: dezerto, nelo&gcirc;ata tero, kaj stepo.</l>
  <l n='13'>De la kolero de
    la Eternulo &gcirc;i fari&gcirc;os nelo&gcirc;ata, kaj &gcirc;i tuta fari&gcirc;os dezerta;
    &ccirc;iu, kiu iros preter Babel, miros kaj fajfos pri &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    vundoj.</l>
  <l n='14'>Pretigu vin kontra&ubreve; Babel &ccirc;irka&ubreve;e, &ccirc;iuj stre&ccirc;antoj de
    pafarkoj, pafu sur &gcirc;in, ne doma&gcirc;u sagojn; &ccirc;ar &gcirc;i pekis anta&ubreve; la
    Eternulo.</l>
  <l n='15'>Triumfe kriu kontra&ubreve; &gcirc;i &ccirc;irka&ubreve;e; mallevi&gcirc;is &gcirc;ia
    mano, falis &gcirc;ia fundamento, detrui&gcirc;is &gcirc;iaj muregoj; &ccirc;ar tio estas
    ven&gcirc;o de la Eternulo; ven&gcirc;u al &gcirc;i; kiel &gcirc;i agis, tiel agu kontra&ubreve;
    &gcirc;i.</l>
  <l n='16'>Ekstermu el Babel semanton kaj rikoltanton en la tempo de
    rikoltado; de la glavo de la tirano &ccirc;iu sin turnu al sia popolo,
    kaj &ccirc;iu forkuru en sian landon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Izrael estas kiel dis&jcirc;etita &scirc;afaro; leonoj lin dispelis: la
    unua man&gcirc;is lin la re&gcirc;o de Asirio, kaj &ccirc;i tiu lasta,
    Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, rompis al li la ostojn.</l>
  <l n='18'>Tial
    tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: Jen Mi punos la
    re&gcirc;on de Babel kaj lian landon, kiel Mi punis la re&gcirc;on de Asirio.</l>
  <l n='19'>Kaj Mi revenigos Izraelon en lian lo&gcirc;ejon, kaj li pa&scirc;ti&gcirc;os sur
    Karmel kaj Ba&scirc;an, kaj sur la monto de Efraim kaj en Gilead lia
    animo sati&gcirc;os.</l>
  <l n='20'>En tiuj tagoj kaj en tiu tempo, diras la
    Eternulo, oni ser&ccirc;os malbonagon de Izrael, sed &gcirc;i ne estos, kaj
    pekon de Jehuda, sed &gcirc;i ne trovi&gcirc;os; &ccirc;ar Mi pardonos al tiuj,
    kiujn Mi restigos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Iru kontra&ubreve; la landon de la maldol&ccirc;igantoj, kontra&ubreve; &gcirc;in kaj
    kontra&ubreve; la lo&gcirc;antojn de la punejo; ruinigu kaj ekstermu &ccirc;ion post
    ili, diras la Eternulo, kaj faru &ccirc;ion tiel, kiel Mi ordonis al
    vi.</l>
  <l n='22'>Bruo de batalo estas en la lando, kaj granda frakasado.</l>
  <l n='23'>Kiele rompita kaj frakasita estas la martelo de la tuta tero!
    kiele dezerti&gcirc;is Babel inter la nacioj!</l>
  <l n='24'>Mi starigis reton por
    vi, kaj vi estas kaptita, ho Babel, anta&ubreve; ol vi tion rimarkis; vi
    estas trovita kaj kaptita, &ccirc;ar vi levi&gcirc;is kontra&ubreve; la Eternulon.</l>
  <l n='25'>La Eternulo malfermis Sian trezorejon, kaj elprenis el tie la
    ilojn de Sia kolero; &ccirc;ar ion por fari havas la Sinjoro, la
    Eternulo Cebaot, en la lando de la &Hcirc;aldeoj.</l>
  <l n='26'>Iru kontra&ubreve; &gcirc;in de
    plej malproksime, malfermu &gcirc;iajn grenejojn, piedpremu &gcirc;in kiel
    amasa&jcirc;on, ekstermu &gcirc;in, ke nenio de &gcirc;i restu.</l>
  <l n='27'>Dishaku per
    glavo &ccirc;iujn &gcirc;iajn bovojn; ili estu bu&ccirc;ataj. Ve al ili! &ccirc;ar venis
    ilia tago, la tempo de ilia puno.</l>
  <l n='28'>A&ubreve;di&gcirc;as vo&ccirc;o de forkurantoj
    kaj forsavi&gcirc;antoj el la lando Babela, por sciigi en Cion pri la
    ven&gcirc;o de la Eternulo, nia Dio, pri la ven&gcirc;o pro Lia templo.</l>
  <l n='29'>Alvoku multajn kontra&ubreve; Babelon, &ccirc;iujn, kiuj stre&ccirc;as pafarkon;
    stari&gcirc;u tendare &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i, ke neniu povu forsavi&gcirc;i el &gcirc;i; repagu
    al &gcirc;i la&ubreve; &gcirc;iaj agoj: &ccirc;ion, kion &gcirc;i faris, faru al &gcirc;i; &ccirc;ar &gcirc;i
    estis malhumila kontra&ubreve; la Eternulo, kontra&ubreve; la Sanktulo de
    Izrael.</l>
  <l n='30'>Pro tio &gcirc;iaj junuloj falos sur &gcirc;iaj stratoj, kaj &ccirc;iuj
    &gcirc;iaj militistoj pereos en tiu tago, diras la Eternulo.</l>
  <l n='31'>Jen Mi
    estas kontra&ubreve; vi, ho malhumilulo, diras la Sinjoro, la Eternulo
    Cebaot; &ccirc;ar venis via tago, la tempo de via puno.</l>
  <l n='32'>Kaj la
    malhumilulo falpu&scirc;i&gcirc;os kaj falos, kaj neniu lin levos; kaj Mi
    ekbruligos fajron en liaj urboj, kaj &gcirc;i ekstermos &ccirc;iujn liajn
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;ojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Turmentataj estas la idoj de
    Izrael kune kun la idoj de Jehuda; kaj &ccirc;iuj iliaj kaptintoj forte
    ilin tenas, ne volas forliberigi ilin.</l>
  <l n='34'>Sed ilia Liberiganto
    estas forta, Eternulo Cebaot estas Lia nomo; Li defendos ilian
    aferon tiel, ke la tero skui&gcirc;os kaj la lo&gcirc;antoj de Babel
    ektremos.</l>
  <l n='35'>Glavo falu sur la &Hcirc;aldeojn, diras la Eternulo, sur
    la lo&gcirc;antojn de Babel, sur &gcirc;iajn eminentulojn kaj sa&gcirc;ulojn;</l>
  <l n='36'>glavo sur la anta&ubreve;diristojn, ke ili malsa&gcirc;i&gcirc;u; glavo sur &gcirc;iajn
    heroojn, ke ili senkura&gcirc;i&gcirc;u;</l>
  <l n='37'>glavo sur &gcirc;iajn &ccirc;evalojn kaj sur
    &gcirc;iajn &ccirc;arojn, kaj sur &ccirc;iujn diversgentajn lo&gcirc;antojn, kiuj estas
    en &gcirc;i, ke ili fari&gcirc;u kiel virinoj; glavo sur &gcirc;iajn trezorojn, ke
    ili estu disrabitaj.</l>
  <l n='38'>Sekeco trafu &gcirc;iajn akvojn, ke ili
    malaperu; &ccirc;ar tio estas lando de idoloj, kaj pri siaj monstroj
    ili fanfaronas.</l>
  <l n='39'>Tial tie eklo&gcirc;os stepaj bestoj kaj &scirc;akaloj,
    kaj strutoj en &gcirc;i lo&gcirc;os; &gcirc;i neniam plu estos lo&gcirc;ata, kaj neniu
    tie havos domon en &ccirc;iuj venontaj generacioj.</l>
  <l n='40'>Kiel Dio
    renversis Sodomon kaj Gomoran kaj iliajn najbarlokojn, diras la
    Eternulo, tiel anka&ubreve; tie restos neniu kaj lo&gcirc;os neniu homido.</l>
  <l n='41'>Jen venas popolo el nordo, granda nacio kaj multe da re&gcirc;oj
    levi&gcirc;as de la randoj de la tero.</l>
  <l n='42'>Pafarkon kaj lancon ili tenas
    forte; kruelaj ili estas kaj senkompataj; ilia vo&ccirc;o bruas kiel
    maro; sur &ccirc;evaloj ili rajdas, armite por la batalo kiel unu homo,
    kontra&ubreve; vin, ho filino de Babel.</l>
  <l n='43'>A&ubreve;dis la re&gcirc;o de Babel la
    sciigon pri ili, kaj senforti&gcirc;is liaj manoj; suferego atakis lin,
    doloro kiel &ccirc;e naskantino.</l>
  <l n='44'>Jen kiel leono li supreniras de la
    majesta Jordan kontra&ubreve; la fortikan lo&gcirc;ejon; &ccirc;ar Mi rapide
    forpelos ilin de tie, kaj Mi estrigos tie tiun, kiu estas
    elektita. &Ccirc;ar kiu estas simila al Mi? kiu donos al Mi decidojn?
    kaj kiu estas la pa&scirc;tisto, kiu povas kontra&ubreve;stari al Mi?</l>
  <l n='45'>Tial
    a&ubreve;skultu la decidon de la Eternulo, kiun Li decidis pri Babel,
    kaj Liajn intencojn, kiujn Li havas pri la lando de la &Hcirc;aldeoj:
    la knaboj-pa&scirc;tistoj ilin fortrenos, kaj detruos super ili ilian
    lo&gcirc;ejon.</l>
  <l n='46'>De la famo pri la preno de Babel ektremos la tero,
    kaj krio estos a&ubreve;data &ccirc;e la nacioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='51'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diras la Eternulo: Jen Mi vekos pereigan venton kontra&ubreve;
    Babelon, kaj kontra&ubreve; &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn, kiuj levi&gcirc;is kontra&ubreve; Min.</l>
  <l n='2'>Kaj Mi sendos ventumistojn kontra&ubreve; Babelon, kaj ili &gcirc;in
    disventumos, kaj dezertigos &gcirc;ian landon; &ccirc;ar en la tago de la
    malfeli&ccirc;o ili estos &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i &ccirc;iuflanke.</l>
  <l n='3'>La pafarkisto stre&ccirc;u
    sian pafarkon, kaj sin levu en sia kiraso; ne kompatu &gcirc;iajn
    junulojn, ekstermu &gcirc;ian tutan militistaron.</l>
  <l n='4'>Kaj falu mortigitoj
    en la lando de la &Hcirc;aldeoj, kaj trapikitoj sur iliaj stratoj.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar Izrael kaj Jehuda ne estas vidvigitaj de sia Dio, de la
    Eternulo Cebaot; &ccirc;ar ilia lando estas plena de kulpoj kontra&ubreve; la
    Sanktulo de Izrael.</l>
  <l n='6'>Forkuru el interne de Babel, kaj savu &ccirc;iu
    sian animon, ke vi ne pereu pro &gcirc;iaj malbonagoj; &ccirc;ar tio estas
    tempo de ven&gcirc;o por la Eternulo, Li donas al &gcirc;i repagon.</l>
  <l n='7'>En la
    mano de la Eternulo Babel estis ora kaliko, ebriiganta la tutan
    teron: el &gcirc;i trinkis vinon la nacioj, kaj tial ili frenezi&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>Subite falis Babel kaj frakasi&gcirc;is; ploru pri &gcirc;i, prenu balzamon
    por &gcirc;ia vundo; eble &gcirc;i sani&gcirc;os.</l>
  <l n='9'>Ni kuracis Babelon, sed &gcirc;i ne
    sani&gcirc;is; lasu &gcirc;in, kaj ni iru &ccirc;iu en sian landon; &ccirc;ar la ju&gcirc;o
    kontra&ubreve; &gcirc;i atingis la &ccirc;ielon kaj levi&gcirc;is &gcirc;is la nuboj.</l>
  <l n='10'>La
    Eternulo elaperigis nian pravecon; venu, kaj ni rakontu en Cion
    la faron de la Eternulo, nia Dio.</l>
  <l n='11'>Akrigu la sagojn, pretigu la
    &scirc;ildojn! la Eternulo vekis la spiriton de la re&gcirc;oj de Medujo, &ccirc;ar
    Lia intenco estas kontra&ubreve; Babel, por pereigi &gcirc;in; &ccirc;ar tio estas
    ven&gcirc;o de la Eternulo, ven&gcirc;o pro Lia templo.</l>
  <l n='12'>Kontra&ubreve; la
    muregojn de Babel levu standardon, plifortigu la gardistaron,
    starigu observistojn, pretigu embuskon; &ccirc;ar kiel la Eternulo
    intencis, tiel Li faris tion, kion Li diris pri la lo&gcirc;antoj de
    Babel.</l>
  <l n='13'>Ho vi, kiu lo&gcirc;as &ccirc;e granda akvo kaj havas grandajn
    trezorojn! venis via fino, fini&gcirc;is via avideco.</l>
  <l n='14'>La Eternulo
    Cebaot &jcirc;uris per Sia animo: Mi plenigos vin de homoj kiel de
    skaraboj, kaj ili eksonigos kontra&ubreve; vi triumfan kanton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Li kreis la teron per Sia forto, aran&gcirc;is la mondon per Sia
    sa&gcirc;o, kaj per Sia prudento etendis la &ccirc;ielon.</l>
  <l n='16'>Kiam Li
    eksonigas Sian vo&ccirc;on, kolekti&gcirc;as multego da akvo en la &ccirc;ielo; Li
    levas la nubojn de la randoj de la tero, Li aperigas fulmojn
    inter la pluvo, kaj elirigas la venton el Siaj trezorejoj.</l>
  <l n='17'>Malsa&gcirc;i&gcirc;is &ccirc;iu homo kun sia sciado, per honto kovri&gcirc;is &ccirc;iu
    fandisto kun sia statuo; &ccirc;ar lia fandita&jcirc;o estas malvera&jcirc;o, &gcirc;i ne
    havas en si spiriton.</l>
  <l n='18'>Tio estas vanta&jcirc;o, faro de eraro; kiam
    ili estos vizititaj, ili pereos.</l>
  <l n='19'>Ne simila al ili estas Tiu,
    kiun havas Jakob; &ccirc;ar Li estas la kreinto de &ccirc;io, kaj Izrael
    estas la gento de Lia heredo; Eternulo Cebaot estas Lia nomo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Vi estis por Mi martelo, ilo de batalo, kaj per vi Mi frakasis
    naciojn, kaj per vi Mi ekstermis regnojn;</l>
  <l n='21'>Mi frakasis per vi
    &ccirc;evalon kaj &gcirc;ian rajdanton, Mi frakasis per vi &ccirc;aron kaj &gcirc;ian
    veturanton;</l>
  <l n='22'>Mi frakasis per vi viron kaj virinon, Mi frakasis
    per vi maljunulon kaj junulon, Mi frakasis per vi junulon kaj
    junulinon;</l>
  <l n='23'>Mi frakasis per vi pa&scirc;tiston kaj lian &scirc;afaron, Mi
    frakasis per vi terlaboriston kaj lian junga&jcirc;on, Mi frakasis per
    vi komandantojn kaj estrojn.</l>
  <l n='24'>Kaj Mi repagos al Babel kaj al
    &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de &Hcirc;aldeujo pro ilia tuta malbono, kiun ili faris
    en Cion anta&ubreve; viaj okuloj, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Jen Mi iras kontra&ubreve; vin, ho pereiga monto, pereiganto de la
    tuta tero, diras la Eternulo; Mi etendos Mian manon kontra&ubreve; vin,
    Mi rul&jcirc;etos vin de la rokoj kaj faros vin monto de brulo.</l>
  <l n='26'>Oni
    ne prenos el vi angul&scirc;tonon, nek &scirc;tonon por fundamento, sed vi
    estos eterna ruino, diras la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Levu standardon en la
    lando, blovu per trumpeto inter la nacioj, armu kontra&ubreve; &gcirc;in
    popolojn, kunvoku kontra&ubreve; &gcirc;in la regnojn de Ararat, Mini, kaj
    A&scirc;kenaz; starigu kontra&ubreve; &gcirc;in militestron, alkonduku &ccirc;evalojn kiel
    pikantajn skarabojn.</l>
  <l n='28'>Armu kontra&ubreve; &gcirc;in popolojn, la re&gcirc;ojn de
    Medujo, &gcirc;iajn komandantojn kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn estrojn, kaj la tutan
    landaron, super kiu &gcirc;i regas.</l>
  <l n='29'>Kaj la tero skui&gcirc;as kaj tremas,
    &ccirc;ar plenumi&gcirc;as super Babel la intencoj de la Eternulo, por fari
    la landon de Babel dezerto, en kiu neniu lo&gcirc;as.</l>
  <l n='30'>La herooj de
    Babel &ccirc;esis batali, ili restis en la fortika&jcirc;oj; malaperis ilia
    forto, ili fari&gcirc;is kiel virinoj; &gcirc;iaj lo&gcirc;ejoj ekbrulis, &gcirc;iaj
    rigliloj estas rompitaj.</l>
  <l n='31'>Kuranto kuras renkonte al kuranto,
    sciiganto renkonte al sciiganto, por raporti al la re&gcirc;o de Babel,
    ke lia urbo estas venkoprenita &ccirc;e &ccirc;iuj flankoj,</l>
  <l n='32'>ke la
    transirejoj estas okupitaj, la fortika&jcirc;oj brulas per fajro, kaj
    la militistojn atakis teruro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael: La filino
    de Babel estas kiel dra&scirc;ejo dum la dra&scirc;ado; tre balda&ubreve; venos la
    tempo de &gcirc;ia rikolto.</l>
  <l n='34'>Man&gcirc;is min, frakasis min Nebukadnecar,
    re&gcirc;o de Babel, li faris min malplena vazo, glutis min kiel drako,
    plenigis sian ventron per miaj dol&ccirc;a&jcirc;oj, kaj forpelis min.</l>
  <l n='35'>La
    maljusteco kontra&ubreve; mi kaj mia karno estu nun sur Babel, diras la
    lo&gcirc;antino de Cion; kaj mia sango sur la lo&gcirc;antoj de &Hcirc;aldeujo,
    diras Jerusalem.</l>
  <l n='36'>Tial tiele diras la Eternulo: Jen Mi ju&gcirc;os
    vian aferon kaj Mi faros ven&gcirc;on pro vi, Mi sekigos &gcirc;ian maron kaj
    Mi senakvigos &gcirc;ian fonton.</l>
  <l n='37'>Kaj Babel fari&gcirc;os amaso da &scirc;tonoj,
    lo&gcirc;ejo de &scirc;akaloj, objekto de teruro kaj mokado, kaj neniu en &gcirc;i
    lo&gcirc;os.</l>
  <l n='38'>Ili &ccirc;iuj blekegos kiel junaj leonoj, krios kiel
    leonidoj.</l>
  <l n='39'>Dum ilia varmegi&gcirc;o Mi faros al ili festenon, kaj Mi
    ebriigos ilin, por ke ili fari&gcirc;u gajaj kaj ekdormu per eterna
    dormo kaj ne veki&gcirc;u, diras la Eternulo.</l>
  <l n='40'>Mi kondukos ilin
    malsupren, kiel &scirc;afidojn al la bu&ccirc;o, kiel &scirc;afojn kun kaproj.</l>
  <l n='41'>Kiele prenita estas &Scirc;e&scirc;a&hcirc;! kaj kaptita la gloro de la tuta mondo!
    kiele Babel fari&gcirc;is objekto de teruro inter la popoloj!</l>
  <l n='42'>Levi&gcirc;is kontra&ubreve; Babelon la maro kaj kovris &gcirc;in per la multego de
    siaj ondoj.</l>
  <l n='43'>&Gcirc;iaj urboj fari&gcirc;is dezerto, tero seka kaj senviva,
    tero, sur kiu neniu lo&gcirc;as kaj tra kiu neniu homido trairas.</l>
  <l n='44'>Kaj Mi punos Belon en Babel, Mi eltiros el lia bu&scirc;o tion, kion li
    englutis, kaj ne plu kolekti&gcirc;os al li popoloj; anka&ubreve; la muregoj
    de Babel falos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Eliru el &gcirc;ia interno, Mia popolo, kaj &ccirc;iu savu sian animon
    anta&ubreve; la flama kolero de la Eternulo,</l>
  <l n='46'>por ke via koro ne
    senkura&gcirc;i&gcirc;u kaj vi ne ektimu, kiam oni a&ubreve;dos la famon en la
    lando; &ccirc;ar venos famo en unu jaro, kaj post &gcirc;i venos famo en la
    sekvanta jaro, kaj sur la tero estos perforteco, unu reganto
    kontra&ubreve; alia reganto.</l>
  <l n='47'>Tial jen venos tempo, kaj Mi vizitos la
    idolojn en Babel, kaj &gcirc;ia tuta lando estos hontigita, kaj &ccirc;iuj
    &gcirc;iaj mortigitoj falos meze de &gcirc;i.</l>
  <l n='48'>Kaj &gcirc;ojkantos pri Babel la
    &ccirc;ielo kaj la tero, kaj &ccirc;io, kio estas sur ili; &ccirc;ar el la nordo
    venos al &gcirc;i ruinigantoj, diras la Eternulo.</l>
  <l n='49'>Kiel Babel faligis
    la mortigitojn de Izrael, tiel anka&ubreve; en Babel falos mortigitoj el
    la tuta lando.</l>
  <l n='50'>Vi, kiuj forsavi&gcirc;is de glavo, iru, ne haltu; en
    malproksimeco rememoru la Eternulon, kaj Jerusalem sin levu en
    via koro.</l>
  <l n='51'>Ni hontis, kiam ni a&ubreve;dis la insulton; honto kovris
    nian viza&gcirc;on, kiam fremduloj eniris en la sanktejon de la domo de
    la Eternulo.</l>
  <l n='52'>Tial jen venos tempo, diras la Eternulo, kiam Mi
    vizitos &gcirc;iajn idolojn, kaj en la tuta lando &gcirc;emos morte-vunditoj.</l>
  <l n='53'>E&ccirc; se Babel levi&gcirc;us al la &ccirc;ielo kaj se &gcirc;i fortikigus alte sian
    forton, tamen al &gcirc;i venus de Mi ruinigantoj, diras la Eternulo.</l>
  <l n='54'>Kriado estas a&ubreve;data el Babel, kaj granda lamentado el la lando
    de la &Hcirc;aldeoj;</l>
  <l n='55'>&ccirc;ar la Eternulo ruinigas Babelon kaj pereigas
    &gcirc;in kun &gcirc;ia granda bruo; iliaj ondoj bruas kiel granda akvo,
    a&ubreve;di&gcirc;as ilia malkvieta vo&ccirc;o.</l>
  <l n='56'>&Ccirc;ar venos sur &gcirc;in, sur Babelon,
    ruiniganto, kaj kaptitaj estos &gcirc;iaj herooj, rompitaj estos iliaj
    pafarkoj; &ccirc;ar la Eternulo, Dio de repagado, nepre repagos.</l>
  <l n='57'>Mi
    ebriigos &gcirc;iajn eminentulojn, sa&gcirc;ulojn, komandantojn, estrojn, kaj
    heroojn, kaj ili ekdormos per eterna dormo kaj ne veki&gcirc;os, diras
    la Re&gcirc;o, kies nomo estas Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='58'>Tiele diras la
    Eternulo Cebaot: La lar&gcirc;aj muregoj de Babel estos subfositaj, kaj
    &gcirc;iaj altaj pordegoj estos forbruligitaj per fajro; kaj vana
    fari&gcirc;os la penado de la popoloj, kaj gentoj estos lacigintaj sin
    por fajro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='59'>Jen estas la vorto, kiun ordonis la profeto Jeremia al Seraja,
    filo de Nerija, filo de Ma&hcirc;seja, kiam tiu iris kun Cidkija, re&gcirc;o
    de Judujo, en Babelon, en la kvara jaro de lia re&gcirc;ado; Seraja
    estis la ripozejestro.</l>
  <l n='60'>Kaj Jeremia enskribis en unu libron la
    tutan malbonon, kiu venos sur Babelon, &ccirc;iujn tiujn vortojn,
    skribitajn pri Babel.</l>
  <l n='61'>Kaj Jeremia diris al Seraja: Kiam vi
    venos en Babelon, tiam rigardu kaj tralegu &ccirc;iujn tiujn vortojn,</l>
  <l n='62'>kaj diru: Ho Eternulo! Vi diris pri &ccirc;i tiu loko, ke Vi
    ekstermos &gcirc;in tiel, ke estos en &gcirc;i neniu lo&gcirc;anto, nek homo, nek
    bruto, sed &gcirc;i estos eterna dezerto.</l>
  <l n='63'>Kaj kiam vi finos la
    legadon de &ccirc;i tiu libro, alligu al &gcirc;i &scirc;tonon, kaj &jcirc;etu &gcirc;in en la
    mezon de E&ubreve;frato;</l>
  <l n='64'>kaj diru: Tiele dronos Babel, kaj &gcirc;i ne
    relevi&gcirc;os de la malfeli&ccirc;o, kiun Mi venigos sur &gcirc;in, kaj ili
    pereos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='64'>&Gcirc;is &ccirc;i tie estas la vortoj de Jeremia.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='52'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La a&gcirc;on de dudek unu jaroj havis Cidkija, kiam li fari&gcirc;is re&gcirc;o,
    kaj dek unu jarojn li re&gcirc;is en Jerusalem. La nomo de lia patrino
    estis &Hcirc;amutal, filino de Jeremia, el Libna.</l>
  <l n='2'>Li agadis malbone
    anta&ubreve; la Eternulo, kiel &ccirc;io, kion faris Jehojakim.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar la
    kolero de la Eternulo estis kontra&ubreve; Jerusalem kaj kontra&ubreve; Judujo,
    &gcirc;is Li for&jcirc;etis ilin de anta&ubreve; Sia viza&gcirc;o. Kaj Cidkija defalis de
    la re&gcirc;o de Babel.</l>
  <l n='4'>En la na&ubreve;a jaro de lia re&gcirc;ado, en la deka
    monato, en la deka tago de la monato, venis Nebukadnecar, re&gcirc;o de
    Babel, li kaj lia tuta militistaro, kontra&ubreve; Jerusalemon, kaj
    eksie&gcirc;is &gcirc;in, kaj oni konstruis &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i bastionojn.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    urbo restis sie&gcirc;ata &gcirc;is la dek-unua jaro de la re&gcirc;o Cidkija.</l>
  <l n='6'>En
    la kvara monato, en la na&ubreve;a tago de la monato, kiam la malsato
    tiel forti&gcirc;is en la urbo, ke la popolo de la lando ne havis
    panon,</l>
  <l n='7'>tiam oni faris enrompon en la urbon; kaj &ccirc;iuj militistoj
    forkuris, kaj eliris el la urbo nokte, la&ubreve; la vojo de la pordego
    inter la du muregoj apud la &gcirc;ardeno de la re&gcirc;o, kaj foriris la&ubreve;
    la vojo al la stepo. Kaj la &Hcirc;aldeoj staris &ccirc;irka&ubreve; la urbo.</l>
  <l n='8'>Kaj
    la militistaro de la &Hcirc;aldeoj postkuris la re&gcirc;on kaj kuratingis
    Cidkijan sur la stepo de Jeri&hcirc;o, kaj lia tuta militistaro
    diskuris for de li.</l>
  <l n='9'>Kaj ili kaptis la re&gcirc;on kaj forkondukis lin
    al la re&gcirc;o de Babel, en Riblan, en la lando &Hcirc;amat, kaj oni faris
    pri li ju&gcirc;on.</l>
  <l n='10'>Kaj la re&gcirc;o de Babel bu&ccirc;is la filojn de Cidkija
    anta&ubreve; liaj okuloj, kaj anka&ubreve; &ccirc;iujn eminentulojn de Judujo li
    bu&ccirc;is en Ribla.</l>
  <l n='11'>Kaj al Cidkija li blindigis la okulojn, kaj
    ligis lin per kupraj katenoj; kaj la re&gcirc;o de Babel venigis lin en
    Babelon, kaj metis lin en malliberejon &gcirc;is la tago de lia morto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>En la kvina monato, en la deka tago de la monato, tio estas en
    la dek-na&ubreve;a jaro de la re&gcirc;o Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, venis
    Nebuzaradan, estro de la korpogardistoj, kiu &ccirc;iam estis apud la
    re&gcirc;o de Babel, en Jerusalemon.</l>
  <l n='13'>Kaj li forbruligis la domon de
    la Eternulo kaj la domon de la re&gcirc;o kaj &ccirc;iujn domojn de
    Jerusalem; &ccirc;iujn grandajn domojn li forbruligis per fajro.</l>
  <l n='14'>Kaj
    &ccirc;iujn muregojn de Jerusalem &ccirc;irka&ubreve;e detruis la tuta militistaro
    de la &Hcirc;aldeoj, kiu estis kun la estro de la korpogardistoj.</l>
  <l n='15'>La
    malri&ccirc;ulojn el la urbo, kaj la ceteran popolon, kiu restis en la
    urbo, kaj la transkurintojn, kiuj transkuris al la re&gcirc;o de Babel,
    kaj la ceteran popolamason forkondukis Nebuzaradan, la estro de
    la korpogardistoj.</l>
  <l n='16'>Sed iom el la malri&ccirc;uloj de la lando
    Nebuzaradan, la estro de la korpogardistoj, restigis, ke ili estu
    vinberistoj kaj terkultivistoj.</l>
  <l n='17'>La kuprajn kolonojn, kiuj
    estis en la domo de la Eternulo, kaj la baza&jcirc;ojn kaj la kupran
    maron, kiuj estis en la domo de la Eternulo, la &Hcirc;aldeoj disrompis
    kaj forportis ilian tutan kupron en Babelon.</l>
  <l n='18'>Kaj la potojn kaj
    la &scirc;ovelilojn kaj la tran&ccirc;ilojn kaj la aspergajn kalikojn kaj la
    kulerojn kaj &ccirc;iujn kuprajn vazojn, kiuj estis uzataj &ccirc;e la
    servado, ili forprenis.</l>
  <l n='19'>Kaj la tasojn kaj la karbujojn kaj la
    aspergajn kalikojn kaj la potojn kaj la lucernojn kaj la kulerojn
    kaj la ver&scirc;ilojn, kiuj estis a&ubreve; el oro a&ubreve; el ar&gcirc;ento, prenis la
    estro de la korpogardistoj.</l>
  <l n='20'>Koncerne la du kolonojn, la unu
    maron, la dek du kuprajn bovojn, kiuj servis kiel subtenilo,
    kiujn faris la re&gcirc;o Salomono por la domo de la Eternulo: la
    kvanto da kupro en &ccirc;iuj tiuj iloj estis nemezurebla.</l>
  <l n='21'>La
    kolonoj havis &ccirc;iu la alton de dek ok ulnoj, kaj &gcirc;in &ccirc;irka&ubreve;is
    &scirc;nuro, havanta la longon de dek du ulnoj; &gcirc;ia diko estis kvar
    fingroj, kaj interne &gcirc;i estis malplena.</l>
  <l n='22'>&scirc;i havis sur si kupran
    kronon, kaj la alto de unu krono estis kvin ulnoj; kaj &ccirc;irka&ubreve; la
    krono estis krada&jcirc;o kaj granatoj, &ccirc;io el kupro; tiel same estis
    &ccirc;e la dua kolono, anka&ubreve; kun granatoj.</l>
  <l n='23'>Da granatoj estis sur
    &ccirc;iu flanko na&ubreve;dek ses; la nombro de la granatoj &ccirc;irka&ubreve; la krono
    estis cent.</l>
  <l n='24'>Kaj la korpogardistestro prenis la &ccirc;efpastron
    Seraja kaj la duan pastron Cefanja kaj la tri pordogardistojn.</l>
  <l n='25'>Kaj el la urbo li prenis unu korteganon, kiu estis super la
    militistoj, kaj sep virojn el la adjutantoj de la re&gcirc;o, kiuj
    trovi&gcirc;is en la urbo, kaj la skribiston de la militestro, kiu
    enregistradis militistojn el la popolo de la lando, kaj sesdek
    homojn el la popolo de la lando, kiuj trovi&gcirc;is en la urbo.</l>
  <l n='26'>Ilin prenis Nebuzaradan, la estro de la korpogardistoj, kaj
    forkondukis al la re&gcirc;o de Babel en Riblan.</l>
  <l n='27'>Kaj la re&gcirc;o de
    Babel frapis ilin kaj mortigis ilin en Ribla, en la lando &Hcirc;amat.
    Tiamaniere Jehuda estis elhejmigita el sia lando.</l>
  <l n='28'>Jen estas la
    kvanto de la popolo, kiun Nebukadnecar elhejmigis: en la sepa
    jaro tri mil dudek tri Judojn;</l>
  <l n='29'>en la dek-oka jaro de
    Nebukadnecar okcent tridek du homojn el Jerusalem;</l>
  <l n='30'>en la
    dudek-tria jaro de Nebukadnecar la korpogardistestro Nebuzaradan
    elhejmigis sepcent kvardek kvin homojn el la Judoj: la kvanto de
    &ccirc;iuj estis kvar mil sescent homoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>En la tridek-sepa jaro post la elpatrujigo de Jehoja&hcirc;in, re&gcirc;o
    de Judujo, en la dek-dua monato, en la dudek-kvina tago de la
    monato, Evil-Meroda&hcirc;, re&gcirc;o de Babel, en la unua jaro de sia
    re&gcirc;ado, levis la kapon de Jehoja&hcirc;in, re&gcirc;o de Judujo, kaj elirigis
    lin el la malliberejo;</l>
  <l n='32'>kaj li parolis kun li afable, kaj
    starigis lian tronon pli alte ol la tronoj de la aliaj re&gcirc;oj,
    kiuj estis &ccirc;e li en Babel;</l>
  <l n='33'>kaj li &scirc;an&gcirc;is liajn vestojn de
    malliberejo; kaj li man&gcirc;adis &ccirc;iam &ccirc;e li dum sia tuta vivo.</l>
  <l n='34'>Kaj
    liaj vivrimedoj, vivrimedoj konstantaj, estis donataj al li de la
    re&gcirc;o de Babel &ccirc;iutage dum lia tuta vivo, &gcirc;is la tago de lia
    morto.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: PLORKANTO -->

        <div type='book' n='25' id='libro_plo' rend='doc'>

          <index index='content' level1='PLORKANTO'/>
          <head>PLORKANTO DE JEREMIA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiel solece sidas la urbo, kiu estis tiel multehoma!<lb/>
         La estrino de la nacioj fari&gcirc;is kiel vidvino,<lb/>
         La princino de landoj fari&gcirc;is tributulino!<lb/></l>
  <l n='2'>Sen&ccirc;ese &scirc;i ploras en la nokto, kaj &scirc;iaj larmoj estas sur<lb/>
              &scirc;iaj vangoj;<lb/>
         &Scirc;i havas neniun konsolanton inter &ccirc;iuj siaj amintoj,<lb/>
         &Ccirc;iuj &scirc;iaj amikoj &scirc;in perfidis, fari&gcirc;is &scirc;iaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='3'>Elmigris Jehuda pro mizero kaj tro malfacila laborado;<lb/>
         Li eklo&gcirc;is inter la nacioj, sed ne trovas ripozon;<lb/>
         &Ccirc;iuj liaj persekutantoj atingis lin en malvastaj lokoj.<lb/></l>
  <l n='4'>La vojoj de Cion estas mal&gcirc;ojaj, &ccirc;ar neniu iras al festoj;<lb/>
         &Ccirc;iuj &gcirc;iaj pordegoj dezerti&gcirc;is, &gcirc;iaj pastroj &gcirc;emas;<lb/>
         &Gcirc;iaj virgulinoj ploras, kaj al &gcirc;i mem estas tre maldol&ccirc;e.<lb/></l>
  <l n='5'>&Gcirc;iaj kontra&ubreve;uloj fari&gcirc;is &ccirc;efoj, &gcirc;iaj malamikoj &gcirc;uas<lb/>
              bonstaton;<lb/>
         &Ccirc;ar la Eternulo &jcirc;etis sur &gcirc;in mizeron pro la multo de &gcirc;iaj<lb/>
              malbonagoj;<lb/>
         &Gcirc;iaj infanoj iris en kaptitecon, pelataj de la malamiko.<lb/></l>
  <l n='6'>Fori&gcirc;is de la filino de Cion &scirc;ia tuta beleco;<lb/>
         &Scirc;iaj princoj fari&gcirc;is kiel cervoj, kiuj ne trovas pa&scirc;tejon,<lb/>
         Kaj ili iras senforte anta&ubreve; la pelanto.<lb/></l>
  <l n='7'>En la tagoj de sia mizero kaj suferoj Jerusalem rememoras<lb/>
              &ccirc;iujn &ccirc;arma&jcirc;ojn, kiujn &scirc;i havis en la tempoj pasintaj;<lb/>
         Dume nun &scirc;ia popolo enfalis en la manon de premanto, kaj<lb/>
              neniu &scirc;in helpas,<lb/>
         La malamikoj &scirc;in rigardas kaj ridas pri &scirc;ia ruini&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='8'>Pekis, pekis Jerusalem, tial &scirc;i fari&gcirc;is kiel hontindulino;<lb/>
         &Ccirc;iuj, kiuj &scirc;in estimis, nun malestimas &scirc;in, &ccirc;ar ili vidas<lb/>
              &scirc;ian malhonoron;<lb/>
         Kaj &scirc;i mem &gcirc;emas kaj turnas sin malanta&ubreve;en.<lb/></l>
  <l n='9'>&Scirc;ia malpura&jcirc;o estas sur la rando de &scirc;ia vesto; &scirc;i ne pensis<lb/>
              pri sia estonteco;<lb/>
         Tial &scirc;i terure malalti&gcirc;is, kaj &scirc;i havas neniun konsolanton:<lb/>
         Rigardu, ho Eternulo, mian mizeron, &ccirc;ar la malamiko forte<lb/>
              fieras.<lb/></l>
  <l n='10'>La malamiko etendis sian manon sur &ccirc;iujn &scirc;iajn<lb/>
              grandvalora&jcirc;ojn;<lb/>
         &Scirc;i vidas, kiel en &scirc;ian sanktejon eniras nacioj,<lb/>
         Pri kiuj Vi ordonis, ke ili ne eniru en Vian komunumon.<lb/></l>
  <l n='11'>&Scirc;ia tuta popolo &gcirc;emas, ili ser&ccirc;as panon,<lb/>
         Ili fordonas siajn grandvalora&jcirc;ojn pro man&gcirc;a&jcirc;o, por<lb/>
              revigligi sian animon:<lb/>
         Rigardu, ho Eternulo, kaj vidu, kiel malestimata mi fari&gcirc;is!<lb/></l>
  <l n='12'>Ho vi, &ccirc;iuj, kiuj preteriras la vojon, rigardu kaj vidu,<lb/>
         &Ccirc;u ekzistas sufero simila al mia sufero,<lb/>
         Kiu trafis min kaj kiun la Eternulo &jcirc;etis sur min en la tago<lb/>
              de Lia flama kolero.<lb/></l>
  <l n='13'>De supre Li &jcirc;etis fajron en miajn ostojn, kaj &gcirc;i ekregis en<lb/>
              ili;<lb/>
         Li etendis reton anta&ubreve; miaj piedoj, renversis min<lb/>
              malanta&ubreve;en;<lb/>
         Li ruinigis min, faris min dolorplena dum la tuta tago.<lb/></l>
  <l n='14'>Kunplekti&gcirc;is per Lia mano la jugo de miaj pekoj;<lb/>
         Ili kunplekti&gcirc;is, suriris sur mian kolon; Li faligis mian<lb/>
              forton;<lb/>
         La Sinjoro transdonis min en tiajn manojn, el kiuj mi ne<lb/>
              povas levi&gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='15'>La Sinjoro dispremis per la piedoj &ccirc;iujn miajn fortulojn<lb/>
              interne de mi;<lb/>
         Li kunvokis festan kunvenon kontra&ubreve; min, por disbati miajn<lb/>
              junulojn;<lb/>
         Kiel en vinpremejo la Sinjoro piedpremis la virgulinon-<lb/>
              filinon de Jehuda.<lb/></l>
  <l n='16'>Pro tio mi ploras kaj miaj amba&ubreve; okuloj abunde fluigas<lb/>
              akvon;<lb/>
         &Ccirc;ar malproksime de mi estas konsolanto, kiu povus revigligi<lb/>
              mian animon;<lb/>
         Miaj infanoj pereis, &ccirc;ar la malamiko venkis.<lb/></l>
  <l n='17'>Cion etendas siajn manojn, sed &gcirc;i ne trovas konsolanton;<lb/>
         La Eternulo vokis kontra&ubreve; Jakobon liajn malamikojn de &ccirc;iuj<lb/>
              flankoj;<lb/>
         Jerusalem fari&gcirc;is inter ili kiel hontindulino.<lb/></l>
  <l n='18'>Justa Li estas, la Eternulo, &ccirc;ar mi malobeis Liajn vortojn.<lb/>
         A&ubreve;skultu, ho &ccirc;iuj popoloj, kaj rigardu mian suferadon:<lb/>
         Miaj virgulinoj kaj junuloj iris en kaptitecon.<lb/></l>
  <l n='19'>Mi vokis miajn amikojn, sed ili min trompis;<lb/>
         Miaj pastroj kaj miaj pleja&gcirc;uloj estas mortantaj en la urbo,<lb/>
         Ili ser&ccirc;as por si panon, por revigligi sian animon.<lb/></l>
  <l n='20'>Rigardu, ho Eternulo, en kia mizero mi estas!<lb/>
         Miaj interna&jcirc;oj &scirc;velis, mia koro renversi&gcirc;is en mi, &ccirc;ar mi<lb/>
              forte malobeis.<lb/>
         Ekstere seninfanigis min la glavo, kaj en la domo la morto.<lb/></l>
  <l n='21'>Oni a&ubreve;das, kiel mi &gcirc;emas, sed neniu min konsolas;<lb/>
         &Ccirc;iuj miaj malamikoj a&ubreve;dis pri mia malfeli&ccirc;o, kaj ek&gcirc;ojis,<lb/>
              &ccirc;ar Vi tion faris;<lb/>
         Venigu do la tagon, kiam Vi proklamos, ke ili fari&gcirc;u kiel<lb/>
              mi.<lb/></l>
  <l n='22'>Ilia tuta malboneco venu anta&ubreve; Vin;<lb/>
         Kaj agu kun ili tiel, kiel Vi agis kun mi pro &ccirc;iuj miaj<lb/>
              pekoj;<lb/>
         &Ccirc;ar granda estas mia &gcirc;emado, kaj mia koro doloras.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiele la Sinjoro en Sia kolero kovris per mallumo la filinon<lb/>
              de Cion!<lb/>
         De la &ccirc;ielo sur la teron Li &jcirc;etegis la belecon de Izrael,<lb/>
         Kaj ne rememoris Sian piedbenketon en la tago de Sia kolero.<lb/></l>
  <l n='2'>Senindulge ekstermis la Sinjoro &ccirc;iujn lo&gcirc;ejojn de Jakob;<lb/>
         Li detruis en Sia kolero la fortika&jcirc;ojn de la filino de<lb/>
              Jehuda, alniveligis ilin al la tero;<lb/>
         Li frapis la regnon kaj &gcirc;iajn regantojn.<lb/></l>
  <l n='3'>En flama kolero Li rompis &ccirc;iujn kornojn de Izrael;<lb/>
         Li tiris Sian dekstran manon malanta&ubreve;en, kiam venis la<lb/>
              malamiko;<lb/>
         Kaj Li ekbruligis en Jakob kvaza&ubreve; flamantan fajron, kiu<lb/>
              ekstermas &ccirc;ion &ccirc;irka&ubreve;e.<lb/></l>
  <l n='4'>Li stre&ccirc;is Sian pafarkon kiel malamiko, direktis Sian<lb/>
              dekstran manon kiel atakanto,<lb/>
         Kaj mortigis &ccirc;ion, kio estis &ccirc;arma por la okuloj;<lb/>
         En la tendo de la filino de Cion Li elver&scirc;is Sian koleron<lb/>
              kiel fajron.<lb/></l>
  <l n='5'>La Sinjoro fari&gcirc;is kiel malamiko,<lb/>
         Li ekstermis Izraelon, ekstermis &ccirc;iujn liajn palacojn,<lb/>
              detruis liajn fortika&jcirc;ojn;<lb/>
         Kaj al la filino de Jehuda Li donis multe da plorado kaj<lb/>
              &gcirc;emado.<lb/></l>
  <l n='6'>Kiel &gcirc;ardenon Li ruinigis lian tendon, detruis lian<lb/>
              kunvenejon;<lb/>
         La Eternulo forgesigis en Cion feston kaj sabaton,<lb/>
         Kaj forpu&scirc;is en la indigno de Sia kolero re&gcirc;on kaj pastron.<lb/></l>
  <l n='7'>La Sinjoro forlasis Sian altaron, abomenis Sian sanktejon,<lb/>
         Transdonis en la manojn de malamikoj la murojn de &gcirc;iaj<lb/>
              palacoj;<lb/>
         Ili faris bruon en la domo de la Eternulo kiel en tago de<lb/>
              festo.<lb/></l>
  <l n='8'>La Eternulo decidis ekstermi la muregon de la filino de<lb/>
              Cion;<lb/>
         Li eltiris la mezur&scirc;nuron, ne detenis Sian manon de<lb/>
              ekstermado;<lb/>
         Li funebrigis la fortika&jcirc;on kaj muregon, amba&ubreve; havas nun<lb/>
              mizeran aspekton.<lb/></l>
  <l n='9'>Enprofundi&gcirc;is en la teron &gcirc;iaj pordegoj; Li detruis kaj<lb/>
              rompis &gcirc;iajn riglilojn;<lb/>
         &Gcirc;ia re&gcirc;o kaj &gcirc;iaj princoj estas inter la nacioj;<lb/>
         La le&gcirc;oj jam ne ekzistas, kaj &gcirc;iaj profetoj ne plu ricevas<lb/>
              vizion de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='10'>Silente sidas sur la tero la pleja&gcirc;uloj de la filino de<lb/>
              Cion;<lb/>
         Polvon ili metis sur sian kapon, zonis sin per saka&jcirc;o;<lb/>
         Al la tero klinis sian kapon la virgulinoj de Jerusalem.<lb/></l>
  <l n='11'>Konsumi&gcirc;is de larmoj miaj okuloj, &scirc;velis miaj interna&jcirc;oj,<lb/>
         Elver&scirc;i&gcirc;is sur la teron mia hepato, pro la pereo de la<lb/>
              filino de mia popolo,<lb/>
         Kiam infanoj kaj su&ccirc;infanoj senforti&gcirc;is de malsato sur la<lb/>
              stratoj de la urbo.<lb/></l>
  <l n='12'>Al siaj patrinoj ili diris: Kie estas pano kaj vino?<lb/>
         Ili falis kiel vunditaj sur la stratoj de la urbo,<lb/>
         Kaj eligis sian animon sur la brusto de siaj patrinoj.<lb/></l>
  <l n='13'>Kiun mi povas montri al vi, kun kiu mi povas kompari vin, ho<lb/>
              filino de Jerusalem?<lb/>
         Kiun similan mi povas montri al vi, por konsoli vin, ho<lb/>
              virgulino-filino de Cion?<lb/>
         &Ccirc;ar granda kiel la maro estas via malfeli&ccirc;o; kiu vin<lb/>
              resanigos?<lb/></l>
  <l n='14'>Viaj profetoj profetis al vi malvera&jcirc;on kaj sensenca&jcirc;on,<lb/>
         Kaj ne montris al vi viajn malbonagojn, por anta&ubreve;gardi vin<lb/>
              kontra&ubreve; kaptiteco;<lb/>
         Ili predikis al vi viziojn malverajn, kiuj alportis al vi<lb/>
              elpelon.<lb/></l>
  <l n='15'>Kunfrapas pri vi siajn manojn &ccirc;iuj preterirantoj;<lb/>
         Ili fajfas kaj balancas la kapon pri la filino de Jerusalem,<lb/>
              dirante:<lb/>
         &Ccirc;u tio estas la urbo, kiun oni nomis perfekta&jcirc;o de beleco,<lb/>
              &gcirc;ojo de la tuta tero?<lb/></l>
  <l n='16'>Malfermegas kontra&ubreve; vi sian bu&scirc;on &ccirc;iuj viaj malamikoj;<lb/>
         Ili fajfas kaj grincigas la dentojn, dirante: Ni englutis<lb/>
              &scirc;in;<lb/>
         &Ccirc;i tiun tagon ni atendis, ni &gcirc;in atingis, ni &gcirc;in vidas.<lb/></l>
  <l n='17'>La Eternulo plenumis tion, kion Li intencis;<lb/>
         Li plenumis Sian vorton, kiun Li eldiris anta&ubreve; longa tempo;<lb/>
         Li detruis senindulge, Li &gcirc;ojigis pri vi la malamikon, Li<lb/>
              altigis la kornon de viaj kontra&ubreve;uloj.<lb/></l>
  <l n='18'>Ilia koro krias al la Sinjoro:<lb/>
         Ho murego de la filino de Cion, ver&scirc;u larmojn kiel torento<lb/>
              tage kaj nokte;<lb/>
         Ne ripozu, la pupilo de via okulo ne silentu.<lb/></l>
  <l n='19'>Levi&gcirc;u, ploregu en la nokto en la komenco de &ccirc;iu gardoparto;<lb/>
         Elver&scirc;u kiel akvon vian koron anta&ubreve; la viza&gcirc;o de la Sinjoro;<lb/>
         Levu al Li viajn manojn pro la animo de viaj infanoj, kiuj<lb/>
              senforti&gcirc;as de malsato en la komenco de &ccirc;iuj stratoj.<lb/></l>
  <l n='20'>Rigardu, ho Eternulo, kaj vidu, kun kiu Vi agis tiamaniere!<lb/>
         &Ccirc;u ie aliloke man&gcirc;is virinoj sian frukton, siajn dorlotitajn<lb/>
              infanojn?<lb/>
         &Ccirc;u ie estis mortigataj en la sanktejo de la Sinjoro pastroj<lb/>
              kaj profetoj?<lb/></l>
  <l n='21'>Surtere sur la stratoj ku&scirc;is junuloj kaj maljunuloj;<lb/>
         Miaj junulinoj kaj junuloj falis de glavo;<lb/>
         Vi mortigis en la tago de Via kolero, bu&ccirc;is kaj ne kompatis.<lb/></l>
  <l n='22'>Kiel por festa tago Vi kunvokis de &ccirc;irka&ubreve;e miajn terurajn<lb/>
              najbarojn,<lb/>
         Kaj en la tago de la kolero de la Eternulo neniu savi&gcirc;is,<lb/>
              neniu restis;<lb/>
         Tiujn, kiujn mi dorlotis kaj edukis, &ccirc;iujn ekstermis mia<lb/>
              malamiko.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Mi estas la viro, kiu spertis suferon sub la vergo de Lia<lb/>
              kolero.<lb/></l>
  <l n='2'>Min Li kondukis kaj irigis en mallumon, ne en lumon.<lb/></l>
  <l n='3'>Nur sur min Li turnas Sian manon &ccirc;iutage denove.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='4'>Li maljunigis mian karnon kaj ha&ubreve;ton, rompis miajn ostojn.<lb/></l>
  <l n='5'>Li konstruis &ccirc;irka&ubreve; mi, &ccirc;irka&ubreve;is min per maldol&ccirc;a&jcirc;oj kaj<lb/>
              malfacila&jcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='6'>En mallumon Li lokis min, kiel por&ccirc;iamajn mortintojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='7'>Li &ccirc;irka&ubreve;baris min, ke mi ne povu eliri; Li ligis min per<lb/>
              pezaj &ccirc;enoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Kvankam mi krias kaj vokas, Li kovras Siajn orelojn anta&ubreve;<lb/>
              mia pre&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='9'>Li baris miajn vojojn per hakitaj &scirc;tonoj; Li kurbigis miajn<lb/>
              vojetojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='10'>Li estas por mi kiel urso en embusko, kiel leono en ka&scirc;ita<lb/>
              loko.<lb/></l>
  <l n='11'>Li depu&scirc;is min de miaj vojoj, kaj dis&scirc;iris min; Li faris min<lb/>
              objekto de teruro.<lb/></l>
  <l n='12'>Li stre&ccirc;is Sian pafarkon, kaj starigis min kiel celon por<lb/>
              Siaj sagoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='13'>En miajn renojn Li pafis la filojn de Sia sagujo.<lb/></l>
  <l n='14'>Mi fari&gcirc;is mokata&jcirc;o por mia tuta popolo, ilia &ccirc;iutaga<lb/>
              rekanta&jcirc;o.<lb/></l>
  <l n='15'>Li satigis min per maldol&ccirc;a&jcirc;o, trinkoplenigis min per<lb/>
              vermuto.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='16'>Li disrompis miajn dentojn en malgrandajn pecojn, Li enpu&scirc;is<lb/>
              min en cindron.<lb/></l>
  <l n='17'>Mia animo estas forpu&scirc;ita for de paco; bonstaton mi<lb/>
              forgesis.<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj mi diris: Pereis mia forto kaj mia espero al la<lb/>
              Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='19'>La memoro pri mia mizero kaj miaj suferoj estas vermuto kaj<lb/>
              galo.<lb/></l>
  <l n='20'>Konstante rememorante tion, senforti&gcirc;as en mi mia animo.<lb/></l>
  <l n='21'>Sed tion mi respondas al mia koro, kaj tial mi esperas:<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='22'>&Gcirc;i estas favorkoreco de la Eternulo, ke ni ne tute pereis;<lb/>
              &ccirc;ar Lia kompatemeco ne fini&gcirc;is,<lb/></l>
  <l n='23'>Sed &ccirc;iumatene &gcirc;i renovi&gcirc;as; granda estas Via fideleco.<lb/></l>
  <l n='24'>Mia parto estas la Eternulo, diras mia animo; tial mi<lb/>
              esperas al Li.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='25'>La Eternulo estas bona por tiuj, kiuj esperas al Li, por la<lb/>
              animo, kiu ser&ccirc;as Lin.<lb/></l>
  <l n='26'>Bone estas esperi pacience helpon de la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='27'>Bone estas al la homo, kiu portas jugon en sia juneco;<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='28'>Li sidas solece kaj silentas, kiam li estas &scirc;ar&gcirc;ita;<lb/></l>
  <l n='29'>Li metas sian bu&scirc;on en polvon, kredante, ke ekzistas espero;<lb/></l>
  <l n='30'>Li donas sian vangon al tiu, kiu lin batas; li satigas sin<lb/>
              per malhonoro.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='31'>&Ccirc;ar ne por eterne forlasas la Sinjoro;<lb/></l>
  <l n='32'>Se Li iun suferigas, Li anka&ubreve; kompatas pro Sia granda<lb/>
              favorkoreco;<lb/></l>
  <l n='33'>&Ccirc;ar ne el Sia koro Li sendas mizeron kaj suferon al la<lb/>
              homoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='34'>Kiam oni premas sub siaj piedoj &ccirc;iujn malliberulojn de la<lb/>
              tero,<lb/></l>
  <l n='35'>Kiam oni forklinas la rajton de homo anta&ubreve; la viza&gcirc;o de la<lb/>
              Plejaltulo,<lb/></l>
  <l n='36'>Kiam oni estas maljusta kontra&ubreve; homo en lia ju&gcirc;a afero &dash; &Ccirc;u la Sinjoro tion ne vidas?<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='37'>Kiu povas per sia diro atingi, ke io fari&gcirc;u, se la Sinjoro<lb/>
              tion ne ordonis?<lb/></l>
  <l n='38'>&Ccirc;u ne el la bu&scirc;o de la Plejaltulo eliras la decidoj pri<lb/>
              malbono kaj pri bono?<lb/></l>
  <l n='39'>Kial murmuras homo vivanta? &Ccirc;iu murmuru kontra&ubreve; siaj pekoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='40'>Ni trarigardu kaj esploru nian konduton, kaj ni revenu al la<lb/>
              Eternulo;<lb/></l>
  <l n='41'>Ni levu nian koron kaj niajn manojn al Dio en la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='42'>Ni pekis kaj malobeis, kaj Vi ne pardonis.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='43'>Vi kovris Vin per kolero kaj persekutis nin; Vi mortigis, Vi<lb/>
              ne kompatis.<lb/></l>
  <l n='44'>Vi kovris Vin per nubo, por ke ne atingu Vin la pre&gcirc;o.<lb/></l>
  <l n='45'>Vi faris nin balainda&jcirc;o kaj abomeninda&jcirc;o inter la popoloj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='46'>Malfermegis kontra&ubreve; ni sian bu&scirc;on &ccirc;iuj niaj malamikoj.<lb/></l>
  <l n='47'>Teruro kaj pereo trafis nin, ruinigo kaj malfeli&ccirc;o.<lb/></l>
  <l n='48'>Torentojn da akvo ver&scirc;as mia okulo pri la malfeli&ccirc;o de la<lb/>
              filino de mia popolo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='49'>Mia okulo fluigas kaj ne &ccirc;esas, ne ekzistas por &gcirc;i halto,<lb/></l>
  <l n='50'>&Gcirc;is la Eternulo ekrigardos kaj ekvidos de la &ccirc;ielo.<lb/></l>
  <l n='51'>Mia okulo suferigas mian animon pri &ccirc;iuj filinoj de mia<lb/>
              urbo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='52'>Senka&ubreve;ze &ccirc;asas min kiel birdon miaj malamikoj;<lb/></l>
  <l n='53'>Ili pereigas mian vivon en kavo, ili &jcirc;etas sur min &scirc;tonojn.<lb/></l>
  <l n='54'>Akvo levi&gcirc;is kontra&ubreve; mian kapon, kaj mi diris: Mi tute<lb/>
              pereis.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='55'>Mi vokis Vian nomon, ho Eternulo, el la profunda kavo;<lb/></l>
  <l n='56'>Vi a&ubreve;dis mian vo&ccirc;on; ne kovru Vian orelon anta&ubreve; mia vokado<lb/>
              pri liberigo.<lb/></l>
  <l n='57'>Vi alproksimi&gcirc;is, kiam mi vokis al Vi; Vi diris: Ne timu.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='58'>Vi, ho Sinjoro, defendis mian ju&gcirc;aferon; Vi liberigis mian<lb/>
              vivon.<lb/></l>
  <l n='59'>Vi vidis, ho Eternulo, la maljusta&jcirc;on, kiun mi suferas; ju&gcirc;u<lb/>
              mian aferon.<lb/></l>
  <l n='60'>Vi vidis ilian tutan ven&gcirc;on, &ccirc;iujn iliajn intencojn kontra&ubreve;<lb/>
              mi.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='61'>Vi a&ubreve;dis ilian insultadon, ho Eternulo, &ccirc;iujn iliajn<lb/>
              intencojn kontra&ubreve; mi,<lb/></l>
  <l n='62'>La parolojn de tiuj, kiuj levi&gcirc;is kontra&ubreve; min, kaj iliajn<lb/>
              pensojn kontra&ubreve; mi dum la tuta tago.<lb/></l>
  <l n='63'>Rigardu, kiam ili sidas kaj kiam ili levi&gcirc;as; mi &ccirc;iam estas<lb/>
              ilia rekanta&jcirc;o.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='64'>Redonu al ili repagon, ho Eternulo, la&ubreve; la faroj de iliaj<lb/>
              manoj.<lb/></l>
  <l n='65'>Donu al ili doloron en la koro, sentigu al ili Vian<lb/>
              malbenon.<lb/></l>
  <l n='66'>Persekutu ilin en kolero, kaj ekstermu ilin el sub la &ccirc;ielo<lb/>
              de la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Kiele senbrili&gcirc;is la oro, &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is la bonega metalo!<lb/>
         La &scirc;tonoj de la sanktejo ku&scirc;as dis&jcirc;etitaj en la komenco de<lb/>
              &ccirc;iuj stratoj!<lb/></l>
  <l n='2'>La karaj filoj de Cion, havantaj la valoron de plej pura<lb/>
              oro,<lb/>
         Kiele ili simili&gcirc;is al argilaj potoj, farita&jcirc;o de potisto!<lb/></l>
  <l n='3'>E&ccirc; &scirc;akaloj donas siajn mamojn kaj nutras siajn idojn;<lb/>
         Sed la filino de mia popolo fari&gcirc;is kruela, kiel strutoj en<lb/>
              la dezerto.<lb/></l>
  <l n='4'>La lango de su&ccirc;infano alglui&gcirc;is al &gcirc;ia palato pro soifo;<lb/>
         Infanoj petas panon, sed neniu donas al ili.<lb/></l>
  <l n='5'>Kiuj anta&ubreve;e man&gcirc;adis franda&jcirc;ojn, tiuj senforti&gcirc;as nun pro<lb/>
              malsato sur la stratoj;<lb/>
         Kiuj estis edukitaj sur purpuro, tiuj ruli&gcirc;as nun sur<lb/>
              sterko.<lb/></l>
  <l n='6'>La pekoj de la filino de mia popolo estas pli grandaj, ol la<lb/>
              pekoj de Sodom,<lb/>
         Kiu estis renversita momente, kaj manoj &gcirc;in ne turmentis.<lb/></l>
  <l n='7'>&Scirc;iaj princoj estis pli puraj ol ne&gcirc;o, pli klaraj ol lakto;<lb/>
         Ilia viza&gcirc;o estis pli ru&gcirc;a ol koraloj, ili aspektis kiel<lb/>
              safiro;<lb/></l>
  <l n='8'>Nun ilia viza&gcirc;o estas pli nigra ol karbo; oni ne rekonas<lb/>
              ilin sur la stratoj;<lb/>
         Ilia ha&ubreve;to alpendi&gcirc;is al iliaj ostoj, velkseki&gcirc;is kiel<lb/>
              ligno.<lb/></l>
  <l n='9'>Pli bone estis al tiuj, kiuj mortis de glavo, ol al tiuj,<lb/>
              kiuj mortas de malsato,<lb/>
         Kiuj senforti&gcirc;as kaj pereas pro manko de produkta&jcirc;oj de<lb/>
              kampo.<lb/></l>
  <l n='10'>La manoj de kompatemaj virinoj kuiris iliajn infanojn;<lb/>
         Kaj &ccirc;i tiuj fari&gcirc;is ilia man&gcirc;a&jcirc;o en la mizerego de la filino<lb/>
              de mia popolo.<lb/></l>
  <l n='11'>La Eternulo plene el&ccirc;erpis Sian koleron, Li elver&scirc;is la<lb/>
              flamon de Sia indigno;<lb/>
         Li ekbruligis en Cion fajron, kiu ekstermis &gcirc;iajn<lb/>
              fundamentojn.<lb/></l>
  <l n='12'>Ne kredis la re&gcirc;oj de la tero, nek &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la<lb/>
              mondo,<lb/>
         Ke malamiko kaj kontra&ubreve;ulo eniros en la pordegojn de<lb/>
              Jerusalem.<lb/></l>
  <l n='13'>Tio fari&gcirc;is pro la pekoj de &gcirc;iaj profetoj, pro la malbonagoj<lb/>
              de &gcirc;iaj pastroj,<lb/>
         Kiuj ver&scirc;adis en &gcirc;i sangon de virtuloj.<lb/></l>
  <l n='14'>Kiel blinduloj ili vagadis sur la stratoj,<lb/>
         Malpurigis sin per sango tiel, ke oni ne povis tu&scirc;i iliajn<lb/>
              vestojn.<lb/></l>
  <l n='15'>Oni kriis al ili: For, malpuruloj! for, for, ne altu&scirc;i&gcirc;u!<lb/>
         Kiam ili fori&gcirc;adis kaj vagadis, oni diradis inter la nacioj:<lb/>
              Ili ne plu lo&gcirc;os tie.<lb/></l>
  <l n='16'>La viza&gcirc;o de la Eternulo ilin dis&jcirc;etis, kaj jam ne volas<lb/>
              rigardi ilin;<lb/>
         Pastrojn ili ne respektis, pleja&gcirc;ulojn ili ne kompatis.<lb/></l>
  <l n='17'>Ankora&ubreve; laci&gcirc;adis niaj okuloj, atendante senvaloran helpon;<lb/>
         Stre&ccirc;e ni atendis nacion, kiu ne povas helpi.<lb/></l>
  <l n='18'>Ili glitigis niajn pa&scirc;ojn, ke ni ne povu iri sur niaj<lb/>
              stratoj.<lb/>
         Alproksimi&gcirc;is nia fino; pleni&gcirc;is nia tempo, &ccirc;ar venis nia<lb/>
              fino.<lb/></l>
  <l n='19'>Pli rapidaj ol agloj de la &ccirc;ielo estis niaj persekutantoj;<lb/>
         Sur la montoj ili postkuris nin, en la dezerto ili faris<lb/>
              embuskojn kontra&ubreve; ni.<lb/></l>
  <l n='20'>La spiro de nia vivo, la sanktoleito de la Eternulo,<lb/>
              kapti&gcirc;is en iliajn kavojn,<lb/>
         Pri kiu ni diris: Sub lia ombro ni vivos inter la nacioj.<lb/></l>
  <l n='21'>&Gcirc;oju kaj estu gaja, ho filino de Edom, kiu lo&gcirc;as en la lando<lb/>
              Uc;<lb/>
         Anka&ubreve; al vi venos la kaliko, vi ebrii&gcirc;os kaj nudi&gcirc;os.<lb/></l>
  <l n='22'>Fini&gcirc;is viaj malbonagoj, ho filino de Cion; Li vin ne plu<lb/>
              forkondukigos;<lb/>
         Sed viajn malbonagojn, ho filino de Edom, Li punos, Li<lb/>
              malkovros viajn pekojn.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='1'>Rememoru, ho Eternulo, kio fari&gcirc;is al ni;<lb/>
         Rigardu kaj vidu nian malhonoron!<lb/></l>
  <l n='2'>Nia hereda&jcirc;o transiris al fremduloj,<lb/>
         Niaj domoj al aligentuloj.<lb/></l>
  <l n='3'>Ni fari&gcirc;is orfoj senpatraj,<lb/>
         Niaj patrinoj estas kiel vidvinoj.<lb/></l>
  <l n='4'>Nian akvon ni trinkas pro mono;<lb/>
         Nian lignon ni ricevas nur pro pago.<lb/></l>
  <l n='5'>Oni pelas nin je nia kolo;<lb/>
         Ni laci&gcirc;is, sed oni ne permesas al ni ripozi.<lb/></l>
  <l n='6'>Al Egiptujo ni etendis la manon,<lb/>
         Al Asirio, por sati&gcirc;i per pano.<lb/></l>
  <l n='7'>Niaj patroj pekis, sed ili jam ne ekzistas;<lb/>
         Kaj ni devas suferi pro iliaj malbonagoj.<lb/></l>
  <l n='8'>Sklavoj regas super ni;<lb/>
         Kaj neniu liberigas nin el iliaj manoj.<lb/></l>
  <l n='9'>Kun dan&gcirc;ero por nia vivo ni akiras nian panon,<lb/>
         Pro la glavo en la dezerto.<lb/></l>
  <l n='10'>Nia ha&ubreve;to varmegi&gcirc;is kiel forno,<lb/>
         Pro la kruela malsato.<lb/></l>
  <l n='11'>La virinojn en Cion ili senhonorigis,<lb/>
         La virgulinojn en la urboj de Judujo.<lb/></l>
  <l n='12'>La princoj estas pendigitaj je siaj manoj;<lb/>
         La maljunulojn oni ne respektis.<lb/></l>
  <l n='13'>La junuloj devas porti muel&scirc;tonojn;<lb/>
         La knaboj falas sub la ligno&scirc;ar&gcirc;oj.<lb/></l>
  <l n='14'>La maljunuloj jam ne sidas &ccirc;e la pordegoj,<lb/>
         La junuloj jam ne kantas.<lb/></l>
  <l n='15'>Malaperis la gajeco de nia koro;<lb/>
         Niaj dancrondoj aliformi&gcirc;is en funebron.<lb/></l>
  <l n='16'>Defalis la krono de nia kapo;<lb/>
         Ho ve al ni, ke ni pekis!<lb/></l>
  <l n='17'>Pro tio senforti&gcirc;is nia koro,<lb/>
         Pro tio senlumi&gcirc;is niaj okuloj:<lb/></l>
  <l n='18'>Pro la monto Cion, ke &gcirc;i fari&gcirc;is dezerta,<lb/>
         Ke vulpoj vagas sur &gcirc;i.<lb/></l>
  <l n='19'>Sed Vi, ho Eternulo, kiu restas eterne<lb/>
         Kaj kies trono staras de generacio al generacio,<lb/></l>
  <l n='20'>Kial Vi forgesis nin kvaza&ubreve; por eterne,<lb/>
         Forlasis nin por longa tempo?<lb/></l>
  <l n='21'>Reirigu nin, ho Eternulo, al Vi, ke ni revenu;<lb/>
         Renovigu niajn tagojn kiel en la tempo anta&ubreve;a.<lb/></l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar &ccirc;u Vi nin tute forpu&scirc;is?<lb/>
         Vi tre forte ekkoleris kontra&ubreve; ni.<lb/></l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JE&Hcirc;EZKEL -->

        <div type='book' n='26' id='libro_jeh' rend='doc'>

          <index index='content' level1='JE&Hcirc;EZKEL'/>
          <head>JE&Hcirc;EZKEL</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la trideka jaro, en la kvina tago de la kvara monato, kiam
    mi estis inter la elpatrujigitoj &ccirc;e la rivero Kebar, malfermi&gcirc;is
    la &ccirc;ielo, kaj mi ekvidis viziojn de Dio.</l>
  <l n='2'>En la kvina tago de
    tiu monato, tio estas, en la kvina jaro post la elpatrujigo de la
    re&gcirc;o Jehoja&hcirc;in,</l>
  <l n='3'>aperis la vorto de la Eternulo al la pastro
    Je&hcirc;ezkel, filo de Buzi, en la lando &Hcirc;aldea, &ccirc;e la rivero Kebar,
    kaj tie aperis sur li la mano de la Eternulo.</l>
  <l n='4'>Kaj mi vidis, jen
    malkvieta vento venis el la nordo kun granda nubo kaj flamanta
    fajro; brilo estis &ccirc;irka&ubreve;e de &gcirc;i, kaj el interne, el la mezo de
    la fajro, iris tre hela lumo.</l>
  <l n='5'>El la mezo vidi&gcirc;is bildo de kvar
    kreita&jcirc;oj, kaj ilia aspekto estis kiel aspekto de homo.</l>
  <l n='6'>Kaj &ccirc;iu
    havis kvar viza&gcirc;ojn, kaj &ccirc;iu el ili havis kvar flugilojn.</l>
  <l n='7'>Iliaj
    piedoj estis piedoj rektaj, kaj la plandoj de iliaj piedoj estis
    kiel plando de bovido kaj brilis kiel hela pura kupro.</l>
  <l n='8'>Kaj
    homaj manoj estis sub iliaj flugiloj &ccirc;e iliaj kvar flankoj; &ccirc;iuj
    kvar havis siajn viza&gcirc;ojn kaj siajn flugilojn.</l>
  <l n='9'>Iliaj flugiloj
    estis kuntu&scirc;i&gcirc;antaj unu kun la alia; irante, ili sin ne
    deturnadis, sed &ccirc;iu iradis la&ubreve; la direkto de sia viza&gcirc;o.</l>
  <l n='10'>La
    aspekto de iliaj viza&gcirc;oj estis kiel viza&gcirc;o homa, kaj kiel viza&gcirc;o
    leona sur la dekstra flanko de &ccirc;iuj kvar, kiel viza&gcirc;o bova sur la
    maldekstra flanko de &ccirc;iuj kvar, kaj kiel viza&gcirc;o agla &ccirc;e &ccirc;iuj
    kvar.</l>
  <l n='11'>Iliaj viza&gcirc;oj kaj flugiloj supre estis disigitaj; &ccirc;e &ccirc;iu
    el ili du flugiloj tu&scirc;is unu la alian kaj du kovris ilian korpon.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;iu iradis la&ubreve; la direkto de sia viza&gcirc;o; kien tiris ilin la
    spirito, tien ili iradis, ne deturnante sin dum sia irado.</l>
  <l n='13'>La
    aspekto de la kreita&jcirc;oj estis kiel aspekto de ardantaj kaj
    brulantaj karboj, kiel aspekto de tor&ccirc;oj, irantaj inter tiuj
    kreita&jcirc;oj; brilon havis la fajro, kaj el la fajro eliradis
    fulmoj.</l>
  <l n='14'>Kaj la kreita&jcirc;oj kuradis tien kaj reen kiel fulmoj.</l>
  <l n='15'>Rigardante la kreita&jcirc;ojn, mi ekvidis, ke sur la tero apud la
    kreita&jcirc;oj trovi&gcirc;is po unu rado &ccirc;e la kvar viza&gcirc;oj.</l>
  <l n='16'>La aspekto
    de la radoj kaj ilia prilaboriteco estis kiel aspekto de turkiso,
    &ccirc;iuj kvar havis la saman aspekton; ilia aspekto kaj prilaboriteco
    estis tiel, kvaza&ubreve; unu rado trovi&gcirc;us en la alia.</l>
  <l n='17'>Irante, ili
    sin movadis sur siaj kvar flankoj; ili ne deturnadis sin dum la
    irado.</l>
  <l n='18'>Iliaj radrondoj estis altaj kaj teruraj; la radrondoj
    de &ccirc;iuj kvar estis plenaj de okuloj &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='19'>Kaj kiam la
    kreita&jcirc;oj iris, la radoj iradis apud ili; kaj kiam la kreita&jcirc;oj
    levi&gcirc;is de la tero, levi&gcirc;adis anka&ubreve; la radoj.</l>
  <l n='20'>Kien la spirito
    instigis ilin iri, tien ili iradis; kien la spirito instigis ilin
    iri, la radoj levi&gcirc;adis kune kun ili, &ccirc;ar la spirito de la
    kreita&jcirc;oj estis en la radoj.</l>
  <l n='21'>Kiam tiuj iris, ili anka&ubreve; iradis;
    kiam tiuj staris, ili anka&ubreve; staris; kiam tiuj levi&gcirc;is de la tero,
    la radoj levi&gcirc;adis apud ili, &ccirc;ar la spirito de la kreita&jcirc;oj estis
    en la radoj.</l>
  <l n='22'>Super la kapoj de la kreita&jcirc;oj estis io simila al
    firmamento, kvaza&ubreve; terura kristalo, etendita super iliaj kapoj
    supre.</l>
  <l n='23'>Sub la firmamento estis etenditaj iliaj flugiloj, rekte
    unu apud la alia; la korpon de &ccirc;iu el ili kovris du flugiloj.</l>
  <l n='24'>Mi a&ubreve;dis, kiel iliaj flugiloj dum ilia irado bruis kiel granda
    akvo, kiel la vo&ccirc;o de la Plejpotenculo, granda bruo, kiel bruo de
    tendaro; kiam ili haltis, iliaj flugiloj mallevi&gcirc;is.</l>
  <l n='25'>Kiam
    a&ubreve;di&gcirc;is vo&ccirc;o el super la firmamento, kiu estis super iliaj kapoj,
    ili haltadis kaj mallevadis siajn flugilojn.</l>
  <l n='26'>Supre de la
    firmamento, kiu estis super iliaj kapoj, estis io, aspektanta
    kiel safiro, havanta la formon de trono; kaj super la bildo de la
    trono estis kvaza&ubreve; bildo de homo, sidanta sur &gcirc;i.</l>
  <l n='27'>Kaj mi vidis
    kvaza&ubreve; helegan brilon, kvaza&ubreve; fajron interne kaj &ccirc;irka&ubreve;e, de la
    bildo de liaj lumboj supren kaj de la bildo de liaj lumboj
    malsupren; mi vidis aspekton de fajro kaj brilon &ccirc;irka&ubreve; de li.</l>
  <l n='28'>Kiel la aspekto de &ccirc;ielarko, kiu montri&gcirc;as en la nuboj en la
    tempo de pluvo, tia estis la aspekto de la brilo &ccirc;irka&ubreve;e. Tio
    estis la aspekto de la majesto de la Eternulo. Kiam mi tion
    vidis, mi &jcirc;etis min viza&gcirc;altere, kaj mi a&ubreve;dis vo&ccirc;on de parolanto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo, stari&gcirc;u sur viaj piedoj,
    kaj Mi parolos al vi.</l>
  <l n='2'>Kaj kiam Li parolis al mi, venis en min
    spirito kaj starigis min sur miaj piedoj; kaj mi a&ubreve;skultis Tiun,
    kiu parolis al mi.</l>
  <l n='3'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo, Mi
    sendas vin al la Izraelidoj, al la defalintaj gentoj, kiuj
    defalis de Mi; ili kaj iliaj patroj perfidis Min &gcirc;is la nuna
    tago.</l>
  <l n='4'>La filoj havas malmolan viza&gcirc;on kaj obstinan koron; Mi
    sendas vin al ili, por ke vi diru al ili: Tiele diras la Sinjoro,
    la Eternulo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;u ili a&ubreve;skultos, &ccirc;u ili ne a&ubreve;skultos (&ccirc;ar ili
    estas domo malobeema), ili almena&ubreve; sciu, ke profeto estis inter
    ili.</l>
  <l n='6'>Kaj vi, ho filo de homo, ne timu ilin, kaj ne timu iliajn
    parolojn; kvankam ili estas por vi dornoj kaj pikiloj kaj vi
    lo&gcirc;as inter skorpioj, tamen ne timu iliajn vortojn, kaj ne sentu
    teruron anta&ubreve; ilia viza&gcirc;o, &ccirc;ar ili estas domo malobeema.</l>
  <l n='7'>Kaj
    diru al ili Miajn vortojn, &ccirc;u ili a&ubreve;skultos a&ubreve; &ccirc;u ili ne
    a&ubreve;skultos, &ccirc;ar ili estas malobeemaj.</l>
  <l n='8'>Kaj vi, ho filo de homo,
    a&ubreve;skultu tion, kion Mi diras al vi; ne estu malobeema, kiel la
    malobeema domo; malfermu vian bu&scirc;on, kaj man&gcirc;u tion, kion Mi
    donos al vi.</l>
  <l n='9'>Kaj mi ekvidis, jen mano estas etendita al mi, kaj
    en &gcirc;i estas skribrula&jcirc;o.</l>
  <l n='10'>Kaj Li disvolvis &gcirc;in anta&ubreve; mi, kaj &gcirc;i
    estis skribkovrita interne kaj ekstere, kaj sur &gcirc;i estis
    skribitaj lamentoj, &gcirc;emoj, kaj veoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo, man&gcirc;u tion, kion vi
    trovas, man&gcirc;u &ccirc;i tiun skribrula&jcirc;on, kaj iru kaj parolu al la domo
    de Izrael.</l>
  <l n='2'>Kaj mi malfermis mian bu&scirc;on, kaj Li man&gcirc;igis al mi
    tiun skribrula&jcirc;on.</l>
  <l n='3'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo, en vian
    ventron man&gcirc;u, kaj vian interna&jcirc;on plenigu per &ccirc;i tiu
    skribrula&jcirc;o, kiun Mi donas al vi. Kaj mi man&gcirc;is, kaj en mia bu&scirc;o
    &gcirc;i estis dol&ccirc;a, kiel mielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo, iru al la domo de Izrael,
    kaj parolu al ili per Miaj vortoj.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar ne al popolo kun
    nekomprenebla lingvo kaj malfacila parolado vi estas sendata, sed
    al la domo de Izrael;</l>
  <l n='6'>ne al multaj popoloj kun nekomprenebla
    lingvo kaj malfacila parolado, kies vortojn vi ne komprenas;
    cetere, se e&ccirc; al ili Mi sendus vin, e&ccirc; ili a&ubreve;skultus vin.</l>
  <l n='7'>Sed
    la domo de Izrael ne volos a&ubreve;skulti vin, &ccirc;ar ili ne volas
    a&ubreve;skulti Min; &ccirc;ar la tuta domo de Izrael havas malmolan frunton
    kaj obstinan koron.</l>
  <l n='8'>Jen Mi faris vian viza&gcirc;on forta kontra&ubreve;
    iliaj viza&gcirc;oj kaj vian frunton forta kontra&ubreve; iliaj fruntoj.</l>
  <l n='9'>Mi
    faris vian frunton kiel diamanto pli forta ol siliko; ne timu
    ilin, kaj ne sentu teruron anta&ubreve; ili, &ccirc;ar ili estas domo
    malobeema.</l>
  <l n='10'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo, &ccirc;iujn Miajn
    vortojn, kiujn Mi parolos al vi, prenu en vian koron kaj a&ubreve;skultu
    per viaj oreloj.</l>
  <l n='11'>Kaj iru al la elpelitoj, al la filoj de via
    popolo, kaj parolu al ili, kaj diru al ili: Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo &dash; tute egale, &ccirc;u ili a&ubreve;skultos a&ubreve; ne
    a&ubreve;skultos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj levis min la spirito, kaj mi eka&ubreve;dis malanta&ubreve; mi grandan
    bruon: Benita estu la majesto de la Eternulo sur sia loko!</l>
  <l n='13'>Kaj
    a&ubreve;di&gcirc;is bruo de la flugiloj de la kreita&jcirc;oj, kiuj kunfrapi&gcirc;adis
    unuj kun la aliaj, kaj bruo de la radoj apud ili, kaj bruo de
    granda tertremo.</l>
  <l n='14'>Kaj la spirito levis min kaj forportis min;
    kaj mi iris kun afliktita kaj maltrankvila koro; kaj la mano de
    la Eternulo tenis min forte.</l>
  <l n='15'>Kaj mi venis en Tel-Abibon, al la
    elpelitoj, kiuj lo&gcirc;is &ccirc;e la rivero Kebar; kaj mi haltis tie, kie
    ili lo&gcirc;is, kaj mi restis tie inter ili sep tagojn mal&gcirc;oje.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Post paso de la sep tagoj aperis al mi vorto de la Eternulo,
    dirante:</l>
  <l n='17'>Ho filo de homo! Mi starigis vin kiel observiston
    super la domo de Izrael; kaj kiam vi a&ubreve;dos vorton el Mia bu&scirc;o,
    tiam instruu ilin de Mi.</l>
  <l n='18'>Kiam Mi diros al la malpiulo: Vi
    devas morti, kaj vi ne admonos lin, kaj vi ne parolos, por averti
    malpiulon kontra&ubreve; lia malbona vojo, por konservi al li la vivon &dash; tiam li, malpiulo, mortos pro sia malpieco, sed lian sangon Mi
    repostulos el via mano.</l>
  <l n='19'>Sed se vi avertis malpiulon, kaj li ne
    returnis sin de sia malpieco kaj de sia malbona vojo, tiam li
    mortos pro sia malpieco, kaj vi estos savinta vian animon.</l>
  <l n='20'>Kaj
    se virtulo deturnos sin de sia virteco kaj agos malbone, tiam Mi
    metos anta&ubreve; lin falpu&scirc;ilon, kaj li mortos; &ccirc;ar vi lin ne avertis,
    li mortos pro sia peko, kaj ne estos rememorataj la bonaj agoj,
    kiujn li faris; sed lian sangon Mi repostulos el via mano.</l>
  <l n='21'>Sed
    se vi avertos virtulon, ke la virtulo ne peku, kaj li ne pekos,
    tiam li restos vivanta pro tio, ke li akceptis averton, kaj vi
    estos savinta vian animon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj venis sur min tie la mano de la Eternulo, kaj Li diris al
    mi: Levi&gcirc;u, kaj iru en la valon, kaj tie Mi parolos al vi.</l>
  <l n='23'>Kaj
    mi levi&gcirc;is, kaj eliris en la valon; kaj jen tie staras la majesto
    de la Eternulo, simile al la majesto, kiun mi vidis &ccirc;e la rivero
    Kebar. Kaj mi &jcirc;etis min viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='24'>Kaj eniris en min la
    spirito kaj starigis min sur miaj piedoj. Kaj Li ekparolis al mi,
    kaj diris al mi: Iru, en&scirc;losu vin en via domo.</l>
  <l n='25'>Kaj vidu, ho
    filo de homo, oni metos sur vin &scirc;nurojn kaj ligos vin per ili,
    kaj vi ne povos eliri inter ilin;</l>
  <l n='26'>kaj vian langon Mi algluos
    al via palato, kaj vi muti&gcirc;os kaj ne estos admonanto por ili; &ccirc;ar
    ili estas domo malobeema.</l>
  <l n='27'>Sed kiam Mi ekparolos al vi, Mi
    malfermos vian bu&scirc;on, kaj vi diros al ili: Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Kiu volas a&ubreve;skulti, tiu a&ubreve;skultu, kaj kiu
    ne volas, tiu rifuzu; &ccirc;ar ili estas domo malobeema.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj vi, ho filo de homo, prenu al vi brikon kaj ku&scirc;igu &gcirc;in
    anta&ubreve; vi, kaj desegnu sur &gcirc;i urbon, nome Jerusalemon.</l>
  <l n='2'>Kaj faru
    &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i sie&gcirc;on, aran&gcirc;u kontra&ubreve; &gcirc;i bastionon, sur&scirc;utu kontra&ubreve; &gcirc;i
    remparon, faru kontra&ubreve; &gcirc;i tendaron, kaj starigu &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i
    muregrompilojn.</l>
  <l n='3'>Kaj prenu al vi feran paton kaj starigu &gcirc;in
    kiel feran muron inter vi kaj la urbo, kaj direktu vian viza&gcirc;on
    kontra&ubreve; &gcirc;in; &gcirc;i estu sub sie&gcirc;o, kaj vi sie&gcirc;u &gcirc;in. Tio estu signo
    por la domo de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj vi ku&scirc;i&gcirc;u sur vian maldekstran flankon, kaj metu sur &gcirc;in la
    malpiecon de la domo de Izrael; dum tiom da tagoj, kiom vi ku&scirc;os
    sur &gcirc;i, vi portos sur vi ilian malpiecon.</l>
  <l n='5'>La jarojn de ilia
    malpieco Mi kalkulos al vi kiel tagojn: dum tricent na&ubreve;dek tagoj
    vi portos sur vi la malpiecon de la domo de Izrael.</l>
  <l n='6'>Kiam vi
    tion plenumos, tiam denove ku&scirc;i&gcirc;u sur vian dekstran flankon, kaj
    portu sur vi la malpiecon de la domo de Jehuda dum kvardek tagoj;
    &ccirc;iun tagon Mi kalkulos al vi kiel jaron.</l>
  <l n='7'>Kaj kontra&ubreve; la
    sie&gcirc;atan Jerusalemon direktu vian viza&gcirc;on kaj vian etenditan
    brakon, kaj profetu kontra&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='8'>Kaj jen Mi metos sur vin
    &scirc;nurojn, ke vi ne povu turni vin de unu flanko sur la alian, &gcirc;is
    vi finos la tagojn de via sie&gcirc;ado.</l>
  <l n='9'>Kaj prenu al vi tritikon kaj
    hordeon, fabojn kaj lentojn, milion kaj spelton, kaj &scirc;utu tion en
    unu vazon, kaj faru al vi el tio panon la&ubreve; la nombro de la tagoj,
    dum kiuj vi ku&scirc;os sur via flanko: dum tricent na&ubreve;dek tagoj man&gcirc;u
    &gcirc;in.</l>
  <l n='10'>Kaj vian man&gcirc;a&jcirc;on, kiun vi man&gcirc;os, uzu la&ubreve;peze, po dudek
    sikloj &ccirc;iutage; de tempo al tempo man&gcirc;u &gcirc;in.</l>
  <l n='11'>Kaj akvon trinku
    la&ubreve;mezure, po sesono de hino trinku de tempo al tempo.</l>
  <l n='12'>En
    formo de hordeaj platkukoj man&gcirc;u tion, kaj sur ekskrementoj de
    homoj baku ilin anta&ubreve; iliaj okuloj.</l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo diris:
    Tiele la Izraelidoj man&gcirc;ados sian panon malpure inter la popoloj,
    al kiuj Mi ilin dispelos.</l>
  <l n='14'>Kaj mi diris: Ho Sinjoro, ho
    Eternulo! jen mia animo ne malpuri&gcirc;is, kadavra&jcirc;on a&ubreve; dis&scirc;irita&jcirc;on
    mi ne man&gcirc;is de mia juneco &gcirc;is nun, kaj nenia abomeninda viando
    eniris iam en mian bu&scirc;on.</l>
  <l n='15'>Kaj Li diris al mi: Jen Mi permesas
    al vi uzi ekskrementojn de brutoj anstata&ubreve; ekskrementoj de homoj,
    kaj sur ili pretigu vian panon.</l>
  <l n='16'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de
    homo! jen Mi rompos la panan apogon en Jerusalem, kaj oni man&gcirc;os
    panon la&ubreve;peze kaj en zorgoj, kaj akvon oni trinkos la&ubreve;mezure kaj
    kun afliktoj;</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar mankos al ili pano kaj akvo, kaj ili kun
    teruro rigardos unu la alian, kaj ili konsumi&gcirc;os pro sia
    malpieco.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj vi, ho filo de homo, prenu al vi glavon akran, kiel razilo
    de barbiroj, prenu &gcirc;in al vi, kaj pasigu &gcirc;in sur via kapo kaj sur
    via barbo, kaj prenu al vi pesilon, kaj disdividu la harojn:</l>
  <l n='2'>trionon forbruligu meze de la urbo, kiam fini&gcirc;os la tagoj de la
    sie&gcirc;ado; trionon prenu, kaj dishaku &gcirc;in per la glavo en la
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de la urbo; kaj trionon disblovu en la venton, kaj Mi
    elingigos post ili la glavon.</l>
  <l n='3'>Kaj prenu el tio malgrandan
    kvanton, kaj ligu &gcirc;in en la randon de via vesto.</l>
  <l n='4'>Kaj ankora&ubreve;
    iom prenu el tio, kaj &jcirc;etu en fajron, kaj forbruligu ilin per
    fajro; el tie eliros fajro sur la tutan domon de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen estas Jerusalem; Mi
    starigis &gcirc;in meze de la nacioj, kaj &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i estas diversaj
    landoj.</l>
  <l n='6'>Sed &gcirc;i agis kontra&ubreve; Miaj decidoj pli malpie, ol la
    nacioj, kaj kontra&ubreve; Miaj le&gcirc;oj pli malbone, ol la landoj, kiuj
    estas &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i; &ccirc;ar ili malestimis Miajn decidojn, kaj Miajn
    le&gcirc;ojn ili ne sekvis.</l>
  <l n='7'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo:
    &Ccirc;ar via amaso estas pli malbona, ol la nacioj, kiuj estas &ccirc;irka&ubreve;
    vi, &ccirc;ar Miajn le&gcirc;ojn vi ne sekvis kaj Miajn decidojn vi ne
    plenumis, kaj vi ne agis e&ccirc; la&ubreve; la justeco de la nacioj, kiuj
    estas &ccirc;irka&ubreve; vi,</l>
  <l n='8'>tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen
    Mi anka&ubreve; iros kontra&ubreve; vin, kaj Mi faros inter vi ju&gcirc;on anta&ubreve; la
    okuloj de la nacioj.</l>
  <l n='9'>Kaj Mi agos kun vi tiel, kiel Mi neniam
    agis kaj kiel Mi neniam plu agos simile, pro &ccirc;iuj viaj
    abomeninda&jcirc;oj.</l>
  <l n='10'>Tial gepatroj man&gcirc;os gefilojn inter vi, kaj
    gefiloj man&gcirc;os siajn gepatrojn; kaj Mi faros kontra&ubreve; vi ju&gcirc;on,
    kaj Mi disblovos vian tutan resta&jcirc;on al &ccirc;iuj ventoj.</l>
  <l n='11'>Tial,
    kiel Mi vivas, diras la Sinjoro, la Eternulo, pro tio, ke vi
    malpurigis Mian sanktejon per &ccirc;iuj viaj abomeninda&jcirc;oj kaj per
    &ccirc;iuj viaj fia&jcirc;oj, Mi vin malgrandigos, kaj Mia okulo ne indulgos,
    kaj Mi ne kompatos.</l>
  <l n='12'>Triono el vi mortos de pesto kaj pereos de
    malsato meze de vi; triono falos de glavo en viaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj; kaj
    trionon Mi dispelos al &ccirc;iuj ventoj, kaj Mi elingigos post ili la
    glavon.</l>
  <l n='13'>Mi plene agigos Mian koleron, kaj Mi ripozigos Mian
    indignon sur ili, kaj Mi faros al Mi kontentecon, por ke ili
    eksciu, ke Mi, la Eternulo, parolis en Mia fervoro, kiam Mi
    konsumos Mian koleron sur ili.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi vin dezertigos kaj
    hontigos inter la nacioj, kiuj estas &ccirc;irka&ubreve; vi, anta&ubreve; la okuloj
    de &ccirc;iu pasanto.</l>
  <l n='15'>Kaj vi estos hontinda&jcirc;o kaj mokata&jcirc;o, ekzemplo
    kaj teruro por la nacioj, kiuj estas &ccirc;irka&ubreve; vi, kiam Mi faros
    kontra&ubreve; vi ju&gcirc;on en kolero kaj indigno kaj kun indigna
    moralinstruo. Mi, la Eternulo, tion diris.</l>
  <l n='16'>Kiam Mi &jcirc;etos sur
    ilin Miajn kruelajn sagojn de malsato, kiuj estos pereigaj kaj
    kiujn Mi sendos por ekstermado, tiam Mi faros &ccirc;e vi la malsaton
    &ccirc;iam pli granda, kaj Mi rompos &ccirc;e vi la panan apogon.</l>
  <l n='17'>Mi
    sendos sur vin malsaton, kaj sova&gcirc;ajn bestojn, kiuj faros vin
    seninfanaj; kaj pesto kaj sangover&scirc;ado trairos vin, kaj glavon Mi
    venigos sur vin. Mi, la Eternulo, tion diris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, direktu vian viza&gcirc;on al la montoj de Izrael, kaj profetu
    pri ili;</l>
  <l n='3'>kaj diru: Ho montoj de Izrael, a&ubreve;skultu la vorton de
    la Sinjoro, la Eternulo: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo, al
    la montoj kaj al la montetoj, al la intermontoj kaj al la valoj:
    Jen Mi venigos sur vin glavon, kaj Mi detruos viajn alta&jcirc;ojn.</l>
  <l n='4'>Kaj dezertigitaj estos viaj altaroj, kaj rompitaj estos viaj
    sunkolonoj; kaj Mi faligos viajn mortigitojn anta&ubreve; viaj idoloj.</l>
  <l n='5'>Kaj Mi faligos la kadavrojn de la Izraelidoj anta&ubreve; iliaj idoloj,
    kaj Mi dis&jcirc;etos viajn ostojn &ccirc;irka&ubreve; viaj altaroj.</l>
  <l n='6'>En &ccirc;iuj viaj
    lo&gcirc;lokoj la urboj estos ruinigitaj kaj la alta&jcirc;oj estos
    dezertigitaj, por ke estu ruinigitaj kaj dezertigitaj viaj
    altaroj, por ke estu rompitaj kaj detruitaj viaj idoloj, viaj
    sunkolonoj estu disbatitaj, kaj viaj farita&jcirc;oj estu ekstermitaj.</l>
  <l n='7'>Kaj falos mortigitoj inter vi, kaj tiam vi ekscios, ke Mi estas
    la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Sed Mi restigos al vi kelkan kvanton, kiu savi&gcirc;os
    de la glavo inter la nacioj, kiam vi estos dis&jcirc;etitaj en la
    landojn.</l>
  <l n='9'>Kaj viaj savi&gcirc;intoj rememoros Min inter la nacioj,
    kien ili estos forkondukitaj, kiam Mi disbatos ilian mal&ccirc;astan
    koron, kiu defalis de Mi, kaj iliajn okulojn, kiuj mal&ccirc;astis kun
    siaj idoloj; kaj ili mem pentos pri la malbonagoj, kiujn ili
    faris per &ccirc;iuj siaj abomeninda&jcirc;oj.</l>
  <l n='10'>Kaj ili ekscios, ke Mi, la
    Eternulo, ne vane diris, ke Mi faros al ili tiun malbonon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pla&ubreve;du per viaj manoj,
    frapu per via piedo, kaj diru: Ve pro &ccirc;iuj malbonaj abomeninda&jcirc;oj
    de la domo de Izrael, pro kiuj ili falos de glavo, de malsato,
    kaj de pesto.</l>
  <l n='12'>Kiu estas malproksime, tiu mortos de pesto; kiu
    estas proksime, tiu falos de glavo; kiu restis kaj konservi&gcirc;is,
    tiu mortos de malsato. Tiel Mi konsumos Mian koleron sur ili.</l>
  <l n='13'>Kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo, kiam iliaj mortigitoj
    ku&scirc;os inter siaj idoloj &ccirc;irka&ubreve; iliaj altaroj sur &ccirc;iu alta
    monteto, sur &ccirc;iuj suproj de la montoj, sub &ccirc;iu verda arbo, kaj
    sub &ccirc;iu densfolia kverko, tie, kie ili faradis bonodorajn
    incensojn al &ccirc;iuj siaj idoloj.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi etendos Mian manon sur
    ilin, kaj en &ccirc;iuj iliaj lo&gcirc;lokoj Mi dezertigos la teron pli ol en
    la dezerto Dibla; kaj ili ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, tiele diras la Sinjoro, la Eternulo, pri la tero de Izrael:
    Fino venis, la fino por &ccirc;iuj kvar randoj de la lando.</l>
  <l n='3'>Nun venos
    al vi la fino; kaj Mi sendos sur vin Mian koleron, kaj Mi ju&gcirc;os
    vin la&ubreve; via konduto, kaj Mi metos sur vin &ccirc;iujn viajn
    abomeninda&jcirc;ojn.</l>
  <l n='4'>Ne indulgos vin Mia okulo, kaj Mi ne kompatos;
    &ccirc;ar vian konduton Mi rekompencos sur vi, kaj viaj abomeninda&jcirc;oj
    estos meze de vi; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Malbono, unu malbono nun
    venas;</l>
  <l n='6'>fino venas, venas la fino, &gcirc;i veki&gcirc;as kontra&ubreve; vin, jen
    &gcirc;i venas.</l>
  <l n='7'>Venas matenru&gcirc;o kontra&ubreve; vi, ho lo&gcirc;anto de la lando;
    venas la tempo, proksima estas la tago de tumulto, kiam oni ne
    plu kantos sur la montoj.</l>
  <l n='8'>Nun Mi balda&ubreve; elver&scirc;os Mian indignon
    sur vin, Mi plene kontentigos Mian koleron sur vi, Mi ju&gcirc;os vin
    la&ubreve; via konduto, kaj Mi metos sur vin &ccirc;iujn viajn abomeninda&jcirc;ojn.</l>
  <l n='9'>Ne indulgos Mia okulo, kaj Mi ne kompatos; la&ubreve; via konduto Mi
    redonos al vi, kaj viaj abomeninda&jcirc;oj estos meze de vi; kaj vi
    ekscios, ke Mi, la Eternulo, estas la batanto.</l>
  <l n='10'>Jen estas la
    tago, jen &gcirc;i venas, levi&gcirc;is la matenru&gcirc;o, la vergo elkreskis, la
    fiero ekfloris.</l>
  <l n='11'>La perforteco levi&gcirc;is kiel vergo kontra&ubreve; la
    malpiecon; nenio restos de ili, nek de ilia amaso, nek de ilia
    popola bruo, neniu &gcirc;emos &ccirc;e ili.</l>
  <l n='12'>Venas la tempo, alproksimi&gcirc;as
    la tago; la a&ccirc;etanto ne &gcirc;oju, kaj la vendanto ne mal&gcirc;oju; &ccirc;ar la
    kolero trafis ilian tutan amason.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar la vendanto ne plu
    revenos al la vendita&jcirc;o, e&ccirc; se ili ankora&ubreve; estus vivantaj; &ccirc;ar la
    vizio pri ilia tuta amaso ne retiri&gcirc;os, kaj neniu fortikigos sian
    vivon per sia malpieco.</l>
  <l n='14'>Eksonigu la trumpeton, kaj &ccirc;iu armi&gcirc;u;
    neniu tamen iros en la militon, &ccirc;ar Mia kolero estas super ilia
    tuta amaso.</l>
  <l n='15'>La glavo estas ekstere, la pesto kaj la malsato
    interne; kiu estas sur la kampo, tiu mortos de la glavo, kaj kiu
    estas en la urbo, tiun ekstermos malsato kaj pesto.</l>
  <l n='16'>Kaj tiuj
    el ili, kiuj forsavi&gcirc;os, estos sur la montoj, kiel kolomboj el la
    valoj, &ccirc;iuj ili &gcirc;emos, &ccirc;iu pro siaj malbonagoj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;iuj manoj
    mallevi&gcirc;os senforte, kaj &ccirc;iuj genuoj movi&gcirc;os kiel akvo.</l>
  <l n='18'>Ili
    zonos sin per saka&jcirc;o; teruro ilin kovros; sur &ccirc;iu viza&gcirc;o estos
    honto, kaj &ccirc;iuj kapoj estos senharaj.</l>
  <l n='19'>Sian ar&gcirc;enton ili &jcirc;etos
    sur la stratojn, kaj ilia oro fari&gcirc;os malpura&jcirc;o; ilia ar&gcirc;ento kaj
    ilia oro ne povos savi ilin en la tago de la kolero de la
    Eternulo, ne satigos ilian animon, kaj ne plenigos ilian
    interna&jcirc;on; &ccirc;ar tio estis instigilo por iliaj malbonagoj.</l>
  <l n='20'>Sian
    plej belan ornamon ili faris objekto de fiereco, siajn
    abomenindajn statuojn kaj idolojn ili starigis en &gcirc;i; tial Mi
    faros &gcirc;in malpura&jcirc;o por ili.</l>
  <l n='21'>Kaj Mi transdonos &gcirc;in en la
    manojn de fremduloj por disrabi, kaj al la malpiuloj de la tero
    kiel militakiron, kaj ili malsanktigos &gcirc;in.</l>
  <l n='22'>Mi deturnos Mian
    viza&gcirc;on de ili, por ke ili malsanktigu Mian misterejon; kaj
    rabistoj tien venos kaj malsanktigos &gcirc;in.</l>
  <l n='23'>Faru &ccirc;enon; &ccirc;ar la
    lando estas plena de sangaj krimoj kaj la urbo estas plena de
    perforteco.</l>
  <l n='24'>Mi venigos la plej malbonajn el la nacioj, kaj ili
    ekposedos iliajn domojn; Mi neniigos la fierecon de la fortuloj,
    kaj iliaj sankta&jcirc;oj estos malsanktigitaj.</l>
  <l n='25'>Pereo venas; oni
    ser&ccirc;os pacon, sed ne trovos &gcirc;in.</l>
  <l n='26'>Malfeli&ccirc;o post malfeli&ccirc;o
    venos, sciigo post sciigo; oni ser&ccirc;os vizion &ccirc;e profeto;
    malaperos la instruo &ccirc;e la pastro, kaj konsilo &ccirc;e la maljunuloj.</l>
  <l n='27'>La re&gcirc;o mal&gcirc;ojos, la princo estos kovrita de teruro, kaj la
    manoj de la simpla popolo malkura&gcirc;i&gcirc;os. La&ubreve; ilia konduto Mi agos
    kun ili, la&ubreve; iliaj meritoj Mi ju&gcirc;os ilin; kaj ili ekscios, ke Mi
    estas la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la sesa jaro, en la kvina tago de la sesa monato, mi sidis
    en mia domo, kaj la pleja&gcirc;uloj de Jehuda sidis anta&ubreve; mi; kaj
    falis sur min la mano de la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='2'>Kaj mi vidis,
    jen estas bildo, kiu aspektas kiel fajro; de la bildo de liaj
    lumboj malsupren estis fajro, kaj supre de liaj lumboj estis hela
    brilo, tre hela lumo.</l>
  <l n='3'>Kaj li etendis la bildon de mano, kaj
    kaptis min je la bukloj de mia kapo; kaj la spirito ekportis min
    inter la tero kaj la &ccirc;ielo, kaj venigis min en Dia vizio en
    Jerusalemon, al la enirejo de la interna pordego, turnita al
    nordo, kie staris statuo de koleriga &jcirc;aluzo.</l>
  <l n='4'>Kaj jen tie estas
    la majesto de Dio de Izrael, simile al la vizio, kiun mi vidis en
    la valo.</l>
  <l n='5'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo, levu viajn
    okulojn en la direkto al nordo! Kaj mi levis miajn okulojn en la
    direkto al nordo, kaj jen norde de la pordego de la altaro, &ccirc;e la
    enirejo, staras tiu statuo de &jcirc;aluzo.</l>
  <l n='6'>Kaj Li diris al mi: Ho
    filo de homo, &ccirc;u vi vidas, kion ili faras? la grandajn
    abomeninda&jcirc;ojn, kiujn la domo de Izrael faras &ccirc;i tie, por
    malproksimigi Min de Mia sanktejo? sed vi ankora&ubreve; denove vidos
    grandajn abomeninda&jcirc;ojn.</l>
  <l n='7'>Kaj Li venigis min al la enirejo de la
    korto, kaj mi ekvidis, ke jen estas unu truo en la muro.</l>
  <l n='8'>Kaj Li
    diris al mi: Ho filo de homo, trafosu la muron. Kaj mi trafosis
    la muron, kaj jen estas ia pordo.</l>
  <l n='9'>Kaj Li diris al mi: Eniru,
    kaj rigardu la malbonajn abomeninda&jcirc;ojn, kiujn ili faras &ccirc;i tie.</l>
  <l n='10'>Kaj mi eniris kaj ekrigardis, kaj jen diversaj bildoj de
    rampa&jcirc;oj kaj abomenindaj brutoj kaj diversaj idoloj de la domo de
    Izrael estas skulptitaj sur la muro &ccirc;irka&ubreve;e, sur &ccirc;iuj flankoj.</l>
  <l n='11'>Kaj anta&ubreve; ili staras sepdek viroj el la pleja&gcirc;uloj de la domo de
    Izrael, kaj Jaazanja, filo de &Scirc;afan, staras meze de ili; kaj &ccirc;iu
    havas en la mano sian incensilon, kaj de la incensoj levi&gcirc;as
    densa nubo.</l>
  <l n='12'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo, &ccirc;u vi vidas,
    kion la pleja&gcirc;uloj de la domo de Izrael faras en mallumo, &ccirc;iu en
    sia &ccirc;ambro de pentra&jcirc;oj? &Ccirc;ar ili diras: La Eternulo ne vidas nin,
    la Eternulo forlasis la landon.</l>
  <l n='13'>Kaj Li diris al mi: Vi denove
    ankora&ubreve; vidos grandajn abomeninda&jcirc;ojn, kiujn ili faras.</l>
  <l n='14'>Kaj Li
    venigis min al la enirejo de la norda pordego de la domo de la
    Eternulo, kaj jen tie sidas virinoj, kiuj ploras pri Tamuz.</l>
  <l n='15'>Kaj Li diris al mi: &Ccirc;u vi vidas, ho filo de homo? vi vidos
    ankora&ubreve; pli grandajn abomeninda&jcirc;ojn ol tiuj.</l>
  <l n='16'>Kaj Li venigis
    min en la internan korton de la domo de la Eternulo, kaj jen &ccirc;e
    la enirejo de la templo de la Eternulo, inter la portiko kaj la
    altaro, staras &ccirc;irka&ubreve; dudek kvin homoj, kun la dorso al la templo
    de la Eternulo kaj kun la viza&gcirc;o al la oriento, kaj adorklini&gcirc;as
    orienten, al la suno.</l>
  <l n='17'>Kaj Li diris al mi: &Ccirc;u vi vidas, ho filo
    de homo? &ccirc;u ne sufi&ccirc;as al la domo de Jehuda, ke ili faras la
    abomeninda&jcirc;ojn, kiujn ili faras &ccirc;i tie? ili ankora&ubreve; plenigis la
    landon per perforteco, kaj ripete kolerigas Min; kaj jen ili
    direktas la vergon al sia viza&gcirc;o.</l>
  <l n='18'>Tial Mi anka&ubreve; agos en
    kolero; ne indulgos Mia okulo, kaj Mi ne kompatos; e&ccirc; se ili
    krios al Miaj oreloj per la&ubreve;ta vo&ccirc;o, Mi ne a&ubreve;skultos ilin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Li vokis al miaj oreloj per la&ubreve;ta vo&ccirc;o, dirante:
    Alproksimi&gcirc;u la punantoj de la urbo, kaj &ccirc;iu havu en sia mano
    sian pereigilon.</l>
  <l n='2'>Kaj jen ses homoj venis per la vojo de la
    supra pordego, kiu estas turnita norden, kaj &ccirc;iu havis en la mano
    sian detruilon, kaj inter ili estis unu vestita per tolo, kaj li
    havis skribilon &ccirc;e siaj lumboj. Ili venis, kaj stari&gcirc;is apud la
    kupra altaro.</l>
  <l n='3'>Kaj la majesto de Dio de Izrael levi&gcirc;is de la
    kerubo, sur kiu &gcirc;i estis, al la sojlo de la domo. Kaj Li alvokis
    la homon, kiu estis vestita per tolo kaj havis skribilon &ccirc;e siaj
    lumboj.</l>
  <l n='4'>Kaj la Eternulo diris al li: Trairu la urbon Jerusalem,
    kaj marku per litero Tav la fruntojn de tiuj homoj, kiuj &gcirc;emas
    kaj mal&gcirc;ojas pri &ccirc;iuj abomeninda&jcirc;oj, kiuj estas farataj en la
    urbo.</l>
  <l n='5'>Kaj al la aliaj Li diris tiel, ke mi povis a&ubreve;di: Iru tra
    la urbo post li, kaj frapu; via okulo ne indulgu, kaj vi ne
    kompatu.</l>
  <l n='6'>Maljunulon, junulon, junulinon, infanojn, kaj virinojn
    eksterme mortigu; sed &ccirc;iun homon, sur kiu estas la litero Tav, ne
    tu&scirc;u; kaj komencu de Mia sanktejo. Kaj ili komencis de la
    maljunaj homoj, kiuj estis anta&ubreve; la domo.</l>
  <l n='7'>Kaj Li diris al ili:
    Malpurigu la domon, kaj plenigu la kortojn per mortigitoj; eliru!
    Kaj ili eliris, kaj komencis frapadi en la urbo.</l>
  <l n='8'>Kiam ili finis
    la mortigadon kaj mi restis, tiam mi &jcirc;etis min viza&gcirc;altere,
    ekkriis, kaj diris: Ho Sinjoro, ho Eternulo! &ccirc;u Vi ekstermos la
    tutan resta&jcirc;on de Izrael, elver&scirc;ante Vian koleron sur
    Jerusalemon?</l>
  <l n='9'>Kaj Li diris al mi: La malpieco de la domo de
    Izrael kaj de Jehuda estas tre, tre granda, kaj la lando estas
    plena de sango, kaj la urbo estas plena de maljusteco; &ccirc;ar ili
    diras: La Eternulo forlasis la landon, kaj la Eternulo ne vidas.</l>
  <l n='10'>Tial anka&ubreve; Miaflanke Mia okulo ne indulgos, kaj Mi ne
    kompatos; ilian agadon Mi metos sur ilian kapon.</l>
  <l n='11'>Kaj jen la
    viro, kiu estis vestita per tolo kaj havis skribilon &ccirc;e siaj
    lumboj, alportis respondon, dirante: Mi faris tion, kion Vi
    ordonis al mi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi vidis: jen sur la firmamento, kiu estis super la kapoj
    de la keruboj, io simila al safiro, aspektanta kiel bildo de
    trono, aperis super ili.</l>
  <l n='2'>Kaj Li diris al la viro, vestita per
    tolo, jene: Eniru inter la radojn sub la kerubon, kaj prenu
    plenmanojn da ardantaj karboj el inter la keruboj, kaj &jcirc;etu ilin
    sur la urbon. Kaj li eniris anta&ubreve; miaj okuloj.</l>
  <l n='3'>La keruboj
    staris dekstre de la domo, kiam la viro eniris, kaj nubo plenigis
    la internan korton.</l>
  <l n='4'>Kaj levi&gcirc;is la majesto de la Eternulo de la
    kerubo al la enirejo de la domo, kaj la domo pleni&gcirc;is de la nubo,
    kaj la korto pleni&gcirc;is de brilo de la majesto de la Eternulo.</l>
  <l n='5'>Kaj bruo de la flugiloj de la keruboj estis a&ubreve;data &gcirc;is la ekstera
    korto, kiel bruo de Dio, la Plejpotenculo, kiam Li parolas.</l>
  <l n='6'>Kaj
    kiam Li ordonis al la viro, vestita per tolo, dirante: Prenu
    fajron el inter la radoj, el inter la keruboj, kaj &ccirc;i tiu eniris
    kaj stari&gcirc;is apud la rado,</l>
  <l n='7'>tiam unu el la keruboj etendis sian
    manon el inter la keruboj al la fajro, kiu estis inter la
    keruboj, kaj prenis kaj metis sur la manplatojn de la tolvestito;
    kaj &ccirc;i tiu prenis kaj eliris.</l>
  <l n='8'>Kaj &ccirc;e la keruboj montri&gcirc;is
    simila&jcirc;o de homa mano sub iliaj flugiloj.</l>
  <l n='9'>Kaj mi vidis, jen
    estas kvar radoj apud la keruboj, po unu rado apud &ccirc;iu kerubo,
    kaj la aspekto de la radoj estis kiel turkiso.</l>
  <l n='10'>Kaj la&ubreve; aspekto
    la kvar radoj havis unu formon, kvaza&ubreve; unu rado estus en la alia.</l>
  <l n='11'>Irante, ili movi&gcirc;adis sur &ccirc;iujn kvar flankojn, ili ne
    deturni&gcirc;adis dum la irado; al la loko, al kiu estis direktita la
    kapo, ili sekvadis &gcirc;in, ili ne deturni&gcirc;adis dum la irado.</l>
  <l n='12'>Kaj
    ilia tuta korpo, ilia dorso, iliaj manoj, iliaj flugiloj, kiel
    anka&ubreve; la radoj, estis &ccirc;irka&ubreve;e plenaj de okuloj; &ccirc;iuj kvar havis
    siajn radojn.</l>
  <l n='13'>La radoj estis nomataj turnovento, kiel mi povis
    tion a&ubreve;di.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;iu havis kvar viza&gcirc;ojn: unu viza&gcirc;o estis viza&gcirc;o de
    kerubo, la dua viza&gcirc;o estis viza&gcirc;o de homo, la tria estis viza&gcirc;o
    de leono, kaj la kvara estis viza&gcirc;o de aglo.</l>
  <l n='15'>Kaj levi&gcirc;is la
    keruboj. Tio estis tiu kreita&jcirc;o, kiun mi vidis &ccirc;e la rivero
    Kebar.</l>
  <l n='16'>Kaj kiam la keruboj iris, la radoj iradis apud ili; kaj
    kiam la keruboj levis siajn flugilojn, por levi&gcirc;i de la tero,
    tiam anka&ubreve; la radoj ne deturni&gcirc;adis de ili.</l>
  <l n='17'>Kiam tiuj staris,
    ili anka&ubreve; staris, kaj kiam tiuj levi&gcirc;is, ili anka&ubreve; levi&gcirc;adis; &ccirc;ar
    la spirito de la kreita&jcirc;oj estis en ili.</l>
  <l n='18'>Kaj la majesto de la
    Eternulo fori&gcirc;is de la sojlo de la domo kaj stari&gcirc;is super la
    keruboj.</l>
  <l n='19'>Kaj la keruboj levis siajn flugilojn, kaj
    suprenflugis de la tero anta&ubreve; miaj okuloj, kaj la radoj kune kun
    ili; kaj ili stari&gcirc;is &ccirc;e la enirejo de la orienta pordego de la
    domo de la Eternulo; kaj la majesto de Dio de Izrael aperis supre
    super ili.</l>
  <l n='20'>Tio estis la kreita&jcirc;o, kiun mi vidis sub Dio de
    Izrael &ccirc;e la rivero Kebar; kaj mi eksciis, ke tio estas keruboj.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;iu el ili havis kvar viza&gcirc;ojn, kaj &ccirc;iu havis kvar flugilojn,
    kaj simila&jcirc;o de homaj manoj estis sub iliaj flugiloj.</l>
  <l n='22'>Kaj la
    aspekto de iliaj viza&gcirc;oj estis kiel tiuj viza&gcirc;oj, kiujn mi vidis
    &ccirc;e la rivero Kebar, ilia aspekto kaj ili mem. &Ccirc;iu movi&gcirc;is la&ubreve; la
    direkto de sia viza&gcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj levis min la spirito, kaj venigis min al la orienta pordego
    de la domo de la Eternulo, al tiu, kiu rigardas orienten. Kaj jen
    &ccirc;e la enirejo de la pordego staras dudek kvin homoj, kaj inter
    ili mi vidas Jaazanjan, filon de Azur, kaj Pelatjan, filon de
    Benaja, estrojn de la popolo.</l>
  <l n='2'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de
    homo, &ccirc;i tiuj homoj havas malpiajn intencojn kaj donas malbonajn
    konsilojn en &ccirc;i tiu urbo.</l>
  <l n='3'>Ili diras: Ankora&ubreve; ne balda&ubreve;; ni
    konstruu domojn; &gcirc;i estas la kaldrono, kaj ni estas la viando.</l>
  <l n='4'>Tial profetu pri ili, profetu, ho filo de homo.</l>
  <l n='5'>Kaj mallevi&gcirc;is
    sur min la spirito de la Eternulo, kaj diris al mi: Diru: Tiele
    diras la Eternulo: Tiel vi parolis, ho domo de Izrael, kaj la
    pensojn de via koro Mi scias.</l>
  <l n='6'>Multajn vi mortigis en &ccirc;i tiu
    urbo, kaj &gcirc;iajn stratojn vi plenigis per mortigitoj.</l>
  <l n='7'>Tial tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo: Viaj mortigitoj, kiujn vi faligis
    en &gcirc;i, estas la viando, kaj &gcirc;i mem estas la kaldrono; sed vi
    estos elkondukitaj el &gcirc;i.</l>
  <l n='8'>Glavon vi timas, kaj glavon Mi
    venigos sur vin, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Mi elkondukos
    vin el &gcirc;i kaj transdonos vin en la manojn de fremduloj, kaj Mi
    faros super vi ju&gcirc;on.</l>
  <l n='10'>De glavo vi falos; &ccirc;e la limoj de Izrael
    Mi ju&gcirc;os vin; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='11'>La urbo
    ne estos por vi kaldrono, nek vi estos en &gcirc;i kiel viando; &ccirc;e la
    limoj de Izrael Mi ju&gcirc;os vin.</l>
  <l n='12'>Kaj vi ekscios, ke Mi estas la
    Eternulo, kies le&gcirc;ojn vi ne sekvis kaj kies decidojn vi ne
    plenumis, sed vi agis la&ubreve; la maniero de la nacioj, kiuj estas
    &ccirc;irka&ubreve; vi.</l>
  <l n='13'>Kiam mi eldiris mian profeta&jcirc;on, Pelatja, filo de
    Benaja, mortis; kaj mi &jcirc;etis min viza&gcirc;altere, kaj ekkriis per
    la&ubreve;ta vo&ccirc;o, kaj diris: Ho Sinjoro, ho Eternulo! Vi faras finon al
    la resta&jcirc;o de Izrael!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='15'>Ho filo de
    homo! al viaj fratoj, jes al viaj fratoj, al viaj parencoj, kaj
    al la tuta domo de Izrael parolas la lo&gcirc;antoj de Jerusalem:
    Fori&gcirc;u de la Eternulo, al ni estas donita &ccirc;i tiu lando kiel
    hereda poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='16'>Tial diru: Tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: Kvankam Mi forigis ilin al la nacioj kaj dis&jcirc;etis ilin
    en diversajn landojn, Mi tamen balda&ubreve; estos ilia sanktejo en la
    landoj, kien ili venis.</l>
  <l n='17'>Tial diru: Tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: Mi kolektos vin el inter la nacioj, Mi kolektos vin el
    la landoj, kien vi estas dis&jcirc;etitaj, kaj Mi donos al vi la landon
    de Izrael.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam ili venos tien, ili forigos el &gcirc;i &ccirc;iujn
    &gcirc;iajn fia&jcirc;ojn kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn abomeninda&jcirc;ojn.</l>
  <l n='19'>Kaj Mi donos al
    ili unu koron, kaj novan spiriton Mi enmetos en vin, kaj Mi
    elprenos el ilia korpo la koron &scirc;tonan kaj donos al ili koron
    karnan,</l>
  <l n='20'>por ke ili sekvu Miajn le&gcirc;ojn kaj observu Miajn
    decidojn kaj plenumu ilin; kaj ili estos Mia popolo, kaj Mi estos
    ilia Dio.</l>
  <l n='21'>Sed al tiuj, kiuj sin fordonas al la fia&jcirc;oj kaj
    abomeninda&jcirc;oj de sia koro, Mi turnos ilian konduton kontra&ubreve; ilian
    kapon, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Tiam la keruboj levis
    siajn flugilojn, kaj la radoj estis apud ili; kaj la majesto de
    Dio de Izrael estis supre super ili.</l>
  <l n='23'>Kaj la majesto de la
    Eternulo levi&gcirc;is el meze de la urbo, kaj haltis sur la monto, kiu
    estas oriente de la urbo.</l>
  <l n='24'>Kaj la spirito min levis, kaj
    venigis min en la vizio kaj en la inspiro de Dio en &Hcirc;aldeujon, al
    la forkondukitoj. Kaj malaperis de mi la vizio, kiun mi vidis.</l>
  <l n='25'>Kaj mi rakontis al la forkondukitoj &ccirc;iujn vortojn de la Eternulo,
    kiujn Li aperigis al mi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo! meze de domo malobeema vi lo&gcirc;as; ili havas okulojn, por
    vidi, sed ili ne vidas; ili havas orelojn, por a&ubreve;di, sed ili ne
    a&ubreve;das; &ccirc;ar ili estas domo malobeema.</l>
  <l n='3'>Tial, ho filo de homo,
    faru al vi objektojn de migrado, kaj migru tage anta&ubreve; iliaj
    okuloj, formigru anta&ubreve; iliaj okuloj el via loko en alian lokon;
    eble ili vidos, ke ili estas domo malobeema.</l>
  <l n='4'>Kaj elportu viajn
    necesa&jcirc;ojn, kaj necesa&jcirc;ojn de migranto, tage anta&ubreve; iliaj okuloj;
    kaj vi mem eliru anta&ubreve; iliaj okuloj vespere, kiel eliras
    migrantoj.</l>
  <l n='5'>Anta&ubreve; iliaj okuloj trabatu al vi aperturon en la
    muro kaj eliru tra &gcirc;i.</l>
  <l n='6'>Anta&ubreve; iliaj okuloj metu la necesa&jcirc;ojn
    sur la &scirc;ultron, elportu ilin en mallumo, kovru vian viza&gcirc;on, por
    ke vi ne vidu la teron; &ccirc;ar Mi faris vin anta&ubreve;signo por la domo
    de Izrael.</l>
  <l n='7'>Kaj mi agis tiel, kiel estis ordonite al mi: miajn
    necesa&jcirc;ojn mi elportis, kiel necesa&jcirc;ojn de migranto, &ccirc;e la
    taglumo; kaj vespere mi trabatis al mi per la mano aperturon en
    la muro, en mallumo mi elportis, kaj levis sur mian &scirc;ultron anta&ubreve;
    iliaj okuloj.</l>
  <l n='8'>Kaj matene aperis al mi vorto de la Eternulo,
    dirante:</l>
  <l n='9'>Ho filo de homo! &ccirc;u la domo de Izrael, la domo
    malobeema, ne demandis vin, kion vi faras?</l>
  <l n='10'>Diru al ili: Tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo: &Ccirc;i tiu porta&jcirc;o koncernas la
    princon de Jerusalem, kaj la tutan domon de Izrael, kiu estas en
    &gcirc;i.</l>
  <l n='11'>Diru: Mi estas via anta&ubreve;signo: kiel mi agis, tiel oni agos
    kun ili: en elhejmi&gcirc;on, en kaptitecon ili iros.</l>
  <l n='12'>Kaj la princo,
    kiu estas inter ili, en mallumo prenos siajn a&jcirc;ojn sur la &scirc;ultron
    kaj eliros; oni trarompos en la muro aperturon, por elkonduki
    lin; li kovros sian viza&gcirc;on, por ke li ne vidu per la okulo la
    teron.</l>
  <l n='13'>Kaj Mi sternos Mian reton kontra&ubreve; li, kaj li estos
    kaptita en Mian kaptilon, kaj Mi forkondukos lin en Babelon, en
    la landon de la &Hcirc;aldeoj; sed li &gcirc;in ne vidos, kvankam tie li
    mortos.</l>
  <l n='14'>Kaj &ccirc;iujn liajn &ccirc;irka&ubreve;antojn, liajn helpantojn, kaj
    &ccirc;iujn liajn ta&ccirc;mentojn Mi dispelos al &ccirc;iuj ventoj, kaj Mi
    elingigos post ili glavon.</l>
  <l n='15'>Kaj ili ekscios, ke Mi estas la
    Eternulo, kiam Mi dispelos ilin inter la naciojn kaj dis&jcirc;etos
    ilin en la landojn.</l>
  <l n='16'>Sed malgrandan nombron el ili Mi restigos
    de la glavo, malsato, kaj pesto, por ke ili rakontu pri &ccirc;iuj siaj
    abomeninda&jcirc;oj, inter la nacioj, al kiuj ili venos; kaj oni
    ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='18'>Ho filo de
    homo! man&gcirc;u vian panon kun tremo, kaj trinku vian akvon kun
    &ccirc;agreno kaj zorgoj.</l>
  <l n='19'>Kaj diru al la popolo de la lando: Tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo, pri la lo&gcirc;antoj de Jerusalem, pri
    la lando de Izrael: Sian panon ili man&gcirc;os en zorgoj, kaj sian
    akvon ili trinkos en teruro; &ccirc;ar la lando dezerti&gcirc;os de sia
    abundo pro la maljusta&jcirc;oj de &ccirc;iuj siaj lo&gcirc;antoj.</l>
  <l n='20'>Kaj la
    lo&gcirc;ataj urboj estos ruinigitaj, kaj la lando estos dezertigita;
    kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='22'>Ho filo de
    homo! kian proverbon vi havas en la lando de Izrael, dirantan:
    Pasos multe da tempo, kaj &ccirc;iu anta&ubreve;diro malaperos?</l>
  <l n='23'>Tial diru
    al ili: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Mi neniigos &ccirc;i tiun
    proverbon, kaj oni ne plu uzos tian proverbon en Izrael; sed diru
    al ili: Proksima jam estas la tempo kaj la plenumi&gcirc;o de &ccirc;iu
    anta&ubreve;diro.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar neniu profeta&jcirc;o estos plu vana, kaj neniu
    anta&ubreve;diro estos dusenca en la domo de Izrael.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar Mi, la
    Eternulo, parolas; kaj vorto, kiun Mi parolas, plenumi&gcirc;os, ne plu
    estos prokrastata; en via tempo, ho domo malobeema, Mi parolas
    vorton, kaj Mi &gcirc;in plenumos, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='27'>Ho filo de
    homo! jen la domo de Izrael diras: La profeta&jcirc;o, kiun li
    profetas, venos ankora&ubreve; post longa tempo; pri tempoj malproksimaj
    li profetas.</l>
  <l n='28'>Tial diru al ili: Tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: Neniu el Miaj vortoj plu prokrasti&gcirc;os; vorto, kiun Mi
    diros, plenumi&gcirc;os, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo! profetu pri la profetoj de Izrael, kiuj profetas, kaj diru
    al tiuj, kiuj profetas la&ubreve; sia propra bontrovo: A&ubreve;skultu la
    vorton de la Eternulo!</l>
  <l n='3'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Ve
    al la senprudentaj profetoj, kiuj gvidas sin per sia propra
    spirito kaj nenion vidis!</l>
  <l n='4'>Kiel vulpoj kaj ruinoj estas viaj
    profetoj, ho Izrael.</l>
  <l n='5'>Vi ne eliras al la bre&ccirc;oj, nek baras baron
    &ccirc;irka&ubreve; la domo de Izrael, por stari en la batalo en la tago de la
    Eternulo.</l>
  <l n='6'>Ilia vizio estas senenhava, ilia anta&ubreve;diro estas
    mensogo. Ili diras: La Eternulo diris &dash; sed la Eternulo ilin ne
    sendis; kaj ili asertas, ke ilia vorto plenumi&gcirc;os.</l>
  <l n='7'>Vi vidis ja
    vizion senenhavan, kaj vi eldiras anta&ubreve;diron mensogan; vi diras:
    Tiel parolas la Eternulo &dash; kvankam Mi ne parolis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke vi
    predikas senbaze kaj anta&ubreve;diras malvera&jcirc;on, jen Mi iras kontra&ubreve;
    vin, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj Mia mano estos kontra&ubreve;
    la profetoj, kiuj profetas senbaze kaj anta&ubreve;diras malvera&jcirc;on; en
    la konsilo de Mia popolo ili ne estos, kaj en la registro de la
    domo de Izrael ili ne estos enskribitaj, kaj en la landon de
    Izrael ili ne venos; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Sinjoro, la
    Eternulo.</l>
  <l n='10'>Pro tio, &gcirc;uste pro tio, ke ili erarigas Mian
    popolon, anta&ubreve;dirante pacon, kvankam paco ne estos, kaj kiam la
    popolo konstruas barilon, ili &scirc;miras &gcirc;in per malta&ubreve;ga mortero &dash;</l>
  <l n='11'>diru al tiuj, kiuj &scirc;miras per malta&ubreve;ga mortero, ke &gcirc;i defalos;
    estos pluvego, kaj vi, &scirc;tonoj de grandega hajlo, falos sur &gcirc;in,
    kaj forta vento &gcirc;in krevigos.</l>
  <l n='12'>Kaj jen la muro falis; &ccirc;u oni ne
    diros al vi: Kie estas la mortero, per kiu vi &scirc;miris?</l>
  <l n='13'>Tial
    tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Mi elpu&scirc;os fortan venton en
    Mia indigno kaj pluvegon en Mia kolero kaj &scirc;tonojn de hajlo en
    Mia furiozo, por &ccirc;ion ekstermi.</l>
  <l n='14'>Mi detruos la muron, kiun vi
    &scirc;miris per malta&ubreve;ga mortero, Mi dis&scirc;utos &gcirc;in sur la teron tiel,
    ke nudi&gcirc;os &gcirc;ia fundamento; kaj &gcirc;i disfalos, kaj vi pereos meze de
    &gcirc;i; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Kaj Mi plene
    kontentigos Mian koleron sur la muro, kaj sur tiuj, kiuj &scirc;miris
    &gcirc;in per malta&ubreve;ga mortero, kaj Mi diros al vi: Jam ne ekzistas la
    muro, kaj jam ne ekzistas tiuj, kiuj &scirc;miris &gcirc;in.</l>
  <l n='16'>Tiaj estas la
    profetoj de Izrael, kiuj profetas pri Jerusalem, kaj predikas al
    &gcirc;i vizion pri paco, kvankam paco ne estos, diras la Sinjoro, la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj vi, ho filo de homo, direktu vian viza&gcirc;on al la filinoj de
    via popolo, kiuj profetas la&ubreve; elpenso de sia koro; kaj profetu
    pri ili,</l>
  <l n='18'>kaj diru: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Ve al
    tiuj, kiuj kudras kusenojn sub &ccirc;iujn kubutojn kaj faras kaptukojn
    por kapoj de &ccirc;ia alteco, por kapti animojn! kaptante la animojn
    de Mia popolo, vi volas konservi viajn animojn.</l>
  <l n='19'>Kaj vi
    malsanktigas Min anta&ubreve; Mia popolo pro plenmano da hordeo kaj pro
    peco da pano, mortigante animojn, kiuj ne devas morti, kaj
    konservante la vivon al tiaj animoj, kiuj ne devas vivi,
    mensogante al Mia popolo, kiu volonte a&ubreve;skultas mensogon.</l>
  <l n='20'>Tial
    tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi iros kontra&ubreve; viajn
    kusenojn, per kiuj vi kaptas tie la animojn flugemajn, Mi el&scirc;iros
    ilin el viaj brakoj, kaj forliberigos la animojn, kiujn vi
    allogas, ke ili flugu.</l>
  <l n='21'>Kaj Mi dis&scirc;iros viajn kaptukojn, kaj
    savos Mian popolon el viaj manoj, kaj ili ne plu estos kaptota&jcirc;o
    por viaj manoj; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar
    vi mensoge afliktas la koron de virtulo, kiun Mi ne afliktis, kaj
    vi fortigas la manojn de malvirtulo, por ke li ne returnu sin de
    sia malbona vojo, per kio li konservus sian vivon &dash;</l>
  <l n='23'>tial vi ne
    plu havos senbazajn viziojn kaj ne faros anta&ubreve;dirojn; kaj Mi
    savos Mian popolon el viaj manoj; kaj vi ekscios, ke Mi estas la
    Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Venis al mi kelkaj el la pleja&gcirc;uloj de Izrael, kaj sidi&gcirc;is
    anta&ubreve; mi.</l>
  <l n='2'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='3'>Ho
    filo de homo! &ccirc;i tiuj homoj levis siajn idolojn en sian koron,
    kaj allogilon de sia malpieco ili starigis anta&ubreve; sia viza&gcirc;o; &ccirc;u
    Mi nun respondu al ili, kiam ili Min demandas?</l>
  <l n='4'>Tial parolu kun
    ili, kaj diru al ili: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Se iu
    el la domo de Izrael levis siajn idolojn en sian koron kaj
    starigis anta&ubreve; si la allogilon de sia malpieco, kaj poste venas
    al la profeto, tiam Mi, la Eternulo, respondos al li tiel, kiel
    li meritas per sia granda idolisteco,</l>
  <l n='5'>por ke la domo de Izrael
    estu kaptata konforme al sia koro, kiun ili defaligis de Mi per
    &ccirc;iuj siaj idoloj.</l>
  <l n='6'>Tial diru al la domo de Izrael: Tiele diras
    la Sinjoro, la Eternulo: Pentu, kaj deturnu vin de viaj idoloj,
    kaj de &ccirc;iuj viaj abomeninda&jcirc;oj deturnu vian viza&gcirc;on.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar se iu
    el la domo de Izrael, a&ubreve; el la fremduloj, kiu lo&gcirc;as &ccirc;e Izrael,
    defalas de Mi, levas siajn idolojn en sian koron, starigas anta&ubreve;
    sia viza&gcirc;o la allogilon de sia malpieco, kaj poste venas al la
    profeto, por fari per li demandojn al Mi, tiam Mi, la Eternulo,
    respondos al li per Mi mem;</l>
  <l n='8'>Mi direktos Mian viza&gcirc;on kontra&ubreve;
    tiun homon kaj faros lin avertilo kaj ekzemplo, kaj Mi ekstermos
    lin el inter Mia popolo; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Kaj se la profeto estos delogita kaj ion parolos, tiam Mi, la
    Eternulo, malsa&gcirc;igis tiun profeton, kaj Mi etendos Mian manon sur
    lin kaj ekstermos lin el inter Mia popolo Izrael.</l>
  <l n='10'>Tiamaniere
    ili estos punitaj pro sia malpieco: la puno de la demandanto kaj
    la puno de la profeto estos egalaj;</l>
  <l n='11'>por ke ili ne plu
    forerarigu de Mi la domon de Izrael kaj ili ne plu malpurigu sin
    per &ccirc;iuj siaj krimoj; sed ili estu Mia popolo kaj Mi estu ilia
    Dio, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='13'>Ho filo de
    homo! se lando pekos kontra&ubreve; Mi, forte kulpi&gcirc;ante anta&ubreve; Mi, tiam
    Mi etendos Mian manon sur &gcirc;in, kaj rompos al &gcirc;i la panan apogon,
    venigos sur &gcirc;in malsaton, kaj ekstermos en &gcirc;i la homojn kaj
    brutojn.</l>
  <l n='14'>Kaj se meze de &gcirc;i trovi&gcirc;us tiaj tri homoj, kiel Noa,
    Daniel, kaj Ijob, ili pro sia virteco savus sian vivon, diras la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Se Mi venigus en la landon sova&gcirc;ajn
    bestojn, por &gcirc;in senhomigi, por ke &gcirc;i fari&gcirc;u dezerta kaj neniu
    povu iri tra &gcirc;i pro la bestoj &dash;</l>
  <l n='16'>kiel Mi vivas, diras la
    Sinjoro, la Eternulo, e&ccirc; tiuj tri homoj en &gcirc;i ne savus la filojn
    nek filinojn; nur ili mem savi&gcirc;us, sed la lando fari&gcirc;us dezerta.</l>
  <l n='17'>A&ubreve; se Mi venigus glavon sur tiun landon, kaj dirus: Glavo,
    trairu la landon; kaj Mi ekstermus en &gcirc;i homojn kaj brutojn &dash;</l>
  <l n='18'>kiel Mi vivas, diras la Sinjoro, la Eternulo, e&ccirc; tiuj tri homoj
    en &gcirc;i ne savus la filojn nek filinojn; nur ili mem savi&gcirc;us.</l>
  <l n='19'>A&ubreve;
    se Mi venigus peston sur tiun landon, kaj Mi elver&scirc;us sur &gcirc;in
    Mian koleron en sango, por ekstermi en &gcirc;i homojn kaj brutojn,</l>
  <l n='20'>kaj Noa, Daniel, kaj Ijob estus en &gcirc;i &dash; kiel Mi vivas, diras la
    Sinjoro, la Eternulo, ili ne savus filon nek filinon; nur ili pro
    sia virteco savus sian animon.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: E&ccirc; se Mi venigus sur Jerusalemon la kvar malbonajn
    punojn, la glavon, malsaton, sova&gcirc;ajn bestojn, kaj peston, por
    ekstermi en &gcirc;i homojn kaj brutojn &dash;</l>
  <l n='22'>tamen restos en &gcirc;i resta&jcirc;o
    da mortevitintaj filoj kaj filinoj, kaj jen ili eliros al vi, kaj
    vi vidos ilian konduton kaj iliajn agojn, kaj vi konsoli&gcirc;os pri
    la malbono, kiun Mi venigis sur Jerusalemon, pri &ccirc;io, kion Mi
    venigis sur &gcirc;in.</l>
  <l n='23'>Kaj ili vin konsolos, kiam vi vidos ilian
    konduton kaj iliajn agojn, kaj ekscios, ke ne vane Mi faris &ccirc;ion,
    kion Mi faris kontra&ubreve; &gcirc;i, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo! por kio ta&ubreve;gas la ligno de vinberbran&ccirc;o inter &ccirc;iuj
    bran&ccirc;ori&ccirc;aj arboj, kiuj estas inter la arboj de arbaro?</l>
  <l n='3'>&Ccirc;u oni
    prenas de &gcirc;i pecon, por ion fari el &gcirc;i? &ccirc;u oni faras el &gcirc;i
    almena&ubreve; hokon, por pendigi sur &gcirc;i ian objekton?</l>
  <l n='4'>Jen &gcirc;i estas
    transdonata al la fajro por forbruligo; amba&ubreve; finojn forman&gcirc;as la
    fajro, forbrulas anka&ubreve; la mezo; &ccirc;u &gcirc;i ta&ubreve;gas por laboro?</l>
  <l n='5'>Jen,
    kiam &gcirc;i estis ankora&ubreve; nedifektita, oni ne povis ion fari el &gcirc;i;
    des pli kiam la fajro &gcirc;in difektis kaj bruligis, &ccirc;u oni povas ion
    fari el &gcirc;i?</l>
  <l n='6'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Kiel la
    vinberarbon inter la arboj de la arbaro Mi transdonis al la
    fajro, ke &gcirc;i &gcirc;in forbruligu, tiel Mi agos kun la lo&gcirc;antoj de
    Jerusalem.</l>
  <l n='7'>Mi direktos Mian viza&gcirc;on kontra&ubreve; ilin; el fajro ili
    eliris, kaj fajro ilin ekstermos; kaj vi ekscios, ke Mi estas la
    Eternulo, kiam Mi direktos Mian viza&gcirc;on kontra&ubreve; ilin.</l>
  <l n='8'>Kaj Mi
    faros la landon dezerto pro tio, ke ili forte kulpi&gcirc;is, diras la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, montru al Jerusalem &gcirc;iajn abomeninda&jcirc;ojn;</l>
  <l n='3'>kaj diru: Tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo, al Jerusalem: Via deveno kaj via
    naski&gcirc;lando estas en la lando Kanaana; via patro estas Amorido,
    kaj via patrino estas &Hcirc;etidino.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;e via naski&gcirc;o, kiam vi estis
    naskita, oni ne detran&ccirc;is vian umbilikon, oni anka&ubreve; ne lavis vin
    purige per akvo, ne frotis vin per salo, kaj ne vindis per
    vinda&jcirc;oj.</l>
  <l n='5'>Nenies okulo favoris vin, por fari al vi pro kompato
    unu el tiuj faroj, sed oni el&jcirc;etis vin sur la kampon pro abomeno
    kontra&ubreve; vi en la tago, kiam vi estis naskita.</l>
  <l n='6'>Mi preteriris
    preter vi, kaj Mi vidis, ke vi baraktas en via sango, kaj Mi
    diris al vi en via sango: Vivu; jes, Mi diris al vi en via sango:
    Vivu.</l>
  <l n='7'>Mi grandigis vin, kiel kampan kreska&jcirc;on; vi fari&gcirc;is plena
    kaj granda, vi fari&gcirc;is tute bela; viaj mamoj formi&gcirc;is, viaj haroj
    abunde kreskis; sed vi estis nuda kaj nekovrita.</l>
  <l n='8'>Mi preteriris
    preter vi kaj ekvidis vin, kaj Mi vidis, ke estas via tempo, la
    tempo de amo; kaj Mi etendis Mian mantelon sur vin kaj kovris
    vian nudecon; kaj Mi &jcirc;uris al vi, kaj Mi faris interligon kun vi,
    diras la Sinjoro, la Eternulo, kaj vi fari&gcirc;is Mia.</l>
  <l n='9'>Mi lavis vin
    per akvo. Mi forlavis de vi vian sangon, kaj Mi &scirc;miris vin per
    oleo.</l>
  <l n='10'>Mi vestis vin per brodita vesto, sur viajn piedojn Mi
    metis delikatledajn &scirc;uojn, Mi zonis vin per bisino, kaj Mi kovris
    vin per silka kovrotuko.</l>
  <l n='11'>Mi ornamis vin per ornama&jcirc;oj, Mi
    metis braceletojn sur viajn manojn, kaj kol&ccirc;enon sur vian kolon.</l>
  <l n='12'>Mi metis nazringon sur vian nazon, kaj orelringojn sur viajn
    orelojn, kaj belan kronon sur vian kapon.</l>
  <l n='13'>Vi ornami&gcirc;is per oro
    kaj ar&gcirc;ento, viaj vestoj estis el bisino, silko, kaj brodita&jcirc;o;
    plej delikatan farunon, mielon, kaj oleon vi man&gcirc;is; kaj vi
    fari&gcirc;is tre kaj tre bela kaj atingis re&gcirc;econ.</l>
  <l n='14'>Kaj disvasti&gcirc;is
    via renomo inter la nacioj pro via beleco, &ccirc;ar &gcirc;i estis perfekta
    per la ornama&jcirc;o, kiun Mi metis sur vin, diras la Sinjoro, la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Sed vi fidis vian belecon, kaj vi komencis mal&ccirc;asti, apogante
    vin sur via renomo, kaj vi mal&ccirc;astis kun &ccirc;iu pasanto, fordonante
    vin al li.</l>
  <l n='16'>Vi prenis viajn vestojn kaj faris al vi
    mikskolorajn oferalta&jcirc;ojn, kaj sur ili vi mal&ccirc;astis, kiel neniam
    estis kaj neniam estos.</l>
  <l n='17'>Vi prenis viajn ornama&jcirc;ojn el oro kaj
    el ar&gcirc;ento, kiujn Mi donis al vi, kaj vi faris al vi bildojn de
    virseksuloj kaj mal&ccirc;astis kun ili.</l>
  <l n='18'>Vi prenis viajn broditajn
    vestojn kaj kovris per tio ilin, kaj Mian oleon kaj Mian incenson
    vi donis al ili.</l>
  <l n='19'>Mian panon, kiun Mi donis al vi, la plej
    delikatan farunon, oleon, kaj mielon, per kiuj Mi nutris vin, vi
    metis anta&ubreve; ilin kiel agrablan odora&jcirc;on. Jes, tiel estis, diras
    la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='20'>Vi prenis viajn filojn kaj viajn
    filinojn, kiujn vi naskis al Mi, kaj vi bu&ccirc;is ilin al ili kiel
    man&gcirc;a&jcirc;on. &Ccirc;u malgranda estas via mal&ccirc;asteco?</l>
  <l n='21'>Vi bu&ccirc;is Miajn
    infanojn kaj pasigis ilin tra fajro por ili.</l>
  <l n='22'>Kaj en &ccirc;iuj viaj
    abomeninda&jcirc;oj kaj mal&ccirc;asta&jcirc;oj vi ne rememoris la tagojn de via
    juneco, kiam vi estis nuda kaj nekovrita, baraktanta en via
    sango.</l>
  <l n='23'>Kaj post &ccirc;iuj viaj malbonagoj (ho ve, ve al vi! diras
    la Sinjoro, la Eternulo)</l>
  <l n='24'>vi konstruis al vi mal&ccirc;astejon, kaj
    faris al vi fialta&jcirc;ojn sur &ccirc;iu strato.</l>
  <l n='25'>En la komenco de &ccirc;iu
    vojo vi konstruis viajn fialta&jcirc;ojn, vi abomenindigis vian
    belecon, vi etendis viajn piedojn al &ccirc;iu pasanto, kaj vi
    mal&ccirc;astis.</l>
  <l n='26'>Vi mal&ccirc;astis kun la filoj de Egiptujo, viaj
    grandkorpaj najbaroj, kaj vi multe mal&ccirc;astis, kolerigante Min.</l>
  <l n='27'>Kaj jen Mi etendis Mian manon kontra&ubreve; vin kaj malgrandigis vian
    destinita&jcirc;on, kaj Mi transdonis vin al la volo de viaj
    malamikinoj, la filinoj de Fili&scirc;tujo, kiuj hontis pri via
    malvirta konduto.</l>
  <l n='28'>Kaj vi mal&ccirc;astis kun la filoj de Asirio, ne
    povante sati&gcirc;i; vi mal&ccirc;astis kun ili, kaj tamen ne kontenti&gcirc;is.</l>
  <l n='29'>Vi multigis viajn mal&ccirc;asta&jcirc;ojn &gcirc;is la lando de komercado,
    &Hcirc;aldeujo, sed anka&ubreve; tio vin ne kontentigis.</l>
  <l n='30'>Per kio Mi povas
    purigi vian koron, diras la Sinjoro, la Eternulo, se vi faras
    &ccirc;ion &ccirc;i tion, farojn de plej senhonta mal&ccirc;astistino?</l>
  <l n='31'>Kiam vi
    aran&gcirc;is viajn mal&ccirc;astejojn &ccirc;e la komenco de &ccirc;iu vojo kaj faris
    viajn fialta&jcirc;ojn sur &ccirc;iu strato, vi estis ne kiel mal&ccirc;astistino,
    kiu &scirc;atas donacojn;</l>
  <l n='32'>sed kiel mal&ccirc;astanta virino, kiu anstata&ubreve;
    sia edzo akceptas fremdulojn.</l>
  <l n='33'>Al &ccirc;iuj mal&ccirc;astistinoj oni donas
    donacojn, sed vi mem donas viajn donacojn al &ccirc;iuj viaj amantoj,
    kaj vi suba&ccirc;etas ilin, ke ili de &ccirc;iuj flankoj venu mal&ccirc;asti kun
    vi.</l>
  <l n='34'>&Ccirc;e via mal&ccirc;astado fari&gcirc;as kun vi la malo de tio, kion oni
    vidas &ccirc;e aliaj virinoj: oni ne postkuras vin por mal&ccirc;astado, sed
    vi mem pagas, kaj al vi oni ne donas pagon; tiamaniere vi estas
    la malo de aliaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Tial, ho mal&ccirc;astistino, a&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo:</l>
  <l n='36'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke vi mal&scirc;paras
    vian metalon kaj via nudeco estas malkovrata en via mal&ccirc;astado al
    viaj amistoj kaj al &ccirc;iuj viaj abomenindaj idoloj, kaj pro la
    sango de viaj infanoj, kiujn vi fordonas al ili &dash;</l>
  <l n='37'>pro tio Mi
    kolektos &ccirc;iujn viajn amistojn, kun kiuj vi &gcirc;uis, kaj &ccirc;iujn, kiujn
    vi amis, kaj &ccirc;iujn, kiujn vi malamis, kaj Mi kolektos ilin
    kontra&ubreve; vi de &ccirc;irka&ubreve;e, kaj Mi malkovros anta&ubreve; ili vian nudecon,
    kaj ili vidos vian tutan hontinda&jcirc;on.</l>
  <l n='38'>Kaj Mi ju&gcirc;os vin la&ubreve; la
    ju&gcirc;oj kontra&ubreve; adultulinoj kaj kontra&ubreve; sangover&scirc;antinoj, kaj Mi
    transdonos vin al sangover&scirc;o kruela kaj severa.</l>
  <l n='39'>Mi transdonos
    vin en iliajn manojn, kaj ili detruos vian mal&ccirc;astejon kaj
    disbatos viajn fialta&jcirc;ojn, ili deprenos de vi viajn vestojn,
    prenos viajn ornama&jcirc;ojn, kaj restigos vin nuda kaj nekovrita.</l>
  <l n='40'>Kaj ili venigos kontra&ubreve; vin homamason, kiu mortigos vin per
    &scirc;tonoj kaj dishakos per siaj glavoj.</l>
  <l n='41'>Kaj ili forbruligos viajn
    domojn per fajro, kaj faros al vi ju&gcirc;on anta&ubreve; la okuloj de multaj
    virinoj; kaj Mi &ccirc;esigos vian mal&ccirc;astadon, kaj vi ne plu donos
    donacojn.</l>
  <l n='42'>Mi kontentigos sur vi Mian koleron, kaj Mia severeco
    trankvili&gcirc;os sur vi tiel, ke Mi trankvili&gcirc;os kaj ne plu koleros.</l>
  <l n='43'>Pro tio, ke vi ne rememoris la tagojn de via juneco, sed
    incitis Min per &ccirc;io tio, Mi anka&ubreve; metos vian konduton sur vian
    kapon, diras la Sinjoro, la Eternulo, por ke vi ne plu faru la
    mal&ccirc;asta&jcirc;on kun &ccirc;iuj viaj abomeninda&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Jen &ccirc;iu proverbisto diros pri vi proverbon: Kia la patrino,
    tia la filino.</l>
  <l n='45'>Vi estas filino de via patrino, kiu mal&scirc;atis
    sian edzon kaj siajn infanojn, kaj vi estas fratino de viaj
    fratinoj, kiuj mal&scirc;atis siajn edzojn kaj siajn infanojn. Via
    patrino estas &Hcirc;etidino, kaj via patro estas Amorido.</l>
  <l n='46'>Via pli
    maljuna fratino estas Samario kun siaj filinoj, kiu lo&gcirc;as
    maldekstre de vi; kaj via pli juna fratino, kiu lo&gcirc;as dekstre de
    vi, estas Sodom kun siaj filinoj.</l>
  <l n='47'>Sed e&ccirc; ne la&ubreve; ilia vojo vi
    iris, kaj ne iliajn abomeninda&jcirc;ojn vi faris; tio estis malmulta
    por vi, kaj vi malboni&gcirc;is pli ol ili en &ccirc;iuj viaj agoj.</l>
  <l n='48'>Kiel
    Mi vivas, diras la Sinjoro, la Eternulo, via fratino Sodom kaj
    &scirc;iaj filinoj ne faris tion, kion faris vi kaj viaj filinoj.</l>
  <l n='49'>Jen kio estis la kulpo de via fratino Sodom: malmodesteco,
    trosati&gcirc;o per man&gcirc;ado, kaj senzorgeco, kiun havis &scirc;i kaj &scirc;iaj
    filinoj; kaj la manon de malri&ccirc;ulo kaj senhavulo &scirc;i ne subtenis.</l>
  <l n='50'>Kaj ili fieri&gcirc;is kaj faris abomeninda&jcirc;on anta&ubreve; Mi, kaj Mi
    forpu&scirc;is ilin, kiam Mi tion vidis.</l>
  <l n='51'>Samario ne faris e&ccirc; duonon
    de viaj pekoj; vi faris pli da abomeninda&jcirc;oj, ol ili; per &ccirc;iuj
    viaj abomeninda&jcirc;oj, kiujn vi faris, vi faris viajn fratinojn
    preska&ubreve; virtulinoj.</l>
  <l n='52'>Tial anka&ubreve; vi nun portu vian malhonoron,
    kiun vi kondamnis en viaj fratinoj, pro viaj pekoj, per kiuj vi
    abomenindi&gcirc;is pli ol ili; ili estas virtulinoj en komparo kun vi;
    hontu kaj portu vian malhonoron, &ccirc;ar vi kvaza&ubreve; pravigis viajn
    fratinojn.</l>
  <l n='53'>Tamen kiam Mi revenigos iliajn forkaptitojn, la
    forkaptitojn de Sodom kaj de &scirc;iaj filinoj kaj la forkaptitojn de
    Samario kaj de &scirc;iaj filinoj, tiam Mi revenigos anka&ubreve; viajn
    forkaptitojn kune kun ili,</l>
  <l n='54'>por ke vi portu vian malhonoron kaj
    hontu pri &ccirc;io, kion vi faris, estante konsolo por ili.</l>
  <l n='55'>Viaj
    fratinoj, Sodom kaj &scirc;iaj filinoj revenos al sia anta&ubreve;a stato, kaj
    Samario kaj &scirc;iaj filinoj revenos al sia anta&ubreve;a stato; anka&ubreve; vi
    kaj viaj filinoj revenos al via anta&ubreve;a stato.</l>
  <l n='56'>&Ccirc;u via fratino
    Sodom ne estis objekto de rezonado en via bu&scirc;o en la tempo de via
    fiereco,</l>
  <l n='57'>anta&ubreve; ol elmontri&gcirc;is via malboneco, kiel en la tempo
    de la malhonoro de la filinoj de Sirio kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj,
    kaj de la filinoj de Fili&scirc;tujo, kiuj malestimis vin &ccirc;irka&ubreve;e?</l>
  <l n='58'>Suferu do pro via mal&ccirc;asteco kaj pro viaj abomeninda&jcirc;oj, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='59'>&Ccirc;ar tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Mi agos kun
    vi tiel, kiel vi agis, mal&scirc;atante la &jcirc;uron kaj rompante la
    interligon.</l>
  <l n='60'>Tamen Mi rememoros Mian interligon kun vi en la
    tempo de via juneco, kaj Mi restarigos kun vi interligon eternan.</l>
  <l n='61'>Kaj vi rememoros vian konduton, kaj hontos, kiam vi akceptos
    al vi viajn plej maljunajn kaj plej junajn fratinojn; kaj Mi
    donos ilin al vi kiel filinojn, sed ne pro via interligo.</l>
  <l n='62'>Mi
    restarigos Mian interligon kun vi, kaj vi ekscios, ke Mi estas la
    Eternulo;</l>
  <l n='63'>por ke vi memoru kaj hontu, kaj por ke vi ne plu
    povu malfermi vian bu&scirc;on pro honto, kiam Mi pardonos al vi &ccirc;ion,
    kion vi faris, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, proponu enigmon kaj parabolon al la domo de Izrael;</l>
  <l n='3'>kaj
    diru: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Granda aglo kun
    grandaj flugiloj kaj grandaj korpomembroj, plene kovrita de
    diverskoloraj plumoj, venis sur Lebanonon kaj prenis pinton de
    cedro;</l>
  <l n='4'>&gcirc;i de&scirc;iris &gcirc;ian supran junan bran&ccirc;eton kaj alportis &gcirc;in
    en la landon de komercado kaj ku&scirc;igis &gcirc;in en urbo de komercistoj.</l>
  <l n='5'>&Gcirc;i prenis iom el la semoj de la lando, plantis &gcirc;in sur
    prisemebla kampo, aran&gcirc;is &gcirc;in apud abunda akvo, tre singarde.</l>
  <l n='6'>Kaj &gcirc;i elkreskis kaj fari&gcirc;is vasta vinberkreska&jcirc;o kun malalta
    trunko; &gcirc;iaj flankobran&ccirc;oj fleksi&gcirc;is al &gcirc;i malsupren, kaj &gcirc;iaj
    radikoj estis sub &gcirc;i; kaj &gcirc;i fari&gcirc;is vinbertrunko kaj elkreskigis
    bran&ccirc;ojn kaj bran&ccirc;etojn.</l>
  <l n='7'>Kaj estis alia granda aglo kun grandaj
    flugiloj kaj abundaj plumoj; kaj jen tiu vinbertrunko tiris sin
    per siaj radikoj al &gcirc;i kaj etendis al &gcirc;i siajn bran&ccirc;ojn, por ke
    &gcirc;i trinkigu &gcirc;in, de la bedoj, kie &gcirc;i estis plantita.</l>
  <l n='8'>Sur bona
    kampo, apud abunda akvo, &gcirc;i estis plantita, por ke &gcirc;i elkreskigu
    bran&ccirc;ojn kaj portu fruktojn kaj estu belega vinbertrunko.</l>
  <l n='9'>Diru:
    Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: &Ccirc;u &gcirc;i havos sukceson? oni ja
    el&scirc;iros &gcirc;iajn radikojn, oni de&scirc;iros &gcirc;iajn fruktojn, kaj &gcirc;i
    velkos; &ccirc;iuj &gcirc;iaj elkreskintaj folioj velkos, kaj oni ne bezonos
    grandan forton kaj multon da homoj, por de&scirc;iri &gcirc;in de &gcirc;iaj
    radikoj.</l>
  <l n='10'>Kaj jen, kvankam &gcirc;i estas plantita, &ccirc;u &gcirc;i havos
    sukceson? &ccirc;u &gcirc;i ne tute forvelkos, kiam la orienta vento &gcirc;in
    tu&scirc;os? &gcirc;i forvelkos sur la bedoj, kie &gcirc;i kreskis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='12'>Diru do al
    la domo malobeema: &Ccirc;u vi ne scias, kion tio signifas? Diru: Jen
    venis la re&gcirc;o de Babel en Jerusalemon, kaj prenis &gcirc;ian re&gcirc;on kaj
    &gcirc;iajn eminentulojn kaj venigis ilin al si en Babelon;</l>
  <l n='13'>kaj li
    prenis iun el la re&gcirc;a idaro kaj faris kun li interligon kaj
    prenis de li &jcirc;uron, kaj la potenculojn de la lando li forprenis,</l>
  <l n='14'>por ke la regno estu humila kaj ne altigu sin, kaj por ke &gcirc;i
    konservu lian interligon kaj povu sin teni.</l>
  <l n='15'>Sed tiu defalis de
    li, kaj sendis siajn senditojn en Egiptujon, por ke oni donu al
    li &ccirc;evalojn kaj multe da homoj. &Ccirc;u li povas havi sukceson? &ccirc;u
    povas savi&gcirc;i tiu, kiu tiel agas? &ccirc;u li savi&gcirc;os, se li rompis la
    interligon?</l>
  <l n='16'>Kiel Mi vivas, diras la Sinjoro, la Eternulo, sur
    la loko de tiu re&gcirc;o, kiu faris lin re&gcirc;o kaj anta&ubreve; kiu li mal&scirc;atis
    sian &jcirc;uron kaj rompis lian interligon, &ccirc;e li, en Babel, li
    mortos.</l>
  <l n='17'>Kaj Faraono kun granda forto kaj multenombra anaro ne
    helpos al li en la milito, kiam estos sur&scirc;utitaj remparoj kaj
    estos konstruitaj bastionoj, por ekstermi multe da homoj.</l>
  <l n='18'>Kaj
    &ccirc;ar li mal&scirc;atis la &jcirc;uron kaj rompis la interligon, &ccirc;ar li donis
    sian manon kaj tamen faris &ccirc;ion &ccirc;i tion, tial li ne savi&gcirc;os.</l>
  <l n='19'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Kiel Mi vivas, Mian
    &jcirc;uron, kiun li mal&scirc;atis, kaj Mian interligon, kiun li rompis, Mi
    metos sur lian kapon.</l>
  <l n='20'>Mi &jcirc;etos sur lin Mian reton, kaj li
    kapti&gcirc;os en Mian kaptilon; kaj Mi forkondukos lin en Babelon, kaj
    tie Mi faros sur li ju&gcirc;on pro la krimo, kiun li faris kontra&ubreve; Mi.</l>
  <l n='21'>Kaj &ccirc;iuj liaj forkurintoj el &ccirc;iuj liaj ta&ccirc;mentoj falos de
    glavo, kaj la restintoj estos dispelitaj al &ccirc;iuj ventoj; kaj vi
    ekscios, ke Mi, la Eternulo, tion diris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Mi mem prenos bran&ccirc;on de
    alta cedro kaj metos &gcirc;in; el la supraj junaj bran&ccirc;etoj Mi de&scirc;iros
    la plej delikatan, kaj Mi plantos &gcirc;in sur monto alta kaj
    eminenta.</l>
  <l n='23'>Sur la alta monto de Izrael Mi &gcirc;in plantos, kaj &gcirc;i
    elkreskigos bran&ccirc;ojn kaj donos fruktojn kaj fari&gcirc;os belega cedro;
    kaj lo&gcirc;os sub &gcirc;i &ccirc;iaspecaj birdoj, &ccirc;iaspecaj flugiluloj nestos en
    la ombro de &gcirc;iaj bran&ccirc;oj.</l>
  <l n='24'>Kaj ekscios &ccirc;iuj arboj de la kampo,
    ke Mi, la Eternulo, malaltigas arbon altan kaj altigas arbon
    malaltan, ke Mi velkigas arbon sukoplenan kaj verdigas arbon
    velkintan; Mi, la Eternulo, tion diris, kaj Mi tion plenumos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Kial vi uzas
    &ccirc;e vi en la lando de Izrael &ccirc;i tiun proverbon kaj diras: La
    patroj man&gcirc;is nematurajn vinberojn, kaj la dentoj de la filoj
    agaci&gcirc;is?</l>
  <l n='3'>Kiel Mi vivas, diras la Sinjoro, la Eternulo, neniu
    plu uzos &ccirc;e vi tiun proverbon en Izrael.</l>
  <l n='4'>Jen &ccirc;iuj animoj
    apartenas al Mi: kiel la animo de la patro, tiel anka&ubreve; la animo
    de la filo apartenas al Mi; tiu animo, kiu pekas, &gcirc;i mortos.</l>
  <l n='5'>Sed se iu estas virta kaj agas la&ubreve;le&gcirc;e kaj juste;</l>
  <l n='6'>ne man&gcirc;as sur
    la montoj kaj ne levas siajn okulojn al la idoloj de la domo de
    Izrael, ne malpurigas la edzinon de sia proksimulo kaj ne
    alproksimi&gcirc;as al virino en la tempo de &scirc;ia monata&jcirc;o;</l>
  <l n='7'>neniun
    perfortas, redonas al la &scirc;uldanto lian garantia&jcirc;on, ne faras
    rabon, donas sian panon al malsatulo kaj nudulon kovras per
    vesto;</l>
  <l n='8'>ne donas kontra&ubreve; procentegoj kaj ne prenas troprofiton,
    detenas sian manon de maljusta&jcirc;o, faras inter homo kaj homo ju&gcirc;on
    justan;</l>
  <l n='9'>sekvas Miajn le&gcirc;ojn kaj observas Miajn ordonojn, por
    plenumi ilin &gcirc;uste: tiu estas virtulo, kaj li certe vivos, diras
    la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Sed se li naskigis filon, kiu estas
    rabisto, ver&scirc;as sangon, a&ubreve; faras ion similan;</l>
  <l n='11'>kaj &ccirc;ion diritan
    li mem ne faras, sed li man&gcirc;as sur la montoj, malpurigas la
    edzinon de sia proksimulo;</l>
  <l n='12'>perfortas malri&ccirc;ulon kaj
    senhavulon, faras rabadon, ne redonas garantia&jcirc;on, levas siajn
    okulojn al idoloj, faras abomeninda&jcirc;on;</l>
  <l n='13'>donas kontra&ubreve;
    procentegoj, prenas troprofiton: &ccirc;u tia povas vivi? li ne devas
    vivi: &ccirc;ar li faras &ccirc;iujn tiujn abomeninda&jcirc;ojn, li devas morti;
    lia sango estu sur li.</l>
  <l n='14'>Sed jen li naskigis filon, kiu vidas
    &ccirc;iujn pekojn de sia patro, kiujn &ccirc;i tiu faras, kaj li timas, kaj
    ne faras ion similan:</l>
  <l n='15'>sur la montoj li ne man&gcirc;as, siajn
    okulojn li ne levas al la idoloj de la domo de Izrael, la edzinon
    de sia proksimulo li ne malpurigas;</l>
  <l n='16'>li neniun perfortas,
    garantia&jcirc;on ne prenas, rabadon ne faras, sian panon li donas al
    malsatulo kaj nudulon li kovras per vesto;</l>
  <l n='17'>de premado de
    malri&ccirc;ulo detenas sian manon, procentegon kaj troprofiton ne
    prenas, plenumas Miajn ordonojn kaj sekvas Miajn le&gcirc;ojn: li ne
    mortos pro la pekoj de sia patro, sed li nepre vivos.</l>
  <l n='18'>Kaj lia
    patro, &ccirc;ar li faris kruela&jcirc;ojn, prirabis fraton, kaj faris inter
    sia popolo tion, kio estas nebona: li mortos pro siaj malbonagoj.</l>
  <l n='19'>Vi diros: Kial filo ne estas punata pro la malbonagoj de la
    patro? La filo agis &gcirc;uste kaj juste, observis &ccirc;iujn Miajn le&gcirc;ojn
    kaj plenumis ilin; tial li nepre vivos.</l>
  <l n='20'>Tiu animo, kiu pekas,
    &gcirc;i mortos; filo ne suferos pro la malbonagoj de la patro, kaj
    patro ne suferos pro la malbonagoj de la filo; la virteco de
    virtulo estos sur li, kaj la malpieco de malpiulo estos sur li.</l>
  <l n='21'>Sed se malpiulo deturnas sin de &ccirc;iuj siaj pekoj, kiujn li
    faris, kaj li observos &ccirc;iujn Miajn le&gcirc;ojn kaj agados &gcirc;uste kaj
    juste, tiam li vivos, li ne mortos.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;iuj liaj malbonagoj,
    kiujn li faris, ne estos rememorataj; pro siaj bonaj agoj, kiujn
    li faris, li vivos.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;u Mi deziras la morton de malpiulo? diras
    la Sinjoro, la Eternulo; kiam li deturnos sin de sia konduto, li
    ja vivos.</l>
  <l n='24'>Kaj se virtulo deturnos sin de sia virteco kaj faros
    malbonagojn, agos simile al &ccirc;iuj abomeninda&jcirc;oj, kiujn faras
    malpiulo: &ccirc;u li tiam povas vivi? &Ccirc;iuj bonaj agoj, kiujn li faris,
    ne estos rememorataj; pro siaj krimoj, kiujn li faris, kaj pro
    siaj pekoj, kiujn li faris, pro ili li mortos.</l>
  <l n='25'>Vi diros: Ne
    &gcirc;usta estas la maniero de agado de la Sinjoro. A&ubreve;skultu do, ho
    domo de Izrael: &Ccirc;u Mia maniero de agado estas ne &gcirc;usta? Ne, via
    konduto estas ne &gcirc;usta.</l>
  <l n='26'>Kiam virtulo deturnas sin de sia
    virteco kaj faras malbonagojn kaj mortas pro tio, tiam li mortas
    pro siaj malbonagoj, kiujn li faris.</l>
  <l n='27'>Kaj kiam malpiulo
    deturnas sin de siaj malbonagoj, kiujn li faris, kaj li agas
    &gcirc;uste kaj juste, tiam li donas vivon al sia animo.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar li
    rigardis, kaj retiris sin de &ccirc;iuj siaj malbonagoj, kiujn li
    faris, tial li nepre vivos, li ne mortos.</l>
  <l n='29'>La domo de Izrael
    diros: Ne &gcirc;usta estas la agadmaniero de la Sinjoro. &Ccirc;u Mia
    agadmaniero estas ne &gcirc;usta, ho domo de Izrael? Ne, via
    agadmaniero estas ne &gcirc;usta.</l>
  <l n='30'>Tial Mi ju&gcirc;os vin, ho domo de
    Izrael, &ccirc;iun la&ubreve; lia konduto, diras la Sinjoro, la Eternulo.
    Pentu kaj retiru vin de &ccirc;iuj viaj krimoj, por ke la malbonagoj ne
    estu por vi falilo.</l>
  <l n='31'>For&jcirc;etu de vi &ccirc;iujn viajn krimojn, per
    kiuj vi pekis, kaj faru al vi novan koron kaj novan spiriton.
    Kial vi mortu, ho domo de Izrael?</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar Mi ne deziras la morton
    de mortanto, diras la Sinjoro, la Eternulo; konvertu vin kaj
    vivu.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj vi eksonigu funebran kanton pri la princoj de Izrael;</l>
  <l n='2'>kaj
    diru: Kial via patrino kiel leonino ku&scirc;is inter leonoj, inter
    leonidoj edukis siajn idojn?</l>
  <l n='3'>&Scirc;i edukis unu el siaj idoj, &gcirc;i
    fari&gcirc;is leonido, kaj &gcirc;i lernis dis&scirc;iri kapta&jcirc;on, &gcirc;i man&gcirc;is
    homojn.</l>
  <l n='4'>Kaj a&ubreve;dis pri &gcirc;i popoloj; &gcirc;i estas kaptita en ilian
    kavon, kaj ili forkondukis &gcirc;in en &ccirc;enoj en la landon Egiptan.</l>
  <l n='5'>Kiam &scirc;i vidis, ke &scirc;ia espero malaperis, &scirc;i prenis alian el siaj
    idoj kaj faris &gcirc;in leonido.</l>
  <l n='6'>Irante meze de leonoj, &gcirc;i fari&gcirc;is
    leonido, lernis dis&scirc;iri kapta&jcirc;on, man&gcirc;is homojn.</l>
  <l n='7'>&Gcirc;i difektis
    iliajn lo&gcirc;ejojn, dezertigis iliajn urbojn; kaj la lando, kun &ccirc;io,
    kio estis en &gcirc;i, eksentis teruron anta&ubreve; la vo&ccirc;o de &gcirc;ia blekegado.</l>
  <l n='8'>Tiam kolekti&gcirc;is kontra&ubreve; &gcirc;i la popoloj el la &ccirc;irka&ubreve;aj landoj kaj
    &jcirc;etis sur &gcirc;in sian reton, kaj &gcirc;i kapti&gcirc;is en ilian kavon.</l>
  <l n='9'>Kaj
    oni metis &gcirc;in en &ccirc;enoj en ka&gcirc;egon kaj forportis &gcirc;in al la re&gcirc;o de
    Babel; kaj oni metis &gcirc;in en fortikigitan lokon, por ke oni ne plu
    a&ubreve;du &gcirc;ian vo&ccirc;on sur la montoj de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Via patrino estis, simile al vi, kiel vinberkreska&jcirc;o, plantita
    apud akvo, fruktori&ccirc;a kaj bran&ccirc;ori&ccirc;a pro la abundo de akvo.</l>
  <l n='11'>Kaj elkreskis al &gcirc;i bran&ccirc;oj tiel fortikaj, ke ili ta&ubreve;gis kiel
    sceptroj de regantoj, kaj alte levi&gcirc;is &gcirc;ia trunko inter la
    bran&ccirc;aro; kaj &gcirc;i estis bone videbla pro sia alteco kaj pro la
    multo de siaj bran&ccirc;oj.</l>
  <l n='12'>Sed en kolero oni &gcirc;in el&scirc;iris kaj &jcirc;etis
    sur la teron, kaj la orienta vento elsekigis &gcirc;iajn fruktojn;
    derompi&gcirc;is kaj velkseki&gcirc;is la fortikaj bran&ccirc;oj, fajro ilin
    konsumis.</l>
  <l n='13'>Kaj nun &gcirc;i estas transplantita en la dezerton, en
    landon sekan kaj senakvan.</l>
  <l n='14'>Kaj eliris fajro el unu el &gcirc;iaj
    bran&ccirc;oj kaj forkonsumis &gcirc;iajn fruktojn; kaj jam ne restis sur &gcirc;i
    fortika bran&ccirc;o por sceptro de regado. Funebra kanto tio estas,
    kaj &gcirc;i restos funebra kanto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la sepa jaro, en la deka tago de la kvina monato, venis
    kelkaj el la pleja&gcirc;uloj de Izrael, por demandi la Eternulon, kaj
    ili sidi&gcirc;is anta&ubreve; mi.</l>
  <l n='2'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo,
    dirante:</l>
  <l n='3'>Ho filo de homo, parolu al la pleja&gcirc;uloj de Izrael,
    kaj diru al ili: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: &Ccirc;u por
    demandi Min vi venis? kiel Mi vivas, Mi ne respondos al via
    demando, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='4'>Se vi volas ju&gcirc;i ilin,
    se vi volas ju&gcirc;i, ho filo de homo, tiam montru al ili la
    abomeninda&jcirc;ojn de iliaj patroj,</l>
  <l n='5'>kaj diru al ili: Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: En la tago, kiam Mi elektis Izraelon kaj
    levis Mian manon al la idaro de la domo de Jakob, kiam Mi konigis
    Min al ili en la lando Egipta, kaj, levante al ili Mian manon,
    diris: Mi estas la Eternulo, via Dio &dash;</l>
  <l n='6'>en tiu tago Mi per levo
    de la mano promesis al ili, ke Mi elkondukos ilin el la lando
    Egipta en landon, kiun Mi elektis por ili, kie fluas lakto kaj
    mielo, kaj kiu estas la plej bela el &ccirc;iuj landoj.</l>
  <l n='7'>Kaj Mi diris
    al ili: &Ccirc;iu el vi for&jcirc;etu la fia&jcirc;ojn, kiuj estas anta&ubreve; liaj
    okuloj, kaj ne malpurigu vin per la idoloj de Egiptujo: Mi, la
    Eternulo, estas via Dio.</l>
  <l n='8'>Sed ili malobeis Min kaj ne volis
    a&ubreve;skulti Min, kaj neniu el ili for&jcirc;etis la fia&jcirc;ojn, kiuj estis
    anta&ubreve; liaj okuloj, kaj la idolojn de Egiptujo ili ne forlasis.
    Kaj Mi intencis elver&scirc;i sur ilin Mian koleron, kontentigi sur ili
    Mian indignon meze de la lando Egipta.</l>
  <l n='9'>Tamen pro Mia nomo, por
    ke &gcirc;i ne malsankti&gcirc;u anta&ubreve; la okuloj de la nacioj, inter kiuj ili
    estis kaj anta&ubreve; kies okuloj Mi konigis Min al ili, Mi agis tiel,
    ke Mi elkondukis ilin el la lando Egipta.</l>
  <l n='10'>Kaj Mi elkondukis
    ilin el la lando Egipta kaj venigis ilin en la dezerton.</l>
  <l n='11'>Kaj
    Mi donis al ili Miajn le&gcirc;ojn, kaj Mi konigis al ili Miajn
    decidojn, per kies plenumado homo vivas.</l>
  <l n='12'>Anka&ubreve; Miajn sabatojn
    Mi donis al ili, por ke ili estu signo inter Mi kaj ili, por ke
    ili sciu, ke Mi, la Eternulo, ilin sanktigas.</l>
  <l n='13'>Sed la domo de
    Izrael ribelis kontra&ubreve; Mi en la dezerto: ili ne sekvis Miajn
    le&gcirc;ojn, kaj ili mal&scirc;atis Miajn decidojn, per kies plenumado homo
    vivas, kaj Miajn sabatojn ili tre malsanktigis. Kaj Mi intencis
    elver&scirc;i sur ilin Mian koleron en la dezerto, por ekstermi ilin.</l>
  <l n='14'>Tamen Mi agis pro Mia nomo, por ke &gcirc;i ne malsankti&gcirc;u anta&ubreve; la
    okuloj de la nacioj, anta&ubreve; kies okuloj Mi elkondukis ilin.</l>
  <l n='15'>Mi
    levis kontra&ubreve; ilin Mian manon en la dezerto, por ne venigi ilin
    en la landon, kiun Mi destinis, en kiu fluas lakto kaj mielo kaj
    kiu estas la plej bela el &ccirc;iuj landoj;</l>
  <l n='16'>pro tio, ke ili
    mal&scirc;atis Miajn decidojn, ne sekvis Miajn le&gcirc;ojn, kaj malsanktigis
    Miajn sabatojn; &ccirc;ar ilia koro sekvis iliajn idolojn.</l>
  <l n='17'>Tamen Mia
    okulo indulgis ilin, por ne pereigi ilin, kaj Mi ne faris al ili
    finon en la dezerto.</l>
  <l n='18'>Kaj Mi diris al iliaj infanoj en la
    dezerto: Ne sekvu la le&gcirc;ojn de viaj patroj, ne observu iliajn
    morojn, kaj ne malpurigu vin per iliaj idoloj.</l>
  <l n='19'>Mi, la
    Eternulo, estas via Dio; Miajn le&gcirc;ojn sekvu, kaj Miajn decidojn
    observu, kaj plenumu ilin;</l>
  <l n='20'>kaj tenu sankte Miajn sabatojn, por
    ke ili estu signo inter Mi kaj vi, por ke vi sciu, ke Mi, la
    Eternulo, estas via Dio.</l>
  <l n='21'>Sed la infanoj malobeis Min: Miajn
    le&gcirc;ojn ili ne sekvis, ili ne observis kaj ne plenumis Miajn
    decidojn, per kies plenumado homo vivas, malsanktigis Miajn
    sabatojn. Kaj Mi intencis elver&scirc;i Mian koleron sur ilin,
    kontentigi Mian indignon sur ili en la dezerto.</l>
  <l n='22'>Tamen Mi
    retiris Mian manon kaj agis pro Mia nomo, por ke &gcirc;i ne
    malsankti&gcirc;u anta&ubreve; la okuloj de la nacioj, anta&ubreve; kies okuloj Mi
    elkondukis ilin.</l>
  <l n='23'>Sed, levinte Mian manon, Mi diris al ili en
    la dezerto, ke Mi dis&jcirc;etos ilin inter la naciojn kaj dispelos
    ilin en diversajn landojn</l>
  <l n='24'>pro tio, ke ili ne plenumis Miajn
    decidojn, mal&scirc;atis Miajn le&gcirc;ojn, malsanktigis Miajn sabatojn, kaj
    direktis siajn okulojn al la idoloj de siaj patroj.</l>
  <l n='25'>Tial Mi
    donis al ili instituciojn nebonajn, kaj aran&gcirc;ojn, per kiuj ili ne
    povas vivi;</l>
  <l n='26'>kaj Mi permesis al ili malpurigi sin per siaj
    oferoj, trairigante tra fajro &ccirc;iun unuenaskiton, por ke Mi
    ruinigu ilin, por ke ili eksciu, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Tial parolu al la domo de Izrael, ho filo de homo, kaj diru al
    ili, ke tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Ankora&ubreve; plue viaj
    patroj malhonoris Min per la pekoj, kiujn ili faris kontra&ubreve; Mi:</l>
  <l n='28'>Mi venigis ilin en la landon, pri kiu Mi per levo de mano
    promesis, ke Mi donos &gcirc;in al ili; sed &ccirc;ie, kie ili vidis ian
    altan monteton a&ubreve; ian bran&ccirc;ori&ccirc;an arbon, ili bu&ccirc;is tie siajn
    oferojn kaj alportis tien siajn kolerigantajn donojn, metis tien
    siajn agrablajn odora&jcirc;ojn kaj ver&scirc;is tie siajn ver&scirc;oferojn.</l>
  <l n='29'>Kaj Mi diris al ili: Kio estas tiu alta&jcirc;o, sur kiun vi iras? Kaj
    oni donis al tiu loko la nomon Alta&jcirc;o &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='30'>Tial
    diru al la domo de Izrael: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo:
    Vi malpurigas vin konforme al la konduto de viaj patroj, kaj vi
    mal&ccirc;aste sekvas iliajn abomeninda&jcirc;ojn;</l>
  <l n='31'>alportante viajn
    donacojn, trairigante viajn infanojn tra fajro, vi malpurigas vin
    per &ccirc;iuj viaj idoloj &gcirc;is la nuna tempo; &ccirc;u do Mi povas respondi
    al viaj demandoj, ho domo de Izrael? Kiel Mi vivas, diras la
    Sinjoro, la Eternulo, Mi ne respondos al viaj demandoj.</l>
  <l n='32'>Kaj
    kio venas en vian kapon, kiam vi diras: Ni estu kiel la nacioj,
    kiel la gentoj de la landoj, servante al ligno kaj al &scirc;tonoj &dash; tio
    ne efektivi&gcirc;os.</l>
  <l n='33'>Kiel Mi vivas, diras la Sinjoro, la Eternulo,
    per forta mano, per etendita brako, kaj per elver&scirc;ado de kolero
    Mi re&gcirc;os super vi;</l>
  <l n='34'>kaj per forta mano, per etendita brako, kaj
    per elver&scirc;ado de kolero, Mi elkondukos vin el inter la popoloj,
    kaj kolektos vin el la landoj, kien vi estas dis&jcirc;etitaj;</l>
  <l n='35'>kaj
    Mi venigos vin en la dezerton de la popoloj, kaj tie Mi procesos
    kun vi viza&gcirc;on kontra&ubreve; viza&gcirc;o.</l>
  <l n='36'>Kiel Mi procesis kun viaj
    patroj en la dezerto de la lando Egipta, tiel Mi procesos kun vi,
    diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='37'>Kaj Mi pasigos vin sub vergo
    kaj venigos vin en la ligilojn de la interligo;</l>
  <l n='38'>kaj Mi eligos
    el inter vi tiujn, kiuj ribelis kaj pekis kontra&ubreve; Mi, el la lando
    de ilia lo&gcirc;ado Mi elirigos ilin, sed en la landon de Izrael ili
    ne eniros. Kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='39'>Kaj pri
    vi, ho domo de Izrael, tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: &Ccirc;iu
    el vi iru kaj servu al siaj idoloj, se vi ne a&ubreve;skultas Min; sed
    Mian sanktan nomon ne plu malhonoru per viaj donoj kaj per viaj
    idoloj.</l>
  <l n='40'>&Ccirc;ar sur Mia sankta monto, sur la alta monto de Izrael,
    diras la Sinjoro, la Eternulo, tie servos al Mi la tuta domo de
    Izrael, &ccirc;iuj, kiuj estos en la lando; tie Mi akceptos ilin
    favore, kaj tie Mi akceptos viajn oferdonojn kaj la unuaa&jcirc;ojn de
    viaj donoj, kun &ccirc;io, kion vi dedi&ccirc;as al Mi.</l>
  <l n='41'>Mi akceptos vin
    favore &ccirc;e la agrabla odora&jcirc;o, kiam Mi elkondukos vin el inter la
    popoloj, kaj kolektos vin el la landoj, kien vi estis dis&jcirc;etitaj;
    kaj Mi sankti&gcirc;os per vi anta&ubreve; la okuloj de la nacioj.</l>
  <l n='42'>Kaj vi
    ekscios, ke Mi estas la Eternulo, kiam Mi venigos vin en la
    landon de Izrael, en la landon, pri kiu Mi levis Mian manon, ke
    Mi donos &gcirc;in al viaj patroj.</l>
  <l n='43'>Kaj vi rememoros tie vian
    konduton kaj &ccirc;iujn viajn agojn, per kiuj vi malpurigis vin, kaj
    vi sentos abomenon anta&ubreve; vi mem kontra&ubreve; &ccirc;iuj malbonagoj, kiujn vi
    faris.</l>
  <l n='44'>Kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo, kiam Mi agos
    kun vi pro Mia nomo, ne konforme al via malbona konduto kaj al
    viaj pereigaj agoj, ho domo de Izrael, diras la Sinjoro, la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='46'>Ho filo de
    homo, direktu vian viza&gcirc;on al la vojo suden, prediku al la sudo,
    kaj profetu pri la arbaro de la suda kampo.</l>
  <l n='47'>Kaj diru al la
    suda arbaro: A&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo! Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi ekbruligos en vi fajron, kaj &gcirc;i
    forman&gcirc;egos en vi &ccirc;iun arbon verdan kaj &ccirc;iun arbon
    velkseki&gcirc;intan; ne estingi&gcirc;os la flamanta fajro, kaj forbrulos
    &ccirc;io, kio trovi&gcirc;as de la sudo &gcirc;is la nordo.</l>
  <l n='48'>Kaj &ccirc;iu karno
    vidos, ke Mi, la Eternulo, tion ekbruligis tiel, ke oni ne povas
    estingi.</l>
  <l n='49'>Kaj mi diris: Ho Sinjoro, ho Eternulo! ili diras pri
    mi: Li parolas ja nur parabolojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, turnu vian viza&gcirc;on al Jerusalem, prediku pri la sankta&jcirc;oj,
    kaj profetu pri la lando de Izrael.</l>
  <l n='3'>Kaj diru al la lando de
    Izrael: Tiele diras la Eternulo: Jen Mi iras kontra&ubreve; vin, Mi
    eltiros Mian glavon el &gcirc;ia ingo, kaj Mi ekstermos inter vi
    virtulojn kaj malpiulojn.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Mi ekstermos inter vi virtulojn
    kaj malpiulojn, tial Mia glavo eliros el sia ingo kontra&ubreve; &ccirc;iun
    karnon de la sudo &gcirc;ia la nordo.</l>
  <l n='5'>Kaj &ccirc;iu karno ekscios, ke Mi,
    la Eternulo, eltiris Mian glavon el &gcirc;ia ingo, kaj &gcirc;i ne plu
    revenos tien.</l>
  <l n='6'>Kaj vi, ho filo de homo, &gcirc;emu, kun doloro de la
    lumboj, kaj maldol&ccirc;e &gcirc;emu anta&ubreve; iliaj okuloj.</l>
  <l n='7'>Kaj kiam ili
    demandos vin, pro kio vi &gcirc;emas, respondu: Pro la sciigo, kiu
    venis, kaj de kiu &ccirc;iu koro disfandi&gcirc;os, &ccirc;iuj manoj senforti&gcirc;os,
    &ccirc;iu spirito senkura&gcirc;i&gcirc;os, kaj &ccirc;iuj genuoj fari&gcirc;os kiel akvo; jen
    tio venas kaj plenumi&gcirc;os, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='9'>Ho filo de
    homo, profetu, kaj diru: Tiele diras la Eternulo: Proklamu:
    Glavo, glavo estas akrigita kaj purigita;</l>
  <l n='10'>&gcirc;i estas akrigita,
    por bu&ccirc;i; &gcirc;i estas purigita, por brili. &Ccirc;u oni povas &gcirc;oji, kiam
    la sceptron de Mia filo mal&scirc;atas &ccirc;ia ligno?</l>
  <l n='11'>Li donis &gcirc;in, por
    purigi, por ke oni povu preni &gcirc;in en la manon; la glavo estas
    akrigita kaj purigita, por doni &gcirc;in en la manon de mortiganto.</l>
  <l n='12'>Kriu kaj ploru, ho filo de homo, &ccirc;ar &gcirc;i iras kontra&ubreve; Mian
    popolon, kontra&ubreve; &ccirc;iujn eminentulojn de Izrael, kiuj estas
    kolektitaj kune kun Mia popolo sub la glavon. Pro tio batu viajn
    lumbojn.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar estis farita provo, sed kion &gcirc;i helpis? e&ccirc;
    mal&scirc;atata la sceptro ne povas ekzisti, diras la Sinjoro, la
    Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj vi, ho filo de homo, profetu, kaj interfrapu la
    manojn; &ccirc;ar la glavo duobli&gcirc;os, e&ccirc; triobli&gcirc;os; &gcirc;i estas glavo por
    mortigado, glavo de granda mortigado &gcirc;i estas, kiu penetros al
    ili en la &ccirc;ambrojn.</l>
  <l n='15'>Mi sendos glavon teruran, por ke la koroj
    ektremu, kaj por ke multaj falu &ccirc;e &ccirc;iuj iliaj pordegoj. Ha, kiel
    &gcirc;i brilas, kiel akrigita &gcirc;i estas por la bu&ccirc;ado!</l>
  <l n='16'>Kolekti&gcirc;u
    dekstren, metu vin maldekstren, kien ajn via viza&gcirc;o sin tiras.</l>
  <l n='17'>Mi pla&ubreve;dos per Miaj manoj, kaj Mi kontentigos Mian indignon; Mi,
    la Eternulo, tion diris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='19'>Vi, ho filo
    de homo, marku al vi du vojojn, per kiuj venos la glavo de la
    re&gcirc;o de Babel; amba&ubreve; devas eliri el unu lando; elektu lokon sur
    la &ccirc;efa vojo, elektu urbon.</l>
  <l n='20'>Marku vojon, per kiu devas veni
    glavo en Raban de la Amonidoj, kaj en Judujon, en la fortikigitan
    Jerusalemon.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar la re&gcirc;o de Babel haltis &ccirc;e la disvoji&gcirc;o, &ccirc;e
    la komenco de du vojoj; por ricevi anta&ubreve;dirojn, li &jcirc;etas sagojn,
    demandas la domajn diojn, esploras hepaton.</l>
  <l n='22'>Sur la dekstra
    flanko la sortodemandado montras Jerusalemon, por starigi
    muregrompilojn, malfermi la bu&scirc;on por mortigado, sonigi militajn
    trumpetojn, direkti muregrompilojn kontra&ubreve; la pordegojn, &scirc;uti
    remparon, konstrui bastionon.</l>
  <l n='23'>Sed tio aperas al ili kiel
    anta&ubreve;diro malvera, ili faras &jcirc;urojn, kaj li rememorigas la
    krimojn, por ke ili estu kaptitaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke vi
    rememoras viajn krimojn, elmontras viajn kulpojn en &ccirc;iuj viaj
    agoj &dash; pro tio, ke vi rememoras, vi estos kaptitaj per mano.</l>
  <l n='25'>Kaj vi, ho senhonora kaj malpia estro de Izrael, kies tago
    alvenis nun, kiam devas &ccirc;esi&gcirc;i liaj krimoj &dash;</l>
  <l n='26'>tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Deprenu la cidaron kaj demetu la kronon; ne
    plue estos tiel; kiu estis humila, tiu alti&gcirc;os, kaj kiu estis
    fiera, tiu malalti&gcirc;os.</l>
  <l n='27'>Mi forigos, forigos, forigos &gcirc;in; kaj
    &gcirc;i ne ekzistos, &gcirc;is venos tiu, kiu havas rajton je &gcirc;i, kaj al li
    Mi &gcirc;in donos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj vi, ho filo de homo, profetu, kaj diru: Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo, pri la Amonidoj kaj pri ilia hontindeco,
    kaj diru: Glavo, glavo estas nudigita por bu&ccirc;ado, akrigita por
    ekstermado, ke &gcirc;i brilu;</l>
  <l n='29'>pro tio, ke oni prezentas al vi
    malverajn viziojn, ke oni anta&ubreve;diras al vi mensoga&jcirc;on, por meti
    vin sur la kolojn de mortigotaj malpiuloj, kies tago alvenis nun,
    kiam devas &ccirc;esi&gcirc;i iliaj krimoj.</l>
  <l n='30'>Remetu &gcirc;in en &gcirc;ian ingon. Sur
    la loko, kie vi estas kreita, en la lando de via naski&gcirc;o, Mi
    ju&gcirc;os vin.</l>
  <l n='31'>Kaj Mi elver&scirc;os sur vin Mian indignon, Mi blovos
    sur vin la fajron de Mia kolero, kaj Mi transdonos vin en la
    manojn de homoj furiozaj, lertaj ekstermistoj.</l>
  <l n='32'>Vi fari&gcirc;os
    man&gcirc;a&jcirc;o por la fajro; via sango elver&scirc;i&gcirc;os en la lando; oni ne
    rememoros vin; &ccirc;ar Mi, la Eternulo, tion diris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>&Ccirc;u vi, ho
    filo de homo, volas ju&gcirc;i la urbon de sango kaj montri al &gcirc;i &ccirc;iujn
    &gcirc;iajn abomeninda&jcirc;ojn?</l>
  <l n='3'>Diru, ke tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: Ho urbo, kiu elver&scirc;as sangon en sia mezo, por ke venu
    &gcirc;ia tempo, kaj kiu faras al si idolojn, por malpuri&gcirc;i!</l>
  <l n='4'>Per la
    sango, kiun vi elver&scirc;is, vi kulpi&gcirc;is, kaj per viaj idoloj, kiujn
    vi faris, vi malpuri&gcirc;is; vi alproksimigis vian tempon kaj
    alvenigis vian jaron. Pro tio Mi faros vin hontinda&jcirc;o inter la
    nacioj kaj mokata&jcirc;o por &ccirc;iuj landoj.</l>
  <l n='5'>Tiuj, kiuj estas
    proksimaj, kaj tiuj, kiuj estas malproksimaj de vi, mokos vin,
    kiu havos malpuran nomon kaj grandan maltrankvilecon.</l>
  <l n='6'>Jen la
    estroj de Izrael, &ccirc;iu el ili la&ubreve; sia potenco, estis &ccirc;e vi, por
    ver&scirc;i sangon.</l>
  <l n='7'>Patron kaj patrinon oni mal&scirc;atis &ccirc;e vi, fremdulon
    oni premis inter vi, al orfo kaj vidvino oni faris maljusta&jcirc;on &ccirc;e
    vi.</l>
  <l n='8'>Miajn sankta&jcirc;ojn vi malestimis, kaj Miajn sabatojn vi
    malsanktigis.</l>
  <l n='9'>Kalumniantoj estis &ccirc;e vi, por ver&scirc;i sangon; sur
    la montoj oni man&gcirc;is &ccirc;e vi, mal&ccirc;asta&jcirc;ojn oni faris meze de vi.</l>
  <l n='10'>Nuda&jcirc;on de patro oni malkovris &ccirc;e vi, perfortis virinon dum &scirc;ia
    monata&jcirc;o.</l>
  <l n='11'>Oni faris abomeninda&jcirc;on kun la edzino de sia
    proksimulo, oni malpurigis sian bofilinon per mal&ccirc;asta&jcirc;o, oni
    perfortis &ccirc;e vi sian fratinon, filinon de sia patro.</l>
  <l n='12'>Suba&ccirc;eton
    oni prenis &ccirc;e vi, por ver&scirc;i sangon, procentegon kaj troprofiton
    vi prenis, pro avideco vi premis viajn proksimulojn, kaj Min vi
    forgesis, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Kaj jen Mi
    interfrapis Miajn manojn pro via profitemeco, kiun vi montris,
    kaj pro la ver&scirc;ado de sango, kiu estis meze de vi.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;u via koro
    rezistos, kaj &ccirc;u viaj manoj konservos sian forton, en la tempo,
    kiam Mi komencos Mian faradon kontra&ubreve; vi? Mi, la Eternulo, tion
    diris, kaj Mi faros.</l>
  <l n='15'>Kaj Mi dis&jcirc;etos vin inter la naciojn, kaj
    Mi dispelos vin en diversajn landojn, kaj Mi tute deprenos de vi
    vian malpurecon.</l>
  <l n='16'>Kaj vi humiligos vin anta&ubreve; la okuloj de la
    nacioj; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='18'>Ho filo de
    homo! la domo de Izrael fari&gcirc;is por Mi kiel skorio: ili &ccirc;iuj,
    kupro, stano, fero, kaj plumbo, interne de la forno fari&gcirc;is
    skorio de ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='19'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo:
    &Ccirc;ar vi &ccirc;iuj fari&gcirc;is skorio, tial jen Mi kolektos vin en
    Jerusalemon.</l>
  <l n='20'>Kiel oni kolektas ar&gcirc;enton, kupron, feron,
    plumbon, kaj stanon en forno, por blovi sur ilin fajron kaj fandi
    ilin, tiel Mi kolektos en Mia kolero kaj en Mia indigno, ku&scirc;igos,
    kaj fandos vin.</l>
  <l n='21'>Mi kunigos vin kaj blovos sur vin la fajron de
    Mia kolero, kaj vi fandi&gcirc;os en &gcirc;i.</l>
  <l n='22'>Kiel fandi&gcirc;as ar&gcirc;ento en la
    forno, tiel vi fandi&gcirc;os en &gcirc;i; kaj vi ekscios, ke Mi, la
    Eternulo, elver&scirc;is sur vin Mian koleron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='24'>Ho filo de
    homo, diru al &gcirc;i: Vi estas lando ne purigata, ne pripluvata en la
    tago de kolero.</l>
  <l n='25'>La amasi&gcirc;intaj profetoj en &gcirc;i estas kiel
    blekeganta leono, kiu dis&scirc;iras kaptita&jcirc;on; ili man&gcirc;as animojn,
    forprenas valora&jcirc;ojn kaj multekosta&jcirc;ojn, multigas en &gcirc;i la
    nombron de &gcirc;iaj vidvinoj.</l>
  <l n='26'>&Gcirc;iaj pastroj kripligas Mian instruon
    kaj malsanktigas Miajn sankta&jcirc;ojn; ili ne distingas inter
    sankta&jcirc;o kaj nesankta&jcirc;o, ne montras la diferencon inter malpura&jcirc;o
    kaj pura&jcirc;o; kaj de Miaj sabatoj ili forturnis siajn okulojn, kaj
    Mi estas malsanktigata inter ili.</l>
  <l n='27'>&Gcirc;iaj potenculoj en &gcirc;i estas
    kiel lupoj, kiuj dis&scirc;iras kaptita&jcirc;on, ver&scirc;as sangon, pereigas
    animojn, por akiri profiton.</l>
  <l n='28'>&Gcirc;iaj profetoj &scirc;miras ilin per
    malta&ubreve;ga mortero, predikas malverajn viziojn, faras al ili
    mensogajn anta&ubreve;dirojn, dirante, ke tiele diris la Sinjoro, la
    Eternulo, kvankam la Eternulo ne parolis.</l>
  <l n='29'>La popolo de la
    lando faras perforta&jcirc;ojn, sen&ccirc;ese rabas, premas malri&ccirc;ulon kaj
    senhavulon, perfortas la fremdulon sen ia justeco.</l>
  <l n='30'>Mi ser&ccirc;is
    inter ili homon, kiu aran&gcirc;us barilon kaj stari&gcirc;us anta&ubreve; Mi &ccirc;e la
    bre&ccirc;o, por defendi la landon, ke Mi ne pereigu &gcirc;in; sed Mi ne
    trovis.</l>
  <l n='31'>Kaj Mi elver&scirc;os sur ilin Mian koleron, Mi ekstermos
    ilin per la fajro de Mia indigno; ilian konduton Mi metos sur
    ilian kapon, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo! estis du virinoj, filinoj de unu patrino.</l>
  <l n='3'>Kaj ili
    mal&ccirc;astis en Egiptujo, en sia juneco ili mal&ccirc;astis; tie premi&gcirc;is
    ilia brusto, kaj tie palpi&gcirc;is iliaj virgaj mamoj.</l>
  <l n='4'>Iliaj nomoj
    estas: la nomo de la pli a&gcirc;a, Ohola; kaj la nomo de &scirc;ia fratino,
    Oholiba. Ili fari&gcirc;is Miaj edzinoj, kaj ili naskis filojn kaj
    filinojn. Ohola estas Samario, kaj Oholiba estas Jerusalem.</l>
  <l n='5'>Ohola, estante jam Mia, mal&ccirc;astis, kaj volupte amis siajn
    amistojn, siajn najbarojn, la Asirianojn,</l>
  <l n='6'>kiuj portas vestojn
    purpurajn, la estrojn kaj urboregantojn, kiuj &ccirc;iuj estas &ccirc;armaj
    junuloj, lertaj rajdistoj.</l>
  <l n='7'>Kaj &scirc;i mal&ccirc;astis kun ili, kun &ccirc;iuj
    plej &ccirc;armaj filoj de Asirio; kaj &scirc;i malpurigis sin per &ccirc;iuj
    idoloj de tiuj, kiujn &scirc;i volupte amis.</l>
  <l n='8'>Kaj &scirc;i ne forlasis anka&ubreve;
    sian mal&ccirc;astadon kun la Egiptoj, kiuj ku&scirc;adis kun &scirc;i dum &scirc;ia
    juneco, palpadis &scirc;iajn virgajn mamojn, kaj ver&scirc;adis sur &scirc;in sian
    mal&ccirc;asta&jcirc;on.</l>
  <l n='9'>Tial Mi transdonis &scirc;in en la manojn de &scirc;iaj
    amistoj, en la manojn de la filoj de Asirio, al kiuj &scirc;i havis
    voluptan pasion.</l>
  <l n='10'>Ili malkovris &scirc;ian nuda&jcirc;on, prenis &scirc;iajn
    filojn kaj &scirc;iajn filinojn, kaj &scirc;in mem ili mortigis per glavo.
    Kaj &scirc;i ricevis malhonoran nomon inter la virinoj, kiam pri &scirc;i
    estis farita ju&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>Tion vidis &scirc;ia fratino Oholiba, kaj en siaj
    volupta&jcirc;oj &scirc;i agis ankora&ubreve; pli malbone ol &scirc;i, kaj &scirc;ia mal&ccirc;astado
    estis ankora&ubreve; pli granda, ol la mal&ccirc;astado de &scirc;ia fratino.</l>
  <l n='12'>&Scirc;i
    amis volupte la filojn de Asirio, estrojn kaj urboregantojn,
    siajn najbarojn, kiuj portis belajn vestojn, estis lertaj
    rajdistoj, kaj &ccirc;iuj estis &ccirc;armaj junuloj.</l>
  <l n='13'>Mi vidis, ke &scirc;i
    malpuri&gcirc;is, kaj ke amba&ubreve; havas la saman konduton.</l>
  <l n='14'>Sed &ccirc;i tiu
    mal&ccirc;astis ankora&ubreve; pli. Kiam &scirc;i vidis pentritajn virojn sur la
    muro, bildojn de &Hcirc;aldeoj, kolore pentritajn,</l>
  <l n='15'>kun zonoj &ccirc;irka&ubreve;
    siaj lumboj, kun longaj kapkovroj sur siaj kapoj, aspektantajn
    kiel herooj, prezentantajn la bildon de Babelanoj el &Hcirc;aldeujo,
    ilia naski&gcirc;lando,</l>
  <l n='16'>tiam &scirc;i volupte ekamis ilin, kiam &scirc;i vidis
    ilian bildon, kaj &scirc;i sendis al ili senditojn en &Hcirc;aldeujon.</l>
  <l n='17'>Kaj
    la Babelanoj venis al &scirc;i, por ame ku&scirc;i kun &scirc;i, kaj ili malpurigis
    &scirc;in per sia mal&ccirc;asta&jcirc;o, kaj &scirc;i malpuri&gcirc;is per ili; kaj poste &scirc;ia
    animo trosati&gcirc;is de ili.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam &scirc;ia mal&ccirc;astado kaj &scirc;ia
    hontindeco fari&gcirc;is tro malka&scirc;a, tiam Mia animo tedi&gcirc;is de &scirc;i,
    kiel Mia animo tedi&gcirc;is de &scirc;ia fratino.</l>
  <l n='19'>Sed &scirc;i mal&ccirc;astadis &ccirc;iam
    pli, rememorante la tagojn de sia juneco, kiam &scirc;i mal&ccirc;astadis en
    la lando Egipta.</l>
  <l n='20'>Kaj &scirc;i volupte ekamis pli ol iliaj
    kromvirinoj ilin, kies karno estas kiel karno de azenoj kaj kies
    elfluo estas kiel elfluo de &ccirc;evaloj.</l>
  <l n='21'>Kaj vi ripetis la
    mal&ccirc;astadon de via juneco, kiam la Egiptoj palpadis vian bruston
    pro viaj junaj mamoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Tial, ho Oholiba, tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi
    instigos kontra&ubreve; vin viajn amistojn, de kiuj via animo tedi&gcirc;is,
    kaj Mi venigos ilin sur vin de &ccirc;irka&ubreve;e:</l>
  <l n='23'>la Babelanojn, kaj
    &ccirc;iujn &Hcirc;aldeojn el Pekod, el &Scirc;oa, kaj el Koa, kune kun &ccirc;iuj filoj
    de Asirio, la &ccirc;armajn junulojn, la estrojn kaj urboregantojn, la
    potenculojn kaj eminentulojn, &ccirc;iujn lertajn rajdistojn.</l>
  <l n='24'>Kaj
    ili venos kontra&ubreve; vin kun hakiloj, sur &ccirc;evaloj kaj sur &ccirc;aroj, kaj
    kun granda amaso da popolo; ili &ccirc;irka&ubreve;os vin de &ccirc;iuj flankoj en
    kirasoj, kun &scirc;ildoj kaj kaskoj; kaj Mi transdonos vin al ilia
    ju&gcirc;o, kaj ili ju&gcirc;os vin la&ubreve; sia maniero.</l>
  <l n='25'>Kaj Mi direktos
    kontra&ubreve; vin Mian indignon, kaj ili agos kun vi kolere, ili
    detran&ccirc;os vian nazon kaj viajn orelojn, kaj via resta&jcirc;o falos de
    glavo; ili forprenos viajn filojn kaj viajn filinojn, kaj via
    resta&jcirc;o estos ekstermita per fajro.</l>
  <l n='26'>Ili deprenos de vi viajn
    vestojn kaj forprenos viajn ornama&jcirc;ojn.</l>
  <l n='27'>Kaj Mi faros finon al
    via mal&ccirc;astado kaj al viaj malvirtoj el la lando Egipta, kaj vi
    ne plu levos al ili viajn okulojn, kaj Egiptujon vi ne plu
    rememoros.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi
    transdonos vin en la manojn de tiuj, kiujn vi ekmalamis, en la
    manojn de tiuj, de kiuj via animo tedi&gcirc;is.</l>
  <l n='29'>Kaj ili agos kun vi
    malame, kaj forprenos &ccirc;ion, kion vi laborakiris, kaj ili lasos
    vin nuda kaj senkovra; kaj malka&scirc;i&gcirc;os la nudeco de via
    mal&ccirc;astado, kaj viaj malvirtoj kaj viaj mal&ccirc;asta&jcirc;oj.</l>
  <l n='30'>Tio estos
    farita al vi pro tio, ke vi mal&ccirc;astis la&ubreve; la ekzemplo de la
    nacioj kaj malpurigis vin per iliaj idoloj.</l>
  <l n='31'>Vi iris la&ubreve; la
    vojo de via fratino, tial Mi donos &scirc;ian kalikon en vian manon.</l>
  <l n='32'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Vi trinkos la kalikon de via
    fratino, la profundan kaj lar&gcirc;an; vi estos mokata kaj insultata
    pli, ol oni povas elporti.</l>
  <l n='33'>Vi fari&gcirc;os plena de ebrieco kaj
    mal&gcirc;ojo, &ccirc;ar kaliko de teruro kaj ruinigo estas la kaliko de via
    fratino Samario.</l>
  <l n='34'>Kaj vi eltrinkos &gcirc;in &gcirc;isfunde, kaj vi
    &ccirc;irka&ubreve;lekos &gcirc;iajn rompopecetojn, kaj vi dis&scirc;iros vian bruston;
    &ccirc;ar Mi tion parolis, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='35'>Tial tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke vi forgesis Min kaj
    for&jcirc;etis Min malanta&ubreve; vian dorson, tial suferu nun pro viaj
    malvirtoj kaj pro viaj mal&ccirc;asta&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj la Eternulo diris al mi: Ho filo de homo! &ccirc;u vi volas ju&gcirc;i
    Oholan kaj Oholiban kaj montri al ili iliajn abomeninda&jcirc;ojn?</l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar ili adultis, kaj sango estas sur iliaj manoj; ili adultis kun
    siaj idoloj; kaj siajn infanojn, kiujn ili naskis al Mi, ili
    trairigis por ili tra fajro, kiel man&gcirc;a&jcirc;on por ili.</l>
  <l n='38'>Ankora&ubreve; &ccirc;i
    tion ili faris al Mi: ili malpurigis Mian sanktejon en tiu tempo,
    kaj malsanktigis Miajn sabatojn;</l>
  <l n='39'>kaj, bu&ccirc;inte siajn infanojn
    por siaj idoloj, ili en la sama tago venis en Mian sanktejon, por
    malsanktigi &gcirc;in; jen tiel ili agis en Mia domo.</l>
  <l n='40'>Ili anka&ubreve;
    sendis, por inviti homojn el malproksime, al kiuj sendito estis
    sendita; kaj ili venis, tiuj, por kiuj vi vin lavis, kolerigis
    viajn okulojn, kaj ornamis vin per ornama&jcirc;oj,</l>
  <l n='41'>kaj sidi&gcirc;is sur
    luksa lito, anta&ubreve; kiu estis aran&gcirc;ita tablo, kaj sur &gcirc;in vi metis
    Mian incenson kaj Mian oleon.</l>
  <l n='42'>Kaj tie estis a&ubreve;data &gcirc;ojkriado
    de homamaso, kaj al la granda amaso da homoj venis anka&ubreve; ebriuloj
    el la dezerto, kaj metis braceletojn sur iliajn manojn kaj belajn
    kronojn sur iliajn kapojn.</l>
  <l n='43'>Mi diris pri la maljuni&gcirc;inta en
    adultado: &Scirc;i alkutimi&gcirc;is al la mal&ccirc;astado kaj ne povas &ccirc;esi.</l>
  <l n='44'>Oni venadis al &scirc;i, kiel oni venas al mal&ccirc;astistino; tiel oni
    venadis al Ohola kaj al Oholiba, la mal&ccirc;astulinoj.</l>
  <l n='45'>Sed la
    homoj virtaj ju&gcirc;os ilin la&ubreve; la ju&gcirc;o kontra&ubreve; adultulinoj kaj la&ubreve;
    la ju&gcirc;o kontra&ubreve; sangover&scirc;antinoj; &ccirc;ar ili estas adultulinoj, kaj
    sango estas sur iliaj manoj.</l>
  <l n='46'>&Ccirc;ar tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: Venigu kontra&ubreve; ilin homamason, kaj oni elmetu ilin al
    ruinigo kaj rabado.</l>
  <l n='47'>Kaj la amaso mortigu ilin per &scirc;tonoj kaj
    haku ilin per siaj glavoj; iliajn filojn kaj iliajn filinojn oni
    mortigu, kaj iliajn domojn oni forbruligu per fajro.</l>
  <l n='48'>Kaj Mi
    faros finon al la mal&ccirc;astado en la lando, kaj tio estos averto
    por &ccirc;iuj virinoj, ke ili ne agu simile al via mal&ccirc;astado.</l>
  <l n='49'>Kaj
    oni metos vian mal&ccirc;astadon sur vin, kaj vi portos sur vi la
    pekojn pri viaj idoloj; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Sinjoro,
    la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo en la na&ubreve;a jaro, en la
    deka monato, en la deka tago de la monato, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo! enskribu al vi la nomon de &ccirc;i tiu tago, &gcirc;uste de &ccirc;i tiu
    tago; la re&gcirc;o de Babel atingis Jerusalemon &gcirc;uste en &ccirc;i tiu tago.</l>
  <l n='3'>Kaj prezentu parabolon al la domo malobeema, kaj diru al ili:
    Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Starigu kaldronon, starigu,
    kaj ver&scirc;u en &gcirc;in akvon.</l>
  <l n='4'>Enkolektu en &gcirc;in &gcirc;iajn pecojn, &ccirc;iujn
    bonajn pecojn, la lumbojn kaj &scirc;ultrojn; per plej bonaj ostoj
    plenigu &gcirc;in.</l>
  <l n='5'>Prenu plej bonan &scirc;afa&jcirc;on, metu suben vicon da
    ostoj; boligu bone, ke anka&ubreve; la ostoj kuiri&gcirc;u en &gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Ve al la sangavida
    urbo, al la kaldrono, kies sedimento restas en &gcirc;i kaj kies
    sedimento ne eliras el &gcirc;i! pecon post peco el&jcirc;etu el &gcirc;i, ne
    elektu lote.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar &gcirc;ia sango estas en &gcirc;i; sur nudan rokon &gcirc;i
    ver&scirc;is &gcirc;in, ne ver&scirc;is &gcirc;in sur la teron, kie polvo povus &gcirc;in
    kovri.</l>
  <l n='8'>Por venigi sur &gcirc;in Mian koleron, por fari ven&gcirc;on, Mi
    ver&scirc;os &gcirc;ian sangon sur nudan rokon, por ke &gcirc;i ne estu kovrita.</l>
  <l n='9'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Ve al la sangavida
    urbo! Mi anka&ubreve; aran&gcirc;os grandan brulolignaron.</l>
  <l n='10'>Multigu la
    lignon, ekbruligu la fajron, plenkuiru la viandon, bone spicu, ke
    e&ccirc; la ostoj brulu.</l>
  <l n='11'>Kaj starigu la malplenan kaldronon sur &gcirc;iaj
    karboj, por ke &gcirc;i fari&gcirc;u varmega, por ke &gcirc;ia kupro brulru&gcirc;i&gcirc;u kaj
    &gcirc;ia malpura&jcirc;o en &gcirc;i fandi&gcirc;u kaj &gcirc;ia sedimento malaperu.</l>
  <l n='12'>Sed
    obstina estas la sedimento, ne eliras el &gcirc;i; multe estas da
    sedimento, e&ccirc; en la fajro restas &gcirc;ia sedimento.</l>
  <l n='13'>En via
    malpura&jcirc;o estas malvirta&jcirc;o; kiel ajn Mi penis purigi vin, vi
    tamen ne puri&gcirc;is de via malpura&jcirc;o; anka&ubreve; vi ne plu puri&gcirc;os, &gcirc;is
    Mi kvietigos sur vi Mian koleron.</l>
  <l n='14'>Mi, la Eternulo, parolis,
    kaj tio venos, kaj Mi tion plenumos; Mi ne prokrastos, ne
    indulgos, ne kompatos; la&ubreve; via konduto kaj la&ubreve; viaj agoj Mi ju&gcirc;os
    vin, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='16'>Ho filo de
    homo! jen per plago Mi forprenos de vi tion, kio estas plej kara
    por viaj okuloj; sed vi ne plendu, kaj ne ploru, kaj ne elfluigu
    larmojn.</l>
  <l n='17'>&Gcirc;emu malla&ubreve;te; funebran ceremonion ne faru, sed vian
    kapornamon metu sur vin, kaj viajn &scirc;uojn metu sur viajn piedojn,
    ne kovru vian bu&scirc;on, kaj ne man&gcirc;u panon de funebrantoj.</l>
  <l n='18'>Mi
    parolis al la popolo matene, kaj vespere mortis mia edzino; kaj
    en la sekvanta tago mi agis tiel, kiel estis ordonite al mi.</l>
  <l n='19'>Kaj la popolo diris al mi: &Ccirc;u vi ne diros al ni, kion signifas
    por ni tio, kion vi faras?</l>
  <l n='20'>Kaj mi diris al ili: Aperis al mi
    vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='21'>Diru al la domo de Izrael:
    Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi malsanktigos Mian
    sanktejon, la forton de via gloro, la &gcirc;uon de viaj okuloj, kaj la
    &ccirc;arma&jcirc;on de via animo; kaj viaj filoj kaj viaj filinoj, kiujn vi
    forlasis, falos de glavo.</l>
  <l n='22'>Kaj vi agos, kiel mi agis: vian
    bu&scirc;on vi ne kovros, kaj panon de funebrantoj vi ne man&gcirc;os.</l>
  <l n='23'>Kaj
    via kapornamo estos sur via kapo, kaj viaj &scirc;uoj estos sur viaj
    piedoj; vi ne funebros kaj ne ploros, sed vi konsumi&gcirc;ados pro
    viaj malbonagoj kaj &gcirc;emados unu al alia.</l>
  <l n='24'>Kaj Je&hcirc;ezkel estos
    por vi anta&ubreve;signo: &ccirc;ion, kion li faris, vi anka&ubreve; faros; kiam tio
    venos, vi ekscios, ke Mi estas la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj koncerne vin, ho filo de homo: en la tago, kiam Mi
    forprenos de ili ilian forton, la &gcirc;ojon de ilia beleco, la &gcirc;uon
    de iliaj okuloj, la &ccirc;arma&jcirc;on de ilia animo, iliajn filojn kaj
    iliajn filinojn &dash;</l>
  <l n='26'>en tiu tago venos al vi forsavi&gcirc;into, por
    transdoni sciigon al viaj oreloj;</l>
  <l n='27'>en tiu tago malfermi&gcirc;os via
    bu&scirc;o anta&ubreve; la forsavi&gcirc;into, kaj vi ekparolos, kaj vi ne plu
    silentos, kaj vi estos anta&ubreve;signo por ili; kaj ili ekscios, ke Mi
    estas la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, turnu vian viza&gcirc;on al la Amonidoj, kaj profetu pri ili;</l>
  <l n='3'>kaj diru al la Amonidoj: A&ubreve;skultu la vorton de la Sinjoro, la
    Eternulo: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke vi
    diras pri Mia sanktejo: Ha, ha! &gcirc;i estas malsanktigita; kaj pri
    la lando de Izrael: &Gcirc;i estas dezertigita; kaj pri la domo de
    Jehuda: Ili estas forkondukitaj en kaptitecon &dash;</l>
  <l n='4'>pro tio jen Mi
    transdonos vin kiel poseda&jcirc;on al la filoj de la oriento, kaj ili
    starigos &ccirc;e vi siajn tendarojn kaj aran&gcirc;os &ccirc;e vi siajn lo&gcirc;ejojn;
    ili man&gcirc;os viajn fruktojn, kaj ili trinkos vian lakton.</l>
  <l n='5'>Kaj Mi
    faros el Raba stalon por kameloj, kaj el la lando de la Amonidoj
    ripozejon por &scirc;afoj; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke vi apla&ubreve;dis
    per la manoj kaj frapis per la piedoj kaj kun plena kora
    malestimo &gcirc;ojis pri la lando de Izrael &dash;</l>
  <l n='7'>pro tio jen Mi etendos
    Mian manon kontra&ubreve; vin kaj transdonos vin al la nacioj por
    disrabo, kaj Mi ekstermos vin el inter la popoloj, malaperigos
    vin el inter la landoj, kaj pereigos vin; kaj vi ekscios, ke Mi
    estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke Moab kaj Seir
    diras: Jen la domo de Jehuda estas kiel &ccirc;iuj nacioj &dash;</l>
  <l n='9'>pro tio
    Mi malfermos la flankon de Moab en la urboj, en &gcirc;iaj limaj urboj,
    la belan landon de Bet-Je&scirc;imot, Baal-Meon, kaj Kirjataim;</l>
  <l n='10'>kaj
    Mi donos tion kune kun la Amonidoj al la filoj de la oriento kiel
    poseda&jcirc;on, por ke la Amonidoj ne plu estu rememorataj inter la
    popoloj.</l>
  <l n='11'>Kaj kontra&ubreve; Moab Mi faros ju&gcirc;on; kaj ili ekscios, ke
    Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke Edom faris
    ven&gcirc;on al la domo de Jehuda kaj forte kulpi&gcirc;is per sia ven&gcirc;o
    kontra&ubreve; ili &dash;</l>
  <l n='13'>pro tio tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Mi
    etendos Mian manon kontra&ubreve; la landon de Edom, kaj ekstermos en &gcirc;i
    la homojn kaj brutojn, kaj faros &gcirc;in dezerto; de Teman &gcirc;is Dedan
    ili falos de glavo.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi faros Mian ven&gcirc;on kontra&ubreve; Edom per
    la mano de Mia popolo Izrael; kaj ili agos kun la Edomidoj
    konforme al Mia kolero kaj indigno, por ke &ccirc;i tiuj ekkonu Mian
    ven&gcirc;on, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke la Fili&scirc;toj
    agis ven&gcirc;e kaj faris la ven&gcirc;on kun plena kora malbondeziro kaj
    faris ekstermon la&ubreve; sia eterna malamo &dash;</l>
  <l n='16'>pro tio tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi etendos Mian manon kontra&ubreve; la
    Fili&scirc;tojn, ekstermos la Keretidojn, kaj pereigos la restintojn &ccirc;e
    la bordo de la maro.</l>
  <l n='17'>Kaj Mi faros kontra&ubreve; ili grandan ven&gcirc;on
    kun kolerega puno; kaj ili ekscios, ke Mi estas la Eternulo, kiam
    Mi faros Mian ven&gcirc;on kontra&ubreve; ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dek-unua jaro, en la unua tago de la monato, aperis al mi
    vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de homo! pro tio, ke
    Tiro diras pri Jerusalem: Ha, ha! &gcirc;i estas frakasita, la pordo de
    la popoloj, &gcirc;i turnas sin al mi, mi pleni&gcirc;os de &gcirc;ia dezerti&gcirc;o &dash;</l>
  <l n='3'>pro tio tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi iras kontra&ubreve;
    vin, ho Tiro, kaj Mi levos kontra&ubreve; vin multe da nacioj, kiel maro
    levas siajn ondojn.</l>
  <l n='4'>Kaj ili detruos la muregojn de Tiro kaj
    disrompos &gcirc;iajn turojn; kaj Mi forbalaos de &gcirc;i &gcirc;ian polvon, kaj
    Mi faros &gcirc;in nuda roko.</l>
  <l n='5'>Loko por sternado de retoj &gcirc;i fari&gcirc;os
    meze de la maro, &ccirc;ar Mi tion parolis, diras la Sinjoro, la
    Eternulo; kaj &gcirc;i fari&gcirc;os raba&jcirc;o por la nacioj.</l>
  <l n='6'>Kaj &gcirc;iaj
    filinoj, kiuj estas sur la kampo, estos mortigitaj per glavo; kaj
    ili ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi venigos kontra&ubreve; Tiron de norde
    Nebukadnecaron, re&gcirc;on de Babel, la re&gcirc;on de re&gcirc;oj, kun &ccirc;evaloj,
    &ccirc;aroj, kaj rajdistoj, kun homamaso kaj multe da popolo.</l>
  <l n='8'>Viajn
    filinojn sur la kampo li mortigos per glavo; li faros kontra&ubreve; vi
    bastionojn, li &scirc;utaran&gcirc;os &ccirc;irka&ubreve; vi remparojn, kaj starigos
    kontra&ubreve; vi siajn &scirc;ildojn;</l>
  <l n='9'>kaj li starigos siajn muregrompilojn
    kontra&ubreve; viaj muregoj, kaj viajn turojn li detruos per siaj
    hakiloj.</l>
  <l n='10'>Pro la multo de siaj &ccirc;evaloj li kovros vin per polvo;
    de la bruo de la rajdistoj, radoj, kaj &ccirc;aroj ektremos viaj
    muregoj, kiam li eniros en viajn pordegojn, kiel oni eniras en
    urbon trarompitan.</l>
  <l n='11'>Per la hufoj de siaj &ccirc;evaloj li dispremos
    &ccirc;iujn viajn stratojn; vian popolon li mortigos per glavo, kaj la
    monumentojn de via forto li &jcirc;etos sur la teron.</l>
  <l n='12'>Ili disrabos
    vian havon kaj diskaptos viajn komerca&jcirc;ojn; ili detruos viajn
    murojn, ili disrompos viajn belajn domojn; viajn &scirc;tonojn, vian
    lignon, kaj vian teron ili &jcirc;etos en la akvon.</l>
  <l n='13'>Mi &ccirc;esigos la
    la&ubreve;tan sonadon de viaj kantoj, kaj la vo&ccirc;o de viaj harpoj ne plu
    estos a&ubreve;data.</l>
  <l n='14'>Mi faros vin nuda roko; vi fari&gcirc;os loko por
    sternado de retoj, vi ne plu estos rekonstruata; &ccirc;ar Mi, la
    Eternulo, tion parolis, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo, pri Tiro: Vere, de la
    bruo de via falado, de la &gcirc;emado de viaj vunditoj, kiam meze de
    vi estos farata mortigado, ektremos la insuloj.</l>
  <l n='16'>Kaj
    malsupreniros de siaj tronoj &ccirc;iuj princoj de la maro, ili demetos
    de si sian purpuron kaj siajn broditajn vestojn; timo ilin
    atakos; ili sidi&gcirc;os sur la tero, tremos &ccirc;iuminute, kaj eksentos
    teruron pro vi.</l>
  <l n='17'>Kaj ili ekkantos pri vi funebran kanton, kaj
    diros pri vi: Kiele vi pereis, vi, lo&gcirc;ata de maristoj, glora
    urbo, kiu estis forta sur la maro, &gcirc;i kaj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj, kiuj
    &jcirc;etadis timon sur &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de la mara regiono!</l>
  <l n='18'>Nun
    ektremos la maraj regionoj en la tago de via falo, kaj la insuloj
    sur la maro konsterni&gcirc;os pro via fini&gcirc;o.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Kiam Mi faros vin urbo dezerta simila al la
    urboj nelo&gcirc;ataj, kiam Mi levos sur vin la abismon kaj granda akvo
    vin kovros,</l>
  <l n='20'>tiam Mi mallevos vin al tiuj, kiuj iris en la
    tombon, al la popolo eterna, kaj Mi pu&scirc;os vin en la profundon
    subteran, en la eternan dezerton, al tiuj, kiuj iris en la
    tombon, por ke vi ne plu estu lo&gcirc;ata; tiam Mi restarigos belecon
    sur la tero de la vivantoj.</l>
  <l n='21'>Mi neniigos vin, kaj vi ne plu
    ekzistos; oni ser&ccirc;os vin, sed ne plu trovos en eterneco, diras la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Vi, ho filo
    de homo, ekkantu funebran kanton pri Tiro;</l>
  <l n='3'>kaj diru al Tiro,
    kiu sidas &ccirc;e la enirejo de la maro kaj kiu komercas kun la
    popoloj sur multaj insuloj: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo:
    Ho Tiro, vi diras: Mi estas perfekta&jcirc;o de beleco!</l>
  <l n='4'>En la koro de
    la maro estas viaj limoj; viaj konstruintoj faris vin perfekte
    bela.</l>
  <l n='5'>El cipresoj de Senir ili konstruis por vi &ccirc;iujn viajn
    tabulojn, cedrojn de Lebanon ili prenis, por fari viajn mastojn.</l>
  <l n='6'>El kverkoj de Ba&scirc;an ili faris viajn remilojn, viajn benkojn ili
    faris el eburo kaj el bukso de la insuloj de la Kitidoj.</l>
  <l n='7'>El
    delikata brodita tolo Egipta estis viaj veloj, kaj tio estis
    anka&ubreve; via standardo; blua kaj purpura &scirc;tofo de la insuloj de
    Eli&scirc;a estis viaj kovrotukoj.</l>
  <l n='8'>La lo&gcirc;antoj de Cidon kaj Arvad
    estis viaj remistoj; viajn proprajn kompetentulojn vi havis, ho
    Tiro, kaj ili estis viaj &scirc;ipgvidistoj.</l>
  <l n='9'>La pleja&gcirc;uloj de Gebal
    kaj &gcirc;iaj kompetentuloj estis &ccirc;e vi kalfatristoj; &ccirc;iaj &scirc;ipoj de la
    maro kaj iliaj &scirc;ipistoj estis &ccirc;e vi, por servi al via komercado.</l>
  <l n='10'>Persoj, Ludidoj, kaj Putidoj estis en via armeo, kiel viaj
    militistoj, pendigis &ccirc;e vi siajn &scirc;ildojn kaj kaskojn, kaj estis
    via beleco.</l>
  <l n='11'>La filoj de Arvad kaj via militistaro staris sur
    viaj muregoj &ccirc;irka&ubreve;e kaj estis gardistoj sur viaj turoj; siajn
    &scirc;ildojn ili pendigis &ccirc;irka&ubreve;e sur viaj muregoj, kaj ili
    perfektigis vian belecon.</l>
  <l n='12'>Tar&scirc;i&scirc; komercis kun vi per multo da
    diversaj valora&jcirc;oj; ar&gcirc;enton, feron, stanon, kaj plumbon &gcirc;i
    alportadis al via komercejo.</l>
  <l n='13'>Javan, Tubal, kaj Me&scirc;e&hcirc; komercis
    kun vi, alportante al vi kiel komerca&jcirc;ojn homajn animojn kaj
    kuprajn vazojn.</l>
  <l n='14'>El Togarma oni alportadis al via komercejo
    &ccirc;evalojn, rajdo&ccirc;evalojn, kaj mulojn.</l>
  <l n='15'>La filoj de Dedan
    komercis kun vi; sur multaj insuloj estis viaj komerca&jcirc;oj; eburon
    kaj ebonon ili vendadis al vi siaflanke.</l>
  <l n='16'>Sirio prenadis de vi
    komerce la multon de viaj farita&jcirc;oj; rubenojn, purpurajn kaj
    broditajn &scirc;tofojn, delikatan tolon, koralojn, kaj kristalojn ili
    alportadis al via komercejo.</l>
  <l n='17'>Judujo kaj la lando de Izrael
    komercis kun vi; pro viaj komerca&jcirc;oj ili alportadis al vi
    tritikon de Minit, vakson, mielon, oleon, kaj balzamon.</l>
  <l n='18'>Damasko donadis al vi komerce kontra&ubreve; la multo de viaj farita&jcirc;oj
    multe da diversaj valora&jcirc;oj, vinon el &Hcirc;elbon, kaj plej blankan
    lanon.</l>
  <l n='19'>Dan, Javan, kaj Meuzal alportadis al via komercejo
    &scirc;tala&jcirc;ojn, kasion, kaj bonodoran kanon.</l>
  <l n='20'>Dedan komercis kun vi
    per belaj vestoj por rajdado.</l>
  <l n='21'>Arabujo kaj &ccirc;iuj princoj de
    Kedar komercis kun vi, donante al vi &scirc;afidojn, &scirc;afojn, kaj
    kaprojn kontra&ubreve; viaj komerca&jcirc;oj.</l>
  <l n='22'>La komercistoj el &Scirc;eba kaj
    Raama komercis kun vi; la plej bonajn aroma&jcirc;ojn, &ccirc;iajn
    multekostajn &scirc;tonojn, kaj oron ili alportadis al via komercejo.</l>
  <l n='23'>&Hcirc;aran, Kane, kaj Eden, la komercistoj el &Scirc;eba, Asirio, kaj
    Kilmad komercis kun vi;</l>
  <l n='24'>ili komercis kun vi per belegaj
    &scirc;tofoj, purpuraj kaj broditaj tukoj, kestoj da multekostaj
    &scirc;tofoj, &ccirc;irka&ubreve;ligitaj per &scirc;nuroj kaj cedrokovritaj.</l>
  <l n='25'>&Scirc;ipoj el
    Tar&scirc;i&scirc; estis la &ccirc;efaj en via komercado; kaj vi fari&gcirc;is tre ri&ccirc;a
    kaj honorata sur la maro.</l>
  <l n='26'>Sur grandaj akvoj kondukadis vin
    viaj remistoj; sed orienta vento disrompos vin meze de la maro.</l>
  <l n='27'>Viaj ri&ccirc;a&jcirc;oj, viaj komerca&jcirc;oj, viaj foira&jcirc;oj, viaj &scirc;ipanoj kaj
    viaj &scirc;ipestroj, viaj kalfatristoj, la kondukantoj de via
    komercado, &ccirc;iuj militistoj, kiuj estas &ccirc;e vi, kaj la tuta
    homamaso, kiu estas &ccirc;e vi, falos en la mezon de la maro en la
    tago de via pereo.</l>
  <l n='28'>De la la&ubreve;ta kriado de viaj &scirc;ipestroj
    ekskui&gcirc;os viaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj.</l>
  <l n='29'>Kaj de siaj &scirc;ipoj malsupreniros
    &ccirc;iuj remistoj, la &scirc;ipanoj, &ccirc;iuj &scirc;ipestroj, kaj stari&gcirc;os sur la
    tero,</l>
  <l n='30'>kaj ili la&ubreve;te krios pri vi, kaj ploros maldol&ccirc;e kaj
    metos polvon sur siajn kapojn kaj rulos sin en cindro;</l>
  <l n='31'>kaj ili
    faros al si pro vi kalva&jcirc;on, &ccirc;irka&ubreve;zonos sin per saka&jcirc;o, kaj
    ploros pri vi kun maldol&ccirc;a koro maldol&ccirc;an ploron.</l>
  <l n='32'>Kaj en sia
    &gcirc;emado ili ekkantos pri vi funebran kanton, kaj diros: Kiu iam
    fari&gcirc;is tiel silenta sur la maro, kiel Tiro?</l>
  <l n='33'>Kiam viaj
    komerca&jcirc;oj venadis de la maroj, vi satigadis multajn popolojn;
    per la abundo de viaj ri&ccirc;a&jcirc;oj kaj viaj komerca&jcirc;oj vi ri&ccirc;igadis la
    re&gcirc;ojn de la tero.</l>
  <l n='34'>Sed kiam sur la maroj vi estis &jcirc;etegata en
    la profundon de la akvo, falis &ccirc;e vi via komercado kaj via tuta
    homomulto.</l>
  <l n='35'>&Ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la insuloj eksentis teruron pri
    vi, iliaj re&gcirc;oj ektremis, kaj konsterno estas sur ilia viza&gcirc;o.</l>
  <l n='36'>La komercistoj de la aliaj popoloj ekfajfis pri vi; vi nenii&gcirc;is,
    kaj neniam plu ekzistos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, diru al la reganto de Tiro: Tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: Pro tio, ke via koro fieri&gcirc;is, kaj vi diris: Mi estas
    dio, mi sidas sur dia trono en la mezo de la maroj; dum vi estas
    homo, sed ne dio, kvankam vi rigardas vian koron kiel koron de
    dio;</l>
  <l n='3'>kvaza&ubreve; vi estus pli sa&gcirc;a ol Daniel kaj nenio estus ka&scirc;ita
    anta&ubreve; vi;</l>
  <l n='4'>kvaza&ubreve; per via sa&gcirc;eco kaj via kompetenteco vi akirus
    al vi la potencon kaj kolektus oron kaj ar&gcirc;enton en vian
    trezorejon;</l>
  <l n='5'>kvaza&ubreve; per via granda sa&gcirc;eco en via komercado vi
    grandigus vian ri&ccirc;econ, kaj via koro fieri&gcirc;is pro via ri&ccirc;eco:</l>
  <l n='6'>pro tio tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: &Ccirc;ar vi rigardas vian
    koron kiel koron de dio,</l>
  <l n='7'>tial jen Mi venigos kontra&ubreve; vin
    fremdulojn, la plej terurajn el la popoloj; kaj ili nudigos siajn
    glavojn kontra&ubreve; la bela&jcirc;ojn de via sa&gcirc;eco kaj malaperigos vian
    brilon.</l>
  <l n='8'>En pereon ili pu&scirc;os vin, kaj vi mortos en la mezo de la
    maro per morto de bu&ccirc;itoj.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;u anta&ubreve; via mortiganto vi diros: Mi
    estas dio; dum vi estas ne dio, sed homo en la mano de via
    mortiganto?</l>
  <l n='10'>Per morto de necirkumciditoj vi mortos de la manoj
    de fremduloj; &ccirc;ar Mi tion parolis, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='12'>Ho filo de
    homo, ekkantu funebran kanton pri la re&gcirc;o de Tiro, kaj diru al
    li: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Vi estas sigelo de
    perfekteco, plena de sa&gcirc;o kaj plej alta grado de beleco.</l>
  <l n='13'>Vi
    estis en Eden, la &gcirc;ardeno de Dio; &ccirc;iaspecaj multekostaj &scirc;tonoj
    vin kovris: rubeno, topazo, diamanto, sukceno, berilo, jaspiso,
    safiro, smeraldo, ametisto, kaj oro estis la ornamo de viaj
    tamburinoj kaj flutoj; &ccirc;io estis preta en la tago de via krei&gcirc;o.</l>
  <l n='14'>Vi estas kerubo, kiu sin etendas kaj protektas; kaj Mi metis
    vin sur la sanktan monton de Dio, kie vi iradis inter fajraj
    &scirc;tonoj.</l>
  <l n='15'>Vi estis perfekta en via konduto de post la tago de
    via krei&gcirc;o, &gcirc;is trovi&gcirc;is en vi malbonago.</l>
  <l n='16'>Pro la grandeco de
    via komercado via interno pleni&gcirc;is de maljusteco, kaj vi pekis;
    tial Mi de&jcirc;etos vin de la monto de Dio, kaj malaperigos vin, ho
    kerubo protektanto, el inter la fajraj &scirc;tonoj.</l>
  <l n='17'>De via beleco
    fieri&gcirc;is via koro, pro via majesteco vi perdis vian sa&gcirc;on; tial
    Mi &jcirc;etos vin sur la teron kaj faros vin mokata&jcirc;o anta&ubreve; la re&gcirc;oj.</l>
  <l n='18'>Per la multo de viaj malbonagoj kaj per via malhonesta
    komercado vi malhonoris vian sanktejon; kaj Mi elirigos el vi
    fajron, kiu ekstermos vin, kaj Mi faros vin cindro sur la tero
    anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;iuj viaj vidantoj.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;iuj, kiuj konas vin
    inter la popoloj, eksentos teruron pri vi; vi nenii&gcirc;is, kaj
    neniam plu ekzistos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='21'>Ho filo de
    homo, turnu vian viza&gcirc;on al Cidon, kaj profetu pri &gcirc;i,</l>
  <l n='22'>kaj
    diru: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi iras kontra&ubreve;
    vin, ho Cidon; kaj Mi glori&gcirc;os inter vi, kaj oni ekscios, ke Mi
    estas la Eternulo, kiam Mi faros kontra&ubreve; &gcirc;i ju&gcirc;on kaj montros sur
    &gcirc;i Mian sanktecon.</l>
  <l n='23'>Mi sendos sur &gcirc;in peston, kaj sangover&scirc;adon
    sur &gcirc;iajn stratojn, kaj falos en &gcirc;i mortigitoj de glavo, kiu
    estos direktita kontra&ubreve; &gcirc;in de &ccirc;iuj flankoj; kaj oni ekscios, ke
    Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='24'>Kaj &gcirc;i ne plu estos por la domo de
    Izrael pikanta dorno nek doloriganta pikilo pli ol &ccirc;iuj
    malbondezirantaj najbaroj; kaj oni ekscios, ke Mi estas la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Kiam Mi kolektos la domon
    de Izrael el la popoloj, inter kiujn &gcirc;i estis dis&jcirc;etita, kaj
    montros sur &gcirc;i Mian sanktecon anta&ubreve; la okuloj de la nacioj, tiam
    ili lo&gcirc;os sur sia tero, kiun Mi donis al Mia servanto Jakob.</l>
  <l n='26'>Kaj ili lo&gcirc;os sur &gcirc;i sendan&gcirc;ere, kaj konstruos domojn kaj plantos
    vinber&gcirc;ardenojn; jes, ili lo&gcirc;os en sendan&gcirc;ereco, kiam Mi faros
    ju&gcirc;on kontra&ubreve; &ccirc;iuj iliaj malbondezirantoj &ccirc;irka&ubreve; ili; kaj ili
    ekscios, ke Mi, la Eternulo, estas ilia Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='29'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la deka jaro, en la deka monato, en la dek-dua tago de la
    monato, aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, turnu vian viza&gcirc;on al Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, kaj
    profetu pri li kaj pri la tuta Egiptujo.</l>
  <l n='3'>Parolu, kaj diru:
    Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi iras kontra&ubreve; vin, ho
    Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, granda drako, kiu ku&scirc;as meze de siaj
    riveroj, kaj diras: La rivero estas mia, kaj mi faris &gcirc;in por mi.</l>
  <l n='4'>Mi metos hokojn en vian bu&scirc;on, Mi alkro&ccirc;os la fi&scirc;ojn de viaj
    riveroj al via skvamaro, kaj Mi eltiros vin el viaj riveroj kune
    kun &ccirc;iuj fi&scirc;oj de viaj riveroj, kiuj estas alkro&ccirc;itaj al via
    skvamaro.</l>
  <l n='5'>Mi &jcirc;etos vin en la dezerton, vin kaj &ccirc;iujn fi&scirc;ojn de
    viaj riveroj; sur la kampon vi falos, oni vin ne levos kaj ne
    enkolektos; al la bestoj de la tero kaj al la birdoj de la &ccirc;ielo
    Mi transdonos vin kiel man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='6'>Kaj ekscios &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de
    Egiptujo, ke Mi estas la Eternulo; pro tio, ke ili estis kana
    apogo por la domo de Izrael:</l>
  <l n='7'>kiam ili kaptis vin per la mano,
    vi fendi&gcirc;is kaj trapikis al ili la tutan flankon; kaj kiam ili
    apogis sin sur vi, vi rompi&gcirc;is kaj traboris al ili la tutajn
    lumbojn.</l>
  <l n='8'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi
    venigos sur vin glavon kaj ekstermos &ccirc;e vi la homojn kaj la
    brutojn.</l>
  <l n='9'>Kaj la lando Egipta fari&gcirc;os dezerto kaj ruinoj; kaj
    oni ekscios, ke Mi estas la Eternulo; pro tio, ke li diris: La
    rivero estas mia, kaj mi &gcirc;in faris.</l>
  <l n='10'>Tial jen Mi iras kontra&ubreve;
    vin kaj kontra&ubreve; viajn riverojn, kaj Mi faros el la lando Egipta
    ruinojn, absolutajn ruinojn, de Migdol &gcirc;is Sevene, &gcirc;is la limo de
    Etiopujo.</l>
  <l n='11'>Ne trairos &gcirc;in piedo de homo, nek piedo de bruto
    trairos &gcirc;in, kaj &gcirc;i ne estos lo&gcirc;ata dum kvardek jaroj.</l>
  <l n='12'>Kaj Mi
    faros la landon Egiptan dezerto inter la aliaj dezertaj landoj,
    kaj &gcirc;iaj urboj inter la aliaj ruinigitaj urboj estos dezertaj dum
    kvardek jaroj; kaj Mi dis&jcirc;etos la Egiptojn inter la popolojn kaj
    dispelos ilin en diversajn landojn.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Post paso de kvardek jaroj Mi kolektos la
    Egiptojn el inter la popoloj, kien ili estis dis&jcirc;etitaj;</l>
  <l n='14'>kaj
    Mi revenigos la forkaptitajn Egiptojn, kaj revenigos ilin en la
    landon Patros, en la landon de ilia deveno, kaj ili tie estos
    humila regno.</l>
  <l n='15'>&Gcirc;i estos humila inter la aliaj regnoj, kaj &gcirc;i ne
    plu sin tenos alte super la nacioj; Mi faros &gcirc;in malgranda, por
    ke &gcirc;i ne regu super la nacioj.</l>
  <l n='16'>Kaj &gcirc;i ne plu estos por la domo
    de Izrael fidata&jcirc;o, rememoriganta iliajn malbonagojn, kiam ili
    sin turnadis al &gcirc;i; kaj oni ekscios, ke Mi estas la Sinjoro, la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>En la dudek-sepa jaro, en la unua monato, en la unua tago de
    la monato, aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='18'>Ho filo
    de homo! Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, &scirc;ar&gcirc;is sian militistaron
    per granda laboro kontra&ubreve; Tiro, tiel, ke &ccirc;iuj kapoj senhari&gcirc;is
    kaj &ccirc;iuj &scirc;ultroj defroti&gcirc;is; kaj tamen nek li nek lia militistaro
    ricevis rekompencon anta&ubreve; Tiro pro la laboro, kiun li faris anta&ubreve;
    &gcirc;i.</l>
  <l n='19'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi donos al
    Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, la landon Egiptan, por ke li
    forportu &gcirc;iajn ri&ccirc;a&jcirc;ojn kaj faru en &gcirc;i rabadon kaj diskapton; kaj
    tio estos rekompenco por lia militistaro.</l>
  <l n='20'>Rekompence pro la
    laboro, kiun li faris, Mi donis al li la landon Egiptan; &ccirc;ar ili
    laboris por Mi, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>En tiu tempo Mi elkreskigos kornon al la domo de Izrael, kaj
    al vi Mi donos liberecon de parolado inter ili; kaj ili ekscios,
    ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='30'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, profetu, kaj diru: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo:
    Plorkriu: Ve al la tago!</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar proksima estas la tago, jes,
    proksima estas la tago de la Eternulo, malluma tago; venas la
    tempo de la nacioj.</l>
  <l n='4'>Venos glavo sur Egiptujon, kaj tremo atakos
    Etiopujon, kiam mortigitoj falos en Egiptujo kaj oni forprenos
    &gcirc;iajn ri&ccirc;a&jcirc;ojn kaj detruos &gcirc;iajn fundamentojn.</l>
  <l n='5'>La Etiopoj, la
    Putidoj, kaj la Ludidoj, kaj &ccirc;iuj diversgentaj popoloj, kaj Kub,
    kaj la filoj de la lando de interligo kune kun ili falos de
    glavo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Tiele diras la Eternulo: Falos la helpantoj de Egiptujo, kaj
    malalti&gcirc;os la fiereco de &gcirc;ia forto; de Migdol &gcirc;is Sevene oni
    falos en &gcirc;i de glavo, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj &gcirc;i
    dezerti&gcirc;os kiel la aliaj dezertaj landoj, kaj &gcirc;iaj urboj estos
    inter la aliaj ruinigitaj urboj.</l>
  <l n='8'>Kaj oni ekscios, ke Mi estas
    la Eternulo, kiam Mi aperigos fajron en Egiptujo kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    helpantoj estos frakasitaj.</l>
  <l n='9'>En tiu tempo senditoj de Mi iros
    sur &scirc;ipoj, por ektimigi Etiopujon, kiu estis ekster dan&gcirc;ero; kaj
    tremo ilin atakos, kiel en la tempo de Egiptujo; &ccirc;ar la tempo
    venas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Mi neniigos la homomulton
    en Egiptujo per Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel.</l>
  <l n='11'>Li kune kun sia
    popolo, la plej terura el la nacioj, estos venigitaj, por pereigi
    la landon; kaj ili nudigos siajn glavojn kontra&ubreve; Egiptujon kaj
    plenigos la landon per mortigitoj.</l>
  <l n='12'>Kaj la riverojn Mi faros
    sektero, kaj la landon Mi transdonos en la manojn de homoj
    malbonaj; kaj Mi ruinigos la landon, kaj &ccirc;ion, kio estas en &gcirc;i,
    per la manoj de fremduloj; Mi, la Eternulo, tion parolis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Mi ekstermos la idolojn
    kaj neniigos la malverajn diojn en Nof, kaj ne plu estos princo
    el la lando Egipta, kaj Mi venigos timon sur la landon Egiptan.</l>
  <l n='14'>Mi ruinigos Patroson, Mi ekbruligos fajron en Coan, kaj Mi
    faros ju&gcirc;on en No.</l>
  <l n='15'>Mi elver&scirc;os Mian koleron sur la Egiptan
    fortika&jcirc;on Sin, kaj Mi ekstermos la homomulton en No.</l>
  <l n='16'>Mi
    ekbruligos fajron en Egiptujo; forte ektremos Sin, No estos
    trarompita, kaj Nof havos &ccirc;iutagan angoron.</l>
  <l n='17'>La junuloj de Aven
    kaj de Pi-Beset falos de glavo, kaj la virinoj iros en
    forkaptitecon.</l>
  <l n='18'>En Ta&hcirc;pan&hcirc;es mallumi&gcirc;os la tago, kiam Mi rompos
    tie la jugon de Egiptujo, kaj malaperos en &gcirc;i la fiereco de &gcirc;ia
    forto; mallumo &gcirc;in kovros, kaj &gcirc;iaj filinoj iros en
    forkaptitecon.</l>
  <l n='19'>Kaj Mi faros ju&gcirc;on kontra&ubreve; Egiptujo; kaj oni
    ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>En la dek-unua jaro, en la unua monato, en la sepa tago de la
    monato, aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='21'>Ho filo de
    homo! Mi rompis la brakon de Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo; kaj jen
    &gcirc;i ne estas banda&gcirc;ita, por resani&gcirc;i, kaj &gcirc;i ne estas
    &ccirc;irka&ubreve;ligita, ke &gcirc;i ricevu forton, por teni glavon.</l>
  <l n='22'>Tial tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi iros kontra&ubreve; Faraonon,
    re&gcirc;on de Egiptujo, kaj Mi frakasos liajn brakojn, la sanan kaj la
    rompitan, kaj Mi elfaligos la glavon el lia mano.</l>
  <l n='23'>Kaj Mi
    dis&jcirc;etos la Egiptojn inter la naciojn, kaj Mi dispelos ilin en
    diversajn landojn.</l>
  <l n='24'>Kaj Mi fortigos la brakojn de la re&gcirc;o de
    Babel kaj metos Mian glavon en lian manon; sed la brakojn de
    Faraono Mi frakasos, kaj &ccirc;i tiu &gcirc;emos anta&ubreve; li, kiel &gcirc;emas morte-
    vundito.</l>
  <l n='25'>Mi fortigos la brakojn de la re&gcirc;o de Babel, sed la
    brakoj de Faraono falos; kaj oni ekscios, ke Mi estas la
    Eternulo, kiam Mi metos Mian glavon en la manon de la re&gcirc;o de
    Babel kaj li eltiros &gcirc;in kontra&ubreve; la landon Egiptan.</l>
  <l n='26'>Kaj Mi
    dis&jcirc;etos la Egiptojn inter la naciojn kaj dispelos ilin en
    diversajn landojn; kaj ili ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='31'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dek-unua jaro, en la tria monato, en la unua tago de la
    monato, aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, diru al Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, kaj al lia tuta popolo:
    Al kiu vi similigas vin en via grandeco?</l>
  <l n='3'>Jen Asirio estis kiel
    cedro sur Lebanon, kun belaj bran&ccirc;oj, kun densa foliaro, kun alta
    kresko, kaj &gcirc;ia supro estis inter la nuboj.</l>
  <l n='4'>Akvo elkreskigis
    &gcirc;in, la profundo altigis &gcirc;in, &ccirc;irka&ubreve;ante &gcirc;ian junan trunkon per
    siaj riveroj kaj sendante siajn fluojn al &ccirc;iuj arboj de la kampo.</l>
  <l n='5'>Tial &gcirc;i fari&gcirc;is pli alta ol &ccirc;iuj arboj de la kampo; &gcirc;i ricevis
    multe da bran&ccirc;oj, kaj &gcirc;iaj bran&ccirc;oj longi&gcirc;is, &ccirc;ar &gcirc;i havis multe
    da akvo, por disetendi&gcirc;i.</l>
  <l n='6'>Sur &gcirc;iaj bran&ccirc;oj havis siajn nestojn
    &ccirc;iaj birdoj de la &ccirc;ielo, sub &gcirc;iaj bran&ccirc;oj naskis idojn &ccirc;iaj
    bestoj de la kampo, kaj sub &gcirc;ia ombro lo&gcirc;is &ccirc;iaj grandaj popoloj.</l>
  <l n='7'>Kaj &gcirc;i estis bela per sia grandeco kaj per la longeco de siaj
    bran&ccirc;oj, &ccirc;ar &gcirc;iaj radikoj trovi&gcirc;is apud abunda akvo.</l>
  <l n='8'>La cedroj
    en la &gcirc;ardeno de Dio ne estis pli altaj ol &gcirc;i, la cipresoj ne
    estis egalaj al &gcirc;iaj bran&ccirc;oj, la platanoj ne povis sin kompari
    kun &gcirc;iaj bran&ccirc;oj; neniu arbo en la &gcirc;ardeno de Dio estis simila al
    &gcirc;i per sia beleco.</l>
  <l n='9'>Mi faris &gcirc;in bela per la multo de &gcirc;iaj
    bran&ccirc;oj; kaj &ccirc;iuj Edenaj arboj, kiuj estas en la &gcirc;ardeno de Dio,
    enviis &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke &gcirc;i tro
    alti&gcirc;is kaj levis sian supron inter la nubojn kaj &gcirc;ia koro
    fieri&gcirc;is pro &gcirc;ia alteco &dash;</l>
  <l n='11'>pro tio Mi transdonos &gcirc;in en la
    manon de la plej potenca el la nacioj, kiu agos kun &gcirc;i konforme
    al &gcirc;ia malboneco kaj elpu&scirc;os &gcirc;in.</l>
  <l n='12'>Kaj elhakos &gcirc;in fremduloj,
    la plej teruraj el la nacioj, kaj dis&jcirc;etos &gcirc;in; sur la montojn
    kaj sur &ccirc;iujn valojn falos &gcirc;iaj bran&ccirc;oj, kaj &gcirc;iaj bran&ccirc;etoj
    rompi&gcirc;os sur &ccirc;iuj torentoj de la lando, kaj &ccirc;iuj popoloj de la
    tero foriros el sub &gcirc;ia ombro kaj forlasos &gcirc;in.</l>
  <l n='13'>Kaj sur &gcirc;ia
    renversi&gcirc;inta trunko sidos &ccirc;iaj birdoj de la &ccirc;ielo, kaj sur &gcirc;iaj
    bran&ccirc;oj sidos &ccirc;iaj bestoj de la kampo,</l>
  <l n='14'>por ke neniu el la
    arboj apudakvaj fieri&gcirc;u pri sia alteco, nek levu sian supron
    inter la nubojn, kaj por ke neniu akvonutrata arbo levi&gcirc;u super
    ilin; &ccirc;ar &ccirc;iuj ili estas destinitaj al la morto, en la profundon
    subteran, kune kun la homoj, kiuj iris en la tombon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: En la tago, kiam &gcirc;i iros
    en &Scirc;eolon, Mi faros funebron, Mi fermos pro &gcirc;i la abismon, Mi
    haltigos &gcirc;iajn riverojn, ke stari&gcirc;u la grandaj akvoj, Mi
    mallumigos pro &gcirc;i Lebanonon, kaj &ccirc;iuj arboj de la kampo estos
    afliktitaj.</l>
  <l n='16'>Per la bruo de &gcirc;ia falo Mi ektremigos la naciojn,
    kiam Mi pu&scirc;os &gcirc;in en &Scirc;eolon al tiuj, kiuj iris en la tombon; kaj
    konsoli&gcirc;os en la profundo subtera &ccirc;iuj arboj de Eden, la plej
    elektitaj kaj plej bonaj de Lebanon, &ccirc;iuj akvonutrataj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar
    anka&ubreve; ili iros en &Scirc;eolon, al tiuj, kiuj estis mortigitaj de
    glavo, kaj &gcirc;iaj kunuloj, kiuj sidis sub &gcirc;ia ombro inter la
    nacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Al kiu el la arboj de Eden vi estis simila per majesto kaj
    grandeco? tamen kune kun la arboj de Eden vi estos &jcirc;etita en la
    profundon subteran; kaj vi ku&scirc;os meze de necirkumciditoj kune kun
    tiuj, kiuj mortis de glavo. Tio estas dirita pri Faraono kaj pri
    lia tuta granda popolo, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='32'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dek-dua jaro, en la dek-dua monato, en la unua tago de la
    monato, aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, ekkantu funebran kanton pri Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo, kaj
    diru al li: Vi estas kiel leonido inter la nacioj, vi estas kiel
    drako en la maroj, vi saltas en viaj riveroj, vi movmalklarigas
    la akvon per viaj piedoj, vi malkvietigas iliajn riverojn.</l>
  <l n='3'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Mi &jcirc;etos sur vin Mian reton
    per granda amaso da popoloj, kaj ili eltiros vin per Mia reto.</l>
  <l n='4'>Kaj Mi &jcirc;etos vin sur la teron, sur nekovritan kampon Mi vin
    &jcirc;etos, kaj Mi sidigos sur vi &ccirc;iajn birdojn de la &ccirc;ielo, kaj Mi
    satigos de vi la bestojn de la tuta tero.</l>
  <l n='5'>Mi dis&jcirc;etos vian
    karnon sur la montojn, kaj Mi plenigos la valojn per via
    kadavra&jcirc;o.</l>
  <l n='6'>La landon de via na&gcirc;ado Mi malsekigos per via sango
    &gcirc;is la montoj, kaj la valoj estos plenaj de vi.</l>
  <l n='7'>Kiam vi
    estingi&gcirc;os, Mi kovros la &ccirc;ielon kaj senlumigos &gcirc;iajn stelojn, la
    sunon Mi kovros per nubo, kaj la luno ne havos sian lumon.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;iujn fontojn de lumo en la &ccirc;ielo Mi senlumigos pro vi, kaj
    mallumon Mi metos sur vian landon, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Mi maltrankviligos la korojn de multaj popoloj, kiam Mi venigos
    la scion pri via pereo inter la naciojn, en landojn, kiujn vi ne
    konis.</l>
  <l n='10'>Mi teruros pro vi multajn popolojn, kaj iliaj re&gcirc;oj
    ektremos pro vi, kiam Mi svingos Mian glavon anta&ubreve; iliaj viza&gcirc;oj,
    kaj &ccirc;iu el ili &ccirc;iuminute tremos pri sia vivo en la tago de via
    falo.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: La glavo de la
    re&gcirc;o de Babel venos sur vin.</l>
  <l n='12'>Per la glavo de fortuloj Mi
    faligos vian multenombran popolon; &ccirc;iuj ili estas la plej teruraj
    el la nacioj, kaj ili neniigos la belecon de Egiptujo, kaj &gcirc;ia
    tuta homomulto estos ekstermita.</l>
  <l n='13'>Mi pereigos &ccirc;iujn &gcirc;iajn
    brutojn apud la abundaj akvoj, kaj ilin ne plu malklarigos piedo
    de homo nek la hufoj de bruto.</l>
  <l n='14'>Tiam Mi ripozpurigos iliajn
    akvojn, kaj iliajn riverojn Mi fluigos kiel oleon, diras la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Kiam Mi faros la landon Egiptan dezerto,
    kaj la lando perdos &ccirc;ion, kion &gcirc;i havis, kiam Mi mortigos &ccirc;iujn,
    kiuj lo&gcirc;as en &gcirc;i, tiam oni ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='16'>Tio estas funebra kanto, kiun oni kantos; la filinoj de la nacioj
    &gcirc;in kantos, pri Egiptujo kaj pri &gcirc;ia tuta grandnombra popolo ili
    &gcirc;in kantos, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>En la dek-dua jaro, en la dek-kvina tago de la sama monato,
    aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='18'>Ho filo de homo,
    priploru la popolon de Egiptujo, kaj pu&scirc;u &gcirc;in kaj la filinojn de
    potencaj nacioj en la profundon subteran kune kun tiuj, kiuj iris
    en la tombon.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;u vi estas pli bona ol iu? falu, kaj ku&scirc;u kun
    la necirkumciditoj.</l>
  <l n='20'>Inter tiuj, kiuj mortis de glavo, ili
    falos; al la glavo &gcirc;i estas transdonita; oni tiros &gcirc;in kaj &gcirc;ian
    tutan grandnombran popolon.</l>
  <l n='21'>Ekparolos al &gcirc;i la potencaj herooj
    el meze de &Scirc;eol, kiuj kune kun &gcirc;iaj helpantoj malsupreniris kaj
    ekku&scirc;is necirkumciditaj, mortigitaj de glavo.</l>
  <l n='22'>Tie estas Asirio
    kaj &gcirc;ia tuta homomulto; &ccirc;irka&ubreve;e de &gcirc;i estas &gcirc;iaj tomboj; &ccirc;iuj ili
    estas mortigitaj, falis de glavo.</l>
  <l n='23'>&Gcirc;iaj tomboj estas en la
    profundo de la terinterno, kaj &gcirc;ia homomulto estas &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;ia
    tombo; &ccirc;iuj ili estas mortigitaj, falintaj de glavo, ili, kiuj
    &jcirc;etadis &ccirc;irka&ubreve; si teruron sur la tero de la vivantoj.</l>
  <l n='24'>Tie
    estas Elam kaj &gcirc;ia tuta homomulto, &ccirc;irka&ubreve;e estas &gcirc;iaj tomboj;
    &ccirc;iuj ili estas mortigitoj, kiuj falis de glavo kaj necirkumcidite
    malsupreniris en la profundon subteran, la samaj, kiuj &jcirc;etadis
    &ccirc;irka&ubreve; si teruron sur la tero de la vivantoj; ili portis sian
    honton kune kun tiuj, kiuj iris en la tombon.</l>
  <l n='25'>Meze de
    mortigitoj estas donita ku&scirc;ejo al &gcirc;i kun &gcirc;ia tuta homomulto;
    &ccirc;irka&ubreve;e estas iliaj tomboj; &ccirc;iuj ili estas necirkumciditaj,
    mortigitaj de glavo; &ccirc;ar ili &jcirc;etadis &ccirc;irka&ubreve; si teruron sur la
    tero de la vivantoj, tial ili portis sian honton kun tiuj, kiuj
    iris en la tombon, kaj ili estas metitaj inter la mortigitojn.</l>
  <l n='26'>Tie estas Me&scirc;e&hcirc; kaj Tubal kaj ilia tuta homomulto, &ccirc;irka&ubreve;e estas
    iliaj tomboj; &ccirc;iuj ili estas necirkumciditaj, mortigitaj de
    glavo, &ccirc;ar ili &jcirc;etadis &ccirc;irka&ubreve; si teruron sur la tero de la
    vivantoj.</l>
  <l n='27'>Ili ne ku&scirc;as kun la herooj, kiuj falis de
    necirkumciditoj kaj iris en &Scirc;eolon kun siaj bataliloj kaj metis
    siajn glavojn sub siajn kapojn; iliaj malbonagoj restis sur iliaj
    ostoj, &ccirc;ar kiel fortuloj ili &jcirc;etadis &ccirc;irka&ubreve; si teruron sur la
    tero de la vivantoj.</l>
  <l n='28'>Kaj vi anka&ubreve; estos frakasita meze de la
    necirkumciditoj, kaj ku&scirc;os kun tiuj, kiuj estas mortigitaj de
    glavo.</l>
  <l n='29'>Tie estas Edom kun siaj re&gcirc;oj kaj kun &ccirc;iuj siaj
    princoj, kiuj malgra&ubreve; sia forteco estas &jcirc;etitaj al tiuj, kiuj
    falis de glavo; ili ku&scirc;as kun la necirkumciditoj, kaj kun tiuj,
    kiuj iris en la tombon.</l>
  <l n='30'>Tie estas &ccirc;iuj princoj de la nordo,
    kaj &ccirc;iuj Cidonanoj, kiuj malsupreniris kune kun la mortigitoj;
    ili hontas pri la teruro, kiun &jcirc;etadis ilia forto; ili ku&scirc;as
    necirkumciditaj kun tiuj, kiuj falis de glavo, kaj ili portas
    sian honton kun tiuj, kiuj iris en la tombon.</l>
  <l n='31'>Ilin Faraono
    vidos, kaj li konsoli&gcirc;os pri sia tuta popolo, mortigita de glavo,
    Faraono kaj lia tuta militistaro, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar Mi &jcirc;etos Mian teruron sur la teron de la vivantoj; kaj
    inter la necirkumciditojn, kune kun tiuj, kiuj estas mortigitaj
    de glavo, estos metita Faraono kun sia tuta homomulto, diras la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='33'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, parolu al la filoj de via popolo, kaj diru al ili: Se Mi
    venigos glavon kontra&ubreve; iun landon, kaj la popolo de la lando
    prenos el sia mezo unu viron kaj starigos lin &ccirc;e si kiel
    observanton;</l>
  <l n='3'>kaj se li, vidante la glavon, kiu iras kontra&ubreve; la
    landon, ekblovos per trumpeto kaj avertos la popolon;</l>
  <l n='4'>kaj se
    iu, a&ubreve;dinte la sonon de la trumpeto, ne akceptos la averton, kaj
    la glavo venos kaj prenos lin, tiam lia sango estos sur lia kapo:</l>
  <l n='5'>li a&ubreve;dis la sonon de la trumpeto kaj tamen ne atentis la
    averton, tial lia sango estos sur lia kapo; sed kiu atentos la
    averton, tiu savos sian vivon.</l>
  <l n='6'>Sed se la observanto vidos la
    venantan glavon kaj ne blovos per trumpeto, kaj la popolo ne
    estos avertita, kaj la glavo venos kaj prenos la vivon de iu:
    tiam &ccirc;i tiu estos prenita pro sia peko, sed lian sangon Mi
    repostulos el la mano de la observanto.</l>
  <l n='7'>Kaj nun, ho filo de
    homo, Mi starigis vin kiel observanton por la domo de Izrael; kaj
    kiam vi a&ubreve;dos el Mia bu&scirc;o vorton, avertu ilin en Mia nomo.</l>
  <l n='8'>Kiam
    Mi diros pri la malvirtulo: Malvirtulo, vi devas morti; kaj vi ne
    parolos, por averti la malvirtulon kontra&ubreve; lia konduto: tiam li,
    la malvirtulo, mortos pro sia malvirteco, sed lian sangon Mi
    repostulos el via mano.</l>
  <l n='9'>Sed se vi avertis la malvirtulon
    kontra&ubreve; lia konduto, ke li deturnu sin de &gcirc;i, kaj li ne deturnis
    sin de sia konduto: tiam li mortos pro sia malvirteco kaj vi
    savos vian vivon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj vi, ho filo de homo, diru al la domo de Izrael: Vi diras:
    Niaj kulpoj kaj pekoj estas sur ni, kaj de ili ni konsumi&gcirc;as;
    kiel do ni povas vivi?</l>
  <l n='11'>Diru do al ili: Kiel Mi vivas, diras la
    Sinjoro, la Eternulo, Mi deziras ne la morton de malvirtulo, sed
    ke la malvirtulo deturnu sin de sia vojo kaj restu vivanta.
    Deturnu vin, deturnu vin de viaj malbonaj vojoj! kial vi mortu,
    ho domo de Izrael?</l>
  <l n='12'>Kaj vi, ho filo de homo, diru al la filoj
    de via popolo: La virteco de virtulo ne savos lin en la tago de
    lia krimo, kaj malvirtulo ne falos pro sia malvirteco en la tago,
    kiam li deturnos sin de sia malvirteco; tiel same virtulo en la
    tago de sia peko ne povas resti vivanta kun &gcirc;i.</l>
  <l n='13'>Se Mi diros al
    la virtulo, ke li vivos, kaj li, fidante sian virtecon, faros
    krimon: tiam lia tuta virteco ne estos memorata, kaj li mortos
    pro sia krimo, kiun li faris.</l>
  <l n='14'>Kaj se Mi diros al la
    malvirtulo, ke li mortos, sed li deturnos sin de sia peko kaj
    agados juste kaj virte;</l>
  <l n='15'>se la malvirtulo redonos la
    garantia&jcirc;on, repagos la rabita&jcirc;on, agados la&ubreve; la le&gcirc;oj de la
    vivo, ne farante malbonagojn: tiam li restos vivanta kaj ne
    mortos.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;iuj liaj pekoj, kiujn li faris, ne estos rememorataj:
    li agas juste kaj virte, kaj tial li restos vivanta.</l>
  <l n='17'>Dume la
    filoj de via popolo diras: Ne &gcirc;usta estas la vojo de la Sinjoro!
    Sed en efektiveco ilia vojo estas ne &gcirc;usta.</l>
  <l n='18'>Se virtulo
    deturnas sin de sia virteco kaj faras malbonagojn, li mortas pro
    ili;</l>
  <l n='19'>kaj se malvirtulo deturnas sin de sia malvirteco kaj agas
    juste kaj virte, pro tio li restas vivanta.</l>
  <l n='20'>Kaj vi diras: Ne
    &gcirc;usta estas la vojo de la Sinjoro! &Ccirc;iun el vi Mi ju&gcirc;as konforme
    al lia konduto, ho domo de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>En la dek-dua jaro de nia forkaptiteco, en la kvina tago de la
    deka monato, venis al mi forsavi&gcirc;into el Jerusalem, kaj diris: La
    urbo estas disbatita.</l>
  <l n='22'>Sed la mano de la Eternulo aperis super
    mi en la vespero anta&ubreve; la veno de la forsavi&gcirc;into, kaj malfermis
    mian bu&scirc;on, anta&ubreve; ol tiu venis al mi matene; kaj mia bu&scirc;o
    malfermi&gcirc;is, kaj mi ne plu devis silenti.</l>
  <l n='23'>Kaj aperis al mi
    vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='24'>Ho filo de homo! la lo&gcirc;antoj de
    tiuj dezertaj lokoj sur la tero de Izrael parolas tiele: Abraham
    estis unu sola homo, kaj ricevis herede la landon; sed ni estas
    multo, des pli apartenas al ni la lando kiel hereda&jcirc;o.</l>
  <l n='25'>Tial
    diru al ili: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Vi man&gcirc;as kun
    sango, kaj viajn okulojn vi levas al viaj idoloj, kaj sangon vi
    ver&scirc;as; kaj tamen vi volas posedi la landon?</l>
  <l n='26'>Vi apogas vin sur
    via glavo, vi faras abomeninda&jcirc;on, vi malpurigas unu la edzinon
    de la alia; kaj tamen vi volas posedi la landon?</l>
  <l n='27'>Diru al ili
    jenon: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Kiel Mi vivas, tiuj,
    kiuj trovi&gcirc;as sur la ruinoj, falos de glavo; kiu estas sur la
    kampo, tiun Mi transdonos kiel man&gcirc;a&jcirc;on al la bestoj; kaj tiuj,
    kiuj estas en fortika&jcirc;oj kaj en kavernoj, mortos de pesto.</l>
  <l n='28'>Kaj
    Mi faros la landon absoluta dezerto, kaj malaperos &gcirc;ia fiera
    forto; kaj la montoj de Izrael dezerti&gcirc;os tiel, ke neniu tie
    pasos.</l>
  <l n='29'>Kaj oni ekscios, ke Mi estas la Eternulo, kiam Mi plene
    dezertigos la landon pro &ccirc;iuj iliaj abomeninda&jcirc;oj, kiujn ili
    faris.</l>
  <l n='30'>Kaj koncerne vin, ho filo de homo, la filoj de via
    popolo interparolas pri vi &ccirc;e la muroj kaj &ccirc;e la pordoj de la
    domoj, kaj unu al la alia parolas jene: Iru, kaj a&ubreve;skultu, kia
    estas la vorto, kiu eliris de la Eternulo!</l>
  <l n='31'>Kaj ili venas al vi
    kiel al popola kunveno, kaj Mia popolo sidi&gcirc;as anta&ubreve; vi, kaj
    a&ubreve;skultas viajn vortojn, sed ne plenumas ilin; &ccirc;ar voluptajn
    kantojn ili faras el tio en siaj bu&scirc;oj, kaj ilia koro celas nur
    profiton.</l>
  <l n='32'>Vi estas por ili kiel volupta kanto, kiel homo kun
    bela vo&ccirc;o kaj bone kantanta; ili a&ubreve;skultas viajn vortojn, sed ne
    plenumas ilin.</l>
  <l n='33'>Sed kiam plenumi&gcirc;os tio, kio devas plenumi&gcirc;i,
    tiam ili ekscios, ke profeto estis meze de ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='34'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, profetu pri la pa&scirc;tistoj de Izrael, profetu, kaj diru al
    ili, al la pa&scirc;tistoj: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Ve al
    la pa&scirc;tistoj de Izrael, kiuj pa&scirc;tas sin mem! &ccirc;u ne la &scirc;afojn
    devas pa&scirc;ti la pa&scirc;tistoj?</l>
  <l n='3'>La grasa&jcirc;on vi man&gcirc;as, per la lano vi
    vin vestas, la grasigitan &scirc;afon vi bu&ccirc;as; sed la &scirc;afojn vi ne
    pa&scirc;tas.</l>
  <l n='4'>La malfortajn vi ne flegas, malsanan vi ne kuracas,
    vunditan vi ne banda&gcirc;as, forerarintan vi ne revenigas, perditan
    vi ne ser&ccirc;as; sed vi regas super ili maldelikate kaj kruele.</l>
  <l n='5'>Kaj ili diskuris, &ccirc;ar ili ne havas pa&scirc;tiston; kaj ili fari&gcirc;is
    man&gcirc;a&jcirc;o por &ccirc;iuj bestoj de la kampo, ili diskuris.</l>
  <l n='6'>Erarvagas
    Miaj &scirc;afoj sur &ccirc;iuj montoj kaj sur &ccirc;iuj altaj montetoj, kaj sur
    la tutan teron diskuris Miaj &scirc;afoj, kaj neniu demandas pri ili,
    neniu ilin ser&ccirc;as.</l>
  <l n='7'>Tial, ho pa&scirc;tistoj, a&ubreve;skultu la vorton de la
    Eternulo:</l>
  <l n='8'>Kiel Mi vivas, diras la Sinjoro, la Eternulo: pro
    tio, ke Miaj &scirc;afoj fari&gcirc;is rabata&jcirc;o, kaj pro foresto de pa&scirc;tisto
    Miaj &scirc;afoj fari&gcirc;is man&gcirc;a&jcirc;o por &ccirc;iuj bestoj de la kampo, kaj Miaj
    pa&scirc;istoj ne ser&ccirc;is Miajn &scirc;afojn, kaj la pa&scirc;tistoj pa&scirc;tis sin mem,
    sed Miajn &scirc;afojn ili ne pa&scirc;tis &dash;</l>
  <l n='9'>pro tio, ho pa&scirc;tistoj,
    a&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo:</l>
  <l n='10'>Tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: Jen Mi iras kontra&ubreve; la pa&scirc;tistojn, kaj Mi elpostulos
    Miajn &scirc;afojn el iliaj manoj, kaj Mi forprenos de ili la pa&scirc;tadon
    de &scirc;afoj, kaj la pa&scirc;tistoj jam ne plu pa&scirc;tos sin mem, kaj Mi
    savos Miajn &scirc;afojn el ilia bu&scirc;o, por ke ili ne plu estu man&gcirc;a&jcirc;o
    por ili.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi
    venos, kaj Mi ser&ccirc;os Miajn &scirc;afojn kaj esploros ilin.</l>
  <l n='12'>Kiel
    pa&scirc;tisto esploras sian &scirc;afaron, kiam li alvenas al siaj
    diskurintaj &scirc;afoj, tiel Mi esploros Miajn &scirc;afojn; kaj Mi savos
    ilin el &ccirc;iuj lokoj, kien ili diskuris en la tago nuba kaj
    malluma.</l>
  <l n='13'>Mi elkondukos ilin el inter la popoloj, Mi kolektos
    ilin el la diversaj landoj, Mi revenigos ilin sur ilian teron;
    kaj Mi pa&scirc;tos ilin sur la montoj de Izrael, en la valoj, kaj sur
    &ccirc;iuj lo&gcirc;eblaj lokoj de la tero.</l>
  <l n='14'>Sur bona pa&scirc;tejo Mi ilin
    pa&scirc;tos, kaj sur la altaj montoj de Izrael estos ilia lo&gcirc;loko; tie
    ili ripozos en bona restejo, kaj pa&scirc;ti&gcirc;os sur grasa pa&scirc;tejo, sur
    la montoj de Izrael.</l>
  <l n='15'>Mi pa&scirc;tos Miajn &scirc;afojn, kaj Mi ripozigos
    ilin, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='16'>La &scirc;afon perdi&gcirc;intan Mi
    elser&ccirc;os, la forpelitan Mi revenigos, la vunditan Mi banda&gcirc;os, la
    malsanan Mi fortigos; sed la grasan kaj fortan Mi ekstermos; Mi
    pa&scirc;tos kun justeco.</l>
  <l n='17'>Kaj pri vi, ho Miaj &scirc;afoj, tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi faros ju&gcirc;on inter &scirc;afo kaj &scirc;afo, al
    vir&scirc;afoj kaj virkaproj.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;u ne sufi&ccirc;as al vi, ke vi pa&scirc;ti&gcirc;as
    sur bona pa&scirc;tejo? la resta&jcirc;on sur via pa&scirc;tejo vi dispremas per
    viaj piedoj! &Ccirc;u ne sufi&ccirc;as, ke vi trinkas puran akvon? la
    resta&jcirc;on vi movmalklarigas per viaj piedoj!</l>
  <l n='19'>Kaj Miaj &scirc;afoj
    devas man&gcirc;i tion, kio estas dispremita per viaj piedoj, kaj
    trinki tion, kio estas malklarigita per viaj piedoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Tial tiele diras al ili la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi venos,
    kaj Mi faros ju&gcirc;on inter &scirc;afo grasa kaj &scirc;afo malgrasa.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar vi
    pu&scirc;as per la flanko kaj per la &scirc;ultro kaj frapas per viaj kornoj
    &ccirc;iujn malfortajn, &gcirc;is vi forpelas ilin eksteren,</l>
  <l n='22'>Mi helpos al
    Miaj &scirc;afoj, kaj ili ne plu estos prirabataj, kaj Mi faros ju&gcirc;on
    inter &scirc;afo kaj &scirc;afo.</l>
  <l n='23'>Kaj Mi starigos super ili unu pa&scirc;tiston,
    kiu pa&scirc;tos ilin, Mian servanton David; li pa&scirc;tos ilin, kaj li
    estos por ili pa&scirc;tisto.</l>
  <l n='24'>Kaj Mi, la Eternulo, estos por ili
    Dio, kaj Mia servanto David estos princo inter ili; Mi, la
    Eternulo, tion parolis.</l>
  <l n='25'>Kaj Mi faros kun ili interligon de
    paco, kaj Mi malaperigos &ccirc;iujn sova&gcirc;ajn bestojn el la lando, por
    ke oni povu lo&gcirc;i en la dezerto sendan&gcirc;ere kaj dormi en la
    arbaroj.</l>
  <l n='26'>Kaj Mi faros ilin kaj la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on de Mia monteto
    objekto de beno, kaj Mi sendados pluvon en &gcirc;ia tempo, tio estos
    pluvoj de beno.</l>
  <l n='27'>Kaj la arbo de la kampo donados siajn
    fruktojn, kaj la tero donados siajn produkta&jcirc;ojn, kaj ili estos
    sur sia tero ekster dan&gcirc;ero; kaj ili ekscios, ke Mi estas la
    Eternulo, kiam Mi rompos la stangojn de ilia jugo, kaj savos ilin
    el la manoj de tiuj, kiuj sklavigis ilin.</l>
  <l n='28'>Kaj ili ne plu estos
    prirabataj de la nacioj, kaj la bestoj de la tero ne man&gcirc;egos
    ilin; kaj ili lo&gcirc;os sendan&gcirc;ere, kaj neniu teruros ilin.</l>
  <l n='29'>Kaj Mi
    aran&gcirc;os por ili gloran plantadon, kaj ili ne plu estos
    ekstermataj de malsato en la lando, kaj ili ne plu havos
    malhonoron inter la nacioj.</l>
  <l n='30'>Kaj oni ekscios, ke Mi, la
    Eternulo, ilia Dio, estas kun ili, kaj ke ili, la domo de Izrael,
    estas Mia popolo, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='31'>Kaj vi,
    homoj, estas Miaj &scirc;afoj, la &scirc;afoj de Mia pa&scirc;tejo, kaj Mi estas
    via Dio, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='35'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, turnu vian viza&gcirc;on al la monto Seir, kaj profetu pri &gcirc;i;</l>
  <l n='3'>kaj diru al &gcirc;i: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi iras
    kontra&ubreve; vin, ho monto Seir, kaj Mi etendos Mian manon kontra&ubreve; vin
    kaj faros vin absoluta dezerto.</l>
  <l n='4'>Viajn urbojn Mi ruinigos, kaj
    vi mem dezerti&gcirc;os; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar
    vi havis eternan malamon, kaj elmetadis la Izraelidojn al glavo
    en la tempo de ilia malfeli&ccirc;o, kiam iliaj malbonagoj fini&gcirc;is:</l>
  <l n='6'>tial, kiel Mi vivas, diras la Sinjoro, la Eternulo, Mi faros vin
    sanganta, kaj sanga ven&gcirc;o vin persekutos; &ccirc;ar vi ne malamis
    sangon, tial sanga ven&gcirc;o vin persekutos.</l>
  <l n='7'>Kaj Mi faros la monton
    Seir absoluta dezerto, kaj Mi malaperigos sur &gcirc;i &ccirc;ian pasanton.</l>
  <l n='8'>Mi plenigos &gcirc;iajn alta&jcirc;ojn de mortigitoj: sur viaj montetoj, en
    viaj valoj, kaj en &ccirc;iuj viaj terfendoj ku&scirc;os falintoj, mortigitaj
    de glavo.</l>
  <l n='9'>Mi faros vin eterna dezerto, kaj viaj urboj ne estos
    lo&gcirc;ataj; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Pro tio, ke
    vi diris: Tiuj du popoloj kaj du landoj apartenos al mi, kaj ni
    ekposedos ilin, kvankam tie estas la Eternulo:</l>
  <l n='11'>tial, kiel Mi
    vivas, diras la Eternulo, Mi agos kun vi konforme al via kolero,
    kaj al via envio, kiun vi elmontris en via malamo kontra&ubreve; ili;
    kaj oni ekkonos Min &ccirc;e ili, kiam Mi ju&gcirc;os vin.</l>
  <l n='12'>Kaj vi ekscios,
    ke Mi, la Eternulo, a&ubreve;dis &ccirc;iujn viajn insultojn, kiujn vi eldiris
    pri la montoj de Izrael, dirante: Ili estas dezertigitaj kaj
    transdonitaj al ni, por ke ni konsumu ilin.</l>
  <l n='13'>Vi faris vin
    grandaj anta&ubreve; Mi per via bu&scirc;o, kaj vi multe parolis kontra&ubreve; Mi;
    Mi tion a&ubreve;dis.</l>
  <l n='14'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Kiam la
    tuta tero &gcirc;ojos, Mi faros vin dezerto.</l>
  <l n='15'>Kiel vi &gcirc;ojis pri la
    hereda&jcirc;o de la domo de Izrael, kiam &gcirc;i dezerti&gcirc;is, tiel Mi agos
    kun vi: vi fari&gcirc;os dezerto, ho monto Seir kaj la tuta Edomujo;
    kaj oni ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='36'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj vi, ho filo de homo, profetu pri la montoj de Izrael, kaj
    diru: Ho montoj de Izrael, a&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo!</l>
  <l n='2'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: &Ccirc;ar la malamiko diras pri
    vi: Ha, ha! anka&ubreve; la eternaj alta&jcirc;oj fari&gcirc;is niaj poseda&jcirc;oj;</l>
  <l n='3'>tial profetu, kaj diru: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro
    tio, &gcirc;uste pro tio, ke oni dezertigis vin kaj premis vin de &ccirc;iuj
    flankoj, por ke vi fari&gcirc;u hereda&jcirc;o por la aliaj nacioj, kaj oni
    prenis vin sur sian langon kaj la popoloj vin kalumnias,</l>
  <l n='4'>tial,
    ho montoj de Izrael, a&ubreve;skultu la vorton de la Sinjoro, la
    Eternulo: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo, al la montoj kaj
    al la montetoj, al la terfendoj kaj al la valoj, al la
    dezertigitaj ruinoj kaj al la forlasitaj urboj, kiuj fari&gcirc;is
    rabata&jcirc;o kaj mokata&jcirc;o por la aliaj nacioj &ccirc;irka&ubreve;e;</l>
  <l n='5'>tiele diras
    la Sinjoro, la Eternulo: Kredu, ke en la fajro de Mia fervoro Mi
    parolis pri la aliaj nacioj kaj pri la tuta Edomujo, kiuj
    alproprigis al si Mian landon kun tutkora &gcirc;ojo kaj kun mokado,
    por prirabi &gcirc;iajn produkta&jcirc;ojn;</l>
  <l n='6'>tial profetu pri la lando de
    Izrael, kaj diru al la montoj kaj al la montetoj, al la terfendoj
    kaj al la valoj: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi
    parolis en Mia fervoro kaj en Mia kolero, pro tio, ke vi suferas
    malhonoron de la nacioj;</l>
  <l n='7'>tial tiele diras la Sinjoro, la
    Eternulo: Mi &jcirc;uras per levo de Mia mano, ke la nacioj, kiuj estas
    &ccirc;irka&ubreve; vi, suferos malhonoron;</l>
  <l n='8'>sed vi, montoj de Izrael,
    elkreskigos viajn bran&ccirc;ojn kaj alportados viajn fruktojn al Mia
    popolo Izrael; &ccirc;ar ili balda&ubreve; venos.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar jen Mi venos al vi, Mi
    turnos Mian viza&gcirc;on al vi, kaj vi estos prilaborataj kaj
    prisemataj;</l>
  <l n='10'>kaj Mi aperigos sur vi multe da homoj, la tutan
    domon de Izrael, ilin &ccirc;iujn; kaj la urboj fari&gcirc;os lo&gcirc;ataj, kaj la
    ruinoj estos rekonstruataj;</l>
  <l n='11'>Mi aperigos sur vi multe da homoj
    kaj brutoj, kaj ili multi&gcirc;os kaj fruktori&ccirc;i&gcirc;os; kaj Mi faros vin
    lo&gcirc;ataj, kiel en via anta&ubreve;a tempo, kaj Mi bonfarados al vi pli ol
    en via komenco; kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Mi
    venigos sur vin homojn, Mian popolon Izrael; kaj ili posedos vin,
    kaj vi estos ilia hereda&jcirc;o, kaj vi ne plu seninfanigos ilin.</l>
  <l n='13'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Pro tio, ke oni diras al vi:
    Vi forman&gcirc;as homojn, kaj vi seninfanigis vian popolon &dash;</l>
  <l n='14'>pro
    tio vi nun ne plu man&gcirc;os homojn, kaj vian popolon vi ne plu
    seninfanigos, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Kaj Mi ne plu
    a&ubreve;digos kontra&ubreve; vi insultadon de la nacioj, kaj vi ne plu havos
    malhonoron de la flanko de popoloj, kaj vian popolon vi ne plu
    seninfanigos, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='17'>Ho filo de
    homo! la domo de Izrael, lo&gcirc;ante sur sia tero, malpurigis &gcirc;in per
    sia konduto kaj per siaj agoj; kiel la malpura&jcirc;o de virino dum
    &scirc;ia monata&jcirc;o estis anta&ubreve; Mi ilia konduto.</l>
  <l n='18'>Kaj Mi elver&scirc;is sur
    ilin Mian koleron pro la sango, kiun ili ver&scirc;adis sur la teron,
    kaj pro tio, ke ili malpurigadis &gcirc;in per siaj idoloj;</l>
  <l n='19'>kaj Mi
    dis&jcirc;etis ilin inter la naciojn, kaj ili estis dispelitaj en la
    diversajn landojn; konforme al ilia konduto kaj al iliaj agoj Mi
    faris ju&gcirc;on kontra&ubreve; ili.</l>
  <l n='20'>Kaj ili ali&gcirc;is al la nacioj, al kiuj
    ili venis, kaj malsanktigis Mian sanktan nomon tiel, ke oni diris
    pri ili: &Ccirc;u tio estas la popolo de la Eternulo, kiu devis eliri
    el Lia lando?</l>
  <l n='21'>Sed Mi doma&gcirc;is Mian sanktan nomon, kiun la domo
    de Izrael malsanktigis inter la nacioj, kien ili venis.</l>
  <l n='22'>Tial
    diru al la domo de Izrael: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo:
    Ne pro vi Mi agas, ho domo de Izrael, sed nur pro Mia sankta
    nomo, kiun vi malsanktigis inter la nacioj, kien vi venis.</l>
  <l n='23'>Kaj
    Mi sanktigos Mian grandan nomon, malsanktigitan &ccirc;e la nacioj,
    kiun vi malsanktigis inter ili; kaj la nacioj ekscios, ke Mi
    estas la Eternulo, diras la Sinjoro, la Eternulo, kiam Mi montros
    sur vi Mian sanktecon anta&ubreve; iliaj okuloj.</l>
  <l n='24'>Mi prenos vin el
    inter la nacioj, Mi kolektos vin el &ccirc;iuj landoj, kaj Mi venigos
    vin en vian landon.</l>
  <l n='25'>Kaj Mi aspergos vin per pura akvo, kaj vi
    puri&gcirc;os de &ccirc;iuj viaj malpura&jcirc;oj, kaj de &ccirc;iuj viaj idoloj Mi
    purigos vin.</l>
  <l n='26'>Kaj Mi donos al vi koron novan, kaj spiriton
    novan Mi metos en vin; Mi eligos el via korpo la &scirc;tonan koron,
    kaj Mi donos al vi koron karnan.</l>
  <l n='27'>Kaj Mian spiriton Mi metos en
    vin, kaj Mi faros, ke vi agados la&ubreve; Miaj le&gcirc;oj, kaj Miajn
    ordonojn vi observados kaj plenumados.</l>
  <l n='28'>Kaj vi lo&gcirc;os en la
    lando, kiun Mi donis al viaj patroj; kaj vi estos Mia popolo, kaj
    Mi estos via Dio.</l>
  <l n='29'>Kaj Mi liberigos vin de &ccirc;iuj viaj
    malpura&jcirc;oj; Mi vokos la grenon kaj multigos &gcirc;in, kaj Mi ne
    venigos sur vin malsaton.</l>
  <l n='30'>Mi multigos la fruktojn de la arboj
    kaj la produkta&jcirc;ojn de la kampo, por ke vi ne plu havu anta&ubreve; la
    nacioj honton pri malsato.</l>
  <l n='31'>Tiam vi rememoros vian malbonan
    konduton kaj viajn nebonajn agojn, kaj vi faros al vi mem
    ripro&ccirc;ojn pro viaj malbonagoj kaj pro viaj abomeninda&jcirc;oj.</l>
  <l n='32'>Ne
    pro vi Mi agas, diras la Sinjoro, la Eternulo; tion vi sciu.
    Hontu kaj ru&gcirc;i&gcirc;u pri via konduto, ho domo de Izrael!</l>
  <l n='33'>Tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo: En la tempo, kiam Mi purigos vin
    de &ccirc;iuj viaj malbonagoj kaj lo&gcirc;atigos la urbojn, kaj la ruinoj
    estos rekonstruitaj,</l>
  <l n='34'>kaj la dezertigita tero estos prilaborata
    anstata&ubreve; tio, ke &gcirc;i estis dezerto anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;iu pasanto:</l>
  <l n='35'>tiam oni diros: &Ccirc;i tiu dezertigita tero fari&gcirc;is kiel la
    &gcirc;ardeno Eden, kaj la urboj ruinigitaj, dezertigitaj, kaj
    detruitaj estas nun fortikigitaj kaj lo&gcirc;ataj.</l>
  <l n='36'>Kaj ekscios la
    nacioj, kiuj restos &ccirc;irka&ubreve; vi, ke Mi, la Eternulo, rekonstruis la
    detruita&jcirc;on, priplantis la dezertigita&jcirc;on; Mi, la Eternulo, tion
    diris, kaj Mi tion plenumos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Ankora&ubreve; en tio Mi
    trovigos Min al la domo de Izrael, kaj faros al ili: Mi multigos
    &ccirc;e ili la homojn kiel &scirc;afojn.</l>
  <l n='38'>Kiel la sanktaj &scirc;afoj, kiel la
    &scirc;afoj de Jerusalem dum &gcirc;iaj festoj, tiel la dezertigitaj urboj
    pleni&gcirc;os de amasoj da homoj; kaj oni ekscios, ke Mi estas la
    Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='37'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Aperis super mi la mano de la Eternulo, kaj elirigis min en la
    inspiro de la Eternulo, kaj starigis min meze de ebena&jcirc;o, kiu
    estis plena de ostoj.</l>
  <l n='2'>Kaj Li kondukis min &ccirc;irka&ubreve;e &ccirc;irka&ubreve; ili;
    estis tre multe da ili sur la ebena&jcirc;o, kaj ili estis tre sekaj.</l>
  <l n='3'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo! &ccirc;u revivi&gcirc;os &ccirc;i tiuj ostoj?
    Mi respondis: Ho Sinjoro, ho Eternulo, nur Vi tion scias.</l>
  <l n='4'>Kaj
    Li diris al mi: Profetu pri &ccirc;i tiuj ostoj, kaj diru al ili: Ho
    sekaj ostoj, a&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo!</l>
  <l n='5'>Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo, al &ccirc;i tiuj ostoj: Jen Mi venigos en vin
    spiriton, kaj vi revivi&gcirc;os;</l>
  <l n='6'>kaj Mi donos al vi tendenojn, Mi
    kreskigos &ccirc;irka&ubreve; vi karnon, Mi kovros vin per ha&ubreve;to, Mi enmetos
    en vin spiriton, kaj vi revivi&gcirc;os; kaj vi ekscios, ke Mi estas la
    Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj mi profetis, kiel estis ordonite al mi; kaj kiam
    mi eldiris mian profeta&jcirc;on, fari&gcirc;is bruo kaj tumulto, kaj la
    ostoj komencis alproksimi&gcirc;adi, &ccirc;iu osto al sia osto.</l>
  <l n='8'>Kaj mi
    vidis: jen sur ili estas tendenoj, kaj elkreskis karno, kaj ha&ubreve;to
    kovris ilin supre; sed spirito en ili ne estis.</l>
  <l n='9'>Kaj Li diris al
    mi: Profetu al la spirito, profetu, ho filo de homo, kaj diru al
    la spirito: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: El la kvar
    ventoj venu, ho spirito, kaj ekblovu sur &ccirc;i tiujn mortigitojn,
    por ke ili revivi&gcirc;u.</l>
  <l n='10'>Kaj mi profetis, kiel Li ordonis al mi;
    kaj eniris en ilin spirito, kaj ili revivi&gcirc;is kaj stari&gcirc;is sur
    siaj piedoj, tre, tre granda armeo.</l>
  <l n='11'>Kaj Li diris al mi: Ho
    filo de homo! &ccirc;i tiuj ostoj estas la tuta domo de Izrael. Jen ili
    diras: Seki&gcirc;is niaj ostoj, kaj pereis nia espero, decidita estas
    nia sorto.</l>
  <l n='12'>Tial profetu, kaj diru al ili: Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi malfermos viajn tombojn kaj elirigos
    vin el viaj tomboj, ho Mia popolo, kaj Mi venigos vin en la
    landon de Izrael.</l>
  <l n='13'>Kaj vi ekscios, ke Mi estas la Eternulo,
    kiam Mi malfermos viajn tombojn kaj elirigos vin el viaj tomboj,
    ho Mia popolo.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi enmetos Mian spiriton en vin, kaj vi
    revivi&gcirc;os, kaj Mi aran&gcirc;os vin en via lando; kaj vi ekscios, ke
    Mi, la Eternulo, tion parolis kaj faris, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='16'>Vi, ho filo
    de homo, prenu al vi lignon, kaj skribu sur &gcirc;i: De Jehuda, kaj de
    la Izraelidoj, ali&gcirc;intaj al li. Poste prenu ankora&ubreve; unu lignon,
    kaj skribu sur &gcirc;i: De Jozef, ligno de Efraim, kaj de la tuta domo
    de Izrael, kiu ali&gcirc;is al li.</l>
  <l n='17'>Kaj aligu ilin al vi unu al la
    alia kiel unu lignon, ke ili fari&gcirc;u unu en via mano.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam
    la filoj de via popolo demandos vin: &Ccirc;u vi ne klarigos al ni,
    kion tio signifas &ccirc;e vi?</l>
  <l n='19'>tiam diru al ili: Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi prenos la lignon de Jozef, kiu estas
    en la manoj de Efraim kaj de la triboj de Izrael, kiuj ali&gcirc;is al
    li; kaj Mi aligos &gcirc;in kun ili al la ligno de Jehuda, kaj Mi faros
    ilin unu ligno, kaj ili estos unu en Mia mano.</l>
  <l n='20'>Kaj la lignoj,
    sur kiuj vi estos skribinta, estu en via mano anta&ubreve; iliaj okuloj.</l>
  <l n='21'>Kaj diru al ili: Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi
    prenos la Izraelidojn el inter la nacioj, kien ili iris, kaj Mi
    kolektos ilin de &ccirc;irka&ubreve;e kaj venigos ilin en ilian landon.</l>
  <l n='22'>Kaj
    Mi faros ilin unu nacio en la lando, sur la montoj de Izrael, kaj
    unu re&gcirc;o estos re&gcirc;o por ili &ccirc;iuj; kaj ili ne plu estos du popoloj
    kaj ne plu estos dividitaj en du regnojn.</l>
  <l n='23'>Kaj ili ne plu sin
    malpurigos per siaj idoloj kaj per siaj abomeninda&jcirc;oj kaj per
    &ccirc;iuj siaj krimoj; kaj Mi liberigos ilin el &ccirc;iuj iliaj lo&gcirc;lokoj,
    en kiuj ili pekis, kaj Mi purigos ilin; kaj ili estos Mia popolo,
    kaj Mi estos ilia Dio.</l>
  <l n='24'>Kaj Mia servanto David estos re&gcirc;o super
    ili, kaj unu pa&scirc;tisto estos por ili &ccirc;iuj; kaj ili sekvos Miajn
    decidojn, kaj Miajn le&gcirc;ojn ili observos kaj plenumos.</l>
  <l n='25'>Kaj ili
    lo&gcirc;os en la lando, kiun Mi donis al Mia servanto Jakob kaj en kiu
    lo&gcirc;is viaj patroj; kaj ili lo&gcirc;os en &gcirc;i, ili kaj iliaj infanoj,
    kaj la infanoj de iliaj infanoj, eterne; kaj Mia servanto David
    estos por ili princo eterne.</l>
  <l n='26'>Kaj Mi faros kun ili interligon
    de paco; &gcirc;i estos eterna interligo kun ili; Mi aran&gcirc;os kaj
    multigos ilin, kaj Mi starigos Mian sanktejon inter ili por
    eterne.</l>
  <l n='27'>Kaj Mi lo&gcirc;os inter ili; kaj Mi estos ilia Dio, kaj ili
    estos Mia popolo.</l>
  <l n='28'>Kaj la nacioj ekscios, ke Mi, la Eternulo,
    sanktigas Izraelon, &ccirc;ar Mia sanktejo estos inter ili por eterne.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='38'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Ho filo de
    homo, turnu vian viza&gcirc;on al Gog, en la lando Magog, &ccirc;efa princo
    de Me&scirc;e&hcirc; kaj Tubal, kaj profetu pri li;</l>
  <l n='3'>kaj diru: Tiele diras
    la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi iras kontra&ubreve; vin, ho Gog, &ccirc;efa
    princo de Me&scirc;e&hcirc; kaj Tubal.</l>
  <l n='4'>Kaj Mi vagigos vin, Mi metos
    bu&scirc;brida&jcirc;on en vian bu&scirc;on, kaj Mi elirigos vin kaj vian tutan
    militistaron, &ccirc;evalojn kaj rajdistojn, &ccirc;iujn en belegaj vestoj,
    grandan anaron, en kirasoj kaj kun &scirc;ildoj, kun glavo en la mano;</l>
  <l n='5'>Persojn, Etiopojn, kaj Putidojn, &ccirc;iujn kun &scirc;ildoj kaj kaskoj;</l>
  <l n='6'>Gomeron kun &ccirc;iuj &gcirc;iaj ta&ccirc;mentoj, la domon de Togarma, de la
    nordaj randoj, kun &ccirc;iuj &gcirc;iaj ta&ccirc;mentoj; multaj popoloj estos kun
    vi.</l>
  <l n='7'>Pretigu vin kaj aran&gcirc;u vin, vi kaj &ccirc;iuj homamasoj, kiuj
    kolekti&gcirc;is al vi, kaj vi estu ilia gvidanto.</l>
  <l n='8'>Post longa tempo
    vi estos elvokita; en la lastaj jaroj vi venos en la landon
    liberigitan el glavo, al la popolo, kolektita el inter multaj
    gentoj, sur la montojn de Izrael, kiuj &ccirc;iam estis dezertaj, al la
    popolo, kiu estos elkondukita el inter la gentoj kaj nun tuta
    lo&gcirc;as ekster dan&gcirc;ero.</l>
  <l n='9'>Kaj vi levi&gcirc;os, kaj venos kiel ventego;
    vi estos kiel nubego, kiu volas kovri la teron, vi kaj &ccirc;iuj viaj
    ta&ccirc;mentoj kaj la multaj popoloj kun vi.</l>
  <l n='10'>Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: En tiu tempo venos en vian koron diversaj
    deziroj, kaj vi pripensos malbonajn intencojn.</l>
  <l n='11'>Kaj vi diros:
    Mi iros kontra&ubreve; la landon nebaritan, mi iros kontra&ubreve; la
    trankvilulojn, kiuj pensas, ke ili lo&gcirc;as ekster dan&gcirc;ero, kiuj
    lo&gcirc;as &ccirc;iuj sen muroj kaj ne havas riglilojn nek pordojn;</l>
  <l n='12'>por
    ke mi faru rabadon kaj kaptu kapta&jcirc;on, kaj metu la manon sur la
    denove lo&gcirc;atajn ruinojn, kaj sur la popolon, kiu estas
    rekolektita el inter la nacioj, okupas sin per brutedukado kaj
    komercado, kaj lo&gcirc;as sur la centro de la tero.</l>
  <l n='13'>&Scirc;eba kaj Dedan,
    kaj la komercistoj de Tar&scirc;i&scirc;, kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj potenculoj diros al
    vi: &Ccirc;u ne por fari rabadon vi venis? &ccirc;u ne por kapti kapta&jcirc;on vi
    kolektis vian homomulton, por forporti ar&gcirc;enton kaj oron, por
    preni brutojn kaj hava&jcirc;ojn, por fari grandan rabadon?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tial profetu, ho filo de homo, kaj diru al Gog: Tiele diras la
    Sinjoro, la Eternulo: &Ccirc;u vi ne scias pri tiu tempo, kiam Mia
    popolo Izrael devas lo&gcirc;i sendan&gcirc;ere?</l>
  <l n='15'>Vi venos de via loko, de
    la nordaj randoj, vi kaj multaj popoloj kun vi, &ccirc;iuj rajdante sur
    &ccirc;evaloj, granda homomulto kaj potenca armeo;</l>
  <l n='16'>kaj vi iros
    kontra&ubreve; Mian popolon Izrael kiel nubo, por kovri la landon. Tio
    okazos en la lasta tempo. Mi permesos al vi veni en Mian landon,
    por ke la nacioj ekkonu Min, kiam Mi montros sur vi Mian
    sanktecon anta&ubreve; iliaj okuloj, ho Gog.</l>
  <l n='17'>Tiele diras la Sinjoro,
    la Eternulo: Vi estas ja tiu, pri kiu Mi parolis en la antikva
    tempo per Miaj servantoj, la profetoj de Izrael, kiuj en tiu
    tempo anta&ubreve;diris la jarojn, kiam Mi venigos vin sur ilin.</l>
  <l n='18'>En
    tiu tempo, kiam Gog venos sur la teron de Izrael, diras la
    Sinjoro, la Eternulo, levi&gcirc;os Mia kolero kaj Mia indigno.</l>
  <l n='19'>Kaj
    en Mia fervoro, en la fajro de Mia kolero Mi decidis, ke en tiu
    tempo estos granda tumulto sur la tero de Izrael;</l>
  <l n='20'>kaj ektremos
    anta&ubreve; Mi la fi&scirc;oj de la maro, la birdoj de la &ccirc;ielo, la bestoj de
    la kampo, &ccirc;iuj rampa&jcirc;oj, kiuj rampas sur la tero, kaj &ccirc;iuj homoj,
    kiuj estas sur la tero; kaj renversi&gcirc;os la montoj, falos la
    rokkruta&jcirc;oj, kaj &ccirc;iuj muroj falos sur la teron.</l>
  <l n='21'>Kaj Mi vokos
    kontra&ubreve; lin glavon sur &ccirc;iuj Miaj montoj, diras la Sinjoro, la
    Eternulo; &ccirc;iu prenos glavon kontra&ubreve; sian fraton.</l>
  <l n='22'>Kaj Mi faros
    kontra&ubreve; li ju&gcirc;on per pesto kaj sangover&scirc;ado; Mi sendos pluvegon,
    &scirc;tonan hajlon, fajron, kaj sulfuron sur lin kaj sur liajn
    ta&ccirc;mentojn, kaj sur la multajn popolojn, kiuj estos kun li.</l>
  <l n='23'>Kaj Mi montros Mian grandecon kaj sanktecon, kaj Mi konatigos Min
    anta&ubreve; la okuloj de multaj popoloj; kaj ili ekscios, ke Mi estas
    la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='39'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj vi, ho filo de homo, profetu pri Gog, kaj diru: Tiele diras
    la Sinjoro, la Eternulo: Jen Mi iras kontra&ubreve; vin, ho Gog, &ccirc;efa
    princo de Me&scirc;e&hcirc; kaj Tubal.</l>
  <l n='2'>Kaj Mi vagigos vin, allogos vin,
    levos vin de la nordaj randoj, kaj venigos vin sur la montojn de
    Izrael.</l>
  <l n='3'>Kaj Mi elbatos vian pafarkon el via maldekstra mano,
    kaj Mi elfaligos viajn sagojn el via dekstra mano.</l>
  <l n='4'>Sur la
    montoj de Izrael vi falos, vi kaj &ccirc;iuj viaj ta&ccirc;mentoj, kaj la
    popoloj, kiuj estos kun vi; al &ccirc;iaspecaj rabobirdoj kaj al la
    bestoj de la kampo Mi transdonos vin kiel man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='5'>Sur la
    kampo vi falos; &ccirc;ar Mi tion decidis, diras la Sinjoro, la
    Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj Mi sendos fajron sur Magogon kaj sur la
    eksterdan&gcirc;erajn lo&gcirc;antojn de la insuloj; kaj oni ekscios, ke Mi
    estas la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Kaj Mian sanktan nomon Mi konatigos meze de
    Mia popolo Izrael, kaj Mi ne plu permesos malhonori Mian sanktan
    nomon; kaj la popoloj ekscios, ke Mi estas la Eternulo, la
    Sanktulo en Izrael.</l>
  <l n='8'>Jen tio venos kaj plenumi&gcirc;os, diras la
    Sinjoro, la Eternulo; tio estos la tempo, pri kiu Mi parolis.</l>
  <l n='9'>Kaj eliros la lo&gcirc;antoj de la urboj de Izrael, faros fajron, kaj
    bruligos la armilojn, la &scirc;ildojn kaj kirasojn, la pafarkojn kaj
    sagojn, la ponardojn kaj lancojn; kaj ili bruligados per tio
    fajron en la da&ubreve;ro de sep jaroj.</l>
  <l n='10'>Ili ne alportados lignon de
    la kampo, ne hakados el la arbaroj, sed per la armiloj ili
    farados fajron; ili prirabos siajn rabintojn, kaj prenos kapta&jcirc;on
    de tiuj, kiuj prenis kapta&jcirc;on de ili, diras la Sinjoro, la
    Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>En tiu tempo Mi donos al Gog tombolokon en Izrael, la valon,
    tra kiu oni iras orienten de la maro, kaj &gcirc;i fortimigos la
    pasantojn, kaj tie oni enterigos Gogon kaj lian tutan homomulton,
    kaj oni nomos &gcirc;in Valo de la Homomulto de Gog.</l>
  <l n='12'>Kaj la domo de
    Izrael enterigos ilin, por purigi la landon, en la da&ubreve;ro de sep
    monatoj.</l>
  <l n='13'>Kaj la enterigadon faros la tuta popolo de la lando;
    kaj glora estos por ili tiu tempo, kiam Mi montros Mian majeston,
    diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj ili destinos konstantajn
    homojn, kiuj irados tra la lando, kaj kune kun la trairantoj ili
    enterigados tiujn, kiuj restis sur la supra&jcirc;o de la tero, por
    purigi &ccirc;i tiun; post paso de sep monatoj ili komencos la
    ser&ccirc;adon.</l>
  <l n='15'>Kaj kiam iu el la trairantoj de la lando vidos oston
    de homo, li starigos &ccirc;e &gcirc;i signon, &gcirc;is la enterigantoj enterigos
    &gcirc;in en la Valo de la Homomulto de Gog.</l>
  <l n='16'>Kaj e&ccirc; la nomo de la
    urbo estos Homomulto. Kaj oni purigos la landon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj vi, ho filo de homo, tiele diras la Sinjoro, la Eternulo:
    Diru al la &ccirc;iaspecaj birdoj kaj al &ccirc;iuj bestoj de la kampo:
    Kolekti&gcirc;u kaj venu, kunvenu de &ccirc;irka&ubreve;e al la bu&ccirc;ado, kiun Mi
    faras por vi, al la granda bu&ccirc;ado sur la montoj de Izrael; kaj vi
    man&gcirc;os karnon kaj trinkos sangon.</l>
  <l n='18'>Karnon de fortuloj vi
    man&gcirc;os, kaj sangon de princoj de la tero vi trinkos, kiel de
    vir&scirc;afoj, &scirc;afidoj, kaproj, kaj bovoj, &ccirc;iuj bone grasigitaj.</l>
  <l n='19'>Kaj vi man&gcirc;os grasa&jcirc;on &gcirc;issate, kaj vi trinkos sangon &gcirc;isebrie de
    Mia bu&ccirc;ofero, kiun Mi bu&ccirc;is por vi.</l>
  <l n='20'>Kaj &ccirc;e Mia tablo vi
    sati&gcirc;os de &ccirc;evaloj kaj rajdantoj, de fortuloj kaj &ccirc;iaspecaj
    militistoj, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='21'>Kaj Mi montros Mian
    majeston inter la nacioj, kaj &ccirc;iuj nacioj vidos Mian ju&gcirc;on, kiun
    Mi faris, kaj Mian manon, kiun Mi metis sur ilin.</l>
  <l n='22'>Kaj la domo
    de Izrael ekscios, ke Mi estas la Eternulo, ilia Dio, de tiu
    tempo kaj plue.</l>
  <l n='23'>Kaj la nacioj ekscios, ke la domo de Izrael
    estis forkondukita en kaptitecon pro siaj malbonagoj; pro tio, ke
    ili perfidis Min, Mi ka&scirc;is Mian viza&gcirc;on anta&ubreve; ili kaj transdonis
    ilin en la manojn de iliaj malamikoj, kaj ili &ccirc;iuj falis de
    glavo.</l>
  <l n='24'>Konforme al ilia malpureco kaj al iliaj krimoj Mi agis
    kun ili, kaj Mi ka&scirc;is anta&ubreve; ili Mian viza&gcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Nun Mi revenigos la
    forkaptitojn de Jakob, Mi kompatos la tutan domon de Izrael, kaj
    Mi fervoros pri Mia sankta nomo.</l>
  <l n='26'>Kaj ili konscios sian
    malhonoron, kaj &ccirc;iujn siajn perfidojn, kiujn ili faris kontra&ubreve;
    Mi, kiam ili sidos sendan&gcirc;ere sur sia tero kaj neniu ilin
    timigos;</l>
  <l n='27'>kiam Mi revenigos ilin el inter la popoloj kaj
    kolektos ilin el la landoj de iliaj malamikoj kaj montros sur ili
    Mian sanktecon anta&ubreve; la okuloj de la multaj popoloj.</l>
  <l n='28'>Kaj ili
    ekscios, ke Mi, la Eternulo, estas ilia Dio, kiam, dispelinte
    ilin inter la naciojn, Mi rekolektos ilin en ilian landon kaj
    neniun plu restigos tie.</l>
  <l n='29'>Kaj Mi ne plu ka&scirc;os Mian viza&gcirc;on
    anta&ubreve; ili, kiam Mi elver&scirc;os Mian spiriton sur la domon de Izrael,
    diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='40'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dudek-kvina jaro de nia forkaptiteco, en la komenco de la
    jaro, en la deka tago de la monato, en la dek-kvara jaro post la
    disbato de la urbo, &gcirc;uste en tiu tago aperis super mi la mano de
    la Eternulo kaj venigis min tien.</l>
  <l n='2'>En Dia vizio Li venigis min
    en la landon de Izrael, kaj starigis min sur tre alta monto, sur
    kiu sude estis kvaza&ubreve; konstrua&jcirc;oj de urbo.</l>
  <l n='3'>Kaj Li venigis min
    tien, kaj jen mi ekvidis viron, kies aspekto estis kiel aspekto
    de kupro; en la mano li havis fadenan &scirc;nureton kaj mezurstangon,
    kaj li staris &ccirc;e pordego.</l>
  <l n='4'>Kaj tiu viro ekparolis al mi: Ho filo
    de homo, rigardu per viaj okuloj, a&ubreve;skultu per viaj oreloj, kaj
    atentu per via koro &ccirc;ion, kion mi montros al vi; &ccirc;ar vi estas
    venigita &ccirc;i tien, por ke mi tion montru al vi. &Ccirc;ion, kion vi
    vidos, raportu al la domo de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj jen mi ekvidis muron ekster la domo &ccirc;irka&ubreve;e, kaj en la mano
    de la viro estis mezurstango, havanta la longon de ses ulnoj kun
    aldono po manlar&gcirc;o por &ccirc;iu ulno; kaj li mezuris sur tiu
    konstrua&jcirc;o unu stangon la&ubreve;lar&gcirc;e kaj unu stangon la&ubreve;alte.</l>
  <l n='6'>Kaj li
    aliris al la pordego, kiu estis turnita orienten, kaj supreniris
    sur &gcirc;ia &scirc;tuparo; kaj li mezuris sur unu sojlo de la pordego la
    lar&gcirc;on de unu stango kaj sur la dua sojlo la lar&gcirc;on de unu
    stango.</l>
  <l n='7'>Kaj en la flankaj &ccirc;ambretoj li mezuris unu stangon da
    longo kaj unu stangon da lar&gcirc;o, kaj inter la &ccirc;ambretoj kvin
    ulnojn; kaj sur la sojlo de la pordego apud la portiko,
    kondukanta al la interna pordego, anka&ubreve; unu stangon.</l>
  <l n='8'>Kaj en la
    portiko de la interna pordego li mezuris unu stangon.</l>
  <l n='9'>En la
    portiko de la pordego li mezuris ok ulnojn kaj sur &gcirc;iaj kolonoj
    du ulnojn; la portiko de la pordego estis interne de la
    konstrua&jcirc;o.</l>
  <l n='10'>Da flankaj &ccirc;ambretoj &ccirc;e la orienta pordego estis
    tri sur unu flanko kaj tri sur la alia flanko; &ccirc;iuj tri havis unu
    mezuron, kaj anka&ubreve; la amba&ubreve;flankaj kolonoj havis unu mezuron.</l>
  <l n='11'>Li mezuris la lar&gcirc;on de la enirejo de la pordego, dek ulnojn;
    la&ubreve;longe de la pordego li mezuris dek tri ulnojn.</l>
  <l n='12'>La spaco
    anta&ubreve; la &ccirc;ambretoj estis po unu ulno sur amba&ubreve; flankoj, kaj la
    &ccirc;ambretoj havis po ses ulnoj sur amba&ubreve; flankoj.</l>
  <l n='13'>Kaj li mezuris
    la pordegon de la tegmento de unu &ccirc;ambreto &gcirc;is la tegmento de la
    dua &ccirc;ambreto, dudek kvin ulnojn la&ubreve;lar&gcirc;e; unu pordo estis kontra&ubreve;
    la alia pordo.</l>
  <l n='14'>Kaj en la kolonoj li kalkulis sesdek ulnojn, en
    la kolonoj de la korto kaj de la pordego &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='15'>Kaj de la
    anta&ubreve;o de la pordego de la eniro &gcirc;is la anta&ubreve;o de la interna
    portiko de la pordego estis kvindek ulnoj.</l>
  <l n='16'>Kaj kovritaj
    fenestroj estis en la flankaj &ccirc;ambretoj kaj en la vestibloj kun
    direkto internen, &ccirc;irka&ubreve;e de la pordego; tiel anka&ubreve; en la
    vestibloj la fenestroj estis direktitaj &ccirc;e &ccirc;iuj flankoj internen,
    kaj sur la kolonoj estis pentritaj palmoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj li venigis min sur la korton eksteran; kaj tie mi ekvidis
    &ccirc;ambrojn kaj pavimon, faritan &ccirc;irka&ubreve;e &ccirc;e la korto; tridek &ccirc;ambroj
    estis sur la pavimo.</l>
  <l n='18'>La pavimo estis flanke de la pordegoj;
    la&ubreve;longe de la pordegoj la pavimo estis pli malalte.</l>
  <l n='19'>Kaj li
    mezuris la lar&gcirc;on deloke de la malsupra pordego &gcirc;is la ekstera
    rando de la interna korto, cent ulnojn orienten kaj norden.</l>
  <l n='20'>Li
    mezuris anka&ubreve; la longon kaj la lar&gcirc;on de la norden turnita
    pordego de la ekstera korto.</l>
  <l n='21'>Kaj da flankaj &ccirc;ambretoj estis
    amba&ubreve;flanke po tri; kaj &gcirc;iaj kolonoj kaj portikoj havis la saman
    mezuron, kiel &ccirc;e la unua pordego: kvindek ulnojn da longo kaj
    dudek kvin ulnojn da lar&gcirc;o.</l>
  <l n='22'>&Gcirc;iaj fenestroj kaj vestibloj kaj
    palmornamoj havis la saman mezuron, kiel la pordego turnita
    orienten; per sep &scirc;tupoj oni levi&gcirc;adis sur &gcirc;in; kaj anta&ubreve; &gcirc;i
    estis &gcirc;ia vestiblo.</l>
  <l n='23'>Kaj la pordegoj de la interna korto estis
    kontra&ubreve; la pordegoj norda kaj orienta; kaj li mezuris de pordego
    &gcirc;is pordego cent ulnojn.</l>
  <l n='24'>Kaj li kondukis min suden; kaj jen
    estis pordego turnita suden; kaj li mezuris &gcirc;iajn kolonojn kaj
    vestiblojn, kaj ilia mezuro estis la sama, kiel &ccirc;e la aliaj.</l>
  <l n='25'>Kaj fenestrojn kaj vestiblojn &ccirc;irka&ubreve;e &gcirc;i havis tiajn samajn, kiel
    tiuj fenestroj; la longo de la pordego estis kvindek ulnoj, kaj
    la lar&gcirc;o dudek kvin ulnoj.</l>
  <l n='26'>Kaj por supreniri &gcirc;i havis sep
    &scirc;tupojn, kaj iliaj vestibloj estis anta&ubreve; ili, kaj palmornamojn
    &gcirc;iaj kolonoj havis po unu sur unu flanko kaj unu sur la alia
    flanko.</l>
  <l n='27'>Anka&ubreve; &ccirc;e la interna korto estis pordego turnita suden;
    kaj li mezuris de unu pordego al la alia, turnita suden, cent
    ulnojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj li venigis min sur la internan korton tra la suda pordego;
    kaj li mezuris &ccirc;e la suda pordego la saman mezuron.</l>
  <l n='29'>Kaj &gcirc;iaj
    &ccirc;ambretoj kaj kolonoj kaj portikoj havis la saman mezuron, kiel
    tiuj; kaj fenestrojn &gcirc;i kaj &gcirc;iaj portikoj havis &ccirc;irka&ubreve;e; &ccirc;io
    havis la longon de kvindek ulnoj kaj la lar&gcirc;on de dudek kvin
    ulnoj.</l>
  <l n='30'>Kaj la portikoj &ccirc;irka&ubreve;e havis la longon de dudek kvin
    ulnoj kaj la lar&gcirc;on de kvin ulnoj.</l>
  <l n='31'>Estis anka&ubreve; portiko al la
    ekstera korto, kaj palmornamoj sur la kolonoj, kaj ok &scirc;tupoj por
    levi&gcirc;o.</l>
  <l n='32'>Kaj li venigis min sur la internan korton al la
    orienta flanko; kaj li mezuris &ccirc;e la pordego la samajn mezurojn,
    kiel &ccirc;e la aliaj.</l>
  <l n='33'>Kaj &gcirc;iaj &ccirc;ambretoj kaj kolonoj kaj portikoj
    havis la samajn mezurojn; kaj fenestrojn &gcirc;i kaj &gcirc;iaj portikoj
    havis &ccirc;irka&ubreve;e; &ccirc;io havis la longon de kvindek ulnoj kaj la lar&gcirc;on
    de dudek kvin ulnoj.</l>
  <l n='34'>Estis anka&ubreve; portiko al la ekstera korto,
    kaj palmornamoj sur la kolonoj amba&ubreve;flanke, kaj ok &scirc;tupoj por
    levi&gcirc;o.</l>
  <l n='35'>Kaj li venigis min al la norda pordego; kaj li mezuris
    tie tiajn samajn mezurojn.</l>
  <l n='36'>&Gcirc;i havis &ccirc;ambretojn, kolonojn, kaj
    portikojn, kaj fenestrojn &ccirc;irka&ubreve;e; &ccirc;io havis la longon de kvindek
    ulnoj kaj la lar&gcirc;on de dudek kvin ulnoj.</l>
  <l n='37'>Kaj &gcirc;iaj kolonoj
    staris en la direkto al la ekstera korto, kaj palmornamoj estis
    sur la kolonoj amba&ubreve;flanke, kaj ok &scirc;tupoj por levi&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Estis anka&ubreve; &ccirc;ambro kun sia enirejo apud la kolonoj &ccirc;e la
    pordegoj; tie oni lavadis la bruloferon.</l>
  <l n='39'>En la portiko de la
    pordego staris du tabloj sur unu flanko kaj du tabloj sur la dua
    flanko, por bu&ccirc;i sur ili la bruloferon, pekoferon, kaj
    kulpoferon.</l>
  <l n='40'>&Ccirc;e la ekstera flanko apud la enirejo de la norda
    pordego staris du tabloj, kaj &ccirc;e la dua flanko, apud la portiko
    de la pordego, staris anka&ubreve; du tabloj.</l>
  <l n='41'>Kvar tabloj unuflanke
    kaj kvar tabloj aliaflanke staris &ccirc;e la flankoj de la pordego: ok
    tabloj, sur kiuj oni bu&ccirc;adis.</l>
  <l n='42'>Kaj kvar tabloj por bruloferoj
    estis el &ccirc;irka&ubreve;hakitaj &scirc;tonoj, kaj havis la longon de unu ulno
    kaj duono kaj la lar&gcirc;on de unu ulno kaj duono kaj la alton de unu
    ulno; sur ili oni ku&scirc;igadis la ilojn, per kiuj oni bu&ccirc;adis la
    bruloferon kaj aliajn oferojn.</l>
  <l n='43'>Kaj listeloj, havantaj la
    lar&gcirc;on de unu manplato, estis &ccirc;e la muroj de la domo &ccirc;irka&ubreve;e; kaj
    sur la tablojn oni metadis la viandon de la ofero.</l>
  <l n='44'>Ekstere de
    la interna pordego estis &ccirc;ambroj por kantistoj, &ccirc;e la interna
    korto, flanke de la norda pordego; ili estis turnitaj per sia
    viza&gcirc;a flanko suden, sed unu, flanke de la orienta &ccirc;ambro, estis
    turnita norden.</l>
  <l n='45'>Kaj li diris al mi: &Ccirc;i tiu &ccirc;ambro, kiu estas
    turnita suden, estas por la pastroj, kiuj plenumas la servadon en
    la domo;</l>
  <l n='46'>kaj la &ccirc;ambro, kiu estas turnita per sia viza&gcirc;a
    flanko norden, estas por la pastroj, kiuj plenumas la servadon &ccirc;e
    la altaro: tio estas la filoj de Cadok, kiuj solaj el la idoj de
    Levi povas alproksimi&gcirc;i al la Eternulo, por servi al Li.</l>
  <l n='47'>Kaj
    li mezuris la korton: &gcirc;i havis la longon de cent ulnoj kaj la
    lar&gcirc;on de cent ulnoj, &gcirc;i estis kvadrata; kaj la altaro staris
    anta&ubreve; la domo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='48'>Kaj li venigis min en la vestiblon de la domo; kaj li mezuris
    &ccirc;e kolono de la portiko kvin ulnojn &ccirc;e unu flanko kaj kvin ulnojn
    &ccirc;e la dua flanko; kaj la lar&gcirc;o de la pordego estis tri ulnoj &ccirc;e
    unu flanko kaj tri ulnoj &ccirc;e la dua flanko.</l>
  <l n='49'>La longo de la
    portiko estis dudek ulnoj, kaj la lar&gcirc;o dek unu ulnoj, kaj &gcirc;i
    havis &scirc;tupojn por supreniri; kaj la kolonoj havis baza&jcirc;ojn, unu
    &ccirc;e unu flanko kaj unu &ccirc;e la alia flanko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='41'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li venigis min en la templon; kaj li mezuris &ccirc;e la kolonoj
    ses ulnojn da lar&gcirc;o &ccirc;e unu flanko kaj ses ulnojn da lar&gcirc;o &ccirc;e la
    alia flanko, la&ubreve;lar&gcirc;e de la tabernaklo.</l>
  <l n='2'>La lar&gcirc;o de la pordo
    estis dek ulnoj, kaj la flankoj de la pordo havis la lar&gcirc;on de
    kvin ulnoj &ccirc;e unu flanko kaj kvin ulnoj &ccirc;e la alia flanko; kaj li
    mezuris la longon de la templo, kvardek ulnojn, kaj la lar&gcirc;on,
    dudek ulnojn.</l>
  <l n='3'>Kaj li eniris internen, kaj mezuris sur la kolono
    de la pordo du ulnojn kaj sur la pordo mem ses ulnojn; kaj la
    lar&gcirc;o de la pordo estis sep ulnoj.</l>
  <l n='4'>Kaj li mezuris en la longo
    de la templo dudek ulnojn kaj en la lar&gcirc;o dudek ulnojn en la
    interna parto de la templo; kaj li diris al mi: &Ccirc;i tio estas la
    plejsanktejo.</l>
  <l n='5'>Kaj li mezuris la muron de la domo, kiu havis ses
    ulnojn da diko, kaj la lar&gcirc;o de la flanka galerio &ccirc;irka&ubreve;e de la
    tuta domo estis kvar ulnoj.</l>
  <l n='6'>Kaj la flankaj galerioj, unu apud
    la alia, havis la longon de tridek tri futoj, kaj limi&gcirc;is per la
    muro, kiu estis &ccirc;e la domo por la galerioj &ccirc;irka&ubreve;e, por ke ili
    estu kunigitaj inter si, sed ne kunigitaj kun la muro de la domo.</l>
  <l n='7'>Kaj la lar&gcirc;o kaj amplekso de la flankaj galerioj estis des pli
    grandaj ju pli alte; &ccirc;ar anka&ubreve; la domo estis ju pli alte des pli
    ampleksa &ccirc;iuflanke, kaj supre la domo estis pli lar&gcirc;a; kaj el la
    malsupra galerio oni povis iri en la supran tra la meza.</l>
  <l n='8'>Kaj mi
    vidis &ccirc;e la domo &ccirc;irka&ubreve;e alta&jcirc;on, kiu estis la fundamento por la
    galerioj kaj havis la lar&gcirc;on de tuta stango de ses ulnoj.</l>
  <l n='9'>La
    lar&gcirc;o de la muro de la galerio ekstere estis kvin ulnoj, kaj
    libera loko kondukis al la galerioj de la domo.</l>
  <l n='10'>Kaj la
    interspaco inter la oficaj &ccirc;ambroj, kiuj estis &ccirc;iuflanke &ccirc;irka&ubreve;
    la domo, estis dudek ulnoj.</l>
  <l n='11'>Kaj estis pordoj el la galerioj al
    la libera loko, unu pordo turnita norden kaj unu pordo suden; la
    lar&gcirc;o de la libera loko estis kvin ulnoj &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='12'>La
    konstrua&jcirc;o, kiu estis turnita al la placo okcidenten, havis la
    lar&gcirc;on de sepdek ulnoj; kaj la muro de la konstrua&jcirc;o havis la
    lar&gcirc;on de kvin ulnoj &ccirc;iuflanke, kaj &gcirc;ia longo estis na&ubreve;dek ulnoj.</l>
  <l n='13'>Kaj li mezuris la longon de la domo, cent ulnojn; kaj la placo
    kaj la konstrua&jcirc;o kaj &gcirc;iaj muroj havis anka&ubreve; la longon de cent
    ulnoj.</l>
  <l n='14'>Kaj la lar&gcirc;o de la anta&ubreve;a flanko de la domo kaj la
    placo orienta havis anka&ubreve; cent ulnojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj li mezuris la longon de la konstrua&jcirc;o kontra&ubreve; la placo,
    kiu estis malanta&ubreve;e, kun &gcirc;iaj flankaj partoj amba&ubreve;flanke, cent
    ulnojn; anka&ubreve; la internan templon kaj la portikojn de la korto.</l>
  <l n='16'>La sojloj kaj la kovritaj fenestroj kaj la galerioj &ccirc;irka&ubreve;e en
    siaj tri eta&gcirc;oj kontra&ubreve; &ccirc;iu sojlo estis tabulkovritaj per ligno
    &ccirc;iuflanke, anka&ubreve; la tero &gcirc;is la fenestroj; kaj la fenestroj estis
    kovritaj.</l>
  <l n='17'>De la supra parto de la pordo &gcirc;is la internaj kaj
    eksteraj partoj de la domo la&ubreve; la tuta muro &ccirc;irka&ubreve;e, interne kaj
    ekstere &ccirc;io estis la&ubreve;mezura.</l>
  <l n='18'>Kaj estis faritaj keruboj kaj
    palmornamoj; inter unu kerubo kaj la alia estis palmornamo, kaj
    &ccirc;iu kerubo havis du viza&gcirc;ojn.</l>
  <l n='19'>Kaj homa viza&gcirc;o estis turnita al
    la palmornamo de unu flanko, kaj al la palmornamo de la dua
    flanko estis turnita viza&gcirc;o leonida; tiel estis farite en la tuta
    domo &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='20'>De la tero &gcirc;is la supro de la pordo estis
    skulptitaj la keruboj kaj la palmornamoj, anka&ubreve; sur la muro de la
    templo.</l>
  <l n='21'>La templo havis kvarangulajn fostojn, kaj la tuta
    aspekto de la sanktejo estis simetria.</l>
  <l n='22'>La ligna altaro havis
    la alton de tri ulnoj kaj la longon de du ulnoj; &gcirc;iaj anguloj kaj
    &ccirc;iuj &gcirc;iaj flankoj estis el ligno. Kaj li diris al mi: &Ccirc;i tio
    estas la tablo, kiu staras anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='23'>Kaj du pordoj
    estis en la templo kaj en la sanktejo.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;iu pordo havis du
    fermoplatojn, kiuj amba&ubreve; estis moveblaj; du fermoplatojn havis
    unu pordo, kaj du fermoplatojn havis la dua.</l>
  <l n='25'>Kaj sur ili, sur
    la pordoj de la templo, trovi&gcirc;is keruboj kaj palmornamoj similaj
    al tiuj, kiuj estis sur la muroj; kaj anta&ubreve; la portiko ekstere
    estis ligna podio.</l>
  <l n='26'>Kaj kovritaj fenestroj kaj palmornamoj
    estis &ccirc;e amba&ubreve; flankoj de la portiko kaj flankpartoj de la domo
    kaj podioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='42'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li elkondukis min sur la korton eksteran, kiu estis en
    norda direkto; kaj li venigis min al la ofica &ccirc;ambro, kiu estis
    kontra&ubreve; la placo kaj kontra&ubreve; la konstrua&jcirc;o norde.</l>
  <l n='2'>&Gcirc;ia longo &gcirc;is
    la norda pordo estis cent ulnoj, kaj la lar&gcirc;o kvindek ulnoj.</l>
  <l n='3'>Kontra&ubreve; la dudek ulnoj de la interna korto kaj kontra&ubreve; la pavimo
    de la ekstera korto estis galerio apud galerio trieta&gcirc;e.</l>
  <l n='4'>Kaj
    anta&ubreve; la oficaj &ccirc;ambroj estis pasejo, havanta la lar&gcirc;on de dek
    ulnoj kaj internen unu ulnon; iliaj pordoj malfermi&gcirc;adis norden.</l>
  <l n='5'>La supraj &ccirc;ambroj estis malpli ampleksaj, &ccirc;ar la galerioj iom
    deprenis de ili kompare kun la malsupraj kaj mezaj partoj de la
    konstrua&jcirc;o.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar ili estis trieta&gcirc;aj kaj ili ne havis kolonojn
    kiel la kolonoj de la kortoj, tial ili estis malgrandigitaj
    kompare kun la malsupraj kaj mezaj, komencante de la tero.</l>
  <l n='7'>Kaj
    la muro ekster la oficaj &ccirc;ambroj, en la direkto al la ekstera
    korto, havis anta&ubreve; la &ccirc;ambroj la longon de kvindek ulnoj.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar
    la longo de la &ccirc;ambroj, turnitaj al la ekstera korto, estis
    kvindek ulnoj, tial la spaco anta&ubreve; la templo estis cent ulnoj.</l>
  <l n='9'>Kaj malsupre por tiuj &ccirc;ambroj estis enirejo de oriente, por ke
    oni povu veni al ili el la ekstera korto.</l>
  <l n='10'>La&ubreve;lar&gcirc;e de la muro
    de la korto en la direkto al oriento, anta&ubreve; la placo kaj anta&ubreve; la
    konstrua&jcirc;o estis &ccirc;ambroj.</l>
  <l n='11'>Kaj pasejo anta&ubreve; ili estis tia sama,
    kiel anta&ubreve; la &ccirc;ambroj, kiuj estis norde, kaj tiaj samaj estis
    ilia longo kaj lar&gcirc;o, &ccirc;iuj iliaj eliroj kaj ilia aran&gcirc;o kaj iliaj
    pordoj.</l>
  <l n='12'>Kaj simile al la pordoj de la &ccirc;ambroj turnitaj suden
    anka&ubreve; &ccirc;e la orientaj &ccirc;ambroj estis enira pordo &ccirc;e la komenco de
    la vojo, de tiu vojo, kiu iris la&ubreve;longe de la muro.</l>
  <l n='13'>Kaj li
    diris al mi: La &ccirc;ambroj nordaj kaj la &ccirc;ambroj sudaj, kiuj estas
    anta&ubreve; la placo, estas &ccirc;ambroj sanktaj, en kiuj la pastroj,
    starantaj proksime al la Eternulo, konsumas la plej sanktajn
    oferojn; tie ili ku&scirc;igas la plej sanktajn oferojn kaj la
    farunoferon kaj pekoferon kaj kulpoferon, &ccirc;ar la loko estas
    sankta.</l>
  <l n='14'>Kiam la pastroj eniris &ccirc;i tien, ili devas ne eliri el
    la sanktejo sur la eksteran korton, anta&ubreve; ol ili restigis &ccirc;i tie
    siajn vestojn, en kiuj ili faris la servadon, &ccirc;ar tiuj vestoj
    estas sanktaj; ili metu sur sin aliajn vestojn, kaj tiam ili
    povas iri al lokoj de la popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kiam li finis la mezuradon de la interna domo, li elkondukis
    min tra la pordego, kiu estis turnita orienten, kaj mezuris la
    domon &ccirc;e &ccirc;iuj flankoj.</l>
  <l n='16'>Li mezuris la orientan flankon per la
    mezura stango, kvincent mezurajn stangojn &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='17'>Li mezuris
    la nordan flankon, anka&ubreve; kvincent mezurajn stangojn &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='18'>La sudan flankon li mezuris, anka&ubreve; kvincent mezurajn stangojn.</l>
  <l n='19'>Li turnis sin al la okcidenta flanko, kaj tie anka&ubreve; mezuris
    kvincent mezurajn stangojn.</l>
  <l n='20'>De kvar flankoj li mezuris; la
    muro &ccirc;irka&ubreve;e havis kvincent stangojn da longo kaj kvincent
    stangojn da lar&gcirc;o, por apartigi la sankta&jcirc;on de la nesankta&jcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='43'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li venigis min al la pordego, al tiu pordego, kiu estas
    turnita orienten.</l>
  <l n='2'>Kaj jen la majesto de la Dio de Izrael estis
    venanta la&ubreve; la orienta vojo; kaj Lia vo&ccirc;o estis kiel la bruo de
    granda akvo; kaj la tero lumi&gcirc;is de Lia majesto.</l>
  <l n='3'>Tio estis
    vizio simila al tiu vizio, kiun mi vidis anta&ubreve;e, kiam mi iris,
    por anta&ubreve;diri pereon al la urbo, kaj vizio simila al tiu, kiun mi
    vidis &ccirc;e la rivero Kebar. Kaj mi &jcirc;etis min viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='4'>Kaj la
    majesto de la Eternulo eniris en la domon tra la pordego, kiu
    estis turnita orienten.</l>
  <l n='5'>Kaj levis min la spirito, kaj venigis
    min sur la internan korton; kaj jen la majesto de la Eternulo
    plenigis la domon.</l>
  <l n='6'>Kaj mi a&ubreve;dis, ke Iu parolas al mi el la
    domo, kaj viro staris apud mi.</l>
  <l n='7'>Kaj estis dirite al mi: Ho filo
    de homo! jen estas la loko de Mia trono, kaj la loko de la
    plandoj de Miaj piedoj, kie Mi lo&gcirc;os eterne inter la Izraelidoj;
    kaj la domo de Izrael ne plu malpurigos Mian sanktan nomon, nek
    ili nek iliaj re&gcirc;oj, per sia mal&ccirc;astado kaj per la kadavra&jcirc;oj de
    siaj re&gcirc;oj sur iliaj alta&jcirc;oj.</l>
  <l n='8'>Ili starigis sian sojlon apud Mia
    sojlo kaj siajn fostojn apud Miaj fostoj, tie ke nur muro estis
    inter Mi kaj ili; kaj ili malpurigis Mian sanktan nomon per siaj
    abomeninda&jcirc;oj, kiujn ili faris; tial Mi pereigis ilin en Mia
    kolero.</l>
  <l n='9'>Sed nun ili forigos de Mi sian mal&ccirc;asta&jcirc;on kaj la
    kadavra&jcirc;ojn de siaj re&gcirc;oj, kaj Mi lo&gcirc;os inter ili eterne.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Vi, ho filo de homo, montru al la domo de Izrael &ccirc;i tiun
    domon, por ke ili ekhontu pri siaj malbonagoj kaj alkonformigu
    sin al &gcirc;ia aran&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>Kaj se ili ekhontos pri &ccirc;io, kion ili
    faris, tiam montru al ili la bildon de la domo, &gcirc;ian aran&gcirc;on,
    &gcirc;iajn elirojn kaj enirojn, &ccirc;iujn &gcirc;iajn manierojn kaj le&gcirc;ojn,
    &ccirc;iujn &gcirc;iajn morojn kaj instrukciojn, kaj priskribu &ccirc;ion anta&ubreve;
    iliaj okuloj, por ke ili observu &ccirc;iujn &gcirc;iajn instrukciojn kaj
    le&gcirc;ojn kaj plenumu ilin.</l>
  <l n='12'>Jen estas la le&gcirc;o por la domo: la
    tuta spaco sur la supro de la monto &ccirc;irka&ubreve;e estas plejsanktejo;
    tio estas la le&gcirc;o por la domo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj jen estas la mezuroj de la altaro la&ubreve; ulnoj, kun aldono po
    manlar&gcirc;o por &ccirc;iu ulno: la bazo havu unu ulnon kaj la lar&gcirc;o unu
    ulnon, kaj la listelo &ccirc;e &gcirc;ia rando &ccirc;irka&ubreve;e havu la lar&gcirc;on de unu
    manstre&ccirc;o; kaj tia estu la dorso de la altaro.</l>
  <l n='14'>Kaj de la bazo
    sur la tero &gcirc;is la malsupra elstara&jcirc;o devas esti du ulnoj, kaj la
    lar&gcirc;o estu unu ulno; kaj de la malgranda elstara&jcirc;o &gcirc;is la granda
    elstara&jcirc;o estu kvar ulnoj, kaj la lar&gcirc;o unu ulno.</l>
  <l n='15'>Kaj la
    altaro mem havu kvar ulnojn, kaj de la altaro levi&gcirc;u supren kvar
    kornoj.</l>
  <l n='16'>Kaj la altaro havu dek du ulnojn da longo kaj dek du
    ulnojn da lar&gcirc;o, &gcirc;i estu kvadrata sur &ccirc;iuj siaj kvar flankoj.</l>
  <l n='17'>Kaj la elstara&jcirc;o havu dek kvar ulnojn da longo kaj dek kvar
    ulnojn da lar&gcirc;o sur &ccirc;iuj siaj kvar flankoj, kaj la listelo &ccirc;irka&ubreve;
    &gcirc;i havu duonon de ulno, kaj &gcirc;ia bazo &ccirc;irka&ubreve;e havu unu ulnon; kaj
    &gcirc;iaj &scirc;tupoj devas esti &ccirc;e la orienta flanko.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj Li diris al mi: Ho filo de homo! tiele diras la Sinjoro,
    la Eternulo: Tio estas la le&gcirc;oj por la altaro por tiu tago, kiam
    oni konstruos &gcirc;in, por alportadi sur &gcirc;i bruloferojn kaj aspergadi
    &gcirc;in per sango.</l>
  <l n='19'>Kaj al la pastroj Levidoj el la idaro de Cadok,
    kiuj alproksimi&gcirc;os al Mi, por servi al Mi, diras la Sinjoro, la
    Eternulo, donu bovidon kiel pekoferon.</l>
  <l n='20'>Kaj prenu iom el &gcirc;ia
    sango, kaj &scirc;prucigu sur &gcirc;iajn kvar kornojn kaj sur la kvar
    angulojn de la elstara&jcirc;o kaj sur la listelon &ccirc;irka&ubreve;e; kaj per tio
    vi &gcirc;in purigos kaj pekliberigos.</l>
  <l n='21'>Poste prenu la pekoferan
    bovidon, kaj forbruligu &gcirc;in sur aparta loko de la domo ekster la
    sanktejo.</l>
  <l n='22'>Kaj en la sekvanta tago alportu virkapron
    sendifektan kiel pekoferon; kaj oni pekliberigu la altaron tiel
    same, kiel oni pekliberigis per la bovido.</l>
  <l n='23'>Kiam vi finos la
    pekliberigon, alportu bovidon sendifektan, kaj sendifektan
    vir&scirc;afon el la &scirc;afoj;</l>
  <l n='24'>kaj alportu ilin anta&ubreve; la Eternulon, kaj
    la pastroj &jcirc;etu sur ilin salon kaj faru el ili bruloferon al la
    Eternulo.</l>
  <l n='25'>Dum sep tagoj alportu &ccirc;iutage pekoferan kapron; kaj
    ili alportu po unu bovido el la bovoj kaj po unu vir&scirc;afo el la
    &scirc;afoj, sendifektajn.</l>
  <l n='26'>Dum sep tagoj oni pekliberigu la altaron
    kaj purigu &gcirc;in kaj konsekru &gcirc;in.</l>
  <l n='27'>Kiam fini&gcirc;os tiuj tagoj,
    komencante de la oka tago kaj plue, la pastroj farados sur la
    altaro viajn bruloferojn kaj viajn pacoferojn; kaj Mi estos
    favora al vi, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='44'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li venigis min denove al la ekstera pordego de la sanktejo,
    al tiu, kiu estis turnita orienten; sed &gcirc;i estis &scirc;losita.</l>
  <l n='2'>Kaj
    la Eternulo diris al mi: &Ccirc;i tiu pordego estos &scirc;losita, kaj oni
    &gcirc;in ne malfermu, kaj neniu iru tra &gcirc;i; &ccirc;ar la Eternulo, Dio de
    Izrael, eniris tra &gcirc;i, tial &gcirc;i restu &scirc;losita.</l>
  <l n='3'>Nur la princo, la
    princo povas sidi en &gcirc;i, por man&gcirc;i panon anta&ubreve; la Eternulo; tra
    la portiko de la pordego li eniru, kaj la&ubreve; la sama vojo li eliru.</l>
  <l n='4'>Kaj li venigis min al la domo tra la norda pordego; kaj mi
    ekvidis, ke jen la majesto de la Eternulo plenigis la domon de la
    Eternulo; kaj mi &jcirc;etis min viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='5'>Kaj la Eternulo diris
    al mi: Ho filo de homo, atentu per via koro, rigardu per viaj
    okuloj, kaj a&ubreve;skultu per viaj oreloj &ccirc;ion, kion Mi diras al vi
    pri &ccirc;iuj le&gcirc;oj de la domo de la Eternulo kaj pri &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    instrukcioj; kaj atentu la eniron en la domon kaj &ccirc;iujn elirojn
    el la sanktejo.</l>
  <l n='6'>Kaj diru al la malobeema domo de Izrael: Tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo: Sufi&ccirc;aj estu por vi &ccirc;iuj viaj
    abomeninda&jcirc;oj, ho domo de Izrael.</l>
  <l n='7'>Vi venigis aligentulojn kun
    necirkumcidita koro kaj necirkumcidita karno, ke ili estu en Mia
    sanktejo, por malsanktigi Mian domon; vi alportadis Mian panon,
    grasa&jcirc;on, kaj sangon, kaj rompadis Mian interligon per &ccirc;iuj viaj
    abomeninda&jcirc;oj.</l>
  <l n='8'>Vi ne plenumadis mem Mian sanktan servadon, sed
    vi faris ilin plenumantoj de Mia servado en Mia sanktejo.</l>
  <l n='9'>Tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo: Neniu aligentulo kun
    necirkumcidita koro kaj necirkumcidita karno eniru en Mian
    sanktejon, e&ccirc; el tiuj aligentuloj, kiuj lo&gcirc;as inter la
    Izraelidoj.</l>
  <l n='10'>Sed la Levidoj, kiuj malproksimi&gcirc;is de Mi, kiam la
    Izraelidoj erarvagis, kaj kiuj perfidis Min, por sekvi siajn
    idolojn, ili estu punataj pro siaj malbonagoj.</l>
  <l n='11'>Ili estos en
    Mia sanktejo servistoj, havantaj sian oficon &ccirc;e la pordegoj de la
    domo, simplaj servistoj en la domo; ili bu&ccirc;ados por la popolo la
    bruloferon kaj bu&ccirc;oferon, kaj ili staros anta&ubreve; la homoj, por
    servi ilin.</l>
  <l n='12'>Pro tio, ke ili servis ilin anta&ubreve; iliaj idoloj kaj
    estis por la Izraelidoj logilo al malbonagoj, pro tio Mi levis
    Mian manon sur ilin, diras la Sinjoro, la Eternulo, kaj ili estu
    punataj pro siaj malbonagoj.</l>
  <l n='13'>Ili ne alproksimi&gcirc;u al Mi, por
    fari pastran servadon anta&ubreve; Mi kaj por aliri al &ccirc;iuj Miaj
    sankta&jcirc;oj, al la plejsanktejo; ili portu sur si sian malhonoron,
    kaj siajn abomeninda&jcirc;ojn, kiujn ili faris.</l>
  <l n='14'>Mi destinis por ili
    esti servistoj en la domo por &ccirc;iuj laboroj en &gcirc;i, kaj por &ccirc;io,
    kio estas farata en &gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Sed la pastroj Levidoj, filoj de Cadok, kiuj plenumadis la
    servadon en Mia sanktejo en la tempo, kiam la Izraelidoj defalis
    de Mi, ili alproksimi&gcirc;adu al Mi, por servi al Mi; ili staru anta&ubreve;
    Mi, por alporti al Mi grasa&jcirc;on kaj sangon, diras la Sinjoro, la
    Eternulo.</l>
  <l n='16'>Ili eniradu en Mian sanktejon, ili alproksimi&gcirc;adu al
    Mia tablo, por servi al Mi, kaj ili plenumadu anta&ubreve; Mi la servan
    oficon.</l>
  <l n='17'>Kiam ili eniros en la pordegon de la interna korto,
    ili metu sur sin tolajn vestojn; kaj lana&jcirc;o ne devas esti sur
    ili, kiam ili servos en la pordego de la interna korto kaj en la
    domo.</l>
  <l n='18'>Tola kapornamo estu sur ilia kapo, kaj linaj pantalonoj
    sur iliaj lumboj; ili ne zonu sin en &scirc;vito.</l>
  <l n='19'>Kaj kiam ili devos
    eliri sur la eksteran korton, sur la eksteran korton al la
    popolo, ili demetu de si siajn vestojn, en kiuj ili servis, kaj
    deponu ilin en la sanktaj &ccirc;ambroj, kaj ili metu sur sin aliajn
    vestojn, por ke ili ne sanktigu la popolon per siaj vestoj.</l>
  <l n='20'>Sian kapon ili ne razu, kaj ili anka&ubreve; ne lasu libere kreski siajn
    harojn, sed ili pritondu sian kapon.</l>
  <l n='21'>Vinon trinku neniu el la
    pastroj, kiam ili devas iri en la internan korton.</l>
  <l n='22'>Vidvinon a&ubreve;
    eksedzinon ili ne prenu al si kiel edzinon; sed nur virgulinon el
    la idaro de la domo de Izrael, a&ubreve; vidvinon, kiu vidvini&gcirc;is de
    pastro, ili prenu.</l>
  <l n='23'>Mian popolon ili devas instrui distingi
    inter sankta&jcirc;o kaj nesankta&jcirc;o, inter malpura&jcirc;o kaj pura&jcirc;o.</l>
  <l n='24'>En
    disputa afero ili stari&gcirc;u por ju&gcirc;i, kaj ili ju&gcirc;u la&ubreve; Mia juro;
    Mian instruon kaj Miajn le&gcirc;ojn pri &ccirc;iuj Miaj festoj ili observu,
    kaj Miajn sabatojn ili tenu sankte.</l>
  <l n='25'>Al homo mortinta ili ne
    aliru, por ne fari&gcirc;i malpura; nur por la patro a&ubreve; la patrino, por
    filo a&ubreve; filino, por frato a&ubreve; needzinigita fratino ili povas sin
    malpurigi.</l>
  <l n='26'>Kaj kiam tia pastro repuri&gcirc;os, oni kalkulu al li
    sep tagojn.</l>
  <l n='27'>Kaj en la tago, kiam li venos en la sanktejon, en
    la internan korton, por servi en la sanktejo, li alportu sian
    pekoferon, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='28'>Kaj ilia hereda&jcirc;o
    estu tio, ke Mi estas ilia hereda&jcirc;o; terposeda&jcirc;on ne donu al ili
    en Izrael: Mi estas ilia poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='29'>La farunoferojn,
    pekoferojn, kaj kulpoferojn ili man&gcirc;u; kaj &ccirc;io anatemita en
    Izrael apartenu al ili.</l>
  <l n='30'>Kaj la unuaa&jcirc;o el &ccirc;io unuenaskita, kaj
    &ccirc;iaj oferdonoj el &ccirc;iuj viaj oferdonoj apartenu al la pastroj; kaj
    la unuaa&jcirc;on de via pasto donu al la pastroj, por ke beno estu
    super via domo.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ian kadavra&jcirc;on a&ubreve; dis&scirc;irita&jcirc;on el la birdoj
    a&ubreve; el la brutoj la pastroj ne man&gcirc;u.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='45'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam vi lote dividos la teron en hereda&jcirc;ojn, tiam apartigu
    oferdonon al la Eternulo, sanktan terpecon, havantan la longon de
    dudek kvin mil mezurstangoj kaj la lar&gcirc;on de dek mil; tiu loko
    estu sankta en &ccirc;iuj siaj limoj &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='2'>El &gcirc;i devas esti por la
    sanktejo kvadrato de kvincent mezuroj &ccirc;iuflanke, kaj kvindek
    ulnoj &ccirc;irka&ubreve;e kiel libera placo por &gcirc;i.</l>
  <l n='3'>Per tiu mezuro mezuru
    la longon de dudek kvin mil kaj la lar&gcirc;on de dek mil; sur tiu
    loko estos la sanktejo, la plejsankta&jcirc;o.</l>
  <l n='4'>La cetera parto de la
    sankta tero apartenu al la pastroj, kiuj servas en la sanktejo,
    kiuj alproksimi&gcirc;as al la Eternulo, por servi al Li; &gcirc;i estu por
    ili kiel loko por domoj, kaj estu konsekrita al la sanktejo.</l>
  <l n='5'>Dudek kvin mil ulnoj da longo kaj dek mil ulnoj da lar&gcirc;o estu por
    la Levidoj, kiuj servas en la domo; dudek &ccirc;ambroj estu tie ilia
    poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='6'>Kaj kiel poseda&jcirc;on de la urbo apartigu kvin mil da
    lar&gcirc;o kaj dudek kvin mil da longo kontra&ubreve; la sankta terpeco: &gcirc;i
    apartenu al la tuta domo de Izrael.</l>
  <l n='7'>Kaj al la princo donu
    parton amba&ubreve;flanke apud la sankta terpeco kaj apud la urba
    poseda&jcirc;o, sur la okcidenta flanko okcidenten kaj sur la orienta
    flanko orienten; &gcirc;ia longo devas esti tia sama, kiel de unu el
    tiuj partoj de la okcidenta limo &gcirc;is la orienta.</l>
  <l n='8'>Tio estos lia
    tero, lia terposeda&jcirc;o en Izrael, por ke Miaj princoj ne plu premu
    Mian popolon; kaj la ceteran teron oni donu al la domo de Izrael
    la&ubreve; iliaj triboj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Sufi&ccirc;e estas por vi, ho
    princoj de Izrael; forigu la perfortadon kaj rabadon, agu juste
    kaj virte, &ccirc;esigu vian persekutadon kontra&ubreve; Mia popolo, diras la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='10'>&Gcirc;usta pesilo, &gcirc;usta &scirc;utmezurilo, kaj
    &gcirc;usta ver&scirc;mezurilo estu &ccirc;e vi.</l>
  <l n='11'>La efo kaj la bat'o devas havi
    egalan amplekson, tiel, ke la bat'o entenu dekonon de &hcirc;omero kaj
    la efo anka&ubreve; dekonon de &hcirc;omero: la&ubreve; la &hcirc;omero oni fiksu ilian
    amplekson.</l>
  <l n='12'>La siklo devas enteni dudek gerojn; dudek sikloj,
    dudek vin sikloj, kaj dek kvin sikloj estu por vi unu min'o.</l>
  <l n='13'>Jen estas la oferdono, kiun vi devas alportadi: sesono de efo el
    &hcirc;omero da tritiko, kaj sesono de efo el &hcirc;omero da hordeo.</l>
  <l n='14'>Kaj
    la le&gcirc;o pri la oleo estas: bat'o da oleo; bat'o estas dekono de
    kor'o; dek bat'oj faras &hcirc;omeron, &ccirc;ar &hcirc;omero entenas dek bat'ojn.</l>
  <l n='15'>Kaj unu &scirc;afidon oni donu el ducento da &scirc;afoj de pa&scirc;tejo de
    Izrael. Tio estos farunofero, brulofero, kaj pacofero, por
    pekliberigo por ili, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='16'>La tuta
    popolo de la lando alportadu tian oferdonon al la princo de
    Izrael.</l>
  <l n='17'>Kaj la princo devas zorgi pri la bruloferoj,
    farunofero, kaj ver&scirc;ofero en la festoj, monatkomencoj, kaj
    sabatoj, en &ccirc;iuj festoj de la domo de Izrael; li devas alportadi
    la pekoferon, la farunoferon, la bruloferon, kaj la pacoferon,
    por atingi pekliberigon por la domo de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: En la unua tago de la
    unua monato prenu sendifektan bovidon, kaj pekliberigu la
    sanktejon.</l>
  <l n='19'>Kaj la pastro prenu iom el la sango de la pekofero,
    kaj &scirc;prucigu sur la fostojn de la domo kaj sur la kvar angulojn
    de la elstara&jcirc;o de la altaro kaj sur la fostojn de la pordego de
    la interna korto.</l>
  <l n='20'>Tion saman faru en la sepa tago de la monato
    por &ccirc;iu, kiu pekis pro eraro a&ubreve; pro naiveco; kaj tiamaniere
    pekliberigu la domon.</l>
  <l n='21'>En la dek-kvara tago de la unua monato
    estu &ccirc;e vi Pasko, festo septaga, en kiu oni devas man&gcirc;i macojn.</l>
  <l n='22'>Kaj la princo en tiu tago devas alporti pro si kaj pro la tuta
    popolo de la lando bovon kiel propekan oferon.</l>
  <l n='23'>Kaj dum la sep
    tagoj de la festo li alportadu bruloferon al la Eternulo, po sep
    bovoj kaj po sep vir&scirc;afoj sendifektaj &ccirc;iutage dum la sep tagoj,
    kaj po unu virkapro kiel pekoferon &ccirc;iutage.</l>
  <l n='24'>Kaj da farunofero
    li alportos po unu efo por &ccirc;iu bovo, kaj po unu efo por &ccirc;iu
    vir&scirc;afo, kaj po unu hino da oleo por &ccirc;iu efo.</l>
  <l n='25'>En la dek-kvina
    tago de la sepa monato, en la festo, li faru tion saman dum sep
    tagoj: tian saman pekoferon, bruloferon, farunoferon, kaj oleon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='46'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: La pordego de la interna
    korto, kiu estas turnita al oriento, estu &scirc;losita dum la ses
    laboraj tagoj, sed en la tago sabata &gcirc;i estu malfermita, kaj
    anka&ubreve; en la monatkomenco &gcirc;i estu malfermita.</l>
  <l n='2'>Kaj la princo
    eniros tra la portiko de la pordego el ekstere, kaj stari&gcirc;os &ccirc;e
    la fosto de la pordego; kaj la pastroj faros lian bruloferon kaj
    lian pacoferon; kaj li adorklini&gcirc;os sur la sojlo de la pordego
    kaj eliros; sed la pordego ne estos &scirc;losita &gcirc;is vespero.</l>
  <l n='3'>La popolo de la lando adorklini&gcirc;os anta&ubreve; la Eternulo &ccirc;e la
    enirejo de tiu pordego en la sabatoj kaj en la monatkomencoj.</l>
  <l n='4'>La brulofero, kiun la princo alportos al la Eternulo en sabato,
    estos: ses sendifektaj &scirc;afidoj kaj unu sendifekta vir&scirc;afo;</l>
  <l n='5'>kaj
    da farunofero unu efo por la vir&scirc;afo, kaj da farunofero por la
    &scirc;afidoj tiom, kiom povas doni lia mano, kaj po unu hino da oleo
    por &ccirc;iu efo.</l>
  <l n='6'>En la tago de la monatkomenco: sendifekta bovido
    kaj ses &scirc;afidoj kaj sendifekta vir&scirc;afo;</l>
  <l n='7'>kaj farunoferon li
    faru: unu efon por la bovido, kaj unu efon por la vir&scirc;afo, kaj
    por la &scirc;afidoj tiom, kiom povas doni lia mano, kaj po unu hino da
    oleo por &ccirc;iu efo.</l>
  <l n='8'>Kiam la princo venos, li devas eniri tra la
    portiko de la pordego, kaj la&ubreve; la sama vojo li devas eliri.</l>
  <l n='9'>Kaj
    kiam la popolo de la lando venos anta&ubreve; la Eternulon en la festoj,
    tiam tiuj, kiuj eniris tra la norda pordego, por adorklini&gcirc;i,
    devas eliri tra la suda pordego, kaj tiuj, kiuj eniris tra la
    suda pordego, devas eliri tra la norda pordego; oni devas ne iri
    returne tra tiu pordego, tra kiu oni eniris, sed oni devas eliri
    tra la kontra&ubreve;a.</l>
  <l n='10'>Kaj la princo estos inter ili: kiam ili
    eniros, li anka&ubreve; eniros, kaj kiam ili eliros, li anka&ubreve; eliros.</l>
  <l n='11'>En la festoj kaj en la solenaj tagoj la farunofero devas esti unu
    efo por la bovido, kaj unu efo por la vir&scirc;afo, kaj por la &scirc;afidoj
    tiom, kiom povas doni lia mano, kaj po unu hino da oleo por &ccirc;iu
    efo.</l>
  <l n='12'>Kiam la princo alportos al la Eternulo memvolan
    bruloferon a&ubreve; memvolan pacoferon, tiam oni devas malfermi anta&ubreve;
    li la pordegon, turnitan al oriento, kaj li faros sian bruloferon
    a&ubreve; sian pacoferon tiel, kiel li faras &gcirc;in en la tago sabata;
    poste li eliros, kaj post lia eliro oni &scirc;losos la pordegon.</l>
  <l n='13'>Unujaran &scirc;afidon sendifektan li alportu kiel bruloferon &ccirc;iutage
    al la Eternulo; &ccirc;iumatene li alportu &gcirc;in.</l>
  <l n='14'>Kaj farunoferon li
    alportu kune kun &gcirc;i &ccirc;iumatene: sesonon de efo, kaj trionon de
    hino da oleo, por &scirc;prucigi sur la farunon; tio devas esti la
    por&ccirc;iama le&gcirc;o pri la farunofero al la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Tiamaniere oni
    alportu &ccirc;iumatene la &scirc;afidon kaj la farunoferon kaj la oleon,
    kiel konstantan bruloferon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Se la princo donos
    donacon al iu el siaj filoj, &gcirc;i fari&gcirc;u hereda&jcirc;o por liaj filoj;
    tio estu ilia hereda poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='17'>Sed se li donos donacon el sia
    hereda&jcirc;o al unu el siaj sklavoj, &gcirc;i apartenu al li &gcirc;is la jaro de
    libereco, kaj poste &gcirc;i revenu al la princo; nur la hereda&jcirc;o
    donacita al liaj filoj devas resti &ccirc;e ili.</l>
  <l n='18'>La princo ne prenu
    ion el la hereda&jcirc;o de la popolanoj, elpremante ilin el ilia
    terposeda&jcirc;o: nur el sia terposeda&jcirc;o li povas doni heredon al siaj
    filoj, por ke neniu el Mia popolo estu elpu&scirc;ita el sia
    terposeda&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj li venigis min tra la enirejo, kiu estis flanke de la
    pordego, al la sanktaj &ccirc;ambroj, kiuj apartenas al la pastroj kaj
    kiuj estas turnitaj norden; kaj jen mi tie vidis lokon &ccirc;e la
    rando okcidente.</l>
  <l n='20'>Kaj li diris al mi: &Ccirc;i tie estas la loko, kie
    la pastroj devas kuiri la kulpoferon kaj la pekoferon kaj kie ili
    devas baki la farunoferon, ne alportante tion sur la eksteran
    korton, por ne sanktigi la popolon.</l>
  <l n='21'>Kaj li elkondukis min sur
    la eksteran korton, kaj alkondukis min al la kvar anguloj de la
    korto; kaj mi vidis, ke en &ccirc;iu angulo de la korto trovi&gcirc;as
    ankora&ubreve; korto.</l>
  <l n='22'>En la kvar anguloj de la korto trovi&gcirc;is aldonaj
    kortetoj, havantaj la longon de kvardek ulnoj kaj la lar&gcirc;on de
    tridek; la saman mezuron havis &ccirc;iuj kvar kortetoj.</l>
  <l n='23'>Kaj mureto
    estis &ccirc;irka&ubreve;e, &ccirc;irka&ubreve; &ccirc;iuj kvar, kaj kuirlokoj estis aran&gcirc;itaj
    malsupre &ccirc;e tiuj muretoj &ccirc;irka&ubreve;e.</l>
  <l n='24'>Kaj li diris al mi: Jen
    estas la kuirejoj, kie la servistoj de la domo devas kuiri la
    oferojn de la popolo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='47'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li revenigis min al la pordo de la domo; kaj mi ekvidis, ke
    jen el sub la sojlo de la domo fluas akvo orienten, &ccirc;ar la viza&gcirc;a
    flanko de la domo estis turnita orienten; kaj la akvo fluis el
    sub la dekstra flanko de la domo al la suda flanko de la altaro.</l>
  <l n='2'>Kaj li elkondukis min tra la norda pordego, kaj kondukis min
    la&ubreve; ekstera vojo al la ekstera pordego, turnita orienten; kaj jen
    la akvo fluas el la dekstra flanko.</l>
  <l n='3'>Kiam la viro iris orienten,
    li havis en sia mano mezur&scirc;nuron, kaj li mezuris mil ulnojn, kaj
    transpasigis min trans la akvon, kiu estis alta &gcirc;is la maleoloj.</l>
  <l n='4'>Kaj li mezuris ankora&ubreve; mil ulnojn, kaj transpasigis min trans
    la akvon; la akvo estis alta &gcirc;is la genuoj. Kaj li mezuris
    ankora&ubreve; mil, kaj transpasigis min trans la akvon, kiu estis alta
    &gcirc;is la lumboj.</l>
  <l n='5'>Kiam li mezuris ankora&ubreve; mil, estis jam torento,
    kiun mi ne povis transiri; &ccirc;ar la akvo estis tro alta, oni devis
    &gcirc;in transna&gcirc;i, sed transiri la torenton oni ne povis.</l>
  <l n='6'>Kaj li
    diris al mi: &Ccirc;u vi vidis, ho filo de homo? Kaj li kondukis min
    returne al la bordo de la torento.</l>
  <l n='7'>Kiam mi revenis, mi vidis,
    ke sur la bordo de la torento estas jam tre multe da arboj sur
    amba&ubreve; flankoj.</l>
  <l n='8'>Kaj li diris al mi: &Ccirc;i tiu akvo, kiu eliras el
    la orienta regiono, iros malsupren en la stepon, kaj venos en la
    maron; kiam &gcirc;i trovi&gcirc;os en la maro, tiam sani&gcirc;os la akvo.</l>
  <l n='9'>Kaj
    &ccirc;iu vivanta esta&jcirc;o, kiu rampas tie, kie pasas la torentoj,
    revivi&gcirc;os, kaj estos tre multe da fi&scirc;oj; &ccirc;ar tien venos &ccirc;i tiu
    akvo, kaj &ccirc;io sani&gcirc;os kaj revivi&gcirc;os, kien venos la torento.</l>
  <l n='10'>Kaj staros apud &gcirc;i fi&scirc;kaptistoj de En-Gedi &gcirc;is En-Eglaim, kaj ili
    etendos tie retojn; iliaj fi&scirc;oj estos tiaspecaj, kiel la fi&scirc;oj de
    la Granda Maro, kaj tre multe.</l>
  <l n='11'>Sed &gcirc;iaj mar&ccirc;oj kaj mar&ccirc;etoj ne
    sani&gcirc;os, ili estos destinitaj por salo.</l>
  <l n='12'>Kaj apud la torento
    sur amba&ubreve; bordoj kreskos &ccirc;iaspecaj man&gcirc;a&jcirc;donantaj arboj; ne
    velkos iliaj folioj, kaj ne forfini&gcirc;os iliaj fruktoj; &ccirc;iumonate
    ili donos novajn fruktojn, &ccirc;ar la akvo por ili fluas el la
    sanktejo; kaj iliaj fruktoj estos uzataj kiel man&gcirc;a&jcirc;o, kaj iliaj
    folioj kiel kuracilo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo: Jen estas la limoj, la&ubreve;
    kiuj vi devas dividi heredige la teron al la dek du triboj de
    Izrael: al Jozef duoblan parton.</l>
  <l n='14'>Kaj dividu &gcirc;in al &ccirc;iuj egale;
    &ccirc;ar per levo de la mano Mi promesis doni &gcirc;in al viaj patroj, tial
    &ccirc;i tiu tero fari&gcirc;os via hereda poseda&jcirc;o.</l>
  <l n='15'>Jen estas la limo de
    la lando: sur la norda rando, komencante de la Granda Maro, &gcirc;i
    iras tra &Hcirc;etlon en la direkto al Cedad;</l>
  <l n='16'>tra &Hcirc;amat, Berota,
    Sibraim, kiu estas inter la limo de Damasko kaj la limo de &Hcirc;amat,
    &gcirc;is &Hcirc;acer-Ti&hcirc;on, kiu trovi&gcirc;as &ccirc;e la limo de &Hcirc;avran.</l>
  <l n='17'>Kaj la
    limo estos de la maro &gcirc;is &Hcirc;acar-Enan apud la limo de Damasko, kaj
    &gcirc;is la norda Cafon kaj la limo de &Hcirc;amat. Tio estas la rando
    norda.</l>
  <l n='18'>Kaj la orientan randon mezuru inter &Hcirc;avran kaj Damasko,
    inter Gilead kaj la lando de Izrael, la&ubreve; Jordan, de la limo &gcirc;is
    la orienta maro; tio estas la rando orienta.</l>
  <l n='19'>La suda rando
    estas de Tamar &gcirc;is la Akvo de Malpaco apud Kade&scirc;, la&ubreve; la torento
    &gcirc;is la Granda Maro; tio estas la rando suda.</l>
  <l n='20'>La okcidenta
    rando estas la Granda Maro, &gcirc;is la komenco de &Hcirc;amat; tio estas la
    rando okcidenta.</l>
  <l n='21'>Kaj dividu inter vi &ccirc;i tiun landon la&ubreve; la
    triboj de Izrael.</l>
  <l n='22'>Kaj dividu &gcirc;in lote al vi, kaj anka&ubreve; al la
    fremduloj, kiuj lo&gcirc;as inter vi kaj kiuj naskis infanojn inter vi;
    ili devas esti por vi kiel indi&gcirc;enoj inter la Izraelidoj, kune
    kun vi ili devas ricevi lote heredan poseda&jcirc;on inter la triboj de
    Izrael.</l>
  <l n='23'>En tiu tribo, inter kiu eklo&gcirc;is la fremdulo, tie donu
    al li lian heredan poseda&jcirc;on, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='48'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen estas la nomoj de la triboj: de la norda rando la&ubreve; la vojo
    al &Hcirc;etlon, en la direkto al &Hcirc;amat, &Hcirc;acar-Enan, norde de la limo
    de Damasko &gcirc;is &Hcirc;amat; &ccirc;i tiu regiono de oriente &gcirc;is okcidente
    apartenos sole al Dan.</l>
  <l n='2'>Kaj apud la limo de Dan, de la orienta
    rando &gcirc;is la okcidenta, havos sian parton A&scirc;er.</l>
  <l n='3'>Apud la limo de
    A&scirc;er, de la orienta rando &gcirc;is la okcidenta, havos sian parton
    Naftali.</l>
  <l n='4'>Apud la limo de Naftali, de la orienta rando &gcirc;is la
    okcidenta, havos sian parton Manase.</l>
  <l n='5'>Apud la limo de Manase, de
    la orienta rando &gcirc;is la okcidenta, havos sian parton Efraim.</l>
  <l n='6'>Apud la limo de Efraim, de la orienta rando &gcirc;is la okcidenta,
    havos sian parton Ruben.</l>
  <l n='7'>Apud la limo de Ruben, de la orienta
    rando &gcirc;is la okcidenta, havos sian parton Jehuda.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Apud la limo de Jehuda, de la orienta rando &gcirc;is la okcidenta,
    estos la konsekrita terpeco, kiun vi apartigos, kaj kiu havos la
    lar&gcirc;on de dudek kvin mil mezurstangoj kaj la longon kiel unu el
    la partoj de la orienta rando &gcirc;is la okcidenta, kaj en kies mezo
    estos la sanktejo.</l>
  <l n='9'>La apartigita terpeco, kiun vi konsekros al
    la Eternulo, havos la longon de dudek kvin mil kaj la lar&gcirc;on de
    dek mil.</l>
  <l n='10'>Kaj la sankta terpeco estos por la pastroj, havante
    norden dudek kvin mil, kaj okcidenten la lar&gcirc;on de dek mil,
    orienten la lar&gcirc;on de dek mil, kaj suden la longon de dudek kvin
    mil; kaj en &gcirc;ia mezo estos la sanktejo de la Eternulo.</l>
  <l n='11'>&Gcirc;i estu
    sanktigita por la pastroj el la filoj de Cadok, kiuj plenumadis
    Mian servadon kaj ne defalis de Mi dum la defalo de la
    Izraelidoj, kiel defalis la Levidoj.</l>
  <l n='12'>Kaj al ili estos
    apartigita parto el la konsekrita terpeco, kiel plejsankta&jcirc;o,
    apud la limo de la Levidoj.</l>
  <l n='13'>Kaj la Levidoj havos apud la limo
    de la pastroj dudek kvin mil da longo kaj dek mil da lar&gcirc;o; la
    tuta longo estos dudek kvin mil, kaj la lar&gcirc;o estos dek mil.</l>
  <l n='14'>Ili nenion devas vendi el tio, nek inter&scirc;an&gcirc;i; la unuaa&jcirc;o de la
    lando devas ne transiri, &ccirc;ar &gcirc;i estas konsekrita al la Eternulo.</l>
  <l n='15'>La ceteraj kvin mil da lar&gcirc;o kun dudek kvin mil da longo estas
    nekonsekrita apartena&jcirc;o de la urbo, kiel lo&gcirc;atejo kaj anta&ubreve;urbo;
    kaj la urbo estos en la mezo.</l>
  <l n='16'>Jen estas &gcirc;iaj dimensioj: la
    norda rando havos kvar mil kvincent, la suda rando kvar mil
    kvincent, la orienta rando kvar mil kvincent, kaj la okcidenta
    rando kvar mil kvincent.</l>
  <l n='17'>La anta&ubreve;urbo de la urbo havos norde
    ducent kvindek, kaj sude ducent kvindek, kaj oriente ducent
    kvindek, kaj okcidente ducent kvindek.</l>
  <l n='18'>Koncerne la ceteran
    parton de la longo kontra&ubreve; la sankta terpeco, nome dek mil
    oriente kaj dek mil okcidente, kiu trovi&gcirc;as kontra&ubreve; la sankta
    terpeco, &gcirc;iaj produkta&jcirc;oj devas servi kiel man&gcirc;a&jcirc;o por la
    laboristoj de la urbo.</l>
  <l n='19'>En la urbo laboros laboristoj el &ccirc;iuj
    triboj de Izrael.</l>
  <l n='20'>La tuta apartigita terpeco devas havi dudek
    kvin mil kontra&ubreve; dudek kvin mil; kvaronon de la sankta terpeco
    apartigu kiel poseda&jcirc;on de la urbo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kio restas de la sanktigita terpeco kaj de la poseda&jcirc;o de la
    urbo, de la dudek kvin mil, apartigitaj oriente kaj okcidente,
    kontra&ubreve; tiuj partoj, tio apartenu al la princo; kaj la sankta
    terpeco kaj la sankta domo estos en la mezo.</l>
  <l n='22'>Kio trovi&gcirc;as
    inter la apartena&jcirc;o de la Levidoj kaj la apartena&jcirc;o de la urbo,
    inter la limo de Jehuda kaj la limo de Benjamen, tio apartenu al
    la princo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>La ceteraj triboj de la rando orienta &gcirc;is la rando okcidenta:
    Benjamen havos unu parton.</l>
  <l n='24'>Apud la limo de Benjamen, de la
    orienta rando &gcirc;is la okcidenta, havos sian parton Simeon.</l>
  <l n='25'>Apud
    la limo de Simeon, de la orienta rando &gcirc;is la okcidenta, havos
    sian parton Isa&hcirc;ar.</l>
  <l n='26'>Apud la limo de Isa&hcirc;ar, de la orienta
    rando &gcirc;is la okcidenta, havos sian parton Zebulun.</l>
  <l n='27'>Apud la
    limo de Zebulun, de la orienta rando &gcirc;is la okcidenta, havos sian
    parton Gad.</l>
  <l n='28'>Apud la limo de Gad, &ccirc;e la rando suda, estos la
    limo de Tamar &gcirc;is la Akvo de Malpaco apud Kade&scirc;, la&ubreve;longe de la
    torento &gcirc;is la Granda Maro.</l>
  <l n='29'>Tio estas la lando, kiun vi lote
    dividos kiel heredan poseda&jcirc;on al la triboj de Izrael, kaj tio
    estas iliaj partoj, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj jen estas la randoj de la urbo: sur la norda flanko kvar
    mil kvincent mezurstangoj;</l>
  <l n='31'>kaj la pordegoj de la urbo estos
    nomataj la&ubreve; la nomoj de la triboj de Izrael; tri pordegoj norde:
    unu Pordego de Ruben, unu Pordego de Jehuda, unu Pordego de Levi.</l>
  <l n='32'>Anka&ubreve; sur la orienta flanko kvar mil kvincent mezurstangoj;
    kaj tri pordegoj: unu Pordego de Jozef, unu Pordego de Benjamen,
    unu Pordego de Dan.</l>
  <l n='33'>Anka&ubreve; sur la suda flanko kvar mil kvincent
    mezurstangoj; kaj tri pordegoj: unu Pordego de Simeon, unu
    Pordego de Isa&hcirc;ar, unu Pordego de Zebulun.</l>
  <l n='34'>Anka&ubreve; sur la
    okcidenta flanko kvar mil kvincent; pordegojn &gcirc;i havas tri: unu
    Pordego de Gad, unu Pordego de A&scirc;er, unu Pordego de Naftali.</l>
  <l n='35'>La tuta &ccirc;irka&ubreve;o havas dek ok mil. Kaj la nomo de la urbo de post
    tiu tago estos: Eternulo-Tie.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: DANIEL -->

        <div type='book' n='27' id='libro_dan' rend='doc'>

          <index index='content' level1='DANIEL'/>
          <head>DANIEL</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tria jaro de la re&gcirc;ado de Jehojakim, re&gcirc;o de Judujo,
    venis Nebukadnecar, re&gcirc;o de Babel, al Jerusalem, kaj eksie&gcirc;is
    &gcirc;in.</l>
  <l n='2'>Kaj la Sinjoro transdonis en lian manon Jehojakimon, re&gcirc;on
    de Judujo, kaj parton de la vazoj de la domo de Dio; kaj li
    venigis ilin en la landon &Scirc;inar, en la domon de sia dio, kaj la
    vazojn li metis en la trezorejon de sia dio.</l>
  <l n='3'>Kaj la re&gcirc;o diris
    al A&scirc;penaz, la estro de liaj korteganoj, ke el la Izraelidoj, el
    la re&gcirc;a idaro kaj el la nobelaro, li venigu</l>
  <l n='4'>knabojn
    sendifektajn, belaspektajn, komprenemajn por &ccirc;iu sa&gcirc;a&jcirc;o, klerajn,
    scienckomprenantajn, kaj kapablajn servi en la palaco de la re&gcirc;o,
    kaj ke oni lernigu al ili la skribadon kaj la lingvon &Hcirc;aldean.</l>
  <l n='5'>Kaj la re&gcirc;o destinis por ili por &ccirc;iu tago man&gcirc;a&jcirc;ojn de la re&gcirc;a
    tablo, kaj vinon el tiu, kiun li mem trinkadis, kaj li ordonis
    eduki ilin dum tri jaroj, post kies fini&gcirc;o ili estis komencontaj
    la servadon anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='6'>El la idoj de Jehuda estis inter ili
    Daniel, &Hcirc;ananja, Mi&scirc;ael, kaj Azarja.</l>
  <l n='7'>La estro de la korteganoj
    donis al ili aliajn nomojn; kaj li donis al Daniel la nomon
    Belt&scirc;acar; al &Hcirc;ananja, &Scirc;adra&hcirc;; al Mi&scirc;ael, Me&scirc;a&hcirc;; kaj al Azarja,
    Abed-Nego.</l>
  <l n='8'>Daniel metis en sian koron, ke li ne malpurigos sin
    per la man&gcirc;a&jcirc;oj de la re&gcirc;o, nek per la vino, kiun &ccirc;i tiu trinkas;
    tial li petis la korteganestron, ke al li estu permesite ne
    malpurigi sin.</l>
  <l n='9'>Dio donis al Daniel favoron kaj simpation &ccirc;e la
    korteganestro.</l>
  <l n='10'>Kaj la korteganestro diris al Daniel: Mi timas
    mian sinjoron, la re&gcirc;on, kiu mem destinis por vi, kion vi devas
    man&gcirc;i kaj trinki; se li vidos, ke viaj viza&gcirc;oj estas malpli
    grasaj, ol &ccirc;e aliaj knaboj, viaj sama&gcirc;uloj, tiam vi farus mian
    kapon kulpa anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>Tiam Daniel diris al la
    inspektisto, al kiu la korteganestro komisiis Danielon, &Hcirc;ananjan,
    Mi&scirc;aelon, kaj Azarjan:</l>
  <l n='12'>Faru, mi petas, provon kun viaj
    servantoj dum dek tagoj; oni donadu al ni por man&gcirc;i legomojn, kaj
    por trinki akvon;</l>
  <l n='13'>poste montri&gcirc;u al vi nia aspekto, kaj la
    aspekto de la knaboj, kiuj man&gcirc;as la man&gcirc;a&jcirc;on de la re&gcirc;o; kaj
    poste agu kun viaj servantoj la&ubreve; tio, kion vi vidos.</l>
  <l n='14'>Li obeis
    ilin en tio kaj faris kun ili provon dum dek tagoj.</l>
  <l n='15'>Post paso
    de la dek tagoj montri&gcirc;is, ke ili estas pli bonaspektaj kaj pli
    bonkorpaj, ol &ccirc;iuj knaboj, kiuj man&gcirc;is la man&gcirc;a&jcirc;on de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='16'>Tial la inspektisto forportadis ilian man&gcirc;a&jcirc;on, kaj la vinon, kiu
    estis destinita al ili por trinki, kaj donadis al ili legomojn.</l>
  <l n='17'>Kaj al tiuj kvar knaboj Dio donis kapablojn kaj komprenemecon
    pri &ccirc;iuj libroj kaj sa&gcirc;a&jcirc;o, kaj Daniel estis anka&ubreve; kompetenta pri
    &ccirc;iaj vizioj kaj son&gcirc;oj.</l>
  <l n='18'>Kiam pasis la tempo, kiun la re&gcirc;o
    difinis por ilia venigo, la korteganestro prezentis ilin al
    Nebukadnecar.</l>
  <l n='19'>La re&gcirc;o parolis kun ili, kaj el ili &ccirc;iuj
    trovi&gcirc;is neniu egala al Daniel, &Hcirc;ananja, Mi&scirc;ael, kaj Azarja. Kaj
    ili komencis servadi anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='20'>Kaj koncerne &ccirc;iujn aferojn
    de sa&gcirc;o kaj scio, pri kiuj la re&gcirc;o ilin demandis, li trovis ilin
    dekoble pli sa&gcirc;aj, ol &ccirc;iuj astrologoj kaj magiistoj, kiuj estis
    en lia tuta regno.</l>
  <l n='21'>Daniel estis tie &gcirc;is la unua jaro de la
    re&gcirc;o Ciro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dua jaro de la re&gcirc;ado de Nebukadnecar aperis al
    Nebukadnecar son&gcirc;oj; kaj konfuzi&gcirc;is lia spirito, kaj li ne povis
    dormi.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o ordonis alvoki la astrologojn, magiistojn,
    sor&ccirc;istojn, kaj &Hcirc;aldeojn, por ke ili diru al la re&gcirc;o liajn
    son&gcirc;ojn. Kaj ili venis kaj stari&gcirc;is anta&ubreve; la re&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>Kaj la re&gcirc;o
    diris al ili: Mi havis son&gcirc;on, kaj mia spirito maltrankvili&gcirc;is,
    dezirante scii, kio estis tiu son&gcirc;o.</l>
  <l n='4'>La &Hcirc;aldeoj respondis al la
    re&gcirc;o en la lingvo Siria: Ho re&gcirc;o, vivu eterne! diru la son&gcirc;on al
    viaj servantoj, kaj ni klarigos &gcirc;ian signifon.</l>
  <l n='5'>Sed la re&gcirc;o
    respondis kaj diris al la &Hcirc;aldeoj: La enhavon mi forgesis. Tamen,
    se vi ne diros al mi la son&gcirc;on kaj &gcirc;ian signifon, vi estos
    dishakitaj en pecojn kaj viaj domoj estos ruinigitaj.</l>
  <l n='6'>Sed se vi
    rakontos al mi la son&gcirc;on kaj &gcirc;ian signifon, vi ricevos de mi
    donacojn, rekompencon, kaj grandan honoron. Tial diru al mi la
    son&gcirc;on kaj &gcirc;ian signifon.</l>
  <l n='7'>Ili denove respondis: La re&gcirc;o diru
    sian son&gcirc;on al siaj servantoj, kaj ni klarigos &gcirc;ian signifon.</l>
  <l n='8'>La re&gcirc;o diris: Mi scias bone, ke vi deziras gajni tempon, &ccirc;ar vi
    vidas, ke la afero malaperis el mia memoro.</l>
  <l n='9'>Se vi ne diros al
    mi la son&gcirc;on, tio montros, ke vi havas unu intencon: vi preparas
    vin, por doni al mi mensogan kaj senta&ubreve;gan respondon, &gcirc;is la
    tempo pasos. Tial rakontu al mi la son&gcirc;on, tiam mi konvinki&gcirc;os,
    ke vi povas klarigi al mi anka&ubreve; &gcirc;ian signifon.</l>
  <l n='10'>La &Hcirc;aldeoj
    respondis al la re&gcirc;o kaj diris: Ne ekzistas sur la tero tia homo,
    kiu povus plenumi la deziron de la re&gcirc;o; tial neniu re&gcirc;o, kiel
    ajn granda kaj potenca li estus, postulis iam similan respondon
    de iu astrologo, magiisto, a&ubreve; &Hcirc;aldeo;</l>
  <l n='11'>la afero, kiun la re&gcirc;o
    postulas, estas tiel eksterordinara, ke neniu povas tion plenumi
    al la re&gcirc;o, krom la dioj, kiuj ne vivas inter karnuloj.</l>
  <l n='12'>Tiam
    la re&gcirc;o forte indignis kaj koleris, kaj ordonis pereigi &ccirc;iujn
    sa&gcirc;ulojn de Babel.</l>
  <l n='13'>Kiam la dekreto eliris, oni komencis la
    mortigadon de la sa&gcirc;uloj, kaj oni volis mortigi anka&ubreve; Danielon
    kaj liajn kamaradojn.</l>
  <l n='14'>Tiam Daniel faris sa&gcirc;an kaj prudentan
    rediron al Arjo&hcirc;, la estro de la re&gcirc;aj korpogardistoj, kiu
    eliris, por mortigi la sa&gcirc;ulojn de Babel;</l>
  <l n='15'>li demandis Arjo&hcirc;on,
    la potenculon de la re&gcirc;o, dirante: Pro kio eliris de la re&gcirc;o tia
    severa ordono? Tiam Arjo&hcirc; rakontis al Daniel la tutan aferon.</l>
  <l n='16'>Daniel iris kaj petis la re&gcirc;on, ke li donu al li templimon, kaj
    li prezentos al la re&gcirc;o la klarigon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Poste Daniel iris en sian domon, kaj rakontis la aferon al
    siaj kamaradoj &Hcirc;ananja, Mi&scirc;ael, kaj Azarja,</l>
  <l n='18'>por ke ili petegu
    la kompateman Dion de la &ccirc;ielo malka&scirc;i tiun ka&scirc;itan aferon, por
    ke Daniel kaj liaj kamaradoj ne pereu kun la aliaj sa&gcirc;uloj de
    Babel.</l>
  <l n='19'>Kaj tiam la ka&scirc;ita&jcirc;o malka&scirc;i&gcirc;is al Daniel en nokta
    vizio, kaj Daniel dankis pro tio Dion de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='20'>Kaj Daniel
    ekparolis, kaj diris: Estu benata la nomo de Dio de eterne &gcirc;is
    eterne; &ccirc;ar al Li apartenas sa&gcirc;o kaj forto;</l>
  <l n='21'>Li &scirc;an&gcirc;as la
    tempojn kaj jarojn; Li faligas re&gcirc;ojn kaj starigas re&gcirc;ojn; Li
    donas sa&gcirc;on al la sa&gcirc;uloj kaj prudenton al la prudentuloj;</l>
  <l n='22'>Li
    malka&scirc;as la profunda&jcirc;on kaj ka&scirc;ita&jcirc;on; Li scias, kio estas en la
    mallumo, kaj lumo estas en Li.</l>
  <l n='23'>Vin, ho Dio de miaj patroj, mi
    dankas kaj gloras; &ccirc;ar Vi donis al mi sa&gcirc;on kaj forton, kaj
    malka&scirc;is al mi tion, pri kio ni Vin petis; &ccirc;ar Vi malka&scirc;is al ni
    la aferon de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='24'>Poste Daniel iris al Arjo&hcirc;, al kiu la
    re&gcirc;o komisiis mortigi la sa&gcirc;ulojn de Babel; li venis, kaj diris
    al li tiel: Ne mortigu la sa&gcirc;ulojn de Babel, konduku min al la
    re&gcirc;o, kaj mi diros al la re&gcirc;o la klarigon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Tiam Arjo&hcirc; tuj enkondukis Danielon al la re&gcirc;o, kaj diris al &ccirc;i
    tiu tiele: Inter la translo&gcirc;igitaj filoj de Judujo mi trovis
    homon, kiu povas doni al la re&gcirc;o klarigon.</l>
  <l n='26'>Tiam ekparolis la
    re&gcirc;o, kaj diris al Daniel, kies nomo estis nun Belt&scirc;acar: &Ccirc;u vi
    povas sciigi al mi la son&gcirc;on, kiun mi vidis, kaj &gcirc;ian signifon?</l>
  <l n='27'>Daniel respondis al la re&gcirc;o kaj diris: La ka&scirc;ita&jcirc;on, pri kiu
    la re&gcirc;o demandas, ne povas malka&scirc;i al la re&gcirc;o la sa&gcirc;uloj, nek la
    sor&ccirc;istoj, nek la astrologoj, nek la divenistoj;</l>
  <l n='28'>sed en la
    &ccirc;ielo ekzistas Dio, kiu malka&scirc;as ka&scirc;ita&jcirc;on; Li malka&scirc;is al la
    re&gcirc;o Nebukadnecar tion, kio estos en tempo estonta. Via son&gcirc;o kaj
    la vizioj de via kapo sur via lito estis jenaj:</l>
  <l n='29'>vi, ho re&gcirc;o,
    meditis sur via lito pri tio, kio estos poste; kaj la Malka&scirc;anto
    de ka&scirc;ita&jcirc;oj montris al vi, kio estos.</l>
  <l n='30'>Kaj al mi tiu ka&scirc;ita&jcirc;o
    malka&scirc;i&gcirc;is ne pro tio, ke mi kvaza&ubreve; estus pli sa&gcirc;a ol &ccirc;iuj
    vivantoj, sed por tio, ke la re&gcirc;o ricevu klarigon kaj ke vi
    eksciu la pensojn de via koro.</l>
  <l n='31'>Vi, ho re&gcirc;o, havis vizion: jen
    staris granda statuo; grandega statuo tio estis; en
    eksterordinara brilo &gcirc;i staris anta&ubreve; vi, kaj &gcirc;ia aspekto estis
    terura.</l>
  <l n='32'>La kapo de tiu statuo estis el pura oro; &gcirc;iaj brusto
    kaj manoj estis el ar&gcirc;ento, la ventro kaj femuroj el kupro;</l>
  <l n='33'>&gcirc;iaj kruroj estis el fero, &gcirc;iaj piedoj estis parte el fero, parte
    el argilo.</l>
  <l n='34'>Vi vidis poste, ke &scirc;tono de&scirc;iri&gcirc;is sen ago de ia
    mano, frapis la statuon, &gcirc;iajn ferajn kaj argilajn piedojn, kaj
    frakasis ilin.</l>
  <l n='35'>Tiam &ccirc;io kune frakasi&gcirc;is: la fero, argilo,
    kupro, ar&gcirc;ento, kaj oro fari&gcirc;is kiel grenventuma&jcirc;o sur somera
    dra&scirc;ejo, kaj la vento ilin forportis, kaj ne restis postesigno
    post ili; sed la &scirc;tono, kiu frakasis la statuon, fari&gcirc;is granda
    monto kaj plenigis la tutan teron.</l>
  <l n='36'>Tio estas la son&gcirc;o. Nun ni
    diros al la re&gcirc;o la signifon.</l>
  <l n='37'>Vi, ho re&gcirc;o, estas re&gcirc;o super
    re&gcirc;oj, al kiu Dio de la &ccirc;ielo donis regnon, potencon, forton, kaj
    gloron;</l>
  <l n='38'>kaj &ccirc;ie, kie ajn lo&gcirc;as homoj, Li transdonis en viajn
    manojn la bestojn de la kampo kaj la birdojn de la &ccirc;ielo, kaj
    faris vin reganto super ili &ccirc;iuj. Vi estas la ora kapo.</l>
  <l n='39'>Post
    vi aperos nova regno, malpli alta ol via, kaj ankora&ubreve; tria regno,
    kupra, kiu regos super la tuta tero.</l>
  <l n='40'>La kvara regno estos
    malmola, kiel fero; &ccirc;ar kiel fero disbatas kaj frakasas &ccirc;ion,
    tiel anka&ubreve; &gcirc;i, simile al &ccirc;iofrakasanta fero, disbatados kaj
    frakasados.</l>
  <l n='41'>Kaj ke vi vidis la piedojn kaj la fingrojn parte
    el potargilo kaj parte el fero &dash; tio estos regno de miksita
    konsisto, kaj &gcirc;i enhavos parte la malmolecon de fero, &ccirc;ar vi
    vidis feron miksitan kun potargilo.</l>
  <l n='42'>Sed kiel la fingroj de la
    piedoj estis parte el fero, parte el argilo, tiel anka&ubreve; la regno
    estos parte fortika, parte rompebla.</l>
  <l n='43'>Kaj ke vi vidis feron,
    miksitan kun potargilo, tio signifas, ke ili estos kunigitaj per
    forto homa, sed ne kunfandi&gcirc;os inter si, kiel fero ne kunfandi&gcirc;as
    kun argilo.</l>
  <l n='44'>Sed en la tempo de tiuj re&gcirc;oj Dio de la &ccirc;ielo
    starigos regnon, kiu neniam detrui&gcirc;os, kaj &gcirc;ia re&gcirc;ado ne
    transiros al alia popolo; &gcirc;i frakasos kaj detruos &ccirc;iujn regnojn,
    sed &gcirc;i mem staros eterne.</l>
  <l n='45'>Vi vidis, ke &scirc;tono sen ia mano
    de&scirc;iri&gcirc;is de monto, kaj frakasis feron, kupron, argilon,
    ar&gcirc;enton, kaj oron; la granda Dio montris al la re&gcirc;o, kio estos
    poste. Tia estas precize la son&gcirc;o kaj &gcirc;ia &gcirc;usta klarigo.</l>
  <l n='46'>Tiam
    la re&gcirc;o Nebukadnecar &jcirc;etis sin viza&gcirc;altere kaj adorklini&gcirc;is al
    Daniel kaj ordonis alporti al li donacojn kaj bonodorajn
    incensojn.</l>
  <l n='47'>La re&gcirc;o ekparolis al Daniel, kaj diris: Vere, via
    Dio estas Dio de la dioj kaj Reganto de la re&gcirc;oj, malka&scirc;anta
    ka&scirc;ita&jcirc;ojn, kaj tial vi povis malka&scirc;i tiun ka&scirc;ita&jcirc;on.</l>
  <l n='48'>Tiam la
    re&gcirc;o altigis Danielon, donis al li grandajn kaj ri&ccirc;ajn donacojn,
    kaj faris lin reganto super la tuta lando de Babel kaj &ccirc;efo super
    &ccirc;iuj sa&gcirc;uloj de Babel.</l>
  <l n='49'>Daniel petis la re&gcirc;on, kaj &ccirc;i tiu
    starigis &Scirc;adra&hcirc;on, Me&scirc;a&hcirc;on, kaj Abed-Negon super la aferoj de la
    lando Babela; kaj Daniel mem restis &ccirc;e la kortego de la re&gcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La re&gcirc;o Nebukadnecar faris oran statuon, kiu havis la alton de
    sesdek ulnoj kaj la lar&gcirc;on de ses ulnoj; kaj li starigis &gcirc;in en
    la valo Dura en la lando Babela.</l>
  <l n='2'>Kaj la re&gcirc;o Nebukadnecar
    sendis al la satrapoj, regionestroj, militestroj, &ccirc;efaj ju&gcirc;istoj,
    urbestroj, le&gcirc;istoj, oficistoj, kaj potenculoj de la lando, ke
    ili venu al la solena malkovro de la statuo, kiun starigis la
    re&gcirc;o Nebukadnecar.</l>
  <l n='3'>Tiam kunvenis la satrapoj, regionestroj,
    militestroj, &ccirc;efaj ju&gcirc;istoj, urbestroj, le&gcirc;istoj, oficistoj, kaj
    potenculoj de la lando, al la solena malkovro de la statuo, kiun
    la re&gcirc;o Nebukadnecar starigis; kaj ili stari&gcirc;is anta&ubreve; la statuo,
    kiun Nebukadnecar starigis.</l>
  <l n='4'>Kaj heroldo la&ubreve;te proklamis: Estas
    sciigate al vi, ho popoloj, gentoj, kaj lingvoj:</l>
  <l n='5'>kiam vi a&ubreve;dos
    la sonon de korno, fluto, harpo, sabeko, psaltero, sakfajfilo,
    kaj diversaj muzikaj instrumentoj, tiam faligu vin kaj
    adorklini&gcirc;u al la ora statuo, kiun starigis la re&gcirc;o Nebukadnecar.</l>
  <l n='6'>Kiu ne faligos sin kaj ne adorklini&gcirc;os, tiu tuj estos &jcirc;etita en
    ardantan fornon.</l>
  <l n='7'>Tial, kiam &ccirc;iuj popoloj eka&ubreve;dis la sonon de
    korno, fluto, harpo, sabeko, psaltero, kaj diversaj muzikaj
    instrumentoj, ili faligis sin kaj adorklini&gcirc;is al la ora statuo,
    kiun starigis la re&gcirc;o Nebukadnecar.</l>
  <l n='8'>En tiu tempo tuj aliris
    kelkaj &Hcirc;aldeoj kaj akuzis la Judojn.</l>
  <l n='9'>Ili ekparolis, kaj diris
    al la re&gcirc;o Nebukadnecar: Ho re&gcirc;o, vivu eterne!</l>
  <l n='10'>Vi, ho re&gcirc;o,
    ordonis, ke &ccirc;iu homo, kiu a&ubreve;dos la sonon de korno, fluto, harpo,
    sabeko, psaltero, sakfajfilo, kaj diversaj muzikaj instrumentoj,
    faligu sin kaj adorklini&gcirc;u al la ora statuo;</l>
  <l n='11'>kaj kiu ne
    faligos sin kaj ne adorklini&gcirc;os, tiu estu &jcirc;etita en ardantan
    fornon.</l>
  <l n='12'>Ekzistas tamen viroj Judaj, kiujn vi starigis super la
    aferoj de la lando Babela, &Scirc;adra&hcirc;, Me&scirc;a&hcirc;, kaj Abed-Nego; kaj tiuj
    homoj ne obeas vian ordonon, ho re&gcirc;o, ne servas al viaj dioj, kaj
    ne adorklini&gcirc;as al la ora statuo, kiun vi starigis.</l>
  <l n='13'>Tiam
    Nebukadnecar en kolero kaj furiozo ordonis venigi &Scirc;adra&hcirc;on,
    Me&scirc;a&hcirc;on, kaj Abed-Negon; kaj oni tuj venigis tiujn virojn al la
    re&gcirc;o.</l>
  <l n='14'>Nebukadnecar ekparolis, kaj diris al ili: &Ccirc;u intence vi,
    ho &Scirc;adra&hcirc;, Me&scirc;a&hcirc;, kaj Abed-Nego, ne servas al miaj dioj, kaj ne
    adorklini&gcirc;as al la ora statuo, kiun mi starigis?</l>
  <l n='15'>De nun, kiam
    vi eka&ubreve;dos la sonon de korno, fluto, harpo, sabeko, psaltero,
    sakfajfilo, kaj diversaj muzikaj instrumentoj, estu pretaj tuj
    faligi vin kaj adorklini&gcirc;i al la statuo, kiun mi faris; se vi ne
    adorklini&gcirc;os, tiam vi tuj estos &jcirc;etitaj en ardantan fornon; kaj
    tiam kia dio savos vin el miaj manoj?</l>
  <l n='16'>&Scirc;adra&hcirc;, Me&scirc;a&hcirc;, kaj Abed-
    Nego respondis kaj diris al la re&gcirc;o: Ho Nebukadnecar, ne estas al
    ni malfacile respondi al vi pri tio.</l>
  <l n='17'>Ni havas Dion, al kiu ni
    servas; Li povas savi nin el la ardanta forno kaj anka&ubreve; savi nin
    el via mano, ho re&gcirc;o.</l>
  <l n='18'>Kaj se Li e&ccirc; tion ne faros, vi tamen
    sciu, ho re&gcirc;o, ke al viaj dioj ni ne servos, kaj al la ora
    statuo, kiun vi starigis, ni ne adorklini&gcirc;os.</l>
  <l n='19'>Tiam
    Nebukadnecar pleni&gcirc;is de furiozo, kaj la aspekto de lia viza&gcirc;o
    &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is pro kolero kontra&ubreve; &Scirc;adra&hcirc;, Me&scirc;a&hcirc;, kaj Abed-Nego; kaj li
    ordonis ardigi la fornon sepoble pli forte, ol oni faradis
    ordinare.</l>
  <l n='20'>Kaj al la plej fortaj militistoj el sia militistaro
    li ordonis ligi &Scirc;adra&hcirc;on, Me&scirc;a&hcirc;on, kaj Abed-Negon, kaj &jcirc;eti ilin
    en la ardantan fornon.</l>
  <l n='21'>Tiam oni ligis tiujn virojn en ilia
    suba kaj supra vesto, en iliaj kapkovroj kaj aliaj vestoj, kaj
    oni &jcirc;etis ilin en la ardantan fornon.</l>
  <l n='22'>Kaj &ccirc;ar la ordono de la
    re&gcirc;o estis severa kaj la forno estis ardigita treege, tial tiujn
    homojn, kiuj &jcirc;etis &Scirc;adra&hcirc;on, Me&hcirc;a&hcirc;on, kaj Abed-Negon, mortigis la
    flamo de la fajro.</l>
  <l n='23'>Kaj tiuj tri viroj, &Scirc;adra&hcirc;, Me&scirc;a&hcirc;, kaj
    Abed-Nego, falis ligitaj en la ardantan fornon.</l>
  <l n='24'>Tiam la re&gcirc;o
    Nebukadnecar ekmiregis, kaj en teruro li levi&gcirc;is, ekparolis, kaj
    diris al siaj konsilistoj: &Ccirc;u ne tri virojn ni &jcirc;etis ligitajn en
    la fajron? Ili respondis al la re&gcirc;o: Tiel estas, ho re&gcirc;o.</l>
  <l n='25'>Sed
    li parolis plue, kaj diris: Jen mi vidas kvar virojn, ne
    ligitajn, kiuj iras meze de la fajro kaj estas sendifektaj; kaj
    la kvara aspektas kvaza&ubreve; filo de la dioj.</l>
  <l n='26'>Kaj Nebukadnecar
    aliris al la aperturo de la ardanta forno, ekparolis, kaj diris:
    Ho &Scirc;adra&hcirc;, Me&scirc;a&hcirc;, kaj Abed-Nego, servantoj de Dio la Plejalta!
    eliru, kaj aliru. Tiam &Scirc;adra&hcirc;, Me&scirc;a&hcirc;, kaj Abed-Nego eliris el
    meze de la fajro.</l>
  <l n='27'>Kaj la satrapoj, regionestroj, militestroj,
    kaj konsilistoj de la re&gcirc;o kunvenis, kaj pririgardis tiujn
    virojn, super kies korpoj la fajro havis nenian forton, tiel, ke
    e&ccirc; haro sur ilia kapo ne bruldifekti&gcirc;is, iliaj vestoj ne
    &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is, kaj e&ccirc; odoron de fajro oni ne sentis sur ili.</l>
  <l n='28'>Nebukadnecar ekparolis, kaj diris: Benata estu Dio de &Scirc;adra&hcirc;,
    Me&scirc;a&hcirc;, kaj Abed-Nego, kiu sendis Sian an&gcirc;elon, kaj savis Siajn
    servantojn pro tio, ke ili fidis je Li, ne obeis la ordonon de la
    re&gcirc;o, kaj oferis siajn korpojn, por ne servi kaj adorklini&gcirc;i al
    alia dio, krom sia Dio.</l>
  <l n='29'>Nun mi donas ordonon: Se iu el ia
    popolo, gento, a&ubreve; lingvo eldiros blasfemon kontra&ubreve; Dio de &Scirc;adra&hcirc;,
    Me&scirc;a&hcirc;, kaj Abed-Nego, tiu estos hakita en pecojn kaj lia domo
    estos ruinigita; &ccirc;ar ne ekzistas alia dio, kiu povus savi
    tiamaniere.</l>
  <l n='30'>Kaj la re&gcirc;o denove tre altigis &Scirc;adra&hcirc;on, Me&scirc;a&hcirc;on,
    kaj Abed-Negon en la lando Babela.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La re&gcirc;o Nebukadnecar al &ccirc;iuj popoloj, gentoj, kaj lingvoj, kiuj
    estas sur la tuta tero: Kresku via bonstato!</l>
  <l n='2'>Mi trovas bona
    konigi la pruvosignojn kaj miraklojn, kiujn faris sur mi Dio la
    Plejalta.</l>
  <l n='3'>Kiel grandaj estas Liaj pruvosignoj, kaj kiel
    potencaj estas Liaj mirakloj! Lia re&gcirc;ado estas eterna, kaj Lia
    regado estas en &ccirc;iuj generacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Mi, Nebukadnecar, estis trankvila en mia domo kaj bonfarta en
    mia palaco.</l>
  <l n='5'>Sed mi vidis son&gcirc;on, kiu teruris min, kaj la
    meditado sur mia lito kaj la vizioj de mia kapo min konsternis.</l>
  <l n='6'>Kaj mi donis ordonon venigi al mi &ccirc;iujn sa&gcirc;ulojn de Babel, por ke
    ili diru al mi la signifon de la son&gcirc;o.</l>
  <l n='7'>Tiam venis la
    astrologoj, sor&ccirc;istoj, &Hcirc;aldeoj, kaj divenistoj; mi rakontis al
    ili la son&gcirc;on, sed ili ne povis klarigi al mi &gcirc;ian signifon.</l>
  <l n='8'>Fine venis al mi Daniel, al kiu estis donita la nomo Belt&scirc;acar,
    la&ubreve; la nomo de mia dio, kaj kiu havas en si la spiriton de la
    sanktaj dioj; mi rakontis al li la son&gcirc;on:</l>
  <l n='9'>Ho Belt&scirc;acar, &ccirc;efo
    de la astrologoj, pri kiu mi scias, ke en vi estas la spirito de
    la sanktaj dioj kaj nenia ka&scirc;ita&jcirc;o vin embarasas: klarigu al mi
    la vizion de mia son&gcirc;o kaj &gcirc;ian signifon.</l>
  <l n='10'>La vizio de mia kapo
    sur mia lito estis jena: mi vidis, ke jen meze de la tero staras
    arbo tre alta;</l>
  <l n='11'>tiu arbo estas bonkreska kaj forta, kaj &gcirc;ia
    alto atingas la &ccirc;ielon, kaj oni &gcirc;in vidas &gcirc;is la randoj de la
    tuta tero;</l>
  <l n='12'>&gcirc;ia foliaro estas bela, kaj multe da fruktoj estas
    sur &gcirc;i, kaj sur &gcirc;i trovi&gcirc;as man&gcirc;a&jcirc;o por &ccirc;iuj; en la ombro sub &gcirc;i
    ka&scirc;as sin bestoj de la kampo, kaj sur &gcirc;iaj bran&ccirc;oj sidas birdoj
    de la &ccirc;ielo, kaj &ccirc;iu karno nutras sin de &gcirc;i.</l>
  <l n='13'>Kaj mi vidis en
    la vizioj de mia kapo sur mia lito, ke jen sankta prizorganto
    malsupreniris de la &ccirc;ielo,</l>
  <l n='14'>kaj per la&ubreve;ta vo&ccirc;o li diris: Dehaku
    &ccirc;i tiun arbon, &ccirc;irka&ubreve;haku &gcirc;iajn bran&ccirc;ojn, deprenu de &gcirc;i la
    foliaron, kaj dis&jcirc;etu &gcirc;iajn fruktojn, por ke fori&gcirc;u la bestoj,
    kiuj estas sub &gcirc;i, kaj la birdoj forflugu de &gcirc;iaj bran&ccirc;oj.</l>
  <l n='15'>Sed
    &gcirc;ian &ccirc;efan radikon restigu en la tero, en &ccirc;enoj feraj kaj kupraj,
    meze de la herbo de la kampo; &gcirc;in trinkigu la roso de la &ccirc;ielo,
    kaj kune kun la bestoj &gcirc;i nutru sin per la herboj de la tero.</l>
  <l n='16'>La homa koro estos prenita for de &gcirc;i, kaj &gcirc;i ricevos koron
    bestan, kaj tiel pasos super &gcirc;i sep jaroj.</l>
  <l n='17'>Per la ordono de la
    prizorgantoj tio estas decidita, kaj per la dekreto de la
    sanktuloj tio estas destinita, por ke la vivantoj sciu, ke la
    Plejaltulo regas en la regno de la homoj, kaj donas &gcirc;in al tiu,
    al kiu Li volas, kaj starigas super &gcirc;i la plej humilan el la
    homoj.</l>
  <l n='18'>Tian son&gcirc;on vidis mi, re&gcirc;o Nebukadnecar. Kaj vi, ho
    Belt&scirc;acar, diru &gcirc;ian signifon; &ccirc;ar neniu el la sa&gcirc;uloj en mia
    regno povas klarigi &gcirc;ian signifon, sed vi povas, &ccirc;ar vi havas en
    vi la spiriton de la sanktaj dioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Tiam Daniel, kiu havis la nomon Belt&scirc;acar, en la da&ubreve;ro de unu
    horo staris konsternite, kaj liaj pensoj lin mal&gcirc;ojigis. La re&gcirc;o
    ekparolis, kaj diris: Ho Belt&scirc;acar, ne embarasu vin la son&gcirc;o kaj
    &gcirc;ia signifo. Belt&scirc;acar respondis kaj diris: Ho mia sinjoro, por
    viaj malamikoj estu tiu son&gcirc;o, kaj por viaj malamantoj estu &gcirc;ia
    signifo.</l>
  <l n='20'>La arbo, kiun vi vidis, kiu elkreskis alte kaj forte,
    atingis per sia pinto la &ccirc;ielon, kaj estis videbla sur la tuta
    tero,</l>
  <l n='21'>kaj sur kiu estis bela foliaro, multe da fruktoj kaj
    man&gcirc;a&jcirc;o por &ccirc;iuj, sub kiu sidis bestoj de la kampo, kaj sur kies
    bran&ccirc;oj sidis birdoj de la &ccirc;ielo &dash;</l>
  <l n='22'>tio estas vi, ho re&gcirc;o
    alti&gcirc;inta; via grandeco kreskis kaj atingis &gcirc;is la &ccirc;ielo, kaj via
    potenco &gcirc;is la randoj de la tero.</l>
  <l n='23'>Kaj ke la re&gcirc;o vidis sanktan
    prizorganton, kiu malsupreniris de la &ccirc;ielo, kaj diris: Dehaku la
    arbon kaj ekstermu &gcirc;in, sed nur &gcirc;ian &ccirc;efan radikon restigu en la
    tero, en &ccirc;enoj feraj kaj kupraj, meze de la herbo de la kampo,
    &gcirc;in trinkigu la roso de la &ccirc;ielo, kaj &gcirc;i havu la sorton de la
    bestoj de la kampo, &gcirc;is pasos super &gcirc;i sep jaroj &dash;</l>
  <l n='24'>jen estas
    la signifo de tio, ho re&gcirc;o: tio estas dekreto de la Plejaltulo,
    kiu trafos mian sinjoron, la re&gcirc;on.</l>
  <l n='25'>Vi estos elpu&scirc;ita el meze
    de la homoj, kaj vi vivos kun la bestoj de la kampo; per herbo
    oni vin nutros, kiel bovojn; roson de la &ccirc;ielo oni trinkigos al
    vi; kaj sep jaroj pasos super vi, &gcirc;is vi ekscios, ke super la
    regno de homoj regas la Plejaltulo, kaj donas &gcirc;in al tiu, al kiu
    Li volas.</l>
  <l n='26'>Kaj ke estas ordonite restigi la &ccirc;efan radikon de la
    arbo &dash; tio signifas, ke via regno estos redonita al vi, kiam vi
    konfesos la potencon de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='27'>Tial, ho re&gcirc;o, volu favore
    akcepti mian konsilon: liberigu vin de viaj pekoj per justeco kaj
    de viaj malbonagoj per favorkoreco al malri&ccirc;uloj; per tio via
    bonstato fari&gcirc;os longeda&ubreve;ra.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;io &ccirc;i tio efektivi&gcirc;is sur la
    re&gcirc;o Nebukadnecar.</l>
  <l n='29'>Post paso de dek du monatoj, promenante tra
    la re&gcirc;a palaco en Babel,</l>
  <l n='30'>la re&gcirc;o ekparolis, kaj diris: &Ccirc;u tio
    ne estas la majesta Babel, kiun por restado de la re&gcirc;o mi aran&gcirc;is
    per la forto de mia potenco kaj por la gloro de mia majesto?</l>
  <l n='31'>Kiam &ccirc;i tiu parolo estis ankora&ubreve; en la bu&scirc;o de la re&gcirc;o, eksonis
    vo&ccirc;o el la &ccirc;ielo: Al vi, ho re&gcirc;o Nebukadnecar, estas dirate: La
    regno estas prenata for de vi;</l>
  <l n='32'>kaj vi estas elpu&scirc;ata el meze
    de la homoj, kaj vi vivos kun la bestoj de la kampo; per herbo
    oni vin nutros, kiel bovojn; kaj sep jaroj pasos super vi, &gcirc;is vi
    ekscios, ke super la regno de homoj regas la Plejaltulo, kaj
    donas &gcirc;in al tiu, al kiu Li volas.</l>
  <l n='33'>Tuj plenumi&gcirc;is tiu verdikto
    sur Nebukadnecar; li estis elpu&scirc;ita el meze de la homoj, li
    komencis man&gcirc;i herbon, kiel bovoj, lia korpo estis trinkigata de
    la roso de la &ccirc;ielo, tiel, ke liaj haroj kreskis kiel la plumoj
    de aglo kaj liaj ungoj fari&gcirc;is kiel &ccirc;e birdo.</l>
  <l n='34'>Post paso de la
    difinita tempo, mi, Nebukadnecar, levis miajn okulojn al la
    &ccirc;ielo, kaj mia prudento revenis al mi; kaj mi benis la
    Plejaltulon, mi la&ubreve;dis kaj gloris Tiun, kiu vivas eterne, kies
    regado estas regado eterna kaj kies regno da&ubreve;ras en &ccirc;iuj
    generacioj.</l>
  <l n='35'>&Ccirc;iuj, kiuj vivas sur la tero, estas kalkuleblaj
    kiel nenio. La&ubreve; Sia volo Li agas, kiel kun la armeo de la &ccirc;ielo,
    tiel kun la vivantoj sur la tero; kaj ekzistas neniu, kiu povus
    kontra&ubreve;stari al Lia mano, a&ubreve; demandi Lin: Kion Vi faras?</l>
  <l n='36'>En
    tiu tempo revenis al mi mia prudento, kaj mi ricevis denove mian
    re&gcirc;an honoron, mian majeston, kaj mian anta&ubreve;an aspekton; tiam
    elser&ccirc;is min miaj konsilistoj kaj miaj altranguloj, mi estis
    denove starigita super mia regno, kaj mia majesto fari&gcirc;is ankora&ubreve;
    pli granda.</l>
  <l n='37'>Nun mi, Nebukadnecar, la&ubreve;das, altigas, kaj gloras
    la Re&gcirc;on de la &ccirc;ielo, kies &ccirc;iuj faroj estas veraj kaj kies vojoj
    estas &gcirc;ustaj, kaj kiu la fierulojn povas humiligi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La re&gcirc;o Bel&scirc;acar faris grandan festenon por siaj mil
    eminentuloj kaj multe drinkis kun tiuj mil.</l>
  <l n='2'>Fari&gcirc;inte ebria,
    Bel&scirc;acar ordonis alporti la orajn kaj ar&gcirc;entajn vazojn, kiujn lia
    patro Nebukadnecar venigis el la templo de Jerusalem, por ke el
    ili trinku la re&gcirc;o kaj liaj eminentuloj, liaj edzinoj kaj
    kromvirinoj.</l>
  <l n='3'>Tiam oni alportis la orajn vazojn, kiuj estis
    prenitaj el la sanktejo de la domo de Dio en Jerusalem; kaj
    trinkis el ili la re&gcirc;o kaj liaj eminentuloj, liaj edzinoj kaj
    kromvirinoj.</l>
  <l n='4'>Ili trinkis vinon, kaj gloris la diojn orajn kaj
    ar&gcirc;entajn, kuprajn, ferajn, lignajn, kaj &scirc;tonajn.</l>
  <l n='5'>En tiu
    momento aperis fingroj de homa mano kaj komencis skribi kontra&ubreve;
    la kandelabro sur la kalkita muro de la re&gcirc;a salono; kaj la re&gcirc;o
    vidis la manon, kiu skribis.</l>
  <l n='6'>Tiam &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is la viza&gcirc;aspekto de
    la re&gcirc;o, liaj pensoj konfuzi&gcirc;is, la ligiloj de liaj lumboj
    malstre&ccirc;i&gcirc;is, kaj liaj genuoj tremante kunfrapi&gcirc;adis.</l>
  <l n='7'>La re&gcirc;o
    la&ubreve;tege ekkriis, ke oni venigu la magiistojn, &Hcirc;aldeojn, kaj
    divenistojn. La re&gcirc;o ekparolis, kaj diris al la sa&gcirc;uloj de Babel:
    Kiu ajn tralegos &ccirc;i tiun surskribon kaj klarigos al mi &gcirc;ian
    signifon, tiu ricevos purpuran veston, ora &ccirc;eno estos sur lia
    kolo, kaj li estos la tria reganto en la regno.</l>
  <l n='8'>Tiam venis &ccirc;iuj
    sa&gcirc;uloj de la re&gcirc;o; sed ili ne povis tralegi la surskribon, nek
    klarigi al la re&gcirc;o &gcirc;ian signifon.</l>
  <l n='9'>La re&gcirc;o Bel&scirc;acar forte
    maltrankvili&gcirc;is, kaj lia viza&gcirc;aspekto &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is, kaj anta&ubreve; liaj
    eminentuloj konfuzi&gcirc;is.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;e tiu okazinta&jcirc;o, kiu fari&gcirc;is al la
    re&gcirc;o kaj al liaj altranguloj, en la salonon de la festeno eniris
    la re&gcirc;ino. La re&gcirc;ino ekparolis, kaj diris: Ho re&gcirc;o, vivu eterne!
    Ne konsternu vin viaj pensoj, kaj ne &scirc;an&gcirc;i&gcirc;u via viza&gcirc;aspekto.</l>
  <l n='11'>En via regno ekzistas viro, kiu havas en si la spiriton de la
    sanktaj dioj; en la tempo de via patro oni trovis en li lumon,
    prudenton, kaj sa&gcirc;on, similan al la sa&gcirc;o de la dioj; kaj la re&gcirc;o
    Nebukadnecar, via patro, la re&gcirc;o mem, via patro, faris lin &ccirc;efo
    de la astrologoj, sor&ccirc;istoj, &Hcirc;aldeoj, kaj divenistoj;</l>
  <l n='12'>&ccirc;ar en
    li oni trovis altan spiriton, scion, kaj prudenton, por klarigi
    son&gcirc;ojn, komentarii sentencojn, kaj malka&scirc;i ka&scirc;ita&jcirc;ojn. Tio estas
    Daniel, al kiu la re&gcirc;o donis la nomon Belt&scirc;acar. Tial oni voku
    Danielon, kaj li klarigos la signifon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tiam oni alkondukis Danielon anta&ubreve; la re&gcirc;on; kaj la re&gcirc;o
    ekparolis, kaj diris al Daniel: &Ccirc;u vi estas Daniel, unu el la
    forkaptitaj filoj de Judujo, kiujn mia patro, la re&gcirc;o, venigis el
    Judujo?</l>
  <l n='14'>Mi a&ubreve;dis pri vi, ke la spirito de la dioj estas en vi,
    kaj ke lumo, prudento, kaj eksterordinara sa&gcirc;o trovi&gcirc;as en vi.</l>
  <l n='15'>Nun estis alkondukitaj al mi la sa&gcirc;uloj kaj magiistoj, por
    tralegi &ccirc;i tiun surskribon kaj klarigi al mi &gcirc;ian signifon; sed
    ili ne povis klarigi al mi la sencon de &ccirc;i tiuj vortoj.</l>
  <l n='16'>Sed mi
    a&ubreve;dis pri vi, ke vi povoscias klarigi signifon kaj malka&scirc;i
    ka&scirc;ita&jcirc;on. Tial, se vi povas tralegi &ccirc;i tiun surskribon kaj
    klarigi al mi &gcirc;ian signifon, vi ricevos purpuran veston, ora &ccirc;eno
    estos sur via kolo, kaj vi estos la tria reganto en la regno.</l>
  <l n='17'>Tiam Daniel respondis kaj diris al la re&gcirc;o: Viaj donacoj restu &ccirc;e
    vi, viajn rekompencojn donu al iu alia; mi tamen tralegos al la
    re&gcirc;o la surskribon, kaj mi klarigos al li la signifon.</l>
  <l n='18'>Ho
    re&gcirc;o! Dio la Plejalta donis al via patro Nebukadnecar regnon,
    potencon, honoron, kaj gloron.</l>
  <l n='19'>Pro la potenco, kiun Li donis
    al li, &ccirc;iuj popoloj, gentoj, kaj lingvoj tremis kaj havis timon
    anta&ubreve; li; kiun li volis, li mortigis, kaj kiun li volis, li lasis
    vivi; kiun li volis, li altigis, kaj kiun li volis, li
    malaltigis.</l>
  <l n='20'>Sed kiam lia koro fieri&gcirc;is kaj lia spirito
    malhumili&gcirc;is, li estis de&jcirc;etita el sia re&gcirc;a trono kaj senigita je
    sia gloro;</l>
  <l n='21'>kaj li estis elpu&scirc;ita el meze de la homoj, kaj lia
    koro fari&gcirc;is simila al koro de besto, kaj li vivis kun sova&gcirc;aj
    azenoj; li man&gcirc;is herbon, kiel la bovoj, kaj lia korpo estis
    trinkigata per la roso de la &ccirc;ielo; &gcirc;is li eksciis, ke super la
    regno de homoj regas Dio la Plejalta, kaj donas &gcirc;in al tiu, al
    kiu Li volas.</l>
  <l n='22'>Vi, lia filo, ho Bel&scirc;acar, ne humiligis vian
    koron, kvankam vi sciis &ccirc;ion tion;</l>
  <l n='23'>sed vi levis vin kontra&ubreve; la
    Reganton de la &ccirc;ielo, tiel, ke la vazojn el Lia domo oni alportis
    al vi, kaj vi kun viaj eminentuloj, kun viaj edzinoj kaj
    kromvirinoj, trinkis vinon el ili; kaj vi gloris la diojn
    ar&gcirc;entajn kaj orajn, kuprajn, ferajn, lignajn, kaj &scirc;tonajn, kiuj
    ne vidas, ne a&ubreve;das, kaj ne pensas; kaj Dion, en kies mano estas
    la spiro de via vivo kaj &ccirc;iuj viaj vojoj, vi ne gloris.</l>
  <l n='24'>Pro
    tio estas sendita de Li la mano kaj skribita &ccirc;i tiu surskribo.</l>
  <l n='25'>Jen estas la surskribo, kiu estas desegnita: MENE, MENE, TEKEL,
    UFARSIN.</l>
  <l n='26'>Jen estas la signifo de la vortoj: MENE: Dio kalkulis
    la tempon de via re&gcirc;ado kaj metis al &gcirc;i finon;</l>
  <l n='27'>TEKEL: vi estas
    pesita sur pesilo kaj trovita tro malpeza;</l>
  <l n='28'>PERES: via regno
    estas dividita kaj donita al la Medoj kaj Persoj.</l>
  <l n='29'>Tiam la&ubreve;
    ordono de Bel&scirc;acar oni metis purpuran veston sur Danielon kaj
    oran &ccirc;enon sur lian kolon, kaj oni proklamis lin la tria reganto
    en la regno.</l>
  <l n='30'>En tiu sama nokto Bel&scirc;acar, re&gcirc;o de la &Hcirc;aldeoj,
    estis mortigita.</l>
  <l n='31'>Dario, la Medo, ricevis la regnon, havante la
    a&gcirc;on de sesdek du jaroj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Dario bonvolis starigi super sia regno cent dudek
    satrapojn, por administri lian tutan regnon;</l>
  <l n='2'>kaj super ili tri
    &ccirc;efajn estrojn, inter kiuj estis anka&ubreve; Daniel, por ke la satrapoj
    donadu al ili kalkulraportojn, kaj por ke la re&gcirc;o ne havu
    malprofiton.</l>
  <l n='3'>Sed Daniel superis la aliajn &ccirc;efajn estrojn kaj
    satrapojn, &ccirc;ar li havis eksterordinaran sa&gcirc;on; kaj la re&gcirc;o havis
    jam la intencon starigi lin super la tuta regno.</l>
  <l n='4'>Tiam la &ccirc;efaj
    estroj kaj la satrapoj komencis ser&ccirc;i pretekston, por akuzi
    Danielon koncerne la aferojn de la regno. Sed ili povis trovi
    nenian pretekston nek kulpon; &ccirc;ar li estis fidela, kaj nenia
    kulpo nek krimo estis trovebla en li.</l>
  <l n='5'>Tiam tiuj homoj diris: Ni
    ne povos trovi kulpon en tiu Daniel, se ni ne trovos ion kontra&ubreve;
    li en la le&gcirc;oj de lia Dio.</l>
  <l n='6'>Kaj tiuj &ccirc;efaj estroj kaj satrapoj
    venis al Dario, kaj diris al li tiel: Ho re&gcirc;o Dario, vivu eterne!</l>
  <l n='7'>&Ccirc;iuj &ccirc;efaj estroj de la regno, regionestroj, satrapoj,
    konsilistoj, kaj militestroj interkonsentis, ke oni devas elirigi
    re&gcirc;an dekreton kaj severe ordoni, ke &ccirc;iun, kiu en la da&ubreve;ro de
    tridek tagoj petos ion de ia dio a&ubreve; homo anstata&ubreve; de vi, ho re&gcirc;o,
    oni &jcirc;etu en kavon de leonoj.</l>
  <l n='8'>Tial konfirmu, ho re&gcirc;o, &ccirc;i tiun
    decidon, kaj subskribu la ordonon, por ke &gcirc;i ne estu malobeata,
    kiel le&gcirc;o de Medujo kaj Persujo, kiun neniu povas senvalorigi.</l>
  <l n='9'>La re&gcirc;o Dario subskribis la dekreton.</l>
  <l n='10'>Kiam Daniel eksciis, ke
    estas subskribita tia ordono, li iris en sian domon, kaj anta&ubreve; la
    fenestroj de sia &ccirc;ambro, malfermitaj en la direkto al Jerusalem,
    li tri fojojn &ccirc;iutage genuis kaj pre&gcirc;is al sia Dio kaj gloradis
    Lin, kiel li faradis anta&ubreve;e.</l>
  <l n='11'>Tiam tiuj homoj &ccirc;irka&ubreve;is
    Danielon, kaj trovis lin pre&gcirc;anta kaj petanta favorkorecon anta&ubreve;
    sia Dio.</l>
  <l n='12'>Kaj ili iris, kaj diris al la re&gcirc;o koncerne la re&gcirc;an
    dekreton: &Ccirc;u vi ne ordonis per dekreto, ke &ccirc;iun homon, kiu en la
    da&ubreve;ro de tridek tagoj petos ion de ia dio a&ubreve; homo krom vi, ho
    re&gcirc;o, oni &jcirc;etu en kavon de leonoj? La re&gcirc;o respondis kaj diris:
    Jes, tio efektive estas dekretita, kiel neforigebla le&gcirc;o de
    Medujo kaj Persujo.</l>
  <l n='13'>Tiam ili respondis kaj diris al la re&gcirc;o:
    Jen Daniel, kiu estas el la translo&gcirc;igitaj filoj de Judujo, ne
    atentas vin, ho re&gcirc;o, nek la dekreton, subskribitan de vi, sed
    tri fojojn &ccirc;iutage li pre&gcirc;as siajn pre&gcirc;ojn.</l>
  <l n='14'>A&ubreve;dinte tion, la
    re&gcirc;o forte aflikti&gcirc;is en sia animo, kaj, dezirante savi Danielon,
    li multe klopodis &gcirc;is la subiro de la suno, por liberigi lin.</l>
  <l n='15'>Sed tiuj homoj &ccirc;irka&ubreve;is la re&gcirc;on, kaj diris al li: Sciu, ho re&gcirc;o,
    ke la&ubreve; la le&gcirc;oj de Medujo kaj Persujo &ccirc;iu malpermeso a&ubreve; ordono,
    konfirmita de la re&gcirc;o, devas resti ne&scirc;an&gcirc;ebla.</l>
  <l n='16'>Tiam la re&gcirc;o
    ordonis, kaj oni alkondukis Danielon, kaj &jcirc;etis lin en kavon de
    leonoj. Sed la re&gcirc;o diris al Daniel: Via Dio, al kiu vi sen&ccirc;ese
    servas, savu vin!</l>
  <l n='17'>Kaj oni alportis &scirc;tonon kaj metis &gcirc;in sur la
    aperturon de la kavo; kaj la re&gcirc;o sigelis &gcirc;in per sia ringo kaj
    per la ringo de siaj altranguloj, por ke ne fari&gcirc;u ia &scirc;an&gcirc;o
    koncerne Danielon.</l>
  <l n='18'>Poste la re&gcirc;o iris en sian palacon, pasigis
    la nokton en fastado, e&ccirc; ne permesis alporti al li man&gcirc;a&jcirc;on; kaj
    anka&ubreve; dormi li ne povis.</l>
  <l n='19'>Matene la re&gcirc;o levi&gcirc;is &ccirc;e la tagi&gcirc;o
    kaj iris rapide al la kavo de la leonoj.</l>
  <l n='20'>Kaj kiam li alvenis
    al la kavo, li vokis per mal&gcirc;oja vo&ccirc;o Danielon; kaj ekparolinte,
    la re&gcirc;o diris al Daniel: Ho Daniel, servanto de la vivanta Dio!
    &ccirc;u via Dio, al kiu vi sen&ccirc;ese servas, povis savi vin de la
    leonoj?</l>
  <l n='21'>Tiam Daniel respondis al la re&gcirc;o: Ho re&gcirc;o, vivu
    eterne!</l>
  <l n='22'>Mia Dio sendis Sian an&gcirc;elon, kaj baris la bu&scirc;on de la
    leonoj, kaj ili faris al mi nenian difekton; &ccirc;ar mi estis trovita
    pura anta&ubreve; Li; kaj anka&ubreve; anta&ubreve; vi, ho re&gcirc;o, mi ne faris krimon.</l>
  <l n='23'>Tiam la re&gcirc;o tre ek&gcirc;ojis pri li kaj ordonis levi Danielon el
    la kavo. Kaj oni eligis Danielon el la kavo, kaj nenia difekto
    montri&gcirc;is sur li; &ccirc;ar li kredis al sia Dio.</l>
  <l n='24'>Kaj la re&gcirc;o
    ordonis alkonduki tiujn virojn, kiuj per sia akuzo volis pereigi
    Danielon, kaj &jcirc;eti en la kavon de la leonoj ilin mem, kaj anka&ubreve;
    iliajn infanojn kaj iliajn edzinojn; kaj ankora&ubreve; anta&ubreve; ol ili
    atingis la fundon de la kavo, la leonoj kaptis ilin kaj frakasis
    &ccirc;iujn iliajn ostojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Post tio la re&gcirc;o Dario skribis al &ccirc;iuj popoloj, gentoj, kaj
    lingvoj de la tuta tero: Kresku via bonfarto!</l>
  <l n='26'>Mi donas
    ordonon, ke en &ccirc;iu regiono de mia regno oni timu kaj respektu
    Dion de Daniel; &ccirc;ar Li estas Dio vivanta kaj eterne restanta, Lia
    regno estas nedetruebla, kaj Lia regado estas senfina.</l>
  <l n='27'>Li
    liberigas kaj savas, Li faras miraklojn kaj pruvosignojn en la
    &ccirc;ielo kaj sur la tero; Li savis Danielon kontra&ubreve; leonoj.</l>
  <l n='28'>Kaj
    Daniel havis sukceson dum la re&gcirc;ado de Dario, kaj dum la re&gcirc;ado
    de Ciro, la Perso.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la unua jaro de Bel&scirc;acar, re&gcirc;o de Babel, Daniel havis son&gcirc;on
    kaj vizion de sia kapo sur sia lito. Li enskribis tiun son&gcirc;on,
    prezentinte la esencon de la afero.</l>
  <l n='2'>Daniel komencis sian
    rakonton, dirante: Mi vidis en mia nokta vizio, ke jen kvar
    ventoj de la &ccirc;ielo batalas inter si sur granda maro.</l>
  <l n='3'>Kaj eliris
    el la maro kvar grandegaj bestoj malsimilaj unu al alia.</l>
  <l n='4'>La
    unua estis kiel leono, sed &gcirc;i havis flugilojn de aglo; mi vidis,
    kiel fine oni de&scirc;iris de &gcirc;i la flugilojn, oni levis &gcirc;in de la
    tero, kaj starigis sur piedoj, kiel homon, kaj homa koro estis
    donita al &gcirc;i.</l>
  <l n='5'>Jen anka&ubreve; dua besto, simila al urso, staris &ccirc;e
    &gcirc;ia flanko, kaj tri kojnodentojn &gcirc;i havis en sia bu&scirc;o, inter siaj
    dentoj. Kaj estis dirite al &gcirc;i: Levi&gcirc;u, kaj man&gcirc;u multe da karno.</l>
  <l n='6'>Poste mi vidis ankora&ubreve; unu beston, similan al leopardo; sur sia
    dorso &gcirc;i havis kvar flugilojn de birdo, kaj kvar kapojn havis tiu
    besto, kaj potenco estis donita al &gcirc;i.</l>
  <l n='7'>Poste mi vidis en la
    nokta vizio beston kvaran, teruran, monstran, kaj tre fortan; &gcirc;i
    havis grandegajn ferajn dentojn; &gcirc;i man&gcirc;egis kaj frakasis, kaj la
    resta&jcirc;on &gcirc;i dispremis per la piedoj; &gcirc;i estis malsimila al &ccirc;iuj
    anta&ubreve;aj bestoj kaj havis dek kornojn.</l>
  <l n='8'>Mi rigardis tiujn
    kornojn, kaj jen inter ili aperis alia korno, malgranda; kaj tri
    el la anta&ubreve;aj kornoj estis el&scirc;iritaj anta&ubreve; &gcirc;i kun la radiko; kaj
    jen montri&gcirc;is, ke tiu korno havas okulojn, kiel okuloj de homo,
    kaj bu&scirc;on, kiu parolas malhumile.</l>
  <l n='9'>Fine mi vidis, ke estas
    starigitaj tronoj, kaj sidi&gcirc;is la Anta&ubreve;tempulo. Lia vesto estis
    blanka kiel ne&gcirc;o, kaj la haroj sur Lia kapo estis kiel pura lano;
    Lia trono estis brilantaj flamoj, &gcirc;iaj radoj estis flamanta
    fajro.</l>
  <l n='10'>Fajra rivero elfluis kaj disver&scirc;i&gcirc;is anta&ubreve; Li; miloj da
    miloj servis al Li, kaj dekmiloj da dekmiloj staris anta&ubreve; Li. La
    ju&gcirc;antoj sidi&gcirc;is, kaj la libroj malfermi&gcirc;is.</l>
  <l n='11'>Tiam mi vidis,
    kiel fine, pro la malhumilaj vortoj, kiujn parolis la korno, la
    besto estis mortigita, kaj &gcirc;ia korpo estis frakasita, kaj &jcirc;etita
    en fajron, por forbruli.</l>
  <l n='12'>Anka&ubreve; de la aliaj bestoj oni
    forprenis ilian potencon, kaj da&ubreve;ro de la vivo estis donita al
    ili nur por difinita tempo kaj &gcirc;is difinita templimo.</l>
  <l n='13'>Poste mi
    vidis en la nokta vizio, ke jen en la nuboj de la &ccirc;ielo iris
    kvaza&ubreve; filo de homo, venis al la Anta&ubreve;tempulo, kaj estis
    alkondukita al Li.</l>
  <l n='14'>Kaj al li estis donita potenco, gloro, kaj
    regno, por ke &ccirc;iuj popoloj, gentoj, kaj lingvoj servu al li; lia
    regado estas regado eterna, kiu ne &ccirc;esi&gcirc;os, kaj lia regno ne
    detrui&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>&Ccirc;e mi, Daniel, ektremis mia spirito en mia korpo, kaj la vizio
    de mia kapo konsternis min.</l>
  <l n='16'>Mi aliris al unu el la
    anta&ubreve;starantoj kaj demandis lin pri la vera signifo de &ccirc;io &ccirc;i
    tio, kaj li komencis paroli al mi kaj klarigis al mi la sencon de
    la dirita&jcirc;o.</l>
  <l n='17'>Tiuj kvar grandaj bestoj signifas, ke kvar regnoj
    formi&gcirc;os sur la tero.</l>
  <l n='18'>Poste prenos la regnon la sanktuloj de
    la Plejaltulo, kaj ili posedos la regnon eterne, en eterna
    eterneco.</l>
  <l n='19'>Tiam mi deziris havi precizan klarigon pri la kvara
    besto, kiu estis malsimila al &ccirc;iuj, kaj terura, kun feraj dentoj
    kaj kupraj ungegoj, man&gcirc;egis kaj frakasis kaj la resta&jcirc;on
    dispremis per la piedoj;</l>
  <l n='20'>kaj pri la dek kornoj, kiuj estis sur
    &gcirc;ia kapo, kaj pri la alia, kiu poste eliris kaj anta&ubreve; kiu elfalis
    tri, pri tiu sama korno, kiu havis okulojn kaj bu&scirc;on parolantan
    malhumile, kaj kiu la&ubreve; sia aspekto estis pli granda ol la aliaj.</l>
  <l n='21'>Mi vidis, kiel tiu korno komencis bataladon kontra&ubreve; la
    sanktuloj kaj estis jam venkanta ilin,</l>
  <l n='22'>&gcirc;is venis la
    Anta&ubreve;tempulo; tiam la ju&gcirc;o estis farita por la sanktuloj de la
    Plejaltulo, kaj venis la tempo, kiam la regnon ekposedis la
    sanktuloj.</l>
  <l n='23'>Kaj li diris: La kvara besto estas la kvara regno,
    kiu estos sur la tero, malsimila al &ccirc;iuj regnoj, kaj &gcirc;i man&gcirc;egos
    la tutan teron, piedpremos kaj frakasos &gcirc;in.</l>
  <l n='24'>La dek kornoj
    signifas, ke el tiu regno aperos dek re&gcirc;oj, kaj post ili eliros
    alia, malsimila al la anta&ubreve;aj, kaj faligos tri re&gcirc;ojn.</l>
  <l n='25'>Li
    blasfemos kontra&ubreve; la Plejaltulo kaj frapos la sanktulojn de la
    Plejaltulo; li e&ccirc; arogos al si &scirc;an&gcirc;i la tempojn kaj le&gcirc;ojn. Ili
    estos transdonitaj en lian manon &gcirc;is paso de unu tempo kaj du
    tempoj kaj duono de tempo.</l>
  <l n='26'>Poste aperos ju&gcirc;o, kaj &gcirc;i forprenos
    de li la potencon, por lia pereo kaj plena ekstermi&gcirc;o.</l>
  <l n='27'>Sed la
    regado, potenco, kaj grandeco de la regnoj sub la tuta &ccirc;ielo
    estos donita al la sankta popolo de la Plejaltulo, kies regno
    estas regno eterna, kaj &ccirc;iuj potenculoj servados kaj obeados al
    Li.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;i tie fini&gcirc;as la parolo. Mi, Daniel, estis tre
    konsternita de mia meditado, kaj mia viza&gcirc;aspekto &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is sur
    mi; sed la parolon mi konservis en mia koro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tria jaro de re&gcirc;ado de la re&gcirc;o Bel&scirc;acar aperis al mi, al
    Daniel, vizio, post tiu, kiu aperis al mi en la komenco.</l>
  <l n='2'>Kiam
    mi vidis la vizion, mi estis en la kastelurbo &Scirc;u&scirc;an, kiu trovi&gcirc;as
    en la lando Elam; sed en la vizio mi vidis, ke mi estas &ccirc;e la
    rivero Ulaj.</l>
  <l n='3'>Mi levis miajn okulojn, kaj mi ekvidis: jen unu
    vir&scirc;afo staras &ccirc;e la rivero; &gcirc;i havas du kornojn, kaj amba&ubreve;
    kornoj estas altaj, sed unu estas pli alta ol la dua, kaj la pli
    alta elkreskis poste.</l>
  <l n='4'>Mi vidis, ke tiu vir&scirc;afo kornopu&scirc;as
    okcidenten, norden, kaj suden, kaj nenia besto povas kontra&ubreve;stari
    al &gcirc;i, kaj neniu povas savi kontra&ubreve; &gcirc;ia forto; kaj &gcirc;i faras &ccirc;ion,
    kion &gcirc;i volas, kaj &gcirc;i estas granda.</l>
  <l n='5'>Dum mi atente &gcirc;in rigardis,
    jen de okcidente iras virkapro sur la tutan teron, kaj &gcirc;i ne
    tu&scirc;as la teron. Tiu virkapro havis bone videblan kornon inter
    siaj okuloj.</l>
  <l n='6'>Kaj &gcirc;i iris al tiu kornohava vir&scirc;afo, kiun mi
    vidis starantan &ccirc;e la rivero, kaj &jcirc;etis sin sur &gcirc;in kun furioza
    forto;</l>
  <l n='7'>kaj mi vidis, ke, alproksimi&gcirc;inte al la vir&scirc;afo, &gcirc;i
    furiozi&gcirc;is kontra&ubreve; &gcirc;i, frapis la vir&scirc;afon, kaj rompis amba&ubreve; &gcirc;iajn
    kornojn; kaj la vir&scirc;afo ne havis la forton, por kontra&ubreve;stari al
    &gcirc;i, kaj &ccirc;i tiu &jcirc;etis &gcirc;in sur la teron kaj disbatis &gcirc;in per la
    piedoj; kaj neniu povis savi la vir&scirc;afon kontra&ubreve; &gcirc;ia forto.</l>
  <l n='8'>Tiam la virkapro forte grandi&gcirc;is. Kiam &gcirc;i fari&gcirc;is tre forta,
    rompi&gcirc;is la granda korno, kaj anstata&ubreve; &gcirc;i eliris kvar aliaj en la
    direkto al la kvar ventoj de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='9'>El unu el ili eliris
    alia korno malgranda, kiu forte kreskis suden kaj orienten kaj al
    la plej bela lando.</l>
  <l n='10'>Kaj &gcirc;i kreskis &gcirc;is la armeo de la &ccirc;ielo,
    kaj &gcirc;i &jcirc;etis sur la teron parton de tiu armeo kaj de la steloj,
    kaj dispremis ilin per la piedoj.</l>
  <l n='11'>Kaj e&ccirc; kontra&ubreve; la armeestron
    &gcirc;i levi&gcirc;is, forprenis de li la &ccirc;iutagajn oferojn, kaj ruinigis
    lian sanktan lo&gcirc;ejon.</l>
  <l n='12'>Forto estis donita al &gcirc;i kontra&ubreve; la
    &ccirc;iutagaj oferoj pro peko; kaj &gcirc;i &jcirc;etis la veron sur la teron kaj
    laboris kun sukceso.</l>
  <l n='13'>Kaj mi a&ubreve;dis unu sanktulon, kiu parolis,
    kaj tiu sanktulo diris al iu, kiu demandis: &Gcirc;is kiam havos forton
    la profeta&jcirc;o pri la &ccirc;iutagaj oferoj kaj pri la terura peko, ke la
    sanktejo kaj la armeo estos piedpremataj?</l>
  <l n='14'>Kaj li diris al mi:
    &Gcirc;is pasos du mil tricent vesperoj kaj matenoj; tiam la sanktejo
    denove estos sanktigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Dum mi, Daniel, estis rigardanta tiun vizion kaj ser&ccirc;anta &gcirc;ian
    signifon, jen stari&gcirc;is anta&ubreve; mi bildo de viro.</l>
  <l n='16'>Kaj el meze de
    Ulaj mi a&ubreve;dis homan vo&ccirc;on, kiu vokis kaj diris: Gabriel, klarigu
    al li la vizion.</l>
  <l n='17'>Kaj li aliris al tiu loko, kie mi staris; kaj
    kiam li venis, mi eksentis teruron kaj falis viza&gcirc;altere; kaj li
    diris al mi: Sciu, ho homido, ke la vizio koncernas la finon de
    la tempo.</l>
  <l n='18'>Kiam li parolis al mi, mi ku&scirc;is senkonscie sur la
    tero; sed li ektu&scirc;is min kaj starigis min sur mia loko.</l>
  <l n='19'>Kaj li
    diris: Jen mi sciigas al vi, kio estos &ccirc;e la fino de la kolero;
    &ccirc;ar tio koncernas la finan tempon.</l>
  <l n='20'>La vir&scirc;afo, kiun vi vidis
    kun la du kornoj, estas la re&gcirc;oj de Medujo kaj Persujo;</l>
  <l n='21'>kaj la
    vila virkapro estas la re&gcirc;o de Grekujo; la granda korno inter
    &gcirc;iaj okuloj estas la unua re&gcirc;o;</l>
  <l n='22'>&gcirc;i rompi&gcirc;is, kaj anstata&ubreve; &gcirc;i
    eliris kvar aliaj; kvar regnoj formi&gcirc;os el la nacio, sed ne tiel
    fortaj, kiel &gcirc;i estis anta&ubreve;e.</l>
  <l n='23'>En la fina tempo de tiuj regnoj,
    kiam la perfiduloj havos sukceson, aperos re&gcirc;o malmodesta, lerta
    ruzulo.</l>
  <l n='24'>Li fari&gcirc;os potenca, sed ne per sia forto; li faros
    grandan dezertigadon, li havos sukceson en siaj faroj, li
    pereigos fortulojn kaj la popolon de la sanktuloj.</l>
  <l n='25'>Kaj pro lia
    sa&gcirc;eco liaj ruza&jcirc;oj sukcesos en lia mano, kaj li fieri&gcirc;os, kaj
    meze de paco li multajn pereigos, kaj li levi&gcirc;os kontra&ubreve; la
    Princon de la princoj; sed li estos frakasita, kvankam ne per
    mano.</l>
  <l n='26'>La vizio pri la vespero kaj la mateno, kiu estas dirita
    al vi, estas vera; sed tenu la vizion sekrete, &ccirc;ar &gcirc;i rilatas
    tempon malproksiman.</l>
  <l n='27'>Kaj mi, Daniel, senforti&gcirc;is, kaj estis
    malsana dum kelke da tagoj. Poste mi levi&gcirc;is kaj komencis okupadi
    min per la aferoj de la re&gcirc;o. Mi estis konsternita de la vizio,
    sed neniu tion rimarkis.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la unua jaro de Dario, filo de A&hcirc;a&scirc;vero&scirc;, el la gento Meda,
    kiu fari&gcirc;is re&gcirc;o super la regno de la &Hcirc;aldeoj,</l>
  <l n='2'>en la unua jaro
    de lia re&gcirc;ado, mi, Daniel, rimarkis en la libroj la nombron de la
    jaroj, pri kiuj la Eternulo parolis al la profeto Jeremia, ke
    devas fini&gcirc;i sepdek jaroj de la dezerteco de Jerusalem.</l>
  <l n='3'>Kaj mi
    turnis mian viza&gcirc;on al Dio, la Sinjoro, por pre&gcirc;i kaj petegi, en
    fastado, saka&jcirc;o, kaj cindro.</l>
  <l n='4'>Kaj mi pre&gcirc;is al la Eternulo, mia
    Dio, mi faris konfeson, kaj mi diris: Mi petas Vin, ho Sinjoro,
    Dio granda kaj timinda, kiu konservas la interligon kaj
    favorkorecon al Liaj amantoj kaj al la plenumantoj de Liaj
    ordonoj!</l>
  <l n='5'>Ni pekis, ni malbonagis, ni estis malpiaj, ni ribelis,
    kaj ni defalis de Viaj ordonoj kaj decidoj;</l>
  <l n='6'>ni ne a&ubreve;skultis
    Viajn servantojn, la profetojn, kiuj parolis en Via nomo al niaj
    re&gcirc;oj, estroj, kaj patroj, kaj al la tuta popolo de la lando.</l>
  <l n='7'>Vi, ho Sinjoro, estas prava, kaj ni devas honti, kiel nun, &ccirc;iu
    Judo, la lo&gcirc;antoj de Jerusalem kaj la tuta Izrael, la proksimaj
    kaj la malproksimaj, en &ccirc;iuj landoj, kien Vi dispelis ilin pro
    iliaj malbonagoj, kiujn ili faris koncerne Vin.</l>
  <l n='8'>Ho Sinjoro! ni
    hontas pro niaj re&gcirc;oj, estroj, kaj patroj, kiuj pekis anta&ubreve; Vi.</l>
  <l n='9'>Sed la Sinjoro, nia Dio, havas kompatemon kaj pardonemon, kvankam
    ni defalis de Li</l>
  <l n='10'>kaj ne a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de la Eternulo, nia
    Dio, por iradi la&ubreve; Liaj instruoj, kiujn Li donis al ni per Siaj
    servantoj, la profetoj.</l>
  <l n='11'>La tuta Izrael malobeis Vian instruon,
    kaj deturnis sin, por ne a&ubreve;skulti Vian vo&ccirc;on; pro tio trafis nin
    la malbeno kaj la &jcirc;uro, pri kiuj estas skribite en la instruo de
    Moseo, servanto de Dio; &ccirc;ar ni pekis kontra&ubreve; Li.</l>
  <l n='12'>Kaj Li
    plenumis Sian vorton, kiun Li diris pri ni, kaj pri niaj
    ju&gcirc;istoj, kiuj faradis ju&gcirc;on &ccirc;e ni, kaj Li venigis sur nin
    grandan malfeli&ccirc;on; sub la tuta &ccirc;ielo nenie fari&gcirc;is tio, kio
    fari&gcirc;is al Jerusalem.</l>
  <l n='13'>Kiel estas skribite en la instruo de
    Moseo, tiel trafis nin tiu tuta malfeli&ccirc;o; ni tamen ne pre&gcirc;is
    anta&ubreve; la Eternulo, nia Dio, deturnante nin de niaj malbonagoj kaj
    penante kompreni Vian veron.</l>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo viglis super la
    malfeli&ccirc;o kaj venigis &gcirc;in sur nin; &ccirc;ar justa estas la Eternulo,
    nia Dio, en &ccirc;iuj Siaj faroj, kiujn Li faras, sed ni ne a&ubreve;skultis
    Lian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='15'>Kaj nun, ho Sinjoro, nia Dio, kiu elkondukis Vian
    popolon el la lando Egipta per forta mano, kaj faris al Vi gloran
    nomon, kiel &gcirc;i nun estas, ni pekis, ni estis malpiaj.</l>
  <l n='16'>Ho
    Sinjoro, konforme al Via tuta bonfaremeco deturni&gcirc;u nun Via
    kolero kaj Via indigno de Via urbo Jerusalem, de Via sankta
    monto; &ccirc;ar pro niaj pekoj kaj pro la malbonagoj de niaj patroj
    Jerusalem kaj Via popolo estas hontinda&jcirc;o anta&ubreve; &ccirc;iuj niaj
    &ccirc;irka&ubreve;antoj.</l>
  <l n='17'>Kaj nun a&ubreve;skultu, ho nia Dio, la pre&gcirc;on de Via
    servanto kaj lian petegon, kaj lumu per Via viza&gcirc;o sur Vian
    dezertigitan sanktejon, pro la Sinjoro.</l>
  <l n='18'>Klinu, ho mia Dio,
    Vian orelon, kaj a&ubreve;skultu; malfermu Viajn okulojn, kaj vidu nian
    ruinigitecon, kaj la urbon, kiu estas nomata per Via nomo; &ccirc;ar ne
    pro nia praveco, sed pro Via granda kompatemeco, ni faligas anta&ubreve;
    Vi nian pre&gcirc;on.</l>
  <l n='19'>Ho Sinjoro, a&ubreve;skultu! ho Sinjoro, pardonu! ho
    Sinjoro, atentu kaj agu, ne prokrastu, pro Vi mem, ho mia Dio,
    &ccirc;ar Vian nomon portas Via urbo kaj Via popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Dum mi ankora&ubreve; parolis kaj pre&gcirc;is kaj konfesis miajn pekojn
    kaj la pekojn de mia popolo Izrael kaj metis mian petegon anta&ubreve;
    la Eternulon, mian Dion, pri la sankta monto de mia Dio;</l>
  <l n='21'>dum
    mi ankora&ubreve; parolis pre&gcirc;ante, la viro Gabriel, kiun mi vidis
    anta&ubreve;e en la vizio, alflugis, kaj ektu&scirc;is min &ccirc;irka&ubreve; la tempo de
    la vespera ofero;</l>
  <l n='22'>kaj, klarigante, li ekparolis al mi, kaj
    diris: Ho Daniel, nun mi eliris, por komprenigi al vi la aferon.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;e la komenco de via pre&gcirc;ado eliris ordono, kaj mi venas, por
    sciigi &gcirc;in, &ccirc;ar vi estas homo agrabla al Dio; atentu la vorton,
    kaj komprenu la vizion.</l>
  <l n='24'>Sepdek jarsepoj estas destinitaj por
    via popolo kaj por via sankta urbo, por ke kovri&gcirc;u la kulpo,
    sigeli&gcirc;u la pekoj, kaj pardoni&gcirc;u la malbonagoj, por ke venu
    justeco eterna, sigeli&gcirc;u la vizio kaj profeta&jcirc;o, kaj sanktolei&gcirc;u
    Plejsanktulo.</l>
  <l n='25'>Sciu, kaj komprenu: de la momento, kiam eliros
    la ordono, ke Jerusalem estu denove konstruata, &gcirc;is la
    sanktoleado de la estro pasos sep jarsepoj kaj sesdek du
    jarsepoj; kaj denove estos konstruitaj la stratoj kaj muroj,
    kvankam en tempo malfacila.</l>
  <l n='26'>Post la sesdek du jarsepoj la
    sanktoleito estos pereigita kaj jam ne ekzistos; kaj la urbon kun
    &gcirc;ia sanktejo pereigos popolo de estro, kiu venos, kaj &gcirc;ia fino
    estos kiel de inundego; kaj &gcirc;is la fino de la milito &gcirc;i estos
    tute dezertigita.</l>
  <l n='27'>En la da&ubreve;ro de unu jarsepo estos konfirmita
    la interligo kun multaj, kaj meze de la jarsepo estos &ccirc;esigitaj
    bu&ccirc;oferoj kaj farunoferoj; sur la flugiloj de la sanktejo estos
    abomeninda dezerteco, &gcirc;is la fina destinita pereo falos sur la
    ruinojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la tria jaro de Ciro, re&gcirc;o de Persujo, vorto estis malka&scirc;ita
    al Daniel, kiu havis la nomon Belt&scirc;acar; kaj vera estis tiu vorto
    kaj tre grava. Li komprenis la vorton kaj komprenis bone la
    vizion.</l>
  <l n='2'>En tiu tempo mi, Daniel, funebris dum tri semajnoj.</l>
  <l n='3'>Bongustan man&gcirc;a&jcirc;on mi ne man&gcirc;is, viando kaj vino ne venis en mian
    bu&scirc;on, kaj per oleo mi min ne &scirc;miris, &gcirc;is la fino de la tri
    semajnoj.</l>
  <l n='4'>En la dudek-kvara tago de la unua monato mi estis sur
    la bordo de granda rivero, nome de &Hcirc;idekel.</l>
  <l n='5'>Kaj levinte miajn
    okulojn, mi ekvidis: jen staras unu viro, vestita per tolaj
    vestoj, kaj liaj lumboj estas zonitaj per pura oro el Ufaz.</l>
  <l n='6'>Lia
    korpo estas kiel turkiso, lia viza&gcirc;o aspektas kiel fulmo, liaj
    okuloj kiel fajraj flamoj, liaj brakoj kaj kruroj kiel brilanta
    kupro, kaj la vo&ccirc;o de lia parolado estas kiel vo&ccirc;o de amaso da
    homoj.</l>
  <l n='7'>Nur mi sola, Daniel, vidis tiun vizion; la homoj, kiuj
    estis kun mi, ne vidis la vizion; tamen granda timo falis sur
    ilin, kaj ili forkuris, por sin ka&scirc;i.</l>
  <l n='8'>Mi restis sola, kaj mi
    rigardis tiun grandan vizion; ne restis en mi forto, mia
    viza&gcirc;aspekto &scirc;an&gcirc;i&gcirc;is terure, kaj mi ne povis rekolekti miajn
    fortojn.</l>
  <l n='9'>Kaj mi eka&ubreve;dis la vo&ccirc;on de liaj vortoj; kaj kiam mi
    eka&ubreve;dis la vo&ccirc;on de liaj vortoj, mi senkonscie falis viza&gcirc;altere.</l>
  <l n='10'>Sed jen mano ektu&scirc;is min kaj levis min sur miajn genuojn kaj
    manplatojn.</l>
  <l n='11'>Kaj li diris al mi: Ho Daniel, viro agrabla al
    Dio! atentu la vortojn, kiujn mi diros al vi, kaj stari&gcirc;u sur via
    loko, &ccirc;ar mi nun estas sendita al vi. Kiam li tion parolis al mi,
    mi staris tremante.</l>
  <l n='12'>Li diris al mi: Ne timu, Daniel, &ccirc;ar de la
    unua tago, kiam vi sincere penis kompreni kaj pentofari anta&ubreve; via
    Dio, viaj vortoj estis a&ubreve;ditaj; kaj mi venis la&ubreve; via peto.</l>
  <l n='13'>Sed
    la protektanto de la Persa regno kontra&ubreve;staris al mi dum dudek
    unu tagoj, kaj, &gcirc;is Mi&hcirc;ael, unu el la plej &ccirc;efaj protektantoj,
    venis kun helpo al mi, mi restis tie apud la re&gcirc;oj de Persujo.</l>
  <l n='14'>Nun mi venis, por informi vin, kio estos kun via popolo en la
    estonta tempo, &ccirc;ar la vizio koncernas tempon estontan.</l>
  <l n='15'>Dum li
    parolis al mi tiujn vortojn, mi almetis mian viza&gcirc;on al la tero
    kaj silentis.</l>
  <l n='16'>Sed jen iu, simila al homido, ektu&scirc;is miajn
    lipojn, kaj mi malfermis mian bu&scirc;on, ekparolis kaj diris al tiu,
    kiu staris kontra&ubreve; mi: Ho mia sinjoro, de &ccirc;i tiu vizio kurbi&gcirc;is
    mia viza&gcirc;o, kaj mi jam ne havas fortojn.</l>
  <l n='17'>Kaj kiel la sklavo de
    mia sinjoro povas paroli kun tia mia sinjoro, se mi jam ne havas
    forton kaj mi jam ne havas spiron?</l>
  <l n='18'>Tiam denove ektu&scirc;is min tiu
    bildo de homo kaj refortigis min.</l>
  <l n='19'>Kaj li diris: Ne timu, ho
    simpatia homo, paco estu al vi, kaj estu kura&gcirc;a. Kaj dum li
    parolis al mi, mi kura&gcirc;i&gcirc;is, kaj diris: Parolu, ho mia sinjoro,
    &ccirc;ar vi min refortigis.</l>
  <l n='20'>Tiam li diris: &Ccirc;u vi scias, por kio mi
    venis al vi? nun mi iras denove, por batali kontra&ubreve; la
    protektanto de Persujo; sed kiam mi foriros, venos la protektanto
    de Grekujo.</l>
  <l n='21'>Tamen mi sciigos al vi, kio estas notita en la
    vera skribo; kaj estas neniu, kiu subtenus min kontra&ubreve; tiuj, krom
    Mi&hcirc;ael, via protektanto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la unua jaro de Dario, la Medo, mi staris, por subteni kaj
    fortigi lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj nun mi sciigos al vi la veron: jen ankora&ubreve; tri re&gcirc;oj estos
    en Persujo; la kvara superos &ccirc;iujn per sia ri&ccirc;eco; kaj kiam li
    fari&gcirc;os forta per sia ri&ccirc;eco, li ekscitos &ccirc;iujn kontra&ubreve; la regnon
    Grekan.</l>
  <l n='3'>Aperos re&gcirc;o potenca, kiu regos kun granda forto, kaj
    faros &ccirc;ion, kion li volos.</l>
  <l n='4'>Sed dum lia starado lia regno
    disrompi&gcirc;os kaj dividi&gcirc;os la&ubreve; la kvar ventoj de la &ccirc;ielo, kaj &gcirc;i
    transiros ne al liaj idoj, kaj ne kun tiu potenco, kun kiu li
    regis; lia regno estos dis&scirc;irita kaj transiros al homoj fremdaj.</l>
  <l n='5'>Forti&gcirc;os unu el liaj princoj, la re&gcirc;o suda, kaj fari&gcirc;os pli
    forta ol li, kaj regos; lia potenco estos granda.</l>
  <l n='6'>Sed post
    kelke da jaroj ili kuni&gcirc;os inter si; kaj la filino de la suda
    re&gcirc;o venos al la norda re&gcirc;o, por aran&gcirc;i la aferon inter ili; sed
    &scirc;i ne retenos la forton en sia mano, kaj anka&ubreve; li kun sia forto
    ne restos; &scirc;i kaj &scirc;iaj akompanantoj kaj &scirc;ia infano kaj &scirc;ia
    kelktempa fortiganto estos transdonitaj.</l>
  <l n='7'>Tamen el &scirc;ia trunko
    aperos bran&ccirc;o, venos kun militistaro, venos al la fortika&jcirc;o de la
    norda re&gcirc;o, kaj venkos.</l>
  <l n='8'>Anka&ubreve; iliajn diojn, kun iliaj statuoj,
    kaj kun iliaj grandvaloraj vazoj ar&gcirc;entaj kaj oraj, li forportos
    en Egiptujon, kaj por kelke da jaroj li restos malproksima de la
    norda re&gcirc;o.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;i tiu iros al la regno de la suda re&gcirc;o, sed
    revenos en sian landon.</l>
  <l n='10'>Poste liaj filoj sin armos kaj
    kolektos grandan militistaron; kaj unu iros rapide, disver&scirc;i&gcirc;os
    kiel inundo, kaj denove faros militon &gcirc;is lia fortika&jcirc;o.</l>
  <l n='11'>Tiam
    la suda re&gcirc;o indignos, eliros kaj militos kontra&ubreve; li, kontra&ubreve; la
    norda re&gcirc;o, kaj starigos grandan homomulton, kaj tiu homamaso
    estos transdonita en lian manon.</l>
  <l n='12'>Li forkondukos tiun
    homamason, kaj fieri&gcirc;os lia koro; sed kvankam li venkos multajn
    milojn, li tamen ne fari&gcirc;os pli forta.</l>
  <l n='13'>La norda re&gcirc;o denove
    starigos homomulton, pli grandan ol la anta&ubreve;a, kaj post kelka
    tempo li eliros kun granda militistaro kaj kun granda ri&ccirc;eco.</l>
  <l n='14'>En tiu tempo multaj stari&gcirc;os kontra&ubreve; la suda re&gcirc;o, kaj malkvietaj
    filoj de via popolo levi&gcirc;os, por ke plenumi&gcirc;u la profeta&jcirc;o, sed
    ili falos.</l>
  <l n='15'>Kaj venos la norda re&gcirc;o, &scirc;utaran&gcirc;os remparon, kaj
    venkoprenos la fortikigitan urbon; kaj la forto de la sudo ne
    povos kontra&ubreve;stari, kaj &gcirc;ia plej bona militistaro ne havos
    forton, por rezisti.</l>
  <l n='16'>Kaj &ccirc;iu, kiu venos al li, faros tion,
    kion li postulos, neniu povos kontra&ubreve;stari al li; li stari&gcirc;os en
    la plej bela lando, kaj pereigos &gcirc;in per sia mano.</l>
  <l n='17'>Kaj li
    intencos veni kun la potenco de sia tuta regno kaj kun siaj
    bravuloj, kaj li tion faros; kaj la urbo de virinoj estos donita
    al li por ekstermi; kaj &gcirc;i ne povos kontra&ubreve;stari; sed &gcirc;i anka&ubreve; ne
    fari&gcirc;os lia.</l>
  <l n='18'>Kaj li direktos sian viza&gcirc;on al la insuloj kaj
    venkoprenos multajn; sed unu princo &ccirc;esigos lian malhonoradon, ke
    li ne plu malhonoru.</l>
  <l n='19'>Tiam li denove turnos sin al la
    fortika&jcirc;oj de sia lando; sed li falpu&scirc;i&gcirc;os, falos, kaj oni lin
    jam ne trovos.</l>
  <l n='20'>Sur lia loko stari&gcirc;os tia, kiu sendos
    impostiston tra la tuta glora regno; sed post kelke da tagoj li
    pereos, kvankam ne per kolero kaj ne per batalo.</l>
  <l n='21'>Sur lia loko
    stari&gcirc;os homo malestimata, sur kiun oni ne metos la re&gcirc;an
    ornamon; sed li venos kun trankvileco, kaj ekposedos la regnon
    per flata&jcirc;oj.</l>
  <l n='22'>Kaj la dronigantaj ta&ccirc;mentegoj estos dronigitaj
    kaj frakasitaj de li, kaj anka&ubreve; la princo, kun kiu estis farita
    la interligo.</l>
  <l n='23'>Kaj post la interamiki&gcirc;o li faros kontra&ubreve; li
    malica&jcirc;on, iros, kaj superfortos lin per malmulte da homoj.</l>
  <l n='24'>En
    la pacajn kaj plej bonstatajn urbojn de la lando li venos, kaj
    faros tion, kion ne faris liaj patroj nek liaj prapatroj; la
    kapta&jcirc;on, raba&jcirc;on, kaj hava&jcirc;on li dis&jcirc;etos; kaj li direktos siajn
    intencojn kontra&ubreve; la fortikigitajn urbojn, sed nur &gcirc;is certa
    tempo.</l>
  <l n='25'>Poste li ekscitos sian forton kaj sian koron kontra&ubreve; la
    re&gcirc;on sudan kun grandega militistaro, kaj la suda re&gcirc;o eliros
    milite kun granda kaj tre forta militistaro; sed li ne eltenos,
    &ccirc;ar estos faritaj atencoj kontra&ubreve; li.</l>
  <l n='26'>Tiuj, kiuj man&gcirc;as &ccirc;e lia
    tablo, pereigos lin, kaj lia armeo disver&scirc;i&gcirc;os, kaj falos multe
    da mortigitoj.</l>
  <l n='27'>Amba&ubreve; re&gcirc;oj havos en sia koro malbonajn
    intencojn, kaj &ccirc;e la sama tablo ili parolos malvera&jcirc;on; sed ili
    ne sukcesos, &ccirc;ar la fino estas ankora&ubreve; prokrastita &gcirc;is certa
    tempo.</l>
  <l n='28'>Li iros returne al sia lando kun granda hava&jcirc;o, kaj kun
    intencoj kontra&ubreve; la sankta interligo; kaj li plenumos, kaj venos
    en sian landon.</l>
  <l n='29'>En difinita tempo li denove iros suden; sed la
    lasta fojo ne estos tia, kiel la unua.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar venos kontra&ubreve; lin
    &scirc;ipoj de la Kitidoj, kaj li perdos la kura&gcirc;on; kaj li denove
    fari&gcirc;os kolera kontra&ubreve; la sankta interligo, kaj denove agos kaj
    interkonsentos kun la forlasintoj de la sankta interligo.</l>
  <l n='31'>Helpantoj estos starigitaj de li; ili malsanktigos la fortodonan
    sanktejon, &ccirc;esigos la &ccirc;iutagajn oferojn, kaj faros abomenindan
    ruinigon.</l>
  <l n='32'>Tiujn, kiuj malbonagas kontra&ubreve; la interligo, li
    allogos per flata&jcirc;oj. Sed la homoj, kiuj konas sian Dion, fari&gcirc;os
    kura&gcirc;aj kaj komencos agi.</l>
  <l n='33'>La klerigantoj de la popolo klerigos
    multajn, kvankam dum kelka tempo ili falados de glavo, fajro,
    mallibereco, kaj prirabado.</l>
  <l n='34'>Dum sia falado ili ricevos kelkan
    helpon, sed multaj ali&gcirc;os al ili hipokrite.</l>
  <l n='35'>Kelkaj el la
    klerigantoj falos por tio, ke ili refandi&gcirc;u, puri&gcirc;u, kaj blanki&gcirc;u
    &gcirc;is la fina tempo; &ccirc;ar estas ankora&ubreve; tempo.</l>
  <l n='36'>La re&gcirc;o farados,
    kion li volos, kaj li fieri&gcirc;os, kaj rigardos sin kiel pli altan
    ol &ccirc;iu dio, kaj pri Dio de la dioj li parolos terura&jcirc;ojn, kaj li
    havos sukceson, &gcirc;is pleni&gcirc;os la kolero; &ccirc;ar kio estas decidita,
    tio plenumi&gcirc;os.</l>
  <l n='37'>Kaj pri la dioj de siaj patroj li ne pensos,
    li ne atentos &ccirc;armon de virinoj, nek ian dion, sed li tenos sin
    pli alte ol &ccirc;io.</l>
  <l n='38'>Nur la dion de fortika&jcirc;oj sur sia loko li
    honoros, kaj tiun dion, kiun ne konis liaj patroj, li honoros per
    oro, ar&gcirc;ento, multekostaj &scirc;tonoj, kaj juveloj.</l>
  <l n='39'>Kaj li
    konstruos por la urboj fortika&jcirc;ojn sub la nomo de fremda dio; kiu
    akceptos &ccirc;i tiun, al tiu li plimultigos la honorojn kaj donos
    potencon super multaj kaj rekompence disdonos teron.</l>
  <l n='40'>Fine
    ekbatalos kontra&ubreve; li la suda re&gcirc;o, kaj &jcirc;etos sin sur lin la norda
    re&gcirc;o kun &ccirc;aroj, rajdistoj, kaj multe da &scirc;ipoj, atakos la
    regionojn, inundos, kaj trairos.</l>
  <l n='41'>Kaj li venos en la plej belan
    landon, kaj multaj pereos; savi&gcirc;os kontra&ubreve; lia mano nur jenaj:
    Edom, Moab, kaj la &ccirc;efaj el la Amonidoj.</l>
  <l n='42'>Kaj li etendos sian
    manon kontra&ubreve; diversajn landojn; anka&ubreve; la lando Egipta ne
    savi&gcirc;os.</l>
  <l n='43'>Kaj li fari&gcirc;os mastro super la trezoroj de oro,
    ar&gcirc;ento, kaj &ccirc;iuj grandvalora&jcirc;oj de Egiptujo; Luboj kaj Etiopoj
    sekvos liajn pa&scirc;ojn.</l>
  <l n='44'>Sed ektimigos lin famoj de oriento kaj de
    nordo, kaj li eliros kun granda furiozo, por pereigi kaj ekstermi
    multajn.</l>
  <l n='45'>Kaj li starigos sian belegan tendon inter la maro kaj
    la monto de la bela sanktejo; sed li venos al sia fino, kaj neniu
    helpos al li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo levi&gcirc;os Mi&hcirc;ael, la granda protektanto, kiu
    defendas la filojn de via popolo; kaj venos tempo malfacila, kia
    ne ekzistis de tiu tempo, kiam aperis homoj, &gcirc;is la nuna tempo;
    sed savi&gcirc;os en tiu tempo el via popolo &ccirc;iuj, kiuj trovi&gcirc;os
    enskribitaj en la libro.</l>
  <l n='2'>Kaj multaj el tiuj, kiuj dormas en la
    tero, veki&gcirc;os, unuj por vivo eterna, aliaj por eterna malhonoro
    kaj honto.</l>
  <l n='3'>Kaj la klerigantoj brilos, kiel la brilo de la
    &ccirc;ielo; kaj la virtigantoj de multaj, kiel steloj por &ccirc;iam kaj
    eterne.</l>
  <l n='4'>Kaj vi, ho Daniel, ka&scirc;u la vortojn kaj sigelu la libron
    &gcirc;is la fina tempo; multaj &gcirc;in tralegos, kaj multi&gcirc;os la scio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Tiam mi, Daniel, ekrigardis, kaj jen staras du aliaj, unu sur
    unu bordo de la rivero kaj la dua sur la alia bordo de la rivero.</l>
  <l n='6'>Kaj li diris al la viro en la tolaj vestoj, kiu staris super la
    akvo de la rivero: Kiam estos la fino de la mirinda&jcirc;oj?</l>
  <l n='7'>Kaj mi
    a&ubreve;skultis la viron en la tolaj vestoj, kiu staris super la akvo
    de la rivero; li levis sian dekstran manon kaj sian maldekstran
    manon al la &ccirc;ielo, kaj &jcirc;uris per Tiu, kiu vivas eterne, ke tio
    estos post la paso de tempo kaj tempoj kaj duono de tempo; kaj
    kiam fini&gcirc;os la dissemiteco de la sankta popolo, tiam plenumi&gcirc;os
    &ccirc;io &ccirc;i tio.</l>
  <l n='8'>Mi a&ubreve;dis, sed mi ne komprenis; kaj mi diris: Ho mia
    sinjoro, kio estos post tio?</l>
  <l n='9'>Kaj li respondis: Iru, Daniel, &ccirc;ar
    tio estas ka&scirc;ita kaj sigelita &gcirc;is la fina tempo.</l>
  <l n='10'>Multaj estos
    purigitaj, blankigitaj, kaj elprovitaj; la malpiuloj faros
    malpia&jcirc;ojn, kaj &ccirc;iuj malpiuloj ne komprenos; sed la klerigantoj
    komprenos.</l>
  <l n='11'>Kaj de la tempo, kiam &ccirc;esi&gcirc;os la &ccirc;iutagaj oferoj
    kaj fari&gcirc;os abomeninda ruini&gcirc;o, pasos mil ducent na&ubreve;dek tagoj.</l>
  <l n='12'>Feli&ccirc;a estas tiu, kiu atendas kaj atingos la tempon de mil
    tricent tridek kvin tagoj!</l>
  <l n='13'>Kaj vi, ho Daniel, foriru &gcirc;is la
    fino; kaj ripozu, kaj vi stari&gcirc;os por via sorto en la fino de la
    tempoj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: HO&Scirc;EA -->

        <div type='book' n='28' id='libro_hos' rend='doc'>

          <index index='content' level1='HO&Scirc;EA'/>
          <head>HO&Scirc;EA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vorto de la Eternulo, kiu aperis al Ho&scirc;ea, filo de Beeri, en la
    tempo de Uzija, Jotan, A&hcirc;az, kaj &Hcirc;izkija, re&gcirc;oj de Judujo, kaj en
    la tempo de Jerobeam, filo de Joa&scirc;, re&gcirc;o de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kiam la Eternulo komencis paroli al Ho&scirc;ea, la Eternulo diris al
    Ho&scirc;ea: Iru, prenu al vi edzinon mal&ccirc;astulinon kaj naskigu
    infanojn mal&ccirc;astajn, &ccirc;ar la lando mal&ccirc;asti&gcirc;is for de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Kaj li iris, kaj prenis Gomeron, filinon de Diblaim; kaj &scirc;i
    gravedi&gcirc;is kaj naskis al li filon.</l>
  <l n='4'>Kaj la Eternulo diris al li:
    Donu al li la nomon Jizreel; &ccirc;ar balda&ubreve; Mi punos pro la sango de
    Jizreel la domon de Jehu, kaj Mi metos finon al la regno de la
    domo de Izrael.</l>
  <l n='5'>En tiu tempo Mi rompos la pafarkon de Izrael en
    la valo Jizreel.</l>
  <l n='6'>Kaj &scirc;i denove gravedi&gcirc;is kaj naskis filinon;
    kaj Li diris al li: Donu al &scirc;i la nomon Lo-Ru&hcirc;ama; &ccirc;ar Mi ne plu
    kompatos la domon de Izrael, sed postulos de ili pagon.</l>
  <l n='7'>Tamen
    la domon de Jehuda Mi kompatos, kaj Mi helpos al ili per la
    Eternulo, ilia Dio; Mi ne helpos al ili per pafarko, glavo, kaj
    batalo, nek per &ccirc;evaloj kaj rajdantoj.</l>
  <l n='8'>Kiam &scirc;i demamigis Lo-
    Ru&hcirc;aman, &scirc;i gravedi&gcirc;is kaj naskis filon.</l>
  <l n='9'>Kaj Li diris: Donu al
    li la nomon Lo-Ami; &ccirc;ar vi ne estas Mia popolo, kaj Mi ne estos
    por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Tamen la nombro de la Izraelidoj estos kiel la sablo &ccirc;e la
    maro, ne mezurebla kaj ne kalkulebla. Kaj sur la sama loko, kie
    estis dirite al ili: Vi ne estas Mia popolo, oni diros al ili:
    Infanoj de la vivanta Dio.</l>
  <l n='11'>Kolekti&gcirc;os kune la idoj de Jehuda
    kaj la idoj de Izrael, kaj faros al si unu &ccirc;efon, kaj iros el la
    lando; &ccirc;ar granda estos la tago de Jizreel.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Nomu viajn fratojn Mia popolo, kaj viajn fratinojn Kompatataj.</l>
  <l n='2'>Havu ju&gcirc;on kontra&ubreve; via patrino, havu ju&gcirc;on, &ccirc;ar &scirc;i ne estas Mia
    edzino, kaj Mi ne estas &scirc;ia edzo; &scirc;i forigu la mal&ccirc;astecon de sia
    viza&gcirc;o kaj la adultemecon de siaj mamoj,</l>
  <l n='3'>por ke Mi ne
    senvestigu &scirc;in &gcirc;is nudeco, kaj ne prezentu &scirc;in tia, kia &scirc;i estis
    en la tago de sia naski&gcirc;o, ke Mi ne faru &scirc;in kiel dezerto, ne
    faru &scirc;in kiel tero senakva, kaj ne mortigu &scirc;in per soifo.</l>
  <l n='4'>Anka&ubreve;
    &scirc;iajn infanojn Mi ne kompatus, &ccirc;ar ili estas infanoj de mal&ccirc;asto;</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar ilia patrino mal&ccirc;astis, ilia naskintino malhonoris sin; &ccirc;ar
    &scirc;i diris: Mi sekvos miajn amistojn, kiuj donas al mi mian panon
    kaj mian akvon, miajn lana&jcirc;ojn kaj miajn lina&jcirc;ojn, mian oleon kaj
    miajn drinka&jcirc;ojn.</l>
  <l n='6'>Pro tio Mi baros vian vojon per dornoj, Mi
    &ccirc;irka&ubreve;baros &scirc;in, ke &scirc;i ne trovos siajn vojojn.</l>
  <l n='7'>&Scirc;i postkuros
    siajn amistojn, sed &scirc;i ne kuratingos ilin; &scirc;i ser&ccirc;os ilin, sed ne
    trovos; kaj &scirc;i diros: Mi iros returne al mia unua edzo, &ccirc;ar pli
    bone estis al mi tiam, ol nun.</l>
  <l n='8'>Kaj &scirc;i ne sciis, ke Mi estis
    tiu, kiu donadis al &scirc;i panon kaj moston kaj oleon, Mi donis al &scirc;i
    multe da ar&gcirc;ento kaj oro, kiun ili uzis por Baal.</l>
  <l n='9'>Tial Mi
    prenos returne Mian panon kaj Mian moston iliatempe, Mi forprenos
    Mian lana&jcirc;on kaj Mian lina&jcirc;on, per kiu &scirc;i kovris sian nudecon.</l>
  <l n='10'>Kaj nun Mi malka&scirc;os &scirc;ian hontinda&jcirc;on anta&ubreve; la okuloj de &scirc;iaj
    amistoj, kaj neniu savos &scirc;in el Mia mano.</l>
  <l n='11'>Mi &ccirc;esigos &ccirc;ian &scirc;ian
    gajecon, &scirc;iajn festojn, monatkomencojn, kaj sabatojn, kaj &ccirc;iujn
    &scirc;iajn solenajn kunvenojn.</l>
  <l n='12'>Mi dezertigos &scirc;iajn vinbertrunkojn
    kaj &scirc;iajn figarbojn, pri kiuj &scirc;i diras: Tio estas donaco, kiun
    donis al mi miaj amistoj; Mi faros ilin arbaro, kaj la bestoj de
    la kampo ilin man&gcirc;os.</l>
  <l n='13'>Mi punos &scirc;in pro la tagoj de la Baaloj,
    al kiuj &scirc;i incensis, ornaminte sin per siaj ringoj kaj siaj
    &ccirc;irka&ubreve;koloj, kaj sekvante siajn amistojn, dum Min &scirc;i forgesis,
    diras la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Tial jen Mi allogos &scirc;in, kondukos &scirc;in en
    dezerton, kaj parolos al &scirc;i agrablajn vortojn;</l>
  <l n='15'>kaj Mi donos al
    &scirc;i &scirc;iajn vinber&gcirc;ardenojn el tie, kaj la valon de mal&gcirc;ojo Mi faros
    pordo de espero; kaj tie &scirc;i kantos, kiel en la tagoj de sia
    juneco kaj kiel en la tempo de sia elirado el la lando Egipta.</l>
  <l n='16'>En tiu tempo, diras la Eternulo, &scirc;i nomos Min: Mia edzo; &scirc;i ne
    plu nomos Min: Mia mastro.</l>
  <l n='17'>Mi forigos de &scirc;ia bu&scirc;o la nomojn de
    la Baaloj, kaj oni ne plu rememoros ilin la&ubreve; ilia nomo.</l>
  <l n='18'>Kaj Mi
    faros por ili en tiu tempo interligon kun la bestoj de la kampo,
    kun la birdoj de la &ccirc;ielo, kaj kun la rampa&jcirc;oj de la tero;
    pafarkon, glavon, kaj militon Mi ekstermos el la lando, kaj Mi
    donos al ili la eblon dormi eksterdan&gcirc;ere.</l>
  <l n='19'>Mi fian&ccirc;i&gcirc;os kun vi
    por &ccirc;iam, Mi fian&ccirc;i&gcirc;os kun vi en vero kaj justo, en favorkoreco
    kaj kompatemeco.</l>
  <l n='20'>Mi fian&ccirc;i&gcirc;os kun vi en fideleco, kaj vi
    ekkonos la Eternulon.</l>
  <l n='21'>En tiu tempo Mi favoros, diras la
    Eternulo, Mi favoros la &ccirc;ielon, kaj &gcirc;i favoros la teron;</l>
  <l n='22'>kaj
    la tero favoros la grenon, moston, kaj oleon, kaj &ccirc;i tiuj favoros
    Jizreelon.</l>
  <l n='23'>Mi faros &scirc;in al Mi fruktoporta sur la tero, kaj Mi
    kompatos la nekompatitinon; kaj al tiu, kiu estis ne Mia popolo,
    Mi diros: Vi estas Mia popolo; kaj &gcirc;i diros: Vi estas mia Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la Eternulo diris al mi plue: Iru, kaj komencu ama&jcirc;on kun
    virino, kiun amas &scirc;ia edzo, sed kiu adultas, simile al tio, kiel
    la Eternulo amas la Izraelidojn, sed ili turnas sin al aliaj dioj
    kaj amas iliajn vinberkukojn.</l>
  <l n='2'>Kaj mi akiris &scirc;in al mi per dek
    kvin ar&gcirc;entaj moneroj kaj &hcirc;omero kaj duono da hordeo.</l>
  <l n='3'>Kaj mi
    diris al &scirc;i: Longan tempon restu &ccirc;e mi; ne mal&ccirc;astu, kaj fordonu
    vin al neniu viro; tiel same mi agos kun vi.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar dum longa
    tempo la Izraelidoj restos sen re&gcirc;o, sen estro, sen oferoj, sen
    statuo, sen efodo, kaj sen domaj dioj;</l>
  <l n='5'>poste la Izraelidoj
    returnos sin, kaj ser&ccirc;os la Eternulon, sian Dion, kaj Davidon,
    sian re&gcirc;on, kaj ili respektegos la Eternulon kaj Lian bonon en la
    fina tempo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu la vorton de la Eternulo, ho Izraelidoj; &ccirc;ar la
    Eternulo havas ju&gcirc;an disputon kun la lo&gcirc;antoj de la tero; &ccirc;ar sur
    la tero ne ekzistas vero, nek amo, nek konado de Dio.</l>
  <l n='2'>Malbenado
    kaj trompado, mortigado, &scirc;telado, kaj adultado tre disvasti&gcirc;is,
    kaj sangover&scirc;o sekvas sangover&scirc;on.</l>
  <l n='3'>Pro tio ekploros la tero,
    kaj malfeli&ccirc;o trafos &ccirc;iujn &gcirc;iajn lo&gcirc;antojn kaj la bestojn de la
    kampo kaj la birdojn de la &ccirc;ielo; e&ccirc; la fi&scirc;oj de la maro
    malaperos.</l>
  <l n='4'>Sed neniu malpacu, neniu ripro&ccirc;u; via popolo estas
    kiel insultantoj de pastro.</l>
  <l n='5'>Vi falos meze de la tago, kaj anka&ubreve;
    la profeto falos kun vi en la nokto; kaj Mi pereigos vian
    patrinon.</l>
  <l n='6'>Mia popolo pereos pro tio, ke &gcirc;i ne havas scion. &Ccirc;ar
    vi forpu&scirc;is la scion, tial Mi vin forpu&scirc;os, ke vi ne plu estu Mia
    pastro. &Ccirc;ar vi forgesis la instruon de via Dio, tial anka&ubreve; Mi
    forgesos viajn infanojn.</l>
  <l n='7'>Ju pli ili multi&gcirc;as, des pli ili pekas
    kontra&ubreve; Mi; ilian honoron Mi faros senhonoreco.</l>
  <l n='8'>Per la pekoj de
    Mia popolo ili sin nutras, kaj al &gcirc;ia malpieco strebas ilia
    animo.</l>
  <l n='9'>Kaj fari&gcirc;os al la popolo tiel same, kiel al la pastroj:
    Mi punos &gcirc;in pro &gcirc;ia konduto, kaj Mi repagos al &gcirc;i pro &gcirc;iaj agoj.</l>
  <l n='10'>Ili man&gcirc;os kaj ne sati&gcirc;os, ili mal&ccirc;astos kaj ne disvasti&gcirc;os;
    &ccirc;ar ili forlasis la Eternulon kaj ne atentas Lin.</l>
  <l n='11'>Mal&ccirc;astado,
    vino, kaj mosto forprenas la prudenton.</l>
  <l n='12'>Mia popolo demandas
    sian lignon, kaj &gcirc;ia bastono donas al &gcirc;i respondon; &ccirc;ar la
    spirito de mal&ccirc;asteco erarigas ilin, kaj ili mal&ccirc;astas kontra&ubreve;
    sia Dio.</l>
  <l n='13'>Sur la supro de montoj ili alportas oferojn, kaj sur
    montetoj ili incensas sub kverko, poplo, kaj terebintarbo, &ccirc;ar
    bona estas ilia ombro. Tial mal&ccirc;astos viaj filinoj, kaj viaj
    bofilinoj adultos.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;u Mi povas ne puni viajn filinojn, se ili
    mal&ccirc;astas, kaj viajn bofilinojn, se ili adultas, se ili aparti&gcirc;as
    kune kun la mal&ccirc;astistinoj kaj alportas oferojn kune kun la
    publikaj virinoj, kaj la malklera popolo pereas?</l>
  <l n='15'>Se mal&ccirc;astas
    vi, ho Izrael, tiam almena&ubreve; Jehuda ne kulpi&gcirc;u; ne iru en
    Gilgalon, ne iru en Bet-Avenon, kaj ne &jcirc;uru: Kiel vivas la
    Eternulo.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar Izrael obstinas, kiel obstina bovino; &ccirc;u nun la
    Eternulo povas pa&scirc;ti ilin, kiel &scirc;afidon sur vasta pa&scirc;tejo?</l>
  <l n='17'>Efraim ali&gcirc;is al idoloj; lasu lin.</l>
  <l n='18'>Abomeninda fari&gcirc;is ilia
    drinkado; ili fordonis sin al mal&ccirc;astado kaj malhonora amo; honto
    al iliaj protektantoj.</l>
  <l n='19'>La vento forportos ilin per siaj
    flugiloj, kaj ili hontos pri siaj oferoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu tion, ho pastroj, atentu, ho domo de Izrael, kaj prenu
    en viajn orelojn, ho re&gcirc;a domo; &ccirc;ar vin trafos ju&gcirc;o pro tio, ke
    vi estis kaptilo en Micpa kaj etendita reto sur Tabor.</l>
  <l n='2'>Per
    premado ili profundigis la pekojn; Mi punos &ccirc;iujn.</l>
  <l n='3'>Mi konas
    Efraimon, kaj Izrael ne estas ka&scirc;ita anta&ubreve; Mi: vi nun mal&ccirc;astas,
    ho Efraim, kaj Izrael malpuri&gcirc;is.</l>
  <l n='4'>Iliaj agoj ne permesas al ili
    reveni al ilia Dio, &ccirc;ar spirito de mal&ccirc;asteco estas en ili kaj la
    Eternulon ili ne konas.</l>
  <l n='5'>La malmodesteco de Izrael parolas
    kontra&ubreve; li anta&ubreve; lia viza&gcirc;o; tial Izrael kaj Efraim falos pro
    siaj malbonagoj; anka&ubreve; Jehuda falos kun ili.</l>
  <l n='6'>Kun siaj &scirc;afoj kaj
    bovoj ili iros ser&ccirc;i la Eternulon, sed ne trovos; Li fori&gcirc;is de
    ili.</l>
  <l n='7'>Ili perfidis al la Eternulo, kaj naskis fremdajn infanojn;
    tial ekstermos ilin la monato kune kun ilia hava&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Blovu per korno en Gibea, per trumpeto en Rama; bruu en Bet-Aven, post vi, ho Benjamen!</l>
  <l n='9'>Efraim fari&gcirc;os dezerto en la tago
    de la puno; inter la triboj de Izrael Mi avertis fidele.</l>
  <l n='10'>La
    princoj de Jehuda fari&gcirc;is similaj al for&scirc;ovantoj de limo; Mi
    elver&scirc;os sur ilin Mian koleron kiel akvon.</l>
  <l n='11'>Efraim estas
    premata, frapita de la ju&gcirc;o; &ccirc;ar li memvole sekvis homan ordonon.</l>
  <l n='12'>Mi estos por Efraim kiel tineo, kiel putro por la domo de
    Jehuda.</l>
  <l n='13'>Efraim vidis sian malsanon, kaj Jehuda sian vundon;
    tiam Efraim iris al Asirio, kaj sendis al re&gcirc;o, kiu ven&gcirc;us pro
    li; sed li ne povas sanigi vin, ne forigos de vi la vundon.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar Mi estas kiel leono por Efraim, kiel leonido por la domo de
    Jehuda; Mi, Mi dis&scirc;iros kaj foriros; Mi forportos, kaj neniu
    povos savi.</l>
  <l n='15'>Mi iros returne sur Mian lokon, &gcirc;is ili konfesos
    sian kulpon kaj ser&ccirc;os Mian viza&gcirc;on; kiam ili suferos, ili Min
    ser&ccirc;os, kaj diros:</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ni iru, ni revenu al la Eternulo; &ccirc;ar Li dis&scirc;iris, sed Li anka&ubreve;
    resanigos nin, Li frapis, kaj Li anka&ubreve; banda&gcirc;os niajn vundojn.</l>
  <l n='2'>Li revivigos nin post du tagoj; en la tria tago Li restarigos
    nin, kaj ni vivos anta&ubreve; Li.</l>
  <l n='3'>Kaj ni havos scion, kaj ni penos
    koni la Eternulon. Li eliros, kiel bela matenru&gcirc;o; Li venos al
    ni, kiel pluvo, kiel printempa pluvo, kiu malsekigas la teron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kion Mi faru al vi, ho Efraim? Kion Mi faru al vi, ho Jehuda?
    Via pieco estas kiel matena nebulo, kaj kiel roso, kiu frue
    malaperas.</l>
  <l n='5'>Tial Mi hakas per la profetoj, Mi mortigas ilin per
    la vortoj el Mia bu&scirc;o; kaj justeco koncerne vin eliros kiel lumo.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar Mi deziras bonfaradon, sed ne oferon, kaj konadon de Dio Mi
    preferas ol bruloferojn.</l>
  <l n='7'>Sed ili rompis la interligon, kiel
    Adam, kaj ili defalis de Mi.</l>
  <l n='8'>Gilead estas urbo de malbonaguloj,
    makulita de sango.</l>
  <l n='9'>Kiel bando da embuskantoj la anaro de la
    pastroj pereigas tiujn, kiuj iras al &Scirc;e&hcirc;em; abomeninda&jcirc;on ili
    faras.</l>
  <l n='10'>En la domo de Izrael Mi vidas terura&jcirc;on: tie mal&ccirc;astas
    Efraim, malpuri&gcirc;as Izrael.</l>
  <l n='11'>Sed anka&ubreve; Jehuda havos rikolton,
    kiam Mi revenigos la forkaptitojn de Mia popolo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Mi komencis kuraci Izraelon, malka&scirc;i&gcirc;is la malbonagoj de
    Efraim kaj la malboneco de Samario; &ccirc;ar ili agas mensoge,
    &scirc;telistoj eniras, kaj bandoj rabas sur la strato.</l>
  <l n='2'>Ili ne pensis
    en sia koro, ke Mi memoras &ccirc;iujn iliajn malbonagojn; nun &ccirc;irka&ubreve;as
    ilin iliaj agoj kaj staras anta&ubreve; Mia viza&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>Per sia malboneco
    ili gajigas la re&gcirc;on kaj per siaj trompoj la princojn.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;iuj ili
    adultas, kiel forno, forte hejtita de la bakisto, kiu &ccirc;esas hejti
    nur de post la knedado de sia pasto &gcirc;is &gcirc;ia fermenti&gcirc;o.</l>
  <l n='5'>Hodia&ubreve;
    estas festo de nia re&gcirc;o; kaj la princoj komencas fari&gcirc;i frenezaj
    de la vino, kaj li etendas sian manon kun la blasfemantoj.</l>
  <l n='6'>Ili
    armas sian koron per malico, kiel fornon, kaj kvankam la bakisto
    dormas dum la tuta nokto, &gcirc;i tamen matene brulas kiel flamanta
    fajro.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;iuj ili ardas, kiel forno, kaj forman&gcirc;as siajn
    ju&gcirc;istojn; &ccirc;iuj iliaj re&gcirc;oj falis, kaj neniu el ili vokas al Mi.</l>
  <l n='8'>Efraim miksis sin kun la popoloj, Efraim fari&gcirc;is kiel platkuko,
    bakita sen renversado.</l>
  <l n='9'>Fremduloj konsumis liajn fortojn, kaj li
    ne rimarkis; e&ccirc; grizaj haroj lin kovris, kaj li tion ne scias.</l>
  <l n='10'>La malmodesteco de Izrael atestas kontra&ubreve; li, sed ili ne turnas
    sin al la Eternulo, sia Dio, kaj ne ser&ccirc;as Lin malgra&ubreve; &ccirc;io.</l>
  <l n='11'>Efraim fari&gcirc;is kiel naiva, senprudenta kolombo: ili vokas la
    Egiptojn, ili iras en Asirion.</l>
  <l n='12'>Kiam ili iros, Mi &jcirc;etos sur
    ilin Mian reton; kiel birdojn de la &ccirc;ielo Mi tiros ilin
    malsupren; Mi ilin punos, kiel estis predikate en iliaj kunvenoj.</l>
  <l n='13'>Ve al ili, ke ili fori&gcirc;is de Mi; malfeli&ccirc;aj ili estas, ke ili
    defalis de Mi. Mi volas savi ilin, kaj ili parolas kontra&ubreve; Mi
    mensogojn.</l>
  <l n='14'>Kaj ili ne vokas al Mi en sia koro, kiam ili &gcirc;emas
    sur siaj litoj; pro pano kaj mosto ili kunvenas, sed de Mi ili
    fori&gcirc;as.</l>
  <l n='15'>Mi instruis ilin, fortigis ilian brakon, kaj ili
    pensas malbonon pri Mi.</l>
  <l n='16'>Ili returnas sin, sed ne al la
    Plejaltulo; ili fari&gcirc;is kiel mal&gcirc;usta pafarko; falos de glavo
    iliaj estroj pro sia kolerema lango; tio estos moko kontra&ubreve; ili
    en la lando Egipta.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Metu trumpeton al via bu&scirc;o! Li flugas kiel aglo al la domo de
    la Eternulo, pro tio, ke ili agis kontra&ubreve; Mia interligo kaj
    defalis de Mia instruo.</l>
  <l n='2'>Al Mi ili vokos: Ho mia Dio, ni,
    Izraelidoj, ekkonis Vin.</l>
  <l n='3'>Izrael forpu&scirc;is la bonon; malamiko lin
    persekutos.</l>
  <l n='4'>Ili starigis re&gcirc;ojn, sed ne de Mi; ili starigis
    princojn, sed sen Mia scio; el sia ar&gcirc;ento kaj oro ili faris al
    si idolojn, por pereigi sin.</l>
  <l n='5'>Forpu&scirc;ita estas via bovido, ho
    Samario; ekflamis kontra&ubreve; ili Mia kolero; kiel longe ankora&ubreve; ili
    ne povos puri&gcirc;i?</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar &gcirc;i estas farita&jcirc;o de Izrael; artisto &gcirc;in
    faris, kaj &gcirc;i ne estas dio; dispeceti&gcirc;os la bovido de Samario.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar ili semas venton, ili rikoltos ventegon; grenon li ne havos;
    la kreskanta&jcirc;o ne donos farunon; se &gcirc;i e&ccirc; donos, fremduloj &gcirc;in
    forman&gcirc;os.</l>
  <l n='8'>Izrael estas forman&gcirc;ata; nun ili fari&gcirc;is inter la
    popoloj kiel senvalora vazo.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar ili iris en Asirion, kiel
    sova&gcirc;a azeno solece vaganta; la Efraimidoj donis amajn donacojn.</l>
  <l n='10'>Kvankam ili donis donacojn al la nacioj, Mi nun kolektus ilin,
    por ke ili iom ripozu de la &scirc;ar&gcirc;o de la re&gcirc;o de la princoj.</l>
  <l n='11'>Sed multe da altaroj konstruis Efraim, por peki; ili fari&gcirc;is por
    li altaroj pekigaj.</l>
  <l n='12'>Mi skribis por li la multon de Miaj le&gcirc;oj;
    sed li rigardas ilin kiel fremda&jcirc;on.</l>
  <l n='13'>La oferojn, donacatajn al
    Mi, ili bu&ccirc;as nur pro viando, por &gcirc;in man&gcirc;i; la Eternulo ne
    deziras ilin; nun Li rememoros iliajn malbonagojn kaj punos
    iliajn pekojn; ili revenos en Egiptujon.</l>
  <l n='14'>Izrael forgesis sian
    Kreinton, kaj konstruas palacojn; Jehuda konstruis multe da
    fortikigitaj urboj; sed Mi sendos fajron sur liajn urbojn, kaj &gcirc;i
    ekstermos liajn palacojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ne &gcirc;oju, ho Izrael, ne estu gaja, kiel la popoloj, &ccirc;ar vi
    mal&ccirc;aste fori&gcirc;is de via Dio, vi preferas proama&jcirc;ajn donacojn ol
    &ccirc;iujn grenejojn plenajn de greno.</l>
  <l n='2'>Tial dra&scirc;ejo kaj vinpremejo
    ne nutros ilin, la mosto mankos en &gcirc;i.</l>
  <l n='3'>Ili ne lo&gcirc;os en la lando
    de la Eternulo; Efraim revenos en Egiptujon, kaj en Asirio ili
    man&gcirc;os malpura&jcirc;on.</l>
  <l n='4'>Ili ne ver&scirc;oferos al la Eternulo vinon, kaj
    ne estos agrablaj al Li; iliaj oferoj estos kiel pano de
    suferantoj: &ccirc;iuj &gcirc;iaj man&gcirc;antoj fari&gcirc;os malpuraj; &ccirc;ar ilia pano
    devas esti nur por ili mem, &gcirc;i ne devas veni en la domon de la
    Eternulo.</l>
  <l n='5'>Kion vi faros en la tago de solena kunveno kaj en la
    tago de festo de la Eternulo?</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar vidu, ili forkuras de
    malfeli&ccirc;o; Egiptujo ilin kolektos, Memfis ilin enterigos; sur la
    loko, kie trovi&gcirc;is iliaj amataj ar&gcirc;enta&jcirc;oj, kreskos urtiko,
    dornoj estos en iliaj tendoj.</l>
  <l n='7'>Venis la tempo de punvizito,
    venis la tagoj de repago; Izrael ekscios, &ccirc;u malsa&gcirc;a estis la
    profeto, &ccirc;u freneza estis la viro inspirita, parolante pri viaj
    multaj malbonagoj kaj pri la granda malboneco.</l>
  <l n='8'>La gardisto de
    Efraim estis anta&ubreve;e kun mia Dio; nun profeto metas kaptilojn sur
    &ccirc;iuj liaj vojoj, kaj malamo estas en la domo de lia Dio.</l>
  <l n='9'>Profunde ili malboni&gcirc;is, kiel en la tagoj de Gibea; Li rememoros
    iliajn malbonagojn, Li punos iliajn pekojn.</l>
  <l n='10'>Kiel vinberojn en
    la dezerto Mi trovis Izraelon; kiel unuan frukton sur la figarbo
    en la komenco de &gcirc;ia matureco Mi vidis viajn patrojn; sed ili
    iris al Baal-Peor, kaj konsekris sin al la hontinda&jcirc;o, kaj
    fari&gcirc;is abomeninduloj, kiel ilia amato.</l>
  <l n='11'>La honoro de Efraim
    forflugos kiel birdo; ne estos nasko, nek gravedeco, nek
    gravedi&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Kaj se ili e&ccirc; edukus siajn infanojn, Mi tamen
    seninfanigos ilin, ke ili ne havu homojn; &ccirc;ar ve al ili, kiam Mi
    forigos Min de ili.</l>
  <l n='13'>Efraim, kiel Mi vidas, estas plantita sur
    bela loko, kiel Tiro; tamen Efraim elirigos siajn infanojn al la
    mortiganto.</l>
  <l n='14'>Donu al ili, ho Eternulo, tion, kion Vi promesis
    doni; donu al ili ventron aborteman kaj mamojn seki&gcirc;intajn.</l>
  <l n='15'>Ilia tuta malboneco estas en Gilgal; tie Mi ekmalamis ilin; pro
    iliaj malbonaj agoj Mi elpelos ilin el Mia domo; Mi ne plu amos
    ilin; &ccirc;iuj iliaj princoj estas defalintoj.</l>
  <l n='16'>Efraim estas
    batita; ilia radiko seki&gcirc;is; ili ne plu donos fruktojn; e&ccirc; se ili
    naskos, Mi mortigos la karan frukton de ilia ventro.</l>
  <l n='17'>Mia Dio
    ilin forpu&scirc;os, &ccirc;ar ili ne a&ubreve;skultis Lin; kaj ili vagados inter la
    nacioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Izrael estas vasta vinberujo, portas siajn fruktojn; sed ju pli
    multi&gcirc;is liaj fruktoj, des pli li multigis siajn altarojn; ju pli
    bona estis lia lando, des pli belajn statuojn li starigis.</l>
  <l n='2'>Ilia
    koro estas dividita, tial nun ili estas kondamnitaj; Li rompos
    iliajn altarojn, frakasos iliajn statuojn.</l>
  <l n='3'>Nun ili diras: Ni ne
    havas re&gcirc;on; &ccirc;ar ni ne timas la Eternulon, kion do povas fari por
    ni re&gcirc;o?</l>
  <l n='4'>Ili parolas vanajn vortojn, &jcirc;uras mensoge, kiam ili
    faras interligon; tial ju&gcirc;o super ili aperos, kiel venena herbo
    sur la sulkoj de la kampo.</l>
  <l n='5'>Pri la bovidoj de Bet-Aven ektremos
    la lo&gcirc;antoj de Samario; &ccirc;ar &gcirc;ia popolo ekploros pri &gcirc;i, kaj la
    pastra&ccirc;oj, kiuj &gcirc;ojis pri &gcirc;i, ploros pri &gcirc;ia gloro, kiu fori&gcirc;is
    de &gcirc;i.</l>
  <l n='6'>La bovido mem estas forportita en Asirion, kiel donaco
    al la re&gcirc;o-ven&gcirc;onto; malhonoron ricevos Efraim, kaj Izrael hontos
    pro sia entrepreno.</l>
  <l n='7'>Malaperos Samario kun sia re&gcirc;o, kiel &scirc;a&ubreve;mo
    sur la supra&jcirc;o de akvo.</l>
  <l n='8'>Detruitaj estos la alta&jcirc;oj de Aven, la
    peko de Izrael; kardo kaj dornoj kreskos sur iliaj altaroj; ili
    diros al la montoj: Kovru nin; kaj al la montetoj: Falu sur nin.</l>
  <l n='9'>Pli ol en la tempo de Gibea vi pekis, ho Izrael; tiam oni
    levi&gcirc;is, sed nun milito en Gibea ne atingas la malbonagulojn.</l>
  <l n='10'>Konforme al Mia intenco Mi punos ilin, kaj kolekti&gcirc;os kontra&ubreve; ili
    popoloj, kiam ili estos punataj pro siaj du krimoj.</l>
  <l n='11'>Efraim
    estas kiel bovido dresita, amanta dra&scirc;i. Mi metos jugon sur lian
    belan kolon, Mi rajdos sur Efraim, Jehuda plugos, Jakob erpos.</l>
  <l n='12'>Semu al vi justecon, tiam vi rikoltos amon; plugu al vi
    plugota&jcirc;on; estas tempo, por turni sin al la Eternulo, &gcirc;is Li
    venos kaj ver&scirc;os sur vin justecon.</l>
  <l n='13'>Vi plugas malpia&jcirc;on, vi
    rikoltas malbonagojn, vi man&gcirc;as frukton de mensogo; &ccirc;ar vi fidas
    vian vojon, la multon de viaj herooj.</l>
  <l n='14'>Sed fari&gcirc;os tumulto en
    via popolo, kaj &ccirc;iuj viaj fortika&jcirc;oj estos detruitaj, kiel &Scirc;alman
    detruis Bet-Arbelon dum la milito; mortigita estos la patrino
    kune kun siaj infanoj.</l>
  <l n='15'>Tion faros al vi Bet-El pro via granda
    malpieco. Frue pereos, pereos la re&gcirc;o de Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Izrael estis junulo, Mi lin ekamis, kaj el Egiptujo Mi
    vokis Mian filon.</l>
  <l n='2'>Sed nun oni vokas ilin, kaj ili sin deturnas;
    al la Baaloj ili oferas, kaj al idoloj ili incensas.</l>
  <l n='3'>Mi
    instruis al Efraim la iradon; Mi prenis ilin je la brako, kaj ili
    ne rimarkis, ke Mi ilin kuracas.</l>
  <l n='4'>Per &scirc;nuroj de homoj Mi tiris
    ilin, per ligiloj de amo; Mi estis por ili kiel levanto de la
    jugo, kaj Mi metis anta&ubreve; ili la man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='5'>Ili ne revenos en la
    landon Egiptan, sed Asirio estos ilia re&gcirc;o, &ccirc;ar ili ne volis
    penti.</l>
  <l n='6'>Glavo falos sur liajn urbojn kaj ekstermos liajn idojn
    kaj forman&gcirc;os ilin pro iliaj entreprenoj.</l>
  <l n='7'>Mia popolo rigidi&gcirc;is
    en la defalo de Mi; kaj kvankam oni &gcirc;in vokas al la Plejaltulo,
    &gcirc;i ne levas sin.</l>
  <l n='8'>Kiel Mi agu kun vi, ho Efraim? kiel Mi
    protektu vin, ho Izrael? &Ccirc;u Mi faru al vi, kiel al Adma? &ccirc;u Mi
    egaligu vin al Ceboim? Renversi&gcirc;is en Mi Mia koro, varmegi&gcirc;is Mia
    tuta kompato.</l>
  <l n='9'>Mi ne agos la&ubreve; Mia flama kolero, Mi ne plu
    ekstermos Efraimon; &ccirc;ar Mi estas Dio, ne homo, Mi estas Sanktulo
    inter vi; Mi ne venos en furiozo.</l>
  <l n='10'>La Eternulon ili sekvos,
    kiel kriantan leonon; kiam Li krios, tiam timigite venos la filoj
    de okcidente.</l>
  <l n='11'>Timigite kiel birdo ili venos el Egiptujo, kaj
    kiel kolombo el la lando Asiria; kaj Mi enlo&gcirc;igos ilin en iliaj
    domoj, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kun mensogoj &ccirc;irka&ubreve;is Min Efraim, kaj kun falsa&jcirc;o la domo de
    Izrael; sed Jehuda ankora&ubreve; tenis sin je Dio kaj estis fidela al
    la Sanktulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Efraim pa&scirc;tas venton, postkuras la orientan venton; kun &ccirc;iu
    tago li faras pli da mensoga&jcirc;oj kaj da idola&jcirc;oj; li faras
    interligon kun Asirio, kaj portas oleon en Egiptujon.</l>
  <l n='2'>Sed anka&ubreve;
    kun Jehuda la Eternulo havas ju&gcirc;on, kaj Li punos Jakobon la&ubreve; lia
    konduto, la&ubreve; liaj agoj Li repagos al li.</l>
  <l n='3'>Ankora&ubreve; en la ventro
    li retenis sian fraton, kaj viri&gcirc;inte li luktis kun Dio.</l>
  <l n='4'>Li
    luktis kun an&gcirc;elo kaj venkis, li tamen petegis lin kun ploro; en
    Bet-El Li nin trovos, kaj tie Li parolos kun ni.</l>
  <l n='5'>La Eternulo
    estas Dio Cebaot, Eternulo estas Lia nomo.</l>
  <l n='6'>Returnu do vin al
    via Dio, konservu favorkorecon kaj justecon, kaj fidu &ccirc;iam vian
    Dion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kanaanido havas en sia mano falsan pesilon, li amas trompi;</l>
  <l n='8'>kaj Efraim diras: Mi ri&ccirc;i&gcirc;is, mi akiris al mi hava&jcirc;on, sed en
    &ccirc;iuj miaj laboroj oni ne trovos &ccirc;e mi malbonagon, per kiu mi
    estus pekinta.</l>
  <l n='9'>Mi, la Eternulo, estas via Dio de post la lando
    Egipta; Mi ankora&ubreve; denove lo&gcirc;igos vin en tendoj, kiel en la tagoj
    de festo.</l>
  <l n='10'>Mi parolis per la profetoj, Mi donis multe da
    vizioj, kaj per la profetoj Mi parolis alegorie.</l>
  <l n='11'>En Gilead
    estis idoloj, sed ili fari&gcirc;is senvalora&jcirc;o; en Gilgal oni
    oferbu&ccirc;is bovojn, sed iliaj altaroj fari&gcirc;is kiel &scirc;tonamasoj sur
    la sulko de la kampo.</l>
  <l n='12'>Jakob forkuris sur la kampojn de Sirio,
    Izrael servis por edzino, kaj por edzino li devis gardi.</l>
  <l n='13'>Kaj
    per profeto la Eternulo elkondukis Izraelon el Egiptujo, kaj per
    profeto Li gardis lin.</l>
  <l n='14'>Forte kolerigis Lin Efraim, tial lia
    sango venos sur lin, kaj lia Sinjoro redonos al li pro liaj
    hontinda&jcirc;oj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam Efraim parolis, oni timis; li alti&gcirc;is en Izrael. Sed li
    fari&gcirc;is kulpa per Baal, kaj mortis.</l>
  <l n='2'>Nun ili ankora&ubreve; pli pekas;
    ili faris al si el sia ar&gcirc;ento statuojn, idolojn la&ubreve; sia
    kompreno, kiuj estas ja &ccirc;iuj farita&jcirc;o de for&gcirc;istoj; ili parolas
    pri ili: Tiuj, kiuj oferbu&ccirc;as homojn, povas kisi la bovidojn.</l>
  <l n='3'>Pro tio ili estos kiel matena nebulo, kiel roso, kiu frue
    malaperas, kiel grenventuma&jcirc;o, kiun la vento forblovas de la
    dra&scirc;ejo, kaj kiel fumo el la kamentubo.</l>
  <l n='4'>Sed Mi, la Eternulo,
    estas via Dio de post la lando Egipta; kaj alian Dion krom Mi vi
    ne devas koni, kaj ne ekzistas alia Savanto krom Mi.</l>
  <l n='5'>Mi konis
    vin en la dezerto, en la lando de sekeco.</l>
  <l n='6'>Kiam ili havis
    pa&scirc;tejon, ili sati&gcirc;is; kaj kiam ili sati&gcirc;is, tiam fieri&gcirc;is ilia
    koro, kaj tial ili forgesis Min.</l>
  <l n='7'>Tial Mi estos por ili kiel
    leono, kiel leopardo, kiu embuskas &ccirc;e la vojo.</l>
  <l n='8'>Mi atakos ilin,
    kiel ursino, kiu perdis la infanojn, Mi dis&scirc;iros ilian &scirc;lositan
    koron, Mi man&gcirc;egos ilin tie, kiel leono; sova&gcirc;aj bestoj ilin
    dis&scirc;iros.</l>
  <l n='9'>Vi pereigis vin, ho Izrael, &ccirc;ar via savo estas nur en
    Mi.</l>
  <l n='10'>Kie estas via re&gcirc;o? li savu vin en &ccirc;iuj viaj urboj. Kie
    estas viaj ju&gcirc;istoj, pri kiuj vi diris: Donu al mi re&gcirc;on kaj
    estrojn?</l>
  <l n='11'>Mi donis al vi re&gcirc;on en Mia kolero, kaj Mi forprenos
    lin en Mia indigno.</l>
  <l n='12'>Kunpakitaj estas la malbonagoj de Efraim,
    lia peko estas konservita.</l>
  <l n='13'>Doloroj de naskantino atakos lin.
    Li estas infano sensa&gcirc;a; alie li ne starus longe en la pozicio de
    naski&gcirc;antaj infanoj.</l>
  <l n='14'>El &Scirc;eol Mi savos ilin, de la morto Mi
    liberigos ilin; kie estas via veneno, ho morto? kie estas via
    pereigeco, ho &Scirc;eol? Sed la konsolo estas ankora&ubreve; ka&scirc;ita anta&ubreve;
    Miaj okuloj.</l>
  <l n='15'>Kvankam li estas fruktori&ccirc;a inter la fratoj,
    venos tamen vento orienta, vento de la Eternulo, blovanta el la
    dezerto, kaj tiam elseki&gcirc;os lia fonto, dezerti&gcirc;os lia devenejo;
    kaj li disrabos la trezorejon de &ccirc;iuj grandvalora&jcirc;oj.</l>
  <l n='16'>Samario
    suferos, &ccirc;ar &gcirc;i ribelis kontra&ubreve; sia Dio. De glavo ili falos;
    iliaj malgrandaj infanoj estos frakasitaj, iliaj gravedulinoj
    estos dishakitaj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Revenu, ho Izrael, al la Eternulo, via Dio; &ccirc;ar vi falis pro
    viaj malbonagoj.</l>
  <l n='2'>Prenu kun vi vortojn kaj revenu al la
    Eternulo; diru al Li: Pardonu &ccirc;iun pekon kaj akceptu bonon;
    anstata&ubreve; bovoj ni alportos ofere niajn lipojn.</l>
  <l n='3'>Asirio ne savos
    nin; ni ne rajdos sur &ccirc;evaloj, ni ne plu nomos nia dio la
    farita&jcirc;on de niaj manoj; nur &ccirc;e Vi la orfo trovas kompaton.</l>
  <l n='4'>Mi
    sanigos ilin de la defalo, Mi volonte ilin amos, &ccirc;ar pasis Mia
    kolero koncerne ilin.</l>
  <l n='5'>Mi estos por Izrael kiel roso; li
    ekfloros kiel rozo, li profundigos siajn radikojn kiel Lebanon.</l>
  <l n='6'>Liaj bran&ccirc;oj disvasti&gcirc;os, li estos bela kiel olivarbo, li
    bonodoros kiel Lebanon.</l>
  <l n='7'>Revenos tiuj, kiuj sidis en lia ombro;
    ili revivi&gcirc;os kiel greno, ili floros kiel vinberbran&ccirc;o; li estos
    fama, kiel la vino de Lebanon.</l>
  <l n='8'>Ho Efraim, per kio interesas Min
    plue la idoloj? Mi a&ubreve;skultos lin kaj gvidos lin; Mi estos kiel
    verda cipreso; &ccirc;e Mi oni trovos viajn fruktojn.</l>
  <l n='9'>Kiu estas sa&gcirc;a,
    tiu komprenu &ccirc;i tion; kiu estas prudenta, tiu sciu &ccirc;i tion; &ccirc;ar
    &gcirc;ustaj estas la vojoj de la Eternulo, virtuloj iras sur ili, kaj
    malpiuloj falas sur ili.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JOEL -->

        <div type='book' n='29' id='libro_joe' rend='doc'>

          <index index='content' level1='JOEL'/>
          <head>JOEL</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vorto de la Eternulo, kiu aperis al Joel, filo de Petuel.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>A&ubreve;skultu &ccirc;i tion, ho maljunuloj, kaj atentu, ho &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj
    de la lando! &Ccirc;u estis &ccirc;i tio en via tempo, a&ubreve; en la tempo de viaj
    patroj?</l>
  <l n='3'>Rakontu pri tio al viaj infanoj, kaj viaj infanoj al
    siaj infanoj, kaj iliaj infanoj al la sekvanta generacio.</l>
  <l n='4'>Kio
    restis de la ra&ubreve;poj, tion man&gcirc;is la akridoj; kio restis de la
    akridoj, tion man&gcirc;is la skaraboj; kaj kio restis de la skaraboj,
    tion man&gcirc;is la vermoj.</l>
  <l n='5'>Veki&gcirc;u, ho ebriuloj, kaj ploru, &gcirc;emu vi,
    &ccirc;iuj drinkantoj, pri la suko vinbera, kiu estas prenita for de
    via bu&scirc;o.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar venis sur mian landon nacio forta kaj
    nekalkulebla; &gcirc;iaj dentoj estas dentoj de leono, kaj makzelojn de
    leonino &gcirc;i havas.</l>
  <l n='7'>&Gcirc;i dezertigis mian vinberujon, &ccirc;irka&ubreve;&scirc;iris
    mian figarbon, tute sen&scirc;eligis &gcirc;in kaj for&jcirc;etis; blanki&gcirc;is &gcirc;iaj
    bran&ccirc;oj.</l>
  <l n='8'>&Gcirc;emu, kiel junulino, kiu metis sur sin saka&jcirc;on pro sia
    fian&ccirc;o.</l>
  <l n='9'>For estas la farunoferoj kaj ver&scirc;oferoj el la domo de
    la Eternulo; funebras la pastroj, servistoj de la Eternulo.</l>
  <l n='10'>Dezertigita estas la kampo, funebras la tero; &ccirc;ar ekstermita
    estas la greno, elseki&gcirc;is la mosto, velkis la olivoj.</l>
  <l n='11'>Konsternitaj estas la plugistoj, plor&gcirc;emas la vinberkultivistoj,
    pro la tritiko kaj hordeo, pro la pereo de la rikolto sur la
    kampo.</l>
  <l n='12'>Elseki&gcirc;is la vinberbran&ccirc;o, velkis la figarbo; la
    granatarbo, la palmo, kaj la pomarbo, &ccirc;iuj arboj de la kampo
    elseki&gcirc;is; malaperis gajeco &ccirc;e la homoj.</l>
  <l n='13'>Zonu vin kaj ploru,
    ho pastroj; &gcirc;emegu, ho servistoj de la altaro; iru kaj ku&scirc;u en
    saka&jcirc;oj, ho servistoj de mia Dio; &ccirc;ar malaperis el la domo de via
    Dio la farunoferoj kaj ver&scirc;oferoj.</l>
  <l n='14'>Sanktigu faston, proklamu
    solenan kunvenon, kunvoku la maljunulojn kaj &ccirc;iujn lo&gcirc;antojn de
    la lando en la domon de la Eternulo, via Dio, kaj kriu al la
    Eternulo:</l>
  <l n='15'>Ho ve, kia tago! &Ccirc;ar proksima estas la tago de la
    Eternulo; kiel katastrofo &gcirc;i venos de la Plejpotenculo.</l>
  <l n='16'>Anta&ubreve;
    niaj okuloj ja malaperis la man&gcirc;a&jcirc;o, el la domo de nia Dio la
    &gcirc;ojo kaj gajeco.</l>
  <l n='17'>Forputris la grajnoj sub siaj terbuloj,
    malpleni&gcirc;is la grenejoj, detruitaj estas la garbejoj, &ccirc;ar la
    greno difekti&gcirc;is.</l>
  <l n='18'>Ho, kiel &gcirc;emas la brutoj, kiel suferas la
    bovaroj! &ccirc;ar ili ne havas pa&scirc;ta&jcirc;on; anka&ubreve; la &scirc;afaroj turmenti&gcirc;as.</l>
  <l n='19'>Al Vi, ho Eternulo, mi vokas; &ccirc;ar fajro ekstermis la herbejojn
    de la stepo, kaj flamo bruldifektis &ccirc;iujn arbojn de la kampo.</l>
  <l n='20'>E&ccirc; la bestoj de la kampo sopiras al Vi; &ccirc;ar elseki&gcirc;is la torentoj
    da akvo, kaj fajro ekstermis la herbejojn de la stepo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Blovu per korno en Cion, kaj kriu alarmon sur Mia sankta monto;
    ektremu &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la lando; &ccirc;ar venas la tago de la
    Eternulo, &gcirc;i estas jam proksima;</l>
  <l n='2'>tago de mallumo kaj senlumeco,
    tago de nuboj kaj nebulo; simile al la matena &ccirc;ielru&gcirc;o
    disvasti&gcirc;as sur la montoj popolo grandnombra kaj forta; tia
    neniam ekzistis &gcirc;is nun, kaj anka&ubreve; post &gcirc;i ne plu ekzistos tia,
    en iu ajn generacio.</l>
  <l n='3'>Anta&ubreve; &gcirc;i ekstermas fajro, kaj post &gcirc;i
    bruligas flamo; anta&ubreve; &gcirc;i la lando estas kiel la Edena &gcirc;ardeno,
    kaj post &gcirc;i absoluta dezerto; kaj neniu savi&gcirc;os de &gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Ili
    aspektas kiel &ccirc;evaloj, ili kuras kiel rajdantoj.</l>
  <l n='5'>Ili saltas sur
    la montoj, kiel bruantaj &ccirc;aroj, kiel krakado de fajro, kiam &gcirc;i
    ekstermas pajlon, kiel popolo potenca, preti&gcirc;inta por batalo.</l>
  <l n='6'>Popoloj tremas anta&ubreve; &gcirc;i, &ccirc;iuj viza&gcirc;oj pali&gcirc;as.</l>
  <l n='7'>Kiel herooj ili
    kuras, kiel kura&gcirc;aj batalistoj ili grimpas sur la muregon; &ccirc;iu
    iras sian vojon, ne foreraras de sia vojo.</l>
  <l n='8'>Unu alian ne pu&scirc;as,
    &ccirc;iu iras en sia vico; sur la glavojn ili sin &jcirc;etas, sed restas
    sendifektaj.</l>
  <l n='9'>Ili trakuras la urbon, kuras sur la muregoj,
    eniras en la domojn, grimpas tra la fenestroj, kiel &scirc;telisto.</l>
  <l n='10'>Anta&ubreve; ili skui&gcirc;as la tero, tremas la &ccirc;ielo; la suno kaj la luno
    senlumi&gcirc;as, kaj la steloj perdas sian brilon.</l>
  <l n='11'>Kaj la Eternulo
    ektondras per Sia vo&ccirc;o anta&ubreve; Sia armeo; &ccirc;ar Lia militistaro estas
    tre granda, kaj la plenumantoj de Lia vorto estas potencaj; &ccirc;ar
    granda kaj tre timinda estos la tago de la Eternulo; kiu povos
    &gcirc;in elteni?</l>
  <l n='12'>Sed e&ccirc; nun ankora&ubreve; la Eternulo diras: Returnu vin
    al Mi per via tuta koro, kun fastado, plorado, kaj &gcirc;emegado;</l>
  <l n='13'>dis&scirc;iru vian koron, ne viajn vestojn, kaj returnu vin al la
    Eternulo, via Dio; &ccirc;ar Li estas favorkora kaj kompatema,
    longepacienca kaj indulgema, kaj Li beda&ubreve;ras malfeli&ccirc;on.</l>
  <l n='14'>Kiu
    scias? eble Li denove beda&ubreve;ros, eble Li restigos post Si benon,
    farunoferojn kaj ver&scirc;oferojn al la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Blovu per korno en Cion, sanktigu faston, proklamu solenan
    kunvenon.</l>
  <l n='16'>Kunvenigu la popolon, sanktigu la komunumon, invitu
    la maljunulojn, kolektu la malgrandajn infanojn kaj su&ccirc;infanojn;
    fian&ccirc;o eliru el sia &ccirc;ambro, kaj fian&ccirc;ino el sub sia baldakeno.</l>
  <l n='17'>Inter la portiko kaj la altaro ploru la pastroj, servistoj de la
    Eternulo, kaj ili diru: Indulgu, ho Eternulo, Vian popolon, kaj
    ne kovru per honto Vian hereda&jcirc;on, la nacioj ne moku ilin; por
    kio oni diru inter la popoloj: Kie estas ilia Dio?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Tiam la Eternulo fari&gcirc;os fervora por Sia lando kaj indulgos
    Sian popolon.</l>
  <l n='19'>Kaj la Eternulo respondos kaj diros al Sia
    popolo: Jen Mi sendas al vi grenon kaj moston kaj oleon, kaj vi
    sati&gcirc;u per ili; kaj Mi ne plu permesos al la nacioj malhonori
    vin.</l>
  <l n='20'>Kaj la nordulon Mi malproksimigos de vi, kaj forpelos lin
    en landon senakvan kaj dezertan, lian anta&ubreve;an parton al la maro
    orienta, kaj lian malanta&ubreve;an parton al la maro okcidenta; kaj li
    putros kaj malbonodoros, &ccirc;ar li faris multe da malbono.</l>
  <l n='21'>Ne
    timu, ho tero, &gcirc;oju kaj estu gaja, &ccirc;ar la Eternulo faros ion
    grandan.</l>
  <l n='22'>Ne timu, ho bestoj de la kampo, &ccirc;ar verdi&gcirc;os la
    pa&scirc;tejoj de la stepoj; la arboj portos siajn fruktojn, la figarbo
    kaj vinberujo donos sian ri&ccirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='23'>Kaj vi, ho infanoj de Cion,
    &gcirc;oju kaj estu gajaj pri la Eternulo, via Dio; &ccirc;ar Li donos al vi
    instruanton pri virteco, kaj Li sendos al vi pluvon, fruan kaj
    malfruan, kiel anta&ubreve;e.</l>
  <l n='24'>La grenejoj pleni&gcirc;os de greno, kaj la
    premejoj superpleni&gcirc;os de mosto kaj de oleo.</l>
  <l n='25'>Kaj Mi
    rekompencos vin pro tiuj jaroj, kiam &ccirc;ion forman&gcirc;is la akridoj,
    skaraboj, vermoj, kaj ra&ubreve;poj, Mia granda armeo, kiun Mi sendis
    sur vin.</l>
  <l n='26'>Kaj vi povos man&gcirc;i sate, kaj vi gloros la nomon de la
    Eternulo, via Dio, kiu agis kun vi mirinde; kaj Mia popolo neniam
    plu havos malhonoron.</l>
  <l n='27'>Kaj vi ekscios, ke Mi estas meze de
    Izrael, ke Mi, la Eternulo, estas via Dio, kaj alia ne ekzistas;
    kaj Mia popolo neniam plu havos malhonoron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Post tio Mi elver&scirc;os Mian spiriton sur &ccirc;iun karnon; viaj filoj
    kaj viaj filinoj profetos, viaj maljunuloj havos son&gcirc;ojn, viaj
    junuloj havos viziojn.</l>
  <l n='29'>E&ccirc; sur la sklavojn kaj sur la
    sklavinojn Mi en tiu tempo elver&scirc;os Mian spiriton.</l>
  <l n='30'>Kaj Mi
    donos miraklajn signojn en la &ccirc;ielo kaj sur la tero: sangon,
    fajron, kaj kolonojn da fumo.</l>
  <l n='31'>La suno fari&gcirc;os malluma, kaj la
    luno fari&gcirc;os sanga, anta&ubreve; ol venos la granda kaj timinda tago de
    la Eternulo.</l>
  <l n='32'>Kaj &ccirc;iu, kiu vokos la nomon de la Eternulo,
    savi&gcirc;os; &ccirc;ar sur la monto Cion kaj en Jerusalem estos savo, kiel
    diris la Eternulo, anka&ubreve; por la restintoj, kiujn la Eternulo
    alvokos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar jen en tiuj tagoj kaj en tiu tempo, kiam Mi revenigos la
    forkaptitojn de Judujo kaj de Jerusalem,</l>
  <l n='2'>Mi kolektos &ccirc;iujn
    naciojn kaj venigos ilin en la valon de Jeho&scirc;afat; kaj tie Mi
    faros super ili ju&gcirc;on pro Mia popolo kaj Mia hereda&jcirc;o Izrael,
    kiun ili dis&jcirc;etis inter la naciojn, dividinte Mian landon;</l>
  <l n='3'>kaj
    pro tio, ke ili lotis pri Mia popolo, fordonis knabon pro man&gcirc;a&jcirc;o
    kaj knabinon vendis pro vino, kaj drinkis.</l>
  <l n='4'>Kaj kion vi volas de
    Mi, ho Tiro, Cidon, kaj &ccirc;iuj distriktoj Fili&scirc;taj? &ccirc;u vi volas
    repagi al Mi? kaj se vi volos repagi al Mi, Mi facile kaj balda&ubreve;
    turnos vian repagon sur vian kapon.</l>
  <l n='5'>Mian ar&gcirc;enton kaj Mian oron
    vi prenis, kaj Miajn plej bonajn valora&jcirc;ojn vi transportis en
    viajn templojn,</l>
  <l n='6'>kaj la filojn de Judujo kaj la filojn de
    Jerusalem vi vendis al la filoj de la Grekoj, por malproksimigi
    ilin de iliaj limoj;</l>
  <l n='7'>sed jen Mi vekos ilin el tiu loko, kien vi
    vendis ilin, kaj vian agon Mi turnos sur vian kapon;</l>
  <l n='8'>kaj Mi
    vendos viajn filojn kaj viajn filinojn en la manojn de la Judoj,
    kaj &ccirc;i tiuj vendos ilin al la &Scirc;ebaanoj, al popolo malproksima;
    &ccirc;ar la Eternulo tion diris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Proklamu tion inter la nacioj; preti&gcirc;u al milito, veku la
    kura&gcirc;ulojn; &ccirc;iuj militistoj levi&gcirc;u kaj eliru.</l>
  <l n='10'>For&gcirc;u el viaj
    plugiloj glavojn, kaj el viaj rikoltiloj lancojn; la malfortulo
    diru: Mi estas forta.</l>
  <l n='11'>Rapidu kaj venu, &ccirc;iuj nacioj de &ccirc;iuj
    flankoj, kaj kolekti&gcirc;u; tien alkonduku, ho Eternulo, Viajn
    fortulojn.</l>
  <l n='12'>La popoloj levi&gcirc;u kaj iru en la valon de Jeho&scirc;afat;
    &ccirc;ar tie Mi sidi&gcirc;os, por ju&gcirc;i &ccirc;iujn naciojn de &ccirc;iuj flankoj.</l>
  <l n='13'>Svingu la rikoltilon, &ccirc;ar la rikolta&jcirc;o estas matura; venu
    malsupren, &ccirc;ar la premejoj estas plenaj kaj la tinoj tropleni&gcirc;is;
    &ccirc;ar granda estas ilia malboneco.</l>
  <l n='14'>Amasoj post amasoj kolekti&gcirc;as
    en la valo de la ju&gcirc;o, &ccirc;ar alproksimi&gcirc;as la tago de la Eternulo
    en la valo de la ju&gcirc;o.</l>
  <l n='15'>La suno kaj la luno senlumi&gcirc;os, kaj la
    steloj perdos sian brilon.</l>
  <l n='16'>Kaj la Eternulo ektondros el Cion
    kaj a&ubreve;digos Sian vo&ccirc;on el Jerusalem; ektremos la &ccirc;ielo kaj la
    tero; sed la Eternulo estos rifu&gcirc;ejo por Sia popolo, kaj
    fortika&jcirc;o por la idoj de Izrael.</l>
  <l n='17'>Kaj vi ekscios, ke Mi, la
    Eternulo, estas via Dio, kiu lo&gcirc;as en Cion, sur Mia sankta monto;
    kaj Jerusalem estos sanktejo, kaj fremduloj ne plu iros tra &gcirc;i.</l>
  <l n='18'>En tiu tago la montoj elgutigos dol&ccirc;an sukon, el la montetoj
    fluos lakto, kaj &ccirc;iuj torentoj de Judujo estos plenaj de akvo;
    kaj fonto eliros el la domo de la Eternulo kaj liveros akvon al
    la valo &Scirc;itima.</l>
  <l n='19'>Egiptujo fari&gcirc;os dezerto, kaj Edom fari&gcirc;os
    senviva dezerto, pro tio, ke ili premis la idojn de Jehuda kaj
    ver&scirc;is senkulpan sangon en sia lando.</l>
  <l n='20'>Sed Judujo estos lo&gcirc;ata
    eterne, kaj Jerusalem en &ccirc;iuj generacioj.</l>
  <l n='21'>Kaj Mi ven&gcirc;os pro
    ilia sango, kiu ne estis ven&gcirc;ita de Mi; kaj la Eternulo lo&gcirc;ados
    en Cion.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: AMOS -->

        <div type='book' n='30' id='libro_amo' rend='doc'>

          <index index='content' level1='AMOS'/>
          <head>AMOS</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vortoj de Amos, pa&scirc;tisto el Tekoa, kiujn li la&ubreve;vizie eldiris
    pri Izrael en la tempo de Uzija, re&gcirc;o de Judujo, kaj en la tempo
    de Jerobeam, filo de Joa&scirc;, re&gcirc;o de Izrael, du jarojn anta&ubreve; la
    tertremo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Li diris: La Eternulo ektondros el Cion kaj a&ubreve;digos Sian vo&ccirc;on
    el Jerusalem; kaj ekfunebros la pa&scirc;tejoj de la pa&scirc;tistoj, kaj
    seki&gcirc;os la supro de Karmel.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Tiele diras la Eternulo: Pro tri krimoj de Damasko kaj pro kvar
    Mi ne indulgos &gcirc;in, pro tio, ke ili dra&scirc;is Gileadon per fera
    dra&scirc;ilo.</l>
  <l n='4'>Mi sendos fajron sur la domon de &Hcirc;azael, kaj &gcirc;i
    ekstermos la palacojn de Ben-Hadad.</l>
  <l n='5'>Mi disrompos la riglilojn
    de Damasko, Mi ekstermos la lo&gcirc;antojn de la valo Aven kaj la
    tenanton de sceptro el la domo Edena, kaj la popolo Siria estos
    forkondukita en Kiron, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Tiele diras la Eternulo: Pro tri krimoj de Gaza kaj pro kvar Mi
    ne indulgos &gcirc;in, pro tio, ke ili tute forkondukis la kaptitojn,
    por transdoni ilin al Edom.</l>
  <l n='7'>Mi sendos fajron sur la muregon de
    Gaza, kaj &gcirc;i ekstermos &gcirc;iajn palacojn.</l>
  <l n='8'>Mi ekstermos la
    lo&gcirc;antojn de A&scirc;dod kaj la tenanton de sceptro el A&scirc;kelon, Mi
    direktos Mian manon kontra&ubreve; Ekronon, kaj pereos la restintoj de
    la Fili&scirc;toj, diras la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Tiele diras la Eternulo: Pro tri krimoj de Tiro kaj pro kvar Mi
    ne indulgos &gcirc;in, pro tio, ke ili transdonis en plenan
    malliberecon al Edom kaj ne memoris la fratan interligon.</l>
  <l n='10'>Mi
    sendos fajron sur la muregon de Tiro, kaj &gcirc;i ekstermos &gcirc;iajn
    palacojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Tiele diras la Eternulo: Pro tri krimoj de Edom kaj pro kvar
    Mi ne indulgos lin, pro tio, ke li persekutis kun glavo sian
    fraton, ke li sufokis en si la kompaton, ke li sen&ccirc;ese furiozas
    en sia kolero kaj konservas sian furiozon por &ccirc;iam.</l>
  <l n='12'>Mi sendos
    fajron sur Temanon, kaj &gcirc;i ekstermos la palacojn de Bocra.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tiele diras la Eternulo: Pro tri krimoj de la Amonidoj kaj pro
    kvar Mi ne indulgos ilin, pro tio, ke ili dishakis gravedulinojn
    en Gilead, por plivastigi siajn limojn.</l>
  <l n='14'>Mi ekbruligos fajron
    sur la murego de Raba, kaj &gcirc;i ekstermos &gcirc;iajn palacojn, kun bruo
    en la tago de batalo, kun ventego en la tago de malkvieteco.</l>
  <l n='15'>Kaj ilia re&gcirc;o iros en forkaptitecon, li, kaj kune anka&ubreve; liaj
    eminentuloj, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiele diras la Eternulo: Pro tri krimoj de Moab kaj pro kvar Mi
    ne indulgos lin, pro tio, ke li forbruligis la ostojn de la re&gcirc;o
    de Edom &gcirc;is cindreco.</l>
  <l n='2'>Mi sendos fajron sur Moabon, kaj &gcirc;i
    ekstermos la palacojn de Keriot; kaj Moab mortos en tumulto, &ccirc;e
    bruo kaj sonado de trumpeto.</l>
  <l n='3'>Mi ekstermos ju&gcirc;iston el meze de
    li, kaj &ccirc;iujn liajn eminentulojn Mi mortigos kune kun li, diras
    la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Tiele diras la Eternulo: Pro tri krimoj de Jehuda kaj pro kvar
    Mi ne indulgos lin, pro tio, ke ili forpu&scirc;is la instruon de la
    Eternulo, ne observis Liajn le&gcirc;ojn, kaj permesis sin delogi&gcirc;i per
    la mensoga&jcirc;oj, kiujn sekvis iliaj patroj.</l>
  <l n='5'>Mi sendos fajron sur
    Judujon, kaj &gcirc;i ekstermos la palacojn de Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Tiele diras la Eternulo: Pro tri krimoj de Izrael kaj pro kvar
    Mi ne indulgos lin, pro tio, ke ili vendas virtulon pro ar&gcirc;ento
    kaj malri&ccirc;ulon pro paro da &scirc;uoj.</l>
  <l n='7'>Ili premas la kapon de
    senhavuloj en la polvon de la tero, ili baras la vojon de
    humiluloj; filo kaj patro iras al unu knabino, por malhonori Mian
    sanktan nomon.</l>
  <l n='8'>Sur garantidonitaj vestoj ili ku&scirc;as apud &ccirc;iu
    altaro, kaj vinon de punitoj ili trinkas en la domo de sia dio.</l>
  <l n='9'>Kaj Mi ekstermis anta&ubreve; ili la Amoridon, kiu estis alta kiel cedro
    kaj forta kiel kverko; Mi ekstermis liajn fruktojn supre kaj
    liajn radikojn malsupre.</l>
  <l n='10'>Mi elkondukis vin el la lando Egipta
    kaj kondukis vin en la dezerto dum kvardek jaroj, por ke vi
    ekposedu la landon de la Amorido.</l>
  <l n='11'>El viaj filoj Mi faris
    profetojn kaj el viaj junuloj konsekritojn; &ccirc;u ne estas tiel, ho
    filoj de Izrael? diras la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Sed vi trinkigis al la
    konsekritoj vinon, kaj al la profetoj vi ordonis: Ne profetu.</l>
  <l n='13'>Jen Mi krakigos sub vi, kiel krakas veturilo, plenigita de
    garboj.</l>
  <l n='14'>E&ccirc; lertulo ne povos forkuri, fortulo ne povos ion fari
    per sia forto, kaj heroo ne povos savi sian vivon;</l>
  <l n='15'>la
    arkpafistoj ne povos kontra&ubreve;stari, rapidpiedulo ne savi&gcirc;os, kaj
    rajdanto ne savos sian vivon;</l>
  <l n='16'>kaj la plej kura&gcirc;a el la herooj
    forkuros nuda en tiu tago, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu &ccirc;i tiun vorton, kiun la Eternulo eldiris pri vi, ho
    Izraelidoj, pri la tuta gento, kiun Mi elkondukis el la lando
    Egipta:</l>
  <l n='2'>nur vin Mi distingis el &ccirc;iuj gentoj de la tero, tial Mi
    punos vin pro &ccirc;iuj viaj malbonagoj.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;u iras du kune, se ili ne
    interkonsentis?</l>
  <l n='4'>&Ccirc;u leono krias en la arbaro, se &gcirc;i ne havas
    dis&scirc;irota&jcirc;on? &ccirc;u leonido a&ubreve;digas sian vo&ccirc;on el sia kaverno, se &gcirc;i
    nenion kaptis?</l>
  <l n='5'>&Ccirc;u birdo falas en kaptilon sur la tero, se ne
    ekzistas birdokaptisto? &ccirc;u kaptilo levi&gcirc;as de la tero, se nenio
    kapti&gcirc;is per &gcirc;i?</l>
  <l n='6'>&Ccirc;u oni blovas per korno en urbo, kaj la popolo
    ne ektimas? &ccirc;u okazas malfeli&ccirc;o en urbo, se tion ne faris la
    Eternulo?</l>
  <l n='7'>La Sinjoro, la Eternulo, faras nenion, ne malka&scirc;inte
    Sian sekreton al Siaj servantoj, la profetoj.</l>
  <l n='8'>Kiam leono
    ekkriis, kiu ne ektimos? kiam la Sinjoro, la Eternulo, parolis,
    kiu tiam ne profetos?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>A&ubreve;digu en la palacoj de A&scirc;dod kaj en la palacoj de la lando
    Egipta, kaj diru: Kolekti&gcirc;u sur la montoj de Samario, kaj
    rigardu, kia granda tumulto estas en &gcirc;i kaj kia granda rabado
    estas farata meze de &gcirc;i.</l>
  <l n='10'>Ili ne povoscias agi juste, diras la
    Eternulo; trezoroj, akiritaj per rabado kaj perfortado, estas en
    iliaj palacoj.</l>
  <l n='11'>Tial tiele diras la Sinjoro, la Eternulo:
    Malamiko aperos kaj &ccirc;irka&ubreve;os la landon, kaj li de&scirc;iros de vi vian
    forton, kaj viaj palacoj estos prirabitaj.</l>
  <l n='12'>Tiele diras la
    Eternulo: Kiel pa&scirc;tisto savas el la bu&scirc;o de leono du krurojn a&ubreve;
    parton de orelo, tiel savi&gcirc;os la Izraelidoj, kiuj sidos en
    Samario sur la rando de lito kaj en Damasko sur ku&scirc;ejo.</l>
  <l n='13'>A&ubreve;skultu, kaj atestu kontra&ubreve; la domo de Jakob, diras la Sinjoro,
    la Eternulo, Dio Cebaot.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar en la tago, kiam Mi punos
    Izraelon pro liaj krimoj, Mi punos anka&ubreve; la altarojn en Bet-El,
    kaj dehakitaj estos la kornoj de la altaro kaj falos sur la
    teron.</l>
  <l n='15'>Kaj Mi frapos la vintran domon kune kun la somera domo;
    kaj malaperos la domoj eburaj, kaj multe da domoj malaperos,
    diras la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu &ccirc;i tiun vorton, vi grasaj bovinoj, kiuj estas sur la
    monto de Samario, kiuj turmentas senhavulojn, premas malri&ccirc;ulojn,
    kaj kiuj diras al siaj mastroj: Venu, ni drinku.</l>
  <l n='2'>La Sinjoro, la
    Eternulo, &jcirc;uris per Sia sankteco, ke jen venos sur vin tagoj,
    kiam oni forportos vin per hokoj kaj viajn idojn per fi&scirc;hokoj.</l>
  <l n='3'>Kaj tra bre&ccirc;oj vi eliros, &ccirc;iu aparte, kaj estos &jcirc;etitaj sur
    Harmonon, diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Iru en Bet-Elon, por peki, en Gilgalon, por multe krimi;
    alportu viajn oferojn &ccirc;iumatene kaj vian dekona&jcirc;on en &ccirc;iu tria
    tago.</l>
  <l n='5'>Incensu la&ubreve;doferon el fermenta&jcirc;o, kriu pri memvolaj
    oferoj, a&ubreve;digu pri ili; &ccirc;ar tion vi amas, ho Izraelidoj, diras la
    Sinjoro, la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Tial Mi donis al vi purecon de la dentoj
    en &ccirc;iuj viaj urboj kaj mankon de pano en &ccirc;iuj viaj lokoj; vi
    tamen ne revenis al Mi, diras la Eternulo.</l>
  <l n='7'>Mi anka&ubreve; rifuzis al
    vi la pluvon, kiam estis ankora&ubreve; tri monatoj anta&ubreve; la rikolto; Mi
    donis pluvon super unu urbo, kaj super alia Mi ne donis pluvon;
    unu kampo estis pripluvata, kaj alia, ne pripluvita, elseki&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>Kaj du, tri urboj iris al unu urbo, pro trinki akvon, kaj ne
    povis trinki sufi&ccirc;e; vi tamen ne revenis al Mi, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='9'>Mi frapis vin per brulseki&gcirc;o kaj velki&gcirc;o de la greno;
    viajn multajn &gcirc;ardenojn, vinber&gcirc;ardenojn, figarbojn, kaj
    olivarbojn forman&gcirc;is ra&ubreve;poj; vi tamen ne revenis al Mi, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='10'>Mi sendis sur vin peston sur la vojo al Egiptujo, Mi
    mortigis per glavo viajn junulojn kaj forkondukis viajn &ccirc;evalojn,
    kaj Mi levis la malbonodoron de via tendaro en viajn nazotruojn;
    vi tamen ne revenis al Mi, diras la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Mi faris inter
    vi renverson, kiel Dio renversis Sodomon kaj Gomoran, kaj vi
    fari&gcirc;is kiel brulanta &scirc;tipo, savita el brulo; vi tamen ne revenis
    al Mi, diras la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Tial tiele Mi agos kun vi plue, ho
    Izrael; kaj &ccirc;ar Mi tiele agos kun vi, tial pretigu vin renkonte
    al via Dio, ho Izrael.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar Li estas Tiu, kiu faras montojn,
    kreas venton, diras al la homo, kion &ccirc;i tiu intencas; Li faras la
    &ccirc;ielru&gcirc;on kaj la nebulon; Li iras sur la alta&jcirc;oj de la tero; Lia
    nomo estas Eternulo, Dio Cebaot.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu &ccirc;i tiun vorton, per kiu mi plorkantas pri vi, ho domo
    de Izrael.</l>
  <l n='2'>Falis kaj ne relevi&gcirc;os la virgulino de Izrael; &scirc;i
    estas &jcirc;etita sur la teron, kaj neniu &scirc;in restarigos.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar tiele
    diras la Sinjoro, la Eternulo: La urbo, kiu elirigas milon,
    restos nur kun cento, kaj tiu, kiu elirigas centon, restos nur
    kun deko en la domo de Izrael.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo al
    la domo de Izrael: Turnu vin al Mi, kaj tiam vi vivos.</l>
  <l n='5'>Ne turnu
    vin al Bet-El, ne iru en Gilgalon, ne migru al Beer-&Scirc;eba; &ccirc;ar
    Gilgal estos elpatrujigita kaj Bet-El fari&gcirc;os senvalora.</l>
  <l n='6'>Turnu
    vin al la Eternulo, kaj vivu, por ke la domo de Jozef ne ekflamu
    kiel fajro, kiu ekstermos, kaj neniu estingos en Bet-El.</l>
  <l n='7'>La
    ju&gcirc;on vi faras vermuto, kaj la veron vi &jcirc;etas sur la teron.</l>
  <l n='8'>Li
    kreis la Plejadojn kaj Orionon; Li faras el la mallumo matenon,
    kaj el la tago Li faras malluman nokton; Li vokas la akvon de la
    maro kaj ver&scirc;as &gcirc;in sur la teron; Lia nomo estas Eternulo.</l>
  <l n='9'>Li
    sendas malfeli&ccirc;on sur fortulon, kaj malfeli&ccirc;o trafas urbon
    fortikigitan.</l>
  <l n='10'>Sed ili malamas tiun, kiu admonas ilin en la
    pordego, kaj ili abomenas tiun, kiu parolas honesta&jcirc;on.</l>
  <l n='11'>Tial
    pro tio, ke vi premas senhavulon kaj forprenas de li la panon per
    grandaj impostoj, vi konstruos domojn el hakitaj &scirc;tonoj, sed vi
    ne lo&gcirc;os en ili; vi plantos &ccirc;armajn vinber&gcirc;ardenojn, sed vi ne
    trinkos ilian vinon.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar Mi scias, kiel multaj estas viaj
    krimoj kaj kiel gravaj estas viaj pekoj: vi premas virtulon, vi
    prenas suba&ccirc;eton, vi forpu&scirc;as malri&ccirc;ulojn en la pordego.</l>
  <l n='13'>Tial
    la sa&gcirc;ulo silentas en &ccirc;i tiu tempo, &ccirc;ar &gcirc;i estas tempo malbona.</l>
  <l n='14'>Ser&ccirc;u bonon, ne malbonon, por ke vi vivu; tiam la Eternulo,
    Dio Cebaot, estos kun vi, kiel vi diras.</l>
  <l n='15'>Malamu la malbonon,
    amu la bonon, kaj starigu en la pordego justecon; eble la
    Eternulo, Dio Cebaot, indulgos la restintojn de Jozef.</l>
  <l n='16'>Tial
    tiele diras la Eternulo, Dio Cebaot, la Sinjoro: Sur &ccirc;iuj placoj
    estos plorado, sur &ccirc;iuj stratoj oni dirados: Ho ve, ho ve! kaj
    oni vokos la plugiston, por plori, kaj la sciantojn de funebraj
    kantoj, por plorkanti.</l>
  <l n='17'>Kaj en &ccirc;iuj vinber&gcirc;ardenoj estos
    plorado, kiam Mi trairos meze de vi, diras la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Ve al
    tiuj, kiuj deziras vidi la tagon de la Eternulo! por kio vi &gcirc;in
    deziras? la tago de la Eternulo estas malluma, ne luma.</l>
  <l n='19'>Tiel
    same, kiel se iu forkuras de leono kaj lin kaptas urso, a&ubreve; li
    venis hejmen kaj apogis sian manon al muro kaj lin pikas
    serpento.</l>
  <l n='20'>Malluma estos ja la tago de la Eternulo, ne luma;
    malluma kaj sen ia brilo.</l>
  <l n='21'>Mi malamas, Mi abomenas viajn
    festojn, kaj Mi ne flaras la oferojn de viaj solenaj tagoj.</l>
  <l n='22'>Kiam vi alportas al Mi bruloferojn kaj viajn farunoferojn, Mi ne
    akceptas ilin, kaj viajn grasajn dankoferojn Mi ne rigardas.</l>
  <l n='23'>Forigu de Mi la bruon de viaj kantoj, la sonadon de viaj
    psalteroj Mi ne volas a&ubreve;skulti.</l>
  <l n='24'>Sed justeco fluu kiel akvo,
    kaj vero kiel potenca torento.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;u bu&ccirc;oferojn kaj farunoferojn
    vi alportadis al Mi en la dezerto dum kvardek jaroj, ho domo de
    Izrael?</l>
  <l n='26'>Vi portis la tabernaklon de via Mole&hcirc;, la kolonon de
    via idolo, la stelon de via dio, kiun vi faris al vi.</l>
  <l n='27'>Tial Mi
    elpatrujigos vin trans Damaskon, diras la Eternulo, kies nomo
    estas Dio Cebaot.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al la senzorguloj en Cion, kaj al tiuj, kiuj fidas la monton
    de Samario, al la eminentuloj de la unuauloj inter la nacioj, al
    kiuj sin turnas la domo de Izrael!</l>
  <l n='2'>Iru al Kalne, kaj rigardu;
    de tie iru en la grandan &Hcirc;amat, poste iru al Gat de la Fili&scirc;toj:
    &ccirc;u ili estas pli bonaj ol tiuj regnoj, &ccirc;u iliaj limoj estas pli
    vastaj ol viaj limoj?</l>
  <l n='3'>Tiuj, kiu pensas, ke la tago de malfeli&ccirc;o
    estas malproksima, kaj tenas sin proksime de la se&gcirc;o de
    maljusteco;</l>
  <l n='4'>kiuj ku&scirc;as sur eburaj litoj kaj dorlotas sin sur
    sia ku&scirc;ejo, man&gcirc;as la plej bonajn &scirc;afojn el la &scirc;afaro kaj
    bovidojn el la nutrejo;</l>
  <l n='5'>kiuj tintas sur psalteroj, pensante, ke
    ili estas muzikistoj egalaj al David;</l>
  <l n='6'>kiuj trinkas vinon el
    grandaj kalikoj, &scirc;miras sin per la plej bonaj olea&jcirc;oj, kaj ne
    zorgas pri la mizero de Jozef:</l>
  <l n='7'>ili tial nun estos la unuaj,
    kiuj iros en forkaptitecon, kaj la &gcirc;ojkriado de la dorloti&gcirc;antoj
    fini&gcirc;os.</l>
  <l n='8'>La Sinjoro, la Eternulo, &jcirc;uris per Si mem, diras la
    Eternulo, Dio Cebaot: Mi abomenas la fierecon de Jakob, kaj liajn
    palacojn Mi malamas; Mi transdonos la urbon kun &ccirc;io, kion &gcirc;i
    enhavas.</l>
  <l n='9'>Kaj se dek homoj restos en unu domo, ili anka&ubreve; mortos.</l>
  <l n='10'>Kaj prenos ilin ilia amiko a&ubreve; kadavrobruliganto, por elporti
    la ostojn el la domo, kaj li diros al tiu, kiu estas &ccirc;e la domo:
    &Ccirc;u estas ankora&ubreve; iu &ccirc;e vi? Kaj &ccirc;i tiu respondos: Neniu plu. Kaj
    tiu diros: Silentu, oni ne devas elparoli la nomon de la
    Eternulo.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar jen la Eternulo donas ordonon frapi la grandajn
    domojn per fendoj kaj la malgrandajn domojn per bre&ccirc;oj.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;u
    kuras &ccirc;evaloj sur roko? &ccirc;u oni povas plugi &gcirc;in per bovoj? Vi
    tamen faris la ju&gcirc;on veneno, kaj la frukton de la vero vi faris
    vermuto.</l>
  <l n='13'>Vi &gcirc;ojas pro senvalora&jcirc;oj; vi diras: &Ccirc;u ne per nia
    forto ni akiris al ni potencon?</l>
  <l n='14'>Jen, diras la Eternulo, Dio
    Cebaot, Mi levos kontra&ubreve; vin, ho domo de Izrael, nacion, kiu
    premos vin de &Hcirc;amat &gcirc;is la torento de la stepo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tian vizion donis al mi la Sinjoro, la Eternulo: jen Li kreis
    akridojn en la komenco de kreskado de la postfal&ccirc;a&jcirc;o; la
    postfal&ccirc;a&jcirc;o aperis post la fal&ccirc;ado por la re&gcirc;o.</l>
  <l n='2'>Kiam ili finis
    la man&gcirc;adon de la herbo sur la tero, mi diris: Ho Sinjoro, ho
    Eternulo, volu pardoni! Kiu restarigos Jakobon? li estas ja
    malgranda.</l>
  <l n='3'>Tiam la Eternulo beda&ubreve;ris tion: Tio ne estos, diris
    la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Tian vizion donis al mi la Sinjoro, la Eternulo: jen la
    Sinjoro, la Eternulo, proklamis ju&gcirc;on per fajro, ke &gcirc;i ekstermu
    la grandan abismon kaj ekstermu la kampojn.</l>
  <l n='5'>Kaj mi diris: Ho
    Sinjoro, ho Eternulo, volu haltigi! Kiu restarigos Jakobon? li
    estas ja malgranda.</l>
  <l n='6'>La Eternulo beda&ubreve;ris anka&ubreve; tion: Tio ne
    estos, diris la Sinjoro, la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Li donis al mi tian vizion: jen la Sinjoro staris sur murego
    vertikala, kaj vertikalon Li tenis en Sia mano.</l>
  <l n='8'>Kaj la Eternulo
    diris al mi: Kion vi vidas, Amos? Mi respondis: Vertikalon. Kaj
    la Sinjoro diris: Jen Mi metos vertikalon meze de Mia popolo
    Izrael; Mi ne plu indulgos &gcirc;in;</l>
  <l n='9'>kaj dezerti&gcirc;os la alta&jcirc;oj de
    Isaak, kaj la sanktejoj de Izrael estos ruinigitaj; kaj Mi levos
    Min kun glavo kontra&ubreve; la domon de Jerobeam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Amacja, pastro el Bet-El, sendis al Jerobeam, re&gcirc;o de Izrael,
    por diri: Amos faras kontra&ubreve; vi ribelon meze de la domo de
    Izrael; la lando ne povas toleri &ccirc;iujn liajn vortojn;</l>
  <l n='11'>&ccirc;ar
    tiele diras Amos: Jerobeam mortos de glavo, kaj Izrael estos
    forkondukita el sia lando.</l>
  <l n='12'>Kaj Amacja diris al Amos: Ho
    viziisto, iru kaj forkuru en la landon de Jehuda, tie nutru vin,
    kaj tie profetu;</l>
  <l n='13'>sed en Bet-El ne plu profetu, &ccirc;ar &gcirc;i estas
    sanktejo de la re&gcirc;o kaj domo de la regno.</l>
  <l n='14'>Amos respondis kaj
    diris al Amacja: Mi ne estas profeto, nek filo de profeto, mi
    estas nur pa&scirc;tisto, kaj mi kultivas sikomorojn;</l>
  <l n='15'>sed la
    Eternulo prenis min de la &scirc;afaro, kaj la Eternulo diris al mi:
    Iru kaj profetu al Mia popolo Izrael.</l>
  <l n='16'>Kaj nun a&ubreve;skultu la
    vorton de la Eternulo: Vi diras: Ne profetu pri Izrael, kaj ne
    prediku pri la domo de Isaak;</l>
  <l n='17'>tial tiele diras la Eternulo:
    Via edzino mal&ccirc;astos en la urbo, viaj filoj kaj viaj filinoj
    falos de glavo, via tero estos dividita per la &scirc;nuro, kaj vi
    mortos sur tero malpura; kaj Izrael estos forkondukita el sia
    lando.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tian vizion donis al mi la Sinjoro, la Eternulo: mi vidis
    korbon kun maturaj fruktoj.</l>
  <l n='2'>Kaj Li diris: Kion vi vidas, Amos?
    Mi respondis: Korbon kun maturaj fruktoj. Tiam la Eternulo diris
    al mi: Venis la fino por Mia popolo Izrael; Mi ne plu indulgos
    &gcirc;in.</l>
  <l n='3'>La kantoj de la palaco fari&gcirc;os lamentoj en tiu tago, diras
    la Sinjoro, la Eternulo; estos multe da kadavroj; sur &ccirc;iu loko
    oni &jcirc;etos ilin silente.</l>
  <l n='4'>A&ubreve;skultu &ccirc;i tion, vi, kiuj penas
    engluti la malri&ccirc;ulojn kaj pereigi la humilulojn de la tero,</l>
  <l n='5'>kaj kiuj diras: Kiam pasos la monatkomenco, ke ni povu vendadi
    grenon? kaj la sabato, ke ni povu malfermi la grenejon? Ni
    malgrandigos la mezuron, ni pligrandigos la prezon, kaj ni
    trompos per falsa pesilo;</l>
  <l n='6'>ni a&ccirc;etos senhavulojn per mono kaj
    malri&ccirc;ulon per paro da &scirc;uoj, kaj grenventuma&jcirc;on ni vendos kun la
    greno.</l>
  <l n='7'>La Eternulo &jcirc;uris per la gloro de Jakob: Neniam Mi
    forgesos &ccirc;iujn iliajn farojn.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;u pro tio ne ektremos la tero,
    ne ekploros &ccirc;iuj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj? &Gcirc;i tuta ekskui&gcirc;os kiel lago, &gcirc;i
    levi&gcirc;os kaj mallevi&gcirc;os kiel la Rivero de Egiptujo.</l>
  <l n='9'>En tiu tago,
    diras la Sinjoro, la Eternulo, Mi subirigos la sunon en tagmezo,
    kaj Mi mallumigos la teron meze de luma tago.</l>
  <l n='10'>Mi aliformigos
    viajn festojn en funebron kaj &ccirc;iujn viajn kantojn en lamentojn;
    Mi metos saka&jcirc;on sur &ccirc;iujn lumbojn kaj kalvon sur &ccirc;iun kapon; Mi
    aperigos &ccirc;e ili funebron, kiel pri sola filo, kaj ilia fino estos
    tago de maldol&ccirc;eco.</l>
  <l n='11'>Jen venos tagoj, diras la Sinjoro, la
    Eternulo, kaj Mi sendos malsaton en la landon, ne malsaton pri
    pano kaj ne soifon pri akvo, sed soifon por a&ubreve;skultado de la
    vortoj de la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Kaj ili vagados de maro &gcirc;is maro, kaj
    de nordo &gcirc;is oriento ili migrados, por ser&ccirc;i la vorton de la
    Eternulo, sed ili ne trovos.</l>
  <l n='13'>En tiu tago senforti&gcirc;os de soifo
    la belaj junulinoj kaj la junuloj,</l>
  <l n='14'>kiuj nun &jcirc;uras per la peko
    de Samario, kaj diras: Kiel vivas via dio, ho Dan! kiel floras la
    vojo al Beer-&Scirc;eba! ili falos, kaj ne plu relevi&gcirc;os.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi vidis la Eternulon, kiu staris super la altaro; kaj Li
    diris: Frapu la kapitelon, ke la fostoj ekskui&gcirc;u kaj la pecoj
    falu sur la kapojn de &ccirc;iuj; kaj ilian naskitaron Mi mortigos per
    glavo, neniu el ili forkuros, neniu el ili savi&gcirc;os.</l>
  <l n='2'>E&ccirc; se ili
    enfosus sin en &Scirc;eolon, e&ccirc; de tie Mia mano ilin prenos; e&ccirc; se ili
    suprenirus en la &ccirc;ielon, Mi de tie depu&scirc;os ilin.</l>
  <l n='3'>Se ili ka&scirc;us
    sin sur la supro de Karmel, Mi tie elser&ccirc;os kaj prenos ilin; se
    ili ka&scirc;i&gcirc;us for de Miaj okuloj sur la fundo de la maro, e&ccirc; tie Mi
    ordonos al la serpento, ke &gcirc;i piku ilin.</l>
  <l n='4'>Se ili iros en
    forkaptitecon anta&ubreve; siaj malamikoj, anka&ubreve; tie Mi ordonos al la
    glavo mortigi ilin. Mi direktos sur ilin Miajn okulojn por
    malfeli&ccirc;o, ne por bono.</l>
  <l n='5'>La Sinjoro, la Eternulo Cebaot, ektu&scirc;as
    landon, kaj &gcirc;i tiam fandi&gcirc;as, kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj ploras; &gcirc;i tuta
    ekskui&gcirc;as kiel lago, mallevi&gcirc;as kiel la Rivero de Egiptujo.</l>
  <l n='6'>Li
    konstruis Sian lo&gcirc;ejon en la &ccirc;ielo, kaj Sian firmamenton Li
    fundamentis sur la tero; Li vokas la akvon de la maro kaj ver&scirc;as
    &gcirc;in sur la teron; Lia nomo estas Eternulo.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;u vi ne estas por
    Mi kiel la Etiopoj, ho Izraelidoj? diras la Eternulo; &ccirc;u Mi ne
    elkondukis Izraelon el la lando Egipta, la Fili&scirc;tojn el Kaftor,
    kaj la Sirianojn el Kir?</l>
  <l n='8'>Jen la okuloj de la Sinjoro, la
    Eternulo, estas direktitaj sur la pekan regnon, kaj Mi ekstermos
    &gcirc;in de sur la tero; tamen ne tute Mi ekstermos la domon de Jakob,
    diras la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Jen Mi ordonos, kaj dis&jcirc;etigos la domon de
    Izrael inter &ccirc;iujn naciojn, kiel oni dis&jcirc;etas per kribrilo, kaj
    e&ccirc; unu grajno ne falos sur la teron.</l>
  <l n='10'>De glavo mortos &ccirc;iuj
    pekuloj de Mia popolo, kiuj diras: Malfeli&ccirc;o ne alproksimi&gcirc;os al
    ni kaj ne trafos nin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>En tiu tempo Mi restarigos la falintan tabernaklon de David,
    Mi re&scirc;topos &gcirc;iajn bre&ccirc;ojn, Mi restarigos la detruita&jcirc;on, kaj Mi
    rekonstruos &gcirc;in, kiel en la tempo antikva,</l>
  <l n='12'>por ke ili ekposedu
    la resta&jcirc;on de Edom kaj anka&ubreve; &ccirc;iujn naciojn, inter kiuj estos
    proklamata Mia nomo, diras la Eternulo, kiu tion faras.</l>
  <l n='13'>Jen
    venos tagoj, diras la Eternulo, kiam la pluganto renkonti&gcirc;os kun
    la rikoltanto, la vinberpremanto kun la semanto; kaj la montoj
    elgutigos dol&ccirc;an sukon, kaj &ccirc;iuj montetoj fari&gcirc;os fruktoportaj.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi revenigos la forkaptitojn de Mia popolo Izrael, ili
    rekonstruos la ruinigitajn urbojn, enlo&gcirc;i&gcirc;os, plantos
    vinber&gcirc;ardenojn kaj trinkos ilian vinon, aran&gcirc;os &gcirc;ardenojn kaj
    man&gcirc;os iliajn fruktojn.</l>
  <l n='15'>Kaj Mi replantos ilin sur ilia tero,
    kaj ili ne plu estos el&scirc;irataj el sia tero, kiun Mi donis al ili,
    diras la Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: OBADJA -->

        <div type='book' n='31' id='libro_oba' rend='doc'>

          <index index='content' level1='OBADJA'/>
          <head>OBADJA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vizio de Obadja.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Tiele diras la Sinjoro, la Eternulo, pri Edom: Diron ni a&ubreve;dis de
    la Eternulo, kaj kuriero estas sendita al la nacioj: Levi&gcirc;u, ni
    iru milite kontra&ubreve; lin.</l>
  <l n='2'>Vidu, Mi faris vin malgranda inter la
    nacioj; vi estas tre malestimata.</l>
  <l n='3'>La fiereco de via koro
    delogis vin; lo&gcirc;ante en la fendegoj de rokoj, sur via alta
    sidejo, vi diras en via koro: Kiu depu&scirc;os min sur la teron?</l>
  <l n='4'>Sed
    se vi e&ccirc; levi&gcirc;us tiel alte, kiel aglo, a&ubreve; se vi aran&gcirc;us vian
    neston inter la steloj, e&ccirc; de tie Mi &jcirc;etos vin malsupren, diras
    la Eternulo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;u &scirc;telistoj venis al vi, a&ubreve; noktaj rabistoj?
    kiamaniere vi estas tiel ruinigita? ili &scirc;telus nur tiom, kiom
    sufi&ccirc;us por ili. Se vinberkolektantoj venus al vi, ili restigus
    ja forgesitajn berojn.</l>
  <l n='6'>Kiel forte Esav estas priser&ccirc;ita kaj
    liaj ka&scirc;ejoj estas traesploritaj!</l>
  <l n='7'>Al la limo vin pu&scirc;is &ccirc;iuj
    viaj interliganoj, trompis kaj perfortis vin viaj amikoj; la
    man&gcirc;antoj de via pano metis sub vin kaptilon, kiun vi e&ccirc; ne
    rimarkis.</l>
  <l n='8'>En tiu tempo, diras la Eternulo, Mi pereigos ja la
    sa&gcirc;ulojn &ccirc;e Edom kaj la prudenton sur la monto de Esav.</l>
  <l n='9'>Ektimos
    viaj kura&gcirc;uloj, ho Teman, por ke &ccirc;iuj sur la monto de Esav estu
    ekstermitaj per mortigo.</l>
  <l n='10'>Pro tio, ke vi premis vian fraton
    Jakob, kovros vin honto, kaj vi estos ekstermita por &ccirc;iam.</l>
  <l n='11'>En
    la tempo, kiam vi staris apude, kiam fremduloj kondukis lian
    militistaron en kaptitecon kaj aligentuloj eniris en liajn
    pordegojn kaj lotis pri Jerusalem, vi anka&ubreve; estis kiel unu el
    ili.</l>
  <l n='12'>Vi devus ne rigardi la malfeli&ccirc;an tagon de via frato, la
    tagon de lia forpu&scirc;iteco, kaj vi devus ne &gcirc;oji pri la idoj de
    Jehuda en la tago de ilia pereo, nek fanfaroni en la tago de ilia
    mizero.</l>
  <l n='13'>Vi devus ne eniri en la pordegon de Mia popolo en la
    tago de ilia malfeli&ccirc;o, vi devus ne rigardi ilian suferadon en la
    tago de ilia malfeli&ccirc;o, nek tu&scirc;i ilian hava&jcirc;on en la tago de ilia
    malfeli&ccirc;o.</l>
  <l n='14'>Vi devus ne stari &ccirc;e la vojdisi&gcirc;o, por ekstermi
    iliajn forsavi&gcirc;intojn, nek transdoni iliajn restintojn en la tago
    de malfeli&ccirc;o.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar proksima estas la tago de la Eternulo
    kontra&ubreve; &ccirc;iuj nacioj. Kiel vi agis, tiel oni agos kun vi; kion vi
    meritas, tio venos sur vian kapon.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar kiel vi trinkis sur Mia
    sankta monto, tiel trinkos &ccirc;iam &ccirc;iuj nacioj; ili trinkos, trinkos
    &gcirc;isfunde, &gcirc;is ili fari&gcirc;os kiel tute ne ekzistintaj.</l>
  <l n='17'>Sed sur la
    monto Cion estos savi&gcirc;o, kaj &gcirc;i estos sankta; kaj la domo de
    Jakob ekposedos tiujn, kiuj ilin posedis.</l>
  <l n='18'>La domo de Jakob
    estos fajro, la domo de Jozef estos flamo; sed la domo de Esav
    estos pajlo, oni ekbruligos &gcirc;in kaj ekstermos &gcirc;in, kaj neniu
    restos el la domo de Esav; &ccirc;ar la Eternulo tion diris.</l>
  <l n='19'>Kaj la
    sudanoj ekposedos la monton de Esav, kaj la lo&gcirc;antoj de la
    malalta&jcirc;o la Fili&scirc;tojn; ili ekposedos la kampojn de Efraim kaj la
    kampojn de Samario; kaj Benjamen posedos Gileadon.</l>
  <l n='20'>Kaj tiu
    multo da forkondukitaj Izraelidoj en la lando Kanaana &gcirc;is Carfat
    kaj la forkondukitaj el Jerusalem en Sefarad ekposedos la urbojn
    sudajn.</l>
  <l n='21'>Kaj venos savantoj sur la monton Cion, por ju&gcirc;i la
    monton de Esav. Kaj la regado apartenos al la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JONA -->

        <div type='book' n='32' id='libro_jon' rend='doc'>

          <index index='content' level1='JONA'/>
          <head>JONA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Aperis vorto de la Eternulo al Jona, filo de Amitaj, dirante:</l>
  <l n='2'>Levi&gcirc;u, iru en la grandan urbon Nineve, kaj prediku kontra&ubreve; &gcirc;i;
    &ccirc;ar iliaj malbonagoj levi&gcirc;is anta&ubreve; Min.</l>
  <l n='3'>Sed Jona levi&gcirc;is, por
    forkuri de anta&ubreve; la Eternulo en Tar&scirc;i&scirc;on; li iris en Jafon,
    trovis &scirc;ipon, forirontan al Tar&scirc;i&scirc;, pagis pro la voja&gcirc;o, kaj
    eniris en &gcirc;in, por veturi kun ili al Tar&scirc;i&scirc;, for de la Eternulo.</l>
  <l n='4'>Sed la Eternulo sendis grandan venton sur la maron, kaj sur la
    maro fari&gcirc;is granda ventego, kaj oni pensis, ke la &scirc;ipo pereos.</l>
  <l n='5'>La &scirc;ipanoj ektimis kaj komencis voki &ccirc;iu al sia dio; kaj la
    objektojn, kiuj trovi&gcirc;is en la &scirc;ipo, oni &jcirc;etis en la maron, por
    malpligrandigi la pezon. Sed Jona iris malsupren, en la internon
    de la &scirc;ipo, ku&scirc;i&gcirc;is, kaj endormi&gcirc;is.</l>
  <l n='6'>Kaj aliris al li la
    &scirc;ipestro, kaj diris al li: Kial vi dormas? levi&gcirc;u, kaj voku al
    via Dio; eble Dio rememoros pri ni, kaj ni ne pereos.</l>
  <l n='7'>Kaj oni
    diris unu al alia: Ni lotu, por ke ni eksciu, pro kiu trafis nin
    &ccirc;i tiu malfeli&ccirc;o. Ili lotis, kaj la loto trafis Jonan.</l>
  <l n='8'>Tiam ili
    diris al li: Vi, pro kiu nin trafis &ccirc;i tiu malfeli&ccirc;o, diru al ni,
    per kio vi vin okupas? de kie vi venis? kie estas via lando? kaj
    el kiu popolo vi estas?</l>
  <l n='9'>Kaj li respondis al ili: Mi estas
    Hebreo: mi respektas la Eternulon, Dion de la &ccirc;ielo, kiu kreis la
    maron kaj la sekteron.</l>
  <l n='10'>Tiam tiuj homoj ektimis per granda
    timo, kaj diris al li: Kion vi faris? &Ccirc;ar tiuj homoj eksciis, ke
    li forkuris de anta&ubreve; la Eternulo, kiel li mem diris al ili.</l>
  <l n='11'>Kaj ili diris al li: Kion ni faru kun vi, por ke la maro kvieti&gcirc;u
    por ni? &ccirc;ar la maro fari&gcirc;is &ccirc;iam pli kaj pli malkvieta.</l>
  <l n='12'>Li
    respondis al ili: Prenu min, kaj &jcirc;etu min en la maron; tiam la
    maro kvieti&gcirc;os por vi; &ccirc;ar mi scias, ke pro mi trafis vin &ccirc;i tiu
    granda ventego.</l>
  <l n='13'>La homoj forte ekremis, por reveni sur la
    sekteron; sed ili nenion povis fari, &ccirc;ar la maro fari&gcirc;adis &ccirc;iam
    pli kaj pli malkvieta kontra&ubreve; ili.</l>
  <l n='14'>Tiam ili ekvokis al la
    Eternulo, kaj diris: Ni petas Vin, ho Eternulo, ne do lasu nin
    perei pro la animo de &ccirc;i tiu homo, kaj ne metu sur nin la sangon
    de senkulpulo; &ccirc;ar Vi, ho Eternulo, povas fari &ccirc;ion, kion Vi
    volas.</l>
  <l n='15'>Kaj ili prenis Jonan kaj &jcirc;etis lin en la maron; tiam la
    maro &ccirc;esis koleri.</l>
  <l n='16'>Tiam tiuj homoj eksentis grandan timon
    anta&ubreve; la Eternulo; kaj ili bu&ccirc;is oferon al la Eternulo kaj faris
    sanktajn promesojn.</l>
  <l n='17'>Kaj la Eternulo pretigis grandan fi&scirc;on, ke
    &gcirc;i englutu Jonan; kaj Jona restis en la interno de la fi&scirc;o dum
    tri tagoj kaj tri noktoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Jona ekpre&gcirc;is al la Eternulo, sia Dio, el la interno de la
    fi&scirc;o.</l>
  <l n='2'>Kaj li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='2'>Kiam mi suferis, mi vokis al la Eternulo,<lb/>
         Kaj Li respondis al mi;<lb/>
         El la ventro de &Scirc;eol mi kriis,<lb/>
         Kaj Vi a&ubreve;skultis mian vo&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='3'>Vi &jcirc;etis min en la profundegon, en la internon de la maro,<lb/>
         Kaj fluego min &ccirc;irka&ubreve;is;<lb/>
         &Ccirc;iuj Viaj ondegoj kaj ondoj iris super min.<lb/></l>
  <l n='4'>Kaj mi pensis: Mi estas forpu&scirc;ita de anta&ubreve; Viaj okuloj;<lb/>
         Tamen mi rigardos ankora&ubreve; Vian sanktan templon.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;irka&ubreve;is min akvo &gcirc;is la animo;<lb/>
         Abismo min &ccirc;irka&ubreve;is;<lb/>
         Junko kovris mian kapon.<lb/></l>
  <l n='6'>Mi falis malsupren &gcirc;is la fundamento de la montoj;<lb/>
         La tero baris min por &ccirc;iam per siaj rigliloj;<lb/>
         Sed Vi, ho Eternulo, mia Dio, elirigis mian vivon el la<lb/>
              pereo.<lb/></l>
  <l n='7'>Kiam mia animo senforti&gcirc;is en mi, mi rememoris la Eternulon;<lb/>
         Kaj mia pre&gcirc;o alvenis al Vi en Vian sanktan templon.<lb/></l>
  <l n='8'>Tiuj, kiuj servas al vanta&jcirc;oj,<lb/>
         Senigas sin je favorkoreco.<lb/></l>
  <l n='9'>Sed mi kun danka vo&ccirc;o alportos al Vi oferon;<lb/>
         Kion mi promesis, tion mi plenumos;<lb/>
         Savo estas &ccirc;e la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la Eternulo ordonis al la fi&scirc;o, kaj &gcirc;i elvomis Jonan sur
    la sekteron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj duafoje aperis al Jona vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Levi&gcirc;u, iru en la grandan urbon Nineve, kaj prediku al &gcirc;i la
    predikon, kiun Mi diros al vi.</l>
  <l n='3'>Tiam Jona levi&gcirc;is kaj iris en
    Nineven, konforme al la vorto de la Eternulo. Nineve estis granda
    urbo &ccirc;e Dio; &gcirc;i havis la grandecon de tri tagoj da irado.</l>
  <l n='4'>Kiam
    Jona komencis la trairadon de la urbo kaj trairis unu tagon, li
    vokis, kaj diris: Post kvardek tagoj Nineve pereos.</l>
  <l n='5'>La lo&gcirc;antoj
    de Nineve ekkredis je Dio, proklamis faston, kaj metis sur sin
    saka&jcirc;on, de la grandaj &gcirc;is la malgrandaj inter ili.</l>
  <l n='6'>Kiam tion
    a&ubreve;dis la re&gcirc;o de Nineve, li levi&gcirc;is de sia trono, demetis de si
    sian re&gcirc;an veston, kovris sin per saka&jcirc;o, kaj sidi&gcirc;is sur cindro.</l>
  <l n='7'>Kaj li ordonis proklami en Nineve en la nomo de la re&gcirc;o kaj de
    liaj altranguloj jenon: La homoj kaj la brutoj, la bovoj kaj la
    &scirc;afoj, gustumu nenion, ili ne pa&scirc;ti&gcirc;u kaj ne trinku akvon;</l>
  <l n='8'>kaj
    la homoj kaj la brutoj kovru sin per saka&jcirc;o, kaj voku forte al
    Dio, kaj &ccirc;iu deturnu sin de sia malbona vojo kaj de la
    perforta&jcirc;oj de siaj manoj:</l>
  <l n='9'>eble Dio beda&ubreve;ros, kaj forlasos Sian
    flaman koleron, kaj ni ne pereos.</l>
  <l n='10'>Kiam Dio vidis iliajn
    farojn, ke ili deturnis sin de sia malbona vojo, Dio beda&ubreve;ris la
    malbonon, kiun Li minacis fari al ili, kaj Li tion ne faris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tio tre forte &ccirc;agrenis Jonan, kaj li ekkoleris.</l>
  <l n='2'>Kaj li
    ekpre&gcirc;is al la Eternulo, kaj diris: Ho Eternulo, tion mi ja
    diris, kiam mi estis ankora&ubreve; en mia lando; kaj tial mi preferis
    forkuri en Tar&scirc;i&scirc;on, &ccirc;ar mi sciis, ke Vi estas Dio indulgema kaj
    kompatema, longepacienca kaj tre favorkora, kaj beda&ubreve;ras
    malbonon.</l>
  <l n='3'>Nun, ho Eternulo, volu forpreni de mi mian animon;
    &ccirc;ar pli bone por mi estas morti, ol vivi.</l>
  <l n='4'>La Eternulo diris: &Ccirc;u
    vi havas grandan &ccirc;agrenon?</l>
  <l n='5'>Jona eliris el la urbo, sidi&gcirc;is
    oriente de la urbo, faris al si tie la&ubreve;bon, kaj sidi&gcirc;is sub &gcirc;i en
    la ombro, &gcirc;is li vidos, kio estos kun la urbo.</l>
  <l n='6'>Dume Dio, la
    Eternulo, pretigis hederon, kaj &gcirc;i elkreskis super lian kapon,
    por ke li havu ombron super sia kapo kaj liberi&gcirc;u el sia
    suferado. Kaj Jona forte ek&gcirc;ojis pro la hedero.</l>
  <l n='7'>Sed kiam
    levi&gcirc;is la matenru&gcirc;o de la sekvanta tago, Dio aperigis vermon,
    kiu difektis la hederon, kaj &gcirc;i forvelkis.</l>
  <l n='8'>Kaj kiam ekbrilis la
    suno, Dio aperigis bruligan orientan venton, kaj la suno
    turmentis la kapon de Jona tiel, ke li senforti&gcirc;is kaj petis por
    si morton; li diris: Pli bone por mi estas morti, ol vivi.</l>
  <l n='9'>Tiam
    Dio diris al Jona: &Ccirc;u vi havas grandan &ccirc;agrenon pro la hedero? Li
    respondis: Mi havas grandan &ccirc;agrenon, e&ccirc; &gcirc;is deziro al morto.</l>
  <l n='10'>La Eternulo tiam diris: Vi doma&gcirc;as la hederon, pri kiu vi ne
    laboris kaj kiun vi ne edukis, kiu dum unu nokto elkreskis kaj
    dum unu nokto pereis;</l>
  <l n='11'>kaj &ccirc;u Mi povus ne doma&gcirc;i Nineven, la
    grandan urbon, en kiu trovi&gcirc;as pli ol cent dudek mil homoj, ne
    povantaj distingi inter sia dekstra mano kaj sia maldekstra, kaj
    krom tio multe da brutoj?</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: MI&Hcirc;A -->

        <div type='book' n='33' id='libro_mih' rend='doc'>

          <index index='content' level1='MI&Hcirc;A'/>
          <head>MI&Hcirc;A</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vorto de la Eternulo, kiu aperis al Mi&hcirc;a, la More&scirc;etano, en la
    tempo de Jotam, A&hcirc;az, kaj &Hcirc;izkija, re&gcirc;oj de Judujo, kaj kiun li
    viziis pri Samario kaj Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>A&ubreve;skultu, &ccirc;iuj popoloj, atentu, ho tero, kaj &ccirc;io, kio estas sur
    &gcirc;i! La Sinjoro, la Eternulo, estu atestanto kontra&ubreve; vi, la
    Sinjoro el Sia sankta templo.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar jen la Eternulo eliras el Sia
    loko, iras kaj pa&scirc;as sur la alta&jcirc;oj de la tero.</l>
  <l n='4'>Kaj fandi&gcirc;as la
    montoj sub Li, kaj la valoj disfendi&gcirc;as, kiel vakso anta&ubreve; fajro,
    kiel akvo, falanta de kruta&jcirc;o.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;io &ccirc;i tio estas pro la krimo de
    Jakob kaj pro la pekoj de la domo de Izrael. Kiu krimigis
    Jakobon? &ccirc;u ne Samario? Kiu aran&gcirc;is la alta&jcirc;ojn de Judujo? &ccirc;u ne
    Jerusalem?</l>
  <l n='6'>Tial Mi faros Samarion &scirc;tonamaso sur la kampo, por
    plantado de vinberoj; Mi dis&jcirc;etos &gcirc;iajn &scirc;tonojn en la valon kaj
    nudigos &gcirc;iajn fundamentojn.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;iuj &gcirc;iaj idoloj estos disbatitaj,
    &ccirc;iuj &gcirc;iaj promal&ccirc;astaj donacoj estos forbruligitaj per fajro, kaj
    &ccirc;iujn &gcirc;iajn statuojn Mi ruinigos; &ccirc;ar per promal&ccirc;astaj donacoj &gcirc;i
    ilin aran&gcirc;is, kaj promal&ccirc;astaj donacoj ili fari&gcirc;os denove.</l>
  <l n='8'>Pri
    tio mi ploras kaj &gcirc;emas, iras sen&scirc;ue kaj nude; mi krias plende,
    kiel la &scirc;akaloj, kaj estas malgaja, kiel la strutoj.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar
    senespera estas &gcirc;ia plago, &gcirc;i venis &gcirc;is Judujo, atingis &gcirc;is la
    pordego de mia popolo, &gcirc;is Jerusalem.</l>
  <l n='10'>Ne diru tion en Gat, ne
    ploru la&ubreve;te; en Bet-Leafra rulu vin en cindro.</l>
  <l n='11'>Foriru, ho
    lo&gcirc;antino de &Scirc;afir, en nudeco kaj honto; ne eliros la lo&gcirc;antino
    de Caanan; la plorado en Bet-Ecel ne permesos al vi tie halti.</l>
  <l n='12'>Aflikti&gcirc;as pri sia bono la lo&gcirc;antino de Marot; &ccirc;ar malfeli&ccirc;o
    venis de la Eternulo al la pordego de Jerusalem.</l>
  <l n='13'>Jungu al la
    &ccirc;aro kur&ccirc;evalojn, ho lo&gcirc;antino de La&hcirc;i&scirc;; vi estas la komenco de
    pekoj de la filino de Cion, &ccirc;ar &ccirc;e vi oni trovis la krimojn de
    Izrael.</l>
  <l n='14'>Tial vi sendos donacojn en More&scirc;et-Gaton; sed la domoj
    de A&hcirc;zib trompos la re&gcirc;ojn de Izrael.</l>
  <l n='15'>Mi alkondukos al vi
    ankora&ubreve; la posedonton, ho lo&gcirc;antino de Mare&scirc;a; &gcirc;is Adulam venos
    la gloro de Izrael.</l>
  <l n='16'>Detondu viajn harojn kaj razu vin pro viaj
    amataj filoj; lar&gcirc;igu vian kalvon kiel aglo, &ccirc;ar ili estos
    forkaptitaj for de vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al tiuj, kiuj meditas pri pekoj kaj intencas malbonagojn sur
    sia ku&scirc;ejo, por plenumi ilin matene, kiam ilia mano havas forton.</l>
  <l n='2'>Ili ekdeziras kampojn kaj rabas ilin, domojn kaj forprenas
    ilin; ili premas homon kaj lian domon, viron kaj lian poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='3'>Tial tiele diras la Eternulo: Jen Mi entreprenas kontra&ubreve; tiu
    gento tian malbonon, de kiu vi ne liberigos vian kolon kaj ne
    iros kun levita kapo; &ccirc;ar tio estos tempo malfacila.</l>
  <l n='4'>En tiu
    tempo oni parolos pri vi parabolon, kaj oni prikantos vin per
    plorkanto, dirante: Ni estas tute ruinigitaj; la poseda&jcirc;o de mia
    popolo transiris al alia; kiamaniere povas reveni al ni niaj
    kampoj, se ili jam estas disdividitaj!</l>
  <l n='5'>Tial oni ne mezuros por
    vi per &scirc;nuro terpecon lote en la komunumo de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Ne
    prediku, ho predikantoj; oni ne devas prediki al tiuj, kiuj ne
    volas eviti malhonoron.</l>
  <l n='7'>Ho, la tiel nomata domo de Jakob! &ccirc;u
    malgrandi&gcirc;is la spirito de la Eternulo? &ccirc;u tiaj estas Liaj agoj?
    &Ccirc;u ne estas bonfaraj Miaj vortoj por tiu, kiu kondutas &gcirc;uste?</l>
  <l n='8'>Sed Mia popolo levi&gcirc;is kiel malamiko; vi rabas la supran kaj la
    malsupran vestojn de la trankvilaj preterirantoj, kvaza&ubreve; ili
    revenus de batalo.</l>
  <l n='9'>La virinojn de Mia popolo vi elpelas el
    iliaj amataj lo&gcirc;ejoj; de iliaj junaj infanoj vi forprenas por
    &ccirc;iam Mian ornamon.</l>
  <l n='10'>Levi&gcirc;u kaj foriru, &ccirc;ar &ccirc;i tie vi ne havos
    ripozon; pro sia malpureco la lando estos kruele ruinigita.</l>
  <l n='11'>Se
    iu falsanimulo elpensus mensogon, kaj dirus: Mi predikos al vi
    pri vino kaj ebriiga&jcirc;o, li estus &gcirc;usta predikanto por &ccirc;i tiu
    popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tamen Mi kolektos vin tutan, ho Jakob, Mi kolektos la resta&jcirc;on
    de Izrael, Mi kunigos ilin kiel &scirc;afojn en &scirc;afejo; kiel grego en
    gregejo ili ekbruos de multhomeco.</l>
  <l n='13'>Murrompanto iros anta&ubreve; ili;
    ili trarompos la baron, trapasos la pordegon, kaj eliros el &gcirc;i;
    ilia re&gcirc;o iros anta&ubreve; ili, kaj la Eternulo estos ilia
    anta&ubreve;gvidanto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi diris: A&ubreve;skultu, ho &ccirc;efoj de Jakob kaj estroj de la domo de
    Izrael! Vi devas ja scii la juron;</l>
  <l n='2'>tamen vi malamas la bonon,
    amas la malbonon; vi de&scirc;iras de ili ilian ha&ubreve;ton kaj la karnon de
    iliaj ostoj.</l>
  <l n='3'>Kaj kiam ili man&gcirc;as la karnon de mia popolo,
    de&scirc;iras de ili ilian ha&ubreve;ton, rompas kaj dispecigas iliajn ostojn
    kvaza&ubreve; por poto kaj la karnon kvaza&ubreve; por kaldrono:</l>
  <l n='4'>tiam ili
    krios al la Eternulo; sed Li ne respondos al ili, Li ka&scirc;os anta&ubreve;
    ili Sian viza&gcirc;on en tiu tempo, &ccirc;ar ili faris siajn malbonajn
    agojn.</l>
  <l n='5'>Tiele diras la Eternulo pri la profetoj, kiu erarigas
    mian popolon, kiuj mordas per siaj dentoj kaj predikas pacon, kaj
    kontra&ubreve; tiu, kiu ne donas ion en ilian bu&scirc;on, ili predikas
    militon:</l>
  <l n='6'>Tial estos &ccirc;e vi nokto, sed ne vizioj, mallumo, sed ne
    anta&ubreve;diroj; subiros la suno super la profetoj, kaj mallumi&gcirc;os
    super ili la tago.</l>
  <l n='7'>Hontos tiuj viziistoj, mokindaj fari&gcirc;os la
    anta&ubreve;diristoj, kaj ili &ccirc;iuj fermos sian bu&scirc;on; &ccirc;ar ili ne havas
    respondon de Dio.</l>
  <l n='8'>Sed mi estas plena de forto de la spirito de
    la Eternulo, de praveco kaj kura&gcirc;o, por montri al Jakob lian
    krimon kaj al Izrael lian pekon.</l>
  <l n='9'>A&ubreve;skultu &ccirc;i tion, ho &ccirc;efoj de
    la domo de Jakob kaj estroj de la domo de Izrael, kiuj abomenas
    juron kaj kurbigas &ccirc;ion rektan,</l>
  <l n='10'>kiuj konstruas Cionon per
    sango kaj Jerusalemon per maljusta&jcirc;oj.</l>
  <l n='11'>&Gcirc;iaj &ccirc;efoj ju&gcirc;as pro
    suba&ccirc;eto, &gcirc;iaj pastroj instruas pro pago, kaj &gcirc;iaj profetoj
    anta&ubreve;diras pro mono; tamen ili apogas sin sur la Eternulo, kaj
    diras: La Eternulo estas ja meze de ni, ne trafos nin malfeli&ccirc;o.</l>
  <l n='12'>Tial pro vi Cion estos plugita kiel kampo, Jerusalem fari&gcirc;os
    ruina&jcirc;o, kaj la monto de la templo fari&gcirc;os arbara alta&jcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed iam en la tempo estonta la monto de la domo de la Eternulo
    staros kiel &ccirc;efo inter la montoj, kaj &gcirc;i estos pli alta ol &ccirc;iuj
    alta&jcirc;oj; kaj fluos al &gcirc;i popoloj.</l>
  <l n='2'>Kaj iros multaj nacioj, kaj
    diros: Venu, ni iru supren sur la monton de la Eternulo kaj en la
    domon de Dio de Jakob, por ke Li instruu nin pri Siaj vojoj kaj
    ke ni iru la&ubreve; Lia irejo; &ccirc;ar el Cion eliros la instruo, kaj la
    vorto de la Eternulo el Jerusalem.</l>
  <l n='3'>Kaj Li ju&gcirc;os inter multe da
    popoloj, kaj Li decidos pri potencaj nacioj en landoj
    malproksimaj; kaj ili for&gcirc;os el siaj glavoj plugilojn kaj el siaj
    lancoj rikoltilojn; ne levos nacio glavon kontra&ubreve; nacion, kaj oni
    ne plu lernos militon.</l>
  <l n='4'>Sed &ccirc;iu sidos sub sia vinberujo kaj sub
    sia figarbo, kaj neniu timigos; &ccirc;ar la bu&scirc;o de la Eternulo Cebaot
    tion diris.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;iuj popoloj iros &ccirc;iu en la nomo de sia dio, sed ni
    irados en la nomo de la Eternulo, nia Dio, &ccirc;iam kaj eterne.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>En tiu tago, diras la Eternulo, Mi kolektos la lamulojn,
    kunvenigos la dispelitojn, kaj tiujn, kiujn Mi suferigis.</l>
  <l n='7'>Kaj
    la lamulojn Mi faros restantaro, kaj la suferintojn potenca
    nacio, kaj la Eternulo re&gcirc;os super ili sur la monto Cion de nun
    kaj eterne.</l>
  <l n='8'>Kaj vi, ho turo de la grego, fortika&jcirc;o de la filino
    de Cion, al vi venos, revenos la anta&ubreve;a re&gcirc;ado, la regno de la
    filino de Jerusalem.</l>
  <l n='9'>Kial vi nun ploras tiel la&ubreve;te? &Ccirc;u vi ne
    havas re&gcirc;on? &ccirc;u pereis viaj konsilistoj, ke vin atakis doloroj
    kiel naskantinon?</l>
  <l n='10'>Suferu, kaj havu dolorojn, ho filino de
    Cion, kiel naskantino; &ccirc;ar nun vi eliros el la urbo kaj lo&gcirc;os sur
    la kampo kaj venos &gcirc;is Babel; tie vi estos savata; tie la
    Eternulo liberigos vin el la mano de viaj malamikoj.</l>
  <l n='11'>Nun
    kolekti&gcirc;is kontra&ubreve; vi multe da nacioj, kiuj diras: &Gcirc;i
    malsankti&gcirc;u, kun &gcirc;uo ni rigardu Cionon!</l>
  <l n='12'>Sed ili ne scias la
    pensojn de la Eternulo, ili ne komprenas Lian intencon, ke Li
    kolektis ilin kiel garbojn en la dra&scirc;ejon.</l>
  <l n='13'>Levi&gcirc;u kaj dra&scirc;u,
    ho filino de Cion, &ccirc;ar vian kornon Mi faros fera, viajn hufojn Mi
    faros kupraj, kaj vi dispremos multe da popoloj, vi konsekros al
    la Eternulo ilian akirita&jcirc;on, kaj ilian hava&jcirc;on al la Sinjoro de
    la tuta tero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Nun armu vin, ho batalistino! oni sie&gcirc;os nin; per vergo oni
    frapos la vangon de la ju&gcirc;isto de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj vi, ho Bet-Le&hcirc;em Efrata, kiu estas malgranda inter la
    milejoj de Judujo, el vi eliros al Mi tiu, kiu devas esti reganto
    en Izrael kaj kies deveno estas de tempo tre antikva.</l>
  <l n='3'>Li lasos
    ilin &gcirc;is la tempo, kiam la naskontino estos naskinta; tiam liaj
    ceteraj fratoj revenos al la idoj de Izrael.</l>
  <l n='4'>Li stari&gcirc;os kaj
    pa&scirc;tos kun la forto de la Eternulo, kun la majesto de la nomo de
    la Eternulo, lia Dio, kaj tiuj konverti&gcirc;os; &ccirc;ar tiam li fari&gcirc;os
    granda &gcirc;is la randoj de la tero.</l>
  <l n='5'>Kaj li estos paco. Kiam la
    Asiriano venos en nian landon kaj enpa&scirc;os en niajn palacojn, ni
    starigos kontra&ubreve; li sep pa&scirc;tistojn kaj ok eminentulojn.</l>
  <l n='6'>Ili
    pa&scirc;tos la landon Asirian per glavo kaj la landon de Nimrod per
    iliaj lancoj; kaj li savos nin kontra&ubreve; la Asiriano, kiam &ccirc;i tiu
    venos en nian landon kaj enpa&scirc;os en niajn limojn.</l>
  <l n='7'>Kaj la
    resta&jcirc;o de Jakob estos inter multe da popoloj kiel roso de la
    Eternulo, kiel pluvaj gutoj sur herbo; kaj li ne esperos je homo
    kaj ne fidos homidojn.</l>
  <l n='8'>Kaj la resta&jcirc;o de Jakob estos inter la
    nacioj, meze de multaj popoloj, kiel leono inter la bestoj de la
    arbaro, kiel leonido meze de &scirc;afaroj, kiu dispremas pasante,
    dis&scirc;iras, kaj neniu povas savi.</l>
  <l n='9'>Levi&gcirc;os via mano super viaj
    kontra&ubreve;uloj, kaj &ccirc;iuj viaj malamikoj ekstermi&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>En tiu tago, diras la Eternulo, Mi ekstermos viajn &ccirc;evalojn &ccirc;e
    vi kaj pereigos viajn &ccirc;arojn;</l>
  <l n='11'>Mi ekstermos la urbojn de via
    lando kaj detruos &ccirc;iujn viajn fortika&jcirc;ojn;</l>
  <l n='12'>Mi ekstermos &ccirc;e vi
    la sor&ccirc;istojn, kaj vi ne plu havos a&ubreve;guristojn;</l>
  <l n='13'>Mi ekstermos
    el via mezo viajn idolojn kaj viajn statuojn, kaj vi ne plu
    adorklini&gcirc;os anta&ubreve; la farita&jcirc;o de viaj manoj;</l>
  <l n='14'>Mi el&scirc;iros el
    via mezo viajn sanktajn stangojn kaj ekstermos viajn urbojn.</l>
  <l n='15'>Kaj en kolero kaj indigno Mi faros ven&gcirc;on super la nacioj, kiuj
    ne volos obei.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve;skultu, kion diras la Eternulo: Levi&gcirc;u, havu ju&gcirc;an disputon
    kun la montoj, kaj la montetoj a&ubreve;du vian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='2'>A&ubreve;skultu, ho
    montoj, la ju&gcirc;an disputon de la Eternulo, kaj anka&ubreve; vi, ho
    potencaj fundamentoj de la tero; &ccirc;ar la Eternulo havas ju&gcirc;an
    disputon kun Sia popolo, kaj al Izrael Li volas doni
    moralinstruon.</l>
  <l n='3'>Ho Mia popolo! kion Mi faris al vi, kaj per kio
    Mi faris al vi maljusta&jcirc;on? respondu al Mi.</l>
  <l n='4'>Mi elkondukis ja
    vin el la lando Egipta, kaj el la domo de sklaveco Mi vin
    ela&ccirc;etis, kaj Mi sendis anta&ubreve; vin Moseon, Aaronon, kaj Mirjamon.</l>
  <l n='5'>Ho Mia popolo! rememoru, kion intencis Balak, re&gcirc;o de Moab, kaj
    kion respondis al li Bileam, filo de Beor; de &Scirc;itim &gcirc;is Gilgal,
    por ke vi sciu la bonfarojn de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kun kio mi povas
    stari&gcirc;i anta&ubreve; la Eternulo, klini&gcirc;i anta&ubreve; Dio en la alto? &ccirc;u mi
    stari&gcirc;u anta&ubreve; Li kun bruloferoj, kun jara&gcirc;aj bovidoj?</l>
  <l n='7'>&Ccirc;u al la
    Eternulo faros plezuron miloj da &scirc;afoj a&ubreve; sennombraj torentoj da
    oleo? &ccirc;u mi donu mian unuenaskiton pro mia krimo, la frukton de
    mia ventro pro la peko de mia animo?</l>
  <l n='8'>Estas dirite al vi, ho
    homo, kio estas bona kaj kion la Eternulo postulas de vi: nur agi
    juste, ami bonfarojn, kaj esti modesta anta&ubreve; via Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>La vo&ccirc;o de la Eternulo vokas al la urbo, kaj sa&gcirc;uloj timas Vian
    nomon. Humili&gcirc;u anta&ubreve; la puno, kaj anta&ubreve; Tiu, kiu &gcirc;in destinis.</l>
  <l n='10'>Ankora&ubreve; restas en la domo de malpiulo trezoroj de malpieco,
    kaj malbeninda mal&gcirc;usta mezurilo.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;u Mi povas aprobi falsan
    pesilon kaj trompajn pezilojn en la saketo?</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar la ri&ccirc;uloj de
    la urbo estas plenaj de rabemo, kaj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj parolas
    mensogon, kaj la lingvo de ilia bu&scirc;o estas falsa&jcirc;o,</l>
  <l n='13'>tial Mi
    dolorige vin frapos per dezertigo pro viaj pekoj.</l>
  <l n='14'>Vi man&gcirc;os,
    sed ne fari&gcirc;os sata; doloron pro malsato vi havos en via interno;
    vi ka&scirc;os, sed ne povos konservi; kaj kion vi konservos, tion Mi
    transdonos al la glavo.</l>
  <l n='15'>Vi semos, sed vi ne rikoltos; vi
    premos olivojn, sed vi ne &scirc;miros vin per oleo; vi premos
    vinberojn, sed vi ne trinkos vinon.</l>
  <l n='16'>Konservi&gcirc;is &ccirc;e vi la moroj
    de Omri kaj &ccirc;iuj faroj de la domo de A&hcirc;ab, kaj vi sekvas iliajn
    konsilojn, por ke Mi faru vin dezerto, viajn lo&gcirc;antojn mokata&jcirc;o,
    kaj por ke vi portu sur vi la malhonoron de Mia popolo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ho ve al mi! &ccirc;ar mi fari&gcirc;is kiel kolektanto de someraj fruktoj
    kaj de resta&jcirc;o de vinberoj, kiu ne trovas beron man&gcirc;eblan; bonan
    maturan frukton deziras mia animo.</l>
  <l n='2'>Malaperis piuloj en la
    lando, kaj ne trovi&gcirc;as justulo inter la homoj; &ccirc;iuj insidas, por
    ver&scirc;i sangon, unu la alian &ccirc;asas, por pereigi lin.</l>
  <l n='3'>Por pravigi
    malbonan faron, la estro postulas donacon kaj la ju&gcirc;isto pagon;
    la altrangulo parolas, kion li volas, kaj konfuzas la aferojn.</l>
  <l n='4'>La plej bona inter ili estas kiel dornarbeta&jcirc;o, la justulo estas
    kiel pika&jcirc;a barilo. Sed venos la tago de Via esploro, de Via
    puno; tiam ili ne scios, kion fari.</l>
  <l n='5'>Ne kredu al proksimulo, ne
    fidu amikon; kontra&ubreve; tiu, kiu ku&scirc;as &ccirc;e via brusto, gardu la
    aperturon de via bu&scirc;o;</l>
  <l n='6'>&ccirc;ar filo malhonoras patron, filino
    batalas kontra&ubreve; sia patrino, bofilino kontra&ubreve; sia bopatrino; la
    domanoj de homo estas liaj malamikoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Sed mi rigardas al la Eternulo, mi fidas la Dion de mia savo;
    mia Dio min a&ubreve;skultos.</l>
  <l n='8'>Ne &gcirc;oju pri mi, mia malamikino: kvankam
    mi falis, mi relevi&gcirc;os; kvankam mi estas en mallumo, la Eternulo
    estas lumo por mi.</l>
  <l n='9'>La koleron de la Eternulo mi portos, &ccirc;ar mi
    pekis anta&ubreve; Li, &gcirc;is Li esploros mian aferon kaj faros ju&gcirc;on super
    mi; tiam Li elkondukos min en lumon, kaj mi vidos Lian bonecon.</l>
  <l n='10'>Kaj tion vidos mia malamikino, kaj honto &scirc;in kovros pro tio,
    ke &scirc;i diris al mi: Kie estas la Eternulo, via Dio? Miaj okuloj
    &scirc;in rigardos tiam, kiam &scirc;i estos piedpremata, kiel koto sur la
    stratoj.</l>
  <l n='11'>En tiu tempo, kiam viaj muroj estos rekonstruataj, en
    tiu tempo la le&gcirc;o disvasti&gcirc;os malproksime.</l>
  <l n='12'>En tiu tempo oni
    venos al vi el Asirio kaj el la urboj Egiptaj, de Egiptujo &gcirc;is la
    Rivero, de maro &gcirc;is maro, kaj de monto &gcirc;is monto.</l>
  <l n='13'>La lando
    estos dezerta pro &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj, pro la fruktoj de iliaj agoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Pa&scirc;tu per Via bastono Vian popolon, Vian heredan &scirc;afaron, kiu
    lo&gcirc;as izolite en la arbaro, meze de Karmel; ili pa&scirc;ti&gcirc;u en Ba&scirc;an
    kaj Gilead, kiel en la tempo antikva.</l>
  <l n='15'>Kiel en la tempo de via
    eliro el la lando Egipta, Mi montros al li mirinda&jcirc;ojn.</l>
  <l n='16'>La
    nacioj vidos kaj hontos, malgra&ubreve; ilia tuta potenco; ili metos la
    manon sur la bu&scirc;on, iliaj oreloj surdi&gcirc;os.</l>
  <l n='17'>Ili lekos polvon,
    kiel serpento; kiel la rampa&jcirc;oj sur la tero, kun tremado ili
    elvenos el siaj ka&scirc;ejoj; ili ektimos la Eternulon, nian Dion, ili
    ekrespektos Vin.</l>
  <l n='18'>Kiu estas Dio simila al Vi, kiu pardonas
    malbonagon kaj preterlasas la kulpon de la resta&jcirc;o de Sia
    hereda&jcirc;o, ne konservas por &ccirc;iam Sian koleron, &ccirc;ar Li amas
    bonfari?</l>
  <l n='19'>Li denove kompatos nin, malgrandigos niajn
    malbonagojn, kaj &jcirc;etos en la profundon de la maro &ccirc;iujn niajn
    pekojn.</l>
  <l n='20'>Vi montros fidelecon al Jakob, favorkorecon al
    Abraham, kiel Vi &jcirc;uris al niaj patroj en la tempo antikva.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: NA&Hcirc;UM -->

        <div type='book' n='34' id='libro_nah' rend='doc'>

          <index index='content' level1='NA&Hcirc;UM'/>
          <head>NA&Hcirc;UM</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta&jcirc;o pri Nineve, libro de vizio de Na&hcirc;um, la Elko&scirc;ano.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>La Eternulo estas Dio severa kaj ven&gcirc;anta; la Eternulo estas
    ven&gcirc;anto kaj koleranto; la Eternulo ven&gcirc;as al Siaj malamikoj kaj
    ne forgesas pri Siaj kontra&ubreve;uloj.</l>
  <l n='3'>La Eternulo estas
    longepacienca, kaj potenca per Sia forto, kaj neniu estas
    senkulpa anta&ubreve; Li; la vojo de la Eternulo estas en fulmotondro
    kaj ventego, kaj nubo estas la polvo sub Liaj piedoj.</l>
  <l n='4'>Kiam Li
    ekparolas kolere al la maro, Li elsekigas &gcirc;in, kaj &ccirc;iujn riverojn
    Li senakvigas; malgaji&gcirc;as Ba&scirc;an kaj Karmel, kaj velkas &ccirc;io, kio
    floras sur Lebanon.</l>
  <l n='5'>La montoj tremas anta&ubreve; Li, la montetoj
    disfandi&gcirc;as; skui&gcirc;as anta&ubreve; Li la tero, la mondo kaj &ccirc;iuj &gcirc;iaj
    lo&gcirc;antoj.</l>
  <l n='6'>Kiu povas kontra&ubreve;stari al Lia indigno? kaj kiu povas
    elteni la flamon de Lia kolero? Lia indigno disver&scirc;i&gcirc;as kiel
    fajro; la rokoj disfalas anta&ubreve; Li.</l>
  <l n='7'>La Eternulo estas bona,
    forta apogo en tago de malfeli&ccirc;o; kaj Li konas tiujn, kiuj fidas
    Lin.</l>
  <l n='8'>Dronigante per inundo, Li faras finon al loko, kaj Liajn
    malamikojn persekutas mallumo.</l>
  <l n='9'>Kion vi pensas pri la Eternulo?
    Li faros la ekstermon, la malfeli&ccirc;o ne bezonas veni duafoje.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar, interplekti&gcirc;inte kiel dornoj kaj ebriaj de drinkado, ili
    estos ekstermitaj, kiel tute seka pajlo.</l>
  <l n='11'>El vi eliris tiu, kiu
    havis malbonan intencon kontra&ubreve; la Eternulo kaj kiu estas malica
    konsilanto.</l>
  <l n='12'>Tiele diras la Eternulo: Kvankam ili estas
    unuanimaj kaj multaj, ili tamen estos dishakitaj kaj malaperos;
    sed vin, kiun Mi humiligis, Mi ne plu humiligos.</l>
  <l n='13'>Nun Mi rompos
    lian jugon, kiu estas sur vi, kaj Mi dis&scirc;iros viajn ligilojn.</l>
  <l n='14'>Sed pri vi la Eternulo decidis: Ne plu restos semo portanta vian
    nomon; el la domo de viaj dioj Mi ekstermos la idolojn kaj
    statuojn; Mi signos sur via tombo, ke vi fari&gcirc;is senvalora.</l>
  <l n='15'>Jen sur la montoj estas la piedoj de sciiganto, kiu proklamas
    pacon! Festu, ho Judujo, viajn festojn, plenumu viajn sanktajn
    promesojn; &ccirc;ar ne plu iros tra vi la senta&ubreve;gulo; li estas tute
    ekstermita.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Dis&jcirc;etanto iras kontra&ubreve; vin; fortikigu viajn fortika&jcirc;ojn, gardu
    la vojon, armu viajn lumbojn, fortigu vin kiel eble plej potence.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar la Eternulo restarigos la majeston de Jakob, kiel anka&ubreve; la
    majeston de Izrael; &ccirc;ar la ruinigantoj ilin ruinigis kaj
    ekstermis iliajn vinberbran&ccirc;ojn.</l>
  <l n='3'>La &scirc;ildo de liaj herooj estas
    ru&gcirc;igita; liaj militistoj estas kiel en purpuro; kiel fajro
    brilas la &ccirc;aroj en la tago de lia armi&gcirc;o; la lancoj &scirc;anceli&gcirc;as.</l>
  <l n='4'>Sur la stratoj rapide ruli&gcirc;as la &ccirc;aroj, bruas sur la placoj; ili
    aspektas kiel tor&ccirc;oj, brilas kiel fulmoj.</l>
  <l n='5'>Li vokas siajn
    fortulojn, sed ili falpu&scirc;i&gcirc;os dum sia irado; ili rapidas al la
    murego kaj preparas defendon.</l>
  <l n='6'>La pordegoj &ccirc;e la akvo
    malfermi&gcirc;os, kaj la palaco cedos.</l>
  <l n='7'>Decidita estas &gcirc;ia kapto kaj
    forkonduko, kaj &gcirc;iaj sklavinoj &gcirc;emos kiel kolomboj kaj batos sian
    bruston.</l>
  <l n='8'>Nineve estas de &ccirc;iam kiel baseno da akvo; sed nun &gcirc;i
    forkuras: Haltu, haltu! sed neniu revenas.</l>
  <l n='9'>Disrabu ar&gcirc;enton,
    disrabu oron; senfinaj estas la trezoroj, estas multege da
    diversaj valora&jcirc;oj.</l>
  <l n='10'>Prirabita kaj plene ruinigita &gcirc;i estos; la
    koro svenas, la genuoj tremas; &ccirc;ies lumboj senforti&gcirc;is, kaj &ccirc;ies
    viza&gcirc;oj nigri&gcirc;is.</l>
  <l n='11'>Kie nun estas la lo&gcirc;ejo de la leonoj, kaj
    tiu pa&scirc;tejo de leonidoj, kie iradis leono, leonino, kaj leonidoj,
    kaj neniu ilin timigis?</l>
  <l n='12'>La leono dis&scirc;iradis sufi&ccirc;on por siaj
    idoj, sufokadis por siaj leoninoj, plenigadis siajn kavernojn per
    kapta&jcirc;o kaj siajn nestegojn per dis&scirc;irita&jcirc;o.</l>
  <l n='13'>Jen Mi iras
    kontra&ubreve; vin, diras la Eternulo Cebaot, kaj Mi forbruligos en fumo
    viajn &ccirc;arojn, kaj glavo ekstermos viajn leonidojn; Mi &ccirc;esigos sur
    la tero vian dis&scirc;iradon, kaj oni ne plu a&ubreve;dos la vo&ccirc;on de viaj
    sendatoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al la urbo sangavida, kiu estas plena de trompoj kaj raboj,
    kaj ne volas &ccirc;esigi la rabadon!</l>
  <l n='2'>Oni a&ubreve;das la sonadon de vipoj,
    la sonadon de bruantaj radoj; blekas &ccirc;evalo, saltas &ccirc;aro;</l>
  <l n='3'>movi&gcirc;as rajdantoj, brilas glavoj, fulmas lancoj; estas multe da
    mortigitoj kaj amasoj da kadavroj; sennombraj estas la kadavroj,
    oni falpu&scirc;i&gcirc;as sur ili.</l>
  <l n='4'>Tio estas pro la granda mal&ccirc;astado de
    la mal&ccirc;astistino, kiu &ccirc;armas per sia beleco, estas lerta
    sor&ccirc;istino, kaj vendas naciojn per sia mal&ccirc;astado kaj gentojn per
    sia sor&ccirc;ado.</l>
  <l n='5'>Jen Mi iras kontra&ubreve; vin, diras la Eternulo Cebaot,
    kaj Mi levos &gcirc;is via viza&gcirc;o la randojn de via vesto, kaj Mi
    montros al la nacioj vian nudecon kaj al la regnoj vian
    malhonoron.</l>
  <l n='6'>Mi &jcirc;etos sur vin abomeninda&jcirc;ojn, Mi malhonoros vin
    kaj faros vin mokata&jcirc;o.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;iu, kiu vidos vin, forkuros de vi, kaj
    diros: Ruinigita estas Nineve; kiu beda&ubreve;ros &gcirc;in? kie mi povas
    ser&ccirc;i por vi konsolantojn?</l>
  <l n='8'>&Ccirc;u vi estas pli bona ol No-Amon, kiu
    trovi&gcirc;as inter riveroj, estas &ccirc;irka&ubreve;ata de akvo, kaj kies forto
    kaj murego estis la maro?</l>
  <l n='9'>Etiopujo kaj la senfina Egiptujo
    estis &gcirc;ia forto, la Putidoj kaj Luboj donadis al vi helpon;</l>
  <l n='10'>tamen &gcirc;i anka&ubreve; estas elpatrujigita kaj forkaptita; e&ccirc; &gcirc;iaj
    malgrandaj infanoj estas frakasitaj en la komenco de &ccirc;iuj
    stratoj; pri &gcirc;iaj eminentuloj oni lotis, kaj &ccirc;iujn &gcirc;iajn
    altrangulojn oni katenis.</l>
  <l n='11'>Tiel anka&ubreve; vi ebrii&gcirc;os kaj ka&scirc;os vin
    kaj ser&ccirc;os defendon kontra&ubreve; la malamikoj.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;iuj viaj fortika&jcirc;oj
    estas kiel figarboj kun maturaj fruktoj; se oni ekskuas ilin, ili
    falas en la bu&scirc;on de man&gcirc;onto.</l>
  <l n='13'>Jen via popolo estas &ccirc;e vi kiel
    virinoj; al viaj malamikoj lar&gcirc;e malfermi&gcirc;os la pordegoj de via
    lando; fajro ekstermos viajn riglilojn.</l>
  <l n='14'>Provizu al vi akvon
    por la tempo de sie&gcirc;o; fortigu viajn fortika&jcirc;ojn; iru en kalkon,
    knedu argilon, faru fortajn brikojn.</l>
  <l n='15'>Tamen tie la fajro vin
    konsumos, glavo vin ekstermos, forman&gcirc;os vin kiel skarabo, se vi
    e&ccirc; estus grandnombra kiel skaraboj, grandnombra kiel akridoj.</l>
  <l n='16'>Vi havas pli da komercistoj, ol la steloj de la &ccirc;ielo; sed ili
    diskuros kiel akridoj kaj forflugos.</l>
  <l n='17'>Viaj ta&ccirc;mentoj estas kiel
    akridoj, kaj viaj ta&ccirc;mentestroj estas kiel lokustoj, kiuj dum la
    malvarmo ka&scirc;as sin en fendoj, kaj kiam la suno ekbrilas, ili
    disflugas tiel, ke oni ne scias, kie ili estas.</l>
  <l n='18'>Dormas viaj
    pa&scirc;tistoj, ho re&gcirc;o de Asirio, ku&scirc;as viaj fortuloj; via popolo
    estas dis&jcirc;etita sur la montoj, kaj trovi&gcirc;as neniu, kiu &gcirc;in
    kolektus.</l>
  <l n='19'>Ne resani&gcirc;as via vundo, doloriga estas via ulcero;
    &ccirc;iu, kiu a&ubreve;das la sciigon pri vi, apla&ubreve;das pri vi; &ccirc;ar kiun ne
    trafis sen&ccirc;ese via malboneco?</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: &Hcirc;ABAKUK -->

        <div type='book' n='35' id='libro_hab' rend='doc'>

          <index index='content' level1='&Hcirc;ABAKUK'/>
          <head>&Hcirc;ABAKUK</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta&jcirc;o, kiun la&ubreve;vizie eldiris la profeto &Hcirc;abakuk.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>&Gcirc;is kiam, ho Eternulo, mi krios, kaj Vi ne a&ubreve;skultos, mi krios
    al Vi pri perforta&jcirc;o, kaj Vi ne helpos?</l>
  <l n='3'>Kial Vi devigas min
    vidi maljusta&jcirc;on, rigardi mizera&jcirc;on? Rabado kaj perfortado estas
    anta&ubreve; mi, levi&gcirc;as disputoj kaj malpaco.</l>
  <l n='4'>Tial la instruo perdis
    sian forton, la justeco neniam venkas; &ccirc;ar la malvirtulo
    superfortas la virtulon, tial la rezultoj de ju&gcirc;o estas
    mal&gcirc;ustaj.</l>
  <l n='5'>Rigardu la naciojn, rigardu, kaj vi forte miros; &ccirc;ar
    en via tempo Mi faros ion, kion vi ne kredus, se oni rakontus al
    vi.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar jen Mi levos la &Hcirc;aldeojn, nacion kruelan kaj lertan,
    kiu trairos la tutan lar&gcirc;on de la tero, por ekposedi lo&gcirc;ejojn,
    kiuj ne apartenas al &gcirc;i.</l>
  <l n='7'>Terura kaj timinda &gcirc;i estas; &gcirc;ia
    ju&gcirc;ado kaj regado dependas de &gcirc;i mem.</l>
  <l n='8'>Pli rapidaj ol leopardoj
    estas &gcirc;iaj &ccirc;evaloj, kaj pli lertaj ol lupoj vespere; en grandaj
    amasoj venas &gcirc;iaj rajdantoj de malproksime, flugas kiel aglo, kiu
    rapidas al man&gcirc;a&jcirc;o.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;iuj ili venas por rabi; kiel vento orienta
    ili direktas sin, kien ili volas; kaj ili kolektas kaptitojn kiel
    sablon.</l>
  <l n='10'>Re&gcirc;ojn ili mokas, regantoj estas ridata&jcirc;o por ili;
    &ccirc;iun fortika&jcirc;on ili mokas; ili &scirc;utas teron, kaj venkoprenas.</l>
  <l n='11'>Tiam &scirc;an&gcirc;i&gcirc;as ilia spirito, transiras kaj fari&gcirc;as peka, kaj ilia
    forto fari&gcirc;as ilia dio.</l>
  <l n='12'>Sed Vi estas ja de &ccirc;iam, ho Eternulo,
    mia sankta Dio! ne lasu nin morti. Vi, ho Eternulo, aperigis ilin
    por ju&gcirc;o; Vi, ho nia Roko, destinis ilin por puni.</l>
  <l n='13'>Viaj okuloj
    estas tro puraj, por vidi malbonon, kaj rigardi maljusta&jcirc;on Vi ne
    povas; kiel do Vi rigardas malhonestulojn, kaj silentas, kiam
    malpiulo englutas tiun, kiu estas pli virta ol li?</l>
  <l n='14'>Kial Vi
    faras la homojn kiel fi&scirc;oj en la maro, kiel rampa&jcirc;oj, kiuj ne
    havas reganton?</l>
  <l n='15'>&Ccirc;iujn ili tiras per fi&scirc;hoko, kaptas per sia
    reto, amasigas per sia fi&scirc;reto; kaj tial ili &gcirc;ojas kaj triumfas.</l>
  <l n='16'>Tial ili alportas oferojn al sia reto, incensas al sia
    fi&scirc;reto; &ccirc;ar per &ccirc;i tiuj grasi&gcirc;is ilia parto kaj boni&gcirc;is ilia
    man&gcirc;a&jcirc;o.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;u por tio ili devas &jcirc;etadi sian reton kaj sen&ccirc;ese
    mortigadi naciojn senindulge?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sur mia gardista posteno mi staris; kaj, stari&gcirc;inte sur turo,
    mi observis, por vidi, kion Li diros al mi kaj kion mi devas
    respondi al la ripro&ccirc;o kontra&ubreve; mi.</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo ekparolis al
    mi, kaj diris: Enskribu la vizion, kaj desegnu bone sur la
    tabeloj, por ke leganto povu facile tralegi.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar la vizio
    koncernas tempon difinitan kaj parolas pri la fino, sed &gcirc;i ne
    mensogas; se &gcirc;i prokrasti&gcirc;us, atendu &gcirc;in, &ccirc;ar &gcirc;i nepre
    plenumi&gcirc;os, ne estos fordecidita.</l>
  <l n='4'>Vidu, kiu estas malhumila,
    ties animo ne estos trankvila en li; sed virtulo vivos per sia
    fideleco.</l>
  <l n='5'>La vino trompas viron fieran, kaj li ne humili&gcirc;as; li
    lar&gcirc;igas sian animon kiel &Scirc;eol, kaj kiel la morto li estas
    nesatigebla, li kolektas al si &ccirc;iujn naciojn kaj kaptas al si
    &ccirc;iujn popolojn.</l>
  <l n='6'>Sed ili ja &ccirc;iuj parolos pri li alegorion kaj
    mokan enigmon, kaj diros: Ve al tiu, kiu tro multigas al si
    fremda&jcirc;on sen fino kaj metas sur sin tro grandan &scirc;ar&gcirc;on de
    &scirc;uldoj!</l>
  <l n='7'>Subite ja levi&gcirc;os viaj pikontoj kaj veki&gcirc;os viaj
    pu&scirc;ontoj, kaj vi fari&gcirc;os ilia rabata&jcirc;o.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar vi prirabis multe
    da nacioj, tial anka&ubreve; vin prirabos la ceteraj popoloj, pro la
    sango de homoj, pro la premado de la lando, de la urbo, kaj de
    &ccirc;iuj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Ve al tiu, kiu kolektas por sia domo maljustan akira&jcirc;on, por
    aran&gcirc;i alte sian neston, por defendi sin kontra&ubreve; mano de
    malbonulo!</l>
  <l n='10'>Vi elpensis malhonoron por via domo, disbatante
    multe da popoloj kaj pekigante vian animon.</l>
  <l n='11'>La &scirc;tonoj el la
    muroj krias, kaj la lignaj traboj respondas al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Ve al tiu, kiu konstruas urbon per sangover&scirc;ado kaj pretigas
    fortika&jcirc;on per maljusteco!</l>
  <l n='13'>Tio venas ja de la Eternulo Cebaot,
    ke la popoloj klopodas por la fajro kaj la gentoj lacigas sin
    vane.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar la tero pleni&gcirc;os de konado de la gloro de la
    Eternulo, kiel la akvo plenigas la maron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Ve al vi, kiu drinkigas sian proksimulon, por elver&scirc;i vian
    koleron, kaj ebriigas lin, por vidi lian honton!</l>
  <l n='16'>Vi sati&gcirc;is
    per honto anstata&ubreve; per honoro; drinku do anka&ubreve; vi, kaj kovru vin
    per honto; anka&ubreve; al vi venos la kaliko el la dekstra mano de la
    Eternulo, kaj neniigo de via gloro.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar via perforteco sur
    Lebanon falos sur vin, kaj atakate de bestoj vi estos terurata
    pro la sango de homoj, pro la premado de la lando, de la urbo,
    kaj de &ccirc;iuj &gcirc;iaj lo&gcirc;antoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kion helpos la skulpta&jcirc;o, kiun skulptis la artisto, la
    fandita&jcirc;o kaj malvera instruanto, kvankam la majstro fidis sian
    propran farita&jcirc;on, farante mutajn idolojn?</l>
  <l n='19'>Ve al tiu, kiu
    diras al ligno: Levi&gcirc;u, kaj al muta &scirc;tono: Veki&gcirc;u! &Ccirc;u &gcirc;i povas
    instrui? &gcirc;i estas ja tegita per oro kaj ar&gcirc;ento, sed havas en si
    nenian spiriton.</l>
  <l n='20'>Sed la Eternulo estas en Sia sankta templo;
    la tuta tero silentu anta&ubreve; Li!</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pre&gcirc;o de la profeto &Hcirc;abakuk la&ubreve; maniero de psalmoj.</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='2'>Ho Eternulo, mi a&ubreve;dis la sciigon pri Vi, kaj mi ektimis.<lb/>
         Ho Eternulo, vivigu Vian farita&jcirc;on en la mezo de la jaroj,<lb/>
         Montru en la mezo de la jaroj,<lb/>
         Ke e&ccirc; en kolero Vi memoras pri kompato.<lb/></l>
  <l n='3'>Dio venas de Teman,<lb/>
         La Sanktulo de la monto Paran.                         Sela.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='3'>Lia majesto kovras la &ccirc;ielon,<lb/>
         Kaj Lia gloro plenigas la teron.<lb/></l>
  <l n='4'>Lia brilo estas kiel hela lumo,<lb/>
         Radioj iras el Lia mano,<lb/>
         Kaj tie estas ka&scirc;ita Lia potenco.<lb/></l>
  <l n='5'>Anta&ubreve; Li iras pesto,<lb/>
         Kaj fajro sekvas Liajn piedojn.<lb/></l>
  <l n='6'>Li stari&gcirc;is, kaj ekmezuris la teron;<lb/>
         Li ekrigardis, kaj tremigis la naciojn;<lb/>
         Dissaltis eternaj montoj,<lb/>
         Klini&gcirc;is eternaj montetoj,<lb/>
         Kiam Li ekpa&scirc;is kiel en la tempo antikva.<lb/></l>
  <l n='7'>En mizera stato mi vidis la tendojn de Ku&scirc;an;<lb/>
         Skui&gcirc;is la tapi&scirc;oj de la lando Midjan.<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;u kontra&ubreve; riveroj koleris la Eternulo?<lb/>
         &Ccirc;u kontra&ubreve; la riveroj Vi ekflami&gcirc;is,<lb/>
         A&ubreve; &ccirc;u kontra&ubreve; la maro estis Via indigno,<lb/>
         Ke Vi ekrajdis sur Viaj &ccirc;evaloj,<lb/>
         Ekveturis sur Viaj venkaj &ccirc;aroj?<lb/></l>
  <l n='9'>Vi eltiris Vian pafarkon,<lb/>
         Konforme al &jcirc;ura promeso, kiun Vi donis al la triboj.  Sela.<lb/>
         Per riveroj Vi dividis la teron.<lb/></l>
  <l n='10'>Ektremis la montoj, kiam ili Vin vidis;<lb/>
         La fluo de la akvo pasis,<lb/>
         La abismo ekbruis,<lb/>
         La alta&jcirc;o levis siajn manojn.<lb/></l>
  <l n='11'>La suno kaj la luno haltis sur sia loko;<lb/>
         Kun brilo iras Viaj sagoj,<lb/>
         Kun fulmo Viaj lancoj.<lb/></l>
  <l n='12'>Kun kolero Vi pa&scirc;as sur la tero,<lb/>
         Kun indigno Vi piedpremas naciojn.<lb/></l>
  <l n='13'>Vi elpa&scirc;is, por helpi al Via popolo,<lb/>
         Por helpi al Via sanktoleito.<lb/>
         Vi frakasas la supron de la domo de malpiulo,<lb/>
         Nudigas la fundamenton &gcirc;is la kolo.                    Sela.<lb/></l>
  <l n='14'>Vi trapikis per liaj lancoj la kapojn de liaj ta&ccirc;mentestroj,<lb/>
         Kiam ili sin &jcirc;etis ventege, por dispeli min kun &gcirc;ojo,<lb/>
         Kvaza&ubreve; englutante mizerulon ka&scirc;e.<lb/></l>
  <l n='15'>Vi pa&scirc;is kun Viaj &ccirc;evaloj tra la maro,<lb/>
         Tra la &scirc;limo de granda akvo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='16'>Mi a&ubreve;dis, kaj mia interno ekskui&gcirc;is;<lb/>
         Pro la bruo ektremis miaj lipoj,<lb/>
         Putro venis en miajn ostojn, kaj la loko sub mi<lb/>
              ek&scirc;anceli&gcirc;is;<lb/>
         Dume mi devas esti trankvila en la tago de malfeli&ccirc;o,<lb/>
         Kiam sur mian popolon iras &gcirc;ia atakanto.<lb/></l>
  <l n='17'>Kiam la figarbo ne floros,<lb/>
         La vinberbran&ccirc;oj ne donos fruktojn,<lb/>
         La olivarbo rifuzos sian laboron,<lb/>
         La plugokampoj ne donos man&gcirc;a&jcirc;on,<lb/>
         La &scirc;afoj estos forkaptitaj el la &scirc;afejo,<lb/>
         Kaj en la staloj ne trovi&gcirc;os bovoj:<lb/></l>
  <l n='18'>E&ccirc; tiam mi &gcirc;ojos pri la Eternulo,<lb/>
         Mi estos gaja pri la Dio de mia savo.<lb/></l>
  <l n='19'>La Eternulo, la Sinjoro, estas mia forto;<lb/>
         Li faras miajn piedojn kiel &ccirc;e cervo,<lb/>
         Kaj venigas min sur miajn alta&jcirc;ojn.<lb/>
         Al Li, la Venkanto, iru miaj kantoj.<lb/></l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: CEFANJA -->

        <div type='book' n='36' id='libro_cef' rend='doc'>

          <index index='content' level1='CEFANJA'/>
          <head>CEFANJA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vorto de la Eternulo, kiu aperis al Cefanja, filo de Ku&scirc;i, filo
    de Gedalja, filo de Amarja, filo de &Hcirc;izkija, en la tempo de
    Jo&scirc;ija, filo de Amon, re&gcirc;o de Judujo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Mi forprenos &ccirc;ion de sur la tero, diras la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Mi
    forprenos la homojn kaj la brutojn, Mi forprenos la birdojn de la
    &ccirc;ielo kaj la fi&scirc;ojn de la maro, la delogilojn kune kun la
    malpiuloj; Mi ekstermos la homojn de sur la tero, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='4'>Mi etendos Mian manon sur Judujon kaj sur &ccirc;iujn
    lo&gcirc;antojn de Jerusalem; Mi ekstermos de &ccirc;i tiu loko la resta&jcirc;on
    de Baal, la nomon de la idolpastroj kaj anka&ubreve; de la pastroj;</l>
  <l n='5'>tiujn, kiuj sur la tegmentoj adorklini&gcirc;as anta&ubreve; la armeo de la
    &ccirc;ielo, kaj tiujn, kiuj, adorklini&gcirc;ante, &jcirc;uras per la Eternulo kaj
    &jcirc;uras anka&ubreve; per Malkam;</l>
  <l n='6'>kaj tiujn, kiuj defalis de la Eternulo,
    kiuj ne ser&ccirc;is la Eternulon kaj ne turnis sin al Li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Silentu anta&ubreve; la Sinjoro, la Eternulo, &ccirc;ar proksima estas la
    tago de la Eternulo; &ccirc;ar la Eternulo pretigis bu&ccirc;oferon kaj
    destinis la invitotojn.</l>
  <l n='8'>En la tago de la bu&ccirc;ofero de la
    Eternulo Mi punos la altrangulojn kaj la re&gcirc;idojn, kaj &ccirc;iujn,
    kiuj vestas sin per vestoj de aligentuloj;</l>
  <l n='9'>Mi punos en tiu tago
    &ccirc;iujn, kiuj transsaltas la sojlon kaj plenigas la domon de sia
    sinjoro per perforteco kaj trompoj.</l>
  <l n='10'>En tiu tago, diras la
    Eternulo, estos la&ubreve;ta kriado &ccirc;e la Pordego de Fi&scirc;oj, &gcirc;emegado &ccirc;e
    la dua kvartalo de la urbo, kaj granda plorkriado sur la
    montetoj.</l>
  <l n='11'>&Gcirc;emegu, lo&gcirc;antoj de la malalta parto de la urbo; &ccirc;ar
    malaperos la tuta popolo de la butikistoj, kaj ekstermitaj estos
    &ccirc;iuj &scirc;ar&gcirc;itaj per ar&gcirc;ento.</l>
  <l n='12'>En tiu tempo Mi traesploros
    Jerusalemon kun lumiloj, kaj Mi punos tiujn, kiuj ripozas sur sia
    fe&ccirc;o, kaj diras en sia koro: La Eternulo ne faras bonon, nek
    malbonon.</l>
  <l n='13'>Ilia hava&jcirc;o fari&gcirc;os raba&jcirc;o, kaj iliaj domoj fari&gcirc;os
    ruinoj; ili konstruos domojn, sed ne lo&gcirc;os en ili, ili plantos
    vinber&gcirc;ardenojn, sed ne trinkos ilian vinon.</l>
  <l n='14'>Proksima estas la
    granda tago de la Eternulo, &gcirc;i estas proksima kaj venos tre
    balda&ubreve;; oni a&ubreve;das jam la tagon de la Eternulo; maldol&ccirc;e tiam
    plorkrios e&ccirc; kura&gcirc;ulo.</l>
  <l n='15'>Tago de kolero estos tiu tago, tago de
    mal&gcirc;ojo kaj de angoro, tago de teruro kaj de dezertigo, tago de
    mallumo kaj de senlumeco, tago de nuboj kaj de nebulego,</l>
  <l n='16'>tago
    de korno kaj de trumpetado kontra&ubreve; la fortikigitaj urboj kaj
    kontra&ubreve; la altaj turoj.</l>
  <l n='17'>Mi premos la homojn, kaj ili irados
    kiel blinduloj pro tio, ke ili pekis anta&ubreve; la Eternulo; ilia
    sango estos dis&scirc;prucigita kiel polvo, kaj ilia karno kiel sterko.</l>
  <l n='18'>Nek ilia ar&gcirc;ento nek ilia oro povos ilin savi en la tago de la
    kolero de la Eternulo, sed per la fajro de Lia indigno estos
    forbruligita la tuta lando; &ccirc;ar rapidan ekstermon Li faros al
    &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj de la lando.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kolekti&gcirc;u kaj konscii&gcirc;u, ho nacio ne aminda,</l>
  <l n='2'>anta&ubreve; ol eliris
    la dekreto (la tago forflugas kiel grenventuma&jcirc;o), anta&ubreve; ol
    trafis vin la flama kolero de la Eternulo, anta&ubreve; ol venis por vi
    la tago de indigno de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Ser&ccirc;u la Eternulon, &ccirc;iuj
    humiluloj sur la tero, kiuj plenumas Liajn le&gcirc;ojn; ser&ccirc;u veron,
    ser&ccirc;u humilecon, por ke vi povu esti ka&scirc;itaj en la tago de kolero
    de la Eternulo.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Gaza estos forlasita, A&scirc;kelon estos
    dezertigita, A&scirc;dod estos elpelita meze de la tago, kaj Ekron
    estos elradikigita.</l>
  <l n='5'>Ve al tiuj, kiuj lo&gcirc;as en la distrikto de
    la maro, al la nacio de Keretidoj! la vorto de la Eternulo estas
    kontra&ubreve; vi, ho Kanaan, lando Fili&scirc;ta: Mi vin pereigos tiel, ke
    restos neniu lo&gcirc;anto.</l>
  <l n='6'>La apudmara regiono estos nur loko por
    lo&gcirc;ejoj de pa&scirc;tistoj kaj por &scirc;afejoj.</l>
  <l n='7'>Kaj la regiono fari&gcirc;os
    apartena&jcirc;o de la resta&jcirc;o de la domo de Jehuda; tie ili pa&scirc;tos, en
    la domoj de A&scirc;kelon ili ripozos vespere, post kiam la Eternulo,
    ilia Dio, rememoros ilin kaj revenigos ilin el la kaptiteco.</l>
  <l n='8'>Mi
    a&ubreve;dis la insultadon de Moab kaj la malhonoradon de la Amonidoj,
    kiel ili insultadis Mian popolon kaj fanfaronadis &ccirc;e &gcirc;iaj limoj.</l>
  <l n='9'>Tial, kiel Mi vivas, diras la Eternulo Cebaot, Dio de Izrael,
    Moab fari&gcirc;os kiel Sodom, kaj la Amonidoj kiel Gomora, urtikejo,
    salfosejo, dezerto por &ccirc;iam; la resta&jcirc;o de Mia popolo prenos ilin
    kiel kapta&jcirc;on, kaj la restintoj el Mia popolo heredos ilin.</l>
  <l n='10'>Tio fari&gcirc;os al ili pro ilia malhumileco, pro tio, ke ili
    insultadis la popolon de la Eternulo Cebaot kaj tenis sin alte
    anta&ubreve; &gcirc;i.</l>
  <l n='11'>La Eternulo estos terura por ili; &ccirc;ar Li ekstermos
    &ccirc;iujn diojn de la tero; kaj anta&ubreve; Li adorklini&gcirc;os, &ccirc;iu sur sia
    loko, &ccirc;iuj insuloj de la nacioj.</l>
  <l n='12'>Anka&ubreve; vi, ho Etiopoj, estos
    mortigitaj de Mia glavo.</l>
  <l n='13'>Li etendos Sian manon norden kaj
    pereigos Asirion, kaj faros Nineven ruinoj, senakva loko, kiel
    dezerto.</l>
  <l n='14'>Kaj ripozados en &gcirc;i amasoj da &ccirc;iuspecaj bestoj; e&ccirc;
    pelikanoj kaj bota&ubreve;roj noktos en &gcirc;iaj kapiteloj, kaj ilia vo&ccirc;o
    estos a&ubreve;data tra la fenestroj; la sojloj estos ruinigitaj, &ccirc;ar la
    cedraj tabuloj estos for&scirc;iritaj.</l>
  <l n='15'>Tia estos la gaja urbo, kiu
    estis ekster dan&gcirc;ero, kaj kiu parolis en sia koro: Mi estas sola,
    kaj ne ekzistas alia krom mi. Kiel &gcirc;i estas ruinigita, fari&gcirc;is
    ripozejo por bestoj! &Ccirc;iu preteriranto fajfos pri &gcirc;i kaj svingos
    la manon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ve al la abomeninda kaj malpurigita urbo-premanto!</l>
  <l n='2'>&Gcirc;i ne
    a&ubreve;skultas vo&ccirc;on, ne akceptas admonon; la Eternulon &gcirc;i ne fidas,
    al sia Dio &gcirc;i sin ne turnas.</l>
  <l n='3'>&Gcirc;iaj eminentuloj meze de &gcirc;i estas
    kiel blekegantaj leonoj; &gcirc;iaj ju&gcirc;istoj estas kiel lupoj vespere;
    ili nenion restigas &gcirc;is mateno.</l>
  <l n='4'>&Gcirc;iaj profetoj estas facilanimaj
    kaj perfidaj; &gcirc;iaj pastroj malsanktigas la sanktejon, kripligas
    la instruon.</l>
  <l n='5'>La Eternulo estas justulo meze de &gcirc;i, Li ne faras
    maljusta&jcirc;on; &ccirc;iumatene Li montras Siajn le&gcirc;ojn, ne &ccirc;esas; sed la
    malpiulo ne konas honton.</l>
  <l n='6'>Mi ekstermis naciojn; ruinigitaj
    estas iliaj turoj; Mi dezertigis iliajn stratojn tiel, ke neniu
    trairas ilin; iliaj urboj estas ruinigitaj tiel, ke tie trovi&gcirc;as
    jam neniu homo, neniu lo&gcirc;anto.</l>
  <l n='7'>Mi diris al &gcirc;i: Timu Min,
    akceptu admonon! Kaj ne estus ekstermita &gcirc;ia lo&gcirc;ejo, kiom ajn Mi
    punus &gcirc;in; sed ili rapidis malbonigi &ccirc;iujn siajn agojn.</l>
  <l n='8'>Tial
    atendu Min, diras la Eternulo, &gcirc;is Mi Miatempe levi&gcirc;os; &ccirc;ar Mi
    decidis kolekti la naciojn, kunvenigi la regnojn, por elver&scirc;i sur
    ilin Mian koleron, la tutan flamon de Mia indigno; &ccirc;ar de la
    fajro de Mia severeco forbrulos la tuta tero.</l>
  <l n='9'>Tiam Mi redonos
    al la popoloj lingvon puran, por ke &ccirc;iuj vokadu la nomon de la
    Eternulo kaj servadu al Li unuanime.</l>
  <l n='10'>El trans la riveroj de
    Etiopujo Miaj adorantoj, Mia dis&jcirc;etita popolo, alportos al Mi
    donacojn.</l>
  <l n='11'>En tiu tempo vi ne plu hontos pri &ccirc;iuj viaj agoj,
    per kiuj vi krimis kontra&ubreve; Mi; &ccirc;ar tiam Mi forigos el inter vi
    viajn fierajn fanfaronulojn, kaj vi ne plu tenos vin malhumile
    sur Mia sankta monto.</l>
  <l n='12'>Mi restigos en via mezo popolon humilan
    kaj malri&ccirc;an, kaj ili fidados la nomon de la Eternulo.</l>
  <l n='13'>La
    restintoj el Izrael ne faros maljusta&jcirc;on, ne parolos mensogon,
    kaj en ilia bu&scirc;o ne trovi&gcirc;os lango trompa, sed ili pa&scirc;ti&gcirc;ados kaj
    ripozados, kaj neniu ilin timigos.</l>
  <l n='14'>&Gcirc;ojkriu, ho filino de Cion;
    triumfu, ho Izrael; &gcirc;oju kaj estu gaja el la tuta koro, ho filino
    de Jerusalem.</l>
  <l n='15'>La Eternulo forigis la verdikton pri vi,
    forpelis vian malamikon; la Re&gcirc;o de Izrael, la Eternulo, estas
    meze de vi, kaj vi ne plu vidos malfeli&ccirc;on.</l>
  <l n='16'>En tiu tempo oni
    diros al Jerusalem: Ne timu! kaj al Cion: Viaj manoj ne
    senforti&gcirc;u.</l>
  <l n='17'>La Eternulo, via Dio, estas meze de vi, forta
    Savanto; Li &gcirc;ojos pri vi gaje, Li pardonos al vi pro Sia amo, Li
    &gcirc;oje triumfos pri vi.</l>
  <l n='18'>La senta&ubreve;gulojn el via mezo Mi
    forprenos, por ke vi ne plu havu malhonoron pro ili.</l>
  <l n='19'>Jen Mi
    faros finon en tiu tempo al &ccirc;iuj viaj premantoj, Mi helpos la
    lamulojn, Mi kolektos la dispelitojn, kaj Mi faros ilin gloraj
    kaj honorataj en &ccirc;iuj landoj, kie oni malestimis ilin.</l>
  <l n='20'>En tiu
    tempo Mi venigos vin, kaj en tiu tempo Mi kolektos vin; &ccirc;ar Mi
    faros vin gloraj kaj honorataj inter &ccirc;iuj popoloj de la lando,
    kiam Mi revenigos viajn kaptitojn anta&ubreve; viaj okuloj, diras la
    Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: &Hcirc;AGAJ -->

        <div type='book' n='37' id='libro_hag' rend='doc'>

          <index index='content' level1='&Hcirc;AGAJ'/>
          <head>&Hcirc;AGAJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dua jaro de la re&gcirc;o Dario, en la sesa monato, en la unua
    tago de la monato, aperis vorto de la Eternulo per la profeto
    &Hcirc;agaj al Zerubabel, filo de &Scirc;ealtiel, regionestro de Judujo, kaj
    al la &ccirc;efpastro Josuo, filo de Jehocadak, dirante:</l>
  <l n='2'>Tiele diras
    la Eternulo Cebaot: Tiu popolo diras, ke ankora&ubreve; ne venis la
    tempo, por konstrui la domon de la Eternulo.</l>
  <l n='3'>Sed aperis vorto
    de la Eternulo per la profeto &Hcirc;agaj, dirante:</l>
  <l n='4'>&Ccirc;u por vi mem
    estas nun la &gcirc;usta tempo, por sidi en viaj tabulitaj domoj, dum
    tiu domo estas ruinoj?</l>
  <l n='5'>Nun tiele diras la Eternulo Cebaot:
    Pripensu bone vian staton:</l>
  <l n='6'>vi semas multe, sed enportas
    malmulte; vi man&gcirc;as, sed ne &gcirc;issate; vi trinkas, sed ne &gcirc;isebrie;
    vi vestas vin, sed ne estas al vi varme; kiu laborenspezas monon,
    tiu laborenspezas por truhava saketo.</l>
  <l n='7'>Tiele diras la Eternulo
    Cebaot: Pripensu bone vian staton.</l>
  <l n='8'>Iru sur la monton, prenu
    lignon, kaj konstruu la domon; Mi akceptos &gcirc;in favore, kaj Mi
    montros Mian gloron, diras la Eternulo.</l>
  <l n='9'>Vi atendis multon, sed
    montri&gcirc;is, ke estas malmulte; kaj kion vi alportis hejmen, tion
    Mi disblovis. Pro kio tiel estas? diras la Eternulo Cebaot; pro
    tio, ke Mia domo estas dezerta, dum vi kuras &ccirc;iu al sia domo.</l>
  <l n='10'>Pro tio la &ccirc;ielo ne donas al vi roson kaj la tero ne donas siajn
    produkta&jcirc;ojn.</l>
  <l n='11'>Kaj Mi alvokis sekecon sur la teron, sur la
    montojn, sur la grenon, sur la moston, sur la oleon, kaj sur
    &ccirc;ion, kion produktas la tero, anka&ubreve; sur la homon, sur la bruton,
    kaj sur &ccirc;iun laboron de la manoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Zerubabel, filo de &Scirc;ealtiel, kaj la &ccirc;efpastro Josuo, filo de
    Jehocadak, kaj la tuta cetera popolo a&ubreve;skultis la vo&ccirc;on de la
    Eternulo, ilia Dio, kaj la vortojn de la profeto &Hcirc;agaj, kun kiuj
    lin sendis la Eternulo, ilia Dio; kaj la popolo ektimis la
    Eternulon.</l>
  <l n='13'>Kaj &Hcirc;agaj, la sendito de la Eternulo, diris al la
    popolo en la nomo de la Eternulo jene: Mi estas kun vi, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj la Eternulo vigligis la spiriton de Zerubabel,
    filo de &Scirc;ealtiel, regionestro de Judujo, kaj la spiriton de la
    &ccirc;efpastro Josuo, filo de Jehocadak, kaj la spiriton de la tuta
    cetera popolo; kaj ili venis kaj komencis labori en la domo de la
    Eternulo Cebaot, ilia Dio,</l>
  <l n='15'>en la dudek-kvara tago de la sesa
    monato, en la dua jaro de la re&gcirc;o Dario.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la sepa monato, en la dudek-unua tago de la monato, aperis
    vorto de la Eternulo per la profeto &Hcirc;agaj, dirante:</l>
  <l n='2'>Diru al
    Zerubabel, filo de &Scirc;ealtiel, regionestro de Judujo, kaj al la
    &ccirc;efpastro Josuo, filo de Jehocadak, kaj al la cetera popolo jene:</l>
  <l n='3'>Kiu restis inter vi, kiu vidis &ccirc;i tiun domon en &gcirc;ia anta&ubreve;a
    belegeco? kaj kion vi vidas en &gcirc;i nun? &ccirc;u &gcirc;i ne aperas anta&ubreve; viaj
    okuloj kiel nenio?</l>
  <l n='4'>Sed estu kura&gcirc;a, ho Zerubabel, diras la
    Eternulo; estu kura&gcirc;a, ho &ccirc;efpastro Josuo, filo de Jehocadak;
    estu kura&gcirc;a, ho tuta popolo de la lando, diras la Eternulo; kaj
    laboru, &ccirc;ar Mi estas kun vi, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='5'>Konforme
    al la interligo, kiun Mi faris kun vi, kiam vi eliris el
    Egiptujo, Mia spirito estas inter vi; ne timu.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar tiele diras
    la Eternulo Cebaot: Pasos malmulte da temo, kaj Mi ekmovos la
    &ccirc;ielon kaj la teron, la maron kaj la sekteron;</l>
  <l n='7'>Mi skuos &ccirc;iujn
    popolojn; kaj venos io &ccirc;arma por &ccirc;iuj nacioj, kaj Mi plenigos &ccirc;i
    tiun domon per gloro, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='8'>Al Mi apartenas
    la ar&gcirc;ento kaj al Mi apartenas la oro, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='9'>La gloro de &ccirc;i tiu lasta domo estos pli granda, ol de la
    anta&ubreve;a, diras la Eternulo Cebaot; kaj sur &ccirc;i tiu loko Mi donos
    pacon, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>En la dudek-kvara tago de la na&ubreve;a monato, en la dua jaro de
    Dario, aperis vorto de la Eternulo per la profeto &Hcirc;agaj, dirante:</l>
  <l n='11'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Petu de la pastroj instruon,
    kaj diru:</l>
  <l n='12'>Jen homo portis sanktigitan viandon en la basko de
    sia vesto, kaj per sia basko li ektu&scirc;is panon a&ubreve; ion kuiritan a&ubreve;
    vinon a&ubreve; oleon a&ubreve; ian man&gcirc;a&jcirc;on &dash; &ccirc;u &gcirc;i tiam fari&gcirc;os sankta? La
    pastroj respondis kaj diris: Ne.</l>
  <l n='13'>&Hcirc;agaj plue diris: Kaj se &ccirc;ion
    &ccirc;i tion ektu&scirc;os iu, kiu malpuri&gcirc;is per mortinto &dash; &ccirc;u &gcirc;i tiam
    malpuri&gcirc;os? La pastroj respondis kaj diris: &Gcirc;i malpuri&gcirc;os.</l>
  <l n='14'>Tiam &Hcirc;agaj diris: Tia estas &ccirc;i tiu popolo, kaj tia estas &ccirc;i tiu
    gento anta&ubreve; Mi, diras la Eternulo, kaj tiaj estas &ccirc;iuj faroj de
    iliaj manoj; kaj &ccirc;io, kion ili tie alportas, estas malpura.</l>
  <l n='15'>Nun pripensu bone la tempon de &ccirc;i tiu tago malanta&ubreve;en, anta&ubreve; ol
    estis metita &scirc;tono sur &scirc;tonon en la templo de la Eternulo:</l>
  <l n='16'>kiam iu venis al garbaro, kiu devis havi dudek mezurojn, &gcirc;i havis
    nur dek; kiam iu venis al la vinpremejo, por &ccirc;erpi kvindek
    mezurojn, trovi&gcirc;is nur dudek;</l>
  <l n='17'>Mi frapis vin per sekiga vento,
    per forvelkado kaj per hajlo &ccirc;iujn laborojn de viaj manoj, sed vi
    tamen ne turnis vin al Mi, diras la Eternulo.</l>
  <l n='18'>Pripensu bone la
    tempon de &ccirc;i tiu tago malanta&ubreve;en, de la dudek-kvara tago de la
    na&ubreve;a monato, de la tago, en kiu estas fondita la templo de la
    Eternulo; pripensu bone:</l>
  <l n='19'>&ccirc;u trovi&gcirc;as semoj en la grenejo? &gcirc;is
    nun la vinberbran&ccirc;o, la figarbo, la granatarbo, kaj la olivarbo
    ne donis fruktojn; sed de post &ccirc;i tiu tago Mi vin benos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj duafoje aperis vorto de la Eternulo al &Hcirc;agaj en la dudek-
    kvara tago de la monato, dirante:</l>
  <l n='21'>Diru al Zerubabel,
    regionestro de Judujo, jene: Mi ekmovos la &ccirc;ielon kaj la teron;</l>
  <l n='22'>Mi renversos tronojn de regnoj, Mi ekstermos la forton de
    regnoj de la nacioj, Mi renversos &ccirc;arojn kun iliaj veturantoj;
    falos la &ccirc;evaloj, kaj iliaj rajdantoj falos unu de glavo de alia.</l>
  <l n='23'>En tiu tempo, diras la Eternulo Cebaot, Mi prenos vin, ho
    Zerubabel, Mia servanto, filo de &Scirc;ealtiel, diras la Eternulo, kaj
    Mi konservos vin kiel sigelringon; &ccirc;ar vin Mi elektis, diras la
    Eternulo Cebaot.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: ZE&Hcirc;ARJA -->

        <div type='book' n='38' id='libro_zeh' rend='doc'>

          <index index='content' level1='ZE&Hcirc;ARJA'/>
          <head>ZE&Hcirc;ARJA</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la oka monato, en la dua jaro de Dario, aperis vorto de la
    Eternulo al la profeto Ze&hcirc;arja, filo de Bere&hcirc;ja, filo de Ido,
    dirante:</l>
  <l n='2'>Forte koleris la Eternulo kontra&ubreve; viaj patroj.</l>
  <l n='3'>Diru
    do al ili: Tiele diras la Eternulo Cebaot: Revenu al Mi, diras la
    Eternulo Cebaot, kaj tiam Mi returnos Min al vi, diras la
    Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='4'>Ne estu kiel viaj patroj, al kiuj vokadis la
    anta&ubreve;aj profetoj, dirante: Tiele diras la Eternulo Cebaot:
    Deturnu vin de viaj malbonaj vojoj kaj de viaj malbonaj agoj &dash; sed
    ili ne a&ubreve;skultis kaj ne atentis Min, diras la Eternulo.</l>
  <l n='5'>Kie
    estas viaj patroj? kaj e&ccirc; la profetoj, &ccirc;u ili povas vivi eterne?</l>
  <l n='6'>Sed Miaj vortoj kaj decidoj, pri kiuj Mi diris al Miaj
    servantoj, la profetoj, &ccirc;u ili ne trafis viajn patrojn? Kaj ili
    pentis, kaj diris: Kiel la Eternulo Cebaot decidis agi kun ni pro
    niaj vojoj kaj pro niaj agoj, tiel Li agis kun ni.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>En la dudek-kvara tago de la dek-unua monato, tio estas de la
    monato &Scirc;ebat, en la dua jaro de Dario, aperis vorto de la
    Eternulo al la profeto Ze&hcirc;arja, filo de Bere&hcirc;ja, filo de Ido,
    dirante:</l>
  <l n='8'>Mi vidis en la nokto: jen viro sidas sur ru&gcirc;a &ccirc;evalo,
    kaj li trovi&gcirc;as inter mirtoj en ombrita loko, kaj post li
    trovi&gcirc;as &ccirc;evaloj ru&gcirc;aj, brunaj, kaj blankaj.</l>
  <l n='9'>Mi demandis: Kiuj
    ili estas, mia sinjoro? Kaj la an&gcirc;elo, kiu parolis kun mi, diris
    al mi: Mi montros al vi, kiuj ili estas.</l>
  <l n='10'>Kaj la viro, kiu
    trovi&gcirc;is inter la mirtoj, ekparolis kaj diris: Ili estas tiuj,
    kiujn la Eternulo sendis, por trairi la teron.</l>
  <l n='11'>Kaj ili mem
    ekparolis al la an&gcirc;elo de la Eternulo, kiu trovi&gcirc;is inter la
    mirtoj, kaj diris: Ni trairis la teron, kaj ni trovis, ke la tuta
    tero estas trankvila kaj paca.</l>
  <l n='12'>Tiam ekparolis la an&gcirc;elo de la
    Eternulo kaj diris: Ho Eternulo Cebaot, kiel longe Vi ne kompatos
    Jerusalemon kaj la urbojn de Judujo, kiujn Vi koleras jam dum
    sepdek jaroj?</l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo respondis al la an&gcirc;elo, kiu
    parolis kun mi, vortojn bonajn, vortojn konsolajn.</l>
  <l n='14'>Tiam diris
    al mi la an&gcirc;elo, kiu parolis kun mi: Proklamu kaj diru: Tiele
    diras la Eternulo Cebaot: Mi ekfervoris pri Jerusalem kaj pri
    Cion per granda fervoro;</l>
  <l n='15'>kaj per granda indigno Mi indignas
    kontra&ubreve; la nacioj memfidaj; &ccirc;ar kiam Mi koleris malmulte, ili
    akcelis la malfeli&ccirc;on.</l>
  <l n='16'>Tial tiele diras la Eternulo: Mi
    returnas Min al Jerusalem kun kompato; Mia domo estos konstruita
    en &gcirc;i, diras la Eternulo Cebaot, kaj &scirc;nuro de &ccirc;arpentistoj estos
    tirata en Jerusalem.</l>
  <l n='17'>Ankora&ubreve; proklamu jenon: Tiele diras la
    Eternulo Cebaot: Denove pleni&gcirc;os Miaj urboj per bona&jcirc;o, denove la
    Eternulo konsolos Cionon, kaj denove Li elektos Jerusalemon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Mi levis miajn okulojn kaj ekvidis: jen estas kvar kornoj.</l>
  <l n='19'>Kaj mi diris al la an&gcirc;elo, kiu parolis kun mi: Kion tio signifas?
    Kaj li respondis al mi: Tio estas la kornoj, kiuj dis&jcirc;etis
    Jehudan, Izraelon, kaj Jerusalemon.</l>
  <l n='20'>Kaj la Eternulo montris al
    mi kvar majstrojn.</l>
  <l n='21'>Mi diris: Kion ili intencas fari? Li
    respondis jene: Tiuj kornoj dis&jcirc;etis Jehudan tiel, ke neniu povis
    levi sian kapon; tial nun venas &ccirc;i tiuj, por fortimigi tiujn, por
    dehaki la kornojn de la nacioj, kiuj levis sian kornon kontra&ubreve; la
    lo&gcirc;antojn de Judujo, por dis&jcirc;eti ilin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi denove levis miajn okulojn, kaj mi ekvidis: jen staras viro,
    kiu tenas en sia mano mezur&scirc;nuron.</l>
  <l n='2'>Mi demandis: Kien vi iras?
    Kaj li respondis al mi: Mezuri Jerusalemon, por vidi, kiel lar&gcirc;a
    kaj kiel longa &gcirc;i estas.</l>
  <l n='3'>Kaj jen la an&gcirc;elo, kiu parolis kun mi,
    eliris, kaj alia an&gcirc;elo iris renkonte al li,</l>
  <l n='4'>kaj diris al li:
    Kuru, kaj diru al &ccirc;i tiu junulo: Sen murego estos Jerusalem, pro
    la multeco de la homoj kaj brutoj en &gcirc;i.</l>
  <l n='5'>Sed Mi estos por &gcirc;i
    fajra murego &ccirc;irka&ubreve;e, diras la Eternulo, kaj Mi estos glora meze
    de &gcirc;i.</l>
  <l n='6'>He, he! kuru el la lando norda, diras la Eternulo; &ccirc;ar
    kiel la kvar ventojn de la &ccirc;ielo Mi dispelis vin, diras la
    Eternulo.</l>
  <l n='7'>He, Cion, kiu lo&gcirc;as &ccirc;e la filino de Babel, savi&gcirc;u!</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo Cebaot: Post la glori&gcirc;o Li sendos min
    al la nacioj, kiuj prirabis vin; &ccirc;ar kiu tu&scirc;as vin, tiu tu&scirc;as la
    pupilon de Lia okulo.</l>
  <l n='9'>Kaj jen mi levos mian manon sur ilin, kaj
    ili fari&gcirc;os raba&jcirc;o por tiuj, kiujn ili sklavigis; kaj tiam vi
    ekscios, ke la Eternulo Cebaot min sendis.</l>
  <l n='10'>&Gcirc;oju kaj estu gaja,
    ho filino de Cion; &ccirc;ar jen Mi iras, por eklo&gcirc;i meze de vi, diras
    la Eternulo.</l>
  <l n='11'>Kaj multaj popoloj ali&gcirc;os al la Eternulo en tiu
    tempo, kaj fari&gcirc;os Mia popolo, kaj Mi eklo&gcirc;os meze de vi; kaj vi
    ekscios, ke la Eternulo Cebaot sendis min al vi.</l>
  <l n='12'>Kaj la
    Eternulo posedos Judujon kiel Sian heredan parton sur la sankta
    tero, kaj Li denove favoros Jerusalemon.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;iu karno silentu
    anta&ubreve; la Eternulo, &ccirc;ar Li levi&gcirc;is el Sia sankta lo&gcirc;ejo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Li montris al mi la &ccirc;efpastron Josuo, kiu staris anta&ubreve; la
    an&gcirc;elo de la Eternulo, kaj Satanon, kiu staris dekstre de li, por
    kontra&ubreve;agi al li.</l>
  <l n='2'>Kaj la Eternulo diris al Satano: La Eternulo
    faras al vi severan ripro&ccirc;on, ho Satano, severe ripro&ccirc;as vin la
    Eternulo, kiu favoras Jerusalemon; &gcirc;i estas ja brul&scirc;tipo, savita
    el la fajro.</l>
  <l n='3'>Josuo estis vestita per malpuraj vestoj, kaj
    staris anta&ubreve; la an&gcirc;elo.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;i tiu ekparolis kaj diris al tiuj,
    kiuj staris anta&ubreve; li: Deprenu de li la malpurajn vestojn. Kaj al
    li mem li diris: Vidu, mi deprenis de vi vian pekon, kaj mi metos
    sur vin festajn vestojn.</l>
  <l n='5'>Kaj li diris, ke oni metu puran
    kapornamon sur lian kapon; kaj oni metis la puran kapornamon sur
    lian kapon kaj vestis lin per novaj vestoj, en la &ccirc;eesto de la
    an&gcirc;elo de la Eternulo.</l>
  <l n='6'>Kaj la an&gcirc;elo de la Eternulo atestis al
    Josuo, dirante:</l>
  <l n='7'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Se vi irados
    la&ubreve; Miaj vojoj kaj plenumados la servadon al Mi, tiam vi regados
    en Mia domo kaj administrados en Miaj kortoj, kaj Mi donos al vi
    akompanantojn el tiuj, kiuj staras &ccirc;i tie.</l>
  <l n='8'>A&ubreve;skultu, ho
    &ccirc;efpastro Josuo, vi kaj viaj amikoj, kiuj sidas apud vi, &ccirc;ar ili
    komprenas misterajn signojn: jen Mi venigos Mian servanton-
    markoton.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar vidu la &scirc;tonon, kiun Mi metis anta&ubreve; Josuon: sur
    &ccirc;i tiu sola &scirc;tono estas sep okuloj; jen Mi gravuros sur &gcirc;i
    signojn, diras la Eternulo Cebaot, kaj Mi forigos la pekon de &ccirc;i
    tiu lando en unu tago.</l>
  <l n='10'>En tiu tempo, diras la Eternulo Cebaot,
    vi vokos unu alian sub vinberbran&ccirc;on kaj sub figarbon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj revenis la an&gcirc;elo, kiu anta&ubreve;e parolis kun mi; kaj li vekis
    min, kiel oni vekas iun el lia dormo.</l>
  <l n='2'>Kaj li diris al mi: Kion
    vi vidas? Mi respondis: Mi vidas kandelabron tute el oro, kaj
    kaliketon &gcirc;i havas sur sia supro, kaj sep lucernoj estas sur &gcirc;i,
    kaj po sep tubetoj trovi&gcirc;as sur la lucernoj supre de &gcirc;i.</l>
  <l n='3'>Kaj du
    olivarboj trovi&gcirc;as super &gcirc;i: unu dekstre de la kaliketo kaj la
    dua maldekstre de &gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Kaj mi ekparolis kaj diris al la an&gcirc;elo,
    kiu parolis kun mi: Kio tio estas, ho mia sinjoro?</l>
  <l n='5'>La an&gcirc;elo,
    kiu parolis kun mi, respondis kaj diris: &Ccirc;u vi ne scias, kio tio
    estas? Mi diris: Ne, mia sinjoro.</l>
  <l n='6'>Tiam li responde diris al mi
    jene: Tio estas la vorto de la Eternulo al Zerubabel, kaj
    signifas: Ne per militistaro kaj ne per forto, sed nur per Mia
    spirito, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='7'>Kiu vi estas, ho granda
    monto? anta&ubreve; Zerubabel vi fari&gcirc;os ebena&jcirc;o; kaj li metos la unuan
    &scirc;tonon sub komuna vokado: Feli&ccirc;o, feli&ccirc;o al &gcirc;i!</l>
  <l n='8'>Kaj aperis al
    mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='9'>La manoj de Zerubabel fondis
    &ccirc;i tiun domon, kaj liaj manoj anka&ubreve; finos &gcirc;in; kaj vi ekscios, ke
    la Eternulo Cebaot sendis min al vi.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar kiu povas mal&scirc;ati &ccirc;i
    tiun tagon kiel malgrandan, kiam &gcirc;oje rigardas la vertikal&scirc;nuron
    en la mano de Zerubabel tiuj sep okuloj de la Eternulo, kiuj
    trapenetras per sia rigardo la tutan teron?</l>
  <l n='11'>Tiam mi denove
    parolis kaj diris al li: Kion signifas tiuj du olivarboj dekstre
    kaj maldekstre de la kandelabro?</l>
  <l n='12'>Kaj mi parolis ankora&ubreve; kaj
    diris al li: Kion signifas la du bran&ccirc;oj de olivarboj, kiuj
    trovi&gcirc;as apud la du oraj tubetoj, tra kiuj fluas oro?</l>
  <l n='13'>Li
    respondis al mi kaj diris: &Ccirc;u vi ne scias, kio tio estas? Mi
    diris: Ne, mia sinjoro.</l>
  <l n='14'>Tiam li diris: Tio estas du oleitoj,
    kiuj staras apud la Reganto de la tuta tero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi levis denove miajn okulojn, kaj mi ekvidis disvolvitan
    skribrula&jcirc;on.</l>
  <l n='2'>Kaj li diris al mi: Kion vi vidas? Mi respondis:
    Mi vidas disvolvitan skribrula&jcirc;on, kiu havas la longon de dudek
    ulnoj kaj la lar&gcirc;on de dek ulnoj.</l>
  <l n='3'>Tiam li diris al mi: Tio
    estas la malbeno, kiu eliras sur la supra&jcirc;on de la tuta lando;
    &ccirc;ar &ccirc;iu, kiu &scirc;telas, estos ekstermita, kiel estas dirite en &gcirc;i,
    kaj &ccirc;iu, kiu &jcirc;uras mensoge, estos ekstermita, kiel estas dirite
    en &gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Mi elirigas &gcirc;in, diras la Eternulo Cebaot, kaj &gcirc;i eniros
    en la domon de &scirc;telisto, kaj en la domon de tiu, kiu malvere
    &jcirc;uras per Mia nomo; kaj &gcirc;i restos en lia domo kaj ekstermos &gcirc;in
    kune kun &gcirc;ia ligno kaj kun &gcirc;iaj &scirc;tonoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>La an&gcirc;elo, kiu parolis kun mi, elpa&scirc;is, kaj diris al mi: Levu
    nun viajn okulojn, kaj rigardu, kio aperas.</l>
  <l n='6'>Mi diris: Kio tio
    estas? Kaj li respondis: Eliras mezurvazo; kaj li diris plue: Tio
    estas ilia aspekto en la tuta lando.</l>
  <l n='7'>Kaj jen levi&gcirc;is kikaro da
    plumbo, kaj jen ia virino sidas interne de la mezurvazo.</l>
  <l n='8'>Li
    diris: Tio estas la Malpieco; kaj li &jcirc;etis &scirc;in sur la fundon de
    la mezurvazo, kaj sur la aperturon li &jcirc;etis la plumban mason.</l>
  <l n='9'>Mi levis miajn okulojn, kaj vidis, ke aperas du virinoj, kaj
    vento estas en iliaj flugiloj, kaj iliaj flugiloj estis kiel la
    flugiloj de cikonio; ili levis la mezurvazon inter la teron kaj
    la &ccirc;ielon.</l>
  <l n='10'>Mi diris al la an&gcirc;elo, kiu parolis kun mi: Kien ili
    forportas tiun mezurvazon?</l>
  <l n='11'>Li respondis al mi: Por konstrui
    por &gcirc;i domon en la lando &Scirc;inar; kiam &ccirc;io estos preta, oni
    starigos &gcirc;in tie sur &gcirc;ia bazo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi levis denove miajn okulojn, kaj mi ekvidis: jen kvar &ccirc;aroj
    eliras el inter du montoj; kaj la montoj estas kupraj.</l>
  <l n='2'>La unua
    &ccirc;aro havis &ccirc;evalojn ru&gcirc;ajn, la dua &ccirc;aro havis &ccirc;evalojn nigrajn,</l>
  <l n='3'>la tria &ccirc;aro havis &ccirc;evalojn blankajn, kaj la kvara &ccirc;aro havis
    &ccirc;evalojn makulitajn kaj brunajn.</l>
  <l n='4'>Mi ekparolis kaj diris al la
    an&gcirc;elo, kiu parolis kun mi: Kio tio estas, mia sinjoro?</l>
  <l n='5'>La
    an&gcirc;elo respondis kaj diris al mi: Tio estas la kvar spiritoj de
    la &ccirc;ielo, kiuj eliras post sia starado anta&ubreve; la Reganto de la
    tuta tero.</l>
  <l n='6'>La &ccirc;aro kun la nigraj &ccirc;evaloj iris al la lando
    norda, la blankaj iris post ili, kaj la makulitaj iris al la
    lando suda.</l>
  <l n='7'>La brunaj eliris, kaj deziris trairi la teron; kaj
    li diris: Iru, trairu la teron; kaj ili trairis la teron.</l>
  <l n='8'>Kaj
    li kriis al mi, kaj diris al mi jene: Vidu, tiuj, kiuj eliris al
    la lando norda, kontentigis Mian spiriton en la lando norda.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='10'>Prenu de la
    forkondukitoj, de &Hcirc;eldaj, de Tobija, kaj de Jedaja, kaj iru en la
    domon de Jo&scirc;ija, filo de Cefanja, iru en la sama tago, kiam ili
    venos el Babel;</l>
  <l n='11'>prenu ar&gcirc;enton kaj oron, kaj faru kronojn kaj
    metu sur la kapon de la &ccirc;efpastro Josuo, filo de Jehocadak,</l>
  <l n='12'>kaj diru al li jene: Tiele diras la Eternulo Cebaot: Jen estas
    viro, kies nomo estas Markoto; li kreskos el sia loko kaj
    konstruos la templon de la Eternulo.</l>
  <l n='13'>Li konstruos la templon
    de la Eternulo, li ricevos gloron kaj sidos kaj regos sur sia
    trono; li estos anka&ubreve; pastro sur sia trono, kaj konsili&gcirc;o paca
    estos inter amba&ubreve;.</l>
  <l n='14'>Kaj tiuj kronoj estos &ccirc;e &Hcirc;elem, Tobija,
    Jedaja, kaj &Hcirc;en, filo de Cefanja, kiel memora&jcirc;o en la templo de
    la Eternulo.</l>
  <l n='15'>Kaj malproksime lo&gcirc;antoj venos kaj konstruos en
    la templo de la Eternulo, kaj vi ekscios, ke la Eternulo Cebaot
    sendis min al vi; kaj tio okazos, se vi obeados la vo&ccirc;on de la
    Eternulo, via Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la kvara jaro de la re&gcirc;o Dario aperis vorto de la Eternulo
    al Ze&hcirc;arja, en la kvara tago de la na&ubreve;a monato, tio estas de
    Kislev;</l>
  <l n='2'>kiam Bet-El sendis &Scirc;areceron kaj Regem-Mele&hcirc;on kun
    iliaj akompanantoj, por pre&gcirc;i anta&ubreve; la Eternulo,</l>
  <l n='3'>kaj demandi la
    pastrojn, kiuj estis en la domo de la Eternulo Cebaot, kaj la
    profetojn, jene: &Ccirc;u ni devas plori en la kvina monato, kaj fasti,
    kiel ni faradis jam dum multe da jaroj?</l>
  <l n='4'>Tiam aperis al mi vorto
    de la Eternulo Cebaot, dirante:</l>
  <l n='5'>Diru al la tuta popolo de la
    lando kaj al la pastroj jene: Kiam vi fastis kaj funebris en la
    kvina monato kaj en la sepa dum la sepdek jaroj &dash; &ccirc;u por Mi vi
    fastis? &ccirc;u por Mi?</l>
  <l n='6'>Kaj kiam vi man&gcirc;as kaj trinkas, &ccirc;u ne por vi
    mem vi man&gcirc;as kaj trinkas?</l>
  <l n='7'>&Ccirc;u la esenco ne estas tiuj vortoj,
    kiujn la Eternulo proklamis per la anta&ubreve;aj profetoj, kiam
    Jerusalem estis prilo&gcirc;ata kaj bonstata, kaj la urboj &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i,
    la suda regiono kaj la malalta&jcirc;o, estis prilo&gcirc;ataj?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj aperis vorto de la Eternulo al Ze&hcirc;arja, dirante:</l>
  <l n='9'>Tiele
    diras la Eternulo Cebaot: Faru ju&gcirc;on justan, &ccirc;iu estu bona kaj
    kompatema al sia frato;</l>
  <l n='10'>vidvinon, orfon, fremdulon, kaj
    malri&ccirc;ulon ne premu, kaj ne portu en via koro malbonajn intencojn
    kontra&ubreve; via frato.</l>
  <l n='11'>Sed ili ne volis atenti, ili deturnis de Mi
    sian flankon, kaj siajn orelojn ili &scirc;topis, por ne a&ubreve;di.</l>
  <l n='12'>Sian
    koron ili faris kiel diamanta &scirc;tono, por ne obei la instruon, kaj
    la vortojn, kiujn la Eternulo Cebaot sendis en Sia spirito per la
    anta&ubreve;aj profetoj; pro tio aperis granda kolero de la Eternulo
    Cebaot.</l>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;ar Li vokis, kaj ili ne a&ubreve;skultis, tial anka&ubreve; Mi
    ne a&ubreve;skultis, kiam ili vokis, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='14'>Kaj Mi
    disblovis ilin inter &ccirc;iujn naciojn, kiujn ili ne konis, kaj la
    lando post ili dezerti&gcirc;is tiel, ke neniu en &gcirc;i iris tien a&ubreve; reen;
    tiamaniere la &ccirc;arman landon ili faris dezerto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj aperis vorto de la Eternulo, dirante:</l>
  <l n='2'>Tiele diras la
    Eternulo Cebaot: Mi ekfervoris pri Cion per granda fervoro, kaj
    kun granda kolero Mi ekfervoris pri &gcirc;i.</l>
  <l n='3'>Tiele diras la
    Eternulo: Mi revenos al Cion, Mi eklo&gcirc;os meze de Jerusalem, kaj
    Jerusalem estos nomata urbo de la vero, kaj la monto de la
    Eternulo Cebaot, monto sankta.</l>
  <l n='4'>Tiele diras la Eternulo Cebaot:
    Denove sidos maljunuloj kaj maljunulinoj sur la placoj de
    Jerusalem, &ccirc;iu kun bastono en la mano, pro profundeco de la a&gcirc;o.</l>
  <l n='5'>Kaj la stratoj de la urbo pleni&gcirc;os de infanoj kaj infaninoj,
    ludantaj sur &gcirc;iaj stratoj.</l>
  <l n='6'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Se
    en la okuloj de la restintoj de la popolo en &ccirc;i tiu tempo tio
    &scirc;ajnas ne ebla, &ccirc;u tio estas ne ebla anka&ubreve; en Miaj okuloj? diras
    la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='7'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Jen Mi
    savos Mian popolon el la lando orienta kaj el la lando okcidenta;</l>
  <l n='8'>Mi venigos ilin, kaj ili eklo&gcirc;os interne de Jerusalem; kaj ili
    estos Mia popolo, kaj Mi estos ilia Dio, en vero kaj justo.</l>
  <l n='9'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: Fortigu viajn manojn, vi, kiuj
    a&ubreve;das en &ccirc;i tiuj tagoj &ccirc;i tiujn vortojn el la bu&scirc;o de la
    profetoj, en la tago, kiam estas farata fondo por la konstruado
    de la domo de la Eternulo Cebaot, la templo.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar anta&ubreve; &ccirc;i tiuj
    tagoj ne ekzistis rekompenco por la laboro de homo, nek por la
    laboro de bruto; nek la eliranto nek la eniranto povis esti
    trankvila anta&ubreve; la malamiko; kaj Mi permesis al &ccirc;iuj homoj ataki
    unu la alian.</l>
  <l n='11'>Sed nun Mi estas por la restintoj de tiu popolo
    ne tia, kia Mi estis anta&ubreve;e, diras la Eternulo Cebaot;</l>
  <l n='12'>&ccirc;ar
    estos semo de paco: la vinberbran&ccirc;o donos siajn fruktojn, la tero
    donos siajn produkta&jcirc;ojn, la &ccirc;ielo donos sian roson, kaj &ccirc;ion &ccirc;i
    tion Mi posedigos al la restintoj de &ccirc;i tiu popolo.</l>
  <l n='13'>Kaj kiel
    vi, ho domo de Jehuda kaj domo de Izrael, estis malbeno inter la
    nacioj, tiel Mi savos vin, kaj vi fari&gcirc;os beno; ne timu do, kaj
    viaj manoj forti&gcirc;u.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar tiele diras la Eternulo Cebaot: Tiel
    same, kiel Mi intencis plagi vin, kiam viaj patroj Min kolerigis,
    diras la Eternulo Cebaot, kaj Mi ne fordecidis tion,</l>
  <l n='15'>tiel Mi
    returnis Min kaj intencas nun fari bonon al Jerusalem kaj al la
    domo de Jehuda: ne timu.</l>
  <l n='16'>Jen estas la aferoj, kiujn vi devas
    fari: parolu veron unu al la alia, veran kaj pacan ju&gcirc;on faru en
    viaj pordegoj;</l>
  <l n='17'>ne intencu en via koro malbonon unu kontra&ubreve; la
    alia, kaj ne amu mensogan &jcirc;uron; &ccirc;ar &ccirc;ion &ccirc;i tion Mi malamas,
    diras la Eternulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj aperis al mi vorto de la Eternulo Cebaot, dirante:</l>
  <l n='19'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: La fastotago de la kvara monato
    kaj la fastotago de la kvina kaj la fastotago de la sepa kaj la
    fastotago de la deka estos por la domo de Jehuda &gcirc;ojo kaj gajeco
    kaj agrablaj festoj; tial amu la veron kaj la pacon.</l>
  <l n='20'>Tiele
    diras la Eternulo Cebaot: Venados ankora&ubreve; popoloj kaj lo&gcirc;antoj de
    multaj urboj;</l>
  <l n='21'>kaj la lo&gcirc;antoj de unu urbo venos al la lo&gcirc;antoj
    de alia urbo, kaj diros: Ni iru rapide, por pre&gcirc;i anta&ubreve; la
    Eternulo kaj por turni nin al la Eternulo Cebaot; mi anka&ubreve; iros.</l>
  <l n='22'>Kaj venos multaj popoloj kaj potencaj nacioj, por ser&ccirc;i la
    Eternulon Cebaot en Jerusalem kaj por pre&gcirc;i anta&ubreve; la Eternulo.</l>
  <l n='23'>Tiele diras la Eternulo Cebaot: En tiu tempo forte kaptos dek
    homoj el &ccirc;ialingvaj nacioj la baskon de Judo, kaj diros: Ni iros
    kun vi, &ccirc;ar ni a&ubreve;dis, ke Dio estas kun vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta vorto de la Eternulo pri la lando &Hcirc;adra&hcirc; kaj pri &gcirc;ia
    ripozejo Damasko (&ccirc;ar la Eternulo rigardas &ccirc;iujn homojn, kiel
    &ccirc;iujn tribojn de Izrael),</l>
  <l n='2'>kaj pri &Hcirc;amat, kiu havas sian limon
    apud &gcirc;i, pri Tiro kaj Cidon, kiuj pensas, ke ili estas tre sa&gcirc;aj.</l>
  <l n='3'>Tiro konstruis al si fortika&jcirc;on, kaj kolektis ar&gcirc;enton kiel
    polvon, kaj oron kiel stratan koton;</l>
  <l n='4'>sed jen la Sinjoro faros
    &gcirc;in malri&ccirc;a kaj &jcirc;etos en la maron &gcirc;ian remparon, kaj &gcirc;i mem estos
    ekstermita de fajro.</l>
  <l n='5'>A&scirc;kelon tion vidos kaj ektimos, Gaza forte
    ektremos, anka&ubreve; Ekron, &ccirc;ar &gcirc;ia fido kovri&gcirc;os per honto; pereos la
    re&gcirc;o de Gaza, kaj A&scirc;kelon ne plu estos lo&gcirc;ata.</l>
  <l n='6'>En A&scirc;dod lo&gcirc;os
    fremduloj, kaj Mi ekstermos la fierecon de Fili&scirc;tujo.</l>
  <l n='7'>Mi
    forigos la sangon el &gcirc;ia bu&scirc;o kaj la abomenindan man&gcirc;a&jcirc;on el &gcirc;iaj
    dentoj, kaj &gcirc;i mem fari&gcirc;os apartena&jcirc;o de nia Dio, kaj &gcirc;i estos
    distrikto de Judujo, kaj Ekron fari&gcirc;os kiel la Jebusidoj.</l>
  <l n='8'>Mi
    gardos Mian domon kontra&ubreve; la militistoj, por ke neniu trairu tien
    kaj reen, kaj ne plu venos al &gcirc;i premanto; &ccirc;ar Mi rigardas &gcirc;in
    nun per Miaj okuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>&Gcirc;oju forte, ho filino de Cion, triumfu, ho filino de Jerusalem:
    jen via re&gcirc;o iras al vi; justa kaj helpema li estas, humila kaj
    rajdanta sur azeno, sur ido de azenino.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar Mi ekstermos
    &ccirc;arojn &ccirc;e Efraim kaj &ccirc;evalojn en Jerusalem, kaj ekstermita estos
    milita pafarko; li proklamos pacon al la nacioj, kaj lia regado
    estos de maro &gcirc;is maro, de la Rivero &gcirc;is la finoj de la tero.</l>
  <l n='11'>Kaj pro la sango de via interligo Mi eligos viajn malliberulojn
    el la senakva kavo.</l>
  <l n='12'>Reiru al la fortika&jcirc;o, vi, ligitaj de
    espero! &ccirc;ar hodia&ubreve; Mi sciigas, ke Mi redonos al vi duoble.</l>
  <l n='13'>Mi
    stre&ccirc;os al Mi Judujon kiel pafarkon, Mi armos Efraimon, Mi levos
    viajn filojn, ho Cion, kontra&ubreve; viajn filojn, ho Grekujo, kaj Mi
    faros vin kiel glavo de heroo.</l>
  <l n='14'>La Eternulo aperos super ili,
    Lia sago elflugos kiel fulmo, la Sinjoro, la Eternulo, ekblovos
    per trumpeto kaj pa&scirc;os en suda ventego.</l>
  <l n='15'>La Eternulo Cebaot
    defendos ilin, kaj ili ekstermos, kaj ili piedpremos la &scirc;tonojn
    de la &scirc;ton&jcirc;etiloj; ili trinkos, kaj bruos kvaza&ubreve; de vino; ili
    pleni&gcirc;os kiel porofera kaliko, kiel la anguloj de la altaro.</l>
  <l n='16'>Kaj savos ilin la Eternulo, ilia Dio, en tiu tempo, kiel la
    &scirc;afojn de Sia popolo; &ccirc;ar kiel &scirc;tonoj de krono ili brilos sur Lia
    tero.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar kiel granda estas Lia boneco, kaj kiel granda estas
    Lia beleco! Pano vigligos la junulojn, kaj mosto la junulinojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Petu de la Eternulo pluvon printempan; la Eternulo faros
    fulmojn, kaj donos abundan pluvon por &ccirc;iuj kreska&jcirc;oj sur la
    kampo.</l>
  <l n='2'>La domaj dioj parolas sensenca&jcirc;on, la anta&ubreve;diristoj
    havas malverajn viziojn, rakontas mensogajn son&gcirc;ojn, kaj konsolas
    per vanta&jcirc;o; tial ili diskuras kiel &scirc;afoj, suferas pro tio, ke
    ili ne havas pa&scirc;tiston.</l>
  <l n='3'>Kontra&ubreve; la pa&scirc;tistoj ekflamis Mia
    kolero, kaj la anta&ubreve;irantajn virkaprojn Mi punos; sed la Eternulo
    Cebaot vizitos Sian &scirc;afaron, la domon de Jehuda, kaj faros &gcirc;in
    kiel ornamita &ccirc;evalo en batalo.</l>
  <l n='4'>El &gcirc;i eliros la angula &scirc;tono,
    el &gcirc;i la &ccirc;efa stango, el &gcirc;i la batala pafarko, el &gcirc;i eliros &ccirc;iuj
    regantoj.</l>
  <l n='5'>Ili estos kiel forteguloj, kiuj piedpremas en batalo
    kvaza&ubreve; koton sur la strato; kaj ili batalos, &ccirc;ar la Eternulo
    estos kun ili, kaj ili hontigos tiujn, kiuj sidas sur &ccirc;evaloj.</l>
  <l n='6'>Mi fortigos la domon de Jehuda, Mi savos la domon de Jozef, kaj
    Mi enlo&gcirc;igos ilin, &ccirc;ar Mi kompatas ilin. Kaj ili estos en tia
    stato, kvaza&ubreve; Mi neniam ilin forlasis; &ccirc;ar Mi, la Eternulo, estas
    ilia Dio, kaj Mi a&ubreve;skultos ilin.</l>
  <l n='7'>Efraim estos kiel fortegulo;
    kaj ilia koro estos gaja, kiel de vino; iliaj filoj vidos kaj
    &gcirc;ojos; ilia koro triumfos per la Eternulo.</l>
  <l n='8'>Mi fajfos al ili kaj
    kunvenigos ilin, &ccirc;ar Mi ela&ccirc;etis ilin; kaj ili multi&gcirc;os, kiel ili
    multi&gcirc;is anta&ubreve;e.</l>
  <l n='9'>Mi semos ilin inter la popoloj, kaj en
    malproksimaj landoj ili memoros Min, kaj ili vivos kun siaj
    infanoj kaj revenos.</l>
  <l n='10'>Mi revenigos ilin el la lando Egipta, Mi
    kolektos ilin el Asirio, Mi revenigos ilin en la landon Gileadan
    kaj sur Lebanonon, kaj ne trovi&gcirc;os sufi&ccirc;e da loko por ili.</l>
  <l n='11'>Malfeli&ccirc;o trairos la maron, batos la ondojn de la maro, kaj
    seki&gcirc;os &ccirc;iuj profundaj lokoj de Nilo; malalti&gcirc;os la fiereco de
    Asirio, kaj malaperos la sceptro de Egiptujo.</l>
  <l n='12'>Mi faros ilin
    forteguloj per la Eternulo, kaj en Lia nomo ili irados, diras la
    Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Malfermu, ho Lebanon, viajn pordojn, ke la fajro ekstermu viajn
    cedrojn.</l>
  <l n='2'>&Gcirc;emegu, ho cipreso, &ccirc;ar falis la cedro kaj la
    potenculoj estas ruinigitaj. &Gcirc;emegu, ho kverkoj de Ba&scirc;an, &ccirc;ar
    falis la fortika arbaro.</l>
  <l n='3'>Oni a&ubreve;das ploradon de pa&scirc;tistoj, &ccirc;ar
    ilia belega&jcirc;o estas ruinigita; oni a&ubreve;das kriadon de junaj leonoj,
    &ccirc;ar forigita estas la beleco de Jordan.</l>
  <l n='4'>Tiele diras la
    Eternulo, mia Dio: Pa&scirc;tu la bu&ccirc;otajn &scirc;afojn,</l>
  <l n='5'>kiujn iliaj
    a&ccirc;etintoj mortigas, ne farante pekon, kaj iliaj vendintoj diras:
    Dank' al la Eternulo, mi ri&ccirc;i&gcirc;is; kaj iliaj pa&scirc;tistoj ne beda&ubreve;ras
    ilin.</l>
  <l n='6'>Pro tio Mi ne plu indulgos la lo&gcirc;antojn de la tero, diras
    la Eternulo; jen Mi transdonos la homojn &ccirc;iun en la manon de lia
    proksimulo kaj en la manon de lia re&gcirc;o, kaj ili frapados la
    teron, kaj Mi ne savos el ilia mano.</l>
  <l n='7'>Kaj mi pa&scirc;tis la &scirc;afojn
    bu&ccirc;otajn, la plej malfeli&ccirc;ajn el la &scirc;afoj. Kaj mi prenis al mi du
    bastonojn, la unu mi nomis Afableco kaj la duan Ligilo; kaj mi
    pa&scirc;tis la &scirc;afojn.</l>
  <l n='8'>Kaj mi forigis tri pa&scirc;tistojn en unu monato;
    kaj deturnis sin de ili mia animo, kiel anka&ubreve; ilia animo deturnis
    sin de mi.</l>
  <l n='9'>Kaj mi diris: Mi vin ne pa&scirc;tos: la mortonta mortu,
    la pereonta pereu, kaj la ceteraj man&gcirc;u unu la karnon de la alia.</l>
  <l n='10'>Kaj mi prenis mian bastonon Afableco kaj rompis &gcirc;in, por
    detrui la interligon, kiun mi faris kun &ccirc;iuj popoloj;</l>
  <l n='11'>kaj &gcirc;i
    estis detruita en tiu tago. Kaj tiam la malfeli&ccirc;aj &scirc;afoj, kiuj
    atentadis min, eksciis, ke tio estas vorto de la Eternulo.</l>
  <l n='12'>Kaj
    mi diris al ili: Se pla&ccirc;as al vi, donu al mi mian laborpagon; se
    ne, tiam ne faru tion. Kaj ili pesis al mi kiel mian laborpagon
    tridek ar&gcirc;entajn monerojn.</l>
  <l n='13'>Kaj la Eternulo diris al mi: &Jcirc;etu
    tion en la trezorejon; bela prezo, per kiu ili taksis Min! Kaj mi
    prenis la tridek ar&gcirc;entajn monerojn kaj &jcirc;etis ilin en la
    trezorejon de la domo de la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Kaj mi rompis mian duan
    bastonon Ligilo, por detrui la fratecon inter Jehuda kaj Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj la Eternulo diris al mi: Prenu al vi ankora&ubreve; la ilaron de
    pa&scirc;tisto malsa&gcirc;a;</l>
  <l n='16'>&ccirc;ar jen Mi starigos sur la tero pa&scirc;tiston,
    kiu ne ser&ccirc;os la &scirc;afojn perdi&gcirc;intajn, ne zorgos pri la junaj, ne
    kuracos la malsanajn, ne nutros la sanajn, sed man&gcirc;os la viandon
    de la grasaj kaj disbatos iliajn hufojn.</l>
  <l n='17'>Ve al la malsa&gcirc;a
    pa&scirc;tisto, kiu forlasas la &scirc;afojn! la glavo trafos lian brakon kaj
    lian dekstran okulon; lia brako velkseki&gcirc;os, kaj lia dekstra
    okulo tute perdos sian vidadon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta vorto de la Eternulo pri Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Diro de la Eternulo, kiu etendis la &ccirc;ielon, fondis la teron, kaj
    kreis la spiriton de la homo interne de li:</l>
  <l n='2'>Jen Mi faros
    Jerusalemon freneziga kaliko por &ccirc;iuj popoloj &ccirc;irka&ubreve;e, kaj e&ccirc; por
    Judujo, kiam Jerusalem estos sie&gcirc;ata.</l>
  <l n='3'>En tiu tempo Mi faros
    Jerusalemon peza &scirc;tono por &ccirc;iuj popoloj: &ccirc;iuj, kiuj &gcirc;in levos,
    faros al si vundojn; kaj kolekti&gcirc;os kontra&ubreve; &gcirc;i &ccirc;iuj nacioj de la
    tero.</l>
  <l n='4'>En tiu tempo, diras la Eternulo, Mi frapos &ccirc;iun &ccirc;evalon
    per rabio kaj &gcirc;ian rajdanton per frenezeco; kaj sur la domon de
    Jehuda Mi malfermos Miajn okulojn; &ccirc;iujn &ccirc;evalojn de la popoloj
    Mi frapos per blindeco.</l>
  <l n='5'>Kaj la estroj de Judujo diros en sia
    koro: Mia forto estas la lo&gcirc;antoj de Jerusalem, dank' al la
    Eternulo Cebaot, ilia Dio.</l>
  <l n='6'>En tiu tempo Mi faros la estrojn de
    Judujo kiel pato kun fajro inter ligno kaj kiel brulanta tor&ccirc;o
    inter garboj, kaj ili forman&gcirc;os dekstre kaj maldekstre &ccirc;iujn
    popolojn &ccirc;irka&ubreve;e; kaj Jerusalem estos denove prilo&gcirc;ata sur sia
    loko, en Jerusalem.</l>
  <l n='7'>Kaj anta&ubreve;e la Eternulo savos la tendojn de
    Judujo, por ke la gloro de la domo de David kaj la gloro de la
    lo&gcirc;antoj de Jerusalem ne estu tro alta super Judujo.</l>
  <l n='8'>En tiu
    tempo la Eternulo defendos la lo&gcirc;antojn de Jerusalem, kaj la plej
    malforta el ili estos en tiu tempo kiel David, kaj la domo de
    David estos kiel Dio, kiel an&gcirc;elo de la Eternulo anta&ubreve; ili.</l>
  <l n='9'>En
    tiu tempo Mi decidos ekstermi &ccirc;iujn naciojn, kiuj atakas
    Jerusalemon.</l>
  <l n='10'>Sed sur la domon de David kaj sur la lo&gcirc;antojn de
    Jerusalem Mi ver&scirc;os spiriton de amo kaj de pre&gcirc;oj; kaj ili
    rigardos tiun, kiun ili trapikis, kaj ili ploros pri li, kiel oni
    ploras pri solfilo, kaj ili mal&gcirc;ojos pri li, kiel oni mal&gcirc;ojas
    pri unuenaskito.</l>
  <l n='11'>En tiu tempo estos granda plorado en
    Jerusalem, kiel la plorado en Hadadrimon en la valo de Megidon.</l>
  <l n='12'>Ploros la lando, &ccirc;iu familio aparte: la familio de la domo de
    David aparte, kaj iliaj edzinoj aparte; la familio de la domo de
    Natan aparte, kaj iliaj edzinoj aparte;</l>
  <l n='13'>la familio de la domo
    de Levi aparte, kaj iliaj edzinoj aparte; la familio de la
    &Scirc;imeiidoj aparte, kaj iliaj edzinoj aparte;</l>
  <l n='14'>&ccirc;iuj ceteraj
    familioj &ccirc;iu familio aparte, kaj iliaj edzinoj aparte.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo malfermi&gcirc;os por la domo de David kaj por la
    lo&gcirc;antoj de Jerusalem fonto, por purigi sin de pekoj kaj de
    malpureco.</l>
  <l n='2'>En tiu tempo, diras la Eternulo Cebaot, Mi ekstermos
    de la lando la nomojn de la idoloj, kaj ili ne plu estos
    rememorataj; anka&ubreve; la profetojn kaj la malpuran spiriton Mi
    forigos de la lando.</l>
  <l n='3'>Se iu tiam diros profeta&jcirc;on, tiam lia
    patro kaj lia patrino, kiuj naskis lin, diros al li: Vi ne devas
    vivi, &ccirc;ar vi parolis malvera&jcirc;on en la nomo de la Eternulo; kaj
    lia patro kaj lia patrino, kiuj naskis lin, trapikos lin, kiam li
    profetos.</l>
  <l n='4'>En tiu tempo &ccirc;iu el la profetoj hontos pri sia vizio,
    kiam li volos profeti, kaj oni ne metos sur sin harkovritan
    mantelon por trompi;</l>
  <l n='5'>sed &ccirc;iu diros: Mi ne estas profeto, mi
    estas terkultivisto, &ccirc;ar al la tero mi alkutimi&gcirc;is de mia
    infaneco.</l>
  <l n='6'>Se oni diros al li: Kio estas &ccirc;i tiuj vundoj sur viaj
    manoj? tiam li respondos: Oni batis min en la domo de miaj
    amantoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Ho glavo, levi&gcirc;u kontra&ubreve; Mian pa&scirc;tiston kaj kontra&ubreve; Mian plej
    proksiman amikon, diras la Eternulo Cebaot; frapu la pa&scirc;tiston,
    por ke diskuru la &scirc;afoj; kaj Mi returnos Mian manon al la
    malgranduloj.</l>
  <l n='8'>Kaj sur la tuta tero, diras la Eternulo, du
    partoj estos ekstermitaj kaj pereos, kaj la tria parto restos sur
    &gcirc;i.</l>
  <l n='9'>Kaj tiun trian parton Mi trairigos tra fajro, kaj refandos,
    kiel oni fandas ar&gcirc;enton, kaj Mi elprovos ilin, kiel oni elprovas
    oron. Ili vokos Mian nomon, kaj Mi a&ubreve;skultos ilin, kaj Mi diros:
    Tio estas Mia popolo; kaj ili diros: La Eternulo estas nia Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen de la Eternulo venos tago, kiam oni dividos vian hava&jcirc;on
    meze de vi.</l>
  <l n='2'>Mi kolektos &ccirc;iujn naciojn milite kontra&ubreve;
    Jerusalemon, kaj la urbo estos venkoprenita, la domoj estos
    detruitaj, la virinoj estos senhonorigitaj, duono de la urbo iros
    en kaptitecon, sed la cetera popolo ne estos ekstermita el la
    urbo.</l>
  <l n='3'>Sed la Eternulo eliros kaj militos kontra&ubreve; tiuj nacioj,
    kiel iam Li militis en tago de batalo.</l>
  <l n='4'>Liaj piedoj en tiu tempo
    stari&gcirc;os sur la Monto de Olivoj, kiu estas anta&ubreve; Jerusalem
    oriente; kaj la Monto de Olivoj disfendi&gcirc;os en la mezo en du
    partojn, de oriento &gcirc;is okcidento, tiel, ke fari&gcirc;os tre granda
    valo, unu duono de la monto for&scirc;ovi&gcirc;os norden kaj la dua duono
    suden.</l>
  <l n='5'>Kaj vi kuros en la valo inter Miaj montoj, &ccirc;ar la
    intermonta valo atingos &gcirc;is Acel; vi kuros, kiel vi kuris de la
    tertremo en la tempo de Uzija, re&gcirc;o de Judujo; tiam venos la
    Eternulo, mia Dio, kune kun &ccirc;iuj sanktuloj.</l>
  <l n='6'>En tiu tago ne
    estos lumo, sed estos malvarmo kaj densa nebulo.</l>
  <l n='7'>Kaj tio estos
    tago sola, konata nur de la Eternulo, nek tago nek nokto; nur
    vespere montri&gcirc;os lumo.</l>
  <l n='8'>En tiu tago ekfluos viviga akvo el
    Jerusalem, duono de &gcirc;i al la maro orienta kaj duono al la maro
    okcidenta; &gcirc;i fluados en somero kaj en vintro.</l>
  <l n='9'>Kaj la Eternulo
    estos Re&gcirc;o super la tuta tero; en tiu tempo la Eternulo estos
    sola, kaj Lia nomo estos sola.</l>
  <l n='10'>La tuta lando fari&gcirc;os ebena&jcirc;o,
    de Geba &gcirc;is Rimon, sude de Jerusalem; &ccirc;i tiu alti&gcirc;os kaj staros
    sur sia loko, de la Pordego de Benjamen &gcirc;is la loko de la unua
    pordego, &gcirc;is la Pordego Angula, kaj de la turo de &Hcirc;ananel &gcirc;is la
    re&gcirc;aj vinpremejoj.</l>
  <l n='11'>Kaj oni lo&gcirc;os en &gcirc;i, kaj anatemo ne plu
    ekzistos; kaj Jerusalem estos ekster &ccirc;ia dan&gcirc;ero.</l>
  <l n='12'>Kaj tia
    estos la plago, per kiu la Eternulo frapos &ccirc;iujn popolojn, kiuj
    batalis kontra&ubreve; Jerusalem: ilia karno putros, kiam ili staros
    ankora&ubreve; sur siaj piedoj, iliaj okuloj putros en siaj kavoj, kaj
    ilia lango putros en ilia bu&scirc;o.</l>
  <l n='13'>En tiu tempo estos inter ili
    granda tumulto, venanta de la Eternulo, kaj &ccirc;iu kaptos la manon
    de sia proksimulo, kaj levi&gcirc;os lia mano kontra&ubreve; lian proksimulon.</l>
  <l n='14'>E&ccirc; Judujo militos kontra&ubreve; Jerusalem, kaj oni kolektos la
    hava&jcirc;on de &ccirc;iuj nacioj &ccirc;irka&ubreve;e, tre multe da oro, ar&gcirc;ento, kaj
    vestoj.</l>
  <l n='15'>Tia sama plago estos sur la &ccirc;evaloj, muloj, kameloj,
    azenoj, kaj sur &ccirc;iuj brutoj, kiuj estos en tiuj tendaroj.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;iuj
    restintoj el &ccirc;iuj nacioj, kiuj venis kontra&ubreve; Jerusalemon, venados
    &ccirc;iujare, por adorklini&gcirc;i anta&ubreve; la Re&gcirc;o, la Eternulo Cebaot, kaj
    por festi la feston de la&ubreve;boj.</l>
  <l n='17'>Se iu el la gentoj de la tero
    ne iros en Jerusalemon, por adorklini&gcirc;i anta&ubreve; la Re&gcirc;o, la
    Eternulo Cebaot, tiam ili ne havos pluvon super si.</l>
  <l n='18'>Se la
    gento Egipta, kiu ne havas pluvon, ne iros kaj ne venos, trafos
    ilin la plago, per kiu la Eternulo frapos tiujn naciojn, kiuj ne
    venos, por festi la feston de la&ubreve;boj.</l>
  <l n='19'>Tio estos puno de
    Egiptujo, kaj puno de &ccirc;iuj nacioj, se ili ne iros, por festi la
    feston de la&ubreve;boj.</l>
  <l n='20'>En tiu tempo sur la tintiloj de la &ccirc;evaloj
    estos skribite: SANKTA AL LA ETERNULO; kaj la kaldronoj en la
    domo de la Eternulo estos kiel la kalikoj anta&ubreve; la altaro.</l>
  <l n='21'>Kaj
    &ccirc;iuj kaldronoj en Jerusalem kaj en Judujo estos sanktaj al la
    Eternulo Cebaot; kaj &ccirc;iuj oferontoj venos kaj prenos el ili kaj
    kuiros en ili; kaj ne plu estos komercisto en la domo de la
    Eternulo Cebaot en tiu tempo.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: MALA&Hcirc;I -->

        <div type='book' n='39' id='libro_mal' rend='doc'>

          <index index='content' level1='MALA&Hcirc;I'/>
          <head>MALA&Hcirc;I</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Profeta vorto de la Eternulo al Izrael per Mala&hcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Mi ekamis vin, diras la Eternulo. Vi demandas: En kio Vi nin
    ekamis? &Ccirc;u Esav ne estas frato de Jakob? diras la Eternulo; tamen
    Mi ekamis Jakobon,</l>
  <l n='3'>kaj Esavon mi malamis, kaj Mi dezertigis
    liajn montojn, kaj lian poseda&jcirc;on Mi donis al la &scirc;akaloj de la
    dezerto.</l>
  <l n='4'>Se la Edomidoj diras: Ni estas ruinigitaj, sed ni
    revenos kaj rekonstruos la ruinojn &dash; la Eternulo Cebaot diras
    tiele: Ili konstruos, kaj Mi detruos, kaj oni nomos ilin lando de
    malpieco, kaj popolo, kontra&ubreve; kiu la Eternulo koleras eterne.</l>
  <l n='5'>Viaj okuloj tion vidos, kaj vi diros: Granda estas la Eternulo
    super la limoj de Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Filo respektas patron, kaj sklavo sian sinjoron; sed se Mi
    estas patro, kie estas la respekto al Mi? kaj se Mi estas
    sinjoro, kie estas la timo anta&ubreve; Mi? diras la Eternulo Cebaot al
    vi, ho pastroj, kiuj malhonoras Mian nomon. Kaj vi diras: Per kio
    ni malhonoras Vian nomon?</l>
  <l n='7'>Vi alportas sur Mian altaron panon
    malpuran, kaj tamen vi diras: Per kio ni malpuri&gcirc;is anta&ubreve; Vi? Per
    tio, ke vi diras: La tablo de la Eternulo estas senvalora.</l>
  <l n='8'>Kaj
    kiam vi alportas oferon blindan, &ccirc;u tio ne estas malbona? a&ubreve; kiam
    vi alportas laman a&ubreve; malsanan, &ccirc;u tio ne estas malbona? Provu
    alporti &gcirc;in al via regionestro &dash; &ccirc;u vi tiam pla&ccirc;os al li, kaj &ccirc;u
    li akceptos vin favore? diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='9'>Pre&gcirc;u de nun
    al Dio, ke Li indulgu nin; se tio estas farita de viaj manoj, &ccirc;u
    Li povas favore akcepti vin? diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='10'>Estus
    bone, se iu el vi &scirc;losus la pordon, por ke vi ne bruligu vane
    fajron sur Mia altaro. Vi ne estas agrablaj al Mi, diras la
    Eternulo Cebaot; kaj donacon el via mano Mi ne akceptos favore.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar de la sunlevi&gcirc;ejo &gcirc;is la sunsubirejo Mia nomo estos granda
    inter la nacioj, kaj sur &ccirc;iu loko oni incensos kaj alportos
    oferojn al Mia nomo, oferojn purajn; &ccirc;ar granda estos Mia nomo
    inter la nacioj, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='12'>Sed vi malhonoras
    &gcirc;in per tio, ke vi diras: La tablo de la Eternulo estas
    malsankta, kaj la man&gcirc;a&jcirc;o sur &gcirc;i estas senvalora.</l>
  <l n='13'>Kaj vi
    diras: Tio estas nur klopodoj! Kaj vi mal&scirc;atas tion, diras la
    Eternulo Cebaot, kaj vi alportas tion, kio estas &scirc;telita, lama,
    a&ubreve; malsana, kaj vi alportas anka&ubreve; tiaspecan farunoferon. &Ccirc;u Mi
    povas favore akcepti tion el via mano? diras la Eternulo.</l>
  <l n='14'>Malbenata estu la hipokritulo, kiu havas en sia brutaro
    sendifektan virbruton, sed, farinte sanktan promeson, li alportas
    ofere al la Sinjoro kripla&jcirc;on; &ccirc;ar Mi estas Re&gcirc;o granda, diras la
    Eternulo Cebaot, kaj Mia nomo estas timata inter la nacioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj nun, ho pastroj, al vi estas donata jena ordono:</l>
  <l n='2'>Se vi ne
    obeos, kaj se vi ne atentos, ke vi donadu honoron al Mia nomo,
    diras la Eternulo Cebaot, tiam Mi sendos sur vin malbenon, Mi
    malbenos viajn benojn; jes, Mi tion malbenos pro tio, ke vi ne
    donas vian atenton.</l>
  <l n='3'>Jen Mi &jcirc;etos insulton sur la semon &ccirc;e vi,
    malpura&jcirc;on Mi &jcirc;etos sur viajn viza&gcirc;ojn, la malpura&jcirc;on de viaj
    festoferoj, kaj &gcirc;i alglui&gcirc;os al vi.</l>
  <l n='4'>Kaj vi scios, ke Mi sendis
    al vi &ccirc;i tiun ordonon, por konservi Mian interligon kun Levi,
    diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='5'>Mia interligo kun li estis por vivo
    kaj paco, kaj Mi donis ilin al li, por ke li timu Min, kaj li
    timis Min kaj respektegis Mian nomon.</l>
  <l n='6'>Instruo de la vero estis
    en lia bu&scirc;o, kaj maljusta&jcirc;o ne trovi&gcirc;is sur liaj lipoj; en paco
    kaj sincereco li iradis anta&ubreve; Mi, kaj multajn li deturnis de
    peko.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la lipoj de pastro devas konservi scion, kaj el lia
    bu&scirc;o oni devas ser&ccirc;i instruon; &ccirc;ar li estas sendito de la
    Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='8'>Sed vi forklini&gcirc;is de la vojo, vi delogis
    multajn de la instruo, vi detruis la interligon kun Levi, diras
    la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='9'>Tial Mi anka&ubreve; faris vin malestimataj kaj
    malaltigataj anta&ubreve; la tuta popolo, pro tio, ke vi ne observas
    Miajn vojojn kaj estas personfavoraj en la aferoj de la le&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>&Ccirc;u ne unu patron ni &ccirc;iuj havas? &ccirc;u ne unu Dio nin kreis? kial
    ni perfidas unu la alian, malsanktigante la interligon de niaj
    patroj?</l>
  <l n='11'>Perfidis Jehuda, kaj abomena&jcirc;o estas farita en Izrael
    kaj en Jerusalem; &ccirc;ar Jehuda malhonoris la sankta&jcirc;on de la
    Eternulo per tio, ke li ekamis kaj edzinigis al si filinon de
    fremda dio.</l>
  <l n='12'>Al tiu, kiu tion faras, la Eternulo ekstermos el
    la tendoj de Jakob majstron kaj dis&ccirc;iplon, kaj anka&ubreve; tiun, kiu
    alportas donon al la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='13'>Anka&ubreve; tion vi faras: vi
    kovras la altaron de la Eternulo per larmoj, plorado, kaj &gcirc;emado
    tiel, ke Li jam ne povas rigardi la donojn nek akcepti ion
    agrable el via mano.</l>
  <l n='14'>Vi diras: Kial? Tial, ke la Eternulo
    estas atestanto inter vi kaj la edzino de via juneco, kontra&ubreve; kiu
    vi agis perfide, kvankam &scirc;i estas via kamaradino kaj via le&gcirc;a
    edzino.</l>
  <l n='15'>Tion ne faris e&ccirc; seninfanulo, se en li restis spirito.
    Kion faris la seninfanulo? li petis de Dio idaron. Estu do
    singardaj en via spirito, kaj neniu agu perfide kontra&ubreve; la edzino
    de sia juneco.</l>
  <l n='16'>Kiu ekmalamis &scirc;in kaj forpu&scirc;as &scirc;in, diras la
    Eternulo, Dio de Izrael, tiu makulas sian veston per perforta&jcirc;o,
    diras la Eternulo Cebaot: estu do singardaj en via spirito, kaj
    ne agu perfide.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Vi indignigis la Eternulon per viaj vortoj. Tamen vi diras:
    Per kio ni indignigis Lin? Per tio, ke vi diras: &Ccirc;iu malbonaganto
    estas bona anta&ubreve; la okuloj de la Eternulo, kaj tiajn Li favoras;
    a&ubreve;: Kie estas la Dio de justeco?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen Mi sendos Mian an&gcirc;elon, kaj li preparos anta&ubreve; Mi la vojon;
    kaj subite venos en Sian templon la Sinjoro, kiun vi ser&ccirc;as; kaj
    la an&gcirc;elo de la interligo, kiun vi deziras, jen li iras, diras la
    Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='2'>Sed kiu eltenos la tagon de Lia veno? kaj kiu
    povos stari, kiam Li aperos? &Ccirc;ar Li estas kiel la fajro de
    fandisto, kaj kiel la sapo de la fulistoj.</l>
  <l n='3'>Li sidi&gcirc;os, por
    refandi kaj purigi ar&gcirc;enton, kaj Li purigos la idojn de Levi kaj
    refandos ilin kiel oron kaj ar&gcirc;enton, por ke ili alportadu al la
    Eternulo la donojn kun pieco.</l>
  <l n='4'>Tiam al la Eternulo estos
    agrablaj la oferoj de Jehuda kaj de Jerusalem, kiel en la tempo
    antikva kaj kiel en la jaroj anta&ubreve;aj.</l>
  <l n='5'>Kaj Mi venos al vi, por
    ju&gcirc;i; kaj Mi estos rapida atestanto kontra&ubreve; la sor&ccirc;istoj kaj
    adultuloj, kontra&ubreve; tiuj, kiuj &jcirc;uras mensoge, kontra&ubreve; tiuj, kiuj
    estas maljustaj en la pagado al dungito, al vidvino kaj al orfo,
    kaj kontra&ubreve; tiuj, kiuj forklinas la rajton de fremdulo kaj Min ne
    timas, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar Mi, la Eternulo, ne
    &scirc;an&gcirc;i&gcirc;as; kaj vi, ho filoj de Jakob, ne nenii&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>De post la tagoj de viaj patroj vi deturnis vin de Miaj le&gcirc;oj
    kaj ne observas ilin; revenu al Mi, kaj tiam Mi returnos Min al
    vi, diras la Eternulo Cebaot. Sed vi diras: En kio ni devas
    reveni?</l>
  <l n='8'>&Ccirc;u povas homo ruzi kontra&ubreve; Dio? tamen vi ruzas kontra&ubreve;
    Mi. Vi diras: En kio ni ruzas kontra&ubreve; Vi? En la dekona&jcirc;o kaj la
    oferdonoj.</l>
  <l n='9'>Sub la malbeno vi ruini&gcirc;as, sed kontra&ubreve; Mi vi ruzas,
    la tuta popolo.</l>
  <l n='10'>Alportu la tutan dekona&jcirc;on en la provizejon,
    por ke estu man&gcirc;a&jcirc;o en Mia domo, kaj elprovu Min per tio, diras
    la Eternulo Cebaot, &ccirc;u Mi ne malfermos al vi la aperturon de la
    &ccirc;ielo kaj &ccirc;u Mi ne ver&scirc;os sur vin benon abundan.</l>
  <l n='11'>Tiam Mi faros
    por vi malpermeson al la man&gcirc;eganto, ke li ne pereigu al vi la
    fruktojn de la tero kaj ne senfruktigu al vi la vinberbran&ccirc;ojn
    sur la kampo, diras la Eternulo Cebaot.</l>
  <l n='12'>Kaj &ccirc;iuj nacioj nomos
    vin feli&ccirc;aj, &ccirc;ar vi estos lando ravanta, diras la Eternulo
    Cebaot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Arogantaj estas kontra&ubreve; Mi viaj vortoj, diras la Eternulo.
    Tamen vi diras: Kion ni parolas kontra&ubreve; Vi?</l>
  <l n='14'>Vi parolas: Vane
    ni servas al Dio: kian profiton ni havas, se ni plenumas Liajn
    preskribojn kaj se ni iradas sen&gcirc;oje anta&ubreve; la Eternulo Cebaot?</l>
  <l n='15'>Tial ni diras, ke la malbonuloj estas feli&ccirc;aj, kaj la malpiuloj
    estas bone aran&gcirc;itaj; ili incitas Dion, sed restas sendifektaj.</l>
  <l n='16'>Sed tiuj, kiuj timas la Eternulon, diras al si reciproke: La
    Eternulo atentas kaj a&ubreve;das, kaj memorlibro estas skribata anta&ubreve;
    Li pri tiuj, kiuj timas la Eternulon kaj respektas Lian nomon.</l>
  <l n='17'>Kaj ili estos Miaj, diras la Eternulo Cebaot, en la tago, kiam Mi
    aran&gcirc;os Mian apartan trezoron; kaj Mi korfavoros ilin, kiel homo
    korfavoras sian filon, kiu servas al li.</l>
  <l n='18'>Kaj vi denove vidos
    la diferencon inter virtulo kaj malvirtulo, inter tiu, kiu servas
    al Dio, kaj tiu, kiu ne servas al Li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar jen venos tago, ardanta kiel forno; tiam &ccirc;iuj malhumiluloj
    kaj malbonaguloj estos kiel pajlo, kaj la venonta tago bruligos
    ilin tiel, diras la Eternulo Cebaot, ke &gcirc;i ne restigos al ili
    radikon nek bran&ccirc;on.</l>
  <l n='2'>Sed por vi, kiuj respektas Mian nomon,
    levi&gcirc;os suno de justeco, kaj sanigo estos en &gcirc;iaj radioj, kaj vi
    eliros kaj saltados, kiel bone nutritaj bovidoj.</l>
  <l n='3'>Kaj vi
    piedpremos la malpiulojn, &ccirc;ar ili estos polvo sub la plandoj de
    viaj piedoj en tiu tago, kiun Mi aran&gcirc;os, diras la Eternulo
    Cebaot.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Memoru la instruon de Mia servanto Moseo, kiun Mi donis al li
    sur &Hcirc;oreb por la tuta Izrael, la le&gcirc;ojn kaj preskribojn.</l>
  <l n='5'>Jen Mi
    sendos al vi la profeton Elija, anta&ubreve; ol venos la granda kaj
    timinda tago de la Eternulo;</l>
  <l n='6'>kaj li returnos la koron de la
    patroj al la infanoj, kaj la koron de la infanoj al iliaj patroj,
    por ke Mi, veninte, ne frapu la teron per anatemo.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

      </body>
    </text>


<!-- ************** LA NOVA TESTAMENTO **************** -->

    <text id="NT">
      <front rend="index">
        <titlePage>
          <docTitle>
            <titlePart type="main">La Nova Testamento</titlePart>
            <titlePart type="subtitle">de<lb/>nia Sinjoro kaj Savanto<lb/>
              <name>Jesuo Kristo</name></titlePart>
          </docTitle>
          <docImprint>
            <pubPlace>Londono</pubPlace><lb/>
            <publisher>Brita kaj Alilanda Biblia Societo</publisher>
          </docImprint>
        </titlePage>       
      </front>
      <body>


<!-- LIBRO: MATEO -->

        <div type='book' n='40' id='libro_mat' rend='doc'>

          <index index='content' level1='S. MATEO'/>
          <head>SANKTA MATEO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La genealogia registro de Jesuo Kristo, filo de David, filo de
    Abraham.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Al Abraham naski&gcirc;is Isaak, kaj al Isaak naski&gcirc;is Jakob, kaj al
    Jakob naski&gcirc;is Jehuda kaj liaj fratoj,</l>
  <l n='3'>kaj al Jehuda naski&gcirc;is
    Perec kaj Zera&hcirc; el Tamar, kaj al Perec naski&gcirc;is &Hcirc;ecron, kaj al
    &Hcirc;ecron naski&gcirc;is Ram,</l>
  <l n='4'>kaj al Ram naski&gcirc;is Aminadab, kaj al
    Aminadab naski&gcirc;is Na&hcirc;&scirc;on, kaj al Na&hcirc;&scirc;on naski&gcirc;is Salma,</l>
  <l n='5'>kaj al
    Salma naski&gcirc;is Boaz el Ra&hcirc;ab, kaj al Boaz naski&gcirc;is Obed el Rut, kaj al Obed naski&gcirc;is Ji&scirc;aj,</l>
  <l n='6'>kaj al Ji&scirc;aj naski&gcirc;is David, la
    re&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='6'>Kaj al David naski&gcirc;is Salomono el la edzino de Urija,</l>
  <l n='7'>kaj al
    Salomono naski&gcirc;is Re&hcirc;abeam, kaj al Re&hcirc;abeam naski&gcirc;is Abija, kaj
    al Abija naski&gcirc;is Asa,</l>
  <l n='8'>kaj al Asa naski&gcirc;is Jeho&scirc;afat, kaj al
    Jeho&scirc;afat naski&gcirc;is Joram, kaj al Joram naski&gcirc;is Uzija,</l>
  <l n='9'>kaj al
    Uzija naski&gcirc;is Jotam, kaj al Jotam naski&gcirc;is A&hcirc;az, kaj al A&hcirc;az
    naski&gcirc;is &Hcirc;izkija,</l>
  <l n='10'>kaj al &Hcirc;izkija naski&gcirc;is Manase, kaj al
    Manase naski&gcirc;is Amon, kaj al Amon naski&gcirc;is Jo&scirc;ija,</l>
  <l n='11'>kaj al
    Jo&scirc;ija naski&gcirc;is Je&hcirc;onja kaj liaj fratoj, je la tempo de la
    translo&gcirc;i&gcirc;o en Babelon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj post la translo&gcirc;i&gcirc;o en Babelon, al Je&hcirc;onja naski&gcirc;is
    &Scirc;ealtiel, kaj al &Scirc;ealtiel naski&gcirc;is Zerubabel,</l>
  <l n='13'>kaj al Zerubabel
    naski&gcirc;is Abiud, kaj al Abiud naski&gcirc;is Eljakim, kaj al Eljakim
    naski&gcirc;is Azor,</l>
  <l n='14'>kaj al Azor naski&gcirc;is Cadok, kaj al Cadok
    naski&gcirc;is A&hcirc;im, kaj al A&hcirc;im naski&gcirc;is Eliud,</l>
  <l n='15'>kaj al Eliud
    naski&gcirc;is Eleazar, kaj al Eleazar naski&gcirc;is Mattan, kaj al Mattan
    naski&gcirc;is Jakob,</l>
  <l n='16'>kaj al Jakob naski&gcirc;is Jozef, edzo de Maria, el
    kiu estis naskita Jesuo, kiu estas nomata Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Tial &ccirc;iuj generacioj de Abraham &gcirc;is David estas dek kvar
    generacioj, kaj de David &gcirc;is la translo&gcirc;i&gcirc;o en Babelon dek kvar
    generacioj, kaj de la translo&gcirc;i&gcirc;o en Babelon &gcirc;is la Kristo dek
    kvar generacioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj la naski&gcirc;o de Jesuo Kristo estis tiamaniere: kiam lia
    patrino Maria estis fian&ccirc;inigita al Jozef, anta&ubreve; ol ili kunvenis,
    &scirc;i trovi&gcirc;is graveda per la Sankta Spirito.</l>
  <l n='19'>Kaj &scirc;ia edzo Jozef,
    estante justulo, kaj ne volante meti &scirc;in al publika malhonoro,
    volis &scirc;in sekrete forsendi.</l>
  <l n='20'>Sed kiam li pripensis tion, jen
    an&gcirc;elo de la Eternulo aperis al li en son&gcirc;o, dirante: Jozef, filo
    de David, ne timu preni al vi vian edzinon Maria; &ccirc;ar tio, kio
    naski&gcirc;os de &scirc;i, estas per la Sankta Spirito.</l>
  <l n='21'>Kaj &scirc;i naskos
    filon; kaj vi nomos lin JESUO; &ccirc;ar li savos sian popolon de &gcirc;iaj
    pekoj.</l>
  <l n='22'>Kaj &ccirc;io tio okazis, por ke plenumi&gcirc;u tio, kion la
    Eternulo parolis per la profeto, dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='23'>Jen virgulino gravedi&gcirc;os kaj naskos filon,<lb/>
         Kaj oni donos al li la nomon Emanuel;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='23'>tio estas, Dio kun ni.</l>
  <l n='24'>Kaj Jozef, levi&gcirc;inte el sia dormo,
    faris, kiel ordonis al li la an&gcirc;elo de la Eternulo, kaj prenis al
    si sian edzinon;</l>
  <l n='25'>kaj li ne ekkonis &scirc;in, &gcirc;is &scirc;i naskis filon;
    kaj li donis al li la nomon JESUO.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam Jesuo estis naskita en Bet-Le&hcirc;em de Judujo en la tempo
    de la re&gcirc;o Herodo, jen sa&gcirc;uloj el la oriento venis al Jerusalem,
    dirante:</l>
  <l n='2'>Kie estas tiu, kiu estas naskita Re&gcirc;o de la Judoj? &ccirc;ar
    ni vidis lian stelon en la oriento, kaj venis, por adorklini&gcirc;i al
    li.</l>
  <l n='3'>Kaj kiam la re&gcirc;o Herodo tion a&ubreve;dis, li maltrankvili&gcirc;is, kaj
    la tuta Jerusalem kun li.</l>
  <l n='4'>Kaj kunveniginte &ccirc;iujn &ccirc;efpastrojn
    kaj skribistojn de la popolo, li demandis al ili, kie la Kristo
    devas naski&gcirc;i.</l>
  <l n='5'>Kaj ili diris al li: En Bet-Le&hcirc;em de Judujo, &ccirc;ar
    per la profeto estas skribite jene:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='6'>Kaj vi, ho Bet-Le&hcirc;em, lando de Judujo,<lb/>
         Neniel estas plej malgranda inter la regantoj de Judujo;<lb/>
         &Ccirc;ar el vi venos reganto,<lb/>
         Kiu pa&scirc;tos Mian popolon Izrael.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Tiam Herodo sekrete venigis la sa&gcirc;ulojn, kaj precize scii&gcirc;is de
    ili pri la tempo, kiam aperis la stelo.</l>
  <l n='8'>Kaj li sendis ilin al
    Bet-Le&hcirc;em, dirante: Iru kaj elser&ccirc;u zorge pri la knabeto; kaj
    kiam vi lin trovos, sciigu al mi, por ke mi anka&ubreve; venu kaj
    adorklini&gcirc;u al li.</l>
  <l n='9'>Kaj a&ubreve;dinte la re&gcirc;on, ili ekvojiris; kaj jen
    la stelo, kiun ili vidis en la oriento, anta&ubreve;iris ilin, &gcirc;is &gcirc;i
    venis kaj staris super la loko, kie estis la juna knabeto.</l>
  <l n='10'>Kaj
    vidante la stelon, ili &gcirc;ojis kun tre granda &gcirc;ojo.</l>
  <l n='11'>Kaj veninte
    en la domon, ili vidis la knabeton kun lia patrino Maria, kaj
    adorklini&gcirc;is al li; kaj malferminte siajn trezorojn, ili faligis
    sin kaj prezentis al li donacojn: oron kaj olibanon kaj mirhon.</l>
  <l n='12'>Kaj avertite de Dio en son&gcirc;o, ke ili ne iru returne al Herodo,
    ili foriris per alia vojo al sia lando.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj post ilia foriro jen an&gcirc;elo de la Eternulo aperis en son&gcirc;o
    al Jozef, dirante: Levi&gcirc;u, kaj prenu la knabeton kaj lian
    patrinon, kaj forrapidu en Egiptujon, kaj restu tie, &gcirc;is mi
    parolos al vi; &ccirc;ar Herodo ser&ccirc;os la knabeton, por lin pereigi.</l>
  <l n='14'>Kaj li levi&gcirc;is, kaj prenis la knabeton kaj lian patrinon nokte,
    kaj migris en Egiptujon,</l>
  <l n='15'>kaj restis tie &gcirc;is la morto de
    Herodo; por ke plenumi&gcirc;u tio, kion la Eternulo parolis per la
    profeto, dirante: El Egiptujo Mi vokis Mian filon.</l>
  <l n='16'>Tiam
    Herodo, ekvidinte, ke li estas trompita de la sa&gcirc;uloj, tre
    koleris; kaj sendinte, li mortigis &ccirc;iujn knabojn en Bet-Le&hcirc;em kaj
    en &ccirc;iuj &gcirc;iaj &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;oj, havantajn du jarojn a&ubreve; malpli, la&ubreve; la
    tempo, pri kiu li precize scii&gcirc;is de la sa&gcirc;uloj.</l>
  <l n='17'>Tiam
    plenumi&gcirc;is tio, kio estis dirita per la profeto Jeremia, nome:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='18'>Vo&ccirc;o estas a&ubreve;dita en Rama,<lb/>
         &Gcirc;emado kaj maldol&ccirc;a plorado,<lb/>
         Ra&hcirc;el priploras siajn infanojn,<lb/>
         Kaj &scirc;i ne volas konsoli&gcirc;i, &ccirc;ar ili forestas.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Sed kiam Herodo mortis, jen an&gcirc;elo de la Eternulo aperis en
    son&gcirc;o al Jozef en Egiptujo, dirante:</l>
  <l n='20'>Levi&gcirc;u, kaj prenu la
    knabeton kaj lian patrinon, kaj iru en la landon de Izrael; &ccirc;ar
    mortis tiuj, kiuj atencis la vivon de la knabeto.</l>
  <l n='21'>Kaj li
    levi&gcirc;is, kaj prenis la knabeton kaj lian patrinon, kaj venis en
    la landon de Izrael.</l>
  <l n='22'>Sed kiam li a&ubreve;dis, ke Ar&hcirc;elao re&gcirc;as en
    Judujo anstata&ubreve; sia patro Herodo, li timis iri tien; kaj avertite
    de Dio en son&gcirc;o, li fortiris sin en la regionojn de Galileo,</l>
  <l n='23'>kaj venis al kaj lo&gcirc;is en urbo nomata Nazaret, por ke plenumi&gcirc;u
    tio, kio estis dirita per la profetoj, ke li estos nomata
    Nazaretano.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiuj tagoj venis Johano, la Baptisto, predikante en la
    dezerto de Judujo,</l>
  <l n='2'>kaj dirante: Pentu, &ccirc;ar alproksimi&gcirc;is la
    regno de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar li estas tiu, pri kiu estis dirite per
    la profeto Jesaja:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='3'>Vo&ccirc;o de krianto en la dezerto:<lb/>
         Pretigu la vojon de la Eternulo,<lb/>
         Rektigu Liajn irejojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj tiu Johano havis sian vesta&jcirc;on el kamelaj haroj, kaj ledan
    zonon &ccirc;irka&ubreve; siaj lumboj, kaj lia nutra&jcirc;o estis akridoj kaj
    sova&gcirc;a mielo.</l>
  <l n='5'>Tiam eliris al li Jerusalem kaj la tuta Judujo
    kaj la tuta &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de Jordan;</l>
  <l n='6'>kaj ili estis baptitaj de li
    en la rivero Jordan, konfesante siajn pekojn.</l>
  <l n='7'>Kaj vidante
    multajn el la Fariseoj kaj Sadukeoj venantajn al lia baptado, li
    diris al ili: Ho vipuridoj! kiu vin avertis forkuri de la venonta
    kolero?</l>
  <l n='8'>Donu do fruktojn ta&ubreve;gajn por pento;</l>
  <l n='9'>kaj ne pensu diri
    en vi: Ni havas Abrahamon kiel patron; &ccirc;ar mi diras al vi, ke Dio
    povas el &ccirc;i tiuj &scirc;tonoj starigi idojn al Abraham.</l>
  <l n='10'>Kaj jam la
    hakilo ku&scirc;as &ccirc;e la radiko de la arboj; tial &ccirc;iu arbo, kiu ne
    donas bonan frukton, estas dehakata, kaj &jcirc;etata en fajron.</l>
  <l n='11'>Mi
    ja vin baptas per akvo por pento; sed tiu, kiu venas post mi,
    estas pli potenca ol mi; liajn &scirc;uojn mi ne estas inda porti; li
    vin baptos per la Sankta Spirito kaj per fajro;</l>
  <l n='12'>lia ventumilo
    estas en lia mano, kaj li elpurigos sian dra&scirc;ejon, kaj li
    kolektos sian tritikon en la grenejon; sed la grenventuma&jcirc;on li
    bruligos per fajro neestingebla.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tiam venis Jesuo el Galileo al Jordan al Johano, por esti
    baptata de li.</l>
  <l n='14'>Sed tiu lin malakceptis, dirante: Mi bezonas
    esti baptata de vi, kaj &ccirc;u vi venas al mi?</l>
  <l n='15'>Sed Jesuo responde
    diris al li: Lasu do, &ccirc;ar tiel decas al ni plenumi &ccirc;ian justecon.
    Tiam li lasis lin.</l>
  <l n='16'>Kaj Jesuo, baptite, supreniris tuj el la
    akvo; kaj jen la &ccirc;ielo malfermi&gcirc;is, kaj li vidis la Spiriton de
    Dio malsuprenirantan kiel kolombo, kaj venantan sur lin;</l>
  <l n='17'>kaj
    jen vo&ccirc;o el la &ccirc;ielo, dirante: &Ccirc;i tiu estas Mia Filo, la amata,
    en kiu Mi havas plezuron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam Jesuo estis kondukita supren de la Spirito en la dezerton,
    por esti tentata de la diablo.</l>
  <l n='2'>Kaj fastinte kvardek tagojn kaj
    kvardek noktojn, li poste malsatis.</l>
  <l n='3'>Kaj la tentanto venis, kaj
    diris al li: Se vi estas Filo de Dio, ordonu, ke tiuj &scirc;tonoj
    fari&gcirc;u panoj.</l>
  <l n='4'>Sed responde li diris: Estas skribite: Ne per la
    pano sole vivas homo, sed per &ccirc;iu vorto, kiu eliras el la bu&scirc;o de
    Dio.</l>
  <l n='5'>Poste la diablo portis lin en la sanktan urbon, kaj
    starigis lin sur la tegmenta pinto de la templo,</l>
  <l n='6'>kaj diris al
    li: Se vi estas Filo de Dio, &jcirc;etu vin malsupren, &ccirc;ar estas
    skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='6'>Al Siaj an&gcirc;eloj Li ordonos pri vi,<lb/>
         Kaj sur la manoj ili vin portos,<lb/>
         Por ke vi ne falpu&scirc;i&gcirc;u sur &scirc;tono per via piedo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Jesuo diris al li: Anka&ubreve; estas skribite: Ne provu la Eternulon,
    vian Dion.</l>
  <l n='8'>Denove la diablo portis lin al monto tre alta, kaj
    montris al li &ccirc;iujn regnojn de la mondo kaj ilian gloron,</l>
  <l n='9'>kaj
    diris al li: &Ccirc;ion tion mi donos al vi, se vi faligos vin kaj
    adorklini&gcirc;os al mi.</l>
  <l n='10'>Tiam Jesuo diris al li: Foriru, Satano!
    &ccirc;ar estas skribite: Al la Eternulo, via Dio, vi adorklini&gcirc;u, kaj
    al Li sola vi servu.</l>
  <l n='11'>Tiam la diablo forlasis lin, kaj jen
    an&gcirc;eloj venis kaj servadis al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj a&ubreve;dinte, ke Johano estas arestita, li foriris en Galileon;</l>
  <l n='13'>kaj lasinte Nazareton, li venis al kaj lo&gcirc;is en Kapernaum
    apudmara, en la limoj de Zebulun kaj Naftali;</l>
  <l n='14'>por ke plenumi&gcirc;u
    tio, kio estis dirita per la profeto Jesaja, nome:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='15'>Lando de Zebulun kaj lando de Naftali,<lb/>
         La&ubreve;voje de la maro, transe de Jordan,<lb/>
         Galileo de la nacioj,<lb/></l>
  <l n='16'>La popolo, sidanta en mallumo,<lb/>
         Ekvidis grandan lumon,<lb/>
         Kaj al homoj, sidantaj en lando de ombra morto, ekbrilis<lb/>
              lumo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>De tiam Jesuo komencis prediki, kaj diri: Pentu, &ccirc;ar la regno
    de la &ccirc;ielo alproksimi&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj piedirante apud la maro de Galileo, li vidis du fratojn,
    Simonon, kiu estis nomata Petro, kaj Andreon, lian fraton,
    &jcirc;etantajn reton en la maron, &ccirc;ar ili estis fi&scirc;kaptistoj.</l>
  <l n='19'>Kaj
    li diris al ili: Venu post mi, kaj mi faros vin kaptistoj de
    homoj.</l>
  <l n='20'>Kaj ili tuj forlasis la retojn, kaj sekvis lin.</l>
  <l n='21'>Kaj
    anta&ubreve;enirinte de tie, li vidis aliajn du fratojn, Jakobon, filon
    de Zebedeo, kaj Johanon, lian fraton, en la &scirc;ipeto kun ilia patro
    Zebedeo, riparantajn siajn retojn; kaj li vokis ilin.</l>
  <l n='22'>Kaj ili
    tuj forlasis la &scirc;ipeton kaj sian patron, kaj sekvis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj Jesuo trairis tra la tuta Galileo, instruante en iliaj
    sinagogoj, kaj predikante la evangelion de la regno, kaj
    kuracante &ccirc;ian malsanon kaj &ccirc;ian malforta&jcirc;on inter la popolo.</l>
  <l n='24'>Kaj lia famo disvasti&gcirc;is en la tuta Sirio; kaj oni alkondukis al
    li &ccirc;iujn malsanulojn, malfortigitajn de diversaj malsanoj kaj
    turmentoj, demonhavantojn, epilepsiulojn, kaj paralizulojn, kaj
    li resanigis ilin.</l>
  <l n='25'>Kaj grandaj homamasoj lin sekvis el Galileo
    kaj Dekapolis kaj Jerusalem kaj Judujo kaj el trans Jordan.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj vidinte la homamasojn, li supreniris sur la monton, kaj
    kiam li sidi&gcirc;is, liaj dis&ccirc;iploj venis al li;</l>
  <l n='2'>kaj malferminte la
    bu&scirc;on, li instruis ilin, dirante:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Feli&ccirc;aj estas la malri&ccirc;aj en spirito, &ccirc;ar ilia estas la regno
    de la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Feli&ccirc;aj estas la plorantaj, &ccirc;ar ili konsoli&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Feli&ccirc;aj estas la humilaj, &ccirc;ar ili heredos la teron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Feli&ccirc;aj estas tiuj, kiuj malsatas kaj soifas justecon, &ccirc;ar ili
    sati&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Feli&ccirc;aj estas la kompatemaj, &ccirc;ar ili ricevos kompaton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Feli&ccirc;aj estas la kore puraj, &ccirc;ar ili vidos Dion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Feli&ccirc;aj estas la pacigantoj, &ccirc;ar filoj de Dio ili estos
    nomataj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Feli&ccirc;aj estas tiuj, kiuj estas persekutitaj pro justeco, &ccirc;ar
    ilia estas la regno de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='11'>Feli&ccirc;aj estas vi, kiam oni
    vin ripro&ccirc;os kaj persekutos kaj false vin kalumnios pro mi.</l>
  <l n='12'>&Gcirc;oju kaj ravi&gcirc;u, &ccirc;ar via rekompenco estos granda en la &ccirc;ielo; &ccirc;ar
    tiel oni persekutis la profetojn, kiuj estis anta&ubreve; vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Vi estas la salo de la tero; sed se la salo sengusti&gcirc;is, per
    kio &gcirc;i estos salita? &gcirc;i jam ta&ubreve;gas por nenio, krom por esti
    el&jcirc;etita kaj piedpremita de homoj.</l>
  <l n='14'>Vi estas la lumo de la
    mondo. Urbo starigita sur monto ne povas esti ka&scirc;ita.</l>
  <l n='15'>Kiam oni
    bruligas lampon, oni metas &gcirc;in ne sub grenmezurilon, sed sur la
    lampingon; kaj &gcirc;i lumas sur &ccirc;iujn, kiuj estas en la domo.</l>
  <l n='16'>Tiel
    same via lumo lumu anta&ubreve; homoj, por ke ili vidu viajn bonajn
    farojn, kaj gloru vian Patron, kiu estas en la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Ne pensu, ke mi venis, por detrui la le&gcirc;on a&ubreve; la profetojn; mi
    venis, ne por detrui, sed por plenumi.</l>
  <l n='18'>Vere mi diras al vi:
    &Gcirc;is la &ccirc;ielo kaj la tero forpasos, nek unu joto nek unu streketo
    forpasos de la le&gcirc;o, &gcirc;is &ccirc;io plenumi&gcirc;os.</l>
  <l n='19'>Tial, kiu malobservos
    unu el &ccirc;i tiuj plej malgrandaj ordonoj kaj tiel instruos homojn,
    tiu estos nomata la plej malgranda en la regno de la &ccirc;ielo; sed
    kiu faros ilin kaj instruos, tiu estos nomata granda en la regno
    de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar mi diras al vi, ke se via justeco ne superos
    la justecon de la skribistoj kaj la Fariseoj, vi tute ne eniros
    en la regnon de la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Vi a&ubreve;dis, ke estas dirite al la antikvuloj: Ne mortigu, kaj
    kiu mortigos, tiu estos en dan&gcirc;ero de ju&gcirc;ado;</l>
  <l n='22'>sed mi diras al
    vi, ke kiu koleras kontra&ubreve; sia frato, tiu estos en dan&gcirc;ero de
    ju&gcirc;ado; kaj kiu diros al sia frato: Raka, tiu estos en dan&gcirc;ero de
    la sinedrio; kaj kiu diros: Malsa&gcirc;ulo, tiu estos en dan&gcirc;ero de
    Gehena de fajro.</l>
  <l n='23'>Tial, se vi prezentas vian oferon &ccirc;e la
    altaro, kaj tie memoras, ke via frato havas ion kontra&ubreve; vi,</l>
  <l n='24'>lasu tie vian oferon anta&ubreve; la altaro, kaj foriru, unue paci&gcirc;u kun
    via frato, kaj poste venu kaj prezentu vian oferon.</l>
  <l n='25'>Konsentu
    rapide kun via kontra&ubreve;ulo, dum vi estas kun li sur la vojo, por
    ke la kontra&ubreve;ulo ne transdonu vin al la ju&gcirc;isto, kaj la ju&gcirc;isto
    al la subulo, kaj por ke vi ne estu &jcirc;etita en malliberejon.</l>
  <l n='26'>Vere mi diras al vi, ke vi neniel eliros el tie, &gcirc;is vi pagos la
    lastan kodranton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Vi a&ubreve;dis, ke estas dirite: Ne adultu;</l>
  <l n='28'>sed mi diras al vi,
    ke &ccirc;iu, kiu rigardas virinon, por deziri &scirc;in, jam adultis je &scirc;i
    en sia koro.</l>
  <l n='29'>Kaj se via dekstra okulo faligas vin, el&scirc;iru kaj
    for&jcirc;etu &gcirc;in; &ccirc;ar estus pli bone por vi, se unu el viaj membroj
    pereus, ol se via tuta korpo estus &jcirc;etita en Gehenan.</l>
  <l n='30'>Kaj se
    via dekstra mano faligas vin, detran&ccirc;u kaj for&jcirc;etu &gcirc;in; &ccirc;ar estus
    pli bone por vi, se unu el viaj membroj pereus, ol se via tuta
    korpo irus en Gehenan.</l>
  <l n='31'>Estas anka&ubreve; dirite: Kiu forsendos sian
    edzinon, tiu donu al &scirc;i eksedzigan leteron;</l>
  <l n='32'>sed mi diras al
    vi, ke &ccirc;iu, kiu forsendas sian edzinon, krom pro mal&ccirc;asteco, igas
    &scirc;in adulti; kaj kiu edzi&gcirc;os kun forsenditino, tiu adultas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Plue, vi a&ubreve;dis, ke estas dirite al la antikvuloj: Ne rompu
    &jcirc;urojn, sed plenumu viajn &jcirc;urojn anta&ubreve; la Eternulo;</l>
  <l n='34'>sed mi
    diras al vi: Tute ne &jcirc;uru; nek per la &ccirc;ielo, &ccirc;ar &gcirc;i estas la
    trono de Dio;</l>
  <l n='35'>nek per la tero, &ccirc;ar &gcirc;i estas la benketo de Liaj
    piedoj; nek per Jerusalem, &ccirc;ar &gcirc;i estas urbo de la granda Re&gcirc;o.</l>
  <l n='36'>Nek &jcirc;uru per via kapo, &ccirc;ar vi ne povas fari e&ccirc; unu haron
    blanka a&ubreve; nigra.</l>
  <l n='37'>Sed via parolo estu: Jes, jes, ne, ne; &ccirc;io
    ekster tio estas el malbono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Vi a&ubreve;dis, ke estas dirite: Okulon pro okulo, kaj denton pro
    dento;</l>
  <l n='39'>sed mi diras al vi: Ne rezistu al malbono; sed al tiu,
    kiu frapas vian dekstran vangon, turnu anka&ubreve; la alian.</l>
  <l n='40'>Kaj se
    iu deziras procesi kontra&ubreve; vi, por forpreni vian tunikon, lasu
    lin preni anka&ubreve; vian mantelon.</l>
  <l n='41'>Kaj se iu devigas vin iri unu
    mejlon, iru kun li du.</l>
  <l n='42'>Donu al tiu, kiu petas de vi; kaj ne
    deturnu vin de tiu, kiu deziras prunti de vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='43'>Vi a&ubreve;dis, ke estas dirite: Amu vian proksimulon, kaj malamu
    vian malamikon;</l>
  <l n='44'>sed mi diras al vi: Amu viajn malamikojn, kaj
    pre&gcirc;u por viaj persekutantoj;</l>
  <l n='45'>por ke vi estu filoj de via
    Patro, kiu estas en la &ccirc;ielo; &ccirc;ar Li levas Sian sunon sur la
    malbonulojn kaj bonulojn, kaj sendas pluvon sur la justulojn kaj
    la maljustulojn.</l>
  <l n='46'>&Ccirc;ar se vi amas tiujn, kiuj amas vin, kian
    rekompencon vi havas? &ccirc;u ne tion saman faras e&ccirc; la impostistoj?</l>
  <l n='47'>Kaj se vi salutas nur sole viajn fratojn, kion ekstran vi
    faras? &ccirc;u ne tion saman faras e&ccirc; la nacianoj?</l>
  <l n='48'>Estu do
    perfektaj, kiel anka&ubreve; via &ccirc;iela Patro estas perfekta.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Gardu vin, ke vi ne faru vian justa&jcirc;on anta&ubreve; homoj, por esti
    alrigardataj de ili; alie vi ne havas rekompencon &ccirc;e via Patro,
    kiu estas en la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Tial, kiam vi donos almozon, ne sonigu trumpeton anta&ubreve; vi, kiel
    faras la hipokrituloj en la sinagogoj kaj sur la stratoj, por
    havi gloron &ccirc;e homoj. Vere mi diras al vi: Ili jam ricevas sian
    rekompencon.</l>
  <l n='3'>Sed kiam vi donas almozon, ne lasu vian
    maldekstran manon scii, kion faras via dekstra;</l>
  <l n='4'>por ke via
    almozo estu en sekreto; kaj via Patro, kiu vidas en sekreto, vin
    rekompencos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj kiam vi pre&gcirc;as, ne estu kiel la hipokrituloj; &ccirc;ar ili amas
    pre&gcirc;i, starante en la sinagogoj kaj &ccirc;e la anguloj de la stratoj,
    por montri sin al homoj. Vere mi diras al vi: Ili jam ricevas
    sian rekompencon.</l>
  <l n='6'>Sed vi, kiam vi pre&gcirc;as, eniru en vian
    &ccirc;ambreton, kaj &scirc;losinte vian pordon, pre&gcirc;u al via Patro, kiu
    estas en sekreto; kaj via Patro, kiu vidas en sekreto, vin
    rekompencos.</l>
  <l n='7'>Kaj dum via pre&gcirc;ado ne vante ripetadu, kiel la
    nacianoj; &ccirc;ar ili supozas, ke ili estos a&ubreve;skultitaj pro sia
    multvorteco.</l>
  <l n='8'>Ne estu similaj al ili; &ccirc;ar via Patro scias, kion
    vi bezonas, anta&ubreve; ol vi petas de Li.</l>
  <l n='9'>Vi do pre&gcirc;u jene: Patro
    nia, kiu estas en la &ccirc;ielo, Via nomo estu sanktigita.</l>
  <l n='10'>Venu Via
    regno, plenumi&gcirc;u Via volo, kiel en la &ccirc;ielo, tiel anka&ubreve; sur la
    tero.</l>
  <l n='11'>Nian panon &ccirc;iutagan donu al ni hodia&ubreve;.</l>
  <l n='12'>Kaj pardonu al
    ni niajn &scirc;uldojn, kiel anka&ubreve; ni pardonas al niaj &scirc;uldantoj.</l>
  <l n='13'>Kaj ne konduku nin en tenton, sed liberigu nin de la malbono.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar se vi pardonas al homoj iliajn kulpojn, via Patro &ccirc;iela anka&ubreve;
    pardonos al vi.</l>
  <l n='15'>Sed se vi ne pardonas al homoj iliajn kulpojn,
    via Patro anka&ubreve; ne pardonos viajn kulpojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj kiam vi fastas, ne estu kiel la hipokrituloj, kun mal&gcirc;oja
    mieno; &ccirc;ar ili malbeligas sian viza&gcirc;on, por ke al homoj ili &scirc;ajnu
    fasti. Vere mi diras al vi: Ili jam ricevas sian rekompencon.</l>
  <l n='17'>Sed fastante, vi oleu vian kapon kaj lavu vian viza&gcirc;on;</l>
  <l n='18'>por ke
    vi ne al homoj &scirc;ajnu fasti, sed al via Patro en sekreto; kaj via
    Patro, kiu vidas en sekreto, vin rekompencos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Ne provizu al vi trezorojn sur la tero, kie tineo kaj rusto
    konsumas, kaj kie &scirc;telistoj trafosas kaj &scirc;telas;</l>
  <l n='20'>sed provizu
    al vi trezorojn en la &ccirc;ielo, kie nek tineo nek rusto konsumas,
    kaj kie &scirc;telistoj nek trafosas nek &scirc;telas;</l>
  <l n='21'>&ccirc;ar kie estas via
    trezoro, tie estos anka&ubreve; via koro.</l>
  <l n='22'>La lampo de la korpo estas
    la okulo; se do via okulo estas sendifekta, via tuta korpo estos
    luma.</l>
  <l n='23'>Sed se via okulo estas malbona, via tuta korpo estos
    malluma. Se do la lumo en vi estas mallumo, kiel densa estas la
    mallumo!</l>
  <l n='24'>Neniu povas esti sklavo por du sinjoroj; &ccirc;ar a&ubreve; li
    malamos unu kaj amos la alian, a&ubreve; li ali&gcirc;os al unu kaj malestimos
    la alian. Vi ne povas servi al Dio kaj al Mamono!</l>
  <l n='25'>Tial mi
    diras al vi: Ne zorgu pri via vivo, kion vi man&gcirc;u, a&ubreve; kion vi
    trinku; nek pri via korpo, kion vi surmetu. &Ccirc;u la vivo ne estas
    pli ol nutra&jcirc;o, kaj la korpo pli ol vesta&jcirc;o?</l>
  <l n='26'>Rigardu la
    birdojn de la &ccirc;ielo, ke ili ne semas, nek rikoltas, nek kolektas
    en grenejojn, kaj via Patro &ccirc;iela ilin nutras. &Ccirc;u vi ne multe pli
    valoras ol ili?</l>
  <l n='27'>Kaj kiu el vi per zorgado povas aldoni unu
    ulnon al sia staturo?</l>
  <l n='28'>Kaj kial vi zorgas pri vesta&jcirc;o? Pripensu
    la liliojn de la kampo, kiel ili kreskas; ili ne laboras, nek
    &scirc;pinas;</l>
  <l n='29'>tamen mi diras al vi, ke e&ccirc; Salomono en sia tuta gloro
    ne estis ornamita, kiel unu el &ccirc;i tiuj.</l>
  <l n='30'>Sed se Dio tiel vestas
    la kampan herba&jcirc;on, kiu ekzistas hodia&ubreve;, kaj morga&ubreve; estos &jcirc;etata
    en fornon, kiom pli certe Li vestos vin, ho malgrandfiduloj?</l>
  <l n='31'>Tial ne zorgu, dirante: Kion ni man&gcirc;u? a&ubreve;: Kion ni trinku? a&ubreve;:
    Kion ni surmetu?</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar pri &ccirc;io tio ser&ccirc;as la nacianoj; &ccirc;ar via
    Patro &ccirc;iela scias, ke vi bezonas &ccirc;ion tion.</l>
  <l n='33'>Sed celu unue Lian
    regnon kaj Lian justecon, kaj &ccirc;io tio estos aldonita al vi.</l>
  <l n='34'>Tial ne zorgu pri la morga&ubreve;a tago, &ccirc;ar la morga&ubreve;a tago zorgos pri
    si mem. Sufi&ccirc;a por la tago estas &gcirc;ia propra malbono.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ne ju&gcirc;u, por ke vi ne estu ju&gcirc;ataj.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar per kia ju&gcirc;o vi
    ju&gcirc;os, per tia vi estos ju&gcirc;itaj; kaj per kia mezuro vi mezuros,
    per tia oni mezuros al vi.</l>
  <l n='3'>Kaj kial vi rigardas la lignereton
    en la okulo de via frato, kaj ne pripensas la trabon en via
    okulo?</l>
  <l n='4'>Kiel vi diros al via frato: Lasu min eltiri la
    lignereton el via okulo; kaj jen la trabo en via propra okulo?</l>
  <l n='5'>Hipokritulo, eligu unue la trabon el via okulo, kaj tiam vi klare
    vidos, por eltiri la lignereton el la okulo de via frato.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Ne donu sankta&jcirc;on al la hundoj, nek &jcirc;etu viajn perlojn anta&ubreve; la
    porkoj; por ke ili ne premu ilin sub la piedoj, nek poste, sin
    turninte, dis&scirc;iru vin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Petu, kaj estos donite al vi; ser&ccirc;u, kaj vi trovos; frapu, kaj
    estos malfermite al vi;</l>
  <l n='8'>&ccirc;ar &ccirc;iu petanto ricevas, kaj la
    ser&ccirc;anto trovas, kaj al la frapanto estos malfermite.</l>
  <l n='9'>Plue, kiu
    homo el vi, kies filo de li petos panon, donos al li &scirc;tonon;</l>
  <l n='10'>a&ubreve; se li petos fi&scirc;on, donos al li serpenton?</l>
  <l n='11'>Se do vi, estante
    malbonaj, scias doni bonajn donacojn al viaj filoj, kiom pli
    certe via Patro, kiu estas en la &ccirc;ielo, donos bona&jcirc;ojn al tiuj,
    kiuj petas de Li?</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ion ajn do, kion vi deziras, ke la homoj
    faru al vi, vi anka&ubreve; faru al ili; &ccirc;ar &ccirc;i tio estas la le&gcirc;o kaj la
    profetoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Eniru tra la mallar&gcirc;a pordo, &ccirc;ar lar&gcirc;a estas la pordego kaj
    vasta estas la vojo kondukanta al la pereo, kaj multaj tra &gcirc;i
    eniras.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar mallar&gcirc;a estas la pordo kaj malvastigita estas la
    vojo kondukanta al la vivo, kaj malmultaj &gcirc;in trovas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Gardu vin kontra&ubreve; la falsaj profetoj, kiuj venas al vi en
    &scirc;afaj feloj, sed interne estas rabemaj lupoj.</l>
  <l n='16'>Per iliaj
    fruktoj vi konos ilin. &Ccirc;u el dornarbetoj oni kolektas vinberojn,
    a&ubreve; el kardoj figojn?</l>
  <l n='17'>Tiel &ccirc;iu bona arbo donas bonajn fruktojn,
    sed putra arbo donas malbonajn fruktojn.</l>
  <l n='18'>Bona arbo ne povas
    doni malbonajn fruktojn, nek putra arbo doni bonajn fruktojn.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;iu arbo, kiu ne donas bonan frukton, estas dehakata kaj &jcirc;etata
    en fajron.</l>
  <l n='20'>Tial per iliaj fruktoj vi konos ilin.</l>
  <l n='21'>Ne &ccirc;iu,
    kiu diras al mi: Sinjoro, Sinjoro, eniros en la regnon de la
    &ccirc;ielo; sed tiu, kiu plenumas la volon de mia Patro, kiu estas en
    la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='22'>Multaj diros al mi en tiu tago: Sinjoro, Sinjoro, &ccirc;u
    ni ne profetis en via nomo, kaj en via nomo elpelis demonojn, kaj
    en via nomo faris multajn potenca&jcirc;ojn?</l>
  <l n='23'>Kaj tiam mi konfesos al
    ili: Mi neniam konis vin; fori&gcirc;u de mi, vi farantoj de
    maljusteco.</l>
  <l n='24'>Tial &ccirc;iu, kiu a&ubreve;das &ccirc;i tiujn miajn parolojn kaj
    plenumas ilin, estos komparata al sa&gcirc;a viro, kiu konstruis sian
    domon sur roko;</l>
  <l n='25'>kaj falis pluvo, kaj venis inundoj, kaj blovis
    ventoj, kaj albatis tiun domon, kaj &gcirc;i ne falis; &ccirc;ar &gcirc;i estis
    fondita sur roko.</l>
  <l n='26'>Kaj &ccirc;iu, kiu a&ubreve;das &ccirc;i tiujn miajn parolojn
    kaj ne plenumas ilin, estos komparata al viro malsa&gcirc;a, kiu
    konstruis sian domon sur la sablo;</l>
  <l n='27'>kaj falis pluvo, kaj venis
    inundoj, kaj blovis ventoj, kaj sin &jcirc;etis sur tiun domon, kaj &gcirc;i
    falis; kaj granda estis &gcirc;ia falo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj kiam Jesuo finis tiujn parolojn, la homamasoj miregis pri
    lia instruado;</l>
  <l n='29'>&ccirc;ar li instruis ilin, kiel havanta a&ubreve;toritaton,
    kaj ne kiel iliaj skribistoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam li malsupreniris de la monto, lin sekvis grandaj
    homamasoj.</l>
  <l n='2'>Kaj jen venis al li leprulo kaj adorklini&gcirc;is al li,
    dirante: Sinjoro, se vi volas, vi povas min purigi.</l>
  <l n='3'>Kaj li
    etendis la manon kaj tu&scirc;is lin, dirante: Mi volas; estu purigita.
    Kaj tuj lia lepro estis purigita.</l>
  <l n='4'>Kaj Jesuo diris al li: Zorgu,
    ke vi diru al neniu. Sed iru, montru vin al la pastro, kaj oferu
    la donon, kiun Moseo ordonis, por atesto al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj kiam li eniris en Kapernaumon, venis al li centestro,
    petante lin,</l>
  <l n='6'>kaj dirante: Sinjoro, mia knabo ku&scirc;as paralizulo
    en la domo, kaj terure suferas.</l>
  <l n='7'>Kaj li diris al li: Mi venos,
    kaj sanigos lin.</l>
  <l n='8'>Kaj la centestro responde diris: Sinjoro, mi
    ne estas inda, ke vi venu sub mian tegmenton; sed nur parolu
    vorte, kaj mia knabo sani&gcirc;os.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar mi anka&ubreve; estas homo sub
    a&ubreve;toritato, havante soldatojn sub mi; kaj mi diras al &ccirc;i tiu:
    Iru; kaj li iras; kaj al alia: Venu; kaj li venas; kaj al mia
    sklavo: Faru &ccirc;i tion; kaj li &gcirc;in faras.</l>
  <l n='10'>Kaj kiam Jesuo tion
    a&ubreve;dis, li miris, kaj diris al la sekvantoj: Vere mi diras al vi,
    ke &ccirc;e neniu en Izrael mi trovis tiom da fido.</l>
  <l n='11'>Kaj mi diras al
    vi, ke multaj venos el la oriento kaj la okcidento, kaj sidi&gcirc;os
    kun Abraham kaj Isaak kaj Jakob en la regno de la &ccirc;ielo;</l>
  <l n='12'>sed
    la filoj de la regno estos el&jcirc;etitaj en la eksteran mallumon; tie
    estos la plorado kaj la grincado de dentoj.</l>
  <l n='13'>Kaj Jesuo diris al
    la centestro: Iru; kiel vi kredis, tiel estu farite al vi. Kaj
    lia knabo sani&gcirc;is en tiu sama horo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj kiam Jesuo venis en la domon de Petro, li vidis lian
    bopatrinon ku&scirc;anta, malsana de febro.</l>
  <l n='15'>Kaj li tu&scirc;is &scirc;ian manon,
    kaj la febro forlasis &scirc;in; kaj &scirc;i levi&gcirc;is kaj servis al li.</l>
  <l n='16'>Kaj kiam vesperi&gcirc;is, oni venigis al li multajn demonhavantojn;
    kaj li elpelis la spiritojn per vorto, kaj sanigis &ccirc;iujn
    malsanulojn;</l>
  <l n='17'>por ke plenumi&gcirc;u tio, kio estis dirita per la
    profeto Jesaja, nome: Li mem prenis niajn malforta&jcirc;ojn kaj portis
    niajn malsanojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj kiam Jesuo vidis &ccirc;irka&ubreve; si grandan homamason, li ordonis
    transiri al la alia bordo.</l>
  <l n='19'>Kaj venis unu skribisto, kaj diris
    al li: Majstro, mi vin sekvos, kien ajn vi iros.</l>
  <l n='20'>Kaj Jesuo
    diris al li: La vulpoj havas kavojn, kaj la birdoj de la &ccirc;ielo
    havas ripozejojn; sed la Filo de homo ne havas, kie ku&scirc;igi sian
    kapon.</l>
  <l n='21'>Kaj alia el la dis&ccirc;iploj diris al li: Sinjoro, permesu
    al mi unue iri kaj enterigi mian patron.</l>
  <l n='22'>Sed Jesuo diris al
    li: Sekvu min, kaj lasu la mortintojn enterigi siajn mortintojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj kiam li eniris en &scirc;ipeton, liaj dis&ccirc;iploj lin sekvis.</l>
  <l n='24'>Kaj jen okazis granda malsereno sur la maro, tiel ke la &scirc;ipeto
    estis kovrita de la ondoj; sed li dormadis.</l>
  <l n='25'>Kaj ili venis, kaj
    vekis lin, dirante: Sinjoro, savu; ni pereas.</l>
  <l n='26'>Kaj li diris al
    ili: Kial vi estas timemaj, ho malgrandfiduloj? Tiam li levi&gcirc;is,
    kaj admonis la ventojn kaj la maron; kaj fari&gcirc;is granda sereno.</l>
  <l n='27'>Kaj la homoj miregis, dirante: Kia estas &ccirc;i tiu, ke e&ccirc; la
    ventoj kaj la maro lin obeas?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj kiam li venis al la alia bordo, en la landon de la
    Gadaranoj, lin renkontis du demonhavantoj, elvenante el inter la
    tomboj, tre furiozaj, tiel, ke neniu povis preterpasi per tiu
    vojo.</l>
  <l n='29'>Kaj jen ili kriis, dirante: Kio estas inter ni kaj vi,
    ho Filo de Dio? &ccirc;u vi venis &ccirc;i tien, por turmenti nin anta&ubreve; la
    tempo?</l>
  <l n='30'>Kaj malproksime de ili estis granda grego da porkoj,
    pa&scirc;ti&gcirc;antaj tie.</l>
  <l n='31'>Kaj la demonoj petegis lin, dirante: Se vi
    elpelos nin, forsendu nin en la gregon da porkoj.</l>
  <l n='32'>Kaj li diris
    al ili: Iru. Kaj elirinte, ili foriris en la porkojn; kaj jen
    kuris la tuta grego malsupren de la kruta&jcirc;o en la maron, kaj
    pereis en la akvoj.</l>
  <l n='33'>Kaj la pa&scirc;tistoj forkuris kaj iris en la
    urbon, kaj rakontis &ccirc;ion, kaj pri la demonhavintoj.</l>
  <l n='34'>Kaj jen la
    tuta urbo elvenis renkonte al Jesuo; kaj vidinte lin, ili
    petegis, ke li transiru el iliaj limoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj enirinte en &scirc;ipeton, li transiris, kaj venis en sian
    propran urbon.</l>
  <l n='2'>Kaj jen oni alportis al li paralizulon, ku&scirc;antan
    sur lito; kaj Jesuo, vidinte ilian fidon, diris al la paralizulo:
    Kura&gcirc;u, filo, viaj pekoj estas pardonitaj.</l>
  <l n='3'>Kaj jen iuj el la
    skribistoj diris en si: &Ccirc;i tiu blasfemas.</l>
  <l n='4'>Kaj Jesuo, eksciante
    iliajn pensojn, diris: Kial vi pensas malbonon en viaj koroj?</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar kio estas pli facila, diri: Viaj pekoj estas pardonitaj; a&ubreve;
    diri: Levi&gcirc;u kaj piediru?</l>
  <l n='6'>Sed por ke vi sciu, ke la Filo de
    homo havas a&ubreve;toritaton sur la tero pardoni pekojn &dash; tiam li diris
    al la paralizulo: Levi&gcirc;u, prenu vian liton, kaj iru al via domo.</l>
  <l n='7'>Kaj li levi&gcirc;is, kaj iris al sia domo.</l>
  <l n='8'>Kaj vidinte tion, la
    homamasoj timis, kaj gloris Dion, kiu donis tian a&ubreve;toritaton al
    homoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj Jesuo, forpasante de tie, vidis viron nomatan Mateo,
    sidantan &ccirc;e la impostejo; kaj li diris al li: Sekvu min. Kaj li
    stari&gcirc;is, kaj sekvis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj dum li sidis &ccirc;e man&gcirc;o en la domo, jen multaj impostistoj
    kaj pekuloj venis kaj sidi&gcirc;is tie kun Jesuo kaj liaj dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='11'>Kaj vidinte tion, la Fariseoj diris al liaj dis&ccirc;iploj: Kial
    via instruisto man&gcirc;as kun impostistoj kaj pekuloj?</l>
  <l n='12'>Kaj a&ubreve;dinte
    tion, li diris: Ne la sanuloj bezonas kuraciston, sed la
    malsanuloj.</l>
  <l n='13'>Sed iru, kaj lernu, kion signifas &ccirc;i tio: Mi
    deziras bonfaradon, sed ne oferon; &ccirc;ar mi venis, por alvoki ne
    justulojn, sed pekulojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tiam alvenis al li la dis&ccirc;iploj de Johano, dirante: Kial ni
    kaj la Fariseoj fastas ofte, sed viaj dis&ccirc;iploj ne fastas?</l>
  <l n='15'>Kaj
    Jesuo diris al ili: &Ccirc;u la filoj de la edzi&gcirc;ejo povas mal&gcirc;oji, dum
    la fian&ccirc;o estas kun ili? Sed venos tagoj, kiam la fian&ccirc;o estos
    prenita for de ili, kaj tiam ili fastos.</l>
  <l n='16'>Kaj neniu alkudras
    flika&jcirc;on el nefulita drapo sur malnovan veston, &ccirc;ar la pleniga&jcirc;o
    forprenas de la vesto, kaj pli malbona &scirc;ira&jcirc;o fari&gcirc;as.</l>
  <l n='17'>Anka&ubreve;
    oni ne enver&scirc;as novan vinon en malnovajn felsakojn; alie la
    felsakoj krevos, kaj la vino elfluos, kaj la felsakoj detrui&gcirc;os;
    sed oni enver&scirc;as novan vinon en novajn felsakojn, kaj amba&ubreve;
    konservi&gcirc;as.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Dum li tion parolis al ili, jen unu estro, alveninte,
    adorklini&gcirc;is al li, dirante: Mia filino &jcirc;us mortis; sed venu kaj
    metu vian manon sur &scirc;in, kaj &scirc;i vivos.</l>
  <l n='19'>Kaj Jesuo levi&gcirc;is, kaj
    sekvis lin, kaj anka&ubreve; liaj dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='20'>Kaj jen virino, kiu jam
    dek du jarojn havis sangofluon, venis malanta&ubreve; lin kaj tu&scirc;is la
    randon de lia mantelo;</l>
  <l n='21'>&ccirc;ar &scirc;i diris en si: Se mi nur tu&scirc;os
    lian mantelon, mi estos sanigita.</l>
  <l n='22'>Kaj Jesuo, sin turninte kaj
    vidinte &scirc;in, diris: Kura&gcirc;u, filino; via fido vin savis. Kaj en
    tiu sama horo la virino resani&gcirc;is.</l>
  <l n='23'>Kaj Jesuo, veninte en la
    domon de la estro kaj vidinte la flutistojn kaj la homamason
    bruantajn,</l>
  <l n='24'>diris: Foriru; &ccirc;ar la knabineto ne mortis, sed
    dormas. Kaj ili mokridis lin.</l>
  <l n='25'>Sed kiam la homamaso estis
    elpelita, li eniris, kaj prenis &scirc;ian manon; kaj la knabineto
    levi&gcirc;is.</l>
  <l n='26'>Kaj disiris tiu famo en tiun tutan regionon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj kiam Jesuo foriris de tie, du blinduloj sekvis lin,
    kriante kaj dirante: Kompatu nin, ho filo de David.</l>
  <l n='28'>Kaj kiam
    li venis en la domon, la blinduloj alvenis al li, kaj Jesuo diris
    al ili: &Ccirc;u vi kredas, ke mi povas fari &ccirc;i tion? Ili diris al li:
    Jes, Sinjoro.</l>
  <l n='29'>Tiam li tu&scirc;is iliajn okulojn, dirante: Estu al
    vi la&ubreve; via fido.</l>
  <l n='30'>Kaj iliaj okuloj malfermi&gcirc;is. Kaj Jesuo
    severe ordonis al ili: Gardu vin, ke neniu tion sciu.</l>
  <l n='31'>Sed
    elirinte, ili disvastigis lian famon en tiu tuta regiono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj dum ili eliris, jen oni alportis al li mutan
    demonhavanton.</l>
  <l n='33'>Kaj kiam la demono estis elpelita, la mutulo
    parolis; kaj la homamasoj miris, dirante: Neniam tia afero estas
    vidita en Izrael.</l>
  <l n='34'>Sed la Fariseoj diris: Per la estro de la
    demonoj li elpelas demonojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Kaj Jesuo trairis &ccirc;iujn urbojn kaj vila&gcirc;ojn, instruante en
    iliaj sinagogoj, kaj predikante la evangelion de la regno, kaj
    sanigante &ccirc;ian malsanon kaj &ccirc;ian malforta&jcirc;on.</l>
  <l n='36'>Kaj vidante la
    homamasojn, li estis kortu&scirc;ita pri ili, &ccirc;ar ili estis mizerigitaj
    kaj disigitaj, kiel &scirc;afoj ne havantaj pa&scirc;tiston.</l>
  <l n='37'>Tiam li diris
    al siaj dis&ccirc;iploj: La rikolto ja estas abunda, sed la laborantoj
    estas malmultaj.</l>
  <l n='38'>Petu do la Sinjoron de la rikolto, ke Li
    sendu laborantojn en Sian rikolton.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li alvokis al si la dek du dis&ccirc;iplojn, kaj donis al ili
    a&ubreve;toritaton super malpuraj spiritoj, por elpeli ilin, kaj por
    sanigi &ccirc;ian malsanon kaj &ccirc;ian malforta&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj la nomoj de la dek du apostoloj estas jenaj: la unua,
    Simon, kiu estis nomata Petro, kaj lia frato Andreo, Jakobo, filo
    de Zebedeo, kaj lia frato Johano,</l>
  <l n='3'>Filipo kaj Bartolomeo,
    Tomaso, kaj Mateo, impostisto, Jakobo, filo de Alfeo, kaj Tadeo,</l>
  <l n='4'>Simon, la Fervorulo, kaj Judas Iskariota, kiu anka&ubreve; perfidis
    lin.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;i tiujn dek du Jesuo forsendis, kaj ordonis al ili,
    dirante:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>Ne iru sur vojon de nacianoj, kaj ne eniru en urbon de
    Samarianoj;</l>
  <l n='6'>sed iru prefere al la perditaj &scirc;afoj de la domo de
    Izrael.</l>
  <l n='7'>Kaj dum vi iros, prediku, dirante: La regno de la &ccirc;ielo
    alproksimi&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>Malsanulojn sanigu, mortintojn levu, leprulojn
    purigu, demonojn elpelu: donace vi ricevis, donace donu.</l>
  <l n='9'>Ne
    provizu oron nek ar&gcirc;enton nek kupron en viajn zonojn,</l>
  <l n='10'>nek
    saketon por voja&gcirc;o, nek du tunikojn, nek &scirc;uojn, nek bastonon; &ccirc;ar
    la laboranto meritas sian nutra&jcirc;on.</l>
  <l n='11'>Kaj en iu ajn urbo a&ubreve;
    vila&gcirc;o, en kiun vi eniros, demandu, kiu tie estas inda; kaj lo&gcirc;u
    tie, &gcirc;is vi foriros.</l>
  <l n='12'>Kaj venante en la domon, salutu &gcirc;in.</l>
  <l n='13'>Kaj se la domo estas inda, via paco venu sur &gcirc;in; sed se &gcirc;i ne
    estas inda, via paco revenu al vi.</l>
  <l n='14'>Kaj se iu ne akceptos vin,
    nek a&ubreve;skultos viajn vortojn, tiam forirante el tiu domo a&ubreve; tiu
    urbo, deskuu la polvon de viaj piedoj.</l>
  <l n='15'>Vere mi diras al vi:
    Pli elporteble estos por la lando de Sodom kaj Gomora en la tago
    de ju&gcirc;ado, ol por tiu urbo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Jen mi forsendas vin kiel &scirc;afojn meze de lupoj; estu do
    prudentaj kiel serpentoj, kaj simplaj kiel kolomboj.</l>
  <l n='17'>Sed gardu
    vin kontra&ubreve; la homoj; &ccirc;ar ili transdonos vin al sinedrioj, kaj en
    siaj sinagogoj ili vin skur&gcirc;os;</l>
  <l n='18'>kaj anta&ubreve; provincestrojn kaj
    re&gcirc;ojn vi estos kondukitaj pro mi, por atesto al ili kaj al la
    nacianoj.</l>
  <l n='19'>Sed kiam ili transdonos vin, ne zorgu, kiel a&ubreve; kion
    vi parolos; &ccirc;ar estos donita al vi en tiu horo tio, kion vi
    parolos.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar parolas ne vi, sed la Spirito de via Patro
    parolas en vi.</l>
  <l n='21'>Kaj frato transdonos fraton al morto, kaj patro
    filon; kaj infanoj ribelos kontra&ubreve; gepatroj kaj mortigos ilin.</l>
  <l n='22'>Kaj vi estos malamataj de &ccirc;iuj pro mia nomo; sed kiu persistos
    &gcirc;is la fino, tiu estos savita.</l>
  <l n='23'>Kaj kiam oni vin persekutos en
    unu urbo, forkuru en alian; &ccirc;ar vere mi diras al vi: Vi ne
    trairos la urbojn de Izrael, anta&ubreve; ol venos la Filo de homo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Dis&ccirc;iplo ne estas super sia instruanto, nek sklavo super sia
    sinjoro.</l>
  <l n='25'>Sufi&ccirc;as por la dis&ccirc;iplo, ke li estu kiel lia
    instruanto, kaj la sklavo, kiel lia sinjoro. Se oni nomis la
    dommastron Baal-Zebub, kiom pli anka&ubreve; liajn domanojn!</l>
  <l n='26'>Tial ne
    timu ilin, &ccirc;ar nenio estas kovrita, kio ne estos elmontrita, kaj
    nenio ka&scirc;ita, kio ne estos konigita.</l>
  <l n='27'>Kion mi diras al vi en la
    mallumo, tion parolu en la lumo; kaj kion vi a&ubreve;das en la orelon,
    tion proklamu sur la tegmentoj.</l>
  <l n='28'>Kaj ne timu tiujn, kiuj
    mortigas la korpon, sed ne povas mortigi la animon; sed prefere
    timu Tiun, kiu povas pereigi kaj animon kaj korpon en Gehena.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;u oni ne vendas du paserojn por asaro? tamen unu el ili ne falos
    teren sen via Patro;</l>
  <l n='30'>sed e&ccirc; la haroj de via kapo estas &ccirc;iuj
    kalkulitaj.</l>
  <l n='31'>Tial ne timu; vi valoras pli, ol multaj paseroj.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;iun do, kiu konfesos min anta&ubreve; homoj, mi anka&ubreve; konfesos anta&ubreve;
    mia Patro, kiu estas en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='33'>Sed kiu malkonfesos min
    anta&ubreve; homoj, tiun mi anka&ubreve; malkonfesos anta&ubreve; mia Patro, kiu estas
    en la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Ne supozu, ke mi venis, por enkonduki pacon sur la teron; mi
    venis, por enkonduki ne pacon, sed glavon.</l>
  <l n='35'>&Ccirc;ar mi venis, por
    kontra&ubreve;meti viron kontra&ubreve; lian patron, kaj filinon kontra&ubreve; &scirc;ian
    patrinon, kaj bofilinon kontra&ubreve; &scirc;ian bopatrinon;</l>
  <l n='36'>kaj la
    domanoj de homo estos liaj malamikoj.</l>
  <l n='37'>Kiu amas patron a&ubreve;
    patrinon pli ol min, tiu ne estas inda je mi; kaj kiu amas filon
    a&ubreve; filinon pli ol min, tiu ne estas inda je mi.</l>
  <l n='38'>Kaj kiu ne
    prenas sian krucon kaj sekvas post mi, tiu ne estas inda je mi.</l>
  <l n='39'>Kiu trovas sian vivon, tiu &gcirc;in perdos; kaj kiu perdas sian
    vivon pro mi, tiu &gcirc;in trovos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Kiu vin akceptas, tiu min akceptas; kaj kiu min akceptas, tiu
    akceptas Tiun, kiu min sendis.</l>
  <l n='41'>Kiu akceptas profeton en la
    nomo de profeto, tiu ricevos rekompencon de profeto; kaj kiu
    akceptas justulon en la nomo de justulo, tiu ricevos rekompencon
    de justulo.</l>
  <l n='42'>Kaj kiu trinkigos nur tason da malvarma akvo al
    unu el &ccirc;i tiuj malgranduloj en la nomo de dis&ccirc;iplo, vere mi diras
    al vi, tiu neniel perdos sian rekompencon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam Jesuo finis siajn ordonojn al siaj dek du dis&ccirc;iploj,
    li foriris de tie, por instrui kaj prediki en iliaj urboj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj kiam Johano a&ubreve;dis en la malliberejo pri la faroj de Kristo,
    li sendis per siaj dis&ccirc;iploj,</l>
  <l n='3'>por diri al li: &Ccirc;u vi estas la
    venonto, a&ubreve; &ccirc;u ni atendu alian?</l>
  <l n='4'>Kaj Jesuo responde diris al
    ili: Iru kaj sciigu al Johano tion, kion vi a&ubreve;das kaj vidas:</l>
  <l n='5'>blinduloj ricevas vidpovon, kaj lamuloj mar&scirc;as, lepruloj estas
    purigitaj, kaj surduloj a&ubreve;das, kaj mortintoj levi&gcirc;as, kaj al
    malri&ccirc;uloj evangelio estas predikata.</l>
  <l n='6'>Kaj feli&ccirc;a estas &ccirc;iu, kiu
    ne falpu&scirc;i&gcirc;as pro mi.</l>
  <l n='7'>Kaj kiam ili foriris, Jesuo komencis
    paroli al la homamasoj pri Johano: Kion vi eliris en la dezerton
    por rigardi? &ccirc;u junkon skuatan de la vento?</l>
  <l n='8'>Sed kion vi eliris
    por vidi? &ccirc;u homon mole vestitan? Jen tiuj, kiuj portas molajn
    vestojn, trovi&gcirc;as en domoj de re&gcirc;oj.</l>
  <l n='9'>Sed kion vi eliris por
    vidi? &ccirc;u profeton? Jes, mi diras al vi, kaj multe pli ol
    profeton.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar li estas tiu, pri kiu estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='10'>Jen Mi sendos Mian an&gcirc;elon anta&ubreve; via viza&gcirc;o,<lb/>
         Kaj li preparos anta&ubreve; vi vian vojon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Vere mi diras al vi: Inter naskitoj de virinoj ne aperis iu
    pli granda ol Johano, la Baptisto; tamen tiu, kiu estas nur
    malgranda en la regno de la &ccirc;ielo, estas pli granda ol li.</l>
  <l n='12'>Kaj
    de post la tagoj de Johano, la Baptisto, &gcirc;is nun, la regno de la
    &ccirc;ielo estas perfortata, kaj perfortuloj kaptas &gcirc;in.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj
    profetoj kaj la le&gcirc;o profetis &gcirc;is Johano.</l>
  <l n='14'>Kaj se vi volas tion
    ricevi, tiu estas Elija, kiu estis venonta.</l>
  <l n='15'>Kiu havas orelon
    por a&ubreve;di, tiu a&ubreve;du.</l>
  <l n='16'>Sed al kio mi komparu &ccirc;i tiun generacion?
    &Gcirc;i similas al infanoj, kiuj sidas sur la placoj, kaj vokas al la
    ceteraj,</l>
  <l n='17'>dirante: Ni flutis al vi, kaj vi ne dancis; ni
    lamentis, kaj vi ne ploris.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar venis Johano, nek man&gcirc;ante nek
    trinkante, kaj ili diras: Li havas demonon.</l>
  <l n='19'>La Filo de homo
    venis, man&gcirc;ante kaj trinkante, kaj ili diras: Jen man&gcirc;egulo kaj
    vindrinkulo, amiko de impostistoj kaj pekuloj! Kaj la sa&gcirc;eco
    estas pravigita de siaj faroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Tiam li komencis ripro&ccirc;i la urbojn, en kiuj estis faritaj la
    plej multaj el liaj potencaj faroj; &ccirc;ar ili ne pentis.</l>
  <l n='21'>Ve al
    vi, &Hcirc;orazin! Ve al vi, Betsaida! &Ccirc;ar se en Tiro kaj Cidon estus
    faritaj tiuj potenca&jcirc;oj, kiuj estas faritaj en vi, anta&ubreve; longe
    ili jam pentus en saka&jcirc;o kaj cindro.</l>
  <l n='22'>Tamen mi diras al vi:
    Estos pli elporteble por Tiro kaj Cidon en la tago de ju&gcirc;ado, ol
    por vi.</l>
  <l n='23'>Kaj vi, Kapernaum! &ccirc;u vi estos altigita &gcirc;is la &ccirc;ielo?
    vi malsupreni&gcirc;os &gcirc;is Hades; &ccirc;ar se en Sodom estus faritaj tiuj
    potenca&jcirc;oj, kiuj estas faritaj en vi, &gcirc;i restus &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  <l n='24'>Tamen mi diras al vi: Estos pli elporteble por la lando de Sodom
    en la tago de ju&gcirc;ado, ol por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>En tiu tempo Jesuo ekparolis kaj diris: Mi Vin gloras, ho
    Patro, Sinjoro de la &ccirc;ielo kaj la tero, ke tion Vi ka&scirc;is for de
    sa&gcirc;uloj kaj prudentuloj, kaj malka&scirc;is al infanoj;</l>
  <l n='26'>jes, Patro,
    &ccirc;ar tiel estis bone anta&ubreve; Vi.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;io estas transdonita al mi de
    mia Patro, kaj neniu konas la Filon krom la Patro, nek iu konas
    la Patron krom la Filo, kaj tiu, al kiu la Filo volas malka&scirc;i
    Lin.</l>
  <l n='28'>Venu al mi &ccirc;iuj, kiuj estas laborantaj kaj &scirc;ar&gcirc;itaj, kaj
    mi vin ripozigos.</l>
  <l n='29'>Metu sur vin mian jugon, kaj lernu &ccirc;e mi,
    &ccirc;ar mi estas milda kaj korhumila; kaj vi trovos ripozon por viaj
    animoj.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar mia jugo estas facila, kaj mia &scirc;ar&gcirc;o estas
    malpeza.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo Jesuo iris en sabato tra la grenkampoj, kaj liaj
    dis&ccirc;iploj malsatis, kaj komencis de&scirc;iri spikojn, kaj man&gcirc;i.</l>
  <l n='2'>Sed
    la Fariseoj, vidinte, diris al li: Jen viaj dis&ccirc;iploj faras tion,
    kio ne estas permesata en sabato.</l>
  <l n='3'>Sed li diris al ili: &Ccirc;u vi ne
    legis, kion faris David, kiam malsatis li kaj liaj kunuloj?</l>
  <l n='4'>ke
    li eniris en la domon de Dio, kaj man&gcirc;is la panojn de propono,
    kiujn man&gcirc;i ne estis permesate al li, nek al liaj kunuloj, sed
    nur al la pastroj?</l>
  <l n='5'>Kaj &ccirc;u vi ne legis en la le&gcirc;o, kiel en
    sabato la pastroj en la templo profanas la sabaton kaj estas
    senkulpaj?</l>
  <l n='6'>Sed mi diras al vi, ke alestas &ccirc;i tie io pli granda
    ol la templo.</l>
  <l n='7'>Sed se vi komprenus, kion signifas &ccirc;i tio: Mi
    deziras bonfaradon, sed ne oferon; vi ne kondamnus la senkulpajn.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar la Filo de homo estas sinjoro de la sabato.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj li foriris de tie, kaj eniris en ilian sinagogon;</l>
  <l n='10'>kaj
    jen viro, havanta manon velkintan. Kaj oni demandis al li,
    dirante: &Ccirc;u estas permesate sanigi en sabato? por ke ili povu lin
    akuzi.</l>
  <l n='11'>Kaj li diris al ili: Kiu el vi, havanta unu &scirc;afon, se
    &gcirc;i falos en fosa&jcirc;on en sabato, ne ekprenos kaj levos &gcirc;in?</l>
  <l n='12'>Kiom
    do viro superas &scirc;afon! Tial estas permesate bonfari en sabato.</l>
  <l n='13'>Tiam li diris al la viro: Etendu vian manon. Kaj &ccirc;i tiu etendis
    &gcirc;in, kaj &gcirc;i tute resani&gcirc;is kiel la alia.</l>
  <l n='14'>Sed la Fariseoj
    eliris, kaj konsili&gcirc;is kontra&ubreve; li, kiamaniere lin pereigi.</l>
  <l n='15'>Kaj
    Jesuo, eksciante, foriris de tie, kaj multaj lin sekvis; kaj li
    sanigis ilin &ccirc;iujn,</l>
  <l n='16'>kaj admonis ilin, ke ili ne konatigu lin;</l>
  <l n='17'>por ke plenumi&gcirc;u tio, kio estis dirita per la profeto Jesaja,
    nome:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='18'>Jen estas Mia servanto, kiun Mi elektis,<lb/>
         Mia amata, en kiu Mia animo havas plezuron.<lb/>
         Mi metos Mian Spiriton sur lin;<lb/>
         Kaj li proklamos justecon al la nacioj.<lb/></l>
  <l n='19'>Li ne disputados, nek la&ubreve;te krios;<lb/>
         Kaj oni ne a&ubreve;dos sur la stratoj lian vo&ccirc;on.<lb/></l>
  <l n='20'>Kanon rompetitan li ne rompos,<lb/>
         Kaj me&ccirc;on senfajri&gcirc;antan li ne estingos,<lb/>
         &Gcirc;is li elsendos ju&gcirc;on por venko.<lb/></l>
  <l n='21'>Kaj al lia nomo esperos la nacioj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Tiam oni kondukis al li demonhavanton, blindan kaj mutan; kaj
    li sanigis lin, tiel ke la mutulo parolis kaj vidis.</l>
  <l n='23'>Kaj miris
    &ccirc;iuj homamasoj, kaj diris: &Ccirc;u &ccirc;i tiu estas la filo de David?</l>
  <l n='24'>Sed la Fariseoj, a&ubreve;dinte, diris: &Ccirc;i tiu ne elpelas demonojn krom
    per Baal-Zebub, estro de la demonoj.</l>
  <l n='25'>Kaj sciante iliajn
    pensojn, li diris al ili: &Ccirc;iu regno dividita kontra&ubreve; si
    dezerti&gcirc;as, kaj &ccirc;iu urbo a&ubreve; domo dividita kontra&ubreve; si ne starados;</l>
  <l n='26'>kaj se Satano elpelas Satanon, li estas dividita kontra&ubreve; si;
    kiel do staros lia regno?</l>
  <l n='27'>Kaj se mi per Baal-Zebub elpelas
    demonojn, per kiu viaj filoj elpelas ilin? tial ili estos viaj
    ju&gcirc;antoj.</l>
  <l n='28'>Sed se mi per la Spirito de Dio elpelas demonojn,
    tiam la regno de Dio estas veninta sur vin.</l>
  <l n='29'>Kaj kiel oni povas
    eniri en la domon de la fortulo kaj trarabi liajn poseda&jcirc;ojn, se
    unue li ne ligos la fortulon? kaj poste li trarabos lian domon.</l>
  <l n='30'>Kiu ne estas kun mi, tiu estas kontra&ubreve; mi; kaj kiu ne kolektas
    kun mi, tiu dis&jcirc;etas.</l>
  <l n='31'>Tial mi diras al vi: &Ccirc;ia peko kaj &ccirc;ia
    blasfemo estos pardonita el homoj; sed la blasfemo kontra&ubreve; la
    Spirito ne estos pardonita.</l>
  <l n='32'>Kaj al iu, kiu parolos vorton
    kontra&ubreve; la Filo de homo, tio estos pardonita; sed al iu, kiu
    parolos kontra&ubreve; la Sankta Spirito, tio ne estos pardonita en &ccirc;i
    tiu mondo, nek en la venonta.</l>
  <l n='33'>A&ubreve; faru la arbon bona kaj &gcirc;ian
    frukton bona, a&ubreve; faru la arbon malbona kaj &gcirc;ian frukton malbona;
    &ccirc;ar la arbo estas konata per la frukto.</l>
  <l n='34'>Ho vipuridoj! kiel vi
    povas paroli bona&jcirc;ojn, estante malbonaj? &ccirc;ar el la abundo de la
    koro la bu&scirc;o parolas.</l>
  <l n='35'>La bona homo el sia bona trezoro elmetas
    bona&jcirc;ojn; kaj la malbona homo el sia malbona trezoro elmetas
    malbona&jcirc;ojn.</l>
  <l n='36'>Kaj mi diras al vi, ke pro &ccirc;iu senutila vorto,
    kiun homoj parolos, ili donos respondon en la tago de ju&gcirc;ado.</l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar la&ubreve; viaj vortoj vi estos pravigitaj, kaj la&ubreve; viaj vortoj vi
    estos kondamnitaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Tiam iuj el la skribistoj kaj Fariseoj respondis al li,
    dirante: Majstro, ni deziras vidi signon de vi.</l>
  <l n='39'>Sed li
    respondis kaj diris al ili: Malbona kaj adultema generacio ser&ccirc;as
    signon; kaj neniu signo estos donita al &gcirc;i krom la signo de la
    profeto Jona;</l>
  <l n='40'>&ccirc;ar kiel Jona estis tri tagojn kaj tri noktojn
    en la ventro de la marmonstro, tiel la Filo de homo estos tri
    tagojn kaj tri noktojn en la koro de la tero.</l>
  <l n='41'>Viroj Nineveanoj
    staros en la ju&gcirc;ado kun &ccirc;i tiu generacio, kaj kondamnos &gcirc;in; &ccirc;ar
    ili pentis pro la predikado de Jona; kaj jen iu pli granda ol
    Jona estas &ccirc;i tie.</l>
  <l n='42'>La re&gcirc;ino de la sudo levi&gcirc;os en la ju&gcirc;ado
    kun &ccirc;i tiu generacio, kaj kondamnos &gcirc;in; &ccirc;ar &scirc;i venis el la finoj
    de la tero, por a&ubreve;skulti la sa&gcirc;on de Salomono; kaj jen iu pli
    granda ol Salomono estas &ccirc;i tie.</l>
  <l n='43'>Sed kiam la malpura spirito
    eliras el homo, &gcirc;i trairas tra senakvaj lokoj, ser&ccirc;ante ripozon,
    sed ne trovas &gcirc;in.</l>
  <l n='44'>Tiam &gcirc;i diras: Mi reiros al mia domo, el
    kie mi eliris. Kaj alveninte, &gcirc;i trovas &gcirc;in vakanta, balaita, kaj
    ornamita.</l>
  <l n='45'>Tiam &gcirc;i iras, kaj kunprenas al si sep aliajn
    spiritojn pli malbonajn ol &gcirc;i mem, kaj ili eniras kaj lo&gcirc;as tie;
    kaj la fina stato de tiu homo fari&gcirc;as pli malbona, ol la unua.
    Tiel estos anka&ubreve; al &ccirc;i tiu malbona generacio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>Dum li ankora&ubreve; parolis al la homamasoj, jen lia patrino kaj
    liaj fratoj staris ekstere, dezirantaj paroli kun li.</l>
  <l n='47'>Kaj iu
    diris al li: Jen via patrino kaj viaj fratoj staras ekstere,
    dezirantaj paroli kun vi.</l>
  <l n='48'>Sed li responde diris al tiu, kiu
    parolis al li: Kiu estas mia patrino? kaj kiuj estas miaj fratoj?</l>
  <l n='49'>Kaj etendinte la manon al siaj dis&ccirc;iploj, li diris: Jen mia
    patrino kaj miaj fratoj!</l>
  <l n='50'>&Ccirc;ar kiu ajn faros la volon de mia
    Patro, kiu estas en la &ccirc;ielo, tiu estas mia frato kaj mia fratino
    kaj mia patrino.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tago Jesuo eliris el la domo kaj sidi&gcirc;is apud la maro.</l>
  <l n='2'>Kaj kolekti&gcirc;is al li grandaj homamasoj, tiel ke li eniris en
    &scirc;ipeton, kaj sidis; kaj la tuta homamaso staris sur la marbordo.</l>
  <l n='3'>Kaj li multe parolis al ili per paraboloj, dirante: Jen semisto
    eliris, por semi;</l>
  <l n='4'>kaj dum li semis, iuj semoj falis apud la
    vojo, kaj la birdoj venis kaj forman&gcirc;is ilin;</l>
  <l n='5'>kaj aliaj falis
    sur &scirc;tonajn lokojn, kie ili ne havis multe da tero; kaj tuj ili
    ekkreskis, &ccirc;ar ili ne havis profundecon de tero;</l>
  <l n='6'>kaj kiam la
    suno levi&gcirc;is, ili brulseki&gcirc;is, kaj &ccirc;ar ili ne havis radikon, ili
    forvelkis.</l>
  <l n='7'>Kaj aliaj falis inter dornojn, kaj la dornoj kreskis
    kaj sufokis ilin;</l>
  <l n='8'>kaj aliaj falis sur la bonan teron, kaj donis
    frukton, jen centoble, jen sesdekoble, jen tridekoble.</l>
  <l n='9'>Kiu
    havas orelojn, tiu a&ubreve;du.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la dis&ccirc;iploj venis, kaj diris al li: Kial vi parolas al
    ili per paraboloj?</l>
  <l n='11'>Kaj li respondis kaj diris al ili: Al vi
    estas donite scii la misterojn de la regno de la &ccirc;ielo, sed al
    ili ne estas donite.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar kiu ajn havas, al tiu estos donite,
    kaj li havos abundon; sed kiu ajn ne havas, for de tiu estos
    prenita e&ccirc; tio, kion li havas.</l>
  <l n='13'>Tial mi parolas al ili per
    paraboloj; &ccirc;ar vidante, ili ne rimarkas, kaj a&ubreve;dante, ili ne
    a&ubreve;das nek komprenas.</l>
  <l n='14'>Kaj por ili plenumi&gcirc;is tiu profeta&jcirc;o de
    Jesaja, kiu diras:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='14'>A&ubreve;dante, vi a&ubreve;dos, sed ne komprenos;<lb/>
         Kaj vidante, vi vidos, sed ne rimarkos;<lb/></l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar la koro de tiu popolo grasi&gcirc;is,<lb/>
         Kaj iliaj oreloj a&ubreve;das malklare,<lb/>
         Kaj siajn okulojn ili fermis;<lb/>
         Por ke ili ne vidu per siaj okuloj,<lb/>
         Kaj ne a&ubreve;du per siaj oreloj,<lb/>
         Kaj ne komprenu per sia koro,<lb/>
         Kaj ne rekonverti&gcirc;u,<lb/>
         Kaj ke Mi ne sanigu ilin.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Sed feli&ccirc;aj estas viaj okuloj, &ccirc;ar ili vidas; kaj viaj oreloj,
    &ccirc;ar ili a&ubreve;das.</l>
  <l n='17'>Vere mi diras al vi, ke multaj profetoj kaj
    justuloj deziris vidi tion, kion vi vidas, sed ili ne vidis; kaj
    a&ubreve;di tion, kion vi a&ubreve;das, sed ili ne a&ubreve;dis.</l>
  <l n='18'>Vi do a&ubreve;du la
    parabolon de la semisto.</l>
  <l n='19'>Kiam iu a&ubreve;das la vorton de la regno
    kaj ne komprenas &gcirc;in, tiam venas la malbonulo, kaj forprenas
    tion, kio estas semita en lia koro. &Ccirc;i tiu estas la ricevinta
    semon apud la vojo.</l>
  <l n='20'>Kaj tiu, kiu ricevis semon sur la &scirc;tonaj
    lokoj, estas tiu, kiu a&ubreve;das la vorton kaj tuj kun &gcirc;ojo akceptas
    &gcirc;in;</l>
  <l n='21'>sed li ne havas radikon en si, sed restas nur portempe,
    kaj kiam venas sufero a&ubreve; persekuto pro la vorto, tuj li
    falpu&scirc;i&gcirc;as.</l>
  <l n='22'>Kaj kiu ricevis semon inter la dornoj, estas tiu,
    kiu a&ubreve;das la vorton; sed la zorgoj de la mondo kaj la trompo de
    ri&ccirc;o sufokas la vorton, kaj li fari&gcirc;as senfrukta.</l>
  <l n='23'>Kaj kiu
    ricevis semon sur la bona tero, estas tiu, kiu a&ubreve;das la vorton
    kaj komprenas &gcirc;in; kaj tiu ja portas frukton, kaj donas, jen
    centoble, jen sesdekoble, jen tridekoble.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Alian parabolon li proponis al ili, dirante: La regno de la
    &ccirc;ielo similas al homo, kiu semis bonan semon en sia kampo;</l>
  <l n='25'>sed
    dum homoj dormis, lia malamiko venis kaj semis lolon meze de la
    tritiko, kaj foriris.</l>
  <l n='26'>Kaj kiam la trunketo kreskis kaj donis
    frukton, tiam aperis anka&ubreve; la lolo.</l>
  <l n='27'>Kaj la sklavoj de la
    dommastro venis, kaj diris al li: Sinjoro, &ccirc;u vi ne semis bonan
    semon en via kampo? De kie do &gcirc;i havas lolon?</l>
  <l n='28'>Kaj li diris al
    ili: Iu malamiko faris tion. Kaj la sklavoj diris al li: &Ccirc;u vi do
    volas, ke ni iru kaj kolektu &gcirc;in?</l>
  <l n='29'>Sed li diris: Ne; por ke,
    kolektante la lolon, vi ne elradikigu anka&ubreve; la tritikon.</l>
  <l n='30'>Lasu
    al amba&ubreve; kreski kune &gcirc;is la rikolto; kaj en la tempo de la
    rikolto mi diros al la rikoltistoj: Kolektu unue la lolon, kaj
    ligu &gcirc;in en faskojn, por bruligi &gcirc;in; sed kolektu la tritikon en
    mian grenejon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Alian parabolon li proponis al ili, dirante: La regno de la
    &ccirc;ielo similas al sinapa semeto, kiun viro prenis kaj semis en sia
    kampo;</l>
  <l n='32'>&gcirc;i vere estas pli malgranda ol &ccirc;iuj semoj, sed
    kreskinte, &gcirc;i estas pli granda ol la legomoj, kaj fari&gcirc;as arbo,
    tiel ke venas la birdoj de la &ccirc;ielo kaj lo&gcirc;as en &gcirc;iaj bran&ccirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Alian parabolon li parolis al ili: La regno de la &ccirc;ielo
    similas al fermenta&jcirc;o, kiun virino prenis kaj ka&scirc;is en tri
    mezurojn da faruno, &gcirc;is la tuto fermentis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>&Ccirc;ion tion parolis Jesuo per paraboloj al la homamasoj, kaj sen
    parabolo li parolis nenion al ili;</l>
  <l n='35'>por ke plenumi&gcirc;u tio, kio
    estis dirita per la profeto, nome:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='35'>Mi malfermos per sentenco mian bu&scirc;on;<lb/>
         Mi eldiros enigmojn el tempo antikva.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Tiam forsendinte la homamasojn, li venis en la domon; kaj liaj
    dis&ccirc;iploj venis al li, dirante: Klarigu al ni la parabolon pri la
    lolo de la kampo.</l>
  <l n='37'>Kaj responde li diris: Tiu, kiu semas la
    bonan semon, estas la Filo de homo;</l>
  <l n='38'>kaj la kampo estas la
    mondo; kaj la bonaj semoj estas la filoj de la regno; kaj la lolo
    estas la filoj de la malbonulo;</l>
  <l n='39'>kaj la malamiko, kiu ilin
    semis, estas la diablo; kaj la rikolto estas la fino de la
    monda&gcirc;o; kaj la rikoltistoj estas an&gcirc;eloj.</l>
  <l n='40'>Kiel do la lolo
    estas kolektita kaj bruligita per fajro, tiel estos &ccirc;e la fino de
    la monda&gcirc;o.</l>
  <l n='41'>La Filo de homo elsendos siajn an&gcirc;elojn, kaj ili
    kolektos el lia regno &ccirc;iun falpu&scirc;ilon, kaj &ccirc;iujn, kiuj faras
    maljustecon,</l>
  <l n='42'>kaj &jcirc;etos ilin en la fornon de fajro; tie estos
    la plorado kaj la grincado de dentoj.</l>
  <l n='43'>Tiam la justuloj brilos
    kiel la suno en la regno de sia Patro. Kiu havas orelojn, tiu
    a&ubreve;du.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>La regno de la &ccirc;ielo similas al ka&scirc;ita en kampo trezoro, kiun
    viro trovis kaj ka&scirc;is, kaj pro &gcirc;ojo li iras kaj vendas &ccirc;ion, kion
    li posedas, kaj a&ccirc;etas tiun kampon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Cetere, la regno de la &ccirc;ielo similas al komercisto, ser&ccirc;anta
    belajn perlojn;</l>
  <l n='46'>kaj trovinte unu multevaloran perlon, li iris
    kaj vendis &ccirc;ion, kion li posedis, kaj a&ccirc;etis &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>Plue, la regno de la &ccirc;ielo similas al reto, kiu estis &jcirc;etita
    en la maron kaj kolektis el &ccirc;iu speco,</l>
  <l n='48'>kaj kiun, kiam &gcirc;i
    pleni&gcirc;is, oni suprentiris al la marbordo; kaj sidi&gcirc;inte, ili
    kolektis la bonajn en ujojn, sed la malbonajn ili &jcirc;etis eksteren.</l>
  <l n='49'>Tiel estos en la fino de la monda&gcirc;o: la an&gcirc;eloj eliros, kaj
    apartigos la malbonulojn el inter la justuloj,</l>
  <l n='50'>kaj &jcirc;etos ilin
    en la fornon de fajro; tie estos la plorado kaj la grincado de
    dentoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='51'>&Ccirc;u vi komprenis &ccirc;ion tion? Ili diris al li: Jes.</l>
  <l n='52'>Kaj li
    diris al ili: Tial &ccirc;iu skribisto, dis&ccirc;ipligita en la regnon de la
    &ccirc;ielo, similas al dommastro, kiu elportas el sia trezorejo
    objektojn novajn kaj malnovajn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='53'>Kaj kiam Jesuo finis tiujn parabolojn, li foriris de tie.</l>
  <l n='54'>Kaj veninte en sian patrujon, li instruis ilin en ilia sinagogo,
    tiel ke ili miris, kaj diris: De kie &ccirc;i tiu viro havas tian
    sa&gcirc;econ kaj la potenca&jcirc;ojn?</l>
  <l n='55'>&Ccirc;u &ccirc;i tiu ne estas la filo de la
    &ccirc;arpentisto? &ccirc;u lia patrino ne estas nomata Maria? kaj liaj
    fratoj Jakobo kaj Joses kaj Simon kaj Judas?</l>
  <l n='56'>Kaj &ccirc;u liaj
    fratinoj ne estas &ccirc;iuj &ccirc;e ni? De kie do li &ccirc;ion tion havas?</l>
  <l n='57'>Kaj ili ofendi&gcirc;is pro li. Sed Jesuo diris al ili: Profeto ne
    estas sen honoro, krom en sia patrujo kaj en sia domo.</l>
  <l n='58'>Kaj pro
    ilia nekredemo li faris tie ne multajn potenca&jcirc;ojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu tempo la tetrar&hcirc;o Herodo a&ubreve;dis la famon pri Jesuo,</l>
  <l n='2'>kaj
    diris al siaj servantoj: Tiu estas Johano, la Baptisto; li
    levi&gcirc;is el la mortintoj, kaj tial tiuj potenca&jcirc;oj energias en li.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Herodo jam arestis Johanon kaj ligis lin kaj metis lin en
    malliberejon pro Herodias, kiu estis edzino de lia frato Filipo.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Johano diris al li: Ne decas, ke vi havu &scirc;in.</l>
  <l n='5'>Kaj
    dezirante mortigi lin, li timis la popolon, &ccirc;ar oni opiniis lin
    profeto.</l>
  <l n='6'>Sed kiam venis la naskotaga festo de Herodo, la filino
    de Herodias dancis en la mezo, kaj pla&ccirc;is al Herodo.</l>
  <l n='7'>Tiam li
    &jcirc;ure promesis doni al &scirc;i ion ajn, kion &scirc;i petos.</l>
  <l n='8'>Kaj &scirc;i,
    instigite de sia patrino, diris: Donu al mi &ccirc;i tie sur plado la
    kapon de Johano, la Baptisto.</l>
  <l n='9'>Kaj la re&gcirc;o mal&gcirc;ojis; tamen pro
    siaj &jcirc;uroj kaj pro la kunman&gcirc;antoj li ordonis doni &gcirc;in;</l>
  <l n='10'>kaj
    sendinte, li senkapigis Johanon en la malliberejo.</l>
  <l n='11'>Kaj oni
    alportis lian kapon sur plado, kaj donis &gcirc;in al la knabino, kaj
    &scirc;i alportis &gcirc;in al sia patrino.</l>
  <l n='12'>Kaj liaj dis&ccirc;iploj venis kaj
    forportis la korpon kaj enterigis &gcirc;in, kaj ili iris kaj rakontis
    tion al Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj Jesuo, a&ubreve;dinte, foriris de tie en &scirc;ipeto al dezerta loko
    aparte; kaj la homamasoj, a&ubreve;dinte, sekvis lin, piedirante el la
    urboj.</l>
  <l n='14'>Kaj li elvenis, kaj vidis grandan homamason, kaj li
    kortu&scirc;i&gcirc;is pri ili, kaj sanigis iliajn malsanulojn.</l>
  <l n='15'>Kaj kiam
    venis la vespero, liaj dis&ccirc;iploj venis al li, dirante: La loko
    estas dezerta, kaj la horo jam pasis; forsendu la homamason, por
    ke ili iru en la vila&gcirc;ojn kaj a&ccirc;etu por si man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='16'>Sed Jesuo
    diris al ili: Ili ne bezonas foriri; vi donu al ili man&gcirc;i.</l>
  <l n='17'>Kaj
    ili diris al li: Ni nenion havas &ccirc;i tie, krom kvin panoj kaj du
    fi&scirc;oj.</l>
  <l n='18'>Kaj li diris: Alportu ilin &ccirc;i tien al mi.</l>
  <l n='19'>Kaj li
    ordonis al la homamasoj sidi&gcirc;i sur la herbo; kaj li prenis la
    kvin panojn kaj la du fi&scirc;ojn, kaj suprenrigardinte al la &ccirc;ielo,
    li benis kaj dispecigis la panojn, kaj donis al la dis&ccirc;iploj, kaj
    la dis&ccirc;iploj al la homamasoj.</l>
  <l n='20'>Kaj &ccirc;iuj man&gcirc;is kaj sati&gcirc;is; kaj
    oni kolektis da postrestintaj fragmentoj dek du plenajn korbojn.</l>
  <l n='21'>Kaj la man&gcirc;antoj estis &ccirc;irka&ubreve; kvin mil viroj, krom virinoj kaj
    infanoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj tuj li devigis la dis&ccirc;iplojn eniri en la &scirc;ipeton kaj iri
    anta&ubreve; li al la alia bordo, &gcirc;is li forsendos la homamason.</l>
  <l n='23'>Kaj
    forsendinte la homamason, li supreniris sur la monton sola, por
    pre&gcirc;i; kaj kiam vesperi&gcirc;is, li estis tie sola.</l>
  <l n='24'>Sed la &scirc;ipeto
    jam estis meze de la maro, turmentata de la ondoj; &ccirc;ar la vento
    estis kontra&ubreve;a.</l>
  <l n='25'>Kaj en la kvara gardoparto de la nokto li
    venis al ili, irante sur la maro.</l>
  <l n='26'>Sed la dis&ccirc;iploj, vidante
    lin iranta sur la maro, maltrankvili&gcirc;is, dirante: Jen fantomo;
    kaj ili ekkriis pro timo.</l>
  <l n='27'>Sed tuj Jesuo parolis al ili,
    dirante: Kura&gcirc;u; &gcirc;i estas mi; ne timu.</l>
  <l n='28'>Kaj responde al li
    Petro diris: Sinjoro, se &gcirc;i estas vi, ordonu min veni al vi sur
    la akvo.</l>
  <l n='29'>Kaj li diris: Venu. Kaj Petro, malsuprenirinte el la
    &scirc;ipeto, iris sur la akvo, por veni al Jesuo.</l>
  <l n='30'>Sed vidante la
    venton, li timis, kaj komencante subakvi&gcirc;i, li ekkriis, dirante:
    Sinjoro, savu min.</l>
  <l n='31'>Kaj tuj Jesuo etendis la manon kaj ektenis
    lin, dirante al li: Ho malgrandfidulo, kial vi dubis?</l>
  <l n='32'>Kaj kiam
    ili supreniris en la &scirc;ipeton, la vento &ccirc;esi&gcirc;is.</l>
  <l n='33'>Kaj tiuj, kiuj
    estis en la &scirc;ipeto, adorklini&gcirc;is al li, dirante: Vere vi estas
    Filo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj transirinte, ili alvenis teren &ccirc;e Genesaret.</l>
  <l n='35'>Kaj kiam
    la viroj de tiu loko ekkonis lin, ili sendis en la tutan
    &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on, kaj venigis al li &ccirc;iujn malsanulojn;</l>
  <l n='36'>kaj ili petis
    lin, ke ili nur tu&scirc;u la randon de lia mantelo; kaj &ccirc;iuj, kiuj
    tu&scirc;is, estis tute resanigitaj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam alvenis al Jesuo el Jerusalem Fariseoj kaj skribistoj,
    dirante:</l>
  <l n='2'>Kial viaj dis&ccirc;iploj transpa&scirc;as la tradicion de la
    anta&ubreve;uloj? &ccirc;ar ili ne lavas siajn manojn, kiam ili man&gcirc;as panon.</l>
  <l n='3'>Kaj li responde diris al ili: Kial vi anka&ubreve; transpa&scirc;as la
    ordonon de Dio per via tradicio?</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Dio diris: Respektu vian
    patron kaj vian patrinon; kaj: Kiu malbenas sian patron a&ubreve; sian
    patrinon, tiu nepre mortu.</l>
  <l n='5'>Sed vi diras: Se iu diros al sia
    patro a&ubreve; al sia patrino: Oferdono estu tio, per kio vi povus
    profiti de mi,</l>
  <l n='6'>tiu ne devas respekti sian patron a&ubreve; sian
    patrinon. Kaj vi vantigis la vorton de Dio per via tradicio.</l>
  <l n='7'>Ho
    hipokrituloj, bone profetis Jesaja pri vi, dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='8'>&Ccirc;i tiu popolo honoras Min per siaj lipoj,<lb/>
         Sed ilia koro estas malproksime de Mi.<lb/></l>
  <l n='9'>Sed vane ili Min adoras,<lb/>
         Instruante kiel doktrinojn ordonojn de homoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj alvokinte al si la homamason, li diris al ili: A&ubreve;skultu
    kaj komprenu:</l>
  <l n='11'>Ne tio, kio eniras en la bu&scirc;on, profanas la
    homon; sed kio eliras el la bu&scirc;o, tio profanas la homon.</l>
  <l n='12'>Tiam
    veninte, la dis&ccirc;iploj diris al li: &Ccirc;u vi scias, ke la Fariseoj
    ofendi&gcirc;is, kiam ili a&ubreve;dis tiun diron?</l>
  <l n='13'>Sed li responde diris:
    &Ccirc;iu kreska&jcirc;o, kiun mia &ccirc;iela Patro ne plantis, estos
    elradikigita.</l>
  <l n='14'>Lasu ilin; ili estas blindaj kondukantoj de
    blinduloj. Kaj se blindulo kondukos blindulon, amba&ubreve; falos en
    fosa&jcirc;on.</l>
  <l n='15'>Kaj Petro responde diris al li: Klarigu al ni tiun
    parabolon.</l>
  <l n='16'>Kaj li diris: &Ccirc;u vi anka&ubreve; estas e&ccirc; ankora&ubreve; sen
    kompreno?</l>
  <l n='17'>&Ccirc;u vi ne konscias, ke &ccirc;io, eniranta en la bu&scirc;on,
    pasas en la ventron kaj estas el&jcirc;etata en apartan lokon?</l>
  <l n='18'>Sed
    tio, kio eliras el la bu&scirc;o, elvenas el la koro, kaj profanas la
    homon.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar el la koro eliras malvirtaj pensoj, mortigoj,
    adultoj, mal&ccirc;asta&jcirc;oj, &scirc;teloj, falsatestoj, blasfemoj:</l>
  <l n='20'>jen tio,
    kio profanas la homon, sed man&gcirc;i kun manoj nelavitaj ne profanas
    la homon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj elirinte de tie, Jesuo foriris en la regionojn apud Tiro
    kaj Cidon.</l>
  <l n='22'>Kaj jen virino Kanaana, veninte el tiuj limlandoj,
    kriis, dirante: Ho Sinjoro, filo de David, kompatu min; mia
    filino estas terure turmentata de demono.</l>
  <l n='23'>Sed li ne respondis
    al &scirc;i e&ccirc; unu vorton. Kaj alveninte, liaj dis&ccirc;iploj petis lin,
    dirante: Forsendu &scirc;in, &ccirc;ar &scirc;i krias post ni.</l>
  <l n='24'>Kaj li responde
    diris: Mi ne estas sendita, krom al la perditaj &scirc;afoj el la domo
    de Izrael.</l>
  <l n='25'>Sed &scirc;i venis kaj adorklini&gcirc;is al li, dirante:
    Sinjoro, helpu min.</l>
  <l n='26'>Sed li responde diris: Ne decas preni la
    panon de la infanoj kaj &jcirc;eti &gcirc;in al la hundetoj.</l>
  <l n='27'>Sed &scirc;i diris:
    Jes, Sinjoro; &ccirc;ar e&ccirc; la hundetoj man&gcirc;as el la panpecetoj, kiuj
    falas de la tablo de iliaj sinjoroj.</l>
  <l n='28'>Tiam responde Jesuo diris
    al &scirc;i: Ho virino, granda estas via fido; estu al vi, kiel vi
    volas. Kaj &scirc;ia filino estis sanigita de post tiu horo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj transirinte de tie, Jesuo venis apud la maron de Galileo;
    kaj suprenirinte sur la monton, li sidi&gcirc;is tie.</l>
  <l n='30'>Kaj alvenis al
    li grandaj homamasoj, havante kun si homojn lamajn, blindajn,
    mutajn, kriplajn, kun multaj aliaj, kaj metis ilin apud liajn
    piedojn; kaj li sanigis ilin;</l>
  <l n='31'>tiel ke la homamaso miris,
    vidante mutulojn parolantaj, kriplulojn sanaj, kaj lamulojn
    piedirantaj, kaj blindulojn vidantaj; kaj ili gloris la Dion de
    Izrael.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj Jesuo, alvokinte al si siajn dis&ccirc;iplojn, diris: Mi
    kortu&scirc;i&gcirc;as pro la homamaso, &ccirc;ar jam tri tagojn ili restas &ccirc;e mi,
    kaj nenion havas man&gcirc;i; kaj mi ne volas forsendi ilin fastantaj,
    por ke ili ne laci&gcirc;u sur la vojo.</l>
  <l n='33'>Kaj la dis&ccirc;iploj diris al
    li: De kie ni povas ricevi en la dezerto tiom da panoj, por
    satigi tiom da homoj?</l>
  <l n='34'>Kaj Jesuo diris al ili: Kiom da panoj vi
    havas? Kaj ili diris: Sep, kaj kelkajn malgrandajn fi&scirc;ojn.</l>
  <l n='35'>Kaj
    li ordonis al la homamaso sidi&gcirc;i sur la tero;</l>
  <l n='36'>kaj li prenis la
    sep panojn kaj la fi&scirc;ojn; kaj doninte dankon, li dispecigis ilin,
    kaj donis al la dis&ccirc;iploj, kaj la dis&ccirc;iploj al la homamasoj.</l>
  <l n='37'>Kaj &ccirc;iuj man&gcirc;is kaj sati&gcirc;is; kaj oni kolektis da postrestintaj
    fragmentoj sep korbegojn plenajn.</l>
  <l n='38'>Kaj la man&gcirc;antoj estis kvar
    mil viroj, krom virinoj kaj infanoj.</l>
  <l n='39'>Kaj forsendinte la
    homamasojn, li eniris en la &scirc;ipeton, kaj venis en la regionojn de
    Magadan.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj alvenis la Fariseoj kaj la Sadukeoj, kaj por provi lin
    postulis, ke li montru al ili signon el la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='2'>Kaj responde
    li diris al ili: Kiam vesperi&gcirc;as, vi diras: Estos bona vetero,
    &ccirc;ar la &ccirc;ielo ru&gcirc;i&gcirc;as;</l>
  <l n='3'>kaj frumatene: Estos hodia&ubreve; malbona
    vetero, &ccirc;ar la &ccirc;ielo ru&gcirc;i&gcirc;as kolere. La viza&gcirc;on de la &ccirc;ielo vi
    povas ju&gcirc;i, sed la signojn de la tempo vi ne povas.</l>
  <l n='4'>Generacio
    malbona kaj adultema ser&ccirc;as signon; kaj signo ne estos donita al
    &gcirc;i, krom la signo de Jona. Kaj lasinte ilin, li foriris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj la dis&ccirc;iploj, transirinte al la alia bordo, forgesis preni
    panojn.</l>
  <l n='6'>Sed Jesuo diris al ili: Zorgu, kaj gardu vin kontra&ubreve; la
    fermenta&jcirc;o de la Fariseoj kaj Sadukeoj.</l>
  <l n='7'>Kaj ili diskutis inter
    si, dirante: &Ccirc;ar ni ne prenis panojn.</l>
  <l n='8'>Sed Jesuo, eksciante
    tion, diris: Kial vi diskutas inter vi, ho malgrandfiduloj, pro
    tio, ke vi ne prenis panojn?</l>
  <l n='9'>&Ccirc;u vi ankora&ubreve; ne konscias, nek
    memoras la kvin panojn de la kvin mil, kaj kiom da korboj vi
    kolektis?</l>
  <l n='10'>Nek la sep panojn de la kvar mil, kaj kiom da
    korbegoj vi kolektis?</l>
  <l n='11'>Kial vi ne komprenas, ke ne pri panoj mi
    diris al vi: Gardu vin kontra&ubreve; la fermenta&jcirc;o de la Fariseoj kaj
    Sadukeoj?</l>
  <l n='12'>Tiam ili ekkomprenis, ke li admonis ilin sin gardi
    ne kontra&ubreve; la fermenta&jcirc;o de panoj, sed kontra&ubreve; la instruado de la
    Fariseoj kaj Sadukeoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj Jesuo, veninte en la regionojn de Cezarea Filipi, demandis
    siajn dis&ccirc;iplojn, dirante: Kiu, diras la homoj, ke mi, la Filo de
    homo, estas?</l>
  <l n='14'>Kaj ili diris: La&ubreve; iuj: Johano, la Baptisto; la&ubreve;
    aliaj: Elija; kaj la&ubreve; aliaj: Jeremia, a&ubreve; unu el la profetoj.</l>
  <l n='15'>Li diris al ili: Sed vi, kiu vi diras, ke mi estas?</l>
  <l n='16'>Kaj
    responde Simon Petro diris: Vi estas la Kristo, la Filo de la
    vivanta Dio.</l>
  <l n='17'>Kaj Jesuo responde diris al li: Feli&ccirc;a vi estas,
    Simon Bar-Jona; &ccirc;ar ne karno kaj sango tion malka&scirc;is al vi, sed
    mia Patro, kiu estas en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='18'>Kaj mi diras al vi, ke vi
    estas Petro, kaj sur &ccirc;i tiu roko mi konstruos mian eklezion; kaj
    pordegoj de Hades ne superfortos &gcirc;in.</l>
  <l n='19'>Mi donos al vi la
    &scirc;losilojn de la regno de la &ccirc;ielo; kaj kion ajn vi ligos sur la
    tero, tio estos ligita en la &ccirc;ielo; kaj kion ajn vi malligos sur
    la tero, tio estos malligita en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='20'>Tiam li admonis la
    dis&ccirc;iplojn, ke ili diru al neniu, ke li estas la Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>De post tiu tempo Jesuo komencis montri al siaj dis&ccirc;iploj, ke
    li devas iri al Jerusalem, kaj multe suferi &ccirc;e la plia&gcirc;uloj kaj
    &ccirc;efpastroj kaj skribistoj, kaj esti mortigita, kaj la trian tagon
    relevi&gcirc;i.</l>
  <l n='22'>Kaj Petro prenis lin, kaj komencis admoni lin,
    dirante: Kompaton al vi, Sinjoro! tio ne estu al vi!</l>
  <l n='23'>Sed
    turninte sin, li diris al Petro: Iru malanta&ubreve; min, Satano; vi
    estas faligilo por mi, &ccirc;ar vi havas pensojn ne la&ubreve; Dio, sed la&ubreve;
    homoj.</l>
  <l n='24'>Tiam Jesuo diris al siaj dis&ccirc;iploj: Se iu volas veni
    post mi, li abnegaciu sin, kaj levu sian krucon, kaj sekvu min;</l>
  <l n='25'>&ccirc;ar kiu volos savi sian animon, tiu &gcirc;in perdos; kaj kiu perdos
    sian animon pro mi, tiu &gcirc;in trovos.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar kiel profitus homo, se
    li gajnus la tutan mondon kaj perdus sian animon? A&ubreve; kion homo
    donu inter&scirc;an&gcirc;e por sia animo?</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar la Filo de homo venos en la
    gloro de sia Patro kun siaj an&gcirc;eloj, kaj tiam li redonos al &ccirc;iu
    la&ubreve; liaj faroj.</l>
  <l n='28'>Vere mi diras al vi: Inter la &ccirc;i tie starantaj
    estas iuj, kiuj neniel gustumos morton, anta&ubreve; ol ili vidos la
    Filon de homo venantan en sia regno.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj post ses tagoj Jesuo prenis kun si Petron, kaj Jakobon, kaj
    Johanon, lian fraton, kaj kondukis ilin sur altan monton aparte;</l>
  <l n='2'>kaj li estis aliformita anta&ubreve; ili, kaj lia viza&gcirc;o lumis kiel la
    suno, kaj liaj vestoj fari&gcirc;is blankaj kiel la lumo.</l>
  <l n='3'>Kaj jen
    aperis al ili Moseo kaj Elija, parolantaj kun li.</l>
  <l n='4'>Kaj Petro
    responde diris al Jesuo: Sinjoro, estas bone por ni esti &ccirc;i tie.
    Se vi volas, mi faros &ccirc;i tie tri la&ubreve;bojn: unu por vi, kaj unu por
    Moseo, kaj unu por Elija.</l>
  <l n='5'>Dum li ankora&ubreve; parolis, jen luma nubo
    superombris ilin; kaj jen vo&ccirc;o el la nubo, dirante: &Ccirc;i tiu estas
    Mia Filo, la amata, en kiu Mi havas plezuron; a&ubreve;skultu lin.</l>
  <l n='6'>Kaj
    a&ubreve;dinte tion, la dis&ccirc;iploj falis sur sian viza&gcirc;on, kaj tre timis.</l>
  <l n='7'>Kaj Jesuo alvenis kaj ektu&scirc;is ilin, kaj diris: Levi&gcirc;u, kaj ne
    timu.</l>
  <l n='8'>Kaj levinte siajn okulojn, ili vidis neniun krom Jesuo
    sola.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj dum ili malsupreniris de la monto, Jesuo ordonis al ili,
    dirante: Rakontu al neniu la vizion, &gcirc;is la Filo de homo
    relevi&gcirc;os el la mortintoj.</l>
  <l n='10'>Kaj liaj dis&ccirc;iploj demandis lin,
    dirante: Kial do diras la skribistoj, ke Elija devas veni anta&ubreve;e?</l>
  <l n='11'>Kaj li responde diris: Vere Elija venas anta&ubreve;e, kaj restarigos
    &ccirc;ion;</l>
  <l n='12'>sed mi diras al vi, ke Elija jam venis, kaj oni ne konis
    lin, sed faris al li &ccirc;ion, kion ili volis. Tiel anka&ubreve; la Filo de
    homo estas suferonta sub ili.</l>
  <l n='13'>Tiam la dis&ccirc;iploj komprenis, ke
    li parolis al ili pri Johano, la Baptisto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj kiam li venis al la homamaso, venis al li viro, genuante
    anta&ubreve; li, kaj dirante:</l>
  <l n='15'>Sinjoro, kompatu mian filon, &ccirc;ar li
    frenezas kaj forte suferas; &ccirc;ar ofte li falas en la fajron kaj
    ofte en la akvon.</l>
  <l n='16'>Kaj mi venigis lin al viaj dis&ccirc;iploj, kaj
    ili ne povis lin sanigi.</l>
  <l n='17'>Kaj Jesuo responde diris: Ho senfida
    kaj perversa generacio, &gcirc;is kiam mi estos kun vi? &gcirc;is kiam mi
    toleros vin? venigu lin al mi &ccirc;i tien.</l>
  <l n='18'>Kaj Jesuo severe
    admonis lin; kaj la demono eliris el li, kaj la knabo resani&gcirc;is
    en tiu sama horo.</l>
  <l n='19'>Tiam la dis&ccirc;iploj, veninte al Jesuo aparte,
    diris: Pro kio ni ne povis elpeli &gcirc;in?</l>
  <l n='20'>Kaj li respondis al
    ili: Pro la malgrandeco de via fido; &ccirc;ar vere mi diras al vi: Se
    vi havas fidon, kiel semero de sinapo, vi diros al &ccirc;i tiu monto:
    Transloki&gcirc;u tien de &ccirc;i tie, kaj &gcirc;i transloki&gcirc;os; kaj nenio estos
    neebla por vi.</l>
  <l n='21'>Sed &ccirc;i tiu speco ne eliras, krom per pre&gcirc;ado
    kaj fastado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj kiam ili kolekti&gcirc;is en Galileo, Jesuo diris al ili: La
    Filo de homo estos transdonita en la manojn de homoj;</l>
  <l n='23'>kaj ili
    mortigos lin, kaj la trian tagon li levi&gcirc;os. Kaj ili tre
    mal&gcirc;ojis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj kiam ili venis en Kapernaumon, venis al Petro la
    ricevistoj de la du dra&hcirc;moj, kaj diris: &Ccirc;u via majstro pagas la
    du dra&hcirc;mojn?</l>
  <l n='25'>Li respondis: Jes. Kaj kiam li venis en la domon,
    Jesuo unue parolis al li, dirante: Kiel &scirc;ajnas al vi, Simon? de
    kiuj prenas la re&gcirc;oj de la tero imposton a&ubreve; tributon? de siaj
    filoj a&ubreve; de la fremduloj?</l>
  <l n='26'>Kaj kiam li diris: De la fremduloj;
    Jesuo diris: Sekve la filoj estas liberaj.</l>
  <l n='27'>Sed, por ke ni ne
    ofendu ilin, iru al la maro kaj &jcirc;etu hoketon, kaj prenu la fi&scirc;on
    unue venintan, kaj malferminte &gcirc;ian bu&scirc;on, vi trovos stateron.
    Prenu &gcirc;in, kaj donu al ili por mi kaj vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiu horo la dis&ccirc;iploj venis al Jesuo, dirante: Kiu do estas
    la plej granda en la regno de la &ccirc;ielo?</l>
  <l n='2'>Kaj alvokinte al si
    infanon, li starigis &gcirc;in meze de ili,</l>
  <l n='3'>kaj diris: Vere mi diras
    al vi: Se vi ne turni&gcirc;os kaj ne fari&gcirc;os kiel infanoj, vi neniel
    eniros en la regnon de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='4'>Kiu do humiligos sin, kiel &ccirc;i
    tiu infano, tiu estas la plej granda en la regno de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='5'>Kaj kiu akceptos unu tian infanon en mia nomo, tiu akceptas min;</l>
  <l n='6'>sed kiu igos fali unu el &ccirc;i tiuj malgranduloj, kiuj kredas al
    mi, estus pli bone por tiu, se granda muel&scirc;tono estus pendigita
    &ccirc;irka&ubreve; lia kolo, kaj se li estus subakvigita en la profundon de
    la maro.</l>
  <l n='7'>Ve al la mondo pro faliloj! &ccirc;ar estas necese, ke venu
    faliloj, sed ve al tiu homo, per kiu la falilo venas!</l>
  <l n='8'>Kaj se
    via mano a&ubreve; via piedo faligas vin, detran&ccirc;u &gcirc;in kaj for&jcirc;etu &gcirc;in
    de vi: estas bone por vi eniri en vivon kripla a&ubreve; lama prefere
    ol, havante du manojn a&ubreve; du piedojn, esti en&jcirc;etita en la eternan
    fajron.</l>
  <l n='9'>Kaj se via okulo faligas vin, el&scirc;iru &gcirc;in kaj for&jcirc;etu
    &gcirc;in de vi; estas bone por vi eniri en vivon unuokula prefere ol,
    havante du okulojn, esti en&jcirc;etita en Gehenan de fajro.</l>
  <l n='10'>Gardu
    vin, ke vi ne malestimu unu el tiuj malgranduloj; &ccirc;ar mi diras al
    vi, ke iliaj an&gcirc;eloj en la &ccirc;ielo &ccirc;iam rigardas la viza&gcirc;on de mia
    Patro, kiu estas en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar la Filo de homo venis, por
    savi tion, kio estis perdita.</l>
  <l n='12'>Kiel vi pensas? Se viro havas
    cent &scirc;afojn, kaj unu el ili erarvagis, &ccirc;u li ne lasas la na&ubreve;dek
    na&ubreve;, kaj iras al la montoj, kaj ser&ccirc;as tiun, kiu erarvagis?</l>
  <l n='13'>Kaj se okazas, ke li trovas &gcirc;in, vere mi diras al vi, li plimulte
    &gcirc;ojas pri &gcirc;i, ol pri la na&ubreve;dek na&ubreve;, kiuj ne erarvagis.</l>
  <l n='14'>Tiel
    same ne estas la volo de via Patro, kiu estas en la &ccirc;ielo, ke unu
    el &ccirc;i tiuj malgranduloj pereu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj se via frato pekos kontra&ubreve; vi, iru kaj montru al li la
    kulpon inter vi kaj li sola. Se li a&ubreve;skultos vin, vi gajnos vian
    fraton.</l>
  <l n='16'>Sed se li ne a&ubreve;skultos, prenu anka&ubreve; unu a&ubreve; du kun vi,
    por ke per la bu&scirc;o de du a&ubreve; tri atestantoj &ccirc;iu vorto estu
    konfirmita.</l>
  <l n='17'>Kaj se li rifuzos a&ubreve;skulti ilin, diru la aferon al
    la eklezio; kaj se li anka&ubreve; rifuzos a&ubreve;skulti la eklezion, li estu
    por vi kiel fremdulo kaj impostisto.</l>
  <l n='18'>Vere mi diras al vi, ke
    &ccirc;io, kion vi ligos sur la tero, estos ligita en la &ccirc;ielo; kaj
    &ccirc;io, kion vi malligos sur la tero, estos malligita en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='19'>Cetere mi diras al vi, ke se du el vi konsentos sur la tero
    pri ia pripetota afero, &gcirc;i estos farita al ili de mia Patro, kiu
    estas en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar kie du a&ubreve; tri kunvenas en mia nomo, tie
    mi estas meze de ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Tiam Petro venis kaj diris al li: Sinjoro, kiomfoje povu peki
    mia frato kontra&ubreve; mi, kaj mi pardonu lin? &gcirc;is sep fojoj?</l>
  <l n='22'>Jesuo
    diris al li: Mi ne diras al vi: &Gcirc;is sep fojoj; sed: &Gcirc;is
    sepdekoble sep fojoj.</l>
  <l n='23'>Tial la regno de la &ccirc;ielo similas al
    re&gcirc;o, kiu volis fari kalkulon kun siaj servistoj.</l>
  <l n='24'>Kaj kiam li
    komencis la kunkalkuladon, oni alkondukis al li unu, kiu estis
    &scirc;uldanto por dek mil talantoj.</l>
  <l n='25'>Sed &ccirc;ar li ne havis, per kio
    pagi, lia sinjoro ordonis, ke estu venditaj li kaj lia edzino kaj
    liaj infanoj, kaj &ccirc;io, kion li posedis, kaj ke estu pago.</l>
  <l n='26'>Tiam
    la servisto, falinte, klini&gcirc;is anta&ubreve; li, dirante: Sinjoro,
    paciencu pri mi, kaj mi pagos al vi &ccirc;ion.</l>
  <l n='27'>Kaj la sinjoro de
    tiu servisto, kortu&scirc;ite, liberigis lin kaj pardonis al li la
    &scirc;uldon.</l>
  <l n='28'>Sed elirinte, tiu servisto trovis kunserviston, kiu
    &scirc;uldis al li cent denarojn; kaj li kaptis kaj eksufokis lin,
    dirante: Pagu tion, kion vi &scirc;uldas.</l>
  <l n='29'>Kaj falinte anta&ubreve; li, la
    kunservisto petegis lin, dirante: Paciencu pri mi, kaj mi pagos
    al vi.</l>
  <l n='30'>Sed li ne volis; sed foriris kaj &jcirc;etis lin en
    malliberejon, &gcirc;is li pagos tion, kio estas &scirc;uldata.</l>
  <l n='31'>Tiam liaj
    kunservistoj, vidinte tion, kio okazis, tre &ccirc;agreni&gcirc;is; kaj
    veninte, rakontis al sia sinjoro &ccirc;ion, kio okazis.</l>
  <l n='32'>Tiam lia
    sinjoro, alvokinte lin, diris: Vi malbona servisto, mi pardonis
    al vi tiun tutan &scirc;uldon, &ccirc;ar vi petegis min;</l>
  <l n='33'>&ccirc;u vi anka&ubreve; ne
    devis kompati vian kunserviston, kiel mi kompatis vin?</l>
  <l n='34'>Kaj lia
    sinjoro koleris, kaj transdonis lin al la turmentistoj, &gcirc;is li
    pagos &ccirc;ion al li &scirc;uldatan.</l>
  <l n='35'>Tiel same mia &ccirc;iela Patro faros al
    vi, se vi ne pardonas el viaj koroj, &ccirc;iu al sia frato.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam Jesuo finis &ccirc;i tiujn parolojn, li foriris el Galileo,
    kaj venis en la limojn de Judujo trans Jordan;</l>
  <l n='2'>kaj grandaj
    homamasoj lin sekvis, kaj li sanigis ilin tie.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj venis al li Fariseoj, provante lin, kaj dirante: &Ccirc;u estas
    permesate forsendi sian edzinon pro &ccirc;ia ka&ubreve;zo?</l>
  <l n='4'>Kaj responde li
    diris: &Ccirc;u vi ne legis, ke en la komenco la Kreinto faris ilin
    vira kaj virina,</l>
  <l n='5'>kaj diris: Tial viro forlasos sian patron kaj
    sian patrinon, kaj ali&gcirc;os al sia edzino; kaj ili estos unu karno?</l>
  <l n='6'>Sekve ili jam estas ne du, sed unu karno. Kion do Dio kunigis,
    tion homo ne disigu.</l>
  <l n='7'>Ili diris al li: Kial do Moseo ordonis
    doni eksedzigan leteron, kaj forsendi &scirc;in?</l>
  <l n='8'>Li diris al ili:
    Moseo, pro la malmoleco de via koro, permesis al vi forsendi
    viajn edzinojn; sed ne estis tiel de la komenco.</l>
  <l n='9'>Sed mi diras
    al vi: Kiu forsendos sian edzinon krom pro mal&ccirc;asteco, kaj
    edzi&gcirc;os kun alia, tiu adultas; kaj kiu edzi&gcirc;as kun la
    forsenditino, tiu adultas.</l>
  <l n='10'>La dis&ccirc;iploj diris al li: Se tia
    estas la rilato de viro al virino, ne estas oportune edzi&gcirc;i.</l>
  <l n='11'>Sed li diris al ili: Ne &ccirc;iuj homoj akceptas &ccirc;i tiun diron, sed
    nur tiuj, al kiuj tio estas donita.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar estas e&ubreve;nukoj, kiuj
    estas naskitaj tiaj el la patrina ventro; kaj estas e&ubreve;nukoj, kiuj
    estis e&ubreve;nukigitaj de homoj; kaj estas e&ubreve;nukoj, kiuj e&ubreve;nukigis sin
    pro la regno de la &ccirc;ielo. Kiu povas tion akcepti, tiu akceptu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tiam oni venigis al li infanojn, por ke li metu la manojn sur
    ilin kaj pre&gcirc;u; kaj la dis&ccirc;iploj admonis ilin.</l>
  <l n='14'>Sed Jesuo
    diris: Lasu la infanojn, kaj ne malhelpu ilin, veni al mi; &ccirc;ar el
    tiaj estas la regno de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='15'>Kaj metinte la manojn sur
    ilin, li foriris de tie.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj jen unu viro, veninte al li, diris: Majstro, kian bonon mi
    faru, por ke mi ricevu eternan vivon?</l>
  <l n='17'>Li diris al li: Kial vi
    min demandas pri bono? Ekzistas Unu, kiu estas bona; sed se vi
    deziras eniri en la vivon, observu la ordonojn.</l>
  <l n='18'>Li diris al
    li: Kiujn? Kaj Jesuo diris: Ne mortigu; Ne adultu; Ne &scirc;telu; Ne
    parolu malveran ateston;</l>
  <l n='19'>Respektu vian patron kaj vian
    patrinon; kaj: Amu vian proksimulon kiel vin mem.</l>
  <l n='20'>La junulo
    diris al li: &Ccirc;ion tion mi observis; kio ankora&ubreve; mankas al mi?</l>
  <l n='21'>Jesuo diris al li: Se vi deziras esti perfekta, iru, vendu viajn
    poseda&jcirc;ojn, kaj donu al malri&ccirc;uloj, kaj vi havos trezoron en la
    &ccirc;ielo; kaj venu, sekvu min.</l>
  <l n='22'>Sed a&ubreve;dinte tiun diron, la junulo
    foriris mal&gcirc;oja, &ccirc;ar li havis multajn poseda&jcirc;ojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj Jesuo diris al siaj dis&ccirc;iploj: Vere mi diras al vi:
    Malfacile ri&ccirc;ulo eniros en la regnon de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='24'>Kaj cetere
    mi diras al vi: Estas pli facile por kamelo iri tra trueton de
    kudrilo, ol por ri&ccirc;ulo eniri en la regnon de Dio.</l>
  <l n='25'>Kiam la
    dis&ccirc;iploj tion a&ubreve;dis, ili forte miregis, dirante: Kiu do povas
    esti savita?</l>
  <l n='26'>Kaj Jesuo, rigardante ilin, diris al ili: &Ccirc;e
    homoj tio estas neebla, sed &ccirc;e Dio &ccirc;io estas ebla.</l>
  <l n='27'>Tiam Petro
    responde diris al li: Jen ni &ccirc;ion forlasis, kaj vin sekvis; kion
    do ni havos?</l>
  <l n='28'>Jesuo diris al ili: Vere mi diras al vi, ke vi,
    kiuj min sekvis, en la renaskado, kiam la Filo de homo sidos sur
    la trono de sia gloro, vi anka&ubreve; sidos sur dek du tronoj, ju&gcirc;ante
    la dek du tribojn de Izrael.</l>
  <l n='29'>Kaj &ccirc;iu, kiu forlasis domojn a&ubreve;
    fratojn a&ubreve; fratinojn a&ubreve; patron a&ubreve; patrinon a&ubreve; infanojn a&ubreve; kampojn
    pro mia nomo, ricevos multoble kaj heredos eternan vivon.</l>
  <l n='30'>Sed
    multaj unuaj estos lastaj, kaj lastaj estos unuaj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar la regno de la &ccirc;ielo similas al domomastro, kiu eliris
    frumatene, por dungi laboristojn por sia vinber&gcirc;ardeno.</l>
  <l n='2'>Kaj
    kontraktinte kun la laboristoj po unu denaro por la tago, li ilin
    sendis en sian vinberejon.</l>
  <l n='3'>Kaj elirinte &ccirc;irka&ubreve; la tria horo, li
    vidis aliajn starantajn senokupe sur la placo;</l>
  <l n='4'>kaj li diris al
    ili: Vi anka&ubreve; iru en la vinberejon, kaj kiom estas justa, tiom mi
    donos al vi. Kaj ili iris.</l>
  <l n='5'>Denove elirinte &ccirc;irka&ubreve; la sesa horo
    kaj la na&ubreve;a, li agis simile.</l>
  <l n='6'>Kaj elirinte &ccirc;irka&ubreve; la dek-unua
    horo, li trovis aliajn starantajn; kaj li diris al ili: Kial vi
    staras &ccirc;i tie senokupe la tutan tagon?</l>
  <l n='7'>Ili diris al li: &Ccirc;ar
    neniu nin dungis. Li diris al ili: Vi anka&ubreve; iru en la vinberejon.</l>
  <l n='8'>Kaj kiam vesperi&gcirc;is, la sinjoro de la vinberejo diris al sia
    administranto: Alvoku la laboristojn, kaj donu al ili la
    salajron, komencante de la lastaj &gcirc;is la unuaj.</l>
  <l n='9'>Kaj venis tiuj,
    kiuj estis dungitaj &ccirc;irka&ubreve; la dek-unua horo, kaj ili ricevis po
    unu denaro.</l>
  <l n='10'>Kaj kiam la unuaj venis, ili supozis, ke ili
    ricevos pli; kaj ili anka&ubreve; ricevis po unu denaro.</l>
  <l n='11'>Kaj tion
    ricevinte, ili murmuris kontra&ubreve; la domomastro,</l>
  <l n='12'>dirante: Tiuj
    lastaj laboris nur unu horon, kaj vi faris ilin egalaj kun ni,
    kiuj elportis la &scirc;ar&gcirc;on de la tago kaj la varmegon.</l>
  <l n='13'>Sed li
    responde diris al unu el ili: Amiko, mi ne faras al vi
    maljusta&jcirc;on; &ccirc;u vi ne kontraktis kun mi por unu denaro?</l>
  <l n='14'>Prenu
    do la vian kaj foriru; mi volas doni al &ccirc;i tiu lasta tiel same,
    kiel al vi.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;u ne estas permesate al mi, fari kun la mia tion,
    kion mi volas? a&ubreve; &ccirc;u via okulo estas malbona tial, ke mi estas
    bona?</l>
  <l n='16'>Tiel la lastaj estos unuaj, kaj la unuaj estos lastaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj suprenirante al Jerusalem, Jesuo prenis la dek du
    dis&ccirc;iplojn aparte, kaj sur la vojo li diris al ili:</l>
  <l n='18'>Jen ni
    supreniras al Jerusalem; kaj la Filo de homo estos transdonita al
    la &ccirc;efpastroj kaj skribistoj; kaj ili kondamnos lin al morto,</l>
  <l n='19'>kaj transdonos lin al la nacianoj, por moki kaj skur&gcirc;i kaj
    krucumi; kaj la trian tagon li relevi&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Tiam venis al li la patrino de la filoj de Zebedeo, kun siaj
    filoj, adorklini&gcirc;ante kaj farante al li peton.</l>
  <l n='21'>Li diris al &scirc;i:
    Kion vi volas? &Scirc;i diris al li: Ordonu, ke &ccirc;i tiuj miaj du filoj
    povu sidi, unu dekstre de vi kaj la dua maldekstre, en via regno.</l>
  <l n='22'>Sed Jesuo responde diris: Vi ne scias, kion vi petas. &Ccirc;u vi
    povas trinki la kalikon, kiun mi trinkos? Ili diris al li: Ni
    povas.</l>
  <l n='23'>Li diris al ili: Mian kalikon vi ja trinkos; sed sidi
    dekstre de mi kaj maldekstre, tion doni ne apartenas al mi, sed
    &gcirc;i estas por tiuj, por kiuj &gcirc;i estas preparita de mia Patro.</l>
  <l n='24'>Kaj a&ubreve;dinte, la dek indignis kontra&ubreve; la du fratoj.</l>
  <l n='25'>Sed Jesuo,
    alvokinte ilin al si, diris: Vi scias, ke la regantoj de la
    nacioj kondutas kiel sinjoroj super ili, kaj iliaj granduloj
    ekzercas a&ubreve;toritaton super ili.</l>
  <l n='26'>Ne tiel estos inter vi; sed
    kiu volas esti granda inter vi, tiu estu via servanto;</l>
  <l n='27'>kaj kiu
    volas esti la unua inter vi, tiu estu via servisto;</l>
  <l n='28'>same kiel
    la Filo de homo venis, ne por esti servata, sed por servi, kaj
    por doni sian vivon kiel ela&ccirc;eton por multaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj kiam ili eliris el Jeri&hcirc;o, granda homamaso lin sekvis.</l>
  <l n='30'>Kaj jen du blinduloj, sidantaj apud la vojo, a&ubreve;dinte, ke Jesuo
    preterpasas, ekkriis, dirante: Sinjoro, kompatu nin, ho filo de
    David.</l>
  <l n='31'>Kaj la homamaso admonis ilin, ke ili silentu, sed ili
    plimulte kriis, dirante: Sinjoro, kompatu nin, ho filo de David.</l>
  <l n='32'>Kaj Jesuo, haltinte, alvokis ilin, kaj diris: Kion vi volas,
    ke mi faru al vi?</l>
  <l n='33'>Ili diris al li: Sinjoro, ke niaj okuloj
    estu malfermitaj.</l>
  <l n='34'>Kaj Jesuo, kortu&scirc;ite, tu&scirc;is iliajn okulojn;
    kaj tuj ili ricevis vidpovon, kaj sekvis lin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam ili alproksimi&gcirc;is al Jerusalem, kaj venis al Betfage,
    al la monto Olivarba, tiam Jesuo sendis du dis&ccirc;iplojn,</l>
  <l n='2'>dirante
    al ili: Iru en la vila&gcirc;on, kiu estas kontra&ubreve; vi, kaj vi tuj
    trovos azeninon ligitan, kaj azenidon kun &gcirc;i. Ilin malligu kaj
    alkonduku al mi.</l>
  <l n='3'>Kaj se iu diros ion al vi, respondu: La
    Sinjoro bezonas ilin; kaj tuj li sendos ilin.</l>
  <l n='4'>Kaj &ccirc;i tio
    okazis, por ke plenumi&gcirc;u tio, kio estis dirita per la profeto,
    nome:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='5'>Diru al la filino de Cion:<lb/>
         Jen via Re&gcirc;o iras al vi,<lb/>
         Humila kaj rajdanta sur azeno,<lb/>
         Kaj azenido, filo de &scirc;ar&gcirc;obesto.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj la dis&ccirc;iploj iris, kaj faris, kiel Jesuo ordonis al ili,</l>
  <l n='7'>kaj alkondukis la azeninon kaj la azenidon, kaj surmetis sur ilin
    siajn vestojn; kaj li sidis sur tion.</l>
  <l n='8'>Kaj la pli granda parto
    de la homamaso sternis siajn vestojn sur la vojo; kaj aliaj
    detran&ccirc;is bran&ccirc;ojn de la arboj, kaj dismetis ilin sur la vojon.</l>
  <l n='9'>Kaj la homamaso, kiu iris anta&ubreve; li, kaj kiu sekvis lin, kriis,
    dirante: Hosana al la Filo de David! Estu benata tiu, kiu venas
    en la nomo de la Eternulo; Hosana en la supera alto!</l>
  <l n='10'>Kaj li
    eniris en Jerusalemon, kaj la tuta urbo malkvieti&gcirc;is, dirante:
    Kiu estas &ccirc;i tiu?</l>
  <l n='11'>Kaj la homamasoj diris: &Ccirc;i tiu estas la
    profeto, Jesuo el Nazaret en Galileo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj Jesuo eniris en la templon de Dio, kaj elpelis &ccirc;iujn
    vendantojn kaj a&ccirc;etantojn en la templo, kaj renversis la tablojn
    de la mon&scirc;an&gcirc;istoj, kaj la se&gcirc;ojn de la vendantoj de kolomboj;</l>
  <l n='13'>kaj li diris al ili: Estas skribite: Mia domo estas nomata domo
    de pre&gcirc;o; sed vi faris &gcirc;in kaverno de rabistoj.</l>
  <l n='14'>Kaj blinduloj
    kaj lamuloj venis al li en la templo, kaj li sanigis ilin.</l>
  <l n='15'>Sed
    la &ccirc;efpastroj kaj skribistoj, vidinte la mirinda&jcirc;ojn, kiujn li
    faris, kaj la knabojn kriantajn en la templo, kaj dirantajn:
    Hosana al la Filo de David, indignis,</l>
  <l n='16'>kaj diris al li: &Ccirc;u vi
    a&ubreve;das, kion &ccirc;i tiuj diras? Kaj Jesuo diris al ili: Jes; &ccirc;u vi
    neniam legis: El la bu&scirc;o de junaj infanoj kaj su&ccirc;infanoj Vi
    perfektigis la&ubreve;don?</l>
  <l n='17'>Kaj lasinte ilin, li eliris el la urbo al
    Betania, kaj tie lo&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj matene, dum li revenis al la urbo, li malsatis.</l>
  <l n='19'>Kaj
    vidante figarbon apud la vojo, li iris al &gcirc;i, kaj trovis sur &gcirc;i
    nenion krom folioj; kaj li diris al &gcirc;i: Ne plu estu frukto sur vi
    por eterne. Kaj tuj la figarbo forvelkis.</l>
  <l n='20'>Kaj kiam la
    dis&ccirc;iploj vidis, ili miris, dirante: Kiel rapide la figarbo
    forvelkis!</l>
  <l n='21'>Kaj Jesuo responde diris al ili: Vere mi diras al
    vi: Se vi havos fidon kaj ne dubos, vi ne nur faros la aferon de
    la figarbo, sed e&ccirc; se vi diros al &ccirc;i tiu monto: Estu formovita
    kaj &jcirc;etita en la maron; tio plenumi&gcirc;os.</l>
  <l n='22'>Kaj &ccirc;ion, kion vi
    petos per pre&gcirc;ado, kredante, vi ricevos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj kiam li jam venis en la templon, la &ccirc;efpastroj kaj la
    plia&gcirc;uloj de la popolo venis al li, dum li instruis, kaj ili
    diris: La&ubreve; kia a&ubreve;toritato vi faras &ccirc;i tion? kaj kiu donis al vi
    tian a&ubreve;toritaton?</l>
  <l n='24'>Kaj Jesuo responde diris al ili: Mi anka&ubreve;
    faros al vi unu demandon; kaj se vi tion diros al mi, mi anka&ubreve;
    diros al vi, la&ubreve; kia a&ubreve;toritato mi faras &ccirc;i tion.</l>
  <l n='25'>La baptado
    de Johano, de kie &gcirc;i estis? El la &ccirc;ielo, a&ubreve; el homoj? Kaj ili
    diskutis inter si, dirante: Se ni diros: El la &ccirc;ielo, li diros al
    ni: Kial do vi ne kredis al li?</l>
  <l n='26'>Sed se ni diros: El homoj, ni
    timas la popolon, &ccirc;ar &ccirc;iuj opinias Johanon profeto.</l>
  <l n='27'>Kaj ili
    responde diris al Jesuo: Ni ne scias. Li anka&ubreve; diris al ili: Kaj
    mi ne diras al vi, la&ubreve; kia a&ubreve;toritato mi faras &ccirc;i tion.</l>
  <l n='28'>Kiel
    &scirc;ajnas al vi? Unu viro havis du filojn; kaj li venis al la unua,
    kaj diris: Filo, iru hodia&ubreve; kaj laboru en la vinber&gcirc;ardeno.</l>
  <l n='29'>Kaj li respondis kaj diris: Mi ne volas; sed poste li pentis kaj
    iris.</l>
  <l n='30'>Kaj li venis al la dua, kaj diris tion saman. Kaj li
    responde diris: Mi iros, sinjoro; kaj ne iris.</l>
  <l n='31'>Kiu el la du
    plenumis la volon de la patro? Ili diris: La unua. Jesuo diris al
    ili: Vere mi diras al vi, ke la impostistoj kaj mal&ccirc;astistinoj
    iras anta&ubreve; vi en la regnon de Dio.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar Johano venis al vi en
    vojo de justeco, kaj vi ne kredis al li; sed la impostistoj kaj
    mal&ccirc;astistinoj kredis al li. Kaj vi, kiam vi vidis, e&ccirc; ne pentis
    poste, por kredi al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>A&ubreve;skultu alian parabolon: Estis viro dommastro, kiu plantis
    vinber&gcirc;ardenon, kaj &ccirc;irka&ubreve;metis plektobarilon, kaj fosis en &gcirc;i
    vinpremejon, kaj konstruis turon, kaj luigis &gcirc;in al kultivistoj,
    kaj forvoja&gcirc;is.</l>
  <l n='34'>Kaj kiam alproksimi&gcirc;is la sezono de fruktoj,
    li sendis siajn sklavojn al la kultivistoj, por ricevi siajn
    fruktojn.</l>
  <l n='35'>Kaj la kultivistoj, kaptinte liajn sklavojn, skur&gcirc;is
    unu, kaj mortigis alian, kaj &scirc;tonbatis alian.</l>
  <l n='36'>Li sendis
    ankora&ubreve; aliajn sklavojn, pli multajn ol la unuaj; kaj ili faris
    al ili tiel same.</l>
  <l n='37'>Sed poste li sendis al ili sian filon,
    dirante: Ili respektos mian filon.</l>
  <l n='38'>Sed la kultivistoj, vidante
    la filon, diris inter si: &Ccirc;i tiu estas la heredonto; venu, ni lin
    mortigu, kaj prenu lian hereda&jcirc;on.</l>
  <l n='39'>Kaj ili kaptis lin, el&jcirc;etis
    lin el la vinberejo, kaj mortigis lin.</l>
  <l n='40'>Kiam do venos la
    sinjoro de la vinberejo, kion li faros al tiuj kultivistoj?</l>
  <l n='41'>Ili diris al li: Tiujn malbonulojn li mizere pereigos, kaj li
    luigos la vinberejon al aliaj kultivistoj, kiuj donos al li la
    fruktojn en iliaj sezonoj.</l>
  <l n='42'>Jesuo diris al ili: &Ccirc;u vi neniam
    legis en la Skriboj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='42'>&Scirc;tono, kiun mal&scirc;atis la konstruantoj,<lb/>
         Fari&gcirc;is &scirc;tono bazangula:<lb/>
         De la Eternulo &ccirc;i tio fari&gcirc;is,<lb/>
         Kaj &gcirc;i estas miraklo en niaj okuloj?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='43'>Tial mi diras al vi: La regno de Dio estos prenita for de vi,
    kaj estos donita al nacio, kiu liveros &gcirc;iajn fruktojn.</l>
  <l n='44'>Kaj kiu
    falas sur tiun &scirc;tonon, tiu rompi&gcirc;os; sed sur kiun &gcirc;i falos, &gcirc;i
    tiun polvigos.</l>
  <l n='45'>Kaj la &ccirc;efpastroj kaj la Fariseoj, a&ubreve;dinte
    liajn parabolojn, komprenis, ke li parolas pri ili.</l>
  <l n='46'>Kaj
    celante kapti lin, ili timis la popolon, &ccirc;ar oni opiniis lin
    profeto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj respondante, Jesuo denove parolis al ili parabole, dirante:</l>
  <l n='2'>La regno de la &ccirc;ielo similas al unu re&gcirc;o, kiu faris edzi&gcirc;an
    feston por sia filo,</l>
  <l n='3'>kaj sendis siajn sklavojn, por voki la
    invititojn al la edzi&gcirc;a festo; kaj ili ne volis veni.</l>
  <l n='4'>Poste li
    sendis aliajn sklavojn, dirante: Diru al la invititoj: Jen mi
    preparis la man&gcirc;on; miaj bovoj kaj miaj grasigitaj brutoj estas
    bu&ccirc;itaj, kaj &ccirc;io estas preta; venu al la edzi&gcirc;a festo.</l>
  <l n='5'>Sed ili
    malatentis, kaj foriris, unu al sia bieno, alia al sia komercado;</l>
  <l n='6'>kaj la ceteraj, kaptinte liajn sklavojn, perfortis kaj mortigis
    ilin.</l>
  <l n='7'>Kaj la re&gcirc;o koleris; kaj sendinte siajn armeojn, li
    pereigis tiujn mortigintojn kaj bruligis ilian urbon.</l>
  <l n='8'>Tiam li
    diris al siaj sklavoj: La edzi&gcirc;a festo estas preta, sed la
    invititoj ne estis indaj.</l>
  <l n='9'>Iru do al la disirejoj de la vojoj,
    kaj &ccirc;iujn, kiujn vi trovos, invitu al la edzi&gcirc;a festo.</l>
  <l n='10'>Kaj
    tiuj sklavoj, elirinte sur la vojojn, kunvenigis &ccirc;iujn, kiujn ili
    trovis, malbonajn kaj bonajn; kaj la edzi&gcirc;a festo pleni&gcirc;is de
    gastoj.</l>
  <l n='11'>Sed la re&gcirc;o, enveninte por rigardi la gastojn, tie
    vidis viron, kiu ne havis sur si edzi&gcirc;ofestan veston;</l>
  <l n='12'>kaj li
    diris al li: Amiko, kiel vi envenis &ccirc;i tien, ne havante
    edzi&gcirc;ofestan veston? Kaj li silentadis.</l>
  <l n='13'>Tiam la re&gcirc;o diris al
    siaj servantoj: Ligu lin mane kaj piede, kaj el&jcirc;etu lin en la
    eksteran mallumon; tie estos la plorado kaj la grincado de
    dentoj.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar multaj estas vokitaj, sed malmultaj estas
    elektitaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tiam iris la Fariseoj, kaj konsili&gcirc;is, kiel ili povos impliki
    lin per interparolado.</l>
  <l n='16'>Kaj ili sendis al li siajn dis&ccirc;iplojn
    kun la Herodanoj, por diri: Majstro, ni scias, ke vi estas
    verama, kaj instruas la&ubreve; vero la vojon de Dio, kaj ne zorgas pri
    iu ajn; &ccirc;ar vi ne favoras la personon de homoj.</l>
  <l n='17'>Diru do al ni,
    kiel &scirc;ajnas al vi? &ccirc;u konvenas doni tributon al Cezaro, a&ubreve; ne?</l>
  <l n='18'>Sed Jesuo, sciante ilian ruzecon, diris: Kial vi min provas,
    hipokrituloj?</l>
  <l n='19'>Montru al mi la tributan moneron. Kaj ili
    alportis al li denaron.</l>
  <l n='20'>Kaj li diris al ili: Kies estas &ccirc;i tiu
    bildo kaj la surskriba&jcirc;o?</l>
  <l n='21'>Ili diris al li: De Cezaro. Tiam li
    diris al ili: Redonu do al Cezaro la propra&jcirc;on de Cezaro, kaj al
    Dio la propra&jcirc;on de Dio.</l>
  <l n='22'>Kaj a&ubreve;dinte, ili miris, kaj lin lasis
    kaj foriris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>En tiu sama tago alvenis al li Sadukeoj, kiuj diras, ke ne
    estas relevi&gcirc;o; kaj ili demandis lin, dirante:</l>
  <l n='24'>Majstro, Moseo
    diris: Se iu mortas, ne havante infanojn, lia frato edzi&gcirc;u kun
    lia edzino kaj naskigu idaron al sia frato.</l>
  <l n='25'>Estis &ccirc;e ni sep
    fratoj; kaj la unua edzi&gcirc;is kaj mortis, kaj ne havante idaron,
    lasis sian edzinon al sia frato;</l>
  <l n='26'>tiel same anka&ubreve; la dua, kaj
    la tria, &gcirc;is la sepa.</l>
  <l n='27'>Kaj post &ccirc;iuj la virino mortis.</l>
  <l n='28'>En la
    relevi&gcirc;o do, por kiu el la sep &scirc;i estos edzino? &ccirc;ar &ccirc;iuj &scirc;in
    havis.</l>
  <l n='29'>Sed Jesuo responde diris: Vi eraras, ne sciante la
    Skribojn, nek la potencon de Dio.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar en la relevi&gcirc;o oni nek
    edzi&gcirc;as nek edzini&gcirc;as, sed estas kiel an&gcirc;eloj en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='31'>Sed
    pri la relevi&gcirc;o el la mortintoj, &ccirc;u vi ne legis tion, kio estis
    dirita al vi de Dio, nome:</l>
  <l n='32'>Mi estas la Dio de Abraham kaj la
    Dio de Isaak kaj la Dio de Jakob? Dio estas Dio ne de la
    mortintoj, sed de la vivantoj.</l>
  <l n='33'>Kaj kiam la homamaso tion
    a&ubreve;dis, ili miregis pro lia instruado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Sed la Fariseoj, a&ubreve;dinte, ke li silentigis la Sadukeojn, kune
    kolekti&gcirc;is.</l>
  <l n='35'>Kaj unu el ili, le&gcirc;isto, demandis lin, provante
    lin:</l>
  <l n='36'>Majstro, kiu estas la granda ordono en la le&gcirc;o?</l>
  <l n='37'>Kaj li
    diris al li: Amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj
    per via tuta animo kaj per via tuta menso.</l>
  <l n='38'>&Ccirc;i tiu estas la
    granda kaj la unua ordono.</l>
  <l n='39'>Kaj dua estas simila al &gcirc;i: Amu
    vian proksimulon kiel vin mem.</l>
  <l n='40'>De &ccirc;i tiuj du ordonoj dependas
    la tuta le&gcirc;o kaj la profetoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Kaj kiam la Fariseoj jam kunvenis, Jesuo ilin demandis,</l>
  <l n='42'>dirante: Kion vi pensas pri la Kristo? kies filo li estas? Ili
    diris al li: De David.</l>
  <l n='43'>Li diris al ili: Kial do David, en la
    Spirito, lin nomas Sinjoro, dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='44'>La Eternulo diris al mia Sinjoro:<lb/>
         Sidu dekstre de Mi,<lb/>
         &Gcirc;is Mi faros viajn malamikojn benketo por viaj piedoj?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Se do David nomas lin Sinjoro, kiel li estas lia filo?</l>
  <l n='46'>Kaj
    neniu povis respondi unu vorton al li, nek iu post tiu tago plu
    kura&gcirc;is fari al li demandon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam parolis Jesuo al la homamasoj kaj al siaj dis&ccirc;iploj,
    dirante:</l>
  <l n='2'>La skribistoj kaj la Fariseoj sidas sur la se&gcirc;o de
    Moseo:</l>
  <l n='3'>&ccirc;ion do, kion ili ordonas al vi, faru kaj observu; sed
    ne agu la&ubreve; iliaj faroj, &ccirc;ar ili ordonas, sed ne faras.</l>
  <l n='4'>Ili
    ligas pezajn &scirc;ar&gcirc;ojn malfacile porteblajn, kaj metas ilin sur la
    &scirc;ultrojn de homoj; sed ili mem ne volas movi ilin per sia fingro.</l>
  <l n='5'>Sed &ccirc;iujn siajn agojn ili faras, por esti rigardataj de homoj;
    &ccirc;ar ili lar&gcirc;igas siajn filakteriojn kaj grandigas la fran&gcirc;ojn de
    siaj vestoj,</l>
  <l n='6'>kaj amas la &ccirc;eflokojn &ccirc;e festenoj, kaj la
    &ccirc;efse&gcirc;ojn en la sinagogoj,</l>
  <l n='7'>kaj salutojn sur la placoj, kaj esti
    nomataj de homoj Rabeno.</l>
  <l n='8'>Sed vi ne estu nomataj Rabeno; &ccirc;ar unu
    estas via instruanto, kaj vi &ccirc;iuj estas fratoj.</l>
  <l n='9'>Kaj nomu neniun
    sur la tero via patro; &ccirc;ar Unu, kiu estas en la &ccirc;ielo, estas via
    Patro.</l>
  <l n='10'>Kaj ne estu nomataj edukantoj; &ccirc;ar unu, la Kristo,
    estas via edukanto.</l>
  <l n='11'>Sed la pli granda el vi estos via
    servanto.</l>
  <l n='12'>Kaj kiu sin plialtigos, tiu estos humiligita; kaj
    kiu sin humiligos, tiu estos plialtigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed ve al vi, skribistoj kaj Fariseoj, hipokrituloj! &ccirc;ar vi
    &scirc;losas la regnon de la &ccirc;ielo kontra&ubreve; la homoj; &ccirc;ar vi mem ne
    eniras, nek lasas al la enirantoj eniri.</l>
  <l n='14'>Ve al vi, skribistoj
    kaj Fariseoj, hipokrituloj! &ccirc;ar vi forman&gcirc;as domojn de vidvinoj,
    kaj por preteksto vi longe pre&gcirc;as; tial vi ricevos pli severan
    kondamnon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Ve al vi, skribistoj kaj Fariseoj, hipokrituloj! &ccirc;ar vi
    &ccirc;irka&ubreve;iras maron kaj teron, por varbi unu prozeliton; kaj kiam li
    tia fari&gcirc;is, vi lin faras filo de Gehena, duoble kiom vi mem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Ve al vi, blindaj gvidantoj! kiuj diras: Se iu &jcirc;uras per la
    sanktejo, tio estas nenio; sed kiu &jcirc;uras per la oro de la
    sanktejo, tiu estas &scirc;uldanto.</l>
  <l n='17'>Vi malsa&gcirc;aj kaj blindaj! &ccirc;ar kio
    estas pli granda, la oro, a&ubreve; la sanktejo, kiu sanktigas la oron?</l>
  <l n='18'>Kaj: Se iu &jcirc;uras per la altaro, tio estas nenio; sed kiu &jcirc;uras
    per la ofero, ku&scirc;anta sur &gcirc;i, tiu estas &scirc;uldanto.</l>
  <l n='19'>Vi
    blinduloj! &ccirc;ar kio estas pli granda, la ofero, a&ubreve; la altaro, kiu
    sanktigas la oferon?</l>
  <l n='20'>Tiu do, kiu &jcirc;uras per la altaro, &jcirc;uras
    per &gcirc;i, kaj per &ccirc;io, ku&scirc;anta sur &gcirc;i.</l>
  <l n='21'>Kaj tiu, kiu &jcirc;uras per la
    sanktejo, &jcirc;uras per &gcirc;i, kaj per Tiu, kiu lo&gcirc;as en &gcirc;i.</l>
  <l n='22'>Kaj tiu,
    kiu &jcirc;uras per la &ccirc;ielo, &jcirc;uras per la trono de Dio, kaj per Tiu,
    kiu sidas sur &gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Ve al vi, skribistoj kaj Fariseoj, hipokrituloj! &ccirc;ar vi pagas
    dekona&jcirc;ojn de mento kaj de anizo kaj de kumino, kaj forlasis la
    pli gravajn aferojn de la le&gcirc;o: ju&gcirc;on kaj kompaton kaj fidon. Sed
    &ccirc;i tiujn vi devus fari, kaj la aliajn ne preterlasi.</l>
  <l n='24'>Vi
    blindaj gvidantoj! kiuj elkribras la kulon kaj glutas la kamelon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Ve al vi, skribistoj kaj Fariseoj, hipokrituloj! &ccirc;ar vi
    purigas la eksteron de la kaliko kaj de la plado; sed interne ili
    estas plenaj de rabado kaj malmodereco.</l>
  <l n='26'>Vi blinda Fariseo!
    purigu unue la internon de la kaliko kaj de la plado, por ke ilia
    ekstero anka&ubreve; fari&gcirc;u pura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Ve al vi, skribistoj kaj Fariseoj, hipokrituloj! &ccirc;ar vi
    similas al tomboj blankigitaj, kiuj ekstere &scirc;ajnas belaj, sed
    interne estas plenaj de ostoj de mortintoj kaj de &ccirc;ia malpureco.</l>
  <l n='28'>Tiel anka&ubreve; vi ekstere &scirc;ajnas justaj anta&ubreve; homoj, sed interne
    vi estas plenaj de hipokriteco kaj maljusteco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Ve al vi, skribistoj kaj Fariseoj, hipokrituloj! &ccirc;ar vi
    konstruas la tombojn de la profetoj kaj ornamas la monumentojn de
    la justuloj, kaj diras:</l>
  <l n='30'>Se ni vivus en la tagoj de niaj
    patroj, ni ne partoprenus kun ili en la sango de la profetoj.</l>
  <l n='31'>Tial vi atestas pri vi mem, ke vi estas filoj de tiuj, kiuj
    mortigis la profetojn.</l>
  <l n='32'>Vi do plenigu la mezuron de viaj
    patroj.</l>
  <l n='33'>Serpentoj, vipuridoj! kiel vi povos eviti la ju&gcirc;on de
    Gehena?</l>
  <l n='34'>Jen do mi sendas al vi profetojn kaj sa&gcirc;ulojn kaj
    skribistojn; iujn el ili vi mortigos kaj krucumos, kaj aliajn el
    ili vi skur&gcirc;os en viaj sinagogoj kaj persekutos de urbo al urbo;</l>
  <l n='35'>por ke venu sur vin la tuta justa sango elver&scirc;ita sur la
    teron, de la sango de la justulo Habel &gcirc;is la sango de Ze&hcirc;arja,
    filo de Bere&hcirc;ja, kiun vi mortigis inter la sanktejo kaj la
    altaro.</l>
  <l n='36'>Vere mi diras al vi: &Ccirc;io tio venos sur &ccirc;i tiun
    generacion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Ho Jerusalem, Jerusalem, kiu mortigas la profetojn, kaj
    pri&jcirc;etas per &scirc;tonoj tiujn, kiuj estas senditaj al &gcirc;i! kiom ofte
    mi volis kolekti viajn infanojn, kiel kokino kolektas sian idaron
    sub la flugilojn, kaj vi ne volis.</l>
  <l n='38'>Jen via domo estas lasita
    al vi dezerta.</l>
  <l n='39'>&Ccirc;ar mi diras al vi: De nun vi ne vidos min, &gcirc;is
    vi diros: Estu benata tiu, kiu venas en la nomo de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Jesuo, elirinte, ekforiris de la templo; kaj liaj dis&ccirc;iploj
    venis al li, por montri al li la konstrua&jcirc;ojn de la templo.</l>
  <l n='2'>Sed
    li responde diris al ili: &Ccirc;u vi ne vidas &ccirc;ion tion? vere mi diras
    al vi: Ne estos lasita &ccirc;i tie &scirc;tono sur &scirc;tono, kiu ne estos
    de&jcirc;etita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj dum ili sidis sur la monto Olivarba, la dis&ccirc;iploj venis
    aparte al li, dirante: Diru al ni, kiam tio estos? Kaj kio estas
    la signo de via alesto kaj de la maturi&gcirc;o de la monda&gcirc;o?</l>
  <l n='4'>Kaj
    Jesuo, respondante, diris al ili: Gardu vin, ke neniu vin
    forlogu.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar multaj venos en mia nomo, dirante: Mi estas la
    Kristo; kaj ili forlogos multajn.</l>
  <l n='6'>Kaj vi a&ubreve;dos pri militoj kaj
    famoj de militoj. Zorgu, ke vi ne maltrankvili&gcirc;u; &ccirc;ar tio devas
    okazi; sed ankora&ubreve; ne estas la fino.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar levi&gcirc;os nacio kontra&ubreve;
    nacion, kaj regno kontra&ubreve; regnon; kaj estos malsatoj kaj
    tertremoj en diversaj lokoj.</l>
  <l n='8'>Sed &ccirc;io tio estas komenco de
    suferoj.</l>
  <l n='9'>Tiam oni transdonos vin al afliktado, kaj mortigos
    vin; kaj vi estos malamataj de &ccirc;iuj nacioj pro mia nomo.</l>
  <l n='10'>Tiam
    multaj ofendi&gcirc;os, kaj perfidos unu la alian, kaj malamos unu la
    alian.</l>
  <l n='11'>Kaj multaj falsaj profetoj levi&gcirc;os, kaj forlogos
    multajn.</l>
  <l n='12'>Kaj pro la multobligo de maljusteco, la amo de la
    plimulto malvarmi&gcirc;os.</l>
  <l n='13'>Sed kiu persistos &gcirc;is la fino, tiu estos
    savita.</l>
  <l n='14'>Kaj &ccirc;i tiu evangelio de la regno estos predikita tra
    la tuta mondo, kiel atesto al &ccirc;iuj nacioj; kaj tiam venos la
    fino.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kiam do vi vidos la abomeninda&jcirc;on de dezerteco, pri kiu estas
    dirite de la profeto Daniel, starantan sur la sankta loko (la
    leganto komprenu),</l>
  <l n='16'>tiam tiuj, kiuj estas en Judujo, forkuru al
    la montoj;</l>
  <l n='17'>kiu estas sur la tegmento, tiu ne malsupreniru, por
    preni ion el sia domo;</l>
  <l n='18'>kaj kiu estas sur la kampo, tiu ne
    revenu, por preni sian mantelon.</l>
  <l n='19'>Sed ve al la gravedulinoj kaj
    al la su&ccirc;igantinoj en tiuj tagoj!</l>
  <l n='20'>Kaj pre&gcirc;u, ke via forkurado
    ne estu en vintro nek en sabato;</l>
  <l n='21'>&ccirc;ar tiam estos granda aflikto
    tia, kia ne estis de la komenco de la mondo &gcirc;is nun, nek iam
    estos.</l>
  <l n='22'>Kaj se tiuj tagoj ne estus mallongigitaj, neniu karno
    estus savita; sed pro la elektitoj tiuj tagoj estos
    mallongigitaj.</l>
  <l n='23'>Tiam se iu diros al vi: Jen &ccirc;i tie la Kristo,
    a&ubreve;: Tie; ne kredu;</l>
  <l n='24'>&ccirc;ar levi&gcirc;os falsaj kristoj kaj falsaj
    profetoj kaj faros grandajn signojn kaj miraklojn, tiel ke ili
    forlogus, se eble, e&ccirc; la elektitojn.</l>
  <l n='25'>Jen mi anta&ubreve;diris al vi.</l>
  <l n='26'>Se oni do diros al vi: Jen li estas en la dezerto; ne eliru;
    a&ubreve;: Jen li estas en sekretaj &ccirc;ambroj; ne kredu.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar kiel la
    fulmo venas el la oriento kaj montri&gcirc;as &gcirc;is la okcidento, tiel
    anka&ubreve; estos la alesto de la Filo de homo.</l>
  <l n='28'>Kie ajn estos la
    kadavro, tien kolekti&gcirc;os la agloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Sed tuj post la aflikto de tiuj tagoj la suno mallumi&gcirc;os, kaj
    la luno ne donos sian lumon, kaj la steloj falos el la &ccirc;ielo, kaj
    la potencoj de la &ccirc;ielo &scirc;anceli&gcirc;os;</l>
  <l n='30'>kaj tiam aperos sur la
    &ccirc;ielo la signo de la Filo de homo, kaj tiam ploros &ccirc;iuj gentoj de
    la tero, kaj oni vidos la Filon de homo, venantan en la nuboj de
    la &ccirc;ielo kun potenco kaj granda gloro.</l>
  <l n='31'>Kaj li elsendos siajn
    an&gcirc;elojn kun granda sono de trumpeto, kaj ili kolektos liajn
    elektitojn el la kvar ventoj, el limo &gcirc;is limo de la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>De la figarbo lernu &gcirc;ian parabolon: kiam &gcirc;ia bran&ccirc;o jam
    moli&gcirc;is kaj aperigas foliojn, tiam vi scias, ke la somero estas
    proksima;</l>
  <l n='33'>tiel same vi, kiam vi vidos &ccirc;ion tion, tiam sciu, ke
    li estas proksima, &ccirc;e la pordoj.</l>
  <l n='34'>Vere mi diras al vi: &Ccirc;i tiu
    generacio ne forpasos, &gcirc;is &ccirc;io tio plenumi&gcirc;os.</l>
  <l n='35'>La &ccirc;ielo kaj la
    tero forpasos, sed miaj vortoj ne forpasos.</l>
  <l n='36'>Sed pri tiu tago
    kaj la horo scias neniu, e&ccirc; ne la an&gcirc;eloj de la &ccirc;ielo, nek la
    Filo, sed la Patro sola.</l>
  <l n='37'>Sed kiel la tagoj de Noa, tiel estos
    la alesto de la Filo de homo.</l>
  <l n='38'>&Ccirc;ar kiel dum la tagoj, kiuj
    estis anta&ubreve; la diluvo, oni man&gcirc;is kaj trinkis, edzi&gcirc;is kaj
    edzini&gcirc;is, &gcirc;is la tago, kiam Noa eniris en la arkeon,</l>
  <l n='39'>kaj oni
    ne eksciis, &gcirc;is la diluvo venis kaj forprenis &ccirc;iujn; tiel estos
    la alesto de la Filo de homo.</l>
  <l n='40'>Tiam du viroj estos sur kampo:
    unu estos prenita, kaj la alia lasita;</l>
  <l n='41'>du virinoj estos
    muelantaj apud muelilo: unu estos prenita, kaj la alia lasita.</l>
  <l n='42'>Tial viglu; &ccirc;ar vi ne scias, en kiu tago via Sinjoro venos.</l>
  <l n='43'>Sed sciu tion, ke se la dommastro scius, en kiu gardoparto venos
    la &scirc;telisto, li viglus kaj ne lasus sian domon trafosi&gcirc;i.</l>
  <l n='44'>Tial
    vi anka&ubreve; estu pretaj; &ccirc;ar en horo, kiam vi ne atendas, la Filo de
    homo venas.</l>
  <l n='45'>Kiu do estas la fidela kaj prudenta servisto, kiun
    la sinjoro starigis super siajn domanojn, por doni al ili
    nutra&jcirc;on &gcirc;ustatempe?</l>
  <l n='46'>Feli&ccirc;a estas tiu servisto, kiun lia
    sinjoro, veninte, trovos tiel faranta.</l>
  <l n='47'>Vere mi diras al vi, ke
    super sian tutan havon li starigos lin.</l>
  <l n='48'>Sed se tiu malbona
    servisto diros en sia koro: Mia sinjoro malfruas;</l>
  <l n='49'>kaj komencos
    bati siajn kunservistojn, kaj man&gcirc;i kaj trinki kun la drinkuloj,</l>
  <l n='50'>la sinjoro de tiu servisto venos en tago, kiam li ne atendas,
    kaj en horo, kiam li ne scias,</l>
  <l n='51'>kaj distran&ccirc;os lin, kaj difinos
    lian parton kun la hipokrituloj; tie estos la plorado kaj la
    grincado de dentoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam la regno de la &ccirc;ielo estos komparata al dek virgulinoj,
    kiuj prenis siajn lampojn kaj eliris renkonte al la fian&ccirc;o.</l>
  <l n='2'>Kaj
    kvin el ili estis malprudentaj, kaj kvin estis prudentaj.</l>
  <l n='3'>La
    malprudentaj, prenante la lampojn, ne prenis oleon kun si;</l>
  <l n='4'>sed
    la prudentaj prenis oleon en la vazoj kun siaj lampoj.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam
    la fian&ccirc;o malfruis, ili &ccirc;iuj malviglis kaj dormis.</l>
  <l n='6'>Sed je la
    noktomezo estis ekkrio: Jen la fian&ccirc;o! eliru al li renkonte.</l>
  <l n='7'>Tiam &ccirc;iuj tiuj virgulinoj levi&gcirc;is, kaj ordigis siajn lampojn.</l>
  <l n='8'>Kaj la malprudentaj diris al la prudentaj: Donu al ni el via
    oleo, &ccirc;ar niaj lampoj estingi&gcirc;as.</l>
  <l n='9'>Sed la prudentaj respondis,
    dirante: Eble ne estos sufi&ccirc;e por ni kaj vi; iru prefere al la
    vendistoj, kaj a&ccirc;etu por vi mem.</l>
  <l n='10'>Kaj dum ili iris, por a&ccirc;eti,
    alvenis la fian&ccirc;o; kaj tiuj, kiuj estis pretaj, eniris kun li al
    la edzi&gcirc;a festo, kaj la pordo estis fermita.</l>
  <l n='11'>Poste venis anka&ubreve;
    la ceteraj virgulinoj, dirante: Sinjoro, sinjoro, malfermu al ni.</l>
  <l n='12'>Sed li responde diris: Vere mi diras al vi: Mi vin ne konas.</l>
  <l n='13'>Tial viglu, &ccirc;ar vi ne scias la tagon nek la horon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>&Ccirc;ar tiel estas, kvaza&ubreve; viro, forvoja&gcirc;onte, alvokis siajn
    servistojn, kaj komisiis al ili siajn poseda&jcirc;ojn.</l>
  <l n='15'>Kaj al unu
    li donis kvin talantojn, al alia du, al alia unu; al &ccirc;iu la&ubreve; lia
    kapableco; kaj li tuj forvoja&gcirc;is.</l>
  <l n='16'>Kaj tiu, kiu ricevis la kvin
    talantojn, iris kaj negocadis per ili, kaj gajnis pluajn kvin
    talantojn.</l>
  <l n='17'>Tiel same anka&ubreve; tiu, kiu ricevis la du, gajnis
    pluajn du.</l>
  <l n='18'>Sed tiu, kiu ricevis la unu, foriris kaj fosis en
    la tero, kaj ka&scirc;is la monon de sia sinjoro.</l>
  <l n='19'>Kaj post longa
    tempo la sinjoro de tiuj servistoj venis, kaj faris kun ili
    kalkulon.</l>
  <l n='20'>Kaj tiu, kiu ricevis la kvin talantojn, venis kaj
    alportis pluajn kvin talantojn, dirante: Sinjoro, vi komisiis al
    mi kvin talantojn; jen mi gajnis pluajn kvin talantojn.</l>
  <l n='21'>Lia
    sinjoro diris al li: Bone, vi bona kaj fidela servisto; vi estis
    fidela pri malmultaj aferoj, mi starigos vin super multaj; envenu
    en la &gcirc;ojon de via sinjoro.</l>
  <l n='22'>Kaj venis anka&ubreve; tiu, kiu ricevis
    la du talantojn, kaj diris: Sinjoro, vi komisiis al mi du
    talantojn; jen mi gajnis pluajn du talantojn.</l>
  <l n='23'>Lia sinjoro
    diris al li: Bone, vi bona kaj fidela servisto; vi estis fidela
    pri malmultaj aferoj, mi starigos vin super multaj; envenu en la
    &gcirc;ojon de via sinjoro.</l>
  <l n='24'>Kaj venis anka&ubreve; tiu, kiu ricevis la unu
    talanton, kaj diris: Sinjoro, mi sciis, ke vi estas severa homo,
    rikoltanta, kie vi ne semis, kaj kolektanta, kie vi ne dis&scirc;utis;</l>
  <l n='25'>kaj mi timis, kaj foriris, kaj ka&scirc;is vian talanton en la tero;
    jen vi havas vian propra&jcirc;on.</l>
  <l n='26'>Sed lia sinjoro responde diris al
    li: Vi malbona kaj mallaborema servisto, vi sciis, ke mi
    rikoltas, kie mi ne semis, kaj kolektas, kie mi ne dis&scirc;utis;</l>
  <l n='27'>pro tio vi devus doni mian monon al la bankistoj, kaj veninte, mi
    ricevus mian propra&jcirc;on kun procento.</l>
  <l n='28'>Forprenu de li do la
    talanton, kaj donu &gcirc;in al tiu, kiu havas la dek talantojn.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar
    al &ccirc;iu, kiu havas, estos donite, kaj li havos abundegon; sed for
    de tiu, kiu ne havas, e&ccirc; tio, kion li havas, estos prenita.</l>
  <l n='30'>Kaj el&jcirc;etu la senutilan serviston en la eksteran mallumon; tie
    estos la plorado kaj la grincado de dentoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Sed kiam la Filo de homo venos en sia gloro, kaj &ccirc;iuj an&gcirc;eloj
    kun li, tiam li sidos sur la trono de sia gloro;</l>
  <l n='32'>kaj anta&ubreve; li
    kolekti&gcirc;os &ccirc;iuj nacioj, kaj li apartigos ilin unu de alia, kiel
    pa&scirc;tisto apartigas la &scirc;afojn for de la kaproj;</l>
  <l n='33'>kaj li starigos
    la &scirc;afojn dekstre de li, kaj la kaprojn maldekstre.</l>
  <l n='34'>Tiam diros
    la Re&gcirc;o al tiuj, kiuj staras dekstre de li: Venu, vi benataj de
    mia Patro, heredu la regnon preparitan por vi de post la komenco
    de la mondo;</l>
  <l n='35'>&ccirc;ar mi malsatis, kaj vi donis al mi man&gcirc;i; mi
    soifis, kaj vi donis al mi trinki; mi estis fremda, kaj vi
    gastigis min;</l>
  <l n='36'>nuda, kaj vi vestis min; mi malsanis, kaj vi
    vizitis min; mi estis en malliberejo, kaj vi venis al mi.</l>
  <l n='37'>Tiam
    respondos al li la justuloj, dirante: Sinjoro, kiam ni vin vidis
    malsata, kaj vin satigis? a&ubreve; soifanta, kaj trinkigis vin?</l>
  <l n='38'>Kaj
    kiam ni vidis vin fremda kaj gastigis vin? a&ubreve; nuda, kaj vin
    vestis?</l>
  <l n='39'>Kaj kiam ni vidis vin malsana a&ubreve; en malliberejo, kaj
    venis al vi?</l>
  <l n='40'>Kaj la Re&gcirc;o respondos kaj diros al ili: Vere mi
    diras al vi: Kiom vi faris al unu el &ccirc;i tiuj miaj fratoj la plej
    malgrandaj, tiom vi faris al mi.</l>
  <l n='41'>Tiam li diros al tiuj, kiuj
    staras maldekstre: For de mi, vi malbenitaj, en la eternan
    fajron, kiu estas preparita por la diablo kaj liaj an&gcirc;eloj;</l>
  <l n='42'>&ccirc;ar mi malsatis, kaj vi ne donis al mi man&gcirc;i; mi soifis, kaj vi
    ne donis al mi trinki;</l>
  <l n='43'>mi estis fremda, kaj vi ne gastigis
    min; nuda, kaj vi ne vestis min; malsana kaj en malliberejo, kaj
    vi ne vizitis min.</l>
  <l n='44'>Tiam ili anka&ubreve; respondos, dirante: Sinjoro,
    kiam ni vidis vin malsata, a&ubreve; soifanta, a&ubreve; fremda, a&ubreve; nuda, a&ubreve;
    malsana, a&ubreve; en malliberejo, kaj ne servis al vi?</l>
  <l n='45'>Tiam li
    respondos al ili, dirante: Vere mi diras al vi: Kiom vi ne faris
    al unu el &ccirc;i tiuj la plej malgrandaj, tiom vi ne faris al mi.</l>
  <l n='46'>Kaj &ccirc;i tiuj foriros en eternan punon, sed la justuloj en eternan
    vivon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam Jesuo finis &ccirc;iujn tiujn vortojn, li diris al siaj
    dis&ccirc;iploj:</l>
  <l n='2'>Vi scias, ke post du tagoj okazos la Pasko, kaj la
    Filo de homo estos transdonita, por esti krucumita.</l>
  <l n='3'>Tiam
    kunvenis la &ccirc;efpastroj kaj la plia&gcirc;uloj de la popolo, en la korto
    de la &ccirc;efpastro, kies nomo estis Kajafas;</l>
  <l n='4'>kaj ili konsili&gcirc;is,
    por ke ili povu per ruzo kapti Jesuon, kaj mortigi lin.</l>
  <l n='5'>Sed ili
    diris: Ne dum la festo, por ke ne levi&gcirc;u tumulto &ccirc;e la popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj kiam Jesuo estis en Betania, en la domo de Simon, leprulo,</l>
  <l n='7'>venis al li virino, havanta alabastran vazon da multekosta
    &scirc;mira&jcirc;o, kaj &scirc;i ver&scirc;is &gcirc;in sur lian kapon, dum li sidis &ccirc;e man&gcirc;o.</l>
  <l n='8'>Sed kiam la dis&ccirc;iploj tion vidis, ili indignis, dirante:</l>
  <l n='9'>Por
    kio estas &ccirc;i tiu mal&scirc;paro? &Ccirc;ar &ccirc;i tiun &scirc;mira&jcirc;on oni povus vendi
    por granda prezo, kaj doni al malri&ccirc;uloj.</l>
  <l n='10'>Sed Jesuo, tion
    sciante, diris al ili: Kial vi &gcirc;enas la virinon? &scirc;i faris bonan
    faron al mi.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar la malri&ccirc;ulojn vi &ccirc;iam havas kun vi, sed min
    vi ne &ccirc;iam havas.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar ver&scirc;ante &ccirc;i tiun &scirc;mira&jcirc;on sur mian
    korpon, &scirc;i tion faris por mia entombigo.</l>
  <l n='13'>Vere mi diras al vi:
    Kie ajn estos predikata &ccirc;i tiu evangelio en la tuta mondo, tio
    anka&ubreve;, kion faris &ccirc;i tiu virino, estos priparolata, por memora&jcirc;o
    de &scirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tiam unu el la dek du, nomata Judas Iskariota, iris al la
    &ccirc;efpastroj,</l>
  <l n='15'>kaj diris: Kion vi volas doni al mi, se mi lin
    transdonos al vi? Kaj ili pesis por li tridek ar&gcirc;entajn monerojn.</l>
  <l n='16'>Kaj de tiam li ser&ccirc;is okazon, por transdoni lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj en la unua tago de macoj la dis&ccirc;iploj venis al Jesuo,
    dirante: Kie vi volas, ke ni pretigu por vi, por man&gcirc;i la Paskon?</l>
  <l n='18'>Kaj li diris: Iru en la urbon al trovotulo, kaj diru al li: La
    Majstro diras: Mia tempo estas proksima; mi faros la Paskon &ccirc;e
    vi, kun miaj dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='19'>Kaj la dis&ccirc;iploj faris, kiel Jesuo
    ordonis al ili, kaj ili pretigis la Paskon.</l>
  <l n='20'>Kaj kiam
    vesperi&gcirc;is, li sidis &ccirc;e man&gcirc;o kun la dek du dis&ccirc;iploj;</l>
  <l n='21'>kaj dum
    ili man&gcirc;is, li diris: Vere mi diras al vi, ke unu el vi perfidos
    min.</l>
  <l n='22'>Kaj ili tre mal&gcirc;ojis, kaj &ccirc;iu komencis diri al li:
    Sinjoro, &ccirc;u eble mi?</l>
  <l n='23'>Kaj li respondis kaj diris: Tiu, kiu
    trempis kun mi la manon en la pladon, perfidos min.</l>
  <l n='24'>La Filo de
    homo iros, kiel estas skribite pri li; sed ve al tiu viro, de kiu
    la Filo de homo estos perfidita! se tiu homo ne estus naskita,
    estus bone por li.</l>
  <l n='25'>Kaj Judas, kiu estis lin perfidonta,
    responde diris: &Ccirc;u eble mi, Rabeno? Li diris al li: Vi diris.</l>
  <l n='26'>Kaj dum ili man&gcirc;is, Jesuo prenis panon, kaj beninte, dispecigis
    &gcirc;in kaj donis al la dis&ccirc;iploj, kaj diris: Prenu, man&gcirc;u; &ccirc;i tio
    estas mia korpo.</l>
  <l n='27'>Kaj li prenis kalikon, kaj doninte dankon,
    donis al ili, dirante: Vi &ccirc;iuj trinku el &gcirc;i;</l>
  <l n='28'>&ccirc;ar &ccirc;i tio estas
    mia sango de la interligo, kiu estas elver&scirc;ata por multaj, por la
    pardonado de pekoj.</l>
  <l n='29'>Sed mi diras al vi: De nun mi ne trinkos
    el &ccirc;i tiu frukto de la vinberarbo, &gcirc;is tiu tago, kiam mi trinkos
    &gcirc;in novan kun vi en la regno de mia Patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj kantinte himnon, ili foriris al la monto Olivarba.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Tiam diris Jesuo al ili: Vi &ccirc;iuj ofendi&gcirc;os pro mi dum &ccirc;i tiu
    nokto; &ccirc;ar estas skribite: Mi frapos la pa&scirc;tiston, kaj la &scirc;afoj
    de la grego diskuros.</l>
  <l n='32'>Tamen, post mia relevi&gcirc;o mi iros anta&ubreve;
    vi en Galileon.</l>
  <l n='33'>Sed Petro responde diris al li: E&ccirc; se &ccirc;iuj
    ofendi&gcirc;os pro vi, mi neniam ofendi&gcirc;os.</l>
  <l n='34'>Jesuo diris al li: Vere
    mi diras al vi, ke en &ccirc;i tiu nokto, anta&ubreve; ol krios koko, vi
    trifoje malkonfesos min.</l>
  <l n='35'>Petro diris al li: E&ccirc; se mi devos
    morti kun vi, mi neniel vin malkonfesos. Tiel same diris &ccirc;iuj
    dis&ccirc;iploj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Tiam venis Jesuo kun ili al loko nomata Getsemane, kaj diris
    al siaj dis&ccirc;iploj: Sidi&gcirc;u &ccirc;i tie, dum mi iros tien, por pre&gcirc;i.</l>
  <l n='37'>Kaj li prenis kun si Petron kaj la du filojn de Zebedeo, kaj
    komencis mal&gcirc;oji kaj maltrankvili&gcirc;i.</l>
  <l n='38'>Tiam li diris al ili: Tre
    mal&gcirc;oja estas mia animo, e&ccirc; &gcirc;is morto; restu &ccirc;i tie, kaj viglu
    kun mi.</l>
  <l n='39'>Kaj irinte iom anta&ubreve;en, li falis sur sian viza&gcirc;on,
    pre&gcirc;ante, kaj dirante: Ho mia Patro, se povas esti, &ccirc;i tiu kaliko
    pasu for de mi; tamen ne kiel mi volas, sed kiel Vi volas.</l>
  <l n='40'>Kaj
    li venis al la dis&ccirc;iploj kaj trovis ilin dormantaj, kaj diris al
    Petro: &Ccirc;u vi do ne havis forton vigli kun mi e&ccirc; unu horon?</l>
  <l n='41'>Viglu kaj pre&gcirc;u, por ke vi ne eniru en tenton; la spirito ja
    estas fervora, sed la karno estas malforta.</l>
  <l n='42'>Denove la duan
    fojon foririnte, li pre&gcirc;is, dirante: Ho mia Patro, se &ccirc;i tio ne
    povos forpasi, krom se mi trinkos &gcirc;in, Via volo plenumi&gcirc;u.</l>
  <l n='43'>Kaj
    denove reveninte, li trovis ilin dormantaj, &ccirc;ar iliaj okuloj
    pezi&gcirc;is.</l>
  <l n='44'>Kaj li denove lasis ilin kaj foriris, kaj la trian
    fojon pre&gcirc;is, denove dirante la samajn vortojn.</l>
  <l n='45'>Tiam li venis
    al la dis&ccirc;iploj, kaj diris al ili: Dormu nun kaj ripozu: jen la
    horo alproksimi&gcirc;is, kaj la Filo de homo estas perfidata en la
    manojn de pekuloj.</l>
  <l n='46'>Levi&gcirc;u, ni iru; jen mia perfidanto
    alproksimi&gcirc;as.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>Kaj dum li ankora&ubreve; parolis, jen venis Judas, unu el la dek du;
    kaj kun li granda homamaso kun glavoj kaj bastonoj venis de la
    &ccirc;efpastroj kaj plia&gcirc;uloj de la popolo.</l>
  <l n='48'>Kaj lia perfidanto jam
    aran&gcirc;is kun ili signon, dirante: Kiun mi kisos, tiu estas li;
    kaptu lin.</l>
  <l n='49'>Kaj tuj veninte al Jesuo, li diris: Saluton,
    Rabeno; kaj kisis lin.</l>
  <l n='50'>Kaj Jesuo diris al li: Amiko, por kio
    vi venis? Tiam ili venis, kaj metis manojn sur Jesuon kaj arestis
    lin.</l>
  <l n='51'>Kaj jen unu el tiuj, kiuj estis kun Jesuo, etendis sian
    manon kaj eltiris sian glavon, kaj frapis la sklavon de la
    &ccirc;efpastro, kaj detran&ccirc;is lian orelon.</l>
  <l n='52'>Tiam diris Jesuo al li:
    Remetu vian glavon en &gcirc;ian ingon; &ccirc;ar &ccirc;iuj, kiuj glavon prenas,
    per glavo pereos.</l>
  <l n='53'>&Ccirc;u vi do supozas, ke mi ne povas alvoki mian
    Patron, kaj Li tuj liveros al mi pli ol dek du legiojn da
    an&gcirc;eloj?</l>
  <l n='54'>Sed kiel plenumi&gcirc;us la Skriboj, ke tiel devas okazi?</l>
  <l n='55'>En tiu horo Jesuo diris al la homamasoj: &Ccirc;u vi elvenis kvaza&ubreve;
    kontra&ubreve; rabiston, kun glavoj kaj bastonoj, por kapti min? &Ccirc;iutage
    mi sidis en la templo, instruante, kaj vi ne arestis min.</l>
  <l n='56'>Sed
    &ccirc;io tio okazis, por ke plenumi&gcirc;u la Skriboj de la profetoj. Tiam
    &ccirc;iuj dis&ccirc;iploj forlasis lin kaj forkuris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='57'>Kaj la arestintoj de Jesuo forkondukis lin al la domo de la
    &ccirc;efpastro Kajafas, kie jam kolekti&gcirc;is la skribistoj kaj
    plia&gcirc;uloj.</l>
  <l n='58'>Sed Petro malproksime sekvis lin &gcirc;is la korto de la
    &ccirc;efpastro, kaj eniris, kaj sidis kun la subuloj, por vidi la
    finon.</l>
  <l n='59'>Kaj la &ccirc;efpastroj kaj la tuta sinedrio ser&ccirc;is malveran
    ateston kontra&ubreve; Jesuo, por ke ili povu lin mortigi;</l>
  <l n='60'>kaj ne
    trovis, kvankam multaj malveraj atestantoj venis. Sed poste venis
    du, kaj diris:</l>
  <l n='61'>&Ccirc;i tiu diris: Mi povas detrui la sanktejon de
    Dio, kaj rekonstrui &gcirc;in en la da&ubreve;ro de tri tagoj.</l>
  <l n='62'>Kaj la
    &ccirc;efpastro stari&gcirc;is, kaj diris al li: &Ccirc;u vi respondas nenion? kion
    atestas &ccirc;i tiuj kontra&ubreve; vi?</l>
  <l n='63'>Sed Jesuo silentadis. Kaj la
    &ccirc;efpastro diris al li: Mi &jcirc;urligas vin per Dio la vivanta, ke vi
    diru al ni, &ccirc;u vi estas la Kristo, la Filo de Dio.</l>
  <l n='64'>Jesuo diris
    al li: Vi diris; tamen mi diras al vi: Poste vi vidos la Filon de
    homo, sidantan &ccirc;e la dekstra mano de la Potenco, kaj venantan sur
    la nuboj de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='65'>Tiam la &ccirc;efpastro dis&scirc;iris siajn
    vestojn, dirante: Li blasfemis; por kio ni plu bezonas
    atestantojn? jen nun vi a&ubreve;dis la blasfemon:</l>
  <l n='66'>kion vi opinias?
    Ili respondis kaj diris: Li estas kondamninda al morto.</l>
  <l n='67'>Tiam
    oni kra&ccirc;is sur lian viza&gcirc;on kaj vangofrapis lin, kaj iuj frapis
    lin per la manplatoj,</l>
  <l n='68'>dirante: Profetu al ni, ho Kristo, kiu
    vin frapis?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='69'>Kaj Petro sidis ekstere sur la korto; kaj venis al li unu
    servantino, dirante: Vi anka&ubreve; estis kun Jesuo, la Galileano.</l>
  <l n='70'>Sed li malkonfesis anta&ubreve; ili &ccirc;iuj, dirante: Mi ne scias, kion vi
    diras.</l>
  <l n='71'>Kaj post kiam li eliris en la vestiblon, alia vidis
    lin, kaj diris al la &ccirc;eestantoj: &Ccirc;i tiu estis anka&ubreve; kun Jesuo, la
    Nazaretano.</l>
  <l n='72'>Kaj denove li malkonfesis kun &jcirc;uro: Mi ne konas
    tiun homon.</l>
  <l n='73'>Kaj post iom da tempo la apudstarantoj venis, kaj
    diris al Petro: Vere vi anka&ubreve; estas el ili, &ccirc;ar via parolmaniero
    malka&scirc;as vin.</l>
  <l n='74'>Tiam li komencis malbeni kaj &jcirc;uri: Mi ne konas
    tiun homon. Kaj tuj koko kriis.</l>
  <l n='75'>Kaj Petro rememoris la vorton,
    kiun Jesuo parolis: Anta&ubreve; ol krios koko, vi trifoje malkonfesos
    min. Kaj li eliris, kaj maldol&ccirc;e ploris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam venis la mateno, &ccirc;iuj &ccirc;efpastroj kaj plia&gcirc;uloj de la
    popolo konsili&gcirc;is kontra&ubreve; Jesuo, por mortigi lin;</l>
  <l n='2'>kaj ili ligis
    lin, kaj forkondukis lin kaj transdonis lin al Pilato, la
    provincestro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Tiam Judas, lia perfidinto, vidinte, ke li estas kondamnita,
    pentis, kaj reportis la tridek ar&gcirc;entajn monerojn al la
    &ccirc;efpastroj kaj la plia&gcirc;uloj,</l>
  <l n='4'>dirante: Mi pekis, perfidante
    senkulpan sangon. Sed ili diris: Kiel tio koncernas nin? vi zorgu
    pri tio.</l>
  <l n='5'>Kaj li &jcirc;etis la ar&gcirc;entajn monerojn en la sanktejon,
    kaj eliris; kaj foririnte, pendigis sin.</l>
  <l n='6'>Kaj la &ccirc;efpastroj
    prenis la ar&gcirc;entajn monerojn, kaj diris: Ne konvenas meti ilin en
    la trezorejon, &ccirc;ar tio estas prezo de sango.</l>
  <l n='7'>Kaj ili
    konsili&gcirc;is, kaj a&ccirc;etis per ili la kampon de la potisto, por
    enterigi fremdulojn.</l>
  <l n='8'>Tial tiu kampo estas nomata Kampo de
    Sango, ankora&ubreve; &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  <l n='9'>Tiam plenumi&gcirc;is tio, kio estis
    dirita per la profeto Jeremia, nome: Kaj ili prenis la tridek
    ar&gcirc;entajn monerojn, taksoprezon de tiu, kiu estis taksita, kiujn
    iuj el la filoj de Izrael taksis;</l>
  <l n='10'>kaj donis ilin por la kampo
    de la potisto, kiel la Eternulo difinis al mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj Jesuo staris anta&ubreve; la provincestro; kaj la estro demandis
    lin, dirante: &Ccirc;u vi estas la Re&gcirc;o de la Judoj? Kaj Jesuo diris al
    li: Vi diras.</l>
  <l n='12'>Kaj kiam la &ccirc;efpastroj kaj plia&gcirc;uloj akuzis lin,
    li respondis nenion.</l>
  <l n='13'>Tiam Pilato diris al li: &Ccirc;u vi ne a&ubreve;das,
    kiom da aferoj oni atestas kontra&ubreve; vi?</l>
  <l n='14'>Kaj li ne respondis al
    li e&ccirc; unu vorton, tiel ke la provincestro tre forte miris.</l>
  <l n='15'>Sed
    &ccirc;e tiu festo la provincestro kutimis liberigi al la homamaso unu
    malliberulon, kiun ili deziris.</l>
  <l n='16'>Kaj oni havis tiam faman
    malliberulon, nomatan Barabas.</l>
  <l n='17'>Kiam do ili kolekti&gcirc;is, Pilato
    diris al ili: Kiun vi deziras, ke mi liberigu al vi? &ccirc;u
    Barabason, a&ubreve; Jesuon, nomatan Kristo?</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar li sciis, ke pro
    envio ili transdonis lin.</l>
  <l n='19'>Kaj dum li sidis sur la tribunala
    se&gcirc;o, lia edzino sendis al li, por diri: Nenion havu kun tiu
    justulo, &ccirc;ar mi suferis multe hodia&ubreve; en son&gcirc;o ka&ubreve;ze de li.</l>
  <l n='20'>Kaj
    la &ccirc;efpastroj kaj plia&gcirc;uloj decidigis la homamason postuli
    Barabason kaj pereigi Jesuon.</l>
  <l n='21'>Sed la provincestro responde
    diris al ili: Kiun el la du vi volas, ke mi liberigu al vi? Kaj
    ili diris: Barabason.</l>
  <l n='22'>Pilato diris al ili: Kion do mi faros al
    Jesuo, nomata Kristo? &Ccirc;iuj diris: Li estu krucumita.</l>
  <l n='23'>Kaj li
    diris: Kial? kian malbonon li faris? Sed ili des pli ekkriis,
    dirante: Li estu krucumita.</l>
  <l n='24'>Tial Pilato, vidante, ke neniel
    prosperas al li, sed ke kontra&ubreve;e tumulto levi&gcirc;as, prenis akvon
    kaj lavis siajn manojn anta&ubreve; la homamaso, dirante: Mi estas
    senkulpa pri la sango de tiu justulo: vi zorgu pri &gcirc;i.</l>
  <l n='25'>Kaj la
    tuta popolo responde diris: Lia sango estu sur ni kaj sur niaj
    infanoj.</l>
  <l n='26'>Tiam li liberigis al ili Barabason; sed skur&gcirc;inte
    Jesuon, li transdonis lin, por esti krucumita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Tiam la soldatoj de la provincestro, kondukinte Jesuon en la
    palacon, kolektis al li la tutan kohorton.</l>
  <l n='28'>Kaj ili senvestigis
    lin, kaj surmetis al li skarlatan mantelon.</l>
  <l n='29'>Kaj ili plektis
    kronon el dornoj kaj metis &gcirc;in sur lian kapon, kaj metis kanon en
    lian dekstran manon; kaj ili genuis anta&ubreve; li, kaj mokis lin,
    dirante: Saluton, Re&gcirc;o de la Judoj!</l>
  <l n='30'>Kaj ili kra&ccirc;is sur lin,
    kaj prenis la kanon kaj frapis lian kapon.</l>
  <l n='31'>Kaj mokinte lin,
    ili demetis de li la mantelon, kaj surmetis al li liajn proprajn
    vestojn, kaj forkondukis lin, por krucumi lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj elirinte, ili trovis viron Kirenanon, nomatan Simon; tiun
    ili devigis, ke li portu lian krucon.</l>
  <l n='33'>Kaj veninte al loko
    nomata Golgota, tio estas, Loko de Kranio,</l>
  <l n='34'>ili donis al li
    trinki vinon kun galo enmiksita; kaj li gustumis &gcirc;in, kaj ne
    volis trinki.</l>
  <l n='35'>Kaj krucuminte lin, ili dividis inter si liajn
    vestojn, &jcirc;etante lotojn;</l>
  <l n='36'>kaj ili sidi&gcirc;is, kaj gardis lin tie.</l>
  <l n='37'>Kaj ili metis super lia kapo lian akuzon, skribitan: &Ccirc;I TIU
    ESTAS JESUO, LA RE&Gcirc;O DE LA JUDOJ.</l>
  <l n='38'>Tiam kun li estis krucumitaj
    du rabistoj, unu dekstre kaj unu maldekstre.</l>
  <l n='39'>Kaj la
    preterpasantoj insultis lin, balancante la kapon,</l>
  <l n='40'>kaj dirante:
    Vi, kiu detruas la sanktejon kaj rekonstruas &gcirc;in en la da&ubreve;ro de
    tri tagoj, savu vin. Se vi estas la Filo de Dio, deiru de la
    kruco.</l>
  <l n='41'>Tiel same anka&ubreve; la &ccirc;efpastroj, mokante kun la
    skribistoj kaj la plia&gcirc;uloj, diris:</l>
  <l n='42'>Aliajn li savis; sin mem
    li ne povas savi. Li ja estas Re&gcirc;o de Izrael, li nun deiru de la
    kruco, kaj ni kredos al li.</l>
  <l n='43'>Li apogis sin al Dio; Tiu savu
    lin, se Li amas lin; &ccirc;ar li diris: Mi estas la Filo de Dio.</l>
  <l n='44'>Kaj anka&ubreve; la rabistoj, kiuj estis krucumitaj kun li, tiel same
    insultis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Kaj de post la sesa horo fari&gcirc;is mallumo sur la tuta lando &gcirc;is
    la na&ubreve;a horo.</l>
  <l n='46'>Kaj &ccirc;irka&ubreve; la na&ubreve;a horo Jesuo ekkriis per la&ubreve;ta
    vo&ccirc;o, dirante: Eli, Eli, lama saba&hcirc;tani? tio estas: Mia Dio, mia
    Dio, kial Vi forlasis min?</l>
  <l n='47'>Kaj iuj el la apudstarantoj,
    a&ubreve;dinte tion, diris: &Ccirc;i tiu vokas Elijan.</l>
  <l n='48'>Kaj tuj unu el ili
    kuris kaj prenis spongon kaj plenigis &gcirc;in per vinagro, kaj
    metinte &gcirc;in sur kanon, donis al li trinki.</l>
  <l n='49'>Kaj la aliaj diris:
    Lasu; ni vidu, &ccirc;u venos Elija, por savi lin.</l>
  <l n='50'>Kaj Jesuo, denove
    kriinte per la&ubreve;ta vo&ccirc;o, ellasis for la spiriton.</l>
  <l n='51'>Kaj jen la
    kurteno de la sanktejo dis&scirc;iri&gcirc;is en du pecojn de supre &gcirc;is
    malsupre; kaj la tero tremis; kaj la rokoj diskrevis;</l>
  <l n='52'>kaj la
    tomboj malfermi&gcirc;is, kaj multaj korpoj de dormantaj sanktuloj
    levi&gcirc;is,</l>
  <l n='53'>kaj elirinte el la tomboj post lia relevi&gcirc;o, ili
    eniris en la sanktan urbon kaj aperis al multaj.</l>
  <l n='54'>Kaj la
    centestro, kaj tiuj, kiuj estis kun li gardantaj Jesuon, kiam ili
    vidis la tertremon kaj la okazanta&jcirc;ojn, tre timis, dirante: Vere
    &ccirc;i tiu estis Filo de Dio.</l>
  <l n='55'>Kaj tie estis multaj virinoj,
    rigardantaj de malproksime, kiuj sekvis Jesuon el Galileo,
    servante al li;</l>
  <l n='56'>inter kiuj estis Maria Magdalena, kaj Maria,
    la patrino de Jakobo kaj de Joses, kaj la patrino de la filoj de
    Zebedeo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='57'>Kaj kiam vesperi&gcirc;is, venis ri&ccirc;ulo, nomata Jozef, el Arimateo,
    kiu mem estis dis&ccirc;iplo de Jesuo:</l>
  <l n='58'>tiu, irinte al Pilato, petis
    la korpon de Jesuo. Tiam Pilato ordonis doni &gcirc;in.</l>
  <l n='59'>Kaj Jozef
    prenis la korpon, kaj envolvis &gcirc;in en pura tola&jcirc;o,</l>
  <l n='60'>kaj metis
    &gcirc;in en sian novan tombon, kiun li jam elhakis en la roko; kaj li
    alrulis grandan &scirc;tonon al la enirejo de la tombo, kaj foriris.</l>
  <l n='61'>Kaj Maria Magdalena estis tie, kaj la alia Maria, sidantaj apud
    la tombo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='62'>La sekvantan tagon, kiu estas la tago post la Preparado, la
    &ccirc;efpastroj kaj la Fariseoj kolekti&gcirc;is al Pilato,</l>
  <l n='63'>dirante:
    Sinjoro, ni ekrememoras, ke tiu trompanto diris, dum li ankora&ubreve;
    vivis: Post tri tagoj mi relevi&gcirc;os.</l>
  <l n='64'>Ordonu do, ke oni gardu la
    tombon &gcirc;is la tria tago, por ke liaj dis&ccirc;iploj ne venu kaj ne
    for&scirc;telu lin kaj ne diru al la popolo: Li relevi&gcirc;is el la
    mortintoj; kaj la lasta trompo estus pli malbona, ol la unua.</l>
  <l n='65'>Pilato diris al ili: Vi havas gardistaron; iru, kaj gardu &gcirc;in la&ubreve;
    via eblo.</l>
  <l n='66'>Tial ili foriris kaj gardis la tombon, sigelinte la
    &scirc;tonon, kune kun gardistaro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj sabate malfrue, kiam eklumis por la unua tago de la
    semajno, venis Maria Magdalena kaj la alia Maria, por vidi la
    tombon.</l>
  <l n='2'>Kaj jen okazis granda tertremo; &ccirc;ar an&gcirc;elo de la
    Eternulo malsupreniris el la &ccirc;ielo, kaj venis kaj derulis la
    &scirc;tonon, kaj sidi&gcirc;is sur &gcirc;i.</l>
  <l n='3'>Lia aspekto estis kiel fulmo, kaj
    lia vesta&jcirc;o estis blanka, kiel ne&gcirc;o;</l>
  <l n='4'>kaj pro timo al li la
    gardistoj tremis, kaj fari&gcirc;is kiel malvivuloj.</l>
  <l n='5'>Kaj la an&gcirc;elo
    responde diris al la virinoj: Ne timu; &ccirc;ar mi scias, ke vi ser&ccirc;as
    Jesuon, la krucumitan.</l>
  <l n='6'>Li ne estas &ccirc;i tie; &ccirc;ar li levi&gcirc;is, kiel
    li diris. Venu, vidu la lokon, kie la Sinjoro ku&scirc;is.</l>
  <l n='7'>Kaj iru
    rapide, kaj diru al liaj dis&ccirc;iploj: Li levi&gcirc;is el la mortintoj,
    kaj jen li iras anta&ubreve; vi en Galileon; tie vi vidos lin; jen mi
    sciigis al vi.</l>
  <l n='8'>Kaj ili rapide foriris de la tombo kun timo kaj
    granda &gcirc;ojo, kaj kuris, por sciigi al liaj dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='9'>Kaj jen
    Jesuo renkontis ilin, dirante: Saluton. Kaj alveninte, ili
    ekprenis liajn piedojn kaj adorklini&gcirc;is al li.</l>
  <l n='10'>Tiam Jesuo
    diris al ili: Ne timu; iru, diru al miaj fratoj, ke ili foriru en
    Galileon, kaj tie ili min vidos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj dum ili iris, iuj el la gardistoj venis en la urbon, kaj
    rakontis al la &ccirc;efpastroj &ccirc;iujn okazinta&jcirc;ojn.</l>
  <l n='12'>Kaj kunveninte
    kun la plia&gcirc;uloj, ili konsili&gcirc;is kune, kaj ili donis al la
    soldatoj multe da mono,</l>
  <l n='13'>dirante: Diru: Liaj dis&ccirc;iploj venis
    nokte, kaj for&scirc;telis lin, dum ni dormis.</l>
  <l n='14'>Kaj se la
    provincestro tion a&ubreve;dos, ni konvinkos lin, kaj liberigos vin de
    &ccirc;ia zorgo.</l>
  <l n='15'>Kaj ili prenis la monon, kaj faris, kiel ili estis
    instruitaj; kaj tiu diro disvasti&gcirc;is inter la Judoj &gcirc;is hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Sed la dek unu dis&ccirc;iploj iris en Galileon, sur la monton, kiun
    Jesuo jam difinis al ili.</l>
  <l n='17'>Kaj kiam ili vidis lin, ili
    adorklini&gcirc;is al li; sed kelkaj dubis.</l>
  <l n='18'>Kaj Jesuo venis al ili,
    kaj diris al ili: Estas donita al mi &ccirc;ia a&ubreve;toritato en la &ccirc;ielo
    kaj sur la tero.</l>
  <l n='19'>Iru do kaj dis&ccirc;ipligu &ccirc;iujn naciojn, baptante
    ilin en la nomon de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta
    Spirito;</l>
  <l n='20'>instruante ilin observi &ccirc;ion, kion mi ordonis al vi.
    Kaj jen mi estas kun vi &ccirc;iujn tagojn, &gcirc;is la maturi&gcirc;o de la
    monda&gcirc;o.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: MARKO -->

        <div type='book' n='41' id='libro_mar' rend='doc'>

          <index index='content' level1='S. MARKO'/>
          <head>SANKTA MARKO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La komenco de la evangelio de Jesuo Kristo, Filo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kiel estas skribite en la profeto Jesaja:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='2'>Jen Mi sendas Mian an&gcirc;elon anta&ubreve; via viza&gcirc;o,<lb/>
         Kaj li preparos vian vojon;<lb/></l>
  <l n='3'>Vo&ccirc;o de krianto en la dezerto:<lb/>
         Pretigu la vojon de la Eternulo,<lb/>
         Rektigu Liajn irejojn;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>venis Johano, kiu baptis en la dezerto kaj predikis la bapton
    de pento por la pardonado de pekoj.</l>
  <l n='5'>Kaj eliris al li la tuta
    Juduja distrikto, kaj &ccirc;iuj Jerusalemanoj; kaj ili estis baptitaj
    de li en la rivero Jordan, konfesante siajn pekojn.</l>
  <l n='6'>Kaj Johano
    estis vestita per kamelhara&jcirc;o kaj leda zono &ccirc;irka&ubreve; siaj lumboj,
    kaj li man&gcirc;adis akridojn kaj sova&gcirc;an mielon.</l>
  <l n='7'>Kaj li predikis,
    dirante: Venas post mi tiu, kiu estas pli potenca ol mi; la
    rimenon de liaj &scirc;uoj mi ne estas inda, klini&gcirc;inte, malligi.</l>
  <l n='8'>Mi
    vin baptis per akvo; sed li vin baptos per la Sankta Spirito.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj en tiuj tagoj Jesuo venis el Nazaret de Galileo, kaj estis
    baptita de Johano en Jordan.</l>
  <l n='10'>Kaj tuj kiam li eliris el la
    akvo, li vidis la &ccirc;ielon fenditan, kaj la Spiriton kiel kolombo
    malsuprenirantan sur lin;</l>
  <l n='11'>kaj venis vo&ccirc;o el la &ccirc;ielo: Vi estas
    Mia Filo, la amata, en kiu Mi havas plezuron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj tuj la Spirito pelis lin for en la dezerton.</l>
  <l n='13'>Kaj li
    estis en la dezerto kvardek tagojn, tentata de Satano; kaj li
    estis kun la sova&gcirc;aj bestoj, kaj la an&gcirc;eloj servadis al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj post kiam Johano estis arestita, Jesuo iris en Galileon,
    predikante la evangelion de Dio,</l>
  <l n='15'>kaj dirante: La tempo jam
    plenumi&gcirc;is, kaj la regno de Dio alproksimi&gcirc;is; pentu, kaj kredu
    al la evangelio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj irante apud la Galilea Maro, li vidis Simonon, kaj
    Andreon, fraton de Simon, &jcirc;etantajn reton en la maron; &ccirc;ar ili
    estis fi&scirc;kaptistoj.</l>
  <l n='17'>Kaj Jesuo diris al ili: Venu post mi, kaj
    mi igos vin fari&gcirc;i kaptistoj de homoj.</l>
  <l n='18'>Kaj ili tuj forlasis la
    retojn, kaj sekvis lin.</l>
  <l n='19'>Kaj irinte iom anta&ubreve;en, li vidis
    Jakobon, filon de Zebedeo, kaj Johanon, lian fraton, kiuj anka&ubreve;
    estis en la &scirc;ipeto, riparante la retojn.</l>
  <l n='20'>Kaj tuj li alvokis
    ilin; kaj ili lasis sian patron Zebedeo en la &scirc;ipeto kun la
    dungitoj, kaj foriris post li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj ili iris en Kapernaumon, kaj tuj en la sabato li eniris en
    la sinagogon kaj instruis.</l>
  <l n='22'>Kaj oni miris pro lia instruado;
    &ccirc;ar li instruis kiel havanta a&ubreve;toritaton, kaj ne kiel la
    skribistoj.</l>
  <l n='23'>Kaj en ilia sinagogo estis viro kun malpura
    spirito; kaj li ekkriis,</l>
  <l n='24'>dirante: Kio estas inter ni kaj vi,
    Jesuo Nazaretano? &ccirc;u vi venis, por pereigi nin? mi scias, kiu vi
    estas: la Sanktulo de Dio.</l>
  <l n='25'>Kaj Jesuo severe admonis lin,
    dirante: Silentu, kaj eliru el li.</l>
  <l n='26'>Kaj la malpura spirito
    konvulsiigis lin, kaj, la&ubreve;te kriinte, eliris el li.</l>
  <l n='27'>Kaj &ccirc;iuj
    miregis tiom, ke ili diskutis inter si, dirante: Kio estas &ccirc;i
    tio? jen nova instruado! kun a&ubreve;toritato li ordonas e&ccirc; al la
    malpuraj spiritoj, kaj ili obeas lin.</l>
  <l n='28'>Kaj tuj la famo pri li
    disvasti&gcirc;is &ccirc;ie en la tutan &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on de Galileo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj tuj, elirinte el la sinagogo, ili eniris en la domon de
    Simon kaj Andreo, kun Jakobo kaj Johano.</l>
  <l n='30'>Sed la bopatrino de
    Simon ku&scirc;is malsana de febro; kaj tuj oni sciigis al li pri &scirc;i;</l>
  <l n='31'>kaj veninte, li prenis &scirc;ian manon kaj levis &scirc;in; kaj la febro
    forlasis &scirc;in, kaj &scirc;i servis al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj vespere, kiam la suno subiris, oni venigis al li &ccirc;iujn,
    kiuj estis malsanaj kaj demonhavantaj.</l>
  <l n='33'>Kaj la tuta urbo
    kolekti&gcirc;is &ccirc;e la pordo.</l>
  <l n='34'>Kaj li sanigis multajn, kiuj malsanis
    de diversaj malsanoj, kaj elpelis multajn demonojn; kaj li ne
    permesis al la demonoj paroli, &ccirc;ar ili konis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Kaj matene, anta&ubreve; ol la nokto pasis, li levi&gcirc;is, kaj foriris
    en dezertan lokon, kaj tie pre&gcirc;adis.</l>
  <l n='36'>Kaj Simon kaj liaj
    kunuloj elser&ccirc;is lin;</l>
  <l n='37'>kaj ili trovis lin, kaj diris al li:
    &Ccirc;iuj vin ser&ccirc;as.</l>
  <l n='38'>Kaj li diris al ili: Ni iru aliloken en la
    proksimajn urbetojn, por ke mi tie anka&ubreve; prediku; &ccirc;ar por tio mi
    venis.</l>
  <l n='39'>Kaj li iris, predikante en iliaj sinagogoj tra la tuta
    Galileo, kaj elpelante la demonojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Kaj venis al li leprulo, alvokante lin, kaj genuinte, li diris
    al li: Se vi nur volas, vi povas min purigi.</l>
  <l n='41'>Kaj kortu&scirc;ite, li
    etendis la manon kaj tu&scirc;is lin, kaj diris al li: Mi volas; estu
    purigita.</l>
  <l n='42'>Kaj tuj la lepro foriris de li, kaj li fari&gcirc;is pura.</l>
  <l n='43'>Kaj severe avertinte lin, li tuj forsendis lin,</l>
  <l n='44'>kaj diris
    al li: Zorgu, ke vi diru nenion al iu; sed iru, montru vin al la
    pastro, kaj oferu pro via purigado tion, kion Moseo ordonis, por
    atesto al ili.</l>
  <l n='45'>Sed li eliris, kaj komencis diligente rakonti
    kaj disfamigi la aferon, tiel ke Jesuo jam ne povis malka&scirc;e eniri
    en urbon, sed restis ekstere en dezertaj lokoj; kaj oni venis al
    li el &ccirc;ie.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam li revenis en Kapernaumon post kelke da tagoj, oni
    scii&gcirc;is, ke li estas en domo.</l>
  <l n='2'>Kaj multaj kunvenis, tiel ke jam
    ne estis loko e&ccirc; apud la pordo; kaj li parolis al ili la vorton.</l>
  <l n='3'>Kaj oni venis, alportante al li paralizulon, portatan de kvar
    homoj.</l>
  <l n='4'>Kaj ne povante alproksimi&gcirc;i al li pro la homamaso, ili
    malkovris la tegmenton, kie li estis; kaj trafosinte &gcirc;in, ili
    mallevis la liton, sur kiu ku&scirc;is la paralizulo.</l>
  <l n='5'>Kaj Jesuo,
    vidante ilian fidon, diris al la paralizulo: Filo, viaj pekoj
    estas pardonitaj.</l>
  <l n='6'>Sed estis iuj el la skribistoj tie, sidantaj
    kaj diskutantaj en siaj koroj:</l>
  <l n='7'>Kial tiu tiel parolas? li
    blasfemas: kiu povas pardoni pekojn, krom Dio sola?</l>
  <l n='8'>Kaj Jesuo,
    tuj eksciante en sia spirito, ke tiel ili diskutas en si, diris
    al ili: Kial vi tion diskutas en viaj koroj?</l>
  <l n='9'>Kio estas pli
    facila: diri al la paralizulo: Viaj pekoj estas pardonitaj; a&ubreve;
    diri: Levi&gcirc;u, prenu vian liton, kaj piediru?</l>
  <l n='10'>Sed por ke vi
    sciu, ke la Filo de homo havas a&ubreve;toritaton sur la tero pardoni
    pekojn &dash; li diris al la paralizulo:</l>
  <l n='11'>Mi diras al vi: Levi&gcirc;u,
    prenu vian liton, kaj iru al via domo.</l>
  <l n='12'>Kaj li levi&gcirc;is, kaj tuj
    prenis la liton, kaj eliris anta&ubreve; &ccirc;iuj, tiel ke &ccirc;iuj miregis, kaj
    gloris Dion, dirante: Neniam ni vidis ion tian.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj denove li eliris al la marbordo, kaj la tuta homamaso
    venis al li, kaj li instruis ilin.</l>
  <l n='14'>Kaj preterpasante, li vidis
    Levin, filon de Alfeo, sidantan &ccirc;e la impostejo, kaj li diris al
    li: Sekvu min. Kaj li stari&gcirc;is, kaj sekvis lin.</l>
  <l n='15'>Kaj li sidis
    &ccirc;e man&gcirc;o en lia domo, kaj multaj impostistoj kaj pekuloj kunsidis
    kun Jesuo kaj liaj dis&ccirc;iploj; &ccirc;ar ili estis multaj, kaj ili
    sekvis lin.</l>
  <l n='16'>Kaj la skribistoj kaj la Fariseoj, vidante, ke li
    man&gcirc;as kun la pekuloj kaj la impostistoj, diris al liaj
    dis&ccirc;iploj: Li man&gcirc;as kaj trinkas kun impostistoj kaj pekuloj.</l>
  <l n='17'>Kaj a&ubreve;dinte tion, Jesuo diris al ili: Ne la sanuloj bezonas
    kuraciston, sed la malsanuloj: mi venis, por alvoki ne justulojn,
    sed pekulojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj la dis&ccirc;iploj de Johano kaj la Fariseoj estis fastantaj,
    kaj oni venis, kaj diris al li: Kial fastas la dis&ccirc;iploj de
    Johano kaj de la Fariseoj, sed viaj ne fastas?</l>
  <l n='19'>Kaj Jesuo diris
    al ili: &Ccirc;u la filoj de la edzi&gcirc;ejo povas fasti, dum la fian&ccirc;o
    estas kun ili? Tiel longe, kiel ili havas kun si la fian&ccirc;on, ili
    ne povas fasti.</l>
  <l n='20'>Sed venos tagoj, kiam la fian&ccirc;o estos prenita
    for de ili, kaj tiam ili fastos en tiuj tagoj.</l>
  <l n='21'>Neniu alkudras
    flika&jcirc;on el nefulita drapo sur malnovan veston; alie la nova
    pleniga&jcirc;o ion forprenas de la malnova &scirc;tofo, kaj pli malbona
    &scirc;ira&jcirc;o fari&gcirc;as.</l>
  <l n='22'>Kaj neniu enver&scirc;as novan vinon en malnovajn
    felsakojn; alie la vino krevigos la felsakojn, kaj la vino
    elfluos kaj la felsakoj detrui&gcirc;os; sed oni enver&scirc;as novan vinon
    en novajn felsakojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj en sabato li iris tra la grenkampoj, kaj liaj dis&ccirc;iploj
    komencis dum la vojiro de&scirc;iri la spikojn.</l>
  <l n='24'>Kaj la Fariseoj
    diris al li: Jen kial ili en la sabato faras tion, kio ne estas
    permesata?</l>
  <l n='25'>Kaj li diris al ili: &Ccirc;u vi neniam legis, kion faris
    David, kiam li havis bezonon kaj malsatis, li kaj liaj kunuloj?</l>
  <l n='26'>Ke li eniris en la domon de Dio, kiam Ebjatar estis &ccirc;efpastro,
    kaj man&gcirc;is la panojn de propono, kiujn man&gcirc;i ne estas permesate
    krom al la pastroj, kaj donis anka&ubreve; al siaj kunuloj?</l>
  <l n='27'>Kaj li
    diris al ili: La sabato esti&gcirc;is por la homo, kaj ne la homo por
    la sabato;</l>
  <l n='28'>tial la Filo de homo estas sinjoro e&ccirc; de la sabato.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj denove li eniris en la sinagogon, kaj tie estis viro,
    havanta manon velkintan.</l>
  <l n='2'>Kaj oni observis lin, &ccirc;u en la sabato
    li lin sanigos, por ke ili povu lin akuzi.</l>
  <l n='3'>Kaj li diris al la
    viro, kiu havis la velkintan manon: Stari&gcirc;u en la mezo.</l>
  <l n='4'>Kaj li
    diris al ili: &Ccirc;u estas permesate bonfari en sabato, a&ubreve;
    malbonfari? savi vivon, a&ubreve; mortigi? Sed ili silentis.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam
    kun kolero li &ccirc;irka&ubreve;rigardis ilin, &ccirc;agrenite pro la obstini&gcirc;o de
    ilia koro, li diris al la viro: Etendu vian manon. Kaj li etendis
    &gcirc;in, kaj lia mano resani&gcirc;is.</l>
  <l n='6'>Kaj la Fariseoj eliris, kaj tuj
    konsili&gcirc;is kun la Herodanoj kontra&ubreve; li, kiamaniere lin pereigi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj Jesuo kun siaj dis&ccirc;iploj foriris &gcirc;is la maro; kaj granda
    homamaso el Galileo sekvis lin. Kaj el Judujo</l>
  <l n='8'>kaj el Jerusalem
    kaj el Edom kaj el Transjordano kaj el &ccirc;irka&ubreve; Tiro kaj Cidon,
    grandnombra homamaso, a&ubreve;dinte &ccirc;ion, kion li faris, venis al li.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris al siaj dis&ccirc;iploj, ke malgranda &scirc;ipeto estu je lia
    dispono, pro la homamaso, por ke oni ne premu lin;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar multajn
    li jam sanigis, tiel ke &ccirc;iuj, kiuj havis malsanojn, premadis sur
    lin, por tu&scirc;i lin.</l>
  <l n='11'>Kaj malpuraj spiritoj, tuj kiam ili vidis
    lin, falis anta&ubreve; li, kaj kriis, dirante: Vi estas la Filo de Dio.</l>
  <l n='12'>Kaj li severe admonis ilin, ke ili ne konatigu lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj li supreniris sur la monton, kaj alvokis tiujn, kiujn li
    mem volis; kaj ili venis al li.</l>
  <l n='14'>Kaj li elektis dek du, kiujn
    anka&ubreve; li nomis apostoloj, por ke ili estu kun li, kaj por ke li
    dissendu ilin por prediki,</l>
  <l n='15'>kaj por havi a&ubreve;toritaton elpeli
    demonojn:</l>
  <l n='16'>kaj Simonon li alnomis Petro;</l>
  <l n='17'>kaj Jakobon, filon
    de Zebedeo, kaj Johanon, fraton de Jakobo, kaj tiujn li alnomis
    Boanerges, tio estas, Filoj de tondro;</l>
  <l n='18'>kaj Andreon kaj Filipon
    kaj Bartolomeon kaj Mateon kaj Tomason, kaj Jakobon, filon de
    Alfeo, kaj Tadeon, kaj Simonon, la Fervorulon,</l>
  <l n='19'>kaj Judason
    Iskariotan, kiu anka&ubreve; perfidis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='19'>Kaj li venis en domon.</l>
  <l n='20'>Kaj denove la homamaso kunvenis tiel,
    ke ili ne povis e&ccirc; man&gcirc;i panon.</l>
  <l n='21'>Kaj liaj amikoj, a&ubreve;dinte tion,
    eliris, por kapti lin, &ccirc;ar ili diris: Li frenezas.</l>
  <l n='22'>Kaj la
    skribistoj, kiuj alvenis el Jerusalem, diris: Li havas 
    Baal-Zebubon; per la estro de la demonoj li elpelas la demonojn.</l>
  <l n='23'>Kaj li alvokis ilin, kaj parolis al ili parabole: Kiel povas
    Satano elpeli Satanon?</l>
  <l n='24'>Kaj se regno estas dividita kontra&ubreve; si,
    tiu regno ne povas stari.</l>
  <l n='25'>Kaj se domo estas dividita kontra&ubreve;
    si, tiu domo ne povas stari.</l>
  <l n='26'>Kaj se Satano ribelis kontra&ubreve; si
    kaj estas dividita, li ne povas stari, sed havas finon.</l>
  <l n='27'>Sed
    neniu povas eniri en la domon de la fortulo kaj trarabi liajn
    poseda&jcirc;ojn, se unue li ne ligos la fortulon, kaj poste li
    trarabos lian domon.</l>
  <l n='28'>Vere mi diras al vi: &Ccirc;iuj iliaj pekoj
    estos pardonitaj al la filoj de homoj, kaj iliaj blasfemoj, per
    kiuj ajn ili blasfemos;</l>
  <l n='29'>sed iu, kiu blasfemos kontra&ubreve; la
    Sankta Spirito, eterne ne havos pardonon, sed estas kulpa pri
    eterna peko;</l>
  <l n='30'>&ccirc;ar oni diris: Li havas malpuran spiriton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj jen alvenis lia patrino kaj liaj fratoj, kaj starante
    ekstere, ili sendis al li, vokante lin.</l>
  <l n='32'>Kaj homamaso sidis
    &ccirc;irka&ubreve; li; kaj oni diris al li: Jen via patrino kaj viaj fratoj
    ekstere vin ser&ccirc;as.</l>
  <l n='33'>Kaj li respondis al ili, dirante: Kiuj
    estas mia patrino kaj miaj fratoj?</l>
  <l n='34'>Kaj &ccirc;irka&ubreve;rigardante tiujn,
    kiuj ronde &ccirc;irka&ubreve; li sidis, li diris: Jen mia patrino kaj miaj
    fratoj!</l>
  <l n='35'>&Ccirc;ar kiu ajn faros la volon de Dio, tiu estas mia frato
    kaj mia fratino kaj mia patrino.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj denove li komencis instrui apud la maro. Kaj kolekti&gcirc;is al
    li tre granda homamaso tiel, ke li eniris en &scirc;ipeton, kaj sidis
    sur la maro; kaj la tuta homamaso estis sur la tero apud la maro.</l>
  <l n='2'>Kaj li multe instruis ilin per paraboloj, kaj diris al ili en
    sia instruado:</l>
  <l n='3'>A&ubreve;skultu: jen semisto eliris, por semi;</l>
  <l n='4'>kaj
    dum li semis, iuj semoj falis apud la vojo, kaj la birdoj venis
    kaj forman&gcirc;is ilin.</l>
  <l n='5'>Kaj aliaj falis sur &scirc;tonan lokon, kie ili
    ne havis multe da tero; kaj tuj ili ekkreskis, &ccirc;ar ili ne havis
    profundecon de tero;</l>
  <l n='6'>kaj kiam la suno levi&gcirc;is, ili brulseki&gcirc;is,
    kaj &ccirc;ar ili ne havis radikon, ili forvelkis.</l>
  <l n='7'>Kaj aliaj falis
    inter dornojn, kaj la dornoj kreskis kaj sufokis ilin, kaj ili ne
    donis frukton.</l>
  <l n='8'>Kaj aliaj falis en la bonan teron, kaj donis
    frukton, kreskante kaj multobli&gcirc;ante, kaj produktis tridekoble
    kaj sesdekoble kaj centoble.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris: Kiu havas orelojn
    por a&ubreve;di, tiu a&ubreve;du.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj kiam li estis sola, tiuj, kiuj alestis kune kun la dek du,
    demandis lin pri la paraboloj.</l>
  <l n='11'>Kaj li diris al ili: Al vi
    estas donite scii la misteron de la regno de Dio; sed al tiuj,
    kiuj estas ekstere, &ccirc;io estas farata per paraboloj;</l>
  <l n='12'>por ke,
    vidante, ili vidu, sed ne rimarku; kaj a&ubreve;dante, ili a&ubreve;du, sed ne
    komprenu; por ke neniam ili konverti&gcirc;u kaj pardoni&gcirc;u.</l>
  <l n='13'>Kaj li
    diris al ili: &Ccirc;u vi ne scias &ccirc;i tiun parabolon? kiel do vi povos
    kompreni &ccirc;iujn parabolojn?</l>
  <l n='14'>La semisto semas la vorton.</l>
  <l n='15'>Jen
    do tiuj, kiuj estas apud la vojo, kie estas semata la vorto; kaj
    kiam ili a&ubreve;dis, tuj venas Satano, kaj forprenas la vorton, en ili
    semitan.</l>
  <l n='16'>Kaj tiel same jen la semitaj &ccirc;e la &scirc;tonaj lokoj: ili
    a&ubreve;das la vorton, kaj tuj kun &gcirc;ojo akceptas &gcirc;in;</l>
  <l n='17'>kaj ili ne
    havas en si radikon, sed restas nur portempe; kiam do venas
    sufero a&ubreve; persekuto pro la vorto, tuj ili falpu&scirc;i&gcirc;as.</l>
  <l n='18'>Kaj jen
    la semitaj &ccirc;e la dornoj: tiuj, kiuj a&ubreve;dis la vorton;</l>
  <l n='19'>sed la
    zorgoj de la mondo kaj la trompo de ri&ccirc;o kaj la deziroj al aliaj
    aferoj, enirante, sufokas la vorton, kaj &gcirc;i fari&gcirc;as senfrukta.</l>
  <l n='20'>Kaj jen la semitaj &ccirc;e la bona tero: tiuj, kiuj a&ubreve;das la vorton
    kaj akceptas &gcirc;in, kaj donas frukton, jen tridekoble, kaj jen
    sesdekoble, kaj jen centoble.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj li diris al ili: &Ccirc;u lampo enporti&gcirc;as, por esti metita sub
    grenmezurilon a&ubreve; sub liton, kaj ne por stari sur la lampingo?</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar nenio estas ka&scirc;ita krom por tio, ke &gcirc;i estu malka&scirc;ita; nek io
    estas sekreta krom por tio, ke &gcirc;i estu aperigita.</l>
  <l n='23'>Se iu havas
    orelojn por a&ubreve;di, tiu a&ubreve;du.</l>
  <l n='24'>Kaj li diris al ili: Atentu, kion
    vi a&ubreve;das; per kia mezuro vi mezuras, la&ubreve; tiu sama oni mezuros al
    vi, kaj e&ccirc; faros al vi aldonon.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar al tiu, kiu havas, estos
    donite; sed for de tiu, kiu ne havas, estos prenita e&ccirc; tio, kion
    li havas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj li diris: Tia estas la regno de Dio, kvaza&ubreve; homo &jcirc;etus
    semojn sur la teron,</l>
  <l n='27'>kaj dormus kaj levi&gcirc;us nokte kaj tage,
    kaj la semoj bur&gcirc;onus kaj kreskus, li ne scias kiel.</l>
  <l n='28'>A&ubreve;tomate
    la tero donas frukton, unue folion, poste spikon, poste plenan
    grenon en spiko.</l>
  <l n='29'>Sed kiam la frukto estas preta, li tuj
    svingas la rikoltilon, &ccirc;ar venis la rikolto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj li diris: Al kio ni komparu la regnon de Dio? a&ubreve; per kia
    parabolo ni montru &gcirc;in?</l>
  <l n='31'>Al sinapa semeto, kiu, kiam &gcirc;i estas
    semita sur la teron, estas pli malgranda ol &ccirc;iuj aliaj semoj,
    kiuj estas sur la tero,</l>
  <l n='32'>tamen semite, kreskas kaj fari&gcirc;as pli
    granda ol &ccirc;iuj legomoj, kaj elmetas grandajn bran&ccirc;ojn, tiel ke
    sub &gcirc;ia ombro povas eklo&gcirc;i la birdoj de la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj per multaj tiaj paraboloj li parolis al ili la vorton la&ubreve;
    tio, kiel ili povis a&ubreve;skulti;</l>
  <l n='34'>kaj sen parabolo li ne parolis
    al ili; sed private li klarigis &ccirc;ion al siaj dis&ccirc;iploj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Kaj en tiu tago, kiam vesperi&gcirc;is, li diris al ili: Ni transiru
    al la alia bordo.</l>
  <l n='36'>Kaj forsendinte la homamason, ili kondukis
    lin kun si, kiel li estis en la &scirc;ipeto. Kaj aliaj &scirc;ipetoj
    akompanis lin.</l>
  <l n='37'>Kaj okazis granda ventego, kaj ondoj batis en
    la &scirc;ipeton, tiel ke la &scirc;ipeto estis jam pleni&gcirc;anta.</l>
  <l n='38'>Kaj li
    estis dormanta en la posta parto sur la kuseno; kaj ili vekis
    lin, kaj diris al li: Majstro, &ccirc;u vi ne zorgas pri tio, ke ni
    pereas?</l>
  <l n='39'>Kaj vekite, li admonis la venton, kaj diris al la
    maro: Silentu, kvieti&gcirc;u. Kaj la vento &ccirc;esi&gcirc;is, kaj fari&gcirc;is granda
    sereno.</l>
  <l n='40'>Kaj li diris al ili: Kial vi estas timemaj? &ccirc;u vi
    ankora&ubreve; ne havas fidon?</l>
  <l n='41'>Kaj ili timis treege, kaj diris unu al
    alia: Kiu do estas &ccirc;i tiu? &ccirc;ar e&ccirc; la vento kaj la maro obeas al
    li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ili venis trans la maron en la landon de la Gerasenoj.</l>
  <l n='2'>Kaj kiam li elvenis el la &scirc;ipeto, tuj lin renkontis el la tomboj
    viro, havanta malpuran spiriton,</l>
  <l n='3'>kiu havis lo&gcirc;ejon en la
    tomboj, kaj jam neniu povis ligi lin e&ccirc; per kateno;</l>
  <l n='4'>&ccirc;ar li ofte
    estis &ccirc;irka&ubreve;ligita per katenoj kaj &ccirc;enoj, kaj la &ccirc;enoj estis
    dis&scirc;iritaj de li kaj la katenoj frakasitaj; kaj neniu kapablis
    malsova&gcirc;igi lin.</l>
  <l n='5'>Kaj &ccirc;iam, nokte kaj tage, inter la tomboj kaj
    sur la montoj, li kriadis kaj sin tran&ccirc;is per &scirc;tonoj.</l>
  <l n='6'>Kaj,
    vidinte Jesuon el malproksime, li kuris kaj adorklini&gcirc;is al li;</l>
  <l n='7'>kaj kriante per la&ubreve;ta vo&ccirc;o, li diris: Kio estas inter mi kaj vi,
    ho Jesuo, Filo de Dio Plejalta? Mi vin &jcirc;urpetas per Dio, ke vi ne
    turmentu min.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar li diris al li: Eliru, ho malpura spirito, el
    la viro.</l>
  <l n='9'>Kaj li demandis lin: Kia estas via nomo? Kaj li
    respondis, dirante: Mia nomo estas Legio, &ccirc;ar ni estas multaj.</l>
  <l n='10'>Kaj li multe petegis, ke li ne forsendu ilin el la lando.</l>
  <l n='11'>Kaj
    estis tie sur la monto granda grego da porkoj pa&scirc;ti&gcirc;antaj.</l>
  <l n='12'>Kaj
    ili petegis lin, dirante: Sendu nin en la porkojn, por ke ni
    eniru en ilin.</l>
  <l n='13'>Kaj li permesis tion al ili. Kaj elirinte, la
    malpuraj spiritoj eniris en la porkojn; kaj la grego kuris rapide
    malsupren de la kruta&jcirc;o en la maron, &ccirc;irka&ubreve; du miloj, kaj
    sufoki&gcirc;is en la maro.</l>
  <l n='14'>Kaj iliaj pa&scirc;tistoj forkuris, kaj
    rakontis la aferon en la urbo kaj en la kamparo. Kaj oni venis,
    por vidi, kio okazis.</l>
  <l n='15'>Kaj ili venis al Jesuo, kaj vidis la
    demonhavinton, kiu havis la legion, sidanta, vestita kaj en sana
    prudento; kaj ili timis.</l>
  <l n='16'>Kaj la vidintoj rakontis al ili,
    kiamaniere tio okazis al la demonhavinto, kaj pri la porkoj.</l>
  <l n='17'>Kaj ili komencis petegi lin, ke li foriru el iliaj limoj.</l>
  <l n='18'>Kaj
    kiam li eniris en la &scirc;ipeton, la demonhavinto petegis lin, ke li
    povu esti kun li.</l>
  <l n='19'>Kaj li ne permesis al li, sed diris al li:
    Iru al via domo, al la viaj, kaj rakontu al ili &ccirc;ion, kion faris
    la Eternulo por vi, kaj kiel Li kompatis vin.</l>
  <l n='20'>Kaj li foriris,
    kaj komencis famigi en Dekapolis &ccirc;ion, kion faris Jesuo por li;
    kaj &ccirc;iuj miregis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj kiam Jesuo retransiris en la &scirc;ipeto al la alia bordo,
    granda homamaso kolekti&gcirc;is al li; kaj li estis apud la maro.</l>
  <l n='22'>Kaj venis unu el la sinagogestroj, nomata Jairo, kaj ekvidinte
    lin, falis anta&ubreve; liaj piedoj,</l>
  <l n='23'>kaj insiste lin petegis,
    dirante: Mia filineto estas en lasta ekstremo; venu do kaj metu
    viajn manojn sur &scirc;in, por ke &scirc;i savi&gcirc;u kaj vivu.</l>
  <l n='24'>Kaj li iris
    kun li, kaj granda homamaso sekvis lin kaj premis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj virino, kiu jam dek du jarojn havis sangofluon,</l>
  <l n='26'>kaj
    multe suferis pro multaj kuracistoj, kaj elspezis sian tutan
    havon, kaj estis neniel helpita, sed kontra&ubreve;e e&ccirc; pli malsani&gcirc;is,</l>
  <l n='27'>a&ubreve;dinte pri Jesuo, venis en la homamaso malanta&ubreve; lin, kaj
    tu&scirc;is lian mantelon.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar &scirc;i diris: Se mi nur tu&scirc;os lian
    mantelon, mi estos sanigita.</l>
  <l n='29'>Kaj tuj la fonto de &scirc;ia sango
    seki&gcirc;is, kaj &scirc;i korpe sentis, ke &scirc;i resani&gcirc;is el sia malsano.</l>
  <l n='30'>Kaj Jesuo, tuj sentante en si, ke la potenco eliris, turnis sin
    en la homamaso, kaj diris: Kiu tu&scirc;is mian veston?</l>
  <l n='31'>Kaj liaj
    dis&ccirc;iploj diris al li: Vi vidas la homamason, premantan vin, kaj
    &ccirc;u vi diras: Kiu min tu&scirc;is?</l>
  <l n='32'>Kaj li &ccirc;irka&ubreve;rigardis, por vidi
    tiun, kiu tion faris.</l>
  <l n='33'>Sed la virino, timigita kaj tremanta,
    sciante, kio fari&gcirc;is al &scirc;i, venis kaj falis anta&ubreve; li, kaj diris
    al li la tutan veron.</l>
  <l n='34'>Kaj li diris al &scirc;i: Filino, via fido vin
    savis; iru en paco, kaj estu sana el via malsano.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Dum li ankora&ubreve; parolis, oni venis el la domo de la
    sinagogestro, dirante: Via filino mortis; kial vi ankora&ubreve; &gcirc;enas
    la instruiston?</l>
  <l n='36'>Sed Jesuo, ne atentante la parolon diritan,
    diris al la sinagogestro: Ne timu, nur kredu.</l>
  <l n='37'>Kaj li ne
    permesis al iu sekvi kun li, krom Petro kaj Jakobo, kaj Johano,
    frato de Jakobo.</l>
  <l n='38'>Kaj ili venis al la domo de la sinagogestro,
    kaj li vidis tumulton, kaj homojn plorantajn kaj funebre
    &gcirc;emantajn.</l>
  <l n='39'>Kaj enirinte, li diris al ili: Kial vi tumultas kaj
    ploras? la infanino ne mortis, sed dormas.</l>
  <l n='40'>Kaj ili mokridis
    lin. Tamen, foriginte &ccirc;iujn, li kondukis la patron de la infanino
    kaj la patrinon, kaj tiujn, kiuj estis kun li, kaj eniris tien,
    kie estis la infanino.</l>
  <l n='41'>Kaj preninte la manon de la infanino,
    li diris al &scirc;i: Talita kumi; tio estas: Knabineto, mi diras al
    vi: Levi&gcirc;u.</l>
  <l n='42'>Kaj tuj levi&gcirc;is la knabineto kaj piediris; &ccirc;ar &scirc;i
    estis dekdujara. Kaj ili miris kun granda mirego.</l>
  <l n='43'>Kaj li
    severe admonis ilin, ke neniu scii&gcirc;u pri tio; kaj li ordonis doni
    al &scirc;i man&gcirc;i.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li eliris de tie, kaj venis en sian patrujon; kaj liaj
    dis&ccirc;iploj lin sekvis.</l>
  <l n='2'>Kaj kiam venis la sabato, li komencis
    instrui en la sinagogo; kaj multaj, lin a&ubreve;dante, miris, dirante:
    De kie tiu viro havas tion? kaj: Kia estas la sa&gcirc;eco donita al
    li? kaj kiaj estas tiaj potenca&jcirc;oj farataj per liaj manoj?</l>
  <l n='3'>&Ccirc;u
    &ccirc;i tiu ne estas la &ccirc;arpentisto, filo de Maria, kaj frato de
    Jakobo kaj Joses kaj Judas kaj Simon? kaj &ccirc;u liaj fratinoj ne
    estas &ccirc;i tie &ccirc;e ni? Kaj ili ofendi&gcirc;is pro li.</l>
  <l n='4'>Kaj Jesuo diris
    al ili: Profeto ne estas sen honoro, krom en sia patrujo kaj
    inter siaj parencoj kaj en sia domo.</l>
  <l n='5'>Kaj li povis tie fari
    nenian potenca&jcirc;on, krom tio, ke li metis la manojn sur kelkajn
    senfortulojn kaj ilin resanigis.</l>
  <l n='6'>Kaj li miris pro ilia
    nekredemo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='6'>Kaj li rondevizitis la vila&gcirc;ojn, instruante.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj li alvokis al si la dek du, kaj komencis forsendi ilin
    duope; kaj li donis al ili a&ubreve;toritaton super malpuraj spiritoj;</l>
  <l n='8'>kaj li ordonis, ke ili portu nenion por la vojo krom nur bastono &dash; nek panon, nek saketon, nek monon en sia zono;</l>
  <l n='9'>sed ili iru
    piedvestitaj per sandaloj, kaj ne surmetu du tunikojn.</l>
  <l n='10'>Kaj li
    diris al ili: Kie ajn vi eniros en domon, tie lo&gcirc;u, &gcirc;is vi
    foriros el tiu loko.</l>
  <l n='11'>Kaj se ie ajn oni vin ne akceptos, nek
    vin a&ubreve;skultos, tiam el tie forirante, deskuu la polvon, kiu estas
    sub viaj piedoj, por atesto al ili.</l>
  <l n='12'>Kaj foririnte, ili
    predikis, ke oni pentu.</l>
  <l n='13'>Kaj ili elpeladis multajn demonojn,
    kaj &scirc;miradis per oleo multajn malsanulojn kaj ilin sanigadis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la re&gcirc;o Herodo a&ubreve;dis pri tio, &ccirc;ar lia nomo jam konati&gcirc;is;
    kaj li diris: Johano, la Baptisto, levi&gcirc;is el la mortintoj, kaj
    tial tiuj potenca&jcirc;oj energias en li.</l>
  <l n='15'>Sed aliaj diris: Tiu
    estas Elija. Kaj aliaj diris: Tiu estas profeto, kvaza&ubreve; unu el la
    profetoj.</l>
  <l n='16'>Sed, tion a&ubreve;dinte, Herodo diris: Johano, kiun mi
    senkapigis, levi&gcirc;is.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar Herodo mem jam sendis, kaj arestis
    Johanon, kaj ligis lin en malliberejo pro Herodias, kiu estis
    edzino de lia frato Filipo, &ccirc;ar li estis edzi&gcirc;inta kun &scirc;i.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar
    Johano diris al Herodo: Ne decas, ke vi havu la edzinon de via
    frato.</l>
  <l n='19'>Kaj Herodias klopodis kontra&ubreve; li, kaj deziris mortigi
    lin, kaj ne povis;</l>
  <l n='20'>&ccirc;ar Herodo timis Johanon, sciante, ke li
    estas viro justa kaj sankta, kaj nepre gardis lin. Kaj
    a&ubreve;skultante lin, li embarasi&gcirc;is, kaj a&ubreve;skultis lin volonte.</l>
  <l n='21'>Kaj kiam venis oportuna tago, kiam Herodo pro sia naskotago faris
    vesperman&gcirc;on al siaj nobeloj kaj milestroj kaj &ccirc;efoj de Galileo,</l>
  <l n='22'>eniris la filino de Herodias mem kaj dancis, kaj &scirc;i pla&ccirc;is al
    Herodo kaj al liaj kunman&gcirc;antoj; kaj la re&gcirc;o diris al la knabino:
    Petu de mi, kion ajn vi volas, kaj mi tion donos al vi.</l>
  <l n='23'>Kaj li
    &jcirc;uris al &scirc;i: Kion ajn vi petos de mi, mi tion donos al vi, &gcirc;is
    duono de mia regno.</l>
  <l n='24'>Kaj elirinte, &scirc;i diris al sia patrino:
    Kion mi petu? Kaj tiu diris: La kapon de Johano, la Baptisto.</l>
  <l n='25'>Kaj &scirc;i tuj eniris rapide al la re&gcirc;o, kaj petis, dirante: Mi
    deziras, ke vi tuj donu al mi sur plado la kapon de Johano, la
    Baptisto.</l>
  <l n='26'>Kaj la re&gcirc;o fari&gcirc;is tre mal&gcirc;oja; tamen pro siaj
    &jcirc;uroj kaj pro la kunman&gcirc;antoj li ne volis rifuzi al &scirc;i.</l>
  <l n='27'>Kaj
    tuj la re&gcirc;o elsendis soldaton el sia gardistaro, kaj ordonis
    alporti lian kapon; kaj elirinte, tiu senkapigis lin en la
    malliberejo,</l>
  <l n='28'>kaj alportis lian kapon sur plado, kaj donis &gcirc;in
    al la knabino; kaj la knabino donis &gcirc;in al sia patrino.</l>
  <l n='29'>Kaj
    kiam liaj dis&ccirc;iploj a&ubreve;dis, ili venis kaj forportis lian korpon,
    kaj metis &gcirc;in en tombon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj la apostoloj kolekti&gcirc;is al Jesuo, kaj rakontis al li &ccirc;ion,
    kion ili faris kaj instruis.</l>
  <l n='31'>Kaj li diris al ili: Venu mem
    aparte en dezertan lokon, kaj iom ripozu. &Ccirc;ar estis multaj
    venantaj kaj irantaj, kaj ili ne havis oportunon e&ccirc; por man&gcirc;i.</l>
  <l n='32'>Kaj ili foriris en la &scirc;ipeto al dezerta loko aparte.</l>
  <l n='33'>Kaj oni
    vidis ilin forirantajn, kaj multaj rekonis ilin, kaj piede oni
    kuris tien el &ccirc;iuj urboj kaj anta&ubreve;venis ilin.</l>
  <l n='34'>Kaj li elvenis,
    kaj vidis grandan homamason, kaj li kortu&scirc;i&gcirc;is pri ili, &ccirc;ar ili
    estis kiel &scirc;afoj ne havantaj pa&scirc;tiston; kaj li komencis instrui
    al ili multon.</l>
  <l n='35'>Kaj kiam la horo jam estis malfrua, liaj
    dis&ccirc;iploj venis al li, kaj diris: La loko estas dezerta, kaj la
    horo estas jam malfrua;</l>
  <l n='36'>forsendu ilin, por ke ili iru en la
    &ccirc;irka&ubreve;ajn kampojn kaj vila&gcirc;ojn kaj a&ccirc;etu por si man&gcirc;a&jcirc;on.</l>
  <l n='37'>Sed
    li responde diris al ili: Vi donu al ili man&gcirc;i. Kaj ili diris al
    li: &Ccirc;u ni iru kaj a&ccirc;etu panojn por ducent denaroj, kaj donu al
    ili man&gcirc;i?</l>
  <l n='38'>Kaj li diris al ili: Kiom da panoj vi havas? iru,
    por vidi. Kaj scii&gcirc;inte, ili diris: Kvin, kaj du fi&scirc;ojn.</l>
  <l n='39'>Kaj
    li ordonis al ili, ke &ccirc;iuj sidi&gcirc;u la&ubreve;grupe sur la verda herbo.</l>
  <l n='40'>Kaj ili sidi&gcirc;is en aroj, centope kaj kvindekope.</l>
  <l n='41'>Kaj li prenis
    la kvin panojn kaj la du fi&scirc;ojn, kaj suprenrigardinte al la
    &ccirc;ielo, li benis kaj dispecigis la panojn, kaj donis al la
    dis&ccirc;iploj, por meti anta&ubreve; ilin; kaj li dividis la du fi&scirc;ojn inter
    &ccirc;iuj.</l>
  <l n='42'>Kaj &ccirc;iuj man&gcirc;is kaj sati&gcirc;is.</l>
  <l n='43'>Kaj oni kolektis da
    fragmentoj dek du korbojn, kaj anka&ubreve; el la fi&scirc;oj.</l>
  <l n='44'>Kaj tiuj,
    kiuj man&gcirc;is la panojn, estis kvin mil viroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Kaj tuj li devigis siajn dis&ccirc;iplojn eniri en la &scirc;ipeton kaj
    iri anta&ubreve; li al la alia bordo, al Betsaida, dum li forsendos la
    homamason.</l>
  <l n='46'>Kaj adia&ubreve;inte ilin, li foriris sur la monton, por
    pre&gcirc;i.</l>
  <l n='47'>Kaj kiam vesperi&gcirc;is, la &scirc;ipeto estis meze de la maro,
    kaj li sola sur la tero.</l>
  <l n='48'>Kaj vidante ilin laborantaj en
    malfacila remado, &ccirc;ar la vento estis kontra&ubreve;a al ili, &ccirc;irka&ubreve; la
    kvara gardoparto de la nokto li venis al ili, irante sur la maro,
    kaj li volis preterpasi ilin;</l>
  <l n='49'>sed ili, vidante lin iranta sur
    la maro, supozis, ke &gcirc;i estas fantomo, kaj ili ekkriis;</l>
  <l n='50'>&ccirc;ar
    &ccirc;iuj vidis lin kaj maltrankvili&gcirc;is. Sed li tuj parolis kun ili,
    kaj diris al ili: Kura&gcirc;u; &gcirc;i estas mi; ne timu.</l>
  <l n='51'>Kaj li
    supreniris al ili en la &scirc;ipeton, kaj la vento &ccirc;esi&gcirc;is; kaj ili
    sentis grandan miregon;</l>
  <l n='52'>&ccirc;ar ili ne komprenis pri la panoj, &ccirc;ar
    ilia koro estis sensenta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='53'>Kaj transirinte, ili alvenis teren &ccirc;e Genesaret, kaj alligis
    la &scirc;ipeton.</l>
  <l n='54'>Kaj kiam ili estis el&scirc;ipi&gcirc;intaj, tuj oni rekonis
    lin,</l>
  <l n='55'>kaj kuris tra tiu tuta regiono, kaj komencis &ccirc;irka&ubreve;porti
    la malsanulojn sur iliaj litoj tien, kie ili a&ubreve;dis, ke li estas.</l>
  <l n='56'>Kaj kien ajn li eniris, en vila&gcirc;ojn a&ubreve; en urbojn a&ubreve; sur la
    kamparon, ili demetis la malsanulojn sur la placoj, kaj petegis
    lin, ke ili tu&scirc;u nur la randon de lia vesto; kaj &ccirc;iuj, kiuj
    tu&scirc;is, resani&gcirc;is.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kolekti&gcirc;is al li la Fariseoj kaj iuj el la skribistoj, kiuj
    venis el Jerusalem,</l>
  <l n='2'>kaj jam vidis, ke kelkaj el liaj dis&ccirc;iploj
    man&gcirc;as panon kun manoj profanaj, tio estas nelavitaj.</l>
  <l n='3'>Kaj la
    Fariseoj kaj &ccirc;iuj Judoj, se ili ne lavis zorge la manojn, ne
    man&gcirc;as, tenante la tradicion de la anta&ubreve;uloj;</l>
  <l n='4'>kaj veninte el
    komercejo, ili ne man&gcirc;as, ne sin lavinte; kaj estas multaj aliaj
    aferoj, kiujn ili ricevis por observi, trempon de pokaloj kaj
    mezurpotoj kaj kupraj vazoj.</l>
  <l n='5'>Kaj lin demandis la Fariseoj kaj
    la skribistoj: Kial ne faras viaj dis&ccirc;iploj la&ubreve; la tradicio de la
    anta&ubreve;uloj, sed man&gcirc;as panon kun manoj profanaj?</l>
  <l n='6'>Kaj li diris al
    ili: Bone profetis Jesaja pri vi hipokrituloj, kiel estas
    skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='6'>&Ccirc;i tiu popolo honoras Min per siaj lipoj,<lb/>
         Sed ilia koro estas malproksime de Mi.<lb/></l>
  <l n='7'>Sed vane ili Min adoras,<lb/>
         Instruante kiel doktrinojn ordonojn de homoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>&Ccirc;ar, forlasinte la ordonon de Dio, vi tenas la tradicion de
    homoj.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris al ili: Efektive vi forrifuzas la ordonon
    de Dio, por observi vian tradicion.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar Moseo diris: Respektu
    vian patron kaj vian patrinon; kaj: Kiu malbenas sian patron a&ubreve;
    sian patrinon, tiu nepre mortu.</l>
  <l n='11'>Sed vi diras: Se iu diros al
    sia patro a&ubreve; sia patrino: Korban, tio estas Oferdono, estu tio,
    per kio vi povus profiti de mi,</l>
  <l n='12'>vi jam ne permesas al li fari
    ion por sia patro a&ubreve; sia patrino;</l>
  <l n='13'>vantigante la vorton de Dio
    per via tradicio, kiun vi transdonis; kaj multajn tiajn aferojn
    vi faras.</l>
  <l n='14'>Kaj denove alvokinte la homamason, li diris al ili:
    &Ccirc;iuj min a&ubreve;skultu kaj komprenu:</l>
  <l n='15'>ekzistas nenio, kio, enirante
    en homon de ekstere, povas lin profani; sed kio eliras el homo,
    tio profanas la homon.</l>
  <l n='16'>Kiu havas orelojn por a&ubreve;di, tiu a&ubreve;du.</l>
  <l n='17'>Kaj kiam li eniris en domon for de la homamaso, liaj dis&ccirc;iploj
    demandis lin pri la parabolo.</l>
  <l n='18'>Kaj li diris al ili: &Ccirc;u vi anka&ubreve;
    estas tiel sen kompreno? &Ccirc;u vi ne konscias, ke &ccirc;io, eniranta de
    ekstere en homon, ne povas profani lin;</l>
  <l n='19'>&ccirc;ar &gcirc;i eniras ne en
    lian koron, sed en la ventron, kaj eliras en apartan lokon? Tion
    li diris, indigante &ccirc;iajn man&gcirc;a&jcirc;ojn.</l>
  <l n='20'>Kaj li diris: Kio elvenas
    el homo, tio profanas la homon.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar de interne, el la koro de
    homoj, eliras malvirtaj pensoj, mal&ccirc;asta&jcirc;oj,</l>
  <l n='22'>&scirc;teloj, mortigoj,
    adultoj, avideco, malinda&jcirc;oj, ruzeco, voluptoj, malica okulo,
    blasfemo, aroganteco, malsa&gcirc;eco;</l>
  <l n='23'>&ccirc;iuj tiuj malbonoj elvenas de
    interne kaj profanas la homon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj irinte de tie, li venis en la limojn de Tiro kaj Cidon.
    Kaj enirinte en domon, li volis, ke neniu sciu; sed li ne povis
    esti ka&scirc;ita.</l>
  <l n='25'>Sed a&ubreve;dinte pri li, iu virino, kies filineto
    havis malpuran spiriton, venis kaj falis anta&ubreve; liaj piedoj.</l>
  <l n='26'>Kaj la virino estis Grekino, rase Sirofenika. Kaj &scirc;i petis lin,
    ke li elpelu la demonon el &scirc;ia filino.</l>
  <l n='27'>Kaj li diris al &scirc;i:
    Lasu unue satigi la infanojn, &ccirc;ar ne decas preni la panon de la
    infanoj kaj &jcirc;eti &gcirc;in al la hundetoj.</l>
  <l n='28'>Sed &scirc;i respondis kaj
    diris al li: Jes, Sinjoro; &ccirc;ar e&ccirc; la hundetoj sub la tablo man&gcirc;as
    el la panpecetoj de la infanoj.</l>
  <l n='29'>Kaj li diris al &scirc;i: Pro &ccirc;i tiu
    vorto iru vian vojon; la demono eliris el via filino.</l>
  <l n='30'>Kaj kiam
    &scirc;i iris en sian domon, &scirc;i trovis la infaninon ku&scirc;igita sur la
    lito, kaj la demonon foririnta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj denove foririnte el la limoj de Tiro, li venis tra Cidon
    al la Galilea Maro, tra la mezo de la limoj de Dekapolis.</l>
  <l n='32'>Kaj
    oni kondukis al li viron surdan kaj apena&ubreve; parolkapablan, kaj
    petis lin, ke li metu sian manon sur lin.</l>
  <l n='33'>Kaj kondukinte lin
    el la homamaso en apartan lokon, li metis siajn fingrojn en liajn
    orelojn, kaj kra&ccirc;inte, li tu&scirc;is lian langon;</l>
  <l n='34'>kaj
    suprenrigardinte al la &ccirc;ielo, li &gcirc;emis, kaj diris al li: Efata,
    tio estas: Malfermi&gcirc;u.</l>
  <l n='35'>Kaj liaj oreloj malfermi&gcirc;is, kaj la
    ligilo de lia lango malstre&ccirc;i&gcirc;is, kaj li parolis klare.</l>
  <l n='36'>Kaj li
    admonis ilin, ke oni diru tion al neniu; sed ju pli li
    malpermesis, des pli multe ili &ccirc;ie sciigis &gcirc;in.</l>
  <l n='37'>Kaj
    supermezure ili miregis, dirante: Li faris &ccirc;ion bone; li igas la
    surdulojn a&ubreve;di, kaj la mutulojn paroli.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En tiuj tagoj, kiam denove estis granda homamaso, kaj ili
    nenion havis man&gcirc;i, li alvokis al si siajn dis&ccirc;iplojn, kaj diris
    al ili:</l>
  <l n='2'>Mi kortu&scirc;i&gcirc;as pro la homamaso, &ccirc;ar jam tri tagojn ili
    restas &ccirc;e mi kaj nenion havas man&gcirc;i;</l>
  <l n='3'>kaj se mi forsendos ilin
    fastantaj al iliaj domoj, ili laci&gcirc;os sur la vojo; kaj iuj el ili
    venis de malproksime.</l>
  <l n='4'>Kaj liaj dis&ccirc;iploj respondis al li: De
    kie oni povos satigi &ccirc;i tiujn homojn per panoj &ccirc;i tie en dezerto?</l>
  <l n='5'>Kaj li demandis ilin: Kiom da panoj vi havas? Kaj ili diris:
    Sep.</l>
  <l n='6'>Kaj li ordonis al la homamaso sidi&gcirc;i sur la tero; kaj li
    prenis la sep panojn, kaj doninte dankon, li dispecigis ilin, kaj
    donis al la dis&ccirc;iploj por disdoni; kaj ili disdonis al la
    homamaso.</l>
  <l n='7'>Kaj ili havis kelkajn malgrandajn fi&scirc;ojn; kaj beninte
    ilin, li ordonis disdoni ilin anka&ubreve;.</l>
  <l n='8'>Kaj ili man&gcirc;is kaj
    sati&gcirc;is; kaj oni kolektis da postrestintaj fragmentoj sep
    korbegojn.</l>
  <l n='9'>Kaj ili estis proksimume kvar mil, kaj li forsendis
    ilin.</l>
  <l n='10'>Kaj tuj enirinte en la &scirc;ipeton kun siaj dis&ccirc;iploj, li
    iris al la regiono Dalmanuta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj alvenis la Fariseoj, kaj komencis diskuti kun li, ser&ccirc;ante
    &ccirc;e li signon el la &ccirc;ielo, por provi lin.</l>
  <l n='12'>Kaj forte &gcirc;eminte en
    sia spirito, li diris: Kial &ccirc;i tiu generacio ser&ccirc;as signon? vere,
    mi diras al vi: Nenia signo estos donita al &ccirc;i tiu generacio.</l>
  <l n='13'>Kaj forlasinte ilin, li denove en&scirc;ipi&gcirc;is kaj transiris al la alia
    bordo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj ili forgesis preni panojn; kaj nur unu panon ili havis kun
    si en la &scirc;ipeto.</l>
  <l n='15'>Kaj li admonis ilin, dirante: Zorgu, gardu
    vin kontra&ubreve; la fermenta&jcirc;o de la Fariseoj kaj la fermenta&jcirc;o de
    Herodo.</l>
  <l n='16'>Kaj ili diskutis unu kun la alia, dirante: &Ccirc;ar ni ne
    havas panojn.</l>
  <l n='17'>Kaj Jesuo, eksciante tion, diris al ili: Kial vi
    diskutas pro tio, ke vi ne havas panon? &ccirc;u vi ankora&ubreve; ne konscias
    nek komprenas? &ccirc;u via koro estas obstinigita?</l>
  <l n='18'>Okulojn havante,
    &ccirc;u vi ne vidas? kaj orelojn havante, &ccirc;u vi ne a&ubreve;das? kaj &ccirc;u vi ne
    memoras?</l>
  <l n='19'>Kiam mi dispecigis la kvin panojn por la kvin mil,
    kiom da korboj da fragmentoj vi kolektis? Ili respondis al li:
    Dek du.</l>
  <l n='20'>Kaj kiam la sep por la kvar mil, kiom da korbegoj da
    fragmentoj vi kolektis? Kaj ili respondis al li: Sep.</l>
  <l n='21'>Kaj li
    diris al ili: &Ccirc;u vi ankora&ubreve; ne komprenas?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj ili alvenis al Betsaida. Kaj oni alkondukis al li
    blindulon, kaj petegis, ke li tu&scirc;u lin.</l>
  <l n='23'>Kaj preninte la manon
    de la blindulo, li elkondukis lin ekster la vila&gcirc;on; kaj kra&ccirc;inte
    sur liajn okulojn, kaj surmetinte la manojn sur lin, li demandis
    lin: &Ccirc;u vi vidas ion?</l>
  <l n='24'>Kaj li ekrigardis, kaj diris: Mi vidas
    homojn, &ccirc;ar mi vidas kvaza&ubreve; arbojn irantajn.</l>
  <l n='25'>Tiam denove li
    metis la manojn sur liajn okulojn; kaj li fikse rigardis, kaj
    resani&gcirc;is, kaj vidis &ccirc;ion klare.</l>
  <l n='26'>Kaj li forsendis lin al lia
    domo, dirante: Nepre ne eniru en la vila&gcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj eliris Jesuo kaj liaj dis&ccirc;iploj en la vila&gcirc;ojn de Cezarea
    Filipi; kaj sur la vojo li demandis siajn dis&ccirc;iplojn, dirante al
    ili: Kiu, diras la homoj, ke mi estas?</l>
  <l n='28'>Kaj ili respondis al
    li: Johano, la Baptisto; la&ubreve; aliaj: Elija; kaj la&ubreve; aliaj: Unu el
    la profetoj.</l>
  <l n='29'>Kaj li demandis ilin: Sed vi &dash; kiu vi diras, ke mi
    estas? Petro responde diris al li: Vi estas la Kristo.</l>
  <l n='30'>Kaj li
    admonis ilin, ke ili diru al neniu pri li.</l>
  <l n='31'>Kaj li komencis
    instrui al ili, ke la Filo de homo devas multe suferi, kaj esti
    rifuzita de la plia&gcirc;uloj kaj la &ccirc;efpastroj kaj la skribistoj, kaj
    esti mortigita, kaj post tri tagoj relevi&gcirc;i.</l>
  <l n='32'>Kaj li parolis
    tiun diron malka&scirc;e. Kaj Petro prenis lin, kaj komencis admoni
    lin.</l>
  <l n='33'>Sed turninte sin kaj rigardante la dis&ccirc;iplojn, li admonis
    Petron, dirante: Iru malanta&ubreve; min, Satano, &ccirc;ar vi havas pensojn
    ne la&ubreve; Dio, sed la&ubreve; homoj.</l>
  <l n='34'>Kaj alvokinte al si la homamason
    kun siaj dis&ccirc;iploj, li diris al ili: Se iu volas veni post mi, li
    abnegaciu sin, kaj levu sian krucon, kaj sekvu min.</l>
  <l n='35'>&Ccirc;ar kiu
    volos savi sian animon, tiu &gcirc;in perdos; kaj kiu perdos sian
    animon pro mi kaj pro la evangelio, tiu &gcirc;in savos.</l>
  <l n='36'>&Ccirc;ar kiel
    profitus homo, se li gajnus la tutan mondon kaj perdus sian
    animon?</l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar kion homo donu inter&scirc;an&gcirc;e por sia animo?</l>
  <l n='38'>&Ccirc;ar
    kiu hontos pri mi kaj miaj paroloj anta&ubreve; &ccirc;i tiu adultema kaj peka
    generacio, pri tiu anka&ubreve; hontos la Filo de homo, kiam li venos en
    la gloro de sia Patro kun la sanktaj an&gcirc;eloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li diris al ili: Vere mi diras al vi: Inter la &ccirc;i tie
    starantaj estas iuj, kiuj neniel gustumos morton, anta&ubreve; ol ili
    vidos la regnon de Dio venintan en potenco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj post ses tagoj Jesuo prenis kun si Petron kaj Jakobon kaj
    Johanon, kaj kondukis ilin solajn sur altan monton aparte; kaj li
    estis aliformita anta&ubreve; ili;</l>
  <l n='3'>kaj liaj vestoj fari&gcirc;is brilantaj,
    treege blankaj, kiel fulisto sur la tero ne povas blankigi.</l>
  <l n='4'>Kaj
    aperis al ili Elija kun Moseo, kaj ili interparoladis kun Jesuo.</l>
  <l n='5'>Kaj Petro responde diris al Jesuo: Rabeno, estas bone por ni
    esti &ccirc;i tie; kaj ni faru tri la&ubreve;bojn: unu por vi, kaj unu por
    Moseo, kaj unu por Elija.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar li ne sciis, kion respondi, &ccirc;ar
    ili tre timi&gcirc;is.</l>
  <l n='7'>Kaj nubo superombris ilin; kaj elvenis vo&ccirc;o el
    la nubo: &Ccirc;i tiu estas Mia Filo, la amata; a&ubreve;skultu lin.</l>
  <l n='8'>Kaj
    subite, &ccirc;irka&ubreve;rigardinte, ili jam vidis neniun krom Jesuo sola.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj dum ili malsupreniris de la monto, li admonis ilin, ke al
    neniu ili rakontu tion, kion ili vidis, &gcirc;is la Filo de homo
    relevi&gcirc;os el la mortintoj.</l>
  <l n='10'>Kaj ili konservis la diron,
    demandante inter si, kion signifas la relevi&gcirc;o el la mortintoj.</l>
  <l n='11'>Kaj ili demandis lin, dirante: Kial diras la skribistoj, ke
    Elija devas veni anta&ubreve;e?</l>
  <l n='12'>Kaj li diris al ili: Vere Elija venas
    anta&ubreve;e, kaj restarigas &ccirc;ion; kaj kiel estas skribite pri la Filo
    de homo, ke li devas multe suferi kaj esti malestimata?</l>
  <l n='13'>Sed mi
    diras al vi, ke Elija jam venis, kaj oni faris al li &ccirc;ion, kion
    ili volis, kiel estas skribite pri li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj veninte al la dis&ccirc;iploj, ili vidis grandan homamason
    &ccirc;irka&ubreve; ili, kaj skribistojn diskutantajn kun ili.</l>
  <l n='15'>Kaj tuj la
    homamaso, vidante lin, forte miris, kaj alkuris, kaj salutis lin.</l>
  <l n='16'>Kaj li demandis ilin: Pri kio vi diskutas kun ili?</l>
  <l n='17'>Kaj unu
    el la amaso respondis al li: Majstro, mi venigis al vi mian
    filon, kiu havas mutan spiriton;</l>
  <l n='18'>kaj kie ajn &gcirc;i kaptas lin, &gcirc;i
    &scirc;iras lin, kaj li &scirc;a&ubreve;mas kaj grincigas la dentojn kaj kaduki&gcirc;as;
    kaj mi parolis al viaj dis&ccirc;iploj, ke ili elpelu &gcirc;in; kaj ili ne
    povis.</l>
  <l n='19'>Kaj li respondis al ili, dirante: Ho senfida generacio,
    &gcirc;is kiam mi estos kun vi? &gcirc;is kiam mi toleros vin? venigu lin al
    mi.</l>
  <l n='20'>Kaj ili venigis lin al li; kaj vidinte lin, tuj la spirito
    konvulsiigis lin, kaj li falis teren kaj ruli&gcirc;is &scirc;a&ubreve;manta.</l>
  <l n='21'>Kaj
    li demandis la patron: De kiom da tempo okazadas &ccirc;i tio al li?
    Kaj li diris: De infaneco.</l>
  <l n='22'>Kaj ofte &gcirc;i &jcirc;etis lin en fajron kaj
    en akvon, por pereigi lin; sed se vi povas fari ion, kompatu al
    ni kaj helpu nin.</l>
  <l n='23'>Kaj Jesuo diris al li: Kiel, se vi povas!
    &Ccirc;io estas ebla por kredanto.</l>
  <l n='24'>Tuj ekkriante, la patro de la
    infano diris: Mi kredas; helpu mian nekredemon.</l>
  <l n='25'>Kaj kiam Jesuo
    vidis, ke homamaso alkuras, li severe admonis la malpuran
    spiriton, dirante al &gcirc;i: Vi muta kaj surda spirito, mi ordonas al
    vi: Eliru el li, kaj ne plu eniru en lin.</l>
  <l n='26'>Kaj ekkriinte, kaj
    multe konvulsiiginte lin, &gcirc;i eliris; kaj li fari&gcirc;is kvaza&ubreve;
    mortinto, tiel ke la plimulto diris: Li mortis.</l>
  <l n='27'>Sed Jesuo,
    preninte lin je la mano, levis lin; kaj li stari&gcirc;is.</l>
  <l n='28'>Kaj kiam
    li eniris en la domon, liaj dis&ccirc;iploj aparte demandis lin: Kial
    ni ne povis elpeli &gcirc;in?</l>
  <l n='29'>Kaj li diris al ili: &Ccirc;i tiu speco
    neniel povas eliri, krom per pre&gcirc;ado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj foririnte, ili trapasis tra Galileo; kaj li deziris, ke
    neniu tion eksciu.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar li instruadis siajn dis&ccirc;iplojn, kaj
    diris al ili: La Filo de homo estas transdonita en la manojn de
    homoj, kaj ili mortigos lin; kaj, mortigite, li levi&gcirc;os post tri
    tagoj.</l>
  <l n='32'>Sed ili ne komprenis la diron, kaj timis demandi lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj ili venis al Kapernaum, kaj kiam li estis en la domo, li
    demandis ilin: Pri kio vi diskutis sur la vojo?</l>
  <l n='34'>Sed ili
    silentis; &ccirc;ar ili diskutis inter si sur la vojo pri tio, kiu
    estas la plej granda.</l>
  <l n='35'>Kaj sidi&gcirc;inte, li alvokis la dek du, kaj
    diris al ili: Se iu volas esti unua, li estos lasta el &ccirc;iuj, kaj
    servanto de &ccirc;iuj.</l>
  <l n='36'>Kaj preninte infanon, li starigis &gcirc;in meze
    de ili; kaj &ccirc;irka&ubreve;brakinte &gcirc;in, li diris al ili:</l>
  <l n='37'>Kiu akceptos
    unu el tiaj infanoj en mia nomo, tiu akceptas min; kaj kiu
    akceptas min, tiu akceptas ne min, sed Tiun, kiu sendis min.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Johano diris al li: Majstro, ni vidis iun elpelantan demonojn
    en via nomo; kaj ni malpermesis lin, &ccirc;ar li ne sekvas nin.</l>
  <l n='39'>Sed
    Jesuo diris: Ne malpermesu lin; &ccirc;ar neniu, kiu faros miraklon en
    mia nomo, povos facile paroli malbone pri mi.</l>
  <l n='40'>&Ccirc;ar tiu, kiu ne
    estas kontra&ubreve; ni, estas por ni.</l>
  <l n='41'>&Ccirc;ar kiu donos al vi trinki
    tason da akvo, pro tio, ke vi apartenas al Kristo, vere mi diras
    al vi, tiu neniel perdos sian rekompencon.</l>
  <l n='42'>Kaj kiu igos fali
    unu el &ccirc;i tiuj malgranduloj, kiuj kredas al mi, estus pli bone
    por tiu, se granda muel&scirc;tono estus pendigita &ccirc;irka&ubreve; lia kolo, kaj
    se li estus &jcirc;etita en la maron.</l>
  <l n='43'>Kaj se via mano faligas vin,
    detran&ccirc;u &gcirc;in: estas bone por vi eniri en vivon kripla prefere ol,
    havante du manojn, eniri en Gehenan, en la neestingeblan fajron,</l>
  <l n='44'>kie ilia vermo ne pereas kaj la fajro ne estingi&gcirc;as.</l>
  <l n='45'>Kaj se
    via piedo faligas vin, detran&ccirc;u &gcirc;in: estas bone por vi eniri en
    vivon lama prefere ol, havante du piedojn, esti &jcirc;etita en
    Gehenan,</l>
  <l n='46'>kie ilia vermo ne pereas kaj la fajro ne estingi&gcirc;as.</l>
  <l n='47'>Kaj se via okulo faligas vin, el&scirc;iru &gcirc;in: estas bone por vi
    eniri en la regnon de Dio kun unu okulo prefere ol, havante du
    okulojn, esti &jcirc;etita en Gehenan,</l>
  <l n='48'>kie ilia vermo ne pereas kaj
    la fajro ne estingi&gcirc;as.</l>
  <l n='49'>&Ccirc;ar &ccirc;iu estos salita per fajro.</l>
  <l n='50'>Salo estas bona; sed se la salo fari&gcirc;is nesala, kiel vi rebonigos
    &gcirc;in? Havu salon en vi, kaj paci&gcirc;u unu kun alia.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li foriris de tie, kaj venis en la limojn de Judujo kaj
    trans Jordanon; kaj homamasoj kunvenis denove al li, kaj la&ubreve; sia
    kutimo li instruis ilin denove.</l>
  <l n='2'>Kaj Fariseoj venis, kaj
    demandis lin, por provi lin: &Ccirc;u estas permesate al viro forsendi
    sian edzinon?</l>
  <l n='3'>Kaj li responde diris al ili: Kion Moseo ordonis
    al vi?</l>
  <l n='4'>Kaj ili diris: Moseo permesis skribi eksedzigan leteron,
    kaj forsendi &scirc;in.</l>
  <l n='5'>Sed Jesuo diris al ili: Pro la malmoleco de
    via koro li skribis por vi &ccirc;i tiun ordonon.</l>
  <l n='6'>Sed de la komenco
    de la kreo: Li faris ilin vira kaj virina.</l>
  <l n='7'>Tial viro forlasos
    sian patron kaj sian patrinon, kaj ali&gcirc;os al sia edzino,</l>
  <l n='8'>kaj
    ili estos unu karno; sekve ili jam estas ne du, sed unu karno.</l>
  <l n='9'>Kion do Dio kunigis, tion homo ne disigu.</l>
  <l n='10'>Kaj en la domo la
    dis&ccirc;iploj denove demandis lin pri la afero.</l>
  <l n='11'>Kaj li diris al
    ili: Kiu forsendos sian edzinon kaj edzi&gcirc;os kun alia, tiu adultas
    kontra&ubreve; &scirc;i;</l>
  <l n='12'>kaj se &scirc;i mem forsendos sian edzon kaj edzini&gcirc;os
    kun alia, &scirc;i adultas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj oni venigis al li infanojn, por ke li tu&scirc;u ilin; kaj la
    dis&ccirc;iploj admonis ilin.</l>
  <l n='14'>Sed Jesuo, vidinte tion, indignis, kaj
    diris al ili: Lasu la infanojn veni al mi; ne malhelpu ilin, &ccirc;ar
    el tiaj estas la regno de Dio.</l>
  <l n='15'>Vere mi diras al vi: Kiu ne
    akceptos la regnon de Dio kiel infano, tiu neniel eniros en &gcirc;in.</l>
  <l n='16'>Kaj li prenis ilin en siaj brakoj, kaj benis ilin, metinte la
    manojn sur ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj dum li foriris sur la vojo, unu homo kuris al li kaj
    genuis anta&ubreve; li, kaj demandis lin: Bona Majstro, kion mi faru,
    por ke mi heredu eternan vivon?</l>
  <l n='18'>Kaj Jesuo diris al li: Kial vi
    nomas min bona? neniu estas bona krom Unu, nome Dio.</l>
  <l n='19'>Vi scias
    la ordonojn: Ne mortigu; Ne adultu; Ne &scirc;telu; Ne parolu malveran
    ateston; Ne rabu; Respektu vian patron kaj vian patrinon.</l>
  <l n='20'>Kaj
    li responde diris al li: Majstro, &ccirc;ion tion mi observis detempe
    de mia juneco.</l>
  <l n='21'>Kaj Jesuo, rigardante lin, amis lin, kaj diris
    al li: Unu mankon vi havas; iru, kaj vendu &ccirc;ion, kion vi havas,
    kaj donu al malri&ccirc;uloj, kaj vi havos trezoron en la &ccirc;ielo; kaj
    venu, sekvu min.</l>
  <l n='22'>Sed li malgaji&gcirc;is &ccirc;e tiu vorto, kaj foriris
    mal&gcirc;oja; &ccirc;ar li havis multajn poseda&jcirc;ojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj Jesuo &ccirc;irka&ubreve;rigardis, kaj diris al siaj dis&ccirc;iploj: Kiel
    malfacile tiuj, kiuj havas ri&ccirc;on, eniros en la regnon de Dio!</l>
  <l n='24'>Kaj la dis&ccirc;iploj miris pro liaj vortoj. Sed Jesuo, respondante
    denove, diris al ili: Infanoj, kiel malfacile estas por tiuj,
    kiuj fidas al la ri&ccirc;o, eniri en la regnon de Dio!</l>
  <l n='25'>Estas pli
    facile por kamelo iri tra trueton de kudrilo, ol por ri&ccirc;ulo eniri
    en la regnon de Dio.</l>
  <l n='26'>Kaj ili forte miregis, dirante al li: Kiu
    do povas esti savita?</l>
  <l n='27'>Rigardante ilin, Jesuo diris: &Ccirc;e homoj
    tio estas neebla, sed ne &ccirc;e Dio; &ccirc;ar &ccirc;io estas ebla &ccirc;e Dio.</l>
  <l n='28'>Petro ekparolis al li: Jen ni &ccirc;ion forlasis kaj vin sekvis.</l>
  <l n='29'>Jesuo diris: Vere mi diras al vi: Ekzistas neniu, kiu forlasis
    domon a&ubreve; fratojn a&ubreve; fratinojn a&ubreve; patrinon a&ubreve; patron a&ubreve; infanojn
    a&ubreve; kampojn pro mi kaj pro la evangelio,</l>
  <l n='30'>kaj kiu ne ricevos
    centoble en &ccirc;i tiu tempo, domojn kaj fratojn kaj fratinojn kaj
    patrinojn kaj infanojn kaj kampojn, kun persekutado; kaj en la
    venonta mondo eternan vivon.</l>
  <l n='31'>Sed multaj unuaj estos lastaj,
    kaj lastaj estos unuaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj ili estis sur la vojo suprenirantaj al Jerusalem, kaj
    Jesuo iris anta&ubreve; ili; kaj ili miregis, kaj la sekvantoj timis.
    Kaj li prenis al si denove la dek du, kaj ekparolis pri tio, kio
    okazos al li, dirante:</l>
  <l n='33'>Jen ni supreniras al Jerusalem; kaj la
    Filo de homo estos transdonita al la &ccirc;efpastroj kaj la
    skribistoj; kaj ili kondamnos lin al morto kaj transdonos lin al
    la nacianoj;</l>
  <l n='34'>kaj ili lin mokos kaj sur lin kra&ccirc;os kaj lin
    skur&gcirc;os kaj lin mortigos; kaj post tri tagoj li relevi&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Kaj alproksimi&gcirc;is al li Jakobo kaj Johano, filoj de Zebedeo,
    dirante al li: Majstro, ni deziras, ke, kion ajn ni petos de vi,
    vi tion faru por ni.</l>
  <l n='36'>Kaj li diris al ili: Kion vi volas, ke mi
    faru por vi?</l>
  <l n='37'>Kaj ili diris al li: Permesu, ke ni povu sidi,
    unu dekstre de vi kaj la dua maldekstre, en via gloro.</l>
  <l n='38'>Sed
    Jesuo diris al ili: Vi ne scias, kion vi petas. &Ccirc;u vi povas
    trinki la kalikon, kiun mi trinkas? a&ubreve; esti baptitaj per la
    bapto, per kiu mi estas baptata?</l>
  <l n='39'>Kaj ili diris al li: Ni
    povas. Kaj Jesuo diris al ili: La kalikon, kiun mi trinkas, vi
    trinkos, kaj per la bapto, per kiu mi estas baptata, vi estos
    baptitaj;</l>
  <l n='40'>sed sidi dekstre de mi a&ubreve; maldekstre, tion doni ne
    apartenas al mi; sed &gcirc;i estas por tiuj, por kiuj &gcirc;i estas
    preparita.</l>
  <l n='41'>Kaj a&ubreve;dinte, la dek ekindignis kontra&ubreve; Jakobo kaj
    Johano.</l>
  <l n='42'>Kaj Jesuo, alvokinte ilin al si, diris al ili: Vi
    scias, ke tiuj, kiuj pretendas regi la nacianojn, kondutas kiel
    sinjoroj super ili, kaj iliaj granduloj ekzercas a&ubreve;toritaton
    super ili.</l>
  <l n='43'>Sed ne tiel estos inter vi; sed kiu volas esti
    granda inter vi, tiu estu via servanto;</l>
  <l n='44'>kaj kiu volas esti la
    unua inter vi, tiu estu sklavo de &ccirc;iuj.</l>
  <l n='45'>&Ccirc;ar la Filo de homo
    venis, ne por esti servata, sed por servi, kaj por doni sian
    vivon kiel ela&ccirc;eton por multaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>Kaj ili venis al Jeri&hcirc;o; kaj kiam li foriris el Jeri&hcirc;o kun
    siaj dis&ccirc;iploj kaj granda homamaso, la filo de Timeo, Bartimeo,
    blinda almozulo, sidis apud la vojo.</l>
  <l n='47'>Kaj a&ubreve;dinte, ke &ccirc;eestas
    Jesuo, la Nazaretano, li ekkriis, kaj diris: Jesuo, filo de
    David, kompatu min.</l>
  <l n='48'>Kaj multaj admonis lin, ke li silentu; sed
    li des pli forte kriis: Ho Filo de David, kompatu min!</l>
  <l n='49'>Kaj
    Jesuo haltis, kaj diris: Alvoku lin. Kaj oni alvokis la
    blindulon, dirante al li: Kura&gcirc;u; levi&gcirc;u, li vin alvokas.</l>
  <l n='50'>Kaj
    li for&jcirc;etis sian veston, kaj eksaltis kaj venis al Jesuo.</l>
  <l n='51'>Kaj
    Jesuo responde al li diris: Kion vi volas, ke mi faru al vi? Kaj
    la blindulo diris al li: Rabeno mia, ke mi ricevu vidpovon.</l>
  <l n='52'>Kaj Jesuo diris al li: Iru; via fido vin savis. Kaj tuj li
    ricevis vidpovon, kaj sekvis lin sur la vojo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam ili alproksimi&gcirc;is al Jerusalem, al Betfage kaj
    Betania, apud la monto Olivarba, li sendis du el siaj dis&ccirc;iploj,</l>
  <l n='2'>kaj diris al ili: Iru en la vila&gcirc;on, kiu estas kontra&ubreve; vi, kaj
    enirinte &gcirc;in, vi tuj trovos azenidon alligitan, sur kiu ankora&ubreve;
    neniu iam sidis; malligu kaj alkonduku &gcirc;in.</l>
  <l n='3'>Kaj se iu diros al
    vi: Kial vi faras tion? respondu: La Sinjoro bezonas &gcirc;in; kaj tuj
    li sendos &gcirc;in &ccirc;i tien.</l>
  <l n='4'>Kaj ili iris, kaj trovis azenidon
    alligitan apud pordo ekstere sur la strato; kaj ili malligis &gcirc;in.</l>
  <l n='5'>Kaj iuj apudstarantoj diris al ili: Kion vi faras, malligante
    la azenidon?</l>
  <l n='6'>Sed ili respondis al ili, kiel Jesuo diris; kaj
    ili lasis ilin.</l>
  <l n='7'>Kaj ili alkondukis la azenidon al Jesuo, kaj
    metis sur &gcirc;in siajn vestojn; kaj li sidis sur &gcirc;i.</l>
  <l n='8'>Kaj multaj
    sternis siajn vestojn sur la vojo, kaj aliaj sternis foliarojn,
    tran&ccirc;inte ilin el la kampoj.</l>
  <l n='9'>Kaj kriis la anta&ubreve;irantoj kaj la
    sekvantoj: Hosana! Estu benata tiu, kiu venas en la nomo de la
    Eternulo;</l>
  <l n='10'>Estu benata la venanta regno de nia patro David;
    Hosana en la supera alto!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj li eniris en Jerusalemon, en la templon; kaj kiam li
    &ccirc;irka&ubreve;rigardis &ccirc;ion, kaj la horo jam vesperi&gcirc;is, li foriris al
    Betania kun la dek du.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj la morga&ubreve;an tagon, post ilia eliro el Betania, li
    malsatis.</l>
  <l n='13'>Kaj vidinte el malproksime figarbon havantan
    foliojn, li aliris, por trovi, se eble, ion sur &gcirc;i; kaj veninte
    al &gcirc;i, li trovis nenion krom folioj, &ccirc;ar la tempo de figoj
    ankora&ubreve; ne venis.</l>
  <l n='14'>Kaj responde li diris al &gcirc;i: Neniu por &ccirc;iam
    man&gcirc;u frukton el vi. Kaj a&ubreve;dis la dis&ccirc;iploj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj ili venis en Jerusalemon; kaj enirinte en la templon, li
    komencis elpeli la vendantojn kaj la a&ccirc;etantojn en la templo, kaj
    renversis la tablojn de la mon&scirc;an&gcirc;istoj kaj la se&gcirc;ojn de la
    vendantoj de kolomboj;</l>
  <l n='16'>kaj ne permesis, ke oni portu ian vazon
    tra la templo.</l>
  <l n='17'>Kaj li instruis, kaj diris al ili: &Ccirc;u ne estas
    skribite: Mia domo estos nomata domo de pre&gcirc;o por &ccirc;iuj popoloj?
    Sed vi faris &gcirc;in kaverno de rabistoj.</l>
  <l n='18'>Kaj la &ccirc;efpastroj kaj la
    skribistoj a&ubreve;dis tion, kaj ser&ccirc;is, kiamaniere pereigi lin; &ccirc;ar
    ili timis lin, &ccirc;ar la tuta homamaso miregis pro lia instruado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj kiam vesperi&gcirc;is, li eliris el la urbo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj matene, preterpasante, ili vidis la figarbon forvelkinta
    de la radikoj.</l>
  <l n='21'>Kaj rememorinte, Petro diris al li: Rabeno, jen
    forvelkis la figarbo, kiun vi malbenis.</l>
  <l n='22'>Kaj responde Jesuo
    diris al ili: Havu fidon al Dio.</l>
  <l n='23'>Vere mi diras al vi: Se iu
    diros al &ccirc;i tiu monto: Estu formovita kaj &jcirc;etita en la maron, kaj
    ne dubos en sia koro, sed kredos, ke okazos tio, kion li diras,
    tiu &gcirc;in havos.</l>
  <l n='24'>Pro tio mi diras al vi: Kion ajn vi petos,
    pre&gcirc;ante, kredu, ke vi tion jam ricevis, kaj vi &gcirc;in havos.</l>
  <l n='25'>Kaj
    kiam vi staras pre&gcirc;ante, pardonu, se vi havas ion kontra&ubreve; iu; por
    ke anka&ubreve; via Patro, kiu estas en la &ccirc;ielo, pardonu al vi viajn
    erarojn.</l>
  <l n='26'>Sed se vi ne pardonos, anka&ubreve; via Patro, kiu estas en
    la &ccirc;ielo, ne pardonos viajn erarojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj ili denove venis al Jerusalem; kaj dum li &ccirc;irka&ubreve;iris en la
    templo, la &ccirc;efpastroj kaj la skribistoj kaj la plia&gcirc;uloj venis al
    li,</l>
  <l n='28'>kaj diris al li: La&ubreve; kia a&ubreve;toritato vi faras &ccirc;i tion? a&ubreve;
    kiu donis al vi tian a&ubreve;toritaton, ke vi faru &ccirc;i tion?</l>
  <l n='29'>Sed
    Jesuo diris al ili: Mi faros al vi unu demandon, kaj respondu al
    mi, kaj mi diros al vi, la&ubreve; kia a&ubreve;toritato mi faras &ccirc;i tion.</l>
  <l n='30'>La baptado de Johano, &ccirc;u &gcirc;i estis el la &ccirc;ielo, a&ubreve; el homoj?
    respondu al mi.</l>
  <l n='31'>Kaj ili diskutis inter si, dirante: Se ni
    diros: El la &ccirc;ielo, li diros: Kial do vi ne kredis al li?</l>
  <l n='32'>Sed
    se ni diros: El homoj &dash; ili timis la popolon, &ccirc;ar &ccirc;iuj opiniis, ke
    Johano efektive estis profeto.</l>
  <l n='33'>Kaj responde ili diris al
    Jesuo: Ni ne scias. Kaj Jesuo diris al ili: Kaj mi ne diras al
    vi, la&ubreve; kia a&ubreve;toritato mi faras &ccirc;i tion.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li komencis paroli al ili per paraboloj. Vinber&gcirc;ardenon
    plantis unu viro, kaj &ccirc;irka&ubreve;metis plektobarilon, kaj fosis
    vinpremejon, kaj konstruis turon, kaj luigis &gcirc;in al kultivistoj,
    kaj forvoja&gcirc;is.</l>
  <l n='2'>Kaj li sendis sklavon en la &gcirc;usta tempo al la
    kultivistoj, por ricevi de la kultivistoj el la fruktoj de la
    vinberejo.</l>
  <l n='3'>Kaj ili kaptis lin kaj skur&gcirc;is lin, kaj forsendis
    lin senhava.</l>
  <l n='4'>Kaj poste li sendis al ili duan sklavon; kaj ili
    lin kapvundis kaj malhonoris.</l>
  <l n='5'>Kaj li sendis alian, kaj ili
    mortigis lin; kaj multajn aliajn; skur&gcirc;ante unujn, kaj mortigante
    aliajn.</l>
  <l n='6'>Li havis ankora&ubreve; unu amatan filon: li sendis lin anka&ubreve;
    la lastan al ili, dirante: Ili respektos mian filon.</l>
  <l n='7'>Sed tiuj
    kultivistoj diris inter si: &Ccirc;i tiu estas la heredonto; venu, ni
    mortigu lin, kaj la hereda&jcirc;o estos nia.</l>
  <l n='8'>Kaj ili kaptis kaj
    mortigis lin, kaj el&jcirc;etis lin ekster la vinberejon.</l>
  <l n='9'>Kion do
    faros la sinjoro de la vinberejo? li venos kaj pereigos la
    kultivistojn, kaj donos la vinberejon al aliaj.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;u vi ne legis
    tiun skribon:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='10'>&Scirc;tono, kiun mal&scirc;atis la konstruantoj,<lb/>
         Fari&gcirc;is &scirc;tono bazangula;<lb/></l>
  <l n='11'>De la Eternulo &ccirc;i tio fari&gcirc;is,<lb/>
         Kaj &gcirc;i estas miraklo en niaj okuloj?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj ili celis kapti lin, sed ili timis la homamason; &ccirc;ar ili
    eksciis, ke li parolis la parabolon kontra&ubreve; ili; kaj forlasinte
    lin, ili foriris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj ili sendis al li iujn el la Fariseoj kaj el la Herodanoj,
    por impliki lin per interparolado.</l>
  <l n='14'>Kaj veninte, ili diris al
    li: Majstro, ni scias, ke vi estas verama kaj ne zorgas pri iu
    ajn; &ccirc;ar vi ne favoras la personon de homoj, sed instruas la&ubreve;
    vero la vojon de Dio. &Ccirc;u konvenas doni tributon al Cezaro, a&ubreve; ne?</l>
  <l n='15'>&Ccirc;u ni donu, a&ubreve; ne donu? Sed li, sciante ilian hipokritecon,
    diris al ili: Kial vi provas min? alportu al mi denaron, ke mi
    &gcirc;in vidu.</l>
  <l n='16'>Kaj ili &gcirc;in alportis. Kaj li diris al ili: Kies
    estas &ccirc;i tiu bildo kaj la surskriba&jcirc;o? Kaj ili diris al li: De
    Cezaro.</l>
  <l n='17'>Kaj Jesuo respondis al ili: Redonu al Cezaro la
    propra&jcirc;on de Cezaro, kaj al Dio la propra&jcirc;on de Dio. Kaj ili
    miregis pro li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj venis al li Sadukeoj, kiuj diras, ke ne estas relevi&gcirc;o;
    kaj ili demandis lin, dirante:</l>
  <l n='19'>Majstro, Moseo skribis por ni:
    Se ies frato mortos kaj postlasos edzinon kaj ne lasos infanon,
    la frato de la mortinto prenu lian edzinon kaj naskigu idaron al
    sia frato.</l>
  <l n='20'>Estis sep fratoj; kaj la unua prenis edzinon, kaj
    mortinte, ne lasis idaron;</l>
  <l n='21'>kaj la dua prenis &scirc;in, kaj mortis,
    ne lasinte idaron; kaj la tria same;</l>
  <l n='22'>kaj la sep ne lasis
    idaron. Laste post &ccirc;iuj la virino anka&ubreve; mortis.</l>
  <l n='23'>En la
    relevi&gcirc;o, por kiu el ili &scirc;i estos edzino? &ccirc;ar &ccirc;iuj sep havis &scirc;in
    kiel edzinon.</l>
  <l n='24'>Kaj Jesuo diris al ili: &Ccirc;u vi ne eraras pro tio,
    ke vi ne scias la Skribojn, nek la potencon de Dio?</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar kiam
    oni levi&gcirc;os el la mortintoj, oni nek edzi&gcirc;as nek edzini&gcirc;as, sed
    estas kiel an&gcirc;eloj en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='26'>Sed pri la mortintoj, ke ili
    relevi&gcirc;as, &ccirc;u vi ne legis en la libro de Moseo &ccirc;e la arbeta&jcirc;o,
    kiel Dio parolis al li, dirante: Mi estas la Dio de Abraham kaj
    la Dio de Isaak kaj la Dio de Jakob?</l>
  <l n='27'>Li estas Dio ne de la
    mortintoj, sed de la vivantoj: vi multe eraras.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj unu el la skribistoj alvenis kaj a&ubreve;skultis la diskutadon,
    kaj rimarkis, ke li lerte respondas al ili; kaj tiu demandis lin:
    Kiu ordono estas la unua el &ccirc;iuj?</l>
  <l n='29'>Kaj Jesuo respondis: La unua
    estas: A&ubreve;skultu, ho Izrael! la Eternulo, nia Dio, la Eternulo
    estas unu;</l>
  <l n='30'>kaj amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro
    kaj per via tuta animo kaj per via tuta menso kaj per via tuta
    forto.</l>
  <l n='31'>Kaj jen estas la dua: Amu vian proksimulon kiel vin
    mem. Pli granda ol &ccirc;i tiuj ne estas alia ordono.</l>
  <l n='32'>Kaj respondis
    al li la skribisto: Bone, Majstro, la&ubreve; vero vi respondis, ke Li
    estas unu, kaj ne ekzistas alia krom Li;</l>
  <l n='33'>kaj ami Lin per la
    tuta koro kaj per la tuta intelekto kaj per la tuta forto, kaj
    ami sian proksimulon kiel sin mem &dash; tio multe pli valoras, ol &ccirc;iuj
    bruloferoj kaj pekoferoj.</l>
  <l n='34'>Kaj Jesuo, vidante, ke li respondis
    prudente, diris al li: Vi ne estas malproksime de la regno de
    Dio. Kaj neniu plu kura&gcirc;is fari al li demandon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Kaj responde Jesuo diris, instruante en la templo: Kial diras
    la skribistoj, ke la Kristo estas Filo de David?</l>
  <l n='36'>David mem
    diris per la Sankta Spirito:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='36'>La Eternulo diris al mia Sinjoro:<lb/>
         Sidu dekstre de Mi,<lb/>
         &Gcirc;is Mi faros viajn malamikojn benketo por viaj piedoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>David mem nomas lin Sinjoro; kaj kiel do li estas lia filo?
    Kaj la granda homamaso a&ubreve;skultis lin plezure.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Kaj en sia instruado li diris: Gardu vin kontra&ubreve; la
    skribistoj, kiuj amas promenadi en roboj kaj salutojn sur la
    placoj,</l>
  <l n='39'>kaj &ccirc;efse&gcirc;ojn en la sinagogoj, kaj &ccirc;eflokojn &ccirc;e
    festenoj;</l>
  <l n='40'>kaj kiuj forman&gcirc;as la domojn de vidvinoj, kaj por
    preteksto ili longe pre&gcirc;as; ili ricevos pli severan kondamnon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Kaj sidante kontra&ubreve; la monkesto, li rimarkis, kiel la homoj
    en&jcirc;etas monerojn en la monkeston; kaj multaj ri&ccirc;uloj en&jcirc;etis
    multon.</l>
  <l n='42'>Kaj venis unu malri&ccirc;a vidvino, kaj en&jcirc;etis du leptojn,
    kiuj faras kodranton.</l>
  <l n='43'>Kaj alvokinte al si siajn dis&ccirc;iplojn, li
    diris al ili: Vere mi diras al vi, ke tiu malri&ccirc;a vidvino en&jcirc;etis
    pli ol &ccirc;iuj &jcirc;etantoj en la monkeston;</l>
  <l n='44'>&ccirc;ar ili &ccirc;iuj en&jcirc;etis el
    sia abundo, sed &scirc;i el sia senhaveco &jcirc;etis &ccirc;ion, kion &scirc;i havis,
    sian tutan vivrimedon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj dum li eliris el la templo, unu el liaj dis&ccirc;iploj diris al
    li: Majstro, jen kiaj &scirc;tonoj kaj kiaj konstrua&jcirc;oj!</l>
  <l n='2'>Kaj Jesuo
    diris al li: &Ccirc;u vi vidas &ccirc;i tiujn grandajn konstrua&jcirc;ojn? ne estos
    lasita &ccirc;i tie &scirc;tono sur &scirc;tono, kiu ne estos de&jcirc;etita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj dum li sidis sur la monto Olivarba rekte kontra&ubreve; la templo,
    Petro kaj Jakobo kaj Johano kaj Andreo demandis lin aparte:</l>
  <l n='4'>Diru al ni, kiam tio estos? kaj kio estas la signo, kiam &ccirc;io tio
    devos plenumi&gcirc;i?</l>
  <l n='5'>Kaj Jesuo ekparolis, kaj diris al ili: Gardu
    vin, ke neniu vin forlogu.</l>
  <l n='6'>Multaj venos en mia nomo, dirante:
    Mi estas; kaj ili forlogos multajn.</l>
  <l n='7'>Kaj kiam vi a&ubreve;dos pri
    militoj kaj famoj de militoj, ne maltrankvili&gcirc;u; tio devas okazi;
    sed ankora&ubreve; ne estas la fino.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar levi&gcirc;os nacio kontra&ubreve; nacio,
    kaj regno kontra&ubreve; regno; estos tertremoj en diversaj lokoj, kaj
    estos malsatoj; tio estas komenco de suferoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Sed gardu vin; &ccirc;ar oni transdonos vin al sinedrioj, kaj en
    sinagogoj vi estos skur&gcirc;itaj; kaj vi staros anta&ubreve; provincestroj
    kaj re&gcirc;oj pro mi, por atesto al ili.</l>
  <l n='10'>Kaj la evangelio devas
    anta&ubreve;e esti predikita al &ccirc;iuj nacioj.</l>
  <l n='11'>Kaj kiam oni forkondukos
    kaj transdonos vin, ne anta&ubreve;zorgu, kion vi parolos; sed kio ajn
    estos donita al vi en tiu horo, tion parolu; &ccirc;ar la parolanto
    estas ne vi, sed la Sankta Spirito.</l>
  <l n='12'>Kaj frato transdonos
    fraton al morto, kaj patro filon; kaj levi&gcirc;os gefiloj kontra&ubreve;
    gepatroj kaj mortigos ilin.</l>
  <l n='13'>Kaj vi estos malamataj de &ccirc;iuj pro
    mia nomo; sed kiu persistos &gcirc;is la fino, tiu estos savita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Sed kiam vi vidos la abomeninda&jcirc;on de dezerteco starantan tie,
    kie ne decas (la leganto komprenu), tiam kiuj estas en Judujo,
    tiuj forkuru al la montoj;</l>
  <l n='15'>kaj kiu estas sur la tegmento, tiu
    ne malsupreniru, nek eniru, por preni ion el sia domo;</l>
  <l n='16'>kaj kiu
    estas sur la kampo, tiu ne revenu, por preni sian mantelon.</l>
  <l n='17'>Sed ve al la gravedulinoj kaj al la su&ccirc;igantinoj en tiuj tagoj!</l>
  <l n='18'>Kaj pre&gcirc;u, ke tio ne okazu en vintro.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar tiuj tagoj estos
    tagoj de aflikto tia, kia ne estis de la komenco de la kreo, kiun
    Dio kreis, &gcirc;is nun, kaj neniam estos.</l>
  <l n='20'>Kaj se la Eternulo ne
    malplilongigus la tagojn, neniu karno estus savita; sed pro la
    elektitoj, kiujn Li elektis, Li malplilongigis la tagojn.</l>
  <l n='21'>Kaj
    tiam se iu diros al vi: Jen &ccirc;i tie la Kristo, a&ubreve;, Jen tie; ne
    kredu;</l>
  <l n='22'>&ccirc;ar levi&gcirc;os falsaj kristoj kaj falsaj profetoj, kaj
    faros signojn kaj miraklojn, por erarigi, se eble, la elektitojn.</l>
  <l n='23'>Sed gardu vin; jen mi &ccirc;ion anta&ubreve;diris al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Sed en tiuj tagoj, post tiu aflikto, la suno mallumi&gcirc;os kaj la
    luno ne donos sian lumon,</l>
  <l n='25'>kaj la steloj falados el la &ccirc;ielo,
    kaj la potencoj, kiuj estas en la &ccirc;ieloj, &scirc;anceli&gcirc;os.</l>
  <l n='26'>Kaj tiam
    oni vidos la Filon de homo, venantan en nuboj kun granda potenco
    kaj gloro.</l>
  <l n='27'>Kaj tiam li elsendos la an&gcirc;elojn kaj kolektos siajn
    elektitojn el la kvar ventoj, de la limo de la tero &gcirc;is la limo
    de la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>De la figarbo lernu &gcirc;ian parabolon: kiam &gcirc;ia bran&ccirc;o jam
    moli&gcirc;as kaj aperigas foliojn, vi scias, ke la somero estas
    proksima;</l>
  <l n='29'>tiel same vi, kiam vi vidos, ke tio okazas, tiam
    sciu, ke li estas proksima, &ccirc;e la pordoj.</l>
  <l n='30'>Vere mi diras al vi:
    &Ccirc;i tiu generacio ne forpasos, anta&ubreve; ol &ccirc;io tio fari&gcirc;os.</l>
  <l n='31'>La
    &ccirc;ielo kaj la tero forpasos, sed miaj vortoj ne forpasos.</l>
  <l n='32'>Sed
    pri tiu tago kaj la horo scias neniu, e&ccirc; ne la an&gcirc;eloj en la
    &ccirc;ielo, nek la Filo, sed nur la Patro.</l>
  <l n='33'>Gardu vin, viglu kaj
    pre&gcirc;u; &ccirc;ar vi ne scias, kiam estos la &gcirc;usta tempo.</l>
  <l n='34'>Kiel homo
    forvoja&gcirc;inta, kiu lasis sian domon kaj donis a&ubreve;toritaton al siaj
    sklavoj, al &ccirc;iu lian propran laboron, kaj ordonis al la pordisto,
    ke li viglu:</l>
  <l n='35'>vi do viglu; &ccirc;ar vi ne scias, kiam venos la
    domomastro, &ccirc;u vespere, &ccirc;u noktomeze, &ccirc;u &ccirc;e la kokokrio, &ccirc;u
    frumatene;</l>
  <l n='36'>por ke li ne venu subite kaj ne trovu vin
    dormantaj.</l>
  <l n='37'>Kaj kion mi diras al vi, tion mi diras al &ccirc;iuj:
    Viglu.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj post du tagoj estis la Pasko kaj la festo de macoj; kaj la
    &ccirc;efpastroj kaj skribistoj ser&ccirc;is, kiamaniere ili povu per ruzo
    lin kapti kaj mortigi;</l>
  <l n='2'>&ccirc;ar ili diris: Ne dum la festo, por ke
    ne estu tumulto de la popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj dum li estis en Betania, en la domo de Simon, la leprulo,
    kiam li sidis &ccirc;e man&gcirc;o, venis virino, havanta alabastran vazon da
    pura narda &scirc;mira&jcirc;o, tre multekosta; kaj rompinte la vazon, &scirc;i
    surver&scirc;is lian kapon.</l>
  <l n='4'>Kaj iuj indignis inter si, dirante: Por
    kio fari&gcirc;is &ccirc;i tiu mal&scirc;paro de la &scirc;mira&jcirc;o?</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar &ccirc;i tiun &scirc;mira&jcirc;on
    oni povus vendi por pli ol tricent denaroj, kaj doni al
    malri&ccirc;uloj. Kaj ili murmuris kontra&ubreve; &scirc;i.</l>
  <l n='6'>Kaj Jesuo diris: Lasu
    &scirc;in; kial vi &gcirc;enas &scirc;in? &scirc;i faris bonan faron al mi.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la
    malri&ccirc;ulojn vi &ccirc;iam havas kun vi, kaj kiam ajn vi volas, vi povas
    bonfari al ili; sed min vi ne &ccirc;iam havas.</l>
  <l n='8'>Kion &scirc;i povis, tion
    &scirc;i faris; &scirc;i anta&ubreve;faris la &scirc;miron de mia korpo por la entombigo.</l>
  <l n='9'>Vere mi diras al vi: Kie ajn estos predikata la evangelio en la
    tuta mondo, tio anka&ubreve;, kion &scirc;i faris, estos priparolata, por
    memora&jcirc;o de &scirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj Judas Iskariota, kiu estis unu el la dek du, foriris al la
    &ccirc;efpastroj, por transdoni lin al ili.</l>
  <l n='11'>Kaj a&ubreve;dinte, ili &gcirc;ojis,
    kaj promesis doni al li monon. Kaj li ser&ccirc;is, kiamaniere oportune
    transdoni lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj en la unua tago de la macoj, kiam oni bu&ccirc;is la Paskon,
    liaj dis&ccirc;iploj diris al li: Kien vi volas, ke ni iru, kaj
    pretigu, por ke vi man&gcirc;u la Paskon?</l>
  <l n='13'>Kaj li sendis du el siaj
    dis&ccirc;iploj, kaj diris al ili: Iru en la urbon, kaj vin renkontos
    viro, portanta kru&ccirc;on da akvo;</l>
  <l n='14'>lin sekvu, kaj kien li eniros,
    tie diru al la domomastro: La Majstro diras: Kie estas mia
    gasto&ccirc;ambro, en kiu mi man&gcirc;os la Paskon kun miaj dis&ccirc;iploj?</l>
  <l n='15'>Kaj li mem montros al vi grandan supran &ccirc;ambron, prete aran&gcirc;itan;
    kaj tie vi pretigu por ni.</l>
  <l n='16'>Kaj foriris la dis&ccirc;iploj kaj iris
    en la urbon, kaj trovis tiel, kiel li diris al ili; kaj ili
    pretigis la Paskon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj kiam vesperi&gcirc;is, li venis kun la dek du.</l>
  <l n='18'>Kaj dum ili
    sidis kaj man&gcirc;is, Jesuo diris: Vere mi diras al vi, ke unu el vi
    perfidos min, unu, kiu man&gcirc;as kun mi.</l>
  <l n='19'>Kaj ili komencis
    mal&gcirc;oji, kaj diri al li unu post la alia: &Ccirc;u eble mi?</l>
  <l n='20'>Sed li
    diris al ili: Unu el la dek du, kiu trempas kun mi en la pladon.</l>
  <l n='21'>La Filo de homo iros, kiel estas skribite pri li; sed ve al
    tiu viro, de kiu la Filo de homo estos perfidita! Se tiu homo ne
    estus naskita, estus bone por li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj dum ili man&gcirc;is, li prenis panon, kaj, beninte, dispecigis
    &gcirc;in kaj donis al ili, kaj diris: Prenu; &ccirc;i tio estas mia korpo.</l>
  <l n='23'>Kaj li prenis kalikon, kaj, doninte dankon, li donis al ili;
    kaj &ccirc;iuj trinkis el &gcirc;i.</l>
  <l n='24'>Kaj li diris al ili: &Ccirc;i tio estas mia
    sango de la interligo, kiu estas elver&scirc;ata por multaj.</l>
  <l n='25'>Vere mi
    diras al vi: Mi ne plu trinkos el la frukto de la vinberarbo, &gcirc;is
    tiu tago, kiam mi trinkos &gcirc;in novan en la regno de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj kantinte himnon, ili foriris al la monto Olivarba.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj Jesuo diris al ili: Vi &ccirc;iuj ofendi&gcirc;os; &ccirc;ar estas skribite:
    Mi frapos la pa&scirc;tiston, kaj la &scirc;afoj diskuros.</l>
  <l n='28'>Tamen post mia
    relevi&gcirc;o, mi iros anta&ubreve; vi en Galileon.</l>
  <l n='29'>Sed Petro diris al li:
    E&ccirc; se &ccirc;iuj ofendi&gcirc;os, tamen ne mi.</l>
  <l n='30'>Kaj Jesuo diris al li: Vere
    mi diras al vi, ke hodia&ubreve; en &ccirc;i tiu nokto, anta&ubreve; ol dufoje krios
    koko, vi trifoje malkonfesos min.</l>
  <l n='31'>Sed tre insiste li diris: E&ccirc;
    se mi devos morti kun vi, mi neniel vin malkonfesos. Kaj tiel
    same diris ili &ccirc;iuj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj ili venis al loko, kies nomo estas Getsemane; kaj li diris
    al siaj dis&ccirc;iploj: Sidu &ccirc;i tie, dum mi pre&gcirc;os.</l>
  <l n='33'>Kaj li prenis
    kun si Petron kaj Jakobon kaj Johanon, kaj komencis tre
    konsterni&gcirc;i kaj maltrankvili&gcirc;i.</l>
  <l n='34'>Kaj li diris al ili: Tre
    mal&gcirc;oja estas mia animo, e&ccirc; &gcirc;is morto; restu &ccirc;i tie, kaj viglu.</l>
  <l n='35'>Kaj irinte iom anta&ubreve;en, li falis sur la teron, kaj pre&gcirc;is, ke,
    se povas esti, la horo pasu for de li.</l>
  <l n='36'>Kaj li diris: Aba,
    Patro, &ccirc;io estas ebla &ccirc;e Vi: forportu de mi &ccirc;i tiun kalikon;
    tamen estu ne tio, kion mi volas, sed kion Vi volas.</l>
  <l n='37'>Kaj li
    venis, kaj trovis ilin dormantaj, kaj diris al Petro: Simon, &ccirc;u
    vi dormas? &ccirc;u vi ne havis forton vigli e&ccirc; unu horon?</l>
  <l n='38'>Viglu kaj
    pre&gcirc;u, por ke vi ne eniru en tenton; la spirito ja estas fervora,
    sed la karno estas malforta.</l>
  <l n='39'>Kaj denove foririnte, li pre&gcirc;is,
    dirante la samajn vortojn.</l>
  <l n='40'>Kaj denove reveninte, li trovis
    ilin dormantaj, &ccirc;ar iliaj okuloj pezi&gcirc;is; kaj ili ne sciis, kion
    respondi al li.</l>
  <l n='41'>Kaj li venis la trian fojon, kaj diris al ili:
    Dormu nun kaj ripozu; sufi&ccirc;as; venis la horo; jen la Filo de homo
    estas perfidata en la manojn de pekuloj.</l>
  <l n='42'>Levi&gcirc;u, ni iru; jen
    mia perfidanto alproksimi&gcirc;as.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='43'>Kaj tuj, dum li ankora&ubreve; parolis, venis Judas, unu el la dek
    du; kaj kun li homamaso kun glavoj kaj bastonoj venis de la
    &ccirc;efpastroj kaj la skribistoj kaj la plia&gcirc;uloj.</l>
  <l n='44'>Kaj lia
    perfidanto jam anta&ubreve;e aran&gcirc;is kun ili signon, dirante: Kiun mi
    kisos, tiu estas li; kaptu kaj forkonduku lin garde.</l>
  <l n='45'>Kaj
    veninte, li tuj iris al li, kaj diris: Rabeno; kaj kisis lin.</l>
  <l n='46'>Kaj ili metis la manojn sur lin kaj arestis lin.</l>
  <l n='47'>Sed unu el
    tiuj, kiuj staris apude, eltiris la glavon kaj frapis la sklavon
    de la &ccirc;efpastro, kaj detran&ccirc;is al li la orelon.</l>
  <l n='48'>Kaj Jesuo
    responde diris al ili: &Ccirc;u vi elvenis, kvaza&ubreve; kontra&ubreve; rabiston,
    kun glavoj kaj bastonoj, por kapti min?</l>
  <l n='49'>&Ccirc;iutage mi estis inter
    vi en la templo, instruante, kaj vi ne arestis min; tamen, ke
    plenumi&gcirc;u la Skriboj.</l>
  <l n='50'>Kaj &ccirc;iuj forlasis lin kaj forkuris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='51'>Kaj sekvis lin unu junulo, vestita per tola&jcirc;o &ccirc;irka&ubreve; la nuda
    korpo; kaj oni kaptis lin;</l>
  <l n='52'>sed lasinte la tola&jcirc;on, li forkuris
    nuda.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='53'>Kaj oni forkondukis Jesuon al la &ccirc;efpastro; kaj kunvenis &ccirc;e li
    &ccirc;iuj &ccirc;efpastroj kaj plia&gcirc;uloj kaj skribistoj.</l>
  <l n='54'>Kaj Petro
    malproksime sekvis lin &gcirc;is interne de la korto de la &ccirc;efpastro;
    kaj sidis kun la subuloj kaj sin varmigis apud la fajro.</l>
  <l n='55'>Sed
    la &ccirc;efpastroj kaj la tuta sinedrio ser&ccirc;is ateston kontra&ubreve; Jesuo,
    por lin mortigi, kaj ne trovis.</l>
  <l n='56'>&Ccirc;ar multaj malvere atestis
    kontra&ubreve; li, kaj iliaj atestoj ne akordi&gcirc;is.</l>
  <l n='57'>Kaj elpa&scirc;is iuj,
    kaj malvere atestis kontra&ubreve; li, dirante:</l>
  <l n='58'>Ni a&ubreve;dis lin diri: Mi
    detruos &ccirc;i tiun sanktejon manfaritan, kaj en la da&ubreve;ro de tri
    tagoj mi konstruos alian ne manfaritan.</l>
  <l n='59'>Kaj e&ccirc; tiel ilia
    atesto ne akordi&gcirc;is.</l>
  <l n='60'>Kaj la &ccirc;efpastro stari&gcirc;is en la mezo, kaj
    demandis Jesuon, dirante: &Ccirc;u vi respondas nenion? kion atestas &ccirc;i
    tiuj kontra&ubreve; vi?</l>
  <l n='61'>Sed li silentadis kaj respondis nenion.
    Denove la &ccirc;efpastro demandis lin, kaj diris al li: &Ccirc;u vi estas la
    Kristo, la Filo de la Benato?</l>
  <l n='62'>Kaj Jesuo diris: Mi estas; kaj
    vi vidos la Filon de homo, sidantan dekstre de la Potenco kaj
    venantan kun la nuboj de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='63'>Kaj la &ccirc;efpastro dis&scirc;iris
    siajn vestojn, kaj diris: Pro kio ni plu bezonas atestantojn?</l>
  <l n='64'>Vi a&ubreve;dis la blasfemon: kion vi opinias? Kaj ili &ccirc;iuj ju&gcirc;is lin
    kondamninda al morto.</l>
  <l n='65'>Kaj iuj komencis kra&ccirc;i sur lin, kaj
    &ccirc;irka&ubreve;kovri lian viza&gcirc;on, kaj vangofrapi lin, kaj diri al li:
    Profetu; kaj la subuloj frapis lin per la manplatoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='66'>Kaj dum Petro estis malsupre sur la korto, venis unu el la
    servantinoj de la &ccirc;efpastro;</l>
  <l n='67'>kaj vidante Petron sin
    varmigantan, &scirc;i rigardis lin, kaj diris: Vi anka&ubreve; estis kun la
    Nazaretano, kun tiu Jesuo.</l>
  <l n='68'>Sed li malkonfesis, dirante: Mi ne
    scias, nek komprenas, kion vi diras; kaj li iris en la vestiblon;
    kaj koko kriis.</l>
  <l n='69'>Kaj lin vidinte, la servantino denove komencis
    diri al la apudstarantoj: Tiu estas el ili.</l>
  <l n='70'>Kaj li denove
    malkonfesis. Kaj post iom da tempo la apudstarantoj denove diris
    al Petro: Vere vi estas el ili, &ccirc;ar vi estas ja Galileano.</l>
  <l n='71'>Kaj
    li komencis malbeni kaj &jcirc;uri: Mi ne konas tiun homon, pri kiu vi
    parolas.</l>
  <l n='72'>Kaj tuj la duan fojon koko kriis. Kaj Petro
    ekrememoris la vorton, kiun Jesuo diris al li: Anta&ubreve; ol dufoje
    krios koko, vi trifoje malkonfesos min. Kaj pripensinte, li
    ekploris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tuj matene la &ccirc;efpastroj, farinte interkonsilon kun la
    plia&gcirc;uloj kaj skribistoj kaj la tuta sinedrio, ligis Jesuon kaj
    forkondukis lin kaj transdonis lin al Pilato.</l>
  <l n='2'>Kaj Pilato
    demandis lin: &Ccirc;u vi estas la Re&gcirc;o de la Judoj? Kaj responde li
    diris al li: Vi diras.</l>
  <l n='3'>Kaj la &ccirc;efpastroj multe lin akuzis.</l>
  <l n='4'>Kaj Pilato denove lin demandis: &Ccirc;u vi respondas nenion? vidu, pri
    kiom da aferoj oni vin akuzas.</l>
  <l n='5'>Sed Jesuo ankora&ubreve; nenion
    respondis, tiel ke Pilato miris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>&Ccirc;e tiu festo li kutimis liberigi al ili unu malliberulon, iun
    ajn, kiun ili pripetis.</l>
  <l n='7'>Kaj estis unu, nomata Barabas, katenita
    kun la ribelintoj, kiuj en la ribelo faris mortigon.</l>
  <l n='8'>Kaj
    suprenveninte, la homamaso komencis peti lin pri tio, kion li
    kutimis fari por ili.</l>
  <l n='9'>Kaj Pilato respondis al ili, dirante: &Ccirc;u
    vi volas, ke mi liberigu al vi la Re&gcirc;on de la Judoj?</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar li
    eksciis, ke pro envio la &ccirc;efpastroj transdonis lin.</l>
  <l n='11'>Sed la
    &ccirc;efpastroj instigis la homamason, ke prefere li liberigu al ili
    Barabason.</l>
  <l n='12'>Kaj Pilato, denove respondante, diris al ili: Kion
    do mi faru al tiu, kiun vi nomas Re&gcirc;o de la Judoj?</l>
  <l n='13'>Kaj ili
    denove ekkriis: Krucumu lin.</l>
  <l n='14'>Kaj Pilato diris al ili: Kial?
    kian malbonon li faris? Sed ili des pli ekkriis: Krucumu lin.</l>
  <l n='15'>Kaj Pilato, volante kontentigi la homamason, liberigis al ili
    Barabason, kaj, skur&gcirc;inte Jesuon, transdonis lin, por esti
    krucumita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj la soldatoj forkondukis lin en la korton, kiu estas la
    Pretorio, kaj kunvokis la tutan kohorton.</l>
  <l n='17'>Kaj ili vestis lin
    per purpuro, kaj plektinte dornan kronon, surmetis &gcirc;in al li;</l>
  <l n='18'>kaj ili komencis aklami lin: Saluton, Re&gcirc;o de la Judoj!</l>
  <l n='19'>Kaj
    ili frapis lian kapon per kano, kaj kra&ccirc;is sur lin, kaj
    ekgenuinte, klini&gcirc;is al li.</l>
  <l n='20'>Kaj mokinte lin, ili demetis de li
    la purpuran veston, kaj surmetis liajn proprajn vestojn. Kaj ili
    elkondukis lin, por krucumi lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj ili devigis al servado unu preterpasanton, venantan de la
    kamparo, Simonon, Kirenanon, patron de Aleksandro kaj Rufo, ke li
    portu lian krucon.</l>
  <l n='22'>Kaj ili kondukis lin al la loko Golgota,
    tio estas, Loko de Kranio.</l>
  <l n='23'>Kaj ili donis al li vinon kun mirho
    enmiksita, sed li ne akceptis &gcirc;in.</l>
  <l n='24'>Kaj ili krucumis lin kaj
    dividis inter si liajn vestojn, &jcirc;etante lotojn sur ili, kion &ccirc;iu
    el ili ricevu.</l>
  <l n='25'>Kaj estis la tria horo, kaj ili krucumis lin.</l>
  <l n='26'>Kaj la surskribo de lia akuzo estis surskribita: LA RE&Gcirc;O DE LA
    JUDOJ.</l>
  <l n='27'>Kaj kun li ili krucumis du rabistojn, unu dekstre kaj
    unu maldekstre de li.</l>
  <l n='28'>Kaj plenumi&gcirc;is la Skribo, kiu diras: Kaj
    li estis alkalkulita al krimuloj.</l>
  <l n='29'>Kaj la preterpasantoj
    insultis lin, balancante la kapon, kaj dirante: Ha, ha! vi, kiu
    detruas la sanktejon kaj konstruas &gcirc;in en la da&ubreve;ro de tri tagoj,</l>
  <l n='30'>savu vin, deirante de la kruco.</l>
  <l n='31'>Tiel same anka&ubreve; la
    &ccirc;efpastroj, mokante inter si kun la skribistoj, diris: Aliajn li
    savis; sin mem li ne povas savi.</l>
  <l n='32'>La Kristo, la Re&gcirc;o de Izrael,
    deiru ja nun de la kruco, por ke ni vidu kaj kredu. Kaj tiuj,
    kiuj estis krucumitaj kun li, insultis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj kiam venis la sesa horo, fari&gcirc;is mallumo sur la tuta lando
    &gcirc;is la na&ubreve;a horo.</l>
  <l n='34'>Kaj je la na&ubreve;a horo Jesuo kriis per la&ubreve;ta
    vo&ccirc;o: Eloi, Eloi, lama saba&hcirc;tani; tio estas: Mia Dio, mia Dio,
    kial Vi forlasis min?</l>
  <l n='35'>Kaj iuj el la apudstarantoj, a&ubreve;dinte,
    diris: Jen li vokas Elijan.</l>
  <l n='36'>Kaj unu kuris, kaj plenigis
    spongon per vinagro, kaj metinte &gcirc;in sur kanon, donis al li
    trinki, dirante: Lasu; ni vidu, &ccirc;u venos Elija, por depreni lin.</l>
  <l n='37'>Sed Jesuo, eliginte la&ubreve;tan krion, ellasis for la spiriton.</l>
  <l n='38'>Kaj la kurteno de la sanktejo dis&scirc;iri&gcirc;is en du pecojn de supre
    &gcirc;is malsupre.</l>
  <l n='39'>Kaj kiam la centestro, kiu apudstaris kontra&ubreve;
    li, vidis, ke li tiamaniere ellasis for la spiriton, li diris:
    Vere &ccirc;i tiu viro estis Filo de Dio.</l>
  <l n='40'>Estis anka&ubreve; virinoj,
    rigardantaj de malproksime, inter kiuj estis Maria Magdalena, kaj
    Maria, la patrino de Jakobo la malgranda kaj de Joses, kaj
    Salome;</l>
  <l n='41'>kiuj sekvis lin, kiam li estis en Galileo, kaj
    servadis al li; kaj multaj aliaj virinoj, kiuj suprenvenis kun li
    en Jerusalemon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>Kaj kiam jam vesperi&gcirc;is, pro tio, ke estas la Preparado, tio
    estas, la tago anta&ubreve; sabato,</l>
  <l n='43'>venis Jozef el Arimateo,
    honorinda konsilanto, kiu mem atendadis la regnon de Dio; kaj li
    kura&gcirc;e eniris al Pilato, kaj petis la korpon de Jesuo.</l>
  <l n='44'>Kaj
    Pilato miris, &ccirc;u li jam mortis; kaj alvokinte la centestron, li
    demandis lin, &ccirc;u li de longe estas mortinta.</l>
  <l n='45'>Kaj scii&gcirc;inte de
    la centestro, li donis al Jozef la korpon.</l>
  <l n='46'>Kaj li a&ccirc;etis
    tola&jcirc;on, kaj deprenis lin kaj envolvis lin en la tola&jcirc;o, kaj
    metis lin en tombon, kiu estis elhakita el &scirc;tonego; kaj li
    alrulis &scirc;tonon al la enirejo de la tombo.</l>
  <l n='47'>Kaj Maria Magdalena,
    kaj Maria, la patrino de Joses, vidis, kien oni metis lin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam la sabato jam pasis, Maria Magdalena, kaj Maria, la
    patrino de Jakobo, kaj Salome a&ccirc;etis aroma&jcirc;ojn, por ke ili iru
    kaj &scirc;miru lin.</l>
  <l n='2'>Kaj tre frue en la unua tago de la semajno ili
    venis al la tombo, kiam la suno &jcirc;us levi&gcirc;is.</l>
  <l n='3'>Kaj ili diris
    inter si: Kiu derulos por ni la &scirc;tonon de la enirejo de la tombo?</l>
  <l n='4'>kaj suprenrigardante, ili vidis, ke la &scirc;tono estas derulita;
    &ccirc;ar &gcirc;i estis tre granda.</l>
  <l n='5'>Kaj enirinte en la tombon, ili vidis
    junulon sidantan &ccirc;e la dekstra flanko, vestitan per blanka robo;
    kaj ili miregis.</l>
  <l n='6'>Sed li diris al ili: Ne miregu; vi ser&ccirc;as
    Jesuon, la Nazaretanon, la krucumitan: li levi&gcirc;is; li ne estas &ccirc;i
    tie; jen la loko, kien oni metis lin!</l>
  <l n='7'>Sed iru, diru al liaj
    dis&ccirc;iploj kaj al Petro: Li iras anta&ubreve; vi en Galileon; tie vi
    vidos lin, kiel li diris al vi.</l>
  <l n='8'>Kaj elirinte, ili forkuris de
    la tombo, &ccirc;ar tremado kaj konfuzi&gcirc;o posedis ilin; kaj ili diris
    nenion al iu, &ccirc;ar ili timis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Sed levi&gcirc;inte frue en la unua tago de la semajno, li aperis
    unue al Maria Magdalena, el kiu li elpelis sep demonojn.</l>
  <l n='10'>&Scirc;i
    iris, kaj sciigis &gcirc;in al la homoj, kiuj estis kun li, dum ili
    mal&gcirc;ojis kaj ploris.</l>
  <l n='11'>Kaj a&ubreve;dinte, ke li vivas kaj estas vidita
    de &scirc;i, ili ne kredis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj post tio li aperis sub alia formo al du el ili, dum ili
    piediris en la kamparon.</l>
  <l n='13'>Kaj foririnte, ili sciigis al la
    aliaj, kaj anka&ubreve; ili ne kredis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Poste li aperis al la dek unu, dum ili sidis &ccirc;e man&gcirc;o, kaj
    ripro&ccirc;is ilian nekredemon kaj korobstinon, &ccirc;ar ili ne kredis
    tiujn, kiuj vidis lin levi&gcirc;intan.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris al ili: Iru en
    la tutan mondon, kaj prediku la evangelion al &ccirc;iu kreita&jcirc;o.</l>
  <l n='16'>Kiu kredos kaj estos baptita, tiu estos savita; sed kiu ne
    kredos, tiu estos kondamnita.</l>
  <l n='17'>Kaj jenaj signoj sekvos la
    kredantojn: en mia nomo ili elpelos demonojn; ili parolos per
    lingvoj;</l>
  <l n='18'>ili prenos en manojn serpentojn, kaj se ili trinkos
    ion mortigan, &gcirc;i neniel difektos ilin; sur malsanulojn ili metos
    la manojn, kaj ili sani&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Tiam la Sinjoro Jesuo, post kiam li parolis al ili, estis
    ricevita supren en la &ccirc;ielon, kaj sidi&gcirc;is dekstre de Dio.</l>
  <l n='20'>Kaj
    elirinte, ili predikis &ccirc;ie, kaj la Sinjoro laboris kun ili kaj
    fortikigis la vorton per la signoj, kiuj sekvis. Amen.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: LUKO -->

        <div type='book' n='42' id='libro_luk' rend='doc'>

          <index index='content' level1='S. LUKO'/>
          <head>SANKTA LUKO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar multaj jam entreprenis aran&gcirc;i historion pri la faktoj, kiuj
    estas konstatitaj inter ni,</l>
  <l n='2'>kiel ilin transdonis al ni tiuj,
    kiuj de la komenco vidis mem kaj estis administrantoj de la
    vorto,</l>
  <l n='3'>&scirc;ajnis bone anka&ubreve; al mi, esplorinta &ccirc;ion atente de la
    komenco, skribi en ordo al vi, plej eminenta Teofilo,</l>
  <l n='4'>por ke vi
    povu scii la certecon pri la aferoj, pri kiuj vi estas instruita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>En la tagoj de Herodo, re&gcirc;o de Judujo, estis pastro nomata
    Ze&hcirc;arja, el la de&jcirc;ora grupo de Abija; kaj li havis edzinon el la
    filinoj de Aaron, kaj &scirc;ia nomo estis Elizabeto.</l>
  <l n='6'>Kaj amba&ubreve; estis
    justaj anta&ubreve; Dio, irantaj la&ubreve; &ccirc;iuj ordonoj kaj instruoj de la
    Eternulo sen ripro&ccirc;o.</l>
  <l n='7'>Kaj ili ne havis infanon, &ccirc;ar Elizabeto
    estis senfrukta, kaj ili amba&ubreve; estis en profunda a&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj dum li plenumis sian pastradon anta&ubreve; Dio en la vico de sia
    grupo,</l>
  <l n='9'>la&ubreve; la kutimo de la pastra ofico estis lia loto eniri en
    la sanktejon de la Eternulo kaj incensadi.</l>
  <l n='10'>Kaj la tuta amaso
    de la popolo pre&gcirc;is ekstere dum la horo de la incensado.</l>
  <l n='11'>Kaj
    aperis anta&ubreve; li an&gcirc;elo de la Eternulo, staranta dekstre de la
    altaro de incensado.</l>
  <l n='12'>Kaj Ze&hcirc;arja maltrankvili&gcirc;is, kiam li
    vidis lin, kaj sur lin falis timo.</l>
  <l n='13'>Sed la an&gcirc;elo diris al li:
    Ne timu, Ze&hcirc;arja; &ccirc;ar via pre&gcirc;o estas a&ubreve;dita, kaj via edzino
    Elizabeto naskos al vi filon, kaj vi donos al li la nomon Johano.</l>
  <l n='14'>Kaj vi havos &gcirc;ojon kaj feli&ccirc;on, kaj multaj &gcirc;ojos pro lia
    naski&gcirc;o.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar li estos granda anta&ubreve; la Sinjoro, kaj li ne
    trinkos vinon nek ebriiga&jcirc;on; kaj li estos plena de la Sankta
    Spirito jam de la ventro de sia patrino.</l>
  <l n='16'>Kaj multajn el la
    filoj de Izrael li turnos al la Eternulo, ilia Dio.</l>
  <l n='17'>Kaj li
    iros anta&ubreve; Lia viza&gcirc;o en la spirito kaj potenco de Elija, por
    turni la korojn de la patroj al la infanoj kaj la malobeemajn al
    la sa&gcirc;eco de la justuloj, por pretigi por la Sinjoro popolon
    preparitan.</l>
  <l n='18'>Kaj Ze&hcirc;arja diris al la an&gcirc;elo: Per kio mi scios
    tion? &ccirc;ar mi estas maljunulo, kaj mia edzino havas profundan
    a&gcirc;on.</l>
  <l n='19'>Kaj la an&gcirc;elo responde diris al li: Mi estas Gabriel,
    kiu staras anta&ubreve; Dio; kaj mi estas sendita, por paroli al vi kaj
    fari al vi tiun bonan sciigon.</l>
  <l n='20'>Kaj jen vi silentos kaj estos
    ne kapabla paroli, &gcirc;is la tago, kiam tio okazos, &ccirc;ar vi ne kredis
    miajn vortojn, kiuj plenumi&gcirc;os siatempe.</l>
  <l n='21'>Kaj la popolo atendis
    Ze&hcirc;arjan, kaj miris pro lia restado en la sanktejo.</l>
  <l n='22'>Kaj kiam
    li elvenis, li ne povis paroli al ili; kaj ili eksciis, ke li
    vidis vizion en la sanktejo; kaj li faradis signojn al ili, kaj
    restis muta.</l>
  <l n='23'>Kaj kiam fini&gcirc;is la tagoj de lia pastrado, li
    foriris en sian domon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj post tiuj tagoj lia edzino Elizabeto gravedi&gcirc;is, kaj ka&scirc;is
    sin kvin monatojn, dirante:</l>
  <l n='25'>Tiamaniere agis la Eternulo rilate
    al mi en la tagoj, kiam Li favore rigardis min, por forpreni mian
    ripro&ccirc;on inter homoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj en la sesa monato la an&gcirc;elo Gabriel estis sendita de Dio
    en urbon de Galileo, nomatan Nazaret,</l>
  <l n='27'>al virgulino
    fian&ccirc;inigita kun viro, kies nomo estis Jozef, el la domo de
    David; kaj la nomo de la virgulino estis Maria.</l>
  <l n='28'>Kaj li venis
    al &scirc;i, kaj diris: Saluton al vi la grace favorita, la Eternulo
    estas kun vi.</l>
  <l n='29'>Sed &scirc;i tre maltrankvili&gcirc;is &ccirc;e tiu diro, kaj
    konsideris, kia povas esti tiu saluto.</l>
  <l n='30'>Kaj la an&gcirc;elo diris al
    &scirc;i: Ne timu, Maria; &ccirc;ar vi trovis gracon anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='31'>Kaj jen vi
    gravedi&gcirc;os en via ventro kaj naskos filon, kaj vi nomos lin
    JESUO.</l>
  <l n='32'>Li estos granda, kaj estos nomata Filo de la
    Plejaltulo; kaj Dio, la Eternulo, donos al li la tronon de lia
    patro David;</l>
  <l n='33'>kaj li re&gcirc;os super la domo de Jakob eterne, kaj
    lia regno ne havos finon.</l>
  <l n='34'>Kaj Maria diris al la an&gcirc;elo: Kiel
    estos tio, &ccirc;ar mi ne konas viron?</l>
  <l n='35'>Kaj la an&gcirc;elo responde diris
    al &scirc;i: La Sankta Spirito venos sur vin, kaj la potenco de la
    Plejaltulo superombros vin; pro kio anka&ubreve; la naskota&jcirc;o estos
    nomata sankta, la Filo de Dio.</l>
  <l n='36'>Kaj jen via parencino Elizabeto
    anka&ubreve; gravedi&gcirc;is je filo en sia maljuneco, kaj la nuna monato
    estas la sesa por &scirc;i, kiun oni nomis senfrukta.</l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar &ccirc;e Dio
    nenio estas neebla.</l>
  <l n='38'>Kaj Maria diris: Jen la sklavino de la
    Eternulo; estu al mi la&ubreve; via diro. Kaj la an&gcirc;elo foriris de &scirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Kaj en tiuj tagoj Maria levi&gcirc;is kaj senprokraste voja&gcirc;is en la
    montan regionon, en urbon de Judujo;</l>
  <l n='40'>kaj enirinte en la domon
    de Ze&hcirc;arja, &scirc;i salutis Elizabeton.</l>
  <l n='41'>Kaj kiam Elizabeto a&ubreve;dis la
    saluton de Maria, la infaneto eksaltis en &scirc;ia ventro; kaj
    Elizabeto pleni&gcirc;is de la Sankta Spirito,</l>
  <l n='42'>kaj &scirc;i levis sian
    vo&ccirc;on per la&ubreve;ta krio, kaj diris: Benata vi estas inter virinoj,
    kaj benata estas la frukto de via ventro.</l>
  <l n='43'>Kaj pro kio okazas
    al mi &ccirc;i tio, ke la patrino de mia Sinjoro venas al mi?</l>
  <l n='44'>&Ccirc;ar
    jen kiam la vo&ccirc;o de via saluto venis en miajn orelojn, la
    infaneto &gcirc;oje eksaltis en mia ventro.</l>
  <l n='45'>Kaj feli&ccirc;a estas &scirc;i, kiu
    kredis, &ccirc;ar plenumi&gcirc;os tio, kio estas dirita al &scirc;i de la
    Eternulo.</l>
  <l n='46'>Kaj Maria diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='46'>Mia animo altigas la Eternulon,<lb/></l>
  <l n='47'>Kaj mia spirito &gcirc;ojis en Dio, mia Savanto,<lb/></l>
  <l n='48'>&Ccirc;ar Li rigardis la humilecon de Sia sklavino;<lb/>
         &Ccirc;ar jen de nun &ccirc;iuj generacioj nomos min feli&ccirc;a.<lb/></l>
  <l n='49'>&Ccirc;ar la Potenculo faris al mi granda&jcirc;ojn,<lb/>
         Kaj sankta estas Lia nomo.<lb/></l>
  <l n='50'>Kaj Lia boneco estas por &ccirc;iuj generacioj<lb/>
         Al tiuj, kiuj Lin timas.<lb/></l>
  <l n='51'>Li montris forton per Sia brako,<lb/>
         Li dispelis fierulojn en la penso de ilia koro.<lb/></l>
  <l n='52'>Li malaltigis potenculojn de iliaj tronoj,<lb/>
         Kaj Li altigis humilulojn.<lb/></l>
  <l n='53'>Malsatulojn Li plenigis per bona&jcirc;o,<lb/>
         Kaj ri&ccirc;ulojn Li forsendis malplenaj.<lb/></l>
  <l n='54'>Li helpis Sian servanton Izrael,<lb/>
         Memorante Sian korfavoron.<lb/></l>
  <l n='55'>Kiel Li parolis al niaj patroj,<lb/>
         Al Abraham kaj al lia idaro eterne.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='56'>Kaj Maria lo&gcirc;is &ccirc;e &scirc;i tri monatojn, kaj reiris al sia domo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='57'>Kaj venis por Elizabeto la tempo, en kiu &scirc;i devis naski; kaj
    &scirc;i naskis filon.</l>
  <l n='58'>Kaj &scirc;iaj najbaroj kaj &scirc;iaj parencoj a&ubreve;dis, ke
    la Eternulo pligrandigis Sian bonecon al &scirc;i; kaj ili &gcirc;ojis kun
    &scirc;i.</l>
  <l n='59'>Kaj en la oka tago oni venis, por cirkumcidi la infaneton;
    kaj ili eknomis lin Ze&hcirc;arja, la&ubreve; la nomo de lia patro.</l>
  <l n='60'>Kaj lia
    patrino responde diris: Tute ne; sed li estos nomata Johano.</l>
  <l n='61'>Kaj ili diris al &scirc;i: El via parencaro estas neniu, kiu estas
    nomata per tiu nomo.</l>
  <l n='62'>Kaj ili faris signojn al lia patro pri
    tio, kiel li volas, ke li estu nomata.</l>
  <l n='63'>Kaj li petis tabuleton,
    kaj skribis jene: Lia nomo estas Johano. Kaj &ccirc;iuj miris.</l>
  <l n='64'>Kaj
    tuj lia bu&scirc;o malfermi&gcirc;is, kaj lia lango liberi&gcirc;is; kaj li
    parolis, glorante Dion.</l>
  <l n='65'>Kaj timo venis sur &ccirc;iujn, kiuj lo&gcirc;is
    &ccirc;irka&ubreve; ili, kaj tra la tuta monta regiono de Judujo disvasti&gcirc;is
    rakonto pri &ccirc;io tio.</l>
  <l n='66'>Kaj &ccirc;iuj a&ubreve;dantoj konservis tion en sia
    koro, dirante: Kia do estos &ccirc;i tiu knabeto? &Ccirc;ar la mano de la
    Eternulo estis kun li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='67'>Kaj lia patro Ze&hcirc;arja pleni&gcirc;is de la Sankta Spirito, kaj
    profetis, dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='68'>Benata estu la Eternulo, la Dio de Izrael,<lb/>
         &Ccirc;ar Li vizitis Sian popolon kaj faris por ili ela&ccirc;eton,<lb/></l>
  <l n='69'>Kaj levis kornon de savo por ni<lb/>
         En la domo de Sia servanto David,<lb/></l>
  <l n='70'>Kiel Li parolis per la bu&scirc;o de Siaj sanktaj profetoj, de<lb/>
              post la komenco de la mondo,<lb/></l>
  <l n='71'>Savadon el niaj malamikoj kaj el la mano de &ccirc;iuj niaj<lb/>
              malamantoj;<lb/></l>
  <l n='72'>Por montri Sian bonecon &ccirc;e niaj patroj,<lb/>
         Kaj por memori Sian sanktan interligon;<lb/></l>
  <l n='73'>La &jcirc;uron, kiun Li &jcirc;uris al nia patro Abraham;<lb/></l>
  <l n='74'>Ke Li donos al ni, ke, liberigite el la mano de niaj<lb/>
              malamikoj,<lb/>
         Ni servu Lin sentime,<lb/></l>
  <l n='75'>En sankteco kaj justeco anta&ubreve; Li &ccirc;iujn niajn tagojn.<lb/></l>
  <l n='76'>Kaj vi, infano, estos nomata profeto de la Plejaltulo,<lb/>
         &Ccirc;ar vi iros anta&ubreve; la viza&gcirc;o de la Sinjoro, por pretigi liajn<lb/>
              vojojn,<lb/></l>
  <l n='77'>Por doni al lia popolo scion de savo<lb/>
         En la pardonado de iliaj pekoj,<lb/></l>
  <l n='78'>Pro la kompata koro de nia Dio,<lb/>
         Per kiu nin vizitis la sunlevi&gcirc;o de supre,<lb/></l>
  <l n='79'>Por lumi sur tiujn, kiuj sidas en mallumo kaj en la ombro de<lb/>
              morto,<lb/>
         Por gvidi niajn piedojn en la vojojn de paco.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='80'>Kaj kreskis la infano kaj forti&gcirc;is en spirito, kaj estis en la
    dezertoj &gcirc;is la tago de sia ekmontri&gcirc;o al Izrael.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj en tiuj tagoj eliris dekreto de Cezaro A&ubreve;gusto, ke la tuta
    mondo estu registrita.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;i tiu estis la unua registrado, farita,
    kiam Kirenio estis reganto de Sirio.</l>
  <l n='3'>Kaj &ccirc;iuj iris, por esti
    registritaj, &ccirc;iu al sia urbo.</l>
  <l n='4'>Kaj Jozef anka&ubreve; supreniris el
    Galileo, el la urbo Nazaret, en Judujon, al la urbo de David, kiu
    estas nomata Bet-Le&hcirc;em, &ccirc;ar li estis el la domo kaj familio de
    David,</l>
  <l n='5'>por esti registrita kun sia fian&ccirc;ino Maria, kiu estis
    graveda.</l>
  <l n='6'>Kaj dum ili estis tie, venis la tagoj por &scirc;ia aku&scirc;o.</l>
  <l n='7'>Kaj &scirc;i naskis sian unuan filon, kaj &scirc;i &ccirc;irka&ubreve;vindis lin kaj
    ku&scirc;igis lin en staltrogon, &ccirc;ar ne estis loko por ili en la
    gastejo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj en tiu sama regiono estis pa&scirc;tistoj, kiuj kamplo&gcirc;is kaj
    nokte gardis sian gregon.</l>
  <l n='9'>Kaj an&gcirc;elo de la Eternulo alstaris
    apud ili, kaj la gloro de la Eternulo brilis &ccirc;irka&ubreve; ili, kaj ili
    timis per granda timo.</l>
  <l n='10'>Kaj la an&gcirc;elo diris al ili: Ne timu;
    &ccirc;ar jen mi venigas al vi bonan sciigon de granda &gcirc;ojo, kiu estos
    al la tuta popolo;</l>
  <l n='11'>&ccirc;ar hodia&ubreve; estas naskita por vi, en la urbo
    de David, Savanto, kiu estas Kristo, la Sinjoro.</l>
  <l n='12'>Kaj jen la
    signo por vi: vi trovos infaneton, &ccirc;irka&ubreve;vinditan kaj ku&scirc;antan en
    staltrogo.</l>
  <l n='13'>Kaj subite estis kun la an&gcirc;elo amaso de la &ccirc;iela
    armeo, la&ubreve;dante Dion, kaj dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='14'>Gloro al Dio en la supera alto,<lb/>
         Kaj sur la tero paco, inter homoj Difavoro.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj kiam la an&gcirc;eloj foriris de ili en la &ccirc;ielon, la pa&scirc;tistoj
    diris unu al alia: Ni jam iru &gcirc;is Bet-Le&hcirc;em, kaj vidu &ccirc;i tiun
    okazinta&jcirc;on, kiun la Eternulo sciigis al ni.</l>
  <l n='16'>Kaj rapidante,
    ili iris, kaj trovis Marian kaj Jozefon, kaj la infaneton
    ku&scirc;antan en la staltrogo.</l>
  <l n='17'>Kaj tion vidinte, ili sciigis pri la
    diro, kiu estis parolita al ili pri &ccirc;i tiu infano.</l>
  <l n='18'>Kaj &ccirc;iuj
    a&ubreve;dintoj miris pri tio, kion rakontis al ili la pa&scirc;tistoj.</l>
  <l n='19'>Sed
    Maria konservis &ccirc;iujn tiujn dirojn kaj pripensis ilin en sia
    koro.</l>
  <l n='20'>Kaj la pa&scirc;tistoj revenis, glorante kaj la&ubreve;dante Dion pri
    &ccirc;io, kion ili a&ubreve;dis kaj vidis, kiel estis parolite al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj kiam jam pasis ok tagoj por cirkumcidi lin, oni donis al
    li la nomon JESUO, kiel li estis nomita de la an&gcirc;elo, anta&ubreve; ol li
    estis en la ventro.</l>
  <l n='22'>Kaj kiam fini&gcirc;is la tagoj de ilia purigado
    la&ubreve; la le&gcirc;o de Moseo, ili alportis lin al Jerusalem, por prezenti
    lin al la Eternulo,</l>
  <l n='23'>kiel estas skribite en la le&gcirc;o de la
    Eternulo: &Ccirc;iu virseksulo, kiu malfermas la uteron, estu dedi&ccirc;ita
    al la Eternulo;</l>
  <l n='24'>kaj por alporti oferon la&ubreve; tio, kio estas
    dirita en la le&gcirc;o de la Eternulo: Paron da turtoj, a&ubreve; du
    kolombidojn.</l>
  <l n='25'>Kaj jen en Jerusalem estis viro, kies nomo estis
    Simeon, kaj &ccirc;i tiu estis justa kaj pia, atendanta la konsoladon
    de Izrael; kaj la Sankta Spirito estis kun li.</l>
  <l n='26'>Kaj estis
    montrite al li de la Sankta Spirito, ke li ne mortos, &gcirc;is li
    vidos la Kriston de la Eternulo.</l>
  <l n='27'>Kaj li venis per la Spirito
    en la templon; kaj kiam la gepatroj enportis la infanon Jesuo,
    por fari pri li la&ubreve; la kutimo de la le&gcirc;o,</l>
  <l n='28'>tiam li ricevis lin
    en siajn brakojn, kaj benis Dion, dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='29'>Nun, ho Eternulo, Vi ellasas Vian servanton,<lb/>
         La&ubreve; Via vorto, en paco,<lb/></l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar miaj okuloj vidis Vian savon,<lb/></l>
  <l n='31'>Kiun Vi preparis anta&ubreve; la viza&gcirc;o de &ccirc;iuj popoloj,<lb/></l>
  <l n='32'>Lumon por malka&scirc;o al la gentoj,<lb/>
         Kaj gloron de Via popolo Izrael.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj lia patro kaj lia patrino miris pri tio, kio estis
    parolita pri li;</l>
  <l n='34'>kaj Simeon ilin benis, kaj diris al Maria,
    lia patrino: Jen &ccirc;i tiu estas metita por la falo kaj levi&gcirc;o de
    multaj en Izrael, kaj por signo kontra&ubreve;parolata;</l>
  <l n='35'>kaj anka&ubreve;
    vian animon glavo trapasos; por ke la pensoj de multaj koroj
    malka&scirc;i&gcirc;u.</l>
  <l n='36'>Kaj estis unu profetino, Anna, filino de Fanuel, el
    la tribo de A&scirc;er (&scirc;i estis granda&gcirc;a, lo&gcirc;inte sep jarojn kun sia
    edzo de post sia virgeco,</l>
  <l n='37'>kaj estinte vidvino okdek kvar
    jarojn), kiu neniam foriris el la templo, adorante per fastoj kaj
    pre&gcirc;oj nokte kaj tage.</l>
  <l n='38'>Kaj alveninte &gcirc;uste en tiu horo, &scirc;i
    dankis Dion, kaj parolis pri li al &ccirc;iuj, kiuj atendadis la
    ela&ccirc;eton de Jerusalem.</l>
  <l n='39'>Kaj kiam ili jam faris &ccirc;ion, konforme
    al la le&gcirc;o de la Eternulo, ili revenis en Galileon, al sia urbo
    Nazaret.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Kaj la infano kreskadis kaj forti&gcirc;is, pleni&gcirc;ante de sa&gcirc;eco;
    kaj la graco de Dio estis sur li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Kaj liaj gepatroj iris &ccirc;iujare al Jerusalem &ccirc;e la Paska festo.</l>
  <l n='42'>Kaj kiam li estis dekdujara, ili supreniris la&ubreve; la kutimo de
    la festo;</l>
  <l n='43'>kaj kiam ili jam pasigis la tagojn, &ccirc;e ilia
    returni&gcirc;o la knabo Jesuo restis en Jerusalem, kaj liaj gepatroj
    tion ne sciis;</l>
  <l n='44'>sed supozante, ke li estas en la karavano, ili
    iris tagan voja&gcirc;on, kaj ser&ccirc;is lin inter siaj parencoj kaj
    konatoj;</l>
  <l n='45'>kaj ne trovinte lin, ili reiris al Jerusalem,
    ser&ccirc;ante lin.</l>
  <l n='46'>Kaj post tri tagoj ili trovis lin en la templo,
    kie li sidis meze de la instruistoj, a&ubreve;skultante ilin kaj metante
    al ili demandojn;</l>
  <l n='47'>kaj &ccirc;iuj, kiuj a&ubreve;dis lin, miregis pro lia
    kompreno kaj liaj respondoj.</l>
  <l n='48'>Kaj ili miris, vidante lin, kaj
    lia patrino diris al li: Filo, kial vi tiel agis kontra&ubreve; ni? jen
    via patro kaj mi ser&ccirc;is vin kun mal&gcirc;ojo.</l>
  <l n='49'>Kaj li diris al ili:
    Kial vi ser&ccirc;is min? &ccirc;u vi ne sciis, ke mi devas esti en la domo
    de mia Patro?</l>
  <l n='50'>Kaj ili ne komprenis la diron, kiun li parolis
    al ili.</l>
  <l n='51'>Kaj li malsupreniris kun ili, kaj venis en Nazareton,
    kaj li estis obeema al ili; kaj lia patrino konservis &ccirc;iujn tiujn
    dirojn en sia koro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='52'>Kaj Jesuo progresis en sa&gcirc;eco kaj staturo, kaj en graco &ccirc;e Dio
    kaj homoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la dek-kvina jaro de la regado de Tiberio Cezaro, kiam
    Pontio Pilato estis provincestro de Judujo, kaj Herodo estis
    tetrar&hcirc;o de Galileo, kaj lia frato Filipo tetrar&hcirc;o de la regiono
    Iturea kaj Tra&hcirc;onitis, kaj Lisanio tetrar&hcirc;o de Abilene,</l>
  <l n='2'>dum la
    &ccirc;efpastreco de Anas kaj Kajafas, venis la vorto de Dio al Johano,
    filo de Ze&hcirc;arja, en la dezerto.</l>
  <l n='3'>Kaj li venis en la tutan
    regionon &ccirc;irka&ubreve; Jordan, predikante la bapton de pento por la
    pardonado de pekoj,</l>
  <l n='4'>kiel estas skribite en la libro de la
    vortoj de la profeto Jesaja:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='4'>Vo&ccirc;o de krianto en la dezerto:<lb/>
         Pretigu la vojon de la Eternulo,<lb/>
         Rektigu Liajn irejojn.<lb/></l>
  <l n='5'>&Ccirc;iu valo levi&gcirc;os,<lb/>
         Kaj &ccirc;iu monto kaj monteto malalti&gcirc;os,<lb/>
         Kaj la malebena&jcirc;o fari&gcirc;os ebena&jcirc;o,<lb/>
         Kaj la malglataj vojoj glati&gcirc;os;<lb/></l>
  <l n='6'>Kaj &ccirc;iu karno vidos la savon de Dio.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Li do diris al la homamasoj, kiuj eliris, por esti baptitaj de
    li: Ho vipuridoj! kiu vin avertis forkuri de la venonta kolero?</l>
  <l n='8'>Donu do fruktojn ta&ubreve;gajn por pento. Kaj ne komencu diri en vi: Ni
    havas Abrahamon kiel patron; &ccirc;ar mi diras al vi, ke Dio povas el
    &ccirc;i tiuj &scirc;tonoj starigi idojn al Abraham.</l>
  <l n='9'>Kaj la hakilo jam
    ku&scirc;as &ccirc;e la radiko de la arboj; tial &ccirc;iu arbo, kiu ne donas bonan
    frukton, estas dehakata, kaj &jcirc;etata en fajron.</l>
  <l n='10'>Kaj la
    homamasoj lin demandis, dirante: Kion do ni faru?</l>
  <l n='11'>Kaj responde
    li diris al ili: Kiu havas du tunikojn, tiu donu al la nehavanto;
    kaj kiu havas man&gcirc;a&jcirc;on, tiu faru tiel same.</l>
  <l n='12'>Venis anka&ubreve;
    impostistoj, por esti baptitaj, kaj ili diris al li: Majstro,
    kion ni faru?</l>
  <l n='13'>Kaj li diris al ili: Ne postulu pli multe, ol
    estas ordonite.</l>
  <l n='14'>Kaj anka&ubreve; soldatoj lin demandis, dirante: Kaj
    kion ni faru? Kaj li diris al ili: Ne perfortu iun, nek maljuste
    ion postulu, kaj estu kontentaj je via salajro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj kiam la popolo atendis, kaj &ccirc;iuj diskutis en siaj koroj
    pri Johano, &ccirc;u eble li estas la Kristo,</l>
  <l n='16'>Johano respondis al
    &ccirc;iuj, dirante: Mi ja vin baptas per akvo, sed venas tiu, kiu
    estas pli potenca ol mi; la rimenon de liaj &scirc;uoj mi ne estas inda
    malligi; li vin baptos per la Sankta Spirito kaj per fajro;</l>
  <l n='17'>lia ventumilo estas en lia mano, por ke li elpurigu sian
    dra&scirc;ejon, kaj kolektu la tritikon en sian grenejon; sed la
    grenventuma&jcirc;on li bruligos per fajro neestingebla.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj per multaj aliaj konsiloj li evangeliis al la popolo.</l>
  <l n='19'>Sed Herodo, la tetrar&hcirc;o, ripro&ccirc;ite de li pri Herodias, la edzino
    de lia frato, kaj pri &ccirc;iuj malbona&jcirc;oj, kiujn Herodo faris,</l>
  <l n='20'>aldonis al &ccirc;io anka&ubreve; &ccirc;i tion, ke li en&scirc;losis Johanon en
    malliberejo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj kiam la tuta popolo estis baptata, Jesuo anka&ubreve; estis
    baptita, kaj dum li pre&gcirc;is, la &ccirc;ielo malfermi&gcirc;is,</l>
  <l n='22'>kaj la
    Sankta Spirito malsupreniris sur lin en korpa aspekto kiel
    kolombo; kaj venis vo&ccirc;o el la &ccirc;ielo: Vi estas Mia Filo, la amata;
    en vi Mi havas plezuron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj Jesuo mem, komencante, havis &ccirc;irka&ubreve; tridek jarojn, estante
    filo (kiel oni supozis) de Jozef, de Eli,</l>
  <l n='24'>de Mattat, de Levi,
    de Mel&hcirc;i, de Janaj, de Jozef,</l>
  <l n='25'>de Matatias, de Amos, de Na&hcirc;um,
    de Esli, de Nagaj,</l>
  <l n='26'>de Maat, de Matatias, de Semein, de Jozef,
    de Joda,</l>
  <l n='27'>de Jo&hcirc;anan, de Resa, de Zerubabel, de &Scirc;ealtiel, de
    Neri,</l>
  <l n='28'>de Mel&hcirc;i, de Adi, de Kosam, de Elmodam, de Er,</l>
  <l n='29'>de
    Jesu, de Eliezer, de Jorim, de Mattat, de Levi,</l>
  <l n='30'>de Simeon, de
    Jehuda, de Jozef, de Jonam, de Eljakim,</l>
  <l n='31'>de Melea, de Mena, de
    Matata, de Natan, de David,</l>
  <l n='32'>de Ji&scirc;aj, de Obed, de Boaz, de
    Salma, de Na&hcirc;&scirc;on,</l>
  <l n='33'>de Aminadab, de Ram, de &Hcirc;ecron, de Perec, de
    Jehuda,</l>
  <l n='34'>de Jakob, de Isaak, de Abraham, de Tera&hcirc;, de Na&hcirc;or,</l>
  <l n='35'>de Serug, de Reu, de Peleg, de Eber, de &Scirc;ela&hcirc;,</l>
  <l n='36'>de Kenan, de
    Arpa&hcirc;&scirc;ad, de &Scirc;em, de Noa, de Leme&hcirc;,</l>
  <l n='37'>de Metu&scirc;ela&hcirc;, de &Hcirc;ano&hcirc;, de
    Jared, de Mahalalel, de Kenan,</l>
  <l n='38'>de Eno&scirc;, de Set, de Adam, de
    Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Jesuo, plena de la Sankta Spirito, revenis de Jordan, kaj
    estis kondukata de la Spirito en la dezerton</l>
  <l n='2'>dum kvardek tagoj,
    tentate de la diablo. Kaj li man&gcirc;is nenion en tiuj tagoj; kaj
    kiam ili fini&gcirc;is, li malsatis.</l>
  <l n='3'>Kaj la diablo diris al li: Se vi
    estas Filo de Dio, ordonu al &ccirc;i tiu &scirc;tono, ke &gcirc;i fari&gcirc;u pano.</l>
  <l n='4'>Kaj Jesuo respondis al li: Estas skribite: Ne per la pano sole
    vivos homo.</l>
  <l n='5'>Kaj kondukinte lin supren, li montris al li &ccirc;iujn
    regnojn de la mondo en momento da tempo.</l>
  <l n='6'>Kaj la diablo diris al
    li: Mi donos al vi la tutan &ccirc;i tiun potencon kaj ilian gloron;
    &ccirc;ar &gcirc;i estas transdonita al mi, kaj al kiu ajn mi volas, al tiu
    mi &gcirc;in donas.</l>
  <l n='7'>Se do vi adorklini&gcirc;os anta&ubreve; mi, &ccirc;io estos via.</l>
  <l n='8'>Kaj responde Jesuo diris al li: Estas skribite: Al la Eternulo,
    via Dio, adorklini&gcirc;u, kaj al Li sola servu.</l>
  <l n='9'>Kaj li kondukis lin
    al Jerusalem, kaj starigis lin sur la tegmenta pinto de la
    templo, kaj diris al li: Se vi estas Filo de Dio, &jcirc;etu vin de &ccirc;i
    tie malsupren;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='10'>Al siaj an&gcirc;eloj Li ordonos pri vi, ke ili vin gardu,<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>kaj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='11'>Sur la manoj ili vin portos,<lb/>
         Por ke vi ne falpu&scirc;i&gcirc;u sur &scirc;tono per via piedo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj responde Jesuo diris al li: Estas dirite: Ne provu la
    Eternulon, vian Dion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj fininte la tutan tentadon, la diablo foriris de li &gcirc;is
    estonta tempo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj revenis Jesuo en la potenco de la Spirito en Galileon; kaj
    eliris famo pri li tra la tuta &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o.</l>
  <l n='15'>Kaj li instruadis en
    iliaj sinagogoj, glorate de &ccirc;iuj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj li venis al Nazaret, kie li estis edukita; kaj la&ubreve; sia
    kutimo li eniris en la sinagogon en la sabata tago, kaj stari&gcirc;is,
    por legi.</l>
  <l n='17'>Kaj estis donita al li libro de la profeto Jesaja.
    Kaj, malferminte la libron, li trovis la lokon, kie estis
    skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='18'>La spirito de la Eternulo estas sur mi,<lb/>
         &Ccirc;ar Li min sanktoleis, por bonanonci al malri&ccirc;uloj;<lb/>
         Li sendis min, por anonci liberecon al kaptitoj<lb/>
         Kaj vidpovon al blinduloj,<lb/>
         Por meti la vunditojn en liberecon,<lb/></l>
  <l n='19'>Por proklami favorjaron de la Eternulo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj kunvolvinte la libron, kaj redoninte &gcirc;in al la subulo, li
    sidi&gcirc;is; kaj la okuloj de &ccirc;iuj en la sinagogo atente lin
    rigardis.</l>
  <l n='21'>Kaj li ekparolis al ili: Hodia&ubreve; tiu skribo
    plenumi&gcirc;as en viaj oreloj.</l>
  <l n='22'>Kaj &ccirc;iuj atestis pri li, kaj miris
    pro la vortoj de graco, kiuj eliris el lia bu&scirc;o; kaj ili diris:
    &Ccirc;u &ccirc;i tiu ne estas la filo de Jozef?</l>
  <l n='23'>Kaj li diris al ili:
    Sendube vi diros al mi la jenan sentencon: Kuracisto, sanigu vin
    mem; kiajn aferojn, pri kiuj ni a&ubreve;dis, en Kapernaum faritajn,
    tiajn faru &ccirc;i tie en via patrujo.</l>
  <l n='24'>Kaj li diris: Vere mi diras
    al vi: Neniu profeto estas akceptata en sia patrujo.</l>
  <l n='25'>Kun
    vereco mi diras al vi: Estis multaj vidvinoj en Izrael en la
    tagoj de Elija, kiam estis &scirc;losita la &ccirc;ielo tri jarojn kaj ses
    monatojn, kiam okazis granda malsato sur la tuta lando;</l>
  <l n='26'>kaj al
    neniu el ili Elija estis sendita, krom al Carfat en la lando
    Cidon, al virino vidvino.</l>
  <l n='27'>Kaj estis multaj lepruloj en Izrael
    en la tagoj de la profeto Eli&scirc;a; sed neniu el ili estis purigita,
    krom Naaman, la Siriano.</l>
  <l n='28'>Kaj &ccirc;iuj en la sinagogo pleni&gcirc;is de
    kolero, a&ubreve;dante tion;</l>
  <l n='29'>kaj levi&gcirc;inte, ili el&jcirc;etis lin ekster la
    urbon, kaj kondukis lin &gcirc;is la kruta&jcirc;o de la monteto, sur kiu
    ilia urbo estis konstruita, por &jcirc;eti lin malsupren.</l>
  <l n='30'>Sed li
    foriris, trapasinte tra ilia mezo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj li malsupreniris al Kapernaum, urbo Galilea. Kaj li
    instruis ilin en la sabato;</l>
  <l n='32'>kaj oni miris pro lia instruado,
    &ccirc;ar kun a&ubreve;toritato estis lia vorto.</l>
  <l n='33'>Kaj en la sinagogo estis
    viro, havanta spiriton de malpura demono; kaj li kriegis per
    la&ubreve;ta vo&ccirc;o,</l>
  <l n='34'>dirante: Ha! kio estas inter ni kaj vi, Jesuo
    Nazaretano? &Ccirc;u vi venis, por pereigi nin? Mi scias, kiu vi estas,
    la Sanktulo de Dio.</l>
  <l n='35'>Kaj Jesuo severe admonis lin, dirante:
    Silentu, kaj eliru el li. Kaj &jcirc;etinte lin en la mezon, la demono
    eliris el li, neniel difektinte lin.</l>
  <l n='36'>Kaj falis miro sur &ccirc;iujn,
    kaj ili kunparoladis inter si, dirante: Kia vorto estas &ccirc;i tio?
    &ccirc;ar kun a&ubreve;toritato kaj potenco li ordonas al la malpuraj
    spiritoj, kaj ili eliras.</l>
  <l n='37'>Kaj famo pri li eliris al &ccirc;iu loko
    de la tuta &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Kaj levi&gcirc;inte el la sinagogo, li eniris en la domon de Simon.
    Kaj la bopatrino de Simon estis tenata de granda febro, kaj ili
    petis lin pri &scirc;i.</l>
  <l n='39'>Kaj starante super &scirc;i, li admonis la febron;
    kaj &gcirc;i forlasis &scirc;in, kaj &scirc;i tuj levi&gcirc;is kaj servis al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Kaj &ccirc;e la subiro de la suno &ccirc;iuj, kiuj havis malsanulojn kun
    diversaj malsanoj, venigis ilin al li; kaj li metis sur &ccirc;iun el
    ili la manojn, kaj sanigis ilin.</l>
  <l n='41'>Eliris anka&ubreve; demonoj el
    multaj, kriegante, kaj dirante: Vi estas la Filo de Dio. Kaj
    severe admonante, li ne permesis al ili paroli, &ccirc;ar ili sciis, ke
    li estas la Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>Kaj kiam tagi&gcirc;is, li eliris, kaj venis en dezertan lokon; kaj
    la homamasoj lin ser&ccirc;is, kaj venis al li, kaj lin detenis, ke li
    ne foriru de ili.</l>
  <l n='43'>Sed li diris al ili: Anka&ubreve; al la ceteraj
    urboj mi devas prediki la evangelion de la regno de Dio; &ccirc;ar por
    tio mi estas sendita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Kaj li predikis en la sinagogoj de Galileo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj dum la homamaso &ccirc;irka&ubreve;premis lin kaj a&ubreve;skultis la vorton de
    Dio, li staris apud la lago Genesaret;</l>
  <l n='2'>kaj li vidis du &scirc;ipetojn
    starantajn apud la lago, sed la fi&scirc;kaptistoj &jcirc;us eliris el ili,
    kaj lavis la retojn.</l>
  <l n='3'>Kaj li eniris en unu el la &scirc;ipetoj, kiu
    apartenis al Simon, kaj petis, ke li for&scirc;ovu iom for de la bordo.
    Kaj li sidi&gcirc;is, kaj instruis la homamason el la &scirc;ipeto.</l>
  <l n='4'>Kaj
    kiam li &ccirc;esis paroli, li diris al Simon: For&scirc;ovu &gcirc;is la profundo,
    kaj mallevu la retojn por akirado.</l>
  <l n='5'>Kaj responde Simon diris:
    Estro, ni jam laboris la tutan nokton kaj kaptis nenion; tamen
    la&ubreve; via diro mi mallevos la retojn.</l>
  <l n='6'>Kaj tion farinte, ili
    enfermis grandan amason da fi&scirc;oj, kaj iliaj retoj ekrompi&gcirc;is;</l>
  <l n='7'>kaj ili geste signis al siaj kompanianoj en la alia &scirc;ipeto, ke
    ili venu kaj helpu ilin. Kaj ili venis, kaj plenigis amba&ubreve;
    &scirc;ipetojn, &gcirc;is ekprofundi&gcirc;o.</l>
  <l n='8'>Sed Simon Petro, tion vidinte,
    falis teren anta&ubreve; la genuoj de Jesuo, dirante: Foriru de mi, ho
    Sinjoro, &ccirc;ar mi estas pekulo.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar pro la preno de fi&scirc;oj, kiun
    ili akiris, miro kaptis lin, kaj &ccirc;iujn, kiuj estis kun li,</l>
  <l n='10'>kaj
    tiel same Jakobon kaj Johanon, filojn de Zebedeo, kiuj estis
    kompanianoj de Simon. Kaj Jesuo diris al Simon: Ne timu; de nun
    vi estos kaptisto de homoj.</l>
  <l n='11'>Kaj kiam ili surbordigis siajn
    &scirc;ipetojn, ili forlasis &ccirc;ion, kaj sekvis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj dum li estis en unu el la urboj, jen viro plena de lepro;
    kaj vidante Jesuon, li falis sur la viza&gcirc;on kaj petegis lin,
    dirante: Sinjoro, se vi volas, vi povas min purigi.</l>
  <l n='13'>Kaj li
    etendis la manon kaj tu&scirc;is lin, dirante: Mi volas; estu purigita.
    Kaj tuj la lepro foriris de li.</l>
  <l n='14'>Kaj li ordonis al li, ke li
    diru al neniu: Sed foririnte, montru vin al la pastro kaj tiele
    oferu pro via purigado, kiel ordonis Moseo, por atesto al ili.</l>
  <l n='15'>Sed la famo pri li des pli multe disvasti&gcirc;is; kaj grandaj
    homamasoj kunvenis, por a&ubreve;skulti kaj por esti sanigitaj je siaj
    malsanoj.</l>
  <l n='16'>Sed li fortiris sin en la dezertojn, kaj pre&gcirc;adis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj en unu el tiuj tagoj li estis instruanta; kaj &ccirc;eestis
    Fariseoj kaj le&gcirc;instruistoj, sidantaj, kiuj alvenis el &ccirc;iu vila&gcirc;o
    de Galileo kaj el Judujo kaj el Jerusalem; kaj la potenco de la
    Eternulo alestis, por sanigi ilin.</l>
  <l n='18'>Kaj jen viroj alportis sur
    lito viron, kiu estis paralizita; kaj ili penis enporti lin kaj
    meti lin anta&ubreve; li.</l>
  <l n='19'>Kaj ne trovinte, kiamaniere ili povas
    enporti lin, pro la homamaso, ili supreniris sur la tegmenton,
    kaj mallevis lin tra la tegoloj, kun la liteto, en la mezon anta&ubreve;
    Jesuo.</l>
  <l n='20'>Kaj vidante ilian fidon, li diris: Ho viro, viaj pekoj
    estas al vi pardonitaj.</l>
  <l n='21'>Kaj la skribistoj kaj Fariseoj
    komencis diskuti inter si, dirante: Kiu estas &ccirc;i tiu, kiu parolas
    blasfemojn? kiu povas pardoni pekojn krom Dio sola?</l>
  <l n='22'>Sed Jesuo,
    eksciante iliajn pensojn, responde diris al ili: Kial vi diskutas
    en viaj koroj?</l>
  <l n='23'>Kio estas pli facila, diri: Viaj pekoj estas al
    vi pardonitaj, a&ubreve; diri: Levi&gcirc;u kaj piediru?</l>
  <l n='24'>Sed por ke vi
    sciu, ke la Filo de homo havas a&ubreve;toritaton sur la tero pardoni
    pekojn &dash; li diris al la paralizulo: Mi diras al vi: Levi&gcirc;u, kaj
    prenu vian liteton, kaj iru al via domo.</l>
  <l n='25'>Kaj tuj li levi&gcirc;is
    anta&ubreve; ili, kaj prenis tion, sur kio li ku&scirc;is, kaj iris al sia
    domo, glorante Dion.</l>
  <l n='26'>Kaj mirego kaptis &ccirc;iujn, kaj li gloris
    Dion; kaj ili pleni&gcirc;is de timo, dirante: Ni vidis mirinda&jcirc;ojn
    hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj post tio li eliris, kaj vidis impostiston, nomatan Levi,
    sidantan &ccirc;e la impostejo, kaj diris al li: Sekvu min.</l>
  <l n='28'>Kaj li
    forlasis &ccirc;ion, kaj levi&gcirc;is, kaj sekvis lin.</l>
  <l n='29'>Kaj Levi faris
    grandan festenon por li en sia domo, kaj estis granda amaso da
    impostistoj kaj aliaj, kiuj sidis &ccirc;e man&gcirc;o kun ili.</l>
  <l n='30'>Kaj la
    Fariseoj kaj iliaj skribistoj murmuris kontra&ubreve; liaj dis&ccirc;iploj,
    dirante: Kial vi man&gcirc;as kaj trinkas kun impostistoj kaj pekuloj?</l>
  <l n='31'>Kaj Jesuo responde diris al ili: Ne la sanuloj bezonas
    kuraciston, sed la malsanuloj.</l>
  <l n='32'>Mi venis, por alvoki ne
    justulojn, sed pekulojn al pento.</l>
  <l n='33'>Kaj ili diris al li: La
    dis&ccirc;iploj de Johano ofte fastas kaj faras pre&gcirc;ojn, kaj tiel same
    anka&ubreve; la dis&ccirc;iploj de la Fariseoj; sed la viaj man&gcirc;as kaj
    trinkas.</l>
  <l n='34'>Kaj Jesuo diris al ili: &Ccirc;u vi povas igi la filojn de
    la edzi&gcirc;ejo fasti, dum la fian&ccirc;o estas kun ili?</l>
  <l n='35'>Sed venos
    tagoj; kaj kiam la fian&ccirc;o estos prenita for de ili, tiam ili
    fastos en tiuj tagoj.</l>
  <l n='36'>Kaj li anka&ubreve; parolis al ili parabolon:
    Neniu &scirc;iras pecon el nova vesto kaj alkudras &gcirc;in sur malnovan
    veston; &ccirc;ar alie li &scirc;irus la novan, kaj anka&ubreve; la flika&jcirc;o el la
    nova ne harmonius kun la malnova.</l>
  <l n='37'>Kaj neniu enver&scirc;as novan
    vinon en malnovajn felsakojn; &ccirc;ar alie la nova vino krevigus la
    felsakojn, kaj &gcirc;i mem elfluus, kaj la felsakoj detrui&gcirc;us.</l>
  <l n='38'>Sed
    novan vinon oni devas enver&scirc;i en novajn felsakojn.</l>
  <l n='39'>Kaj neniu,
    trinkinte malnovan vinon, deziras novan; &ccirc;ar li diras: La malnova
    estas preferinda.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj en sabato li iris tra la grenkampoj, kaj liaj dis&ccirc;iploj
    de&scirc;iris la spikojn, kaj man&gcirc;is, frotante ilin en la manoj.</l>
  <l n='2'>Sed
    iuj el la Fariseoj diris: Kial vi faras tion, kion fari en sabato
    ne estas permesate?</l>
  <l n='3'>Kaj Jesuo, respondante al ili, diris: &Ccirc;u vi
    e&ccirc; ne legis, kion faris David, kiam malsatis li kaj liaj kunuloj?</l>
  <l n='4'>ke li eniris en la domon de Dio, kaj prenis kaj man&gcirc;is kaj
    donis anka&ubreve; al siaj kunuloj la panojn de propono, kiujn man&gcirc;i ne
    estas permesate, krom nur al la pastroj?</l>
  <l n='5'>Kaj li diris al ili:
    La Filo de homo estas sinjoro de la sabato.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj en alia sabato li eniris en la sinagogon kaj instruadis;
    kaj tie estis viro, kies dekstra mano estis velkinta.</l>
  <l n='7'>Kaj la
    skribistoj kaj Fariseoj observis lin atente, &ccirc;u li sanigos en la
    sabato, por ke ili trovu, kiel lin akuzi.</l>
  <l n='8'>Sed li sciis iliajn
    pensojn, kaj li diris al la viro, kiu havis la manon velkintan:
    Levi&gcirc;u, kaj stari&gcirc;u en la mezo. Kaj li levi&gcirc;is kaj stari&gcirc;is.</l>
  <l n='9'>Kaj Jesuo diris al ili: Mi vin demandas: &ccirc;u estas permesate
    bonfari en sabato, a&ubreve; malbonfari? Savi vivon, al &gcirc;in pereigi?</l>
  <l n='10'>Kaj &ccirc;irka&ubreve;rigardinte &ccirc;iujn, li diris al li: Etendu vian manon.
    Kaj li tion faris, kaj lia mano resani&gcirc;is.</l>
  <l n='11'>Sed ili pleni&gcirc;is de
    frenezo, kaj interparoladis inter si, kion ili faru al Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj en tiuj tagoj li foriris sur la monton, por pre&gcirc;i; kaj li
    pasigis la tutan nokton en pre&gcirc;ado al Dio.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam tagi&gcirc;is,
    li alvokis siajn dis&ccirc;iplojn, kaj elektis el ili dek du, kiujn li
    anka&ubreve; nomis apostoloj:</l>
  <l n='14'>Simonon, kiun li anka&ubreve; nomis Petro, kaj
    Andreon, lian fraton, kaj Jakobon kaj Johanon kaj Filipon kaj
    Bartolomeon</l>
  <l n='15'>kaj Mateon kaj Tomason, kaj Jakobon, filon de
    Alfeo, kaj Simonon, nomatan Fervorulo,</l>
  <l n='16'>kaj Judason de Jakobo,
    kaj Judason Iskariotan, kiu fari&gcirc;is perfidulo.</l>
  <l n='17'>Kaj li
    malsupreniris kun ili, kaj staris sur ebena loko, kaj granda
    amaso de liaj dis&ccirc;iploj, kaj granda nombro de la popolo el la
    tuta Judujo kaj Jerusalem, kaj el la marbordo de Tiro kaj Cidon,
    kiuj alvenis, por a&ubreve;skulti lin kaj sani&gcirc;i je siaj malsanoj;</l>
  <l n='18'>kaj tiuj, kiuj estis turmentataj de malpuraj spiritoj, estis
    sanigitaj.</l>
  <l n='19'>Kaj la tuta homamaso volis tu&scirc;i lin, &ccirc;ar potenco
    eliris el li kaj sanigis &ccirc;iujn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj li levis siajn okulojn al siaj dis&ccirc;iploj, kaj diris:
    Feli&ccirc;aj estas vi malri&ccirc;uloj, &ccirc;ar via estas la regno de Dio.</l>
  <l n='21'>Feli&ccirc;aj estas vi, kiuj nun malsatas, &ccirc;ar vi sati&gcirc;os. Feli&ccirc;aj
    estas vi, kiuj nun ploras, &ccirc;ar vi ridos.</l>
  <l n='22'>Feli&ccirc;aj vi estas,
    kiam oni vin malamos kaj vin izolos kaj vin ripro&ccirc;os, kaj el&jcirc;etos
    vian nomon kial malbonan, pro la Filo de homo.</l>
  <l n='23'>&Gcirc;oju en tiu
    tago, kaj pro &gcirc;ojo saltu, &ccirc;ar jen via rekompenco estas granda en
    la &ccirc;ielo; &ccirc;ar tiel same faris iliaj patroj kontra&ubreve; la profetoj.</l>
  <l n='24'>Sed ve al vi ri&ccirc;uloj! &ccirc;ar vi jam ricevis vian konsolon.</l>
  <l n='25'>Ve
    al vi satigitaj! &ccirc;ar vi malsatos. Ve al vi, kiuj nun ridas! &ccirc;ar
    vi mal&gcirc;ojos kaj ploros.</l>
  <l n='26'>Ve, kiam &ccirc;iuj homoj parolos bone pri
    vi! &ccirc;ar tiel same faris iliaj patroj al la falsaj profetoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Sed mi diras al vi, kiuj a&ubreve;das: Amu viajn malamikojn, faru
    bonon al viaj malamantoj;</l>
  <l n='28'>benu tiujn, kiuj vin malbenas; pre&gcirc;u
    por tiuj, kiuj kun insulto vin atakas.</l>
  <l n='29'>Al tiu, kiu frapas vin
    sur la vango, prezentu anka&ubreve; la alian; kaj de tiu, kiu prenas
    vian mantelon, ne detenu vian tunikon.</l>
  <l n='30'>Donu al &ccirc;iu, kiu petas
    de vi; kaj de tiu, kiu forprenas viajn poseda&jcirc;ojn, ne repostulu
    ilin.</l>
  <l n='31'>Kaj kiel vi volas, ke la homoj faru al vi, faru anka&ubreve; al
    ili tiel same.</l>
  <l n='32'>Kaj se vi amas tiujn, kiuj amas vin, kian
    dankon vi havas? &ccirc;ar e&ccirc; la pekuloj amas tiujn, kiuj ilin amas.</l>
  <l n='33'>Kaj se vi bonfaras al viaj bonfarantoj, kian dankon vi havas? &ccirc;ar
    e&ccirc; la pekuloj tiel same faras.</l>
  <l n='34'>Kaj se vi pruntas al tiuj, de
    kiuj vi esperas ricevi, kian dankon vi havas? e&ccirc; pekuloj pruntas
    al pekuloj, por egale rericevi.</l>
  <l n='35'>Sed amu viajn malamikojn, kaj
    bonfaru, kaj pruntedonu, pri neniu perdante esperon; kaj via
    rekompenco estos granda, kaj vi estos filoj de la Plejalta; &ccirc;ar
    Li estas bona al la nedankemuloj kaj malbonuloj.</l>
  <l n='36'>Estu
    kompatemaj, kiel via Patro estas kompatema.</l>
  <l n='37'>Kaj ne ju&gcirc;u, kaj
    vi ne estos ju&gcirc;itaj; kaj ne kondamnu, kaj vi ne estos
    kondamnitaj; liberigu, kaj vi estos liberigitaj;</l>
  <l n='38'>donu, kaj
    estos donite al vi; bonan mezuron, premitan, kunskuitan,
    superfluantan, oni donos en vian sinon. &Ccirc;ar per kia mezuro vi
    mezuras, per tia oni remezuros al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Kaj li parolis anka&ubreve; al ili parabolon: &Ccirc;u blindulo povas gvidi
    blindulon? &ccirc;u ne falos amba&ubreve; en fosa&jcirc;on?</l>
  <l n='40'>Dis&ccirc;iplo ne estas
    super sia instruisto; sed perfektigite, &ccirc;iu estos kiel lia
    instruisto.</l>
  <l n='41'>Kaj kial vi rigardas la lignereton, kiu estas en
    la okulo de via frato, kaj ne pripensas la trabon, kiu estas en
    via propra okulo?</l>
  <l n='42'>Kiel vi povas diri al via frato: Frato, lasu
    min eltiri la lignereton, kiu estas en via okulo; dum vi ne
    pripensas la trabon en via propra okulo? Hipokritulo! eltiru unue
    la trabon el via okulo, kaj tiam vi klare vidos, por eltiri la
    lignereton, kiu estas en la okulo de via frato.</l>
  <l n='43'>&Ccirc;ar ne
    ekzistas bona arbo, kiu donas putran frukton; nek putra arbo, kiu
    donas bonan frukton.</l>
  <l n='44'>&Ccirc;ar &ccirc;iu arbo estas konata per sia propra
    frukto. &Ccirc;ar el dornarbetoj oni ne kolektas figojn, nek el
    rubusujo oni rikoltas vinberojn.</l>
  <l n='45'>Bona homo el la bona
    trezorejo de sia koro liveras bonon, kaj malbona homo el la
    malbona trezorejo liveras malbonon; &ccirc;ar el la abundo de la koro
    parolas lia bu&scirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>Kaj kial vi min vokas: Sinjoro, Sinjoro; kaj ne faras tion,
    kion mi diras?</l>
  <l n='47'>Pri &ccirc;iu, kiu venas al mi, kaj a&ubreve;das miajn
    parolojn, kaj plenumas ilin, mi montros al vi, al kiu li similas:</l>
  <l n='48'>li similas al viro, kiu, konstruante domon, fosis kaj profunde
    kavigis, kaj metis fundamenton sur la roko; kaj kiam okazis
    inundo, la rivero sin &jcirc;etis kontra&ubreve; tiun domon, kaj ne povis &gcirc;in
    &scirc;anceli; &ccirc;ar &gcirc;i estis bone konstruita.</l>
  <l n='49'>Sed tiu, kiu a&ubreve;das kaj
    ne plenumas, similas al viro, kiu konstruis sur la tero sen
    fundamento domon; kontra&ubreve; kiun la rivero sin &jcirc;etis, kaj &gcirc;i tuj
    enfalis, kaj la ruino de tiu domo estis granda.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Fininte &ccirc;iujn siajn dirojn en la oreloj de la popolo, li eniris
    en Kapernaumon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj sklavo de unu centestro, kiu estis kara por li, estis
    malsana kaj preska&ubreve; mortanta.</l>
  <l n='3'>Kaj a&ubreve;dinte pri Jesuo, tiu sendis
    al li plia&gcirc;ulojn de la Judoj, por peti, ke li venu, por savi lian
    sklavon.</l>
  <l n='4'>Kaj veninte al Jesuo, ili insiste petegis, dirante: Li
    estas inda, ke vi faru al li tiun komplezon;</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar li amas nian
    nacion, kaj li mem konstruigis por ni la sinagogon.</l>
  <l n='6'>Kaj Jesuo
    ekiris kun ili. Kaj kiam li estis ne malproksime de la domo, la
    centestro sendis al li amikojn, por diri al li: Sinjoro, ne &gcirc;enu
    vin; &ccirc;ar mi ne estas inda, ke vi venu sub mian tegmenton;</l>
  <l n='7'>pro
    tio mi ne opiniis min inda veni al vi. Sed vorton parolu, kaj mia
    knabo sani&gcirc;os.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar mi anka&ubreve; estas homo metita sub a&ubreve;toritato,
    havante sub mi soldatojn; kaj mi diras al &ccirc;i tiu: Iru; kaj li
    iras; kaj al alia: Venu; kaj li venas; kaj al mia sklavo: Faru &ccirc;i
    tion; kaj li &gcirc;in faras.</l>
  <l n='9'>Kaj kiam Jesuo tion a&ubreve;dis, li miris pri
    li, kaj sin turninte, diris al la homamaso, lin sekvanta: Mi
    diras al vi: E&ccirc; en Izrael mi ne trovis tiom da fido.</l>
  <l n='10'>Kaj la
    senditoj, reveninte al la domo, trovis la sklavon sana.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj post nelonge li iris al urbo nomata Nain, kaj akompanis
    lin liaj dis&ccirc;iploj kaj granda homamaso.</l>
  <l n='12'>Kaj kiam li
    alproksimi&gcirc;is al la pordego de la urbo, jen oni elportis
    mortinton, la solan filon de lia patrino, kaj &scirc;i estis vidvino;
    kaj granda homamaso el la urbo estis kun &scirc;i.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam la
    Sinjoro &scirc;in vidis, li kortu&scirc;i&gcirc;is pri &scirc;i, kaj diris al &scirc;i: Ne
    ploru.</l>
  <l n='14'>Kaj li alproksimi&gcirc;is, kaj tu&scirc;is la portilon, kaj la
    portantoj haltis. Kaj li diris: Junulo, mi diras al vi: Levi&gcirc;u.</l>
  <l n='15'>Kaj la mortinto side levi&gcirc;is kaj komencis paroli. Kaj li donis
    lin al lia patrino.</l>
  <l n='16'>Kaj timo kaptis &ccirc;iujn; kaj ili gloris
    Dion, dirante: Granda profeto levi&gcirc;is inter ni; kaj: Dio vizitis
    Sian popolon.</l>
  <l n='17'>Kaj &ccirc;i tiu famo pri li eliris tra la tuta
    Judujo, kaj tra la tuta &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj la dis&ccirc;iploj de Johano sciigis lin pri &ccirc;io tio.</l>
  <l n='19'>Kaj
    Johano, alvokinte al si du el siaj dis&ccirc;iploj, sendis ilin al la
    Sinjoro, por diri: &Ccirc;u vi estas la venonto, a&ubreve; &ccirc;u ni atendu alian?</l>
  <l n='20'>Kaj kiam la viroj alvenis al li, ili diris: Johano, la
    Baptisto, sendis nin al vi, por diri: &Ccirc;u vi estas la venonto, a&ubreve;
    &ccirc;u ni atendu alian?</l>
  <l n='21'>En tiu horo li sanigis multajn je malsanoj
    kaj pestoj kaj malbonaj spiritoj; kaj al multaj blinduloj li
    redonis vidpovon.</l>
  <l n='22'>Kaj li respondis kaj diris al ili: Iru kaj
    sciigu Johanon pri tio, kion vi vidis kaj a&ubreve;dis: blinduloj vidas,
    lamuloj mar&scirc;as, lepruloj estas purigitaj, kaj surduloj a&ubreve;das,
    mortintoj levi&gcirc;as, al malri&ccirc;uloj evangelio estas predikata.</l>
  <l n='23'>Kaj feli&ccirc;a estas &ccirc;iu, kiu ne falpu&scirc;i&gcirc;as pro mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj kiam la senditoj de Johano foriris, li komencis paroli al
    la homamasoj pri Johano: Kion vi eliris en la dezerton, por
    rigardi? &ccirc;u junkon skuatan de la vento?</l>
  <l n='25'>Sed kion vi eliris,
    por vidi? &ccirc;u homon per mola vestaro vestitan? Jen tiuj, kiuj
    portas luksan vestaron kaj delikate vivadas, trovi&gcirc;as en domoj de
    re&gcirc;oj.</l>
  <l n='26'>Sed kion vi eliris, por vidi? &ccirc;u profeton? Jes, mi
    diras al vi, kaj multe pli ol profeton.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar li estas tiu, pri
    kiu estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='27'>Jen Mi sendos Mian an&gcirc;elon anta&ubreve; via viza&gcirc;o,<lb/>
         Kaj li preparos anta&ubreve; vi vian vojon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Mi diras al vi: Inter naskitoj de virinoj estas neniu pli
    granda ol Johano; tamen tiu, kiu estas nur malgranda en la regno
    de Dio, estas pli granda ol li.</l>
  <l n='29'>Kaj la tuta popolo kaj la
    impostistoj, a&ubreve;dinte, pravigis Dion, &ccirc;ar ili ricevis la bapton de
    Johano.</l>
  <l n='30'>Sed la Fariseoj kaj la le&gcirc;istoj rifuzis por si la
    intencon de Dio, &ccirc;ar ili ne estis baptitaj de li.</l>
  <l n='31'>Al kio do mi
    komparos la homojn de &ccirc;i tiu generacio? kaj al kio ili similas?</l>
  <l n='32'>Ili similas al infanoj, kiuj sidas sur la placo kaj vokas unu
    al alia, dirante: Ni flutis al vi, kaj vi ne dancis; ni lamentis,
    kaj vi ne ploris.</l>
  <l n='33'>&Ccirc;ar Johano, la Baptisto, venis, nek man&gcirc;ante
    panon nek trinkante vinon; kaj vi diras: Li havas demonon.</l>
  <l n='34'>La
    Filo de homo venis, man&gcirc;ante kaj trinkante; kaj vi diras: Jen
    man&gcirc;egulo kaj vindrinkulo, amiko de impostistoj kaj pekuloj!</l>
  <l n='35'>Kaj la sa&gcirc;eco estas pravigita de &ccirc;iuj siaj infanoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj unu el la Fariseoj petis lin, ke li man&gcirc;u kun li. Kaj li
    eniris en la domon de la Fariseo, kaj sidi&gcirc;is &ccirc;e man&gcirc;o.</l>
  <l n='37'>Kaj
    jen estis en la urbo virino pekulino; kaj kiam &scirc;i eksciis, ke
    Jesuo sidas &ccirc;e man&gcirc;o en la domo de la Fariseo, &scirc;i alportis
    alabastran vazon da &scirc;mira&jcirc;o,</l>
  <l n='38'>kaj starante malanta&ubreve;e &ccirc;e liaj
    piedoj, plorante, &scirc;i komencis priver&scirc;i liajn piedojn per siaj
    larmoj, kaj vi&scirc;is ilin per la haroj de sia kapo, kaj kisadis
    liajn piedojn, kaj &scirc;miris ilin per la &scirc;mira&jcirc;o.</l>
  <l n='39'>Kaj kiam la
    Fariseo, kiu lin invitis, tion vidis, li parolis en si, dirante:
    &Ccirc;i tiu, se li estus profeto, ja scius, kiu kaj kia virino lin
    tu&scirc;as, ke &scirc;i estas pekulino.</l>
  <l n='40'>Kaj responde Jesuo diris al li:
    Simon, mi havas ion diri al vi. Kaj li diris: Majstro, parolu.</l>
  <l n='41'>Unu pruntedoninto havis du &scirc;uldantojn; unu &scirc;uldis kvincent
    denarojn, kaj la alia kvindek.</l>
  <l n='42'>Kiam ili havis nenion, per kio
    pagi, li pardonis al amba&ubreve; la &scirc;uldon. Kiu el ili do lin pli amos?</l>
  <l n='43'>Simon responde diris: Tiu, mi supozas, al kiu li pardonis la
    pli grandan &scirc;uldon. Kaj li diris al li: Vi prave ju&gcirc;is.</l>
  <l n='44'>Kaj
    sin turnante al la virino, li diris al Simon: &Ccirc;u vi vidas &ccirc;i tiun
    virinon? Mi eniris en vian domon, vi ne donis al mi akvon por la
    piedoj; sed &scirc;i priver&scirc;is miajn piedojn per siaj larmoj kaj vi&scirc;is
    ilin per siaj haroj.</l>
  <l n='45'>Vi ne donis al mi kison; sed &scirc;i, de la
    tempo, kiam mi eniris, ne &ccirc;esis kisadi miajn piedojn.</l>
  <l n='46'>Vi ne
    &scirc;miris mian kapon per oleo; sed &scirc;i &scirc;miris miajn piedojn per
    &scirc;mira&jcirc;o.</l>
  <l n='47'>Pro tio mi diras al vi: &Scirc;iaj pekoj, kiuj estas
    multaj, estas pardonitaj; &ccirc;ar &scirc;i multe amis; sed al kiu malmulto
    estas pardonita, tiu malmulte amas.</l>
  <l n='48'>Kaj li diris al &scirc;i: Viaj
    pekoj estas pardonitaj.</l>
  <l n='49'>Kaj tiuj, kiuj sidis &ccirc;e man&gcirc;o kun li,
    komencis diri inter si: Kiu estas &ccirc;i tiu, kiu e&ccirc; pardonas pekojn?</l>
  <l n='50'>Kaj li diris al la virino: Via fido vin savis; iru en pacon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj post ne longe li vojiradis tra urboj kaj vila&gcirc;oj,
    predikante kaj alportante la evangelion de la regno de Dio, kaj
    kun li la dek du,</l>
  <l n='2'>kaj iuj virinoj, kiuj estis resanigitaj je
    malbonaj spiritoj kaj malsanoj: Maria, kiu estis nomata
    Magdalena, el kiu eliris sep demonoj,</l>
  <l n='3'>kaj Joana, edzino de
    &Hcirc;uzas, la &ccirc;ambelano de Herodo, kaj Susana, kaj multaj aliaj, kiuj
    faris al ili helpan servadon per sia havo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj kiam granda homamaso kolekti&gcirc;is, kaj homoj el &ccirc;iu urbo
    venis al li, li diris per parabolo:</l>
  <l n='5'>La semisto eliris, por semi
    sian semon; kaj dum li semis, iuj semoj falis apud la vojo kaj
    estis piedpremitaj, kaj la birdoj de la &ccirc;ielo forman&gcirc;is ilin.</l>
  <l n='6'>Kaj aliaj falis sur &scirc;tonan lokon, kaj kreskinte, velkis, &ccirc;ar ili
    ne havis malseka&jcirc;on.</l>
  <l n='7'>Kaj aliaj falis meze inter dornojn; kaj la
    dornoj kunkreskis, kaj sufokis ilin.</l>
  <l n='8'>Kaj aliaj falis en la
    bonan teron, kaj kreskinte, produktis frukton centoble. Dirinte
    tion, li kriis: Kiu havas orelojn por a&ubreve;di, tiu a&ubreve;du.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj liaj dis&ccirc;iploj demandis al li, kia estas &ccirc;i tiu parabolo.</l>
  <l n='10'>Kaj li diris: Al vi estas donite scii la misterojn de la regno
    de Dio; sed al la aliaj per paraboloj, por ke, vidante, ili ne
    rimarku, kaj a&ubreve;dante, ili ne komprenu.</l>
  <l n='11'>La parabolo estas jena:
    La semo estas la vorto de Dio.</l>
  <l n='12'>Kaj la falintaj apud la vojo
    estas tiuj, kiuj a&ubreve;dis; tiam venas la diablo, kaj forprenas la
    vorton el ilia koro, por ke ili ne kredu kaj ne estu savitaj.</l>
  <l n='13'>Kaj la falintaj sur la &scirc;tonan lokon estas tiuj, kiuj, a&ubreve;dinte,
    kun &gcirc;ojo akceptas la vorton; sed ili ne havas radikon, kaj kredas
    nur portempe, kaj en tempo de tento ili defalas.</l>
  <l n='14'>Kaj tio, kio
    falis inter dornojn, estas tiuj, kiuj a&ubreve;dis, kaj dum sia irado
    sufoki&gcirc;as per zorgoj kaj ri&ccirc;o kaj plezuroj de la vivo, kaj ne
    perfektigas frukton.</l>
  <l n='15'>Kaj tio, kio falis en la bonan teron,
    estas tiuj, kiuj en bela kaj bona koro, a&ubreve;dinte la vorton,
    konservas &gcirc;in, kaj kun pacienco donas frukton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj ekbruliginte lampon, oni ne kovras &gcirc;in per vazo, a&ubreve;
    for&scirc;ovas &gcirc;in sub liton; sed metas &gcirc;in sur lampingon, por ke la
    enirantoj povu vidi la lumon.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar estas ka&scirc;ita nenio, kio ne
    malka&scirc;i&gcirc;os; kaj ne estas io sekreta, kio ne koni&gcirc;os kaj klare
    elmontri&gcirc;os.</l>
  <l n='18'>Atentu do, kiamaniere vi a&ubreve;das; &ccirc;ar kiu ajn
    havas, al tiu estos donite; kaj kiu ajn ne havas, de tiu estos
    forprenita e&ccirc; tio, kion li &scirc;ajne havas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj alvenis al li lia patrino kaj liaj fratoj, kaj ili ne
    povis lin atingi pro la homamaso.</l>
  <l n='20'>Kaj oni sciigis lin: Via
    patrino kaj viaj fratoj staras ekstere, kaj deziras vin vidi.</l>
  <l n='21'>Sed respondante, li diris al ili: Mia patrino kaj miaj fratoj
    estas tiuj, kiuj a&ubreve;das la vorton de Dio, kaj &gcirc;in plenumas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj en unu el tiuj tagoj eniris en &scirc;ipeton li kaj liaj
    dis&ccirc;iploj; kaj li diris al ili: Ni transiru al la alia bordo de
    la lago; kaj ili surmari&gcirc;is.</l>
  <l n='23'>Sed dum ili veturis, li
    endormi&gcirc;is; kaj falis ventego sur la lagon; kaj ili tute pleni&gcirc;is
    de akvo, kaj estis en dan&gcirc;ero.</l>
  <l n='24'>Kaj ili venis al li, kaj vekis
    lin, dirante: Estro, estro, ni pereas. Kaj li levi&gcirc;is, kaj
    admonis la venton kaj la furiozon de la akvo; kaj ili &ccirc;esi&gcirc;is,
    kaj fari&gcirc;is sereno.</l>
  <l n='25'>Kaj li diris al ili: Kie estas via fido?
    Kaj ili timis kaj miris, dirante unu al la alia: Kiu do estas &ccirc;i
    tiu? &ccirc;ar li ordonas e&ccirc; al la ventoj kaj al la akvo, kaj ili obeas
    al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj ili &scirc;ipveturis al la lando de la Gerasenoj, kiu estas
    kontra&ubreve; Galileo.</l>
  <l n='27'>Kaj kiam li surbordi&gcirc;is, renkontis lin el la
    urbo viro, havanta demonojn; kaj jam de longe li ne portis
    vestojn, kaj lo&gcirc;is ne en domo, sed en la tomboj.</l>
  <l n='28'>Kaj vidinte
    Jesuon, li ekkriis kaj falis anta&ubreve; li, kaj la&ubreve;tvo&ccirc;e diris: Kio
    estas inter mi kaj vi, ho Jesuo, Filo de Dio Plejalta? mi petas
    vin, ne turmentu min.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar li ordonis al la malpura spirito
    eliri el la homo. &Ccirc;ar &gcirc;i ofte kaptis lin, kaj li estis sub
    gardantaro, kaj ligita per &ccirc;enoj kaj katenoj; kaj disrompinte la
    ligilojn, li estis peladata de la demono en la dezertojn.</l>
  <l n='30'>Kaj
    Jesuo demandis lin: Kia estas via nomo? Kaj li diris: Legio; &ccirc;ar
    multaj demonoj eniris en lin.</l>
  <l n='31'>Kaj ili petegis lin, ke li ne
    ordonu al ili foriri en la abismon.</l>
  <l n='32'>Kaj estis tie granda grego
    da porkoj, pa&scirc;ti&gcirc;antaj sur la monto; kaj ili petegis lin, ke li
    permesu al ili eniri en la porkojn. Kaj li tion permesis al ili.</l>
  <l n='33'>Kaj elirinte el la viro, la demonoj eniris en la porkojn; kaj
    la grego kuris de la kruta&jcirc;o en la lagon, kaj sufoki&gcirc;is.</l>
  <l n='34'>Kaj
    kiam iliaj pa&scirc;tistoj vidis la okazinta&jcirc;on, ili forkuris, kaj
    rakontis &gcirc;in en la urbo kaj en la kamparo.</l>
  <l n='35'>Kaj oni eliris por
    vidi, kio okazis; kaj ili venis al Jesuo, kaj trovis la viron, el
    kiu eliris la demonoj, sidanta, vestita kaj en sana prudento, &ccirc;e
    la piedoj de Jesuo, kaj ili timis.</l>
  <l n='36'>Kaj la vidintoj rakontis al
    ili, kiamaniere la demonhavinto sani&gcirc;is.</l>
  <l n='37'>Kaj la tuta homamaso,
    el la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;o de la Gerasenoj, petis lin foriri de ili; &ccirc;ar ili
    estis tenataj de granda timo; kaj li eniris en &scirc;ipeton kaj
    returne veturis.</l>
  <l n='38'>Sed la viro, el kiu eliris la demonoj, petis
    lin, ke li povu esti kun li; sed li forsendis lin, dirante:</l>
  <l n='39'>Reiru al via domo, kaj rakontu &ccirc;ion, kion Dio faris por vi. Kaj
    li foriris, famigante tra la tuta urbo &ccirc;ion, kion Jesuo faris por
    li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Kaj kiam Jesuo revenis, la homamaso bonvenigis lin, &ccirc;ar &ccirc;iuj
    atendis lin.</l>
  <l n='41'>Kaj jen venis viro, nomata Jairos, kaj li estis
    sinagogestro; kaj li sin &jcirc;etis anta&ubreve; la piedojn de Jesuo, kaj
    petegis lin, ke li venu en lian domon;</l>
  <l n='42'>&ccirc;ar li havis unu solan
    filinon, proksimume dekdujaran, kaj &scirc;i estis mortanta. Kaj dum li
    iris, la homamaso &ccirc;irka&ubreve;premis lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='43'>Kaj virino, kiu jam dek du jarojn havis sangofluon, kaj
    elspezis sian tutan havon por kuracistoj, kaj ne povis esti
    resanigita de iu,</l>
  <l n='44'>venis malanta&ubreve; lin, kaj tu&scirc;is la randon de
    lia vesta&jcirc;o; kaj tuj &scirc;ia sangofluo &ccirc;esi&gcirc;is.</l>
  <l n='45'>Kaj Jesuo diris:
    Kiu min tu&scirc;is? Kaj kiam &ccirc;iuj neis, Petro diris: Estro, la
    homamaso &ccirc;irka&ubreve;as kaj premas vin.</l>
  <l n='46'>Sed Jesuo diris: Iu min
    tu&scirc;is; &ccirc;ar mi sentis, ke de mi eliris potenco.</l>
  <l n='47'>Kaj kiam la
    virino ekvidis, ke &scirc;i ne estas ka&scirc;ita, &scirc;i venis tremanta, kaj,
    sin &jcirc;etante anta&ubreve; lin, sciigis anta&ubreve; la tuta popolo, pro kia
    motivo &scirc;i tu&scirc;is lin, kaj kiel &scirc;i estas tuj sanigita.</l>
  <l n='48'>Kaj li
    diris al &scirc;i: Filino, via fido vin savis; iru en pacon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='49'>Dum li ankora&ubreve; parolis, jen iu venis de la domo de la
    sinagogestro, dirante: Via filino jam mortis; ne &gcirc;enu la
    instruiston.</l>
  <l n='50'>Sed Jesuo, a&ubreve;dinte tion, respondis al li: Ne
    timu; nur kredu, kaj &scirc;i estos savita.</l>
  <l n='51'>Kaj kiam li venis al la
    domo, li permesis al neniu eniri kun li, krom Petro kaj Johano
    kaj Jakobo kaj la patro kaj la patrino de la knabino.</l>
  <l n='52'>Kaj &ccirc;iuj
    ploris kaj &gcirc;emis pro &scirc;i; sed li diris: Ne ploru; &ccirc;ar &scirc;i ne
    mortis, sed dormas.</l>
  <l n='53'>Kaj ili mokridis lin, sciante, ke &scirc;i
    mortis.</l>
  <l n='54'>Sed li, preninte &scirc;ian manon, vokis &scirc;in, dirante:
    Knabino, levi&gcirc;u.</l>
  <l n='55'>Kaj &scirc;ia spirito revenis, kaj &scirc;i tuj stari&gcirc;is;
    kaj li ordonis, ke oni donu al &scirc;i man&gcirc;i.</l>
  <l n='56'>Kaj &scirc;iaj gepatroj
    estis mirigitaj; sed li ordonis, ke ili diru al neniu tion, kio
    estis farita.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li kunvokis la dek du, kaj donis al ili potencon kaj
    a&ubreve;toritaton super &ccirc;iuj demonoj, kaj por forigi malsanojn.</l>
  <l n='2'>Kaj
    li forsendis ilin, por prediki la regnon de Dio, kaj por sanigi
    la malsanulojn.</l>
  <l n='3'>Kaj li diris al ili: Portu nenion por la vojo &dash; nek bastonon, nek saketon, nek panon, nek monon; kaj ne havu du
    tunikojn.</l>
  <l n='4'>Kaj en kiun ajn domon vi eniros, tie lo&gcirc;u, kaj el tie
    ekvoja&gcirc;u.</l>
  <l n='5'>Kaj se ie oni vin ne akceptos, tiam, forirante el tiu
    urbo, deskuu la polvon de viaj piedoj, por atesto kontra&ubreve; ili.</l>
  <l n='6'>Kaj ili, foririnte, trairis la vila&gcirc;ojn, &ccirc;ie predikante la
    evangelion kaj sanigante.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj la tetrar&hcirc;o Herodo a&ubreve;dis pri &ccirc;io, kio fari&gcirc;is; kaj li
    embarasi&gcirc;is, &ccirc;ar iuj diris, ke Johano levi&gcirc;is el la mortintoj;</l>
  <l n='8'>kaj aliaj, ke Elija aperis; kaj aliaj, ke unu el la antikvaj
    profetoj relevi&gcirc;is.</l>
  <l n='9'>Kaj Herodo diris: Johanon mi senkapigis,
    sed kiu estas &ccirc;i tiu, pri kiu mi a&ubreve;das tiajn aferojn? Kaj li
    deziris vidi lin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la apostoloj, reveninte, rakontis al li &ccirc;ion, kion ili
    faris. Kaj li kondukis ilin, kaj foriris aparte al urbo, nomata
    Betsaida.</l>
  <l n='11'>Sed la homamaso, eksciinte tion, sekvis lin; kaj li
    akceptis ilin, kaj parolis al ili pri la regno de Dio, kaj tiujn,
    kiuj bezonis kuracon, li resanigis.</l>
  <l n='12'>Kaj ekvesperi&gcirc;is; kaj la
    dek du, alveninte, diris al li: Forsendu la homamason, por ke ili
    iru en la &ccirc;irka&ubreve;ajn vila&gcirc;ojn kaj kampojn, por trovi ripozejojn
    kaj nutra&jcirc;on; &ccirc;ar &ccirc;i tie ni estas en dezerta loko.</l>
  <l n='13'>Sed li
    diris al ili: Vi donu al ili man&gcirc;i. Kaj ili diris: Ni havas ne
    pli ol kvin panojn kaj du fi&scirc;ojn, se ni ne irus kaj a&ccirc;etus
    man&gcirc;a&jcirc;on por &ccirc;i tiu tuta homomulto.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar &ccirc;eestis proksimume
    kvin mil viroj. Kaj li diris al siaj dis&ccirc;iploj: Sidigu ilin en
    aroj, po proksimume kvindek.</l>
  <l n='15'>Kaj tion ili faris, kaj sidigis
    &ccirc;iujn.</l>
  <l n='16'>Kaj li prenis la kvin panojn kaj la du fi&scirc;ojn, kaj
    suprenrigardinte al la &ccirc;ielo, li ilin benis kaj dispecigis, kaj
    donis al la dis&ccirc;iploj, por meti anta&ubreve; la homamason.</l>
  <l n='17'>Kaj ili
    man&gcirc;is, kaj &ccirc;iuj sati&gcirc;is; kaj oni kolektis da postrestintaj
    fragmentoj dek du korbojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj dum li pre&gcirc;is en soleco, la dis&ccirc;iploj estis kun li; kaj li
    demandis ilin, dirante: Kiu, diras la popolo, ke mi estas?</l>
  <l n='19'>Kaj
    ili responde diris: La&ubreve; iuj Johano, la Baptisto; sed la&ubreve; aliaj:
    Elija; kaj la&ubreve; aliaj, ke unu el la antikvaj profetoj relevi&gcirc;is.</l>
  <l n='20'>Sed li diris al ili: Sed vi &dash; kiu vi diras, ke mi estas? Kaj
    Petro responde diris: La Kristo de Dio.</l>
  <l n='21'>Sed li per severa
    ordono admonis, ke ili diru &ccirc;i tion al neniu;</l>
  <l n='22'>dirante: La Filo
    de homo devas multe suferi, kaj esti rifuzita de la plia&gcirc;uloj kaj
    &ccirc;efpastroj kaj skribistoj, kaj esti mortigita, kaj la trian tagon
    relevi&gcirc;i.</l>
  <l n='23'>Kaj li diris al &ccirc;iuj: Se iu volas veni post mi, li
    abnegaciu sin, kaj levu sian krucon &ccirc;iutage, kaj sekvu min.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar kiu volos savi sian animon, tiu &gcirc;in perdos; sed kiu perdos
    sian animon pro mi, tiu &gcirc;in savos.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar kiel profitus homo, se
    li gajnus la tutan mondon kaj sin perdus a&ubreve; pereigus?</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar kiu
    hontos pri mi kaj pri miaj paroloj, pri tiu hontos la Filo de
    homo, kiam li venos en sia gloro, kaj la gloro de la Patro kaj de
    la sanktaj an&gcirc;eloj.</l>
  <l n='27'>Sed mi diras al vi certe: Inter la &ccirc;i tie
    starantaj estas iuj, kiuj neniel gustumos morton, anta&ubreve; ol ili
    vidos la regnon de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj pasis post tiuj diroj &ccirc;irka&ubreve; ok tagoj, kaj li prenis kun
    si Petron kaj Johanon kaj Jakobon, kaj supreniris sur la monton,
    por pre&gcirc;i.</l>
  <l n='29'>Kaj dum li pre&gcirc;is, la aspekto de lia viza&gcirc;o
    alii&gcirc;is, kaj lia vestaro fari&gcirc;is blanka kaj fulme brilanta.</l>
  <l n='30'>Kaj jen interparolis kun li du viroj, kiuj estis Moseo kaj Elija,</l>
  <l n='31'>kiuj montri&gcirc;is en gloro, kaj parolis pri lia foriro, kiun li
    estis plenumonta en Jerusalem.</l>
  <l n='32'>Sed Petro, kaj tiuj, kiuj estis
    kun li, estis subpremataj de dormo; sed veki&gcirc;inte, ili vidis lian
    gloron, kaj la du virojn, kiuj staris kun li.</l>
  <l n='33'>Kaj dum ili
    foriris de li, Petro diris al Jesuo: Estro, estas bone por ni
    esti &ccirc;i tie; kaj ni faru tri la&ubreve;bojn: unu por vi, kaj unu por
    Moseo, kaj unu por Elija; li ne sciis, kion li diras.</l>
  <l n='34'>Kaj dum
    li tion diris, nubo venis kaj superombris ilin; kaj ili timis,
    kiam ili eniris en la nubon.</l>
  <l n='35'>Kaj el la nubo venis vo&ccirc;o,
    diranta: &Ccirc;i tiu estas Mia Filo, Mia elektito; lin a&ubreve;skultu.</l>
  <l n='36'>Kaj dum la vo&ccirc;o ankora&ubreve; sonis, Jesuo trovi&gcirc;is sola. Kaj ili
    silentis, kaj al neniu en tiuj tagoj rakontis ion, kion ili
    vidis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Kaj la sekvantan tagon, post kiam ili malsupreniris de la
    monto, granda homamaso renkontis lin.</l>
  <l n='38'>Kaj jen unu viro el la
    homamaso ekkriis, dirante: Majstro, mi petegas vin rigardi mian
    filon, &ccirc;ar li estas mia sola infano;</l>
  <l n='39'>kaj jen spirito kaptas
    lin, kaj subite li ekkrias, kaj &gcirc;i konvulsiigas lin kun bu&scirc;a
    &scirc;a&ubreve;mo, kaj malfacile lasas lin, kontuzinte lin.</l>
  <l n='40'>Kaj mi petis
    viajn dis&ccirc;iplojn, ke ili elpelu &gcirc;in; sed ili ne povis.</l>
  <l n='41'>Kaj
    Jesuo respondis kaj diris: Ho senfida kaj perversa generacio, &gcirc;is
    kiam mi estos kun vi kaj vin toleros? venigu &ccirc;i tien vian filon.</l>
  <l n='42'>Kaj dum li venis, la demono lin &jcirc;etis sur la teron kaj lin
    konvulsiigis. Sed Jesuo severe admonis la malpuran spiriton, kaj
    sanigis la knabon kaj redonis lin al la patro.</l>
  <l n='43'>Kaj &ccirc;iuj
    miregis pro la majesto de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='43'>Sed dum &ccirc;iuj miris pri &ccirc;io, kion li faris, li diris al siaj
    dis&ccirc;iploj:</l>
  <l n='44'>Penetrigu &ccirc;i tiujn vortojn en viajn orelojn: &ccirc;ar la
    Filo de homo estos transdonita en la manojn de homoj.</l>
  <l n='45'>Sed ili
    ne komprenis tiun diron, kaj &gcirc;i estis ka&scirc;ita for de ili, por ke
    ili ne sciu &gcirc;ian signifon; kaj ili timis demandi al li pri tiu
    diro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>Kaj komenci&gcirc;is diskutado inter ili pri tio, kiu el ili estos
    la plej granda.</l>
  <l n='47'>Sed Jesuo, vidinte la diskutadon de iliaj
    koroj, prenis infanon, kaj starigis lin apud si,</l>
  <l n='48'>kaj diris al
    ili: Kiu akceptos &ccirc;i tiun infanon en mia nomo, tiu min akceptas;
    kaj kiu min akceptos, tiu akceptas Tiun, kiu min sendis; &ccirc;ar kiu
    estas plej malgranda inter vi &ccirc;iuj, tiu estas granda.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='49'>Kaj Johano respondis kaj diris: Estro, ni vidis iun elpelantan
    demonojn en via nomo; kaj ni malpermesis lin, &ccirc;ar li ne sekvas
    kun ni.</l>
  <l n='50'>Sed Jesuo diris al li: Ne malpermesu; &ccirc;ar tiu, kiu ne
    estas kontra&ubreve; vi, estas por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='51'>Kaj kiam la tagoj maturi&gcirc;is por lia suprenakcepto, li firmigis
    sian viza&gcirc;on, por iri al Jerusalem,</l>
  <l n='52'>kaj sendis senditojn anta&ubreve;
    sia viza&gcirc;o; kaj ili iris, kaj eniris en vila&gcirc;on de la Samarianoj,
    por pretigi por li.</l>
  <l n='53'>Kaj tiuj lin ne akceptis, &ccirc;ar lia viza&gcirc;o
    estis direktata al Jerusalem.</l>
  <l n='54'>Kaj liaj dis&ccirc;iploj Jakobo kaj
    Johano, tion vidinte, diris: Sinjoro, &ccirc;u vi volas, ke ni ordonu
    fajron malsuprenveni el la &ccirc;ielo kaj ekstermi ilin?</l>
  <l n='55'>Sed li sin
    turnis kaj admonis ilin; kaj li diris: Vi mem ne scias, la&ubreve; kia
    spirito vi estas.</l>
  <l n='56'>&Ccirc;ar la Filo de homo venis, ne por pereigi
    animojn de homoj, sed por savi. Kaj ili iris en alian vila&gcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='57'>Kaj dum ili voja&gcirc;is, sur la vojo iu diris al li: Mi vin
    sekvos, kien ajn vi iros.</l>
  <l n='58'>Kaj Jesuo diris al li: La vulpoj
    havas kavojn, kaj la birdoj de la &ccirc;ielo havas ripozejojn; sed la
    Filo de homo ne havas, kie ku&scirc;igi sian kapon.</l>
  <l n='59'>Kaj li diris al
    alia: Sekvu min. Sed li diris: Sinjoro, permesu al mi unue iri
    kaj enterigi mian patron.</l>
  <l n='60'>Sed li diris al li: Lasu la
    mortintojn enterigi siajn mortintojn; sed vi iru kaj proklamu la
    regnon de Dio.</l>
  <l n='61'>Kaj ankora&ubreve; alia diris: Mi vin sekvos, Sinjoro;
    sed unue permesu al mi adia&ubreve;i tiujn, kiuj estas en mia domo.</l>
  <l n='62'>Sed Jesuo diris al li: Neniu, metinte sian manon al la plugilo
    kaj rigardante malanta&ubreve;en, ta&ubreve;gas por la regno de Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj post tio la Sinjoro elektis sepdek aliajn, kaj ilin
    forsendis duope anta&ubreve; sia viza&gcirc;o en &ccirc;iun urbon kaj &ccirc;iun lokon,
    kien li mem estis venonta.</l>
  <l n='2'>Kaj li diris al ili: La rikolto
    estas granda, sed la laborantoj estas malmultaj; petu do la
    Estron de la rikolto, ke Li sendu laborantojn en Sian rikolton.</l>
  <l n='3'>Iru; jen mi sendas vin kiel &scirc;afidojn meze de lupoj.</l>
  <l n='4'>Ne portu
    monujon, nek saketon, nek &scirc;uojn; kaj salutu neniun sur la vojo.</l>
  <l n='5'>Kaj en kiun ajn domon vi eniros, unue diru: Paco al &ccirc;i tiu domo.</l>
  <l n='6'>Kaj se tie estos filo de paco, via paco restos sur li; sed se
    ne, &gcirc;i revenos al vi.</l>
  <l n='7'>Kaj en tiu sama domo restu, man&gcirc;ante kaj
    trinkante tion, kion ili havas; &ccirc;ar la laboranto meritas sian
    salajron. Ne transiru de domo en domon.</l>
  <l n='8'>Kaj en kiun ajn urbon
    vi eniros, kaj oni vin akceptos, man&gcirc;u tion, kion oni metos anta&ubreve;
    vin;</l>
  <l n='9'>kaj sanigu la tieajn malsanulojn, kaj diru al ili: La
    regno de Dio alproksimi&gcirc;is al vi.</l>
  <l n='10'>Sed en kiun ajn urbon vi
    eniros, kaj oni ne akceptos vin, eliru sur &gcirc;iajn stratojn, kaj
    diru:</l>
  <l n='11'>E&ccirc; la polvon de via urbo, kiu sin tenas al niaj piedoj,
    ni devi&scirc;as kontra&ubreve; vin; tamen sciu, ke la regno de Dio
    alproksimi&gcirc;is al vi.</l>
  <l n='12'>Mi diras al vi: Estos pli elporteble en
    tiu tago por Sodom, ol por tiu urbo.</l>
  <l n='13'>Ve al vi, &Hcirc;orazin! ve al
    vi, Betsaida! &ccirc;ar se en Tiro kaj Cidon estus faritaj tiuj
    potencaj faroj, kiuj fari&gcirc;is en vi, ili jam anta&ubreve; longe pentus,
    sidante en saka&jcirc;o kaj cindro.</l>
  <l n='14'>Tamen estos pli elporteble por
    Tiro kaj Cidon en la ju&gcirc;ado, ol por vi.</l>
  <l n='15'>Kaj vi, Kapernaum, &ccirc;u
    vi estos altigita &gcirc;is la &ccirc;ielo? vi ja malsupreniros &gcirc;is Hades.</l>
  <l n='16'>Kiu vin a&ubreve;skultas, tiu min a&ubreve;skultas; kiu vin mal&scirc;atas, tiu min
    mal&scirc;atas; kaj kiu min mal&scirc;atas, tiu mal&scirc;atas Tiun, kiu min
    sendis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj la sepdek revenis kun &gcirc;ojo, dirante: Sinjoro, e&ccirc; la
    demonoj submeti&gcirc;as al ni per via nomo.</l>
  <l n='18'>Kaj li diris al ili: Mi
    vidis Satanon falanta de la &ccirc;ielo, kiel fulmo.</l>
  <l n='19'>Jen mi donis al
    vi a&ubreve;toritaton piedpa&scirc;i sur serpentoj kaj skorpioj, kaj sur la
    tuta potenco de la malamiko; kaj nenio iel vin difektos.</l>
  <l n='20'>Tamen
    ne &gcirc;oju pri tio, ke la spiritoj submeti&gcirc;is al vi; sed &gcirc;oju, ke
    viaj nomoj estas skribitaj en la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>En tiu sama horo li &gcirc;ojis en la Sankta Spirito, kaj diris: Mi
    Vin gloras, ho Patro, Estro de la &ccirc;ielo kaj la tero, ke Vi ka&scirc;is
    &ccirc;i tion for de sa&gcirc;uloj kaj prudentuloj, kaj malka&scirc;is al
    infanetoj; jes, Patro, &ccirc;ar al Vi tio bone pla&ccirc;is.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;io estas
    transdonita al mi de mia Patro; kaj neniu scias, kiu estas la
    Filo, krom la Patro; nek kiu estas la Patro, krom la Filo, kaj
    tiu, al kiu la Filo volas malka&scirc;i Lin.</l>
  <l n='23'>Kaj sin turninte al la
    dis&ccirc;iploj, li flanke diris: Feli&ccirc;aj estas la okuloj, kiuj vidas
    tion, kion vi vidas;</l>
  <l n='24'>&ccirc;ar mi diras al vi, ke multaj profetoj
    kaj re&gcirc;oj deziris vidi tion, kion vi vidas, kaj ili ne vidis; kaj
    a&ubreve;di tion, kion vi a&ubreve;das, kaj ili ne a&ubreve;dis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj jen unu le&gcirc;isto stari&gcirc;is, kaj tentis lin, dirante:
    Majstro, kion mi faru, por heredi eternan vivon?</l>
  <l n='26'>Kaj li diris
    al li: Kio estas skribita en la le&gcirc;o? kiel vi legas?</l>
  <l n='27'>Kaj li
    responde diris: Amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro
    kaj per via tuta animo kaj per via tuta forto kaj per via tuta
    menso, kaj vian proksimulon kiel vin mem.</l>
  <l n='28'>Kaj li diris al li:
    Vi prave respondis; tion faru, kaj vi vivos.</l>
  <l n='29'>Sed li, dezirante
    pravigi sin, diris al Jesuo: Kaj kiu estas mia proksimulo?</l>
  <l n='30'>Jesuo respondis kaj diris: Unu homo malsupreniris de Jerusalem al
    Jeri&hcirc;o; kaj li falis en la manojn de rabistoj, kiuj lin
    senvestigis kaj batis, kaj foriris, lasante lin duone senviva.</l>
  <l n='31'>Kaj la&ubreve; okazo unu pastro malsupreniris la saman vojon; kaj lin
    vidinte, li preterpasis aliflanke.</l>
  <l n='32'>Kaj tiel same unu Levido,
    veninte al la loko kaj lin vidinte, preterpasis aliflanke.</l>
  <l n='33'>Sed
    unu Samariano, voja&gcirc;ante, alvenis tien, kie li estis, kaj lin
    ekvidinte, li kortu&scirc;i&gcirc;is,</l>
  <l n='34'>kaj alproksimi&gcirc;is, kaj banda&gcirc;is
    liajn vundojn, kaj surver&scirc;is oleon kaj vinon; kaj li metis lin
    sur sian beston, kaj kondukis lin al gastejo, kaj zorgis pri li.</l>
  <l n='35'>Kaj la morga&ubreve;an tagon li elprenis du denarojn kaj donis ilin
    al la gastejestro, kaj diris: Zorgu pri li, kaj kion pli vi
    elspezos, mi tion repagos al vi, kiam mi revenos.</l>
  <l n='36'>Kiu el tiuj
    tri, la&ubreve; via opinio, sin montris proksimulo de tiu, kiu falis en
    la manojn de la rabistoj?</l>
  <l n='37'>Kaj li diris: Tiu, kiu faris al li
    kompaton. Kaj Jesuo diris al li: Iru vi, kaj faru tion saman.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Kaj dum ili voja&gcirc;is, li eniris en unu vila&gcirc;on; kaj virino,
    nomata Marta, akceptis lin en sian domon.</l>
  <l n='39'>Kaj &scirc;i havis
    fratinon, nomatan Maria, kaj &ccirc;i tiu sidis apud la piedoj de la
    Sinjoro, kaj a&ubreve;skultis lian parolon.</l>
  <l n='40'>Sed Marta estis distrata
    pro multo da servado; kaj &scirc;i alproksimi&gcirc;is, kaj diris: Sinjoro,
    &ccirc;u vi ne zorgas pri tio, ke mia fratino lasis al mi servi sola?
    diru do al &scirc;i, ke &scirc;i min helpu.</l>
  <l n='41'>Sed la Sinjoro respondis kaj
    diris al &scirc;i: Marta, Marta, vi zorgas kaj klopodadas pri multaj
    aferoj;</l>
  <l n='42'>sed unu afero estas necesa; kaj Maria elektis la bonan
    parton, kiu ne estos prenita for de &scirc;i.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li pre&gcirc;is en iu loko; kaj kiam li &ccirc;esis pre&gcirc;i, unu el liaj
    dis&ccirc;iploj diris al li: Sinjoro, instruu nin pre&gcirc;i, kiel anka&ubreve;
    Johano instruis siajn dis&ccirc;iplojn.</l>
  <l n='2'>Kaj li diris al ili: Kiam vi
    pre&gcirc;as, diru: Patro, Estu sanktigita Via nomo. Venu Via regno.</l>
  <l n='3'>Donu al ni tagon post tago nian &ccirc;iutagan panon.</l>
  <l n='4'>Kaj pardonu al
    ni niajn pekojn, &ccirc;ar ni anka&ubreve; pardonas al &ccirc;iu, kiu &scirc;uldas al ni.
    Kaj ne konduku nin en tenton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj li diris al ili: Kiu el vi havos amikon, kaj iros al li
    noktomeze, kaj diros al li: Amiko, pruntu al mi tri panojn;</l>
  <l n='6'>&ccirc;ar
    amiko mia venis al mi post voja&gcirc;o, kaj mi ne havas, kion meti
    anta&ubreve; lin;</l>
  <l n='7'>kaj tiu de interne respondos kaj diros: Ne &gcirc;enu min;
    la pordo estas jam fermita, kaj miaj infanoj kun mi estas en
    lito; mi ne povas min levi kaj doni al vi?</l>
  <l n='8'>Mi diras al vi:
    Kvankam li ne volos pro sia amikeco al li levi&gcirc;i kaj doni al li,
    tamen, pro &ccirc;i ties persisteco li levi&gcirc;os kaj donos al li tiom,
    kiom li bezonas.</l>
  <l n='9'>Kaj mi diras al vi: Petu, kaj al vi estos
    donite; ser&ccirc;u, kaj vi trovos; frapu, kaj al vi estos malfermite.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar &ccirc;iu petanto ricevas; kaj la ser&ccirc;anto trovas; kaj al la
    frapanto estos malfermite.</l>
  <l n='11'>Kaj de kiu el vi, kiu estas patro,
    filo petos panon, kaj li donos al li &scirc;tonon? a&ubreve; se li petas
    fi&scirc;on, &ccirc;u li anstata&ubreve; fi&scirc;o donos al li serpenton?</l>
  <l n='12'>A&ubreve; se li
    petos ovon, &ccirc;u li donos al li skorpion?</l>
  <l n='13'>Se vi do, estante
    malbonaj, scias doni bonajn donacojn al viaj infanoj, des pli via
    Patro &ccirc;iela donos la Sanktan Spiriton al tiuj, kiuj petos al Li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj li estis elpelanta demonon, kiu estis muta. Kaj kiam la
    demono eliris, la mutulo parolis; kaj la homamaso miregis.</l>
  <l n='15'>Sed
    iuj el ili diris: Per Baal-Zebub, la estro de la demonoj, li
    elpelas demonojn.</l>
  <l n='16'>Kaj aliaj, tentante lin, postulis de li
    signon el la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='17'>Sed li, sciante iliajn pensojn, diris al
    ili: &Ccirc;iu regno, dividita kontra&ubreve; si, dezerti&gcirc;as; kaj domo,
    dividita kontra&ubreve; domo, falas.</l>
  <l n='18'>Kaj se anka&ubreve; Satano dividi&gcirc;as
    kontra&ubreve; si, kiel staros lia regno? &ccirc;ar vi diras, ke per Baal-
    Zebub mi elpelas demonojn.</l>
  <l n='19'>Kaj se per Baal-Zebub mi elpelas
    demonojn, per kiu viaj filoj ilin elpelas? tial ili estos viaj
    ju&gcirc;antoj.</l>
  <l n='20'>Sed se per la fingro de Dio mi elpelas demonojn,
    tiam la regno de Dio jam venis sur vin.</l>
  <l n='21'>Kiam fortulo plene
    armita gardas sian palacon, en paco estas liaj poseda&jcirc;oj;</l>
  <l n='22'>sed
    kiam venas iu pli forta ol li kaj venkos lin, li forprenas lian
    plenarmilaron, al kiu li fidis, kaj disdonas lian havon.</l>
  <l n='23'>Kiu
    ne estas kun mi, tiu estas kontra&ubreve; mi; kaj kiu ne kolektas kun
    mi, tiu dis&jcirc;etas.</l>
  <l n='24'>Kiam la malpura spirito eliris el homo, &gcirc;i
    trairas tra senakvaj lokoj, ser&ccirc;ante ripozon; kaj ne trovante
    &gcirc;in, diras: Mi reiros al mia domo, el kie mi eliris.</l>
  <l n='25'>Kaj
    alveninte, &gcirc;i trovas &gcirc;in balaita kaj ornamita.</l>
  <l n='26'>Tiam &gcirc;i iras
    kaj alprenas al si sep aliajn spiritojn pli malbonajn ol &gcirc;i mem,
    kaj ili, enirinte, lo&gcirc;as tie; kaj la fina stato de tiu homo
    fari&gcirc;as pli malbona, ol la unua.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj dum li &ccirc;i tion parolis, unu virino el la homamaso levis
    sian vo&ccirc;on, kaj diris al li: Feli&ccirc;aj estas la ventro, kiu naskis
    vin, kaj la mamoj, kiujn vi su&ccirc;is.</l>
  <l n='28'>Sed li diris: Sed pli
    &gcirc;uste, feli&ccirc;aj estas tiuj, kiuj a&ubreve;das la vorton de Dio kaj
    observas &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj kiam la homamaso kolekti&gcirc;is al li, li ekparolis, dirante:
    &Ccirc;i tiu generacio estas malbona generacio; &gcirc;i ser&ccirc;as signon, kaj
    signo ne estos donita al &gcirc;i, krom la signo de Jona.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar kiel
    Jona estis signo por la Nineveanoj, tiel anka&ubreve; estos la Filo de
    homo por &ccirc;i tiu generacio.</l>
  <l n='31'>La re&gcirc;ino de la sudo levi&gcirc;os en la
    ju&gcirc;ado kun la viroj de &ccirc;i tiu generacio, kaj ilin kondamnos; &ccirc;ar
    &scirc;i venis el la finoj de la tero, por a&ubreve;skulti la sa&gcirc;on de
    Salomono; kaj jen iu pli granda ol Salomono estas &ccirc;i tie.</l>
  <l n='32'>Viroj Nineveanoj staros en la ju&gcirc;ado kun &ccirc;i tiu generacio, kaj
    &gcirc;in kondamnos; &ccirc;ar ili pentis pro la predikado de Jona; kaj jen
    iu pli granda ol Jona estas &ccirc;i tie.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kiam oni ekbruligis lampon, oni metas &gcirc;in ne en ka&scirc;ejon, nek
    sub grenmezurilon, sed sur la lampingon, por ke la enirantoj povu
    vidi la lumon.</l>
  <l n='34'>La lampo de via korpo estas via okulo; kiam via
    okulo estas sendifekta, via tuta korpo estas luma; sed kiam &gcirc;i
    estas malbona, via korpo anka&ubreve; estas malluma.</l>
  <l n='35'>Tial viglu, ke
    la lumo, kiu estas en vi, ne estu mallumo.</l>
  <l n='36'>Tial, se via tuta
    korpo estas luma, havante nenian malluman parton, &gcirc;i estos tute
    lumplena, kiel kiam la lampo lumas al vi per sia brilo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Kaj dum li parolis, unu Fariseo invitis lin matenman&gcirc;i kun li;
    kaj li eniris kaj sidi&gcirc;is.</l>
  <l n='38'>Kaj la Fariseo, ekvidinte, miris,
    ke li ne lavis sin anta&ubreve; la matenman&gcirc;o.</l>
  <l n='39'>Kaj la Sinjoro diris
    al li: Vi Fariseoj purigas la eksteron de kaliko kaj plado, sed
    via interno estas plena de rabado kaj malvirto.</l>
  <l n='40'>Malsa&gcirc;uloj! &ccirc;u
    Tiu, kiu faris la eksteron, ne faris anka&ubreve; la internon?</l>
  <l n='41'>Tamen,
    uzu por almozo la interna&jcirc;ojn, kaj jen &ccirc;io estas al vi pura.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>Sed ve al vi, Fariseoj! &ccirc;ar vi pagas dekona&jcirc;ojn de mento kaj
    ruto kaj &ccirc;iu vegeta&jcirc;o, kaj preterlasas ju&gcirc;on kaj amon al Dio; &ccirc;i
    tion vi devus fari, kaj tion ne preterlasi.</l>
  <l n='43'>Ve al vi,
    Fariseoj! &ccirc;ar vi amas la &ccirc;efse&gcirc;ojn en la sinagogoj, kaj la
    salutojn sur la placoj.</l>
  <l n='44'>Ve al vi! &ccirc;ar vi similas tombojn ne
    vidatajn; kaj la homoj, kiuj iras super ili, ne scias.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Kaj unu el la le&gcirc;istoj responde diris al li: Majstro, dirante
    &ccirc;i tion, vi anka&ubreve; nin ripro&ccirc;as.</l>
  <l n='46'>Kaj li diris: Ve anka&ubreve; al vi,
    le&gcirc;istoj! &ccirc;ar vi &scirc;ar&gcirc;as homojn per &scirc;ar&gcirc;oj malfacile porteblaj,
    kaj vi mem ne tu&scirc;as e&ccirc; per unu el viaj fingroj la &scirc;ar&gcirc;ojn.</l>
  <l n='47'>Ve
    al vi! &ccirc;ar vi konstruas la tombojn de la profetoj, kiujn viaj
    patroj mortigis.</l>
  <l n='48'>Tial vi estas atestantoj, kaj konsentas al la
    faroj de viaj patroj; &ccirc;ar ili mortigis ilin, kaj vi konstruas la
    tombojn.</l>
  <l n='49'>Tial anka&ubreve; diris la sa&gcirc;o de Dio: Mi sendos al ili
    profetojn kaj apostolojn, kaj iujn el tiuj ili mortigos kaj
    persekutos;</l>
  <l n='50'>por ke la sango de &ccirc;iuj profetoj, kiu estis
    elver&scirc;ita de post la komenco de la mondo, estu postulita el &ccirc;i
    tiu generacio,</l>
  <l n='51'>de la sango de Habel &gcirc;is la sango de Ze&hcirc;arja,
    kiu pereis inter la altaro kaj la sankta domo; jes, mi diras al
    vi: &Gcirc;i estos postulita el &ccirc;i tiu generacio.</l>
  <l n='52'>Ve al vi,
    le&gcirc;istoj! &ccirc;ar vi forprenis la &scirc;losilon de la scio; vi mem ne
    eniris, kaj vi malhelpis la enirantajn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='53'>Kaj kiam li eliris el tie, la skribistoj kaj la Fariseoj
    atakis lin insiste, kaj instigis lin paroli pri multaj aferoj;</l>
  <l n='54'>insidante kontra&ubreve; li, por kapti ion el lia bu&scirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Dume, kiam la miriadoj de la homamaso kunkolekti&gcirc;is tiel, ke
    ili piedpremis unu la alian, li ekparolis al siaj dis&ccirc;iploj,
    dirante unue: Gardu vin kontra&ubreve; la fermenta&jcirc;o de la Fariseoj, kiu
    estas hipokriteco.</l>
  <l n='2'>Sed estas nenio kovrita, kio ne estos
    elmontrita; kaj nenio ka&scirc;ita, kio ne estos sciata.</l>
  <l n='3'>Tial, kion
    vi diris en la mallumo, tio estos a&ubreve;dita en la lumo; kaj kion vi
    parolis en orelon en internaj &ccirc;ambroj, tio estos proklamita sur
    la tegmentoj.</l>
  <l n='4'>Kaj mi diras al vi, miaj amikoj: Ne timu tiujn,
    kiuj mortigas la korpon, kaj poste ne povas fari ion plu.</l>
  <l n='5'>Sed
    mi montros al vi, kiun vi devas timi: Timu Tiun, kiu, mortiginte,
    plue havas a&ubreve;toritaton en&jcirc;eti en Gehenan; jes, mi diras al vi:
    Tiun timu.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;u oni ne vendas kvin paserojn por du asaroj? kaj e&ccirc;
    unu el ili ne estas forgesita anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='7'>Sed e&ccirc; la haroj de via
    kapo estas &ccirc;iuj kalkulitaj. Ne timu; vi pli valoras ol multaj
    paseroj.</l>
  <l n='8'>Kaj mi diras al vi: &Ccirc;iun, kiu konfesos min anta&ubreve; la
    homoj, la Filo de homo anka&ubreve; konfesos anta&ubreve; la an&gcirc;eloj de Dio;</l>
  <l n='9'>sed kiu malkonfesos min anta&ubreve; la homoj, tiu estos malkonfesita
    anta&ubreve; la an&gcirc;eloj de Dio.</l>
  <l n='10'>Kaj por &ccirc;iu, kiu parolos vorton
    kontra&ubreve; la Filo de homo, estos pardono; sed por tiu, kiu
    blasfemas kontra&ubreve; la Sankta Spirito, ne estos pardono.</l>
  <l n='11'>Kaj
    kiam oni kondukos vin anta&ubreve; la sinagogojn kaj regantojn kaj
    a&ubreve;toritatulojn, ne zorgu, kiel a&ubreve; kion respondi, a&ubreve; kion diri;</l>
  <l n='12'>&ccirc;ar la Sankta Spirito instruos al vi en tiu horo mem tion, kion
    vi devas diri.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj unu el la homamaso diris al li: Majstro, diru al mia
    frato, ke li dividu kun mi la hereda&jcirc;on.</l>
  <l n='14'>Sed li diris al li:
    Ho viro, kiu starigis min super vi kiel ju&gcirc;anton a&ubreve; dividanton?</l>
  <l n='15'>Kaj li diris al ili: Zorgu, kaj gardu vin kontra&ubreve; &ccirc;ia avideco,
    &ccirc;ar la vivo de homo ne konsistas en la abundeco de liaj
    poseda&jcirc;oj.</l>
  <l n='16'>Kaj li parolis al ili parabolon, dirante: La bieno
    de unu ri&ccirc;ulo donis abunde;</l>
  <l n='17'>kaj li konsideris, dirante: Kion
    mi faru, &ccirc;ar mi ne havas lokon, kie mi povas amasigi miajn
    fruktojn?</l>
  <l n='18'>Kaj li diris: Jen kion mi faros: mi disbatos miajn
    grenejojn kaj konstruos pli grandajn, kaj tie mi amasigos mian
    grenon kaj miajn poseda&jcirc;ojn.</l>
  <l n='19'>Kaj mi diros al mia animo: Animo,
    vi havas multajn poseda&jcirc;ojn, provizitajn por multaj jaroj;
    ripozu, man&gcirc;u, trinku, estu gaja.</l>
  <l n='20'>Sed Dio diris al li: Ho
    senprudentulo! &ccirc;i tiun nokton oni postulas de vi vian animon;
    kies estos tio, kion vi preparis?</l>
  <l n='21'>Tia estas tiu, kiu kolektas
    por si trezoron, kaj ne estas ri&ccirc;a rilate Dion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj li diris al siaj dis&ccirc;iploj: Tial mi diras al vi: Ne zorgu
    pri via vivo, kion vi man&gcirc;u; nek pri via korpo, kion vi surmetu.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar la vivo estas pli ol nutra&jcirc;o, kaj la korpo pli ol vesta&jcirc;o.</l>
  <l n='24'>Pripensu la korvojn, ke ili ne semas, nek rikoltas, kaj ne
    havas provizejon nek grenejon; kaj Dio nutras ilin; kiom pli vi
    valoras, ol la birdoj!</l>
  <l n='25'>Kaj kiu el vi per zorgado povas aldoni
    unu ulnon al sia staturo?</l>
  <l n='26'>Se do vi ne povas fari e&ccirc; la plej
    malgrandan aferon, kial vi zorgas pri la ceteraj?</l>
  <l n='27'>Pripensu la
    liliojn, kiel ili kreskas; ili ne laboras, nek &scirc;pinas; tamen mi
    diras al vi: E&ccirc; Salomono en sia tuta gloro ne estis ornamita
    tiel, kiel unu el &ccirc;i tiuj.</l>
  <l n='28'>Sed se Dio tiel vestas la kampan
    herba&jcirc;on, kiu hodia&ubreve; ekzistas, kaj morga&ubreve; estos &jcirc;etata en fornon,
    kiom pli certe Li vestos vin, ho malgrandfiduloj!</l>
  <l n='29'>Kaj ne
    ser&ccirc;u, kion vi man&gcirc;os, kaj kion vi trinkos, kaj ne estu dubemaj.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar pri &ccirc;io tio ser&ccirc;as la nacioj de la mondo; sed via Patro
    scias, ke vi tion bezonas.</l>
  <l n='31'>Sed celu Lian regnon, kaj &ccirc;io tio
    estos aldonita al vi.</l>
  <l n='32'>Ne timu, malgranda grego; &ccirc;ar bone
    pla&ccirc;is al la Patro doni al vi la regnon.</l>
  <l n='33'>Vendu viajn
    poseda&jcirc;ojn, kaj donu almozon; faru por vi monujojn, kiuj ne
    fari&gcirc;os malnovaj, trezoron ne mankontan en la &ccirc;ielo, kie &scirc;telisto
    ne alproksimi&gcirc;as kaj tineo ne detruas.</l>
  <l n='34'>&Ccirc;ar kie estas via
    trezoro, tie estos anka&ubreve; via koro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Viaj lumboj estu zonitaj, kaj viaj lampoj estu brulantaj;</l>
  <l n='36'>kaj vi mem estu similaj al viroj, kiuj atendas sian sinjoron,
    kiam li revenos de la edzi&gcirc;a festo; por ke ili tuj malfermu al
    li, kiam li venos kaj frapos.</l>
  <l n='37'>Feli&ccirc;aj estas tiuj servistoj,
    kiujn la sinjoro, kiam li venos, trovos viglaj; vere mi diras al
    vi, ke li sin zonos, kaj sidigos ilin por man&gcirc;i, kaj mem venos
    kaj servos al ili.</l>
  <l n='38'>Kaj se li alvenos nokte dum la dua
    gardoparto, a&ubreve; dum la tria gardoparto, kaj tiel ilin trovos,
    feli&ccirc;aj estas tiuj servistoj.</l>
  <l n='39'>Sed sciu, ke se la domomastro
    scius, je kioma horo la &scirc;telisto venos, li maldormus kaj ne lasus
    sian domon trafosi&gcirc;i.</l>
  <l n='40'>Vi anka&ubreve; estu pretaj, &ccirc;ar en tiu horo,
    kiun vi ne pripensas, la Filo de homo venos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Kaj Petro diris: Sinjoro, &ccirc;u vi parolas &ccirc;i tiun parabolon por
    ni, a&ubreve; anka&ubreve; por &ccirc;iuj?</l>
  <l n='42'>Kaj la Sinjoro diris: Kiu do estas la
    fidela kaj sa&gcirc;a administranto, kiun lia sinjoro starigos super
    sia servantaro, por doni al ili &gcirc;ustatempe ilian porcion da
    nutra&jcirc;o?</l>
  <l n='43'>Feli&ccirc;a estas tiu servisto, kiun lia sinjoro, veninte,
    trovos aganta tiel.</l>
  <l n='44'>Vere mi diras al vi, ke li starigos lin
    super &ccirc;io, kion li havas.</l>
  <l n='45'>Sed se tiu servisto diros en sia
    koro: Mia sinjoro prokrastas sian alvenon; kaj komencos bati la
    knabojn kaj la knabinojn, kaj man&gcirc;os kaj trinkos kaj ebrii&gcirc;os,</l>
  <l n='46'>la sinjoro de tiu servisto alvenos en tago, kiam li ne atendas,
    kaj en horo, pri kiu li ne scias; kaj tran&ccirc;e skur&gcirc;os lin, kaj
    difinos por li parton kun la senfiduloj.</l>
  <l n='47'>Kaj tiu servisto, kiu
    sciis la volon de sia sinjoro, kaj nenion pretigis, nek faris la&ubreve;
    lia volo, suferos multajn batojn;</l>
  <l n='48'>sed tiu, kiu ne sciis, kaj
    la&ubreve; siaj agoj meritis batojn, suferos malmultajn batojn. Kaj al
    kiu multo estas donita, el tiu estos multo postulata; kaj al kiu
    oni multon komisiis, el tiu oni des pli multon postulos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='49'>Mi alvenis, por &jcirc;eti fajron sur la teron; kaj kion mi volas,
    se jam &gcirc;i ekbrulis?</l>
  <l n='50'>Sed mi havas bapton, per kiu esti baptita;
    kaj kiel mi premi&gcirc;as, &gcirc;is &gcirc;i estos plenumita!</l>
  <l n='51'>&Ccirc;u vi supozas,
    ke mi alvenis, por doni pacon sur la tero? Mi diras al vi: Ne;
    sed pli vere disigon;</l>
  <l n='52'>&ccirc;ar de nun estos kvin el unu domo
    disigitaj, tri kontra&ubreve; du, kaj du kontra&ubreve; tri.</l>
  <l n='53'>Estos disigitaj
    patro kontra&ubreve; filo, kaj filo kontra&ubreve; patro; patrino kontra&ubreve;
    filino, kaj filino kontra&ubreve; patrino; bopatrino kontra&ubreve; bofilino,
    kaj bofilino kontra&ubreve; bopatrino.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='54'>Kaj li diris al la homamasoj: Kiam vi vidas nubon levi&gcirc;antan
    en la okcidento, vi tuj diras: Venos pluveto; kaj tiel fari&gcirc;as.</l>
  <l n='55'>Kaj kiam blovas la suda vento, vi diras: Estos varmego; kaj
    tiel fari&gcirc;as.</l>
  <l n='56'>Ho hipokrituloj! vi scias esplori la aspekton de
    la tero kaj de la &ccirc;ielo; sed kial vi ne scias esplori &ccirc;i tiun
    tempon?</l>
  <l n='57'>Kaj kial e&ccirc; per vi mem vi ne ju&gcirc;as, kio estas justa?</l>
  <l n='58'>&Ccirc;ar dum vi iradas kun via kontra&ubreve;ulo al la reganto, survoje
    klopodu liberi&gcirc;i de li; por ne lasi, ke li trenu vin al la
    ju&gcirc;isto, kaj la ju&gcirc;isto vin transdonu al la oficisto de la
    tribunalo, kaj la oficisto vin &jcirc;etu en malliberejon.</l>
  <l n='59'>Mi diras
    al vi: Vi neniel el tie eliros, &gcirc;is vi pagos la lastan lepton.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj &ccirc;eestis en tiu sama tempo iuj, kiuj rakontis al li pri tiuj
    Galileanoj, kies sangon Pilato miksis kun iliaj ofera&jcirc;oj.</l>
  <l n='2'>Kaj
    responde li diris al ili: &Ccirc;u vi pensas, ke tiuj Galileanoj estis
    pekuloj pli ol &ccirc;iuj Galileanoj, pro tio, ke ili tion suferis?</l>
  <l n='3'>Mi diras al vi: Neniel; sed se vi ne pentos, vi &ccirc;iuj tiel same
    pereos.</l>
  <l n='4'>A&ubreve; pri tiuj dek ok, sur kiujn falis la turo en &Scirc;iloa&hcirc;
    kaj ilin mortigis, &ccirc;u vi pensas, ke ili estis pekuloj pli ol &ccirc;iuj
    homoj, kiuj lo&gcirc;is en Jerusalem?</l>
  <l n='5'>Neniel, mi diras al vi; sed se
    vi ne pentos, vi &ccirc;iuj anka&ubreve; pereos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj li parolis la jenan parabolon: Unu viro havis figarbon,
    plantitan en lia vinber&gcirc;ardeno, kaj li venis, ser&ccirc;ante frukton
    sur &gcirc;i, kaj ne trovis.</l>
  <l n='7'>Kaj li diris al la vinberisto: Jen tri
    jarojn mi venas, ser&ccirc;ante frukton sur &ccirc;i tiu figarbo, kaj mi ne
    trovas; elhaku &gcirc;in; kial &gcirc;i senutiligas anka&ubreve; la teron?</l>
  <l n='8'>Sed li
    responde diris: Sinjoro, lasu &gcirc;in resti anka&ubreve; &ccirc;i tiun jaron, &gcirc;is
    mi fosos &ccirc;irka&ubreve; &gcirc;i kaj metos sterkon;</l>
  <l n='9'>kaj se &gcirc;i poste donos
    frukton, bone; sed se ne, vi elhakos &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj li instruadis en unu el la sinagogoj en la sabato.</l>
  <l n='11'>Kaj
    jen virino, kiu dum dek ok jaroj havis spiriton de malforteco;
    kaj &scirc;i estis kunkurbita kaj neniel povis levi&gcirc;i.</l>
  <l n='12'>Kaj vidinte
    &scirc;in, Jesuo vokis &scirc;in, kaj diris: Virino, vi estas liberigita el
    via malforteco.</l>
  <l n='13'>Kaj li metis sur &scirc;in la manojn, kaj &scirc;i tuj
    rekti&gcirc;is kaj gloris Dion.</l>
  <l n='14'>Kaj la sinagogestro, indignante, ke
    Jesuo resanigis en la sabato, respondis kaj diris al la homamaso:
    Ekzistas ses tagoj, en kiuj oni devas labori; en ili do venu, por
    esti resanigitaj, kaj ne en la sabata tago.</l>
  <l n='15'>Sed la Sinjoro
    respondis al li kaj diris: Ho hipokrituloj! &ccirc;u ne &ccirc;iu el vi en la
    sabato malligas sian bovon a&ubreve; sian azenon el la stalo, kaj
    forkondukas &gcirc;in, por trinkigi?</l>
  <l n='16'>Kaj &ccirc;u ne devis &ccirc;i tiu virino,
    estante filino de Abraham, ligite de Satano jen dek ok jarojn,
    esti malligita el &ccirc;i tiu kateno en la sabata tago?</l>
  <l n='17'>Kaj kiam li
    tion diris, &ccirc;iuj liaj kontra&ubreve;uloj honti&gcirc;is; kaj la tuta homamaso
    &gcirc;ojis pro &ccirc;iuj gloraj agoj, faritaj de li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj li diris: Al kio similas la regno de Dio? kaj al kio mi
    &gcirc;in komparu?</l>
  <l n='19'>&Gcirc;i estas simila al sinapa semeto, kiun viro
    prenis kaj &jcirc;etis en sian &gcirc;ardenon; kaj &gcirc;i kreskis kaj fari&gcirc;is
    arbo; kaj la birdoj de la &ccirc;ielo lo&gcirc;is en &gcirc;iaj bran&ccirc;oj.</l>
  <l n='20'>Poste
    li diris: Al kio mi komparu la regnon de Dio?</l>
  <l n='21'>&Gcirc;i estas simila
    al fermenta&jcirc;o, kiun virino prenis kaj ka&scirc;is en tri mezuroj da
    faruno, &gcirc;is la tuto fermentis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj li iris tra urboj kaj vila&gcirc;oj, instruante kaj irante &ccirc;iam
    pluen al Jerusalem.</l>
  <l n='23'>Kaj iu diris al li: Sinjoro, &ccirc;u malmultaj
    estas la savataj? Kaj li diris al ili:</l>
  <l n='24'>Strebu eniri tra la
    mallar&gcirc;a pordo; &ccirc;ar multaj, mi diras al vi, deziros eniri kaj ne
    povos.</l>
  <l n='25'>Kiam la domomastro levi&gcirc;os kaj &scirc;losos la pordon, kaj vi
    komencos stari ekstere kaj frapi sur la pordon, dirante: Sinjoro,
    malfermu al ni; kaj li respondos kaj diros al vi: Mi ne scias, de
    kie vi estas;</l>
  <l n='26'>tiam vi ekparolos: Ni man&gcirc;is kaj trinkis anta&ubreve;
    vi, kaj sur niaj stratoj vi instruadis;</l>
  <l n='27'>kaj li parolos, kaj
    diros al vi: Mi ne scias, de kie vi estas; foriru de mi, &ccirc;iuj
    farantoj de maljusteco.</l>
  <l n='28'>Tie estos la plorado kaj la grincado
    de dentoj, kiam vi vidos Abrahamon kaj Isaakon kaj Jakobon kaj
    &ccirc;iujn profetojn en la regno de Dio, kaj vin mem forpelitaj
    eksteren.</l>
  <l n='29'>Kaj oni venos el oriento kaj el okcidento, kaj el
    nordo kaj el sudo, kaj sidi&gcirc;os en la regno de Dio.</l>
  <l n='30'>Kaj jen
    estas lastaj, kiuj estos unuaj; kaj estas unuaj, kiuj estos
    lastaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>En tiu sama horo alvenis iuj Fariseoj, kaj diris al li: Eliru
    kaj foriru de &ccirc;i tie, &ccirc;ar Herodo volas mortigi vin.</l>
  <l n='32'>Kaj li
    diris al ili: Iru, kaj diru al tiu vulpo: Jen mi elpelas demonojn
    kaj faras sanigojn hodia&ubreve; kaj morga&ubreve;, kaj la trian tagon mi estos
    perfektigita.</l>
  <l n='33'>Sed mi devas iradi hodia&ubreve; kaj morga&ubreve; kaj
    postmorga&ubreve;, &ccirc;ar ne povas esti, ke profeto pereos ekster
    Jerusalem.</l>
  <l n='34'>Ho Jerusalem, Jerusalem, kiu pereigas la profetojn
    kaj &scirc;tonmortigas tiujn, kiuj estas senditaj al &gcirc;i! kiom ofte mi
    deziris kolekti viajn infanojn, kiel kokino kolektas sian idaron
    sub la flugilojn, kaj vi ne volis!</l>
  <l n='35'>Jen via domo estas lasita
    al vi dezerta; kaj mi diras al vi: Vi min ne vidos, &gcirc;is vi diros:
    Estu benata tiu, kiu venas en la nomo de la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam li eniris en sabato en la domon de unu reganto de la
    Fariseoj, por man&gcirc;i panon, ili lin observis.</l>
  <l n='2'>Kaj jen anta&ubreve; li
    estis unu hidropsulo.</l>
  <l n='3'>Kaj respondante, Jesuo parolis al la
    le&gcirc;istoj kaj la Fariseoj, kaj diris: &Ccirc;u estas permesate sanigi en
    sabato, a&ubreve; ne?</l>
  <l n='4'>Sed ili silentis. Kaj li prenis lin kaj sanigis
    lin, kaj forliberigis lin.</l>
  <l n='5'>Kaj li diris al ili: Kiu el vi havos
    azenon a&ubreve; bovon, falintan en puton, kaj ne tuj eltiros &gcirc;in en
    sabata tago?</l>
  <l n='6'>Kaj ili ne povis respondi al tio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj li parolis parabolon al la invititoj, vidinte, kiel ili
    elektas la &ccirc;efajn sidlokojn; li diris al ili:</l>
  <l n='8'>Kiam vi estas
    invitita de iu al edzi&gcirc;a festo, ne sidi&gcirc;u en la &ccirc;efa loko, por ke
    ne okazu, ke iu, pli honorinda ol vi, estas de li invitita;</l>
  <l n='9'>kaj
    tiu, kiu invitis vin kaj lin, venos, kaj diros al vi: Cedu lokon
    al &ccirc;i tiu; kaj tiam vi komencos kun honto preni la lastan lokon.</l>
  <l n='10'>Sed kiam vi estas invitita, iru kaj sidi&gcirc;u en la lasta loko;
    kaj tiel, kiam venos tiu, kiu vin invitis, li diros al vi: Amiko,
    iru pli alten; tiam vi havos honoron anta&ubreve; &ccirc;iuj, kiuj sidas kun
    vi.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar &ccirc;iu, kiu sin altigas, estos humiligita, kaj kiu sin
    humiligas, tiu estos altigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj li diris al tiu, kiu lin invitis: Kiam vi faras tagman&gcirc;on
    a&ubreve; vesperman&gcirc;on, ne voku viajn amikojn, nek viajn fratojn, nek
    viajn parencojn, nek viajn ri&ccirc;ajn najbarojn, por ke ne okazu, ke
    ili anka&ubreve; invitos vin, kaj vi ricevos rekompencon.</l>
  <l n='13'>Sed kiam vi
    faras festenon, invitu malri&ccirc;ulojn, kriplulojn, lamulojn,
    blindulojn;</l>
  <l n='14'>kaj vi estos feli&ccirc;a, &ccirc;ar ili ne povas rekompenci
    vin, sed vi rekompenci&gcirc;os en la relevi&gcirc;o de la justuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj a&ubreve;dinte tion, unu el la kunsidantoj diris al li: Feli&ccirc;a
    estas tiu, kiu man&gcirc;os panon en la regno de Dio.</l>
  <l n='16'>Sed li diris
    al li: Unu viro faris grandan vesperman&gcirc;on, kaj invitis multajn;</l>
  <l n='17'>kaj en la horo de la festeno li elsendis sian serviston, por
    diri al la invititoj: Venu, &ccirc;ar &ccirc;io estas jam preta.</l>
  <l n='18'>Kaj &ccirc;iuj
    tiel same komencis peti pri indulgo. La unua diris al li: Mi
    a&ccirc;etis kampon, kaj mi nepre devas eliri, por &gcirc;in vidi; mi petas,
    kalkulu al mi indulgon.</l>
  <l n='19'>Alia diris: Mi a&ccirc;etis kvin jugojn da
    bovoj, kaj mi iras, por ilin provi; mi petas, kalkulu al mi
    indulgon.</l>
  <l n='20'>Kaj alia diris: Mi edzi&gcirc;is kun edzino, kaj tial mi
    ne povas veni.</l>
  <l n='21'>Kaj la servisto revenis, kaj rakontis tion al
    sia mastro. Tiam ekkoleris la mastro, kaj diris al sia servisto:
    Eliru rapide sur la stratojn kaj irejojn de la urbo, kaj
    alkonduku &ccirc;i tien la malri&ccirc;ulojn kaj kriplulojn kaj blindulojn
    kaj lamulojn.</l>
  <l n='22'>Kaj la servisto diris: Sinjoro, estas farita
    tio, kion vi ordonis, kaj ankora&ubreve; estas loko.</l>
  <l n='23'>Kaj la sinjoro
    diris al la servisto: Eliru sur la vojojn kaj kamplimojn, kaj
    devigu ilin enveni, por ke mia domo pleni&gcirc;u.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar mi diras al
    vi, ke neniu el tiuj viroj invititaj gustumos mian vesperman&gcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj grandaj homamasoj iris kun li, kaj li sin turnis, kaj
    diris al ili:</l>
  <l n='26'>Se iu venas al mi, kaj ne malamas sian patron
    kaj sian patrinon kaj sian edzinon kaj siajn infanojn kaj fratojn
    kaj fratinojn, kaj e&ccirc; anka&ubreve; sian vivon, li ne povas esti mia
    dis&ccirc;iplo.</l>
  <l n='27'>Kiu ne portas sian krucon kaj ne sekvas min, tiu ne
    povas esti mia dis&ccirc;iplo.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar kiu el vi, dezirante konstrui
    turon, unue ne sidi&gcirc;as, por kalkuli la koston, &ccirc;u li havas
    sufi&ccirc;e, por fini &gcirc;in?</l>
  <l n='29'>Por ke, kiam li metis la fundamenton kaj
    ne povas &gcirc;in fini, &ccirc;iuj vidantoj ne komencu moki lin,</l>
  <l n='30'>dirante:
    &Ccirc;i tiu homo komencis konstrui, sed ne povis fini.</l>
  <l n='31'>Kaj kiu
    re&gcirc;o, ekirante, por renkonti en batalo alian re&gcirc;on, unue ne
    sidi&gcirc;os, por konsili&gcirc;i, &ccirc;u li povas kun dek mil renkonti tiun,
    kiu venas kontra&ubreve; li kun dudek mil?</l>
  <l n='32'>A&ubreve; alie, dum la alia estas
    tre malproksime, li alsendas ambasadorojn kaj demandas pri paco.</l>
  <l n='33'>Kiu do el vi ne forlasas &ccirc;iujn siajn poseda&jcirc;ojn, tiu ne povas
    esti mia dis&ccirc;iplo.</l>
  <l n='34'>Salo do estas bona, sed se e&ccirc; la salo
    sengusti&gcirc;is, per kio &gcirc;i estos spicata?</l>
  <l n='35'>&Gcirc;i ta&ubreve;gas nek por la
    tero nek por sterkejo; oni &gcirc;in for&jcirc;etas. Kiu havas orelojn por
    a&ubreve;di, tiu a&ubreve;du.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj &ccirc;iuj impostistoj kaj pekuloj alproksimi&gcirc;is al li, por
    a&ubreve;skulti lin.</l>
  <l n='2'>Kaj murmuris la Fariseoj kaj la skribistoj,
    dirante: &Ccirc;i tiu akceptas pekulojn kaj man&gcirc;as kun ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj li parolis al ili la jenan parabolon, dirante:</l>
  <l n='4'>Kiu el vi,
    havante cent &scirc;afojn kaj perdinte unu el ili, ne forlasas la
    na&ubreve;dek na&ubreve; sur la stepo, kaj iras, por ser&ccirc;i tiun, kiun li
    perdis, &gcirc;is li &gcirc;in trovos?</l>
  <l n='5'>Kaj trovinte, li &gcirc;in metas sur siajn
    &scirc;ultrojn, &gcirc;ojante.</l>
  <l n='6'>Kaj reveninte domen, li kunvokas siajn
    amikojn kaj siajn najbarojn, dirante al ili: &Gcirc;oju kun mi, &ccirc;ar mi
    trovis mian &scirc;afon, la perditan.</l>
  <l n='7'>Mi diras al vi, ke tiel same
    estos &gcirc;ojo en la &ccirc;ielo pro unu pekulo, kiu pentas, pli ol pro
    na&ubreve;dek na&ubreve; justuloj, kiuj ne bezonas penton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kiu virino, havante dek dra&hcirc;mojn, se &scirc;i perdis unu dra&hcirc;mon, ne
    ekbruligas lampon kaj balaas la domon kaj ser&ccirc;as diligente, &gcirc;is
    &scirc;i &gcirc;in trovos?</l>
  <l n='9'>Kaj trovinte, &scirc;i kunvokas siajn amikinojn kaj
    siajn najbarinojn, dirante: &Gcirc;oju kun mi, &ccirc;ar mi trovis la
    dra&hcirc;mon, kiun mi perdis.</l>
  <l n='10'>Tiel same, mi diras al vi, estas &gcirc;ojo
    anta&ubreve; la an&gcirc;eloj de Dio pro unu pekulo, kiu pentas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj li diris: Unu viro havis du filojn;</l>
  <l n='12'>kaj la pli juna
    diris al sia patro: Patro, donu al mi la heredotan parton de la
    havo. Kaj li dividis inter ili siajn vivrimedojn.</l>
  <l n='13'>Kaj post ne
    multaj tagoj la pli juna, kolektinte &ccirc;ion, forvoja&gcirc;is al
    malproksima lando; kaj tie li disperdis sian havon per dibo&ccirc;a
    vivado.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam li jam elspezis &ccirc;ion, forta malsato okazis en
    tiu lando, kaj li komencis havi mankon.</l>
  <l n='15'>Kaj li iris, kaj
    ali&gcirc;is al unu el la lo&gcirc;antoj de tiu lando; kaj &ccirc;i tiu lin sendis
    sur siajn kampojn, por pa&scirc;ti porkojn.</l>
  <l n='16'>Kaj li deziris plenigi
    sian ventron per la karoboj, kiujn la porkoj man&gcirc;is; kaj neniu
    donis al li.</l>
  <l n='17'>Sed reveninte al si, li diris: Kiom da dungitoj
    de mia patro havas panon abunde, sed mi &ccirc;i tie pereas de malsato!</l>
  <l n='18'>Mi levi&gcirc;os, kaj iros al mia patro, kaj mi diros al li: Patro,
    mi pekis kontra&ubreve; la &ccirc;ielo kaj anta&ubreve; vi;</l>
  <l n='19'>mi jam ne meritas esti
    nomata via filo; faru min kiel unu el viaj dungitoj.</l>
  <l n='20'>Kaj li
    levi&gcirc;is, kaj iris al sia patro. Sed kiam li estis ankora&ubreve;
    malproksime, lia patro lin vidis kaj kortu&scirc;i&gcirc;is, kaj kurinte,
    falis sur lian kolon kaj lin kisadis.</l>
  <l n='21'>Kaj la filo diris al li:
    Patro, mi pekis kontra&ubreve; la &ccirc;ielo kaj anta&ubreve; vi, kaj mi jam ne
    meritas esti nomata via filo.</l>
  <l n='22'>Kaj diris la patro al siaj
    servistoj: Alportu rapide la &ccirc;efan robon, kaj lin vestu, kaj metu
    ringon sur lian manon kaj &scirc;uojn sur liajn piedojn;</l>
  <l n='23'>kaj alportu
    la grasigitan bovidon kaj bu&ccirc;u &gcirc;in, kaj ni man&gcirc;u kaj estu gajaj;</l>
  <l n='24'>&ccirc;ar &ccirc;i tiu mia filo estis mortinta, kaj denove vivas; li estis
    perdita, kaj estas trovita. Kaj ili komencis esti gajaj.</l>
  <l n='25'>Sed
    la pli maljuna filo estis sur la kampo; kaj kiam li venis kaj
    alproksimi&gcirc;is al la domo, li a&ubreve;dis muzikon kaj dancadon.</l>
  <l n='26'>Kaj
    li alvokis unu el la knaboj, kaj demandis lin, kio estas tio.</l>
  <l n='27'>Kaj li diris al li: Via frato venis, kaj via patro bu&ccirc;is la
    grasigitan bovidon, &ccirc;ar li ricevis lin sana.</l>
  <l n='28'>Sed li koleris,
    kaj ne volis eniri; kaj lia patro elvenis, kaj lin petegis.</l>
  <l n='29'>Sed li responde diris al sia patro: Jen tiom da jaroj mi servas
    al vi, kaj neniam mi malobeis vian ordonon, tamen vi neniam donis
    al mi kapridon, por ke mi estu gaja kun miaj amikoj;</l>
  <l n='30'>sed kiam
    venis &ccirc;i tiu via filo, kiu forman&gcirc;is vian havon kun
    mal&ccirc;astistinoj, vi bu&ccirc;is por li la grasigitan bovidon.</l>
  <l n='31'>Kaj li
    diris al li: Filo, vi estas &ccirc;iam kun mi, kaj &ccirc;io mia estas via.</l>
  <l n='32'>Sed konvenis esti gajaj kaj &gcirc;oji; &ccirc;ar &ccirc;i tiu via frato estis
    mortinta, kaj denove vivas; li estis perdita, kaj estas trovita.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li diris anka&ubreve; al siaj dis&ccirc;iploj: Estis unu ri&ccirc;a homo, kiu
    havis administranton; kaj &ccirc;i tiu estis denuncita al li, ke li
    disperdas lian havon.</l>
  <l n='2'>Kaj li alvokis lin, kaj diris al li: Kio
    estas tio, kion mi a&ubreve;das pri vi? donu al mi konton de via
    administrado, &ccirc;ar vi ne plu povas administradi.</l>
  <l n='3'>Tiam la
    administranto diris en si: Kion mi faru? &ccirc;ar mia sinjoro deprenas
    de mi la administradon; fosi mi ne povas, kaj mi hontas peti
    almozon.</l>
  <l n='4'>Mi decidis, kion mi faros, por ke oni akceptu min en
    siajn domojn, kiam mi estos eksigita el la administra ofico.</l>
  <l n='5'>Kaj alvokinte al si &ccirc;iun el la &scirc;uldantoj de sia sinjoro, li diris
    al la unua: Kiom vi &scirc;uldas al mia sinjoro?</l>
  <l n='6'>Kaj li diris: Cent
    bat'ojn da oleo. Kaj li diris al li: Prenu vian kalkulon, kaj tuj
    sidi&gcirc;u kaj skribu kvindek.</l>
  <l n='7'>Tiam li diris al alia: Kaj kiom vi
    &scirc;uldas? Kaj li diris: Cent kor'ojn da tritiko. Li diris al li:
    Prenu vian kalkulon, kaj skribu okdek.</l>
  <l n='8'>Kaj tiu sinjoro la&ubreve;dis
    la maljustan administranton, &ccirc;ar li prudente agis; &ccirc;ar la filoj
    de &ccirc;i tiu mondo estas en sia generacio pli prudentaj, ol la filoj
    de la lumo.</l>
  <l n='9'>Kaj mi diras al vi: Faru al vi amikojn per la
    mamono de maljusteco, por ke, kiam &gcirc;i mankos, oni akceptu vin en
    eternajn lo&gcirc;ejojn.</l>
  <l n='10'>Kiu estas fidela en la plej malgranda
    afero, tiu estas fidela anka&ubreve; en multo; kaj kiu estas maljusta en
    la plej malgranda, tiu estas anka&ubreve; maljusta en multo.</l>
  <l n='11'>Se do vi
    ne estis fidelaj en la maljusta mamono, kiu konfidos al vi la
    veran ri&ccirc;on?</l>
  <l n='12'>Kaj se vi ne estis fidelaj en tio, kio apartenas
    al alia homo, kiu donos al vi tion, kio estas via propra?</l>
  <l n='13'>Nenia servanto povas servi al du sinjoroj; &ccirc;ar a&ubreve; li malamos unu
    kaj amos la alian, a&ubreve; li ali&gcirc;os al unu kaj malestimos la alian.
    Vi ne povas servi al Dio kaj al Mamono!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la Fariseoj anka&ubreve;, kiuj estis monavidaj, a&ubreve;dis &ccirc;ion tion,
    kaj ili lin mokis.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris al ili: Vi estas tiuj, kiuj
    &scirc;ajnigas sin justaj anta&ubreve; homoj, sed Dio scias viajn korojn; &ccirc;ar
    kio estas altigita inter homoj, tio estas abomena&jcirc;o anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='16'>La le&gcirc;o kaj la profetoj estis &gcirc;is Johano; de post tiu tempo la
    evangelio de la regno de Dio estas predikata, kaj &ccirc;iu al &gcirc;i sin
    perforte aligas.</l>
  <l n='17'>Sed estas pli facile por la &ccirc;ielo kaj la tero
    forpasi, ol por unu punkteto de la le&gcirc;o fali.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;iu, kiu
    forsendas sian edzinon kaj edzi&gcirc;as kun alia, adultas; kaj kiu
    edzi&gcirc;as kun tiu, forsendita de sia edzo, tiu adultas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Estis unu ri&ccirc;ulo, kiu estis vestita per purpuro kaj bisino,
    kaj festis lukse &ccirc;iutage;</l>
  <l n='20'>kaj apud lia pordego estis ku&scirc;igita
    almozulo, nomata Lazaro, kiu havis ulcerojn,</l>
  <l n='21'>kaj deziris esti
    nutrata per la panpecetoj, kiuj falis de la tablo de la ri&ccirc;ulo;
    kaj e&ccirc; venis la hundoj kaj lekis liajn ulcerojn.</l>
  <l n='22'>Kaj la
    almozulo mortis, kaj li estis forportita de la an&gcirc;eloj sur la
    sinon de Abraham; la ri&ccirc;ulo anka&ubreve; mortis, kaj estis enterigita.</l>
  <l n='23'>Kaj en Hades li levis siajn okulojn, estante en turmentoj, kaj
    vidis Abrahamon malproksime kaj Lazaron sur lia sino.</l>
  <l n='24'>Kaj li
    ekkriis, kaj diris: Patro Abraham, kompatu min, kaj sendu
    Lazaron, por ke li trempu en akvon la pinton de sia fingro, por
    malvarmigi mian langon; &ccirc;ar mi tre suferas en &ccirc;i tiu flamo.</l>
  <l n='25'>Sed Abraham diris: Filo, memoru, ke dum via vivo vi ricevis viajn
    bona&jcirc;ojn, kaj Lazaro tiel same malbona&jcirc;ojn; sed nun li ricevas
    konsolon, kaj vi suferas.</l>
  <l n='26'>Kaj krom &ccirc;io tio staras granda
    abismo inter ni kaj vi, tiel ke tiuj, kiuj volus iri de &ccirc;i tie al
    vi, ne povas, kaj oni ne povas transiri de tie al ni.</l>
  <l n='27'>Kaj li
    diris: Tial mi petas, patro, ke vi sendu lin al la domo de mia
    patro,</l>
  <l n='28'>&ccirc;ar mi havas kvin fratojn, por ke li atestu al ili, por
    ke ili ne venu anka&ubreve; en &ccirc;i tiun lokon de turmento.</l>
  <l n='29'>Sed Abraham
    diris: Ili havas Moseon kaj la profetojn; ili a&ubreve;skultu ilin.</l>
  <l n='30'>Sed li diris: Ne, patro Abraham; sed se unu venos al ili el la
    mortintoj, ili pentos.</l>
  <l n='31'>Kaj li diris al li: Se ili ne a&ubreve;skultas
    Moseon kaj la profetojn, ili ne kredos, e&ccirc; se iu levi&gcirc;us el la
    mortintoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li diris al siaj dis&ccirc;iploj: Ne povas esti, ke faliloj ne
    venos, sed ve al tiu, per kiu ili venos!</l>
  <l n='2'>Pli bone estus por
    tiu, se muel&scirc;tono estus pendigita &ccirc;irka&ubreve; lia kolo, kaj se li
    estus &jcirc;etita en la maron, ol se li metus falilon por unu el &ccirc;i
    tiuj malgranduloj.</l>
  <l n='3'>Gardu vin; se via frato pekos, admonu lin;
    kaj se li pentos, pardonu lin.</l>
  <l n='4'>Kaj se li pekos kontra&ubreve; vi sep
    fojojn en la tago, kaj sep fojojn turni&gcirc;os al vi, dirante: Mi
    pentas; vi lin pardonu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj la apostoloj diris al la Sinjoro: Aldonu al ni fidon.</l>
  <l n='6'>Kaj
    la Sinjoro diris: Se vi havus fidon kiel semeron de sinapo, vi
    dirus al &ccirc;i tiu morusarbo: Estu elradikigita, kaj estu plantita
    en la maron; kaj &gcirc;i obeus al vi.</l>
  <l n='7'>Sed kiu el vi, havante
    serviston plugantan a&ubreve; pa&scirc;tantan, diros al li, kiam li envenis de
    la kampo: Tuj venu, kaj sidi&gcirc;u, por man&gcirc;i?</l>
  <l n='8'>&Ccirc;u li ne diros al li
    prefere: Preparu ion, por ke mi versperman&gcirc;u, kaj zonu vin, kaj
    servu al mi, dum mi man&gcirc;os kaj trinkos; kaj poste vi man&gcirc;os kaj
    trinkos?</l>
  <l n='9'>&Ccirc;u li dankas la serviston, &ccirc;ar li faris tion, kio
    estis ordonita?</l>
  <l n='10'>Tiel anka&ubreve; vi, kiam vi faris &ccirc;ion, kio estas
    ordonita al vi, diru: Ni estas senutilaj servistoj; ni faris
    tion, kion fari estis nia devo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj dum ili vojiris al Jerusalem, li trapasis tra la mezo de
    Samario kaj de Galileo.</l>
  <l n='12'>Kaj kiam ili eniris en unu vila&gcirc;on,
    renkontis lin dek lepruloj, kiuj staris malproksime;</l>
  <l n='13'>kaj ili
    levis sian vo&ccirc;on, dirante: Jesuo, estro, kompatu nin.</l>
  <l n='14'>Kaj
    vidinte ilin, li diris al ili: Iru, kaj montru vin al la pastroj.
    Kaj dum ili iris, ili fari&gcirc;is puraj.</l>
  <l n='15'>Kaj unu el ili, vidinte,
    ke li resani&gcirc;is, revenis, glorante Dion per la&ubreve;ta vo&ccirc;o,</l>
  <l n='16'>kaj
    falis sur sian viza&gcirc;on &ccirc;e liaj piedoj kaj dankis lin; kaj li
    estis Samariano.</l>
  <l n='17'>Kaj Jesuo responde diris: &Ccirc;u ne la dek estis
    purigitaj? sed kie estas la na&ubreve;?</l>
  <l n='18'>&Ccirc;u ne trovi&gcirc;is revenantoj,
    por doni gloron al Dio, krom &ccirc;i tiu fremdulo?</l>
  <l n='19'>Kaj li diris al
    li: Levi&gcirc;u kaj iru; via fido vin savis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj kiam la Fariseoj demandis al li, kiam venos la regno de
    Dio, li respondis al ili, dirante: La regno de Dio ne venas kun
    observado;</l>
  <l n='21'>kaj oni ne diros: Jen &ccirc;i tie, a&ubreve;: Jen tie! &ccirc;ar jen
    la regno de Dio estas inter vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj li diris al la dis&ccirc;iploj: Venos tagoj, kiam vi deziros
    vidi unu el la tagoj de la Filo de homo, kaj vi ne vidos.</l>
  <l n='23'>Kaj
    ili diros al vi: Jen tie! Jen &ccirc;i tie! Ne foriru, nek sekvu;</l>
  <l n='24'>&ccirc;ar kiel la fulmo, kiam &gcirc;i fulmas el unu sub&ccirc;iela flanko, lumas
    &gcirc;is alia sub&ccirc;iela flanko, tiel estos la Filo de homo en sia tago.</l>
  <l n='25'>Sed unue li devas multon suferi, kaj esti mal&scirc;atata de &ccirc;i tiu
    generacio.</l>
  <l n='26'>Kaj kiel estis en la tagoj de Noa, tiel estos en la
    tagoj de la Filo de homo.</l>
  <l n='27'>Oni man&gcirc;is, trinkis, edzi&gcirc;is,
    edzini&gcirc;is, &gcirc;is la tago, kiam Noa eniris en la arkeon, kaj venis
    la diluvo kaj pereigis &ccirc;iujn.</l>
  <l n='28'>Anka&ubreve; tiel same, kiel estis en
    la tagoj de Lot; oni man&gcirc;is, trinkis, a&ccirc;etis, vendis, plantis,
    konstruis;</l>
  <l n='29'>sed en la tago, kiam Lot eliris el Sodom, fajro kaj
    sulfuro falis el la &ccirc;ielo kaj pereigis &ccirc;iujn;</l>
  <l n='30'>tiel same estos
    en tiu tago, kiam la Filo de homo malka&scirc;i&gcirc;os.</l>
  <l n='31'>Kiu estos sur la
    tegmento en tiu tago, kun liaj hava&jcirc;oj en la domo, tiu ne
    malsupreniru, por ilin forporti; kaj kiu estas sur la kampo, tiu
    anka&ubreve; ne revenu.</l>
  <l n='32'>Memoru la edzinon de Lot.</l>
  <l n='33'>Kiu penos gajni
    sian animon, tiu &gcirc;in perdos; sed kiu &gcirc;in perdos, tiu savos &gcirc;in
    viva.</l>
  <l n='34'>Mi diras al vi: En tiu nokto estos du viroj sur unu
    lito; unu estos prenita, kaj la alia lasita.</l>
  <l n='35'>Du virinoj estos
    muelantaj kune; unu estos prenita, kaj la alia lasita.</l>
  <l n='36'>Du
    viroj estos sur kampo; unu estos prenita, kaj la alia lasita.</l>
  <l n='37'>Kaj ili responde diris al li: Kie, Sinjoro? Kaj li diris al ili:
    Kie estas la kadavro, tien anka&ubreve; kolekti&gcirc;os la agloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li parolis al ili parabolon pri tio, ke oni devas &ccirc;iam
    pre&gcirc;i kaj ne laci&gcirc;i,</l>
  <l n='2'>dirante: En unu urbo estis ju&gcirc;isto, kiu ne
    timis Dion, nek respektis homon;</l>
  <l n='3'>kaj estis vidvino en tiu urbo,
    kaj &scirc;i venadis al li, dirante: Faru por mi justecon kontra&ubreve; mia
    kontra&ubreve;ulo.</l>
  <l n='4'>Kaj li ne volis dum kelka tempo, sed poste li diris
    en si: Kvankam mi ne timas Dion, nek respektas homon,</l>
  <l n='5'>tamen,
    &ccirc;ar &ccirc;i tiu vidvino min &gcirc;enas, mi faros por &scirc;i justecon, por ke &scirc;i
    ne malfortigu min per sia &ccirc;iama venado.</l>
  <l n='6'>Kaj la Sinjoro diris:
    A&ubreve;skultu, kion diras la maljusta ju&gcirc;isto.</l>
  <l n='7'>Kaj &ccirc;u Dio ne faros
    justecon por Siaj elektitoj, kiuj tage kaj nokte krias al Li,
    kvankam Li longe pri ili paciencas?</l>
  <l n='8'>Mi diras al vi: Rapide Li
    faros por ili justecon. Tamen kiam venos la Filo de homo, &ccirc;u li
    trovos fidon sur la tero?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj li parolis la jenan parabolon, anka&ubreve; por iuj, kiuj fidis al
    si, ke ili estas justuloj, kaj malestimis la ceterajn:</l>
  <l n='10'>Du
    homoj supreniris en la templon, por pre&gcirc;i; unu estis Fariseo, kaj
    la alia estis impostisto.</l>
  <l n='11'>La Fariseo, starante, pre&gcirc;is kun si
    jene: Ho Dio, mi Vin dankas, ke mi ne estas kiel la ceteraj
    homoj, rabemaj, maljustaj, adultemaj, nek e&ccirc; kiel &ccirc;i tiu
    impostisto.</l>
  <l n='12'>Mi fastas dufoje en semajno; mi donas dekona&jcirc;ojn
    el &ccirc;io, kion mi akiras.</l>
  <l n='13'>Sed la impostisto, starante
    malproksime, ne volis e&ccirc; levi la okulojn al la &ccirc;ielo, sed batadis
    sian bruston, dirante: Ho Dio, estu favora al mi pekulo.</l>
  <l n='14'>Mi
    diras al vi: &Ccirc;i tiu malsupreniris al sia domo, pravigita pli ol
    tiu; &ccirc;ar &ccirc;iu, kiu sin altigas, estos humiligita; sed kiu sin
    humiligas, tiu estos altigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj oni venigis al li anka&ubreve; siajn infanetojn, por ke li tu&scirc;u
    ilin; kaj la dis&ccirc;iploj, vidinte, admonis ilin.</l>
  <l n='16'>Sed Jesuo
    alvokis ilin al si, dirante: Lasu la infanojn veni al mi, kaj ne
    malhelpu ilin; &ccirc;ar el tiaj estas la regno de Dio.</l>
  <l n='17'>Vere mi
    diras al vi: Kiu ne akceptos la regnon de Dio kiel infano, tiu
    neniel eniros en &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj unu reganto demandis al li, dirante: Bona Majstro, kion mi
    faru, por heredi eternan vivon?</l>
  <l n='19'>Kaj Jesuo diris al li: Kial vi
    nomas min bona? neniu estas bona krom Unu, nome Dio.</l>
  <l n='20'>Vi scias
    la ordonojn: Ne adultu; Ne mortigu; Ne &scirc;telu; Ne parolu malveran
    ateston; Respektu vian patron kaj vian patrinon.</l>
  <l n='21'>Kaj li diris:
    &Ccirc;ion tion mi observis detempe de mia juneco.</l>
  <l n='22'>Kaj Jesuo,
    a&ubreve;dinte, diris al li: Ankora&ubreve; unu mankon vi havas: vendu &ccirc;ion,
    kion vi posedas, kaj disdonu al malri&ccirc;uloj, kaj vi havos trezoron
    en la &ccirc;ielo; kaj venu, sekvu min.</l>
  <l n='23'>Sed a&ubreve;dinte tion, li fari&gcirc;is
    tre mal&gcirc;oja; &ccirc;ar li estis tre ri&ccirc;a.</l>
  <l n='24'>Kaj Jesuo, lin rigardante,
    diris: Kiel malfacile tiuj, kiuj havas ri&ccirc;on, eniros en la regnon
    de Dio!</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar estas pli facile por kamelo iri tra trueton de
    kudrilo, ol por ri&ccirc;ulo eniri en la regnon de Dio.</l>
  <l n='26'>Kaj tiuj,
    kiuj tion a&ubreve;dis, diris: Kiu do povos esti savita?</l>
  <l n='27'>Sed li
    diris: Kio estas neebla &ccirc;e homoj, tio estas ebla &ccirc;e Dio.</l>
  <l n='28'>Kaj
    Petro diris: Jen ni forlasis niajn propra&jcirc;ojn, kaj sekvis vin.</l>
  <l n='29'>Kaj li diris al ili: Vere mi diras al vi: Estas neniu, kiu
    forlasis domon a&ubreve; edzinon a&ubreve; fratojn a&ubreve; gepatrojn a&ubreve; infanojn pro
    la regno de Dio,</l>
  <l n='30'>kaj kiu ne ricevos multoble en &ccirc;i tiu tempo,
    kaj en la venonta mondo vivon eternan.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj preninte al si la dek du, li diris al ili: Jen ni
    supreniras al Jerusalem; kaj &ccirc;io skribita per la profetoj estos
    plenumita al la Filo de homo.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar li estos transdonita al la
    nacianoj, kaj mokita kaj perfortita kaj surkra&ccirc;ita;</l>
  <l n='33'>kaj ili
    skur&gcirc;os kaj mortigos lin; kaj la trian tagon li relevi&gcirc;os.</l>
  <l n='34'>Kaj
    ili komprenis nenion el tio, kaj &ccirc;i tiu parolo estis ka&scirc;ita for
    de ili, kaj ili ne sciis la dirojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Kaj kiam li alproksimi&gcirc;is al Jeri&hcirc;o, unu blindulo sidis apud
    la vojo, petante almozojn;</l>
  <l n='36'>kaj a&ubreve;dinte homamason
    preterirantan, li demandis, kio estas tio.</l>
  <l n='37'>Kaj oni diris al
    li, ke Jesuo, la Nazaretano, preteriras.</l>
  <l n='38'>Kaj li kriis,
    dirante: Jesuo, filo de David, kompatu min.</l>
  <l n='39'>Kaj la
    anta&ubreve;irantoj admonis lin, ke li silentu; sed li des pli forte
    kriis: Ho filo de David, kompatu min!</l>
  <l n='40'>Kaj Jesuo haltis, kaj
    ordonis alkonduki lin; kaj kiam li alproksimi&gcirc;is, li lin
    demandis:</l>
  <l n='41'>Kion vi volas, ke mi faru al vi? Kaj li diris:
    Sinjoro, ke mi ricevu vidpovon.</l>
  <l n='42'>Kaj Jesuo diris al li: Ricevu
    vidpovon; via fido vin savis.</l>
  <l n='43'>Kaj li tuj ricevis vidpovon, kaj
    sekvis lin, glorante Dion; kaj la tuta popolo, vidinte tion,
    donis la&ubreve;don al Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li eniris en Jeri&hcirc;on kaj &gcirc;in trapasis.</l>
  <l n='2'>Kaj jen viro,
    nomata Zak&hcirc;eo; kaj li estis &ccirc;efimpostisto, kaj li estis ri&ccirc;a.</l>
  <l n='3'>Kaj li penis vidi Jesuon, kia homo li estas; kaj li ne povis pro
    la homamaso, &ccirc;ar li estis malgranda je staturo.</l>
  <l n='4'>Kaj
    anta&ubreve;kurinte anta&ubreve;en, li supreniris sur sikomorarbon, por lin
    vidi; &ccirc;ar li estis preterpasonta tie.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam Jesuo venis al
    la loko, li suprenrigardis, kaj diris al li: Zak&hcirc;eo, rapide
    malsupreniru, &ccirc;ar hodia&ubreve; mi devas lo&gcirc;i en via domo.</l>
  <l n='6'>Kaj li
    rapide malsupreniris, kaj akceptis lin &gcirc;oje.</l>
  <l n='7'>Kaj vidinte, &ccirc;iuj
    murmuris, dirante: &Ccirc;e pekulo li eniris, por gasti.</l>
  <l n='8'>Kaj Zak&hcirc;eo,
    starante, diris al la Sinjoro: Jen duonon de miaj poseda&jcirc;oj,
    Sinjoro, mi donacas al la malri&ccirc;uloj; kaj se el iu mi maljuste
    eldevigis ion, mi redonas kvaroblon.</l>
  <l n='9'>Kaj Jesuo diris al li:
    Hodia&ubreve; venis savo al &ccirc;i tiu domo, &ccirc;ar li anka&ubreve; estas filo de
    Abraham.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar la Filo de homo venis, por ser&ccirc;i kaj savi la
    perdita&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj kiam oni a&ubreve;dis tion, li parolis ankora&ubreve; parabolon, &ccirc;ar li
    estis proksime al Jerusalem, kaj oni supozis, ke la regno de Dio
    tuj aperos.</l>
  <l n='12'>Li do diris: Unu nobelo forvoja&gcirc;is en malproksiman
    landon, por ricevi al si regnon, kaj reveni.</l>
  <l n='13'>Kaj vokinte al si
    dek siajn servistojn, li donis al ili dek min'ojn, kaj diris al
    ili: Negocadu, &gcirc;is mi revenos.</l>
  <l n='14'>Sed liaj regnanoj lin malamis,
    kaj sendis delegitaron post li, dirante: Ni ne volas, ke tiu viro
    re&gcirc;u super ni.</l>
  <l n='15'>Kaj kiam li revenis, ricevinte la regnon, li
    ordonis voki al li tiujn servistojn, al kiuj li donis la monon,
    por ke li scii&gcirc;u, kiom ili gajnis per negocado.</l>
  <l n='16'>Kaj venis la
    unua, kaj diris: Sinjoro, via min'o produktis dek min'ojn.</l>
  <l n='17'>Kaj
    li diris al li: Bonege, bona servisto; &ccirc;ar vi estis fidela en tre
    malgranda afero, havu a&ubreve;toritaton super dek urboj.</l>
  <l n='18'>Kaj venis
    la dua, kaj diris: Sinjoro, via min'o faris kvin min'ojn.</l>
  <l n='19'>Li
    diris anka&ubreve; al tiu: Vi anka&ubreve; estu super kvin urboj.</l>
  <l n='20'>Kaj alia
    venis, kaj diris: Sinjoro, jen via min'o, kiun mi konservis,
    flankemetitan en vi&scirc;tuko;</l>
  <l n='21'>&ccirc;ar mi vin timis, &ccirc;ar vi estas homo
    severa; vi prenas tion, kion vi ne demetis, kaj rikoltas tion,
    kion vi ne semis.</l>
  <l n='22'>Li diris al li: El via propra bu&scirc;o mi vin
    ju&gcirc;os, vi malbona servisto. Vi sciis, ke mi estas homo severa,
    kiu prenas tion, kion mi ne demetis, kaj rikoltas tion, kion mi
    ne semis;</l>
  <l n='23'>kial do vi ne donis mian monon en bankon, por ke,
    reveninte, mi postulu &gcirc;in kun procento?</l>
  <l n='24'>Kaj li diris al la
    apudstarantoj: Forprenu de li la min'on, kaj donu &gcirc;in al tiu, kiu
    havas la dek min'ojn.</l>
  <l n='25'>(Kaj ili diris al li: Sinjoro, li havas
    dek min'ojn.)</l>
  <l n='26'>Mi diras al vi, ke al &ccirc;iu, kiu havas, estos
    donite; kaj for de tiu, kiu ne havas, estos prenita e&ccirc; tio, kion
    li havas.</l>
  <l n='27'>Cetere tiujn miajn malamikojn, kiuj ne volis, ke mi
    re&gcirc;u super ili, konduku &ccirc;i tien, kaj mortigu ilin anta&ubreve; mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj tion dirinte, li ekiris anta&ubreve;e, suprenirante al Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj kiam li alproksimi&gcirc;is al Betfage kaj Betania, apud la
    monto nomata Olivarba, li sendis du el siaj dis&ccirc;iploj,</l>
  <l n='30'>dirante: Iru en la kontra&ubreve;an vila&gcirc;on, en kiu, enirante, vi trovos
    azenidon ligitan, sur kiu neniu iam ankora&ubreve; sidis; &gcirc;in malligu
    kaj alkonduku.</l>
  <l n='31'>Kaj se iu demandos al vi: Kial vi &gcirc;in malligas?
    parolu jene: La Sinjoro &gcirc;in bezonas.</l>
  <l n='32'>Kaj la senditoj foriris,
    kaj trovis, &gcirc;uste kiel li diris al ili.</l>
  <l n='33'>Kaj dum ili malligis
    la azenidon, &gcirc;iaj posedantoj diris al ili: Kial vi malligas la
    azenidon?</l>
  <l n='34'>Kaj ili diris: La Sinjoro &gcirc;in bezonas.</l>
  <l n='35'>Kaj ili
    alkondukis &gcirc;in al Jesuo; kaj &jcirc;etinte siajn vestojn sur la
    azenidon, ili sidigis Jesuon sur &gcirc;in.</l>
  <l n='36'>Kaj dum li iris, ili
    sternis siajn vestojn sur la vojo.</l>
  <l n='37'>Kaj kiam li jam
    alproksimi&gcirc;is, malsuprenironte la deklivon de la monto Olivarba,
    la tuta amaso de la dis&ccirc;iploj komencis &gcirc;oji kaj la&ubreve;di Dion per
    la&ubreve;ta vo&ccirc;o pro &ccirc;iuj potenca&jcirc;oj, kiujn ili vidis;</l>
  <l n='38'>dirante: Estu
    benata la Re&gcirc;o, kiu venas en la nomo de la Eternulo; paco en la
    &ccirc;ielo kaj gloro en la supera alto.</l>
  <l n='39'>Kaj iuj Fariseoj el la
    homamaso diris al li: Majstro, admonu viajn dis&ccirc;iplojn.</l>
  <l n='40'>Kaj
    responde li diris: Mi diras al vi, ke se &ccirc;i tiuj silentos, la
    &scirc;tonoj ekkrios.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Kaj kiam li alproksimi&gcirc;is, li rigardis la urbon, kaj ploris
    pro &gcirc;i,</l>
  <l n='42'>dirante: Ho, se vi mem scius en &ccirc;i tiu tago la aferojn
    apartenantajn al paco! sed nun ili estas ka&scirc;itaj for de viaj
    okuloj.</l>
  <l n='43'>&Ccirc;ar venos sur vin tagoj, kiam viaj malamikoj
    &ccirc;irka&ubreve;baros vin per palisaro, kaj ronde &ccirc;irka&ubreve;os vin, kaj
    &ccirc;iuflanke premos vin,</l>
  <l n='44'>kaj detruos &gcirc;is la tero vin, kaj viajn
    infanojn en vi, kaj ne lasos en vi &scirc;tonon sur &scirc;tono, pro tio, ke
    vi ne sciis la tempon de via vizitado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Kaj enirinte en la templon, li komencis elpeli la vendantojn,</l>
  <l n='46'>dirante al ili: Estas skribite: Mia domo estos domo de pre&gcirc;o;
    sed vi faris &gcirc;in kaverno de rabistoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>Kaj li instruis tagon post tago en la templo. Sed la
    &ccirc;efpastroj kaj la skribistoj kaj la &ccirc;efoj de la popolo penadis
    lin pereigi,</l>
  <l n='48'>kaj ne trovis, kion fari, &ccirc;ar la tuta popolo tre
    atente a&ubreve;skultis lin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj en unu el la tagoj, dum li instruis la popolon en la templo
    kaj predikis la evangelion, la &ccirc;efpastroj kaj la skribistoj venis
    kun la plia&gcirc;uloj;</l>
  <l n='2'>kaj ili ekparolis, dirante al li: Diru al ni:
    La&ubreve; kia a&ubreve;toritato vi &ccirc;i tion faras? a&ubreve; kiu estas tiu, kiu donis
    al vi tian a&ubreve;toritaton?</l>
  <l n='3'>Kaj responde li diris al ili: Mi anka&ubreve;
    faros al vi demandon, kaj diru al mi:</l>
  <l n='4'>La baptado de Johano, &ccirc;u
    &gcirc;i estis el la &ccirc;ielo, a&ubreve; el homoj?</l>
  <l n='5'>Kaj ili diskutis inter si,
    dirante: Se ni diros: El la &ccirc;ielo; li diros: Kial vi ne kredis al
    li?</l>
  <l n='6'>Sed se ni diros: El homoj; la tuta popolo &scirc;tonmortigos nin,
    &ccirc;ar ili estas konvinkitaj, ke Johano estis profeto.</l>
  <l n='7'>Kaj ili
    respondis, ke ili ne scias, de kie &gcirc;i estis.</l>
  <l n='8'>Kaj Jesuo diris al
    ili: Kaj mi ne diras al vi, la&ubreve; kia a&ubreve;toritato mi faras &ccirc;i tion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj li komencis paroli al la popolo la jenan parabolon: Unu
    viro plantis vinber&gcirc;ardenon, kaj luigis &gcirc;in al kultivistoj, kaj
    forvoja&gcirc;is por longa tempo.</l>
  <l n='10'>Kaj en la &gcirc;usta tempo li sendis
    sklavon al la kultivistoj, por ke ili donu al li el la frukto de
    la vinberejo; sed la kultivistoj skur&gcirc;is lin, kaj forsendis lin
    senhava.</l>
  <l n='11'>Kaj li sendis ankora&ubreve; alian sklavon, kaj lin anka&ubreve;
    ili skur&gcirc;is kaj malhonoris, kaj forsendis lin senhava.</l>
  <l n='12'>Kaj li
    sendis ankora&ubreve; trian, kaj lin anka&ubreve; ili vundis kaj el&jcirc;etis.</l>
  <l n='13'>Kaj la sinjoro de la vinberejo diris: Kion mi faru? Mi sendos
    mian amatan filon; eble lin ili respektos.</l>
  <l n='14'>Sed kiam la
    kultivistoj lin vidis, ili diskutis unu kun alia, dirante: &Ccirc;i tiu
    estas la heredonto; ni lin mortigu, por ke la hereda&jcirc;o fari&gcirc;u
    nia.</l>
  <l n='15'>Kaj ili el&jcirc;etis lin el la vinberejo kaj lin mortigis.
    Kion do faros al ili la sinjoro de la vinberejo?</l>
  <l n='16'>Li venos kaj
    pereigos &ccirc;i tiujn kultivistojn, kaj donos la vinberejon al aliaj.
    Kaj a&ubreve;dinte tion, ili diris: Ne tiel estu.</l>
  <l n='17'>Sed li, rigardante
    ilin, diris: Kio do estas la jena skribita&jcirc;o:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='17'>&Scirc;tono, kiun mal&scirc;atis la konstruantoj,<lb/>
         Fari&gcirc;is &scirc;tono bazangula?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>&Ccirc;iu, kiu falas sur tiun &scirc;tonon, rompi&gcirc;os; sed sur kiun &gcirc;i
    falos, tiun &gcirc;i polvigos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj la skribistoj kaj &ccirc;efpastroj celis meti manojn sur lin en
    tiu sama horo, kaj ili timis la popolon; &ccirc;ar ili eksciis, ke
    kontra&ubreve; ili li parolis &ccirc;i tiun parabolon.</l>
  <l n='20'>Kaj ili observis
    lin, kaj elsendis spionojn, kiuj &scirc;ajnigis sin justaj, por ke ili
    ekkaptu lian parolon, celante transdoni lin al la potenco kaj
    a&ubreve;toritato de la provincestro.</l>
  <l n='21'>Kaj ili demandis lin, dirante:
    Majstro, ni scias, ke vi prave parolas kaj instruas, kaj ne
    akceptas ies personon, sed instruas la&ubreve; vero la vojon de Dio:</l>
  <l n='22'>&Ccirc;u konvenas al ni doni tributon al Cezaro, a&ubreve; ne?</l>
  <l n='23'>Sed sciante
    ilian ruzecon, li diris al ili:</l>
  <l n='24'>Montru al mi denaron. Kies
    bildon kaj surskriba&jcirc;on &gcirc;i portas? Kaj ili respondis: De Cezaro.</l>
  <l n='25'>Kaj li diris al ili: Tial redonu al Cezaro la propra&jcirc;on de
    Cezaro, kaj al Dio la propra&jcirc;on de Dio.</l>
  <l n='26'>Kaj ili ne povis
    ekkapti la diron anta&ubreve; la popolo; kaj ili miris pro lia respondo,
    kaj silentis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj venis iuj el la Sadukeoj, kiuj diras, ke ne estas
    relevi&gcirc;o; kaj ili demandis lin,</l>
  <l n='28'>dirante: Majstro, Moseo
    skribis por ni, ke, se ies frato mortos, havante edzinon, kaj li
    estas seninfana, lia frato prenu la edzinon kaj naskigu idaron al
    sia frato.</l>
  <l n='29'>Estis do sep fratoj; kaj la unua edzi&gcirc;is, kaj
    mortis seninfana;</l>
  <l n='30'>anka&ubreve; la dua;</l>
  <l n='31'>kaj la tria &scirc;in prenis; kaj
    tiel same anka&ubreve; la sep ne lasis infanojn, kaj mortis.</l>
  <l n='32'>Laste
    mortis anka&ubreve; la virino.</l>
  <l n='33'>En la relevi&gcirc;o do por kiu el ili &scirc;i
    estos edzino? &ccirc;ar la sep havis &scirc;in kiel edzinon.</l>
  <l n='34'>Kaj Jesuo
    diris al ili: La filoj de &ccirc;i tiu mondo edzi&gcirc;as kaj estas
    edzigataj;</l>
  <l n='35'>sed kiuj estas ju&gcirc;itaj indaj atingi tiun mondon kaj
    la relevi&gcirc;on el la mortintoj, tiuj nek edzi&gcirc;as nek edzini&gcirc;as;</l>
  <l n='36'>&ccirc;ar ili ne plu povas morti; &ccirc;ar ili estas egalaj kun la an&gcirc;eloj,
    kaj estas filoj de Dio, estante filoj de la relevi&gcirc;o.</l>
  <l n='37'>Sed ke
    la mortintoj levi&gcirc;as, Moseo mem montris en la arbeta&jcirc;o, kiam li
    nomis la Eternulon la Dio de Abraham kaj la Dio de Isaak kaj la
    Dio de Jakob.</l>
  <l n='38'>Li estas Dio ne de mortintoj, sed de la
    vivantoj, &ccirc;ar &ccirc;iuj vivas al Li.</l>
  <l n='39'>Kaj iuj el la skribistoj
    responde diris: Majstro, vi bone diris.</l>
  <l n='40'>Kaj ili ne plu kura&gcirc;is
    fari al li demandon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Kaj li diris al ili: Kiel oni diras, ke la Kristo estas filo
    de David?</l>
  <l n='42'>&Ccirc;ar David mem diras en la Psalmaro:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='42'>La Eternulo diris al mia Sinjoro:<lb/>
         Sidu dekstre de Mi,<lb/></l>
  <l n='43'>&Gcirc;is Mi faros viajn malamikojn benketo por viaj piedoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Tial David nomas lin Sinjoro, kaj kiamaniere li estas lia
    filo?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Kaj dum la tuta popolo a&ubreve;skultis, li diris al siaj dis&ccirc;iploj:</l>
  <l n='46'>Gardu vin kontra&ubreve; la skribistoj, kiuj amas promenadi en roboj
    kaj amas salutojn sur la placoj, kaj &ccirc;efse&gcirc;ojn en la sinagogoj,
    kaj &ccirc;eflokojn &ccirc;e festenoj;</l>
  <l n='47'>kaj kiuj forman&gcirc;as domojn de
    vidvinoj, kaj por preteksto longe pre&gcirc;as. &Ccirc;i tiuj ricevos pli
    severan kondamnon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj ekrigardante, li vidis ri&ccirc;ulojn en&jcirc;etantajn siajn donacojn
    en la monkeston.</l>
  <l n='2'>Kaj li vidis unu malri&ccirc;an vidvinon en&jcirc;etantan
    tien du leptojn.</l>
  <l n='3'>Kaj li diris: Vere mi diras al vi: &Ccirc;i tiu
    malri&ccirc;a vidvino en&jcirc;etis pli multe ol &ccirc;iuj;</l>
  <l n='4'>&ccirc;ar &ccirc;iuj tiuj el sia
    abundo en&jcirc;etis en la donacaron; sed &scirc;i el sia malmultego en&jcirc;etis
    la tutan vivrimedon, kiun &scirc;i havis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj kiam iuj parolis pri la templo, ke &gcirc;i estas ornamita per
    belaj &scirc;tonoj kaj oferdonoj, li diris:</l>
  <l n='6'>Rilate al tio, kion vi
    vidas, venos tagoj, en kiuj ne estos lasita &ccirc;i tie &scirc;tono sur
    &scirc;tono, kiu ne estos de&jcirc;etita.</l>
  <l n='7'>Kaj ili demandis lin, dirante:
    Majstro, kiam do tio estos? kaj kio estos la signo, kiam tio
    estos proksima?</l>
  <l n='8'>Kaj li diris: Gardu vin, ke vi ne estu
    erarigitaj; &ccirc;ar multaj venos en mia nomo, dirante: Mi estas; kaj:
    La tempo proksimi&gcirc;is; ne sekvu ilin.</l>
  <l n='9'>Kaj kiam vi a&ubreve;dos pri
    militoj kaj tumultoj, ne teruri&gcirc;u; &ccirc;ar tio devas okazi unue, sed
    ne tuj estos la fino.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Tiam li diris al ili: Levi&gcirc;os nacio kontra&ubreve; nacio, kaj regno
    kontra&ubreve; regno;</l>
  <l n='11'>kaj estos grandaj tertremoj, kaj en diversaj
    lokoj malsatoj kaj pestoj; kaj estos terura&jcirc;oj kaj grandaj signoj
    el la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='12'>Sed anta&ubreve; &ccirc;io tio oni metos sur vin siajn manojn
    kaj persekutos vin, transdonante vin al la sinagogoj kaj
    malliberejoj, kaj kondukante vin anta&ubreve; re&gcirc;ojn kaj provincestrojn
    pro mia nomo.</l>
  <l n='13'>Tio fari&gcirc;os por vi atesto.</l>
  <l n='14'>Decidu tial en
    viaj koroj, ne prizorgi anta&ubreve;e pri pleda respondo;</l>
  <l n='15'>&ccirc;ar mi
    donos al vi bu&scirc;on kaj sa&gcirc;on, kiun &ccirc;iuj viaj atakantoj ne povos
    rezisti nek kontra&ubreve;diri.</l>
  <l n='16'>Sed vi estos transdonitaj e&ccirc; de
    gepatroj kaj fratoj kaj parencoj kaj amikoj; kaj iujn el vi oni
    mortigos.</l>
  <l n='17'>Kaj vi estos malamataj de &ccirc;iuj pro mia nomo.</l>
  <l n='18'>Kaj
    e&ccirc; unu haro de via kapo ne pereos.</l>
  <l n='19'>Per via pacienco vi akiros
    viajn animojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Sed kiam vi vidos Jerusalemon &ccirc;irka&ubreve;itan de armeoj, tiam sciu,
    ke &gcirc;ia ruini&gcirc;o alproksimi&gcirc;is.</l>
  <l n='21'>Tiam, kiuj estas en Judujo, tiuj
    forkuru al la montoj; kaj kiuj estas en &gcirc;ia mezo, tiuj elmigru;
    kaj kiuj estas sur la kamparo, tiuj ne eniru tien.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar tiuj
    estas tagoj de punado, por ke plenumi&gcirc;u &ccirc;io, kio estas skribita.</l>
  <l n='23'>Ve al la gravedulinoj kaj al la su&ccirc;igantinoj en tiuj tagoj!
    &ccirc;ar estos granda manko sur la tero, kaj kolero kontra&ubreve; &ccirc;i tiu
    popolo.</l>
  <l n='24'>Kaj ili falos per tran&ccirc;rando de glavo, kaj forkapti&gcirc;os
    en &ccirc;iujn naciojn; kaj Jerusalem estos piedpremata de la nacianoj,
    &gcirc;is plenumi&gcirc;os la tempoj de la nacianoj.</l>
  <l n='25'>Kaj estos signoj en
    la suno kaj la luno kaj la steloj, kaj sur la tero mizero de
    nacioj, konsternitaj de la mu&gcirc;ado de la maro kaj la ondegoj;</l>
  <l n='26'>homoj malforti&gcirc;os de timo kaj de atendado de tio, kio venos sur
    la mondon; &ccirc;ar la potencoj de la &ccirc;ielo &scirc;anceli&gcirc;os.</l>
  <l n='27'>Kaj tiam
    oni vidos la Filon de homo, venantan en nubo kun potenco kaj
    granda gloro.</l>
  <l n='28'>Sed kiam tio komencos okazi, rigardu supren kaj
    levu viajn kapojn, &ccirc;ar via ela&ccirc;eto alproksimi&gcirc;as.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Kaj li parolis al ili parabolon: Rigardu la figarbon kaj &ccirc;iujn
    arbojn;</l>
  <l n='30'>kiam ili ekkreskigas foliojn, vi ekvidas, kaj el vi
    mem scias, ke la somero jam estas proksima.</l>
  <l n='31'>Tiel same vi, kiam
    vi vidos, ke tio okazas, tiam sciu, ke la regno de Dio estas
    proksima.</l>
  <l n='32'>Vere mi diras al vi: &Ccirc;i tiu generacio ne forpasos,
    &gcirc;is &ccirc;io plenumi&gcirc;os.</l>
  <l n='33'>La &ccirc;ielo kaj la tero forpasos, sed miaj
    vortoj ne forpasos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Sed gardu vin, por ke viaj koroj ne estu &scirc;ar&gcirc;itaj de trosati&gcirc;o
    kaj ebrieco kaj zorgoj pri vivrimedoj, kaj por ke tiu tago ne
    venu al vi subite;</l>
  <l n='35'>&ccirc;ar kiel kaptilo &gcirc;i venos sur &ccirc;iujn, kiuj
    lo&gcirc;as sur la supra&jcirc;o de la tero.</l>
  <l n='36'>Sed viglu en &ccirc;iu tempo,
    pre&gcirc;ante, ke prosperu al vi savi&gcirc;i de &ccirc;io, kio okazos, kaj stari
    anta&ubreve; la Filo de homo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Kaj dum la tagoj li instruis en la templo, kaj &ccirc;iunokte li
    eliris, kaj lo&gcirc;is sur la monto nomata Olivarba.</l>
  <l n='38'>Kaj la tuta
    popolo venis al li frumatene en la templo, por a&ubreve;skulti lin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jam alproksimi&gcirc;is la festo de macoj, kiu estas nomata la Pasko.</l>
  <l n='2'>Kaj la &ccirc;efpastroj kaj la skribistoj ser&ccirc;is, kiamaniere ili povu
    mortigi lin, &ccirc;ar ili timis la popolon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj Satano eniris en Judason, nomatan Iskariota, kiu estis el
    la nombro de la dek du.</l>
  <l n='4'>Kaj li foriris kaj interparolis kun la
    &ccirc;efpastroj kaj kapitanoj, kiamaniere transdoni lin al ili.</l>
  <l n='5'>Kaj
    ili &gcirc;ojis, kaj konsentis doni al li monon.</l>
  <l n='6'>Kaj li promesis, kaj
    ser&ccirc;is okazon transdoni lin al ili, for de la homamaso.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj venis la tago de macoj, kiam oni devis bu&ccirc;i la Paskon.</l>
  <l n='8'>Kaj li sendis Petron kaj Johanon, dirante: Iru kaj pretigu por ni
    la Paskon, por ke ni &gcirc;in man&gcirc;u.</l>
  <l n='9'>Kaj ili diris al li: Kie vi
    volas, ke ni pretigu?</l>
  <l n='10'>Kaj li diris al ili: Jen kiam vi estos
    enirintaj en la urbon, vin renkontos viro, portanta kru&ccirc;on da
    akvo; lin sekvu en la domon, en kiun li eniros.</l>
  <l n='11'>Kaj vi diros
    al la domomastro: La Majstro diras: Kie estas la gasto&ccirc;ambro, en
    kiu mi man&gcirc;os la Paskon kun miaj dis&ccirc;iploj?</l>
  <l n='12'>Kaj li montros al
    vi grandan supran &ccirc;ambron aran&gcirc;itan; tie pretigu.</l>
  <l n='13'>Kaj ili iris
    kaj trovis tiel, kiel li diris al ili; kaj ili pretigis la
    Paskon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj kiam alvenis la horo, li sidi&gcirc;is, kaj la apostoloj kun li.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris al ili: Kun deziro mi deziris man&gcirc;i &ccirc;i tiun
    Paskon kun vi, anta&ubreve; ol mi suferos;</l>
  <l n='16'>&ccirc;ar mi diras al vi: Mi ne
    man&gcirc;os &gcirc;in, anta&ubreve; ol &gcirc;i plenumi&gcirc;os en la regno de Dio.</l>
  <l n='17'>Kaj
    ricevinte kalikon, kaj doninte dankon, li diris: &Ccirc;i tion prenu
    kaj dividu inter vi;</l>
  <l n='18'>&ccirc;ar mi diras al vi: De nun mi ne trinkos
    el la frukto de la vinberarbo, &gcirc;is venos la regno de Dio.</l>
  <l n='19'>Kaj
    li prenis panon, kaj doninte dankon, li &gcirc;in dispecigis kaj donis
    al ili, dirante: &Ccirc;i tio estas mia korpo, kiu estas donita por vi;
    &ccirc;i tion faru por memorigo pri mi.</l>
  <l n='20'>Sammaniere anka&ubreve; la kalikon
    post la vesperman&gcirc;o, dirante: &Ccirc;i tiu kaliko estas la nova
    interligo en mia sango, kiu estas elver&scirc;ata por vi.</l>
  <l n='21'>Sed jen la
    mano de tiu, kiu min perfidas, estas apud mi sur la tablo.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar
    la Filo de homo ja iros, la&ubreve; la anta&ubreve;decido; sed ve al tiu viro,
    de kiu li estos perfidata!</l>
  <l n='23'>Kaj ili komencis diskuti inter si:
    kiu el ili faros tion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj fari&gcirc;is anka&ubreve; inter ili disputo: kiun el ili oni opinias
    la plej granda.</l>
  <l n='25'>Kaj li diris al ili: La re&gcirc;oj de la nacianoj
    faras sin sinjoroj super ili; kaj tiujn, kiuj potencas inter ili,
    oni nomas Bonfarantoj.</l>
  <l n='26'>Sed vi ne estu tiaj; sed kiu estas la
    pli granda el vi, tiu fari&gcirc;u kiel la pli juna; kaj tiu, kiu estas
    &ccirc;efa, kiel la servanto.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar kiu estas la pli granda, la
    sidanto &ccirc;e man&gcirc;o, a&ubreve; la servanto? &ccirc;u ne la sidanto &ccirc;e man&gcirc;o? sed
    mi estas meze de vi kiel la servanto.</l>
  <l n='28'>Sed vi estas tiuj, kiuj
    restadis apud mi en miaj tentoj;</l>
  <l n='29'>kaj mi difinas por vi regnon,
    kiel mia Patro difinis por mi;</l>
  <l n='30'>por ke vi man&gcirc;u kaj trinku &ccirc;e
    mia tablo en mia regno, kaj sidu sur tronoj, ju&gcirc;ante la dek du
    tribojn de Izrael.</l>
  <l n='31'>Simon, Simon, jen Satano postulis vin
    &ccirc;iujn, por kribri kiel tritikon;</l>
  <l n='32'>sed mi pre&gcirc;is por vi, ke via
    fido ne &scirc;anceli&gcirc;u; kaj vi, kiam vi konverti&gcirc;os, firmigu viajn
    fratojn.</l>
  <l n='33'>Kaj li diris al li: Sinjoro, vin mi estas preta
    akompani e&ccirc; al malliberejo kaj al morto.</l>
  <l n='34'>Kaj li diris: Mi
    diras al vi, Petro, koko ne krios hodia&ubreve;, anta&ubreve; ol vi trifoje
    malkonfesos, ke vi min konas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Kaj li diris al ili: Kiam mi vin elsendis sen monujo kaj sako
    kaj &scirc;uoj, &ccirc;u io mankis al vi?</l>
  <l n='36'>Kaj ili diris: Nenio. Kaj li
    diris al ili: Sed nun kiu havas monujon, tiu prenu &gcirc;in, kaj anka&ubreve;
    sakon; kaj kiu ne havas, tiu vendu sian mantelon kaj a&ccirc;etu
    glavon.</l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar mi diras al vi, ke tio, kio estas skribita, devas
    plenumi&gcirc;i pri mi: Kaj li estis alkalkulita al krimuloj; &ccirc;ar tio,
    kio rilatas al mi, havas sian finon.</l>
  <l n='38'>Kaj ili diris: Sinjoro,
    jen estas du glavoj; kaj li diris al ili: Sufi&ccirc;as.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Kaj elirinte, li iris la&ubreve; sia kutimo al la monto Olivarba, kaj
    la dis&ccirc;iploj lin sekvis.</l>
  <l n='40'>Kaj veninte al la loko, li diris al
    ili: Pre&gcirc;u, ke vi ne eniru en tenton.</l>
  <l n='41'>Kaj li iris for de ili
    proksimume &scirc;ton&jcirc;eton, kaj li genuis, kaj pre&gcirc;is,</l>
  <l n='42'>dirante:
    Patro, se Vi volas, formetu de mi &ccirc;i tiun kalikon; tamen
    plenumi&gcirc;u ne mia volo, sed Via.</l>
  <l n='43'>Kaj aperis anta&ubreve; li an&gcirc;elo el
    la &ccirc;ielo, fortigante lin.</l>
  <l n='44'>Kaj estante en agonio, li pre&gcirc;is pli
    fervore, kaj lia &scirc;vito fari&gcirc;is kiel gutoj da sango, defalantaj
    sur la teron.</l>
  <l n='45'>Kaj levi&gcirc;inte post la pre&gcirc;o, li venis al la
    dis&ccirc;iploj kaj trovis ilin dormantaj de mal&gcirc;ojo,</l>
  <l n='46'>kaj diris al
    ili: Kial vi dormas? levi&gcirc;u kaj pre&gcirc;u, ke vi ne eniru en tenton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>Dum li ankora&ubreve; parolis, jen homamaso; kaj tiu, kiu estis
    nomata Judas, unu el la dek du, iris anta&ubreve; ili, kaj alproksimi&gcirc;is
    al Jesuo, por kisi lin.</l>
  <l n='48'>Sed Jesuo diris al li: Judas, &ccirc;u vi
    perfidas per kiso la Filon de homo?</l>
  <l n='49'>Kaj kiam tiuj, kiuj
    &ccirc;irka&ubreve;is lin, vidis, kio sekvos, ili diris: Sinjoro, &ccirc;u ni frapu
    per glavo?</l>
  <l n='50'>Kaj unu el ili frapis la sklavon de la &ccirc;efpastro,
    kaj detran&ccirc;is lian dekstran orelon.</l>
  <l n='51'>Sed Jesuo responde diris:
    Permesu tiom. Kaj li tu&scirc;is lian orelon kaj sanigis lin.</l>
  <l n='52'>Kaj
    Jesuo diris al la &ccirc;efpastroj kaj kapitanoj de la templo kaj
    plia&gcirc;uloj, kiuj venis kontra&ubreve; lin: &Ccirc;u vi elvenis kun glavoj kaj
    bastonoj, kvaza&ubreve; kontra&ubreve; rabiston?</l>
  <l n='53'>Kiam mi estis &ccirc;iutage inter
    vi en la templo, vi ne etendis kontra&ubreve; min viajn manojn; sed &ccirc;i
    tiu estas via horo, kaj la potenco de mallumo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='54'>Kaj ili kaptis lin, kaj forkondukinte, venigis lin en la domon
    de la &ccirc;efpastro. Sed Petro sekvis malproksime.</l>
  <l n='55'>Kaj kiam oni
    ekbruligis fajron meze de la korto kaj sidis kune, Petro sidi&gcirc;is
    meze de ili.</l>
  <l n='56'>Kaj unu servantino, vidante lin sidantan en la
    fajrolumo, kaj fikse rigardinte lin, diris:</l>
  <l n='57'>&Ccirc;i tiu anka&ubreve; estis
    kun li. Sed li malkonfesis, dirante: Virino, mi lin ne konas.</l>
  <l n='58'>Kaj post iom da tempo alia vidis lin, kaj diris: Vi anka&ubreve; estas
    el ili. Sed Petro diris: Viro, mi ne estas.</l>
  <l n='59'>Kaj post la da&ubreve;ro
    de unu horo proksimume, alia asertis persiste, dirante: Vere, &ccirc;i
    tiu anka&ubreve; estis kun li, &ccirc;ar li estas Galileano.</l>
  <l n='60'>Sed Petro
    diris: Viro, mi ne scias, kion vi diras. Kaj tuj, dum li ankora&ubreve;
    parolis, la koko kriis.</l>
  <l n='61'>Kaj la Sinjoro sin turnis, kaj
    alrigardis Petron. Kaj Petro ekmemoris la vorton de la Sinjoro,
    ke li diris al li: Anta&ubreve; ol koko krios hodia&ubreve;, vi trifoje min
    malkonfesos.</l>
  <l n='62'>Kaj li eliris, kaj maldol&ccirc;e ploris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='63'>Kaj tiuj, kiuj gardis Jesuon, lin mokis kaj batis.</l>
  <l n='64'>Kaj ili
    &ccirc;irka&ubreve;kovris lin, kaj demandis lin, dirante: Profetu, kiu vin
    frapis?</l>
  <l n='65'>Kaj per multaj aliaj insultoj ili parolis kontra&ubreve; li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='66'>Kaj tuj kiam tagi&gcirc;is la plia&gcirc;ularo de la popolo kunvenis, kaj
    &ccirc;efpastroj kaj skribistoj, kaj ili forkondukis lin anta&ubreve; sian
    sinedrion, kaj diris:</l>
  <l n='67'>Se vi estas la Kristo, diru al ni. Sed
    li diris al ili: Se mi diros al vi, vi ne kredos;</l>
  <l n='68'>kaj se mi
    demandos, vi ne respondos.</l>
  <l n='69'>Tamen, de nun la Filo de homo sidos
    dekstre de la Potenco de Dio.</l>
  <l n='70'>Kaj ili &ccirc;iuj demandis: &Ccirc;u vi do
    estas la Filo de Dio? Kaj li respondis: Vi diras, ke mi estas.</l>
  <l n='71'>Kaj ili diris: Pro kio ni bezonas pluan atestadon? &ccirc;ar ni mem
    a&ubreve;dis el lia propra bu&scirc;o.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la tuta &ccirc;eestantaro levi&gcirc;is, kaj kondukis lin anta&ubreve;
    Pilaton.</l>
  <l n='2'>Kaj ili komencis akuzi lin, dirante: Ni trovis &ccirc;i tiun
    viron erariganta nian nacion, kaj malpermesanta pagi tributon al
    Cezaro, kaj diranta, ke li mem estas Kristo, re&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>Kaj Pilato
    demandis lin, dirante: &Ccirc;u vi estas la Re&gcirc;o de la Judoj? Kaj li
    responde al li diris: Vi diras.</l>
  <l n='4'>Kaj Pilato diris al la
    &ccirc;efpastroj kaj homamasoj: Mi trovas nenian kulpon en &ccirc;i tiu viro.</l>
  <l n='5'>Sed ili insistis, dirante: Li malkvietigas la popolon,
    instruante tra la tuta Judujo, kaj komencante de Galileo, e&ccirc; &gcirc;is
    &ccirc;i tie.</l>
  <l n='6'>Sed kiam Pilato tion a&ubreve;dis, li demandis, &ccirc;u la viro
    estas Galileano.</l>
  <l n='7'>Kaj kiam li scii&gcirc;is, ke li estas el sub la
    a&ubreve;toritato de Herodo, li sendis lin al Herodo, kiu anka&ubreve; &ccirc;eestis
    en Jerusalem en tiuj tagoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Sed Herodo, vidinte Jesuon, treege &gcirc;ojis; &ccirc;ar de longe li
    deziris vidi lin, &ccirc;ar li jam a&ubreve;dis pri li, kaj li esperis vidi
    ian signon, faritan de li.</l>
  <l n='9'>Kaj li demandis lin per multaj
    vortoj, sed li respondis al li nenion.</l>
  <l n='10'>Kaj la &ccirc;efpastroj kaj
    la skribistoj staris, forte lin akuzante.</l>
  <l n='11'>Kaj Herodo kaj liaj
    soldatoj malhonoris lin kaj mokis lin, kaj vestinte lin per
    brilaj vestoj, li resendis lin al Pilato.</l>
  <l n='12'>Kaj Herodo kaj
    Pilato fari&gcirc;is amikoj unu kun la alia en tiu sama tago; &ccirc;ar
    anta&ubreve;e ili havis inter si malamon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj Pilato, kunvokinte la &ccirc;efpastrojn kaj la regantojn kaj la
    popolon,</l>
  <l n='14'>diris al ili: Vi alkondukis anta&ubreve; min &ccirc;i tiun viron,
    kiel erarigantan la popolon; kaj jen ekzameninte lin anta&ubreve; vi, mi
    trovis nenian kulpon en &ccirc;i tiu viro rilate tion, pri kio vi lin
    akuzas;</l>
  <l n='15'>nek Herodo anka&ubreve;, &ccirc;ar li resendis lin al ni; kaj jen
    nenio inda je morto estas farita de li.</l>
  <l n='16'>Tial mi lin skur&gcirc;os
    kaj liberigos.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar li devis liberigi unu al ili dum la festo.</l>
  <l n='18'>Sed amase ili kriis, dirante: Forigu lin, kaj liberigu al ni
    Barabason;</l>
  <l n='19'>kiu pro ribelado farita en la urbo, kaj pro
    mortigo, estis &jcirc;etita en malliberejon.</l>
  <l n='20'>Kaj Pilato, volante
    liberigi Jesuon, denove parolis al ili;</l>
  <l n='21'>sed ili la&ubreve;te kriis,
    dirante: Krucumu, krucumu lin.</l>
  <l n='22'>Kaj la trian fojon li diris al
    ili: Kial? kian malbonon faris &ccirc;i tiu? mi trovis en li nenion
    indan je morto; mi do lin skur&gcirc;os kaj liberigos.</l>
  <l n='23'>Sed ili
    insistis per grandaj krioj, postulante krucumi lin. Kaj iliaj
    krioj superfortis.</l>
  <l n='24'>Kaj Pilato donis ju&gcirc;on, ke plenumi&gcirc;u ilia
    postulo.</l>
  <l n='25'>Kaj li liberigis tiun, kiu pro ribelado kaj mortigo
    estis &jcirc;etita en malliberejon, kaj kiun ili postulis; sed Jesuon
    li transdonis al ilia volo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj kiam ili forkondukis lin, ili kaptis Simonon, Kirenanon,
    venantan de la kamparo, kaj metis sur lin la krucon, por porti
    &gcirc;in post Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj sekvis lin granda amaso de la popolo, kaj de virinoj, kiuj
    &gcirc;emis kaj lamentis pro li.</l>
  <l n='28'>Sed Jesuo, turninte sin al ili,
    diris: Filinoj de Jerusalem, ne ploru pro mi, sed ploru pro vi
    kaj pro viaj infanoj.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar jen venas tagoj, kiam oni diros:
    Feli&ccirc;aj estas la senfruktaj, kaj la ventroj ne naskintaj, kaj la
    mamoj ne nutrintaj.</l>
  <l n='30'>Tiam oni komencos diri al la montoj: Falu
    sur nin; kaj al la montetoj: Kovru nin.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar se oni tiel agas
    en la suka ligno, kiel oni agos en la seka?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj estis kondukataj kun li anka&ubreve; aliaj du, krimuloj, por esti
    mortigitaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj kiam ili alvenis al la loko nomata Kranio, tie ili
    krucumis lin, kaj la krimulojn, unu dekstre kaj unu maldekstre.</l>
  <l n='34'>Kaj Jesuo diris: Patro, pardonu ilin; &ccirc;ar ili ne scias, kion
    ili faras. Kaj dividante inter si liajn vestojn, ili &jcirc;etis
    lotojn.</l>
  <l n='35'>Kaj la popolo staris, rigardanta. Kaj la regantoj
    anka&ubreve; mokis lin, dirante: Aliajn li savis: li savu sin mem, se &ccirc;i
    tiu estas la Kristo de Dio, la elektito.</l>
  <l n='36'>Kaj &scirc;ercis pri li
    anka&ubreve; la soldatoj, venante al li kaj proponante al li vinagron,</l>
  <l n='37'>kaj dirante: Se vi estas la Re&gcirc;o de la Judoj, savu vin.</l>
  <l n='38'>Kaj
    estis anka&ubreve; surskribo super li: &Ccirc;I TIU ESTAS LA RE&Gcirc;O DE LA JUDOJ.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Kaj unu el la pendigitaj krimuloj insultis lin, dirante: &Ccirc;u vi
    ne estas la Kristo? savu vin kaj nin.</l>
  <l n='40'>Sed la alia responde
    admonis lin, dirante: &Ccirc;u vi e&ccirc; ne timas Dion? &ccirc;ar vi estas en la
    sama kondamno.</l>
  <l n='41'>Kaj ni ja juste, &ccirc;ar ni ricevas rekompencon,
    merititan pro niaj faroj; sed &ccirc;i tiu faris nenion malbonan.</l>
  <l n='42'>Kaj li diris: Jesuo, memoru min, kiam vi venos en vian regnon.</l>
  <l n='43'>Kaj li diris al li: Vere mi diras al vi: Hodia&ubreve; vi estos kun mi
    en Paradizo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Kaj jam estis &ccirc;irka&ubreve; la sesa horo, kaj fari&gcirc;is mallumo sur la
    tuta lando &gcirc;is la na&ubreve;a, &ccirc;ar la sunlumo mankis;</l>
  <l n='45'>kaj la kurteno
    de la sanktejo dis&scirc;iri&gcirc;is en la mezo.</l>
  <l n='46'>Kaj kriinte per la&ubreve;ta
    vo&ccirc;o, Jesuo diris: Patro, en Viajn manojn mi transdonas mian
    spiriton; kaj tion dirinte, li ellasis for la spiriton.</l>
  <l n='47'>Kaj
    kiam la centestro vidis la okazanta&jcirc;on, li gloris Dion, dirante:
    &Ccirc;i tiu estis ja justulo.</l>
  <l n='48'>Kaj &ccirc;iuj homamasoj, kiuj kunvenis al
    &ccirc;i tiu spektaklo, kiam ili vidis la okazinta&jcirc;ojn, reiris,
    frapante al si la bruston.</l>
  <l n='49'>Kaj &ccirc;iuj liaj konantoj, kaj la
    virinoj, kiuj sekvis lin el Galileo, staris malproksime, vidante
    tion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='50'>Kaj jen viro nomata Jozef, kiu estis konsilanto, viro bona kaj
    justa</l>
  <l n='51'>(li ne konsentis al ilia intenco kaj faro), el Arimateo,
    urbo de la Judoj, kiu atendis la regnon de Dio,</l>
  <l n='52'>irinte al
    Pilato, petis la korpon de Jesuo.</l>
  <l n='53'>Kaj li deprenis &gcirc;in kaj
    envolvis &gcirc;in en tola&jcirc;o, kaj metis lin en tombo, elhakita el
    &scirc;tono, kie neniu anta&ubreve;e ku&scirc;is.</l>
  <l n='54'>Kaj estis la tago de la
    Preparado, kaj la sabato eklumis.</l>
  <l n='55'>Kaj la virinoj, kiuj venis
    kun li el Galileo, sekvis, kaj vidis la tombon, kaj kiamaniere la
    korpo estis metita.</l>
  <l n='56'>Kaj ili reiris, kaj preparis aroma&jcirc;ojn kaj
    &scirc;mira&jcirc;ojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='56'>Kaj sabate ili ripozis la&ubreve; la ordono.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la unuan tagon de la semajno, &ccirc;e frua tagi&gcirc;o, ili venis al
    la tombo, alportante la aroma&jcirc;ojn, kiujn ili preparis.</l>
  <l n='2'>Kaj ili
    trovis la &scirc;tonon derulita for de la tombo.</l>
  <l n='3'>Kaj enirinte, ili ne
    trovis la korpon de la Sinjoro Jesuo.</l>
  <l n='4'>Kaj dum ili embarasi&gcirc;is
    pri tio, jen apud ili staris du viroj en brilaj vestoj;</l>
  <l n='5'>kaj dum
    ili timis kaj klini&gcirc;is viza&gcirc;altere, tiuj demandis ilin: Kial vi
    ser&ccirc;as la vivanton inter la mortintoj?</l>
  <l n='6'>Li ne estas &ccirc;i tie, sed
    levi&gcirc;is; memoru, kiamaniere li parolis al vi, kiam li estis
    ankora&ubreve; en Galileo,</l>
  <l n='7'>dirante, ke la Filo de homo devas esti
    transdonita en la manojn de pekuloj kaj esti krucumita, kaj la
    trian tagon relevi&gcirc;i.</l>
  <l n='8'>Kaj ili rememoris liajn vortojn;</l>
  <l n='9'>kaj
    reveninte de la tombo, ili rakontis &ccirc;ion tion al la dek unu kaj
    al &ccirc;iuj ceteraj.</l>
  <l n='10'>Kaj ili estis Maria Magdalena, kaj Joana, kaj
    Maria, la patrino de Jakobo; kaj la ceteraj virinoj kun ili
    rakontis tion al la apostoloj.</l>
  <l n='11'>Kaj tiuj vortoj &scirc;ajnis al ili
    kiel babilado, kaj ili ne kredis al la virinoj.</l>
  <l n='12'>Sed Petro
    levi&gcirc;is kaj kuris al la tombo, kaj klini&gcirc;inte, vidis la tola&jcirc;ojn
    solajn, kaj li foriris, mirante en si pri tio, kio okazis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj jen du el ili iris en tiu sama tago al vila&gcirc;o nomata
    Emaus, kiu estas malproksime de Jerusalem sesdek stadiojn.</l>
  <l n='14'>Kaj
    ili interparolis inter si pri &ccirc;io tio, kio okazis.</l>
  <l n='15'>Kaj dum ili
    interparolis kaj diskutis inter si, Jesuo mem alproksimi&gcirc;is kaj
    iris kun ili.</l>
  <l n='16'>Sed iliaj okuloj estis malhelpataj tiel, ke ili
    lin ne rekonis.</l>
  <l n='17'>Kaj li diris al ili: Kiaj vortoj estas tiuj,
    kiujn vi inter&scirc;an&gcirc;as, dum vi iras? Kaj ili haltis, kun malgaja
    mieno.</l>
  <l n='18'>Kaj unu el ili, nomata Kleopas, responde diris al li:
    &Ccirc;u nur vi sola lo&gcirc;as en Jerusalem, kaj ne scias tion, kio tie
    okazis en &ccirc;i tiuj tagoj?</l>
  <l n='19'>Kaj li diris al ili: Kion? Kaj ili
    diris al li: Pri Jesuo, la Nazaretano, kiu estis profeto potenca
    age kaj parole anta&ubreve; Dio kaj la tuta popolo;</l>
  <l n='20'>kaj kiel la
    &ccirc;efpastroj kaj niaj regantoj transdonis lin por kondamno al
    morto, kaj lin krucumis.</l>
  <l n='21'>Sed ni esperis, ke li estas tiu, kiu
    ela&ccirc;etos Izraelon. Kaj plie, krom &ccirc;io tio, hodia&ubreve; estas jam la
    tria tago, de kiam tio okazis.</l>
  <l n='22'>Anka&ubreve; mirigis nin iuj virinoj
    el inter ni, kiuj estis frumatene apud la tombo,</l>
  <l n='23'>kaj ne
    trovinte lian korpon, revenis, dirante, ke ili anka&ubreve; vidis vizion
    de an&gcirc;eloj, kiuj diris, ke li vivas.</l>
  <l n='24'>Kaj iuj el nia kunularo
    iris al la tombo, kaj trovis tiel, kiel diris la virinoj; sed lin
    ili ne vidis.</l>
  <l n='25'>Kaj li diris al ili: Ho malsa&gcirc;uloj kaj kore
    malviglaj por kredi &ccirc;ion, kion la profetoj anta&ubreve;parolis!</l>
  <l n='26'>&Ccirc;u la
    Kristo ne devis suferi &ccirc;ion tion, kaj eniri en sian gloron?</l>
  <l n='27'>Kaj komencante de Moseo kaj de &ccirc;iuj profetoj, li klarigis al ili
    el &ccirc;iuj Skriboj la dirojn pri li mem.</l>
  <l n='28'>Kaj ili alproksimi&gcirc;is al
    la vila&gcirc;o, kien ili iris, kaj li &scirc;ajnigis al ili, kvaza&ubreve; li pluen
    iros.</l>
  <l n='29'>Kaj ili retenis lin, dirante: Restu &ccirc;e ni, &ccirc;ar estas
    preska&ubreve; vespere, kaj la tago jam malkreskas. Kaj li eniris, por
    resti &ccirc;e ili.</l>
  <l n='30'>Kaj dum li sidis kun ili &ccirc;e man&gcirc;o, li prenis
    panon, kaj &gcirc;in benis kaj dispecigis kaj donis al ili.</l>
  <l n='31'>Kaj
    iliaj okuloj malfermi&gcirc;is, kaj ili rekonis lin, kaj li fari&gcirc;is
    nevidebla por ili.</l>
  <l n='32'>Kaj ili diris unu al alia: &Ccirc;u nia koro ne
    brulis en ni, dum li parolis kun ni sur la vojo, dum li klarigis
    al ni la Skribojn?</l>
  <l n='33'>Kaj levi&gcirc;inte en tiu sama horo, ili reiris
    al Jerusalem, kaj trovis la dek unu kunvenintaj, kun siaj
    kunuloj, kaj dirantaj:</l>
  <l n='34'>La Sinjoro vere levi&gcirc;is, kaj aperis al
    Simon.</l>
  <l n='35'>Kaj ili rakontis tion, kio okazis sur la vojo, kaj
    kiamaniere li rekoni&gcirc;is al ili en la dispecigo de pano.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj dum ili priparolis tion, li mem staris meze de ili, kaj
    diris al ili: Paco al vi.</l>
  <l n='37'>Sed terurite kaj timigite, ili
    supozis, ke ili vidas spiriton.</l>
  <l n='38'>Kaj li diris al ili: Kial vi
    maltrankvili&gcirc;as? kaj kial diskutoj levi&gcirc;as en viaj koroj?</l>
  <l n='39'>Vidu
    miajn manojn kaj miajn piedojn, ke &gcirc;i estas mi mem; palpu min kaj
    vidu; &ccirc;ar spirito ne havas karnon kaj ostojn, kiel vi vidas min
    havanta.</l>
  <l n='40'>Kaj tion dirinte, li montris al ili siajn manojn kaj
    siajn piedojn.</l>
  <l n='41'>Kaj dum ili ankora&ubreve; ne kredis pro &gcirc;ojo, kaj
    miris, li demandis ilin: &Ccirc;u vi havas ian man&gcirc;a&jcirc;on &ccirc;i tie?</l>
  <l n='42'>Kaj
    ili donis al li pecon de rostita fi&scirc;o.</l>
  <l n='43'>Kaj li prenis, kaj
    man&gcirc;is anta&ubreve; ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Kaj li diris al ili: Jen estas miaj vortoj, kiujn mi parolis
    al vi, kiam mi ankora&ubreve; estis &ccirc;e vi, ke devas plenumi&gcirc;i &ccirc;io, kio
    estas skribita pri mi en la le&gcirc;o de Moseo kaj en la profetoj kaj
    en la psalmoj.</l>
  <l n='45'>Tiam li malfermis ilian menson, por ke ili
    komprenu la Skribojn;</l>
  <l n='46'>kaj li diris al ili: Tiel estas
    skribite, ke la Kristo devas suferi, kaj levi&gcirc;i el la mortintoj
    la trian tagon;</l>
  <l n='47'>kaj ke pento kaj pardonado de pekoj estu
    predikataj en lia nomo al &ccirc;iuj nacioj, komencante &ccirc;e Jerusalem.</l>
  <l n='48'>Vi estas atestantoj pri tio.</l>
  <l n='49'>Kaj jen mi elsendos sur vin la
    promeson de mia Patro; sed restu en la urbo, &gcirc;is vi vesti&gcirc;os per
    potenco de supre.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='50'>Kaj li elkondukis ilin &gcirc;is apud Betania, kaj, levinte siajn
    manojn, li benis ilin.</l>
  <l n='51'>Kaj dum li benis ilin, li fori&gcirc;is de
    ili kaj estis suprenportita en la &ccirc;ielon.</l>
  <l n='52'>Kaj adorklini&gcirc;inte
    al li, ili revenis al Jerusalem kun granda &gcirc;ojo;</l>
  <l n='53'>kaj estis
    konstante en la templo, glorante Dion.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JOHANO -->

        <div type='book' n='43' id='libro_joh' rend='doc'>

          <index index='content' level1='S. JOHANO'/>
          <head>SANKTA JOHANO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En la komenco estis la Vorto, kaj la Vorto estis kun Dio, kaj
    la Vorto estis Dio.</l>
  <l n='2'>Tiu estis en la komenco kun Dio.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;io
    esti&gcirc;is per li; kaj aparte de li esti&gcirc;is nenio, kio esti&gcirc;is.</l>
  <l n='4'>En
    li estis la vivo, kaj la vivo estis la lumo de la homoj.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    lumo brilas en la mallumo, kaj la mallumo &gcirc;in ne venkis.</l>
  <l n='6'>De Dio
    estis sendita viro, kies nomo estis Johano.</l>
  <l n='7'>Tiu venis kiel
    atestanto, por atesti pri la lumo, por ke &ccirc;iuj per li kredu.</l>
  <l n='8'>Li
    ne estis la lumo, sed li venis, por atesti pri la lumo.</l>
  <l n='9'>Tio
    estis la vera lumo, kiu lumas al &ccirc;iu homo, venanta en la mondon.</l>
  <l n='10'>Tiu estis en la mondo, kaj la mondo per li esti&gcirc;is, kaj la
    mondo lin ne konis.</l>
  <l n='11'>Li venis al siaj propra&jcirc;oj, kaj liaj
    propruloj lin ne akceptis.</l>
  <l n='12'>Sed al &ccirc;iuj, kiuj lin akceptis, li
    donis la rajton fari&gcirc;i filoj de Dio, al la kredantoj al lia nomo,</l>
  <l n='13'>kiuj naski&gcirc;is nek el sango, nek el volo de karno, nek el volo
    de homo, sed el Dio.</l>
  <l n='14'>Kaj la Vorto fari&gcirc;is karno kaj lo&gcirc;is
    inter ni, kaj ni vidis lian gloron, gloron kvaza&ubreve; de la
    solenaskita de la Patro, plena de graco kaj vero.</l>
  <l n='15'>Johano
    atestis pri li, kaj kriis, dirante: &Ccirc;i tiu estas li, pri kiu mi
    diris: Kiu venas post mi, tiu estas metita super mi, &ccirc;ar li
    ekzistis pli frue ol mi.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar el lia pleneco ni &ccirc;iuj ricevis,
    kaj gracon post graco.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar la le&gcirc;o estis donita per Moseo; la
    graco kaj la vero esti&gcirc;is per Jesuo Kristo.</l>
  <l n='18'>Neniu iam vidis
    Dion; la solenaskita Filo, kiu estas en la sino de la Patro, Lin
    deklaris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj jen estas la atesto de Johano, kiam la Judoj sendis al li
    pastrojn kaj Levidojn el Jerusalem, por demandi lin: Kiu vi
    estas?</l>
  <l n='20'>Kaj li konfesis kaj ne ka&scirc;is; kaj li konfesis: Mi ne
    estas la Kristo.</l>
  <l n='21'>Kaj ili demandis lin: Kio do? &Ccirc;u vi estas
    Elija? Kaj li diris: Mi ne estas. &Ccirc;u vi estas la profeto? Kaj li
    respondis: Ne.</l>
  <l n='22'>Ili do diris al li: Kiu vi estas? por ke ni
    donu respondon al niaj sendintoj. Kion vi diras pri vi mem?</l>
  <l n='23'>Li
    diris: Mi estas vo&ccirc;o de krianto en la dezerto: Rektigu la vojon
    de la Eternulo, kiel diris la profeto Jesaja.</l>
  <l n='24'>Kaj tiuj estis
    senditaj de la Fariseoj.</l>
  <l n='25'>Kaj ili demandis lin, kaj diris al
    li: Kial do vi baptas, se vi ne estas la Kristo, nek Elija, nek
    la profeto?</l>
  <l n='26'>Johano respondis al ili, dirante: Mi baptas per
    akvo; meze de vi staras tiu, kiun vi ne konas,</l>
  <l n='27'>kiu venas post
    mi; la rimenon de lia &scirc;uo mi ne estas inda malligi.</l>
  <l n='28'>Tio okazis
    en Betania transe de Jordan, kie Johano baptadis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>La sekvantan tagon li vidis Jesuon venanta al li, kaj diris:
    Jen la &Scirc;afido de Dio, kiu forportas la pekon de la mondo!</l>
  <l n='30'>Li
    estas tiu, pri kiu mi diris: Post mi venas viro, kiu estas metita
    super mi, &ccirc;ar li ekzistis pli frue ol mi.</l>
  <l n='31'>Kaj mi lin ne konis;
    sed por ke li estu montrita al Izrael, tial mi venis, baptante
    per akvo.</l>
  <l n='32'>Kaj Johano atestis, dirante: Mi vidis la Spiriton
    malsupreniranta de la &ccirc;ielo kiel kolombo, kaj &gcirc;i restis sur li.</l>
  <l n='33'>Kaj mi lin ne konis; sed kiu sendis min por bapti per akvo,
    Tiu diris al mi: Sur kiun vi vidos la Spiriton malsupreniranta
    kaj restanta sur li, tiu estas la baptanto per la Sankta Spirito.</l>
  <l n='34'>Kaj mi vidis, kaj atestis, ke &ccirc;i tiu estas la Filo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Denove la sekvantan tagon staris Johano, kaj du el liaj
    dis&ccirc;iploj;</l>
  <l n='36'>kaj rigardante Jesuon promenantan, li diris: Jen la
    &Scirc;afido de Dio!</l>
  <l n='37'>Kaj la du dis&ccirc;iploj a&ubreve;dis lin paroli, kaj
    sekvis Jesuon.</l>
  <l n='38'>Kaj Jesuo sin turnis, kaj vidis ilin
    sekvantajn, kaj diris al ili: Kion vi ser&ccirc;as? Kaj ili diris al
    li: Rabeno (tio estas, Majstro), kie vi lo&gcirc;as?</l>
  <l n='39'>Li diris al
    ili: Venu, kaj vi vidos. Ili do venis, kaj vidis, kie li lo&gcirc;as,
    kaj ili restis &ccirc;e li tiun tagon; estis &ccirc;irka&ubreve; la deka horo.</l>
  <l n='40'>Unu el la du, kiuj a&ubreve;dis Johanon kaj lin sekvis, estis Andreo, la
    frato de Simon Petro.</l>
  <l n='41'>Tiu unue trovis sian propran fraton
    Simon, kaj diris al li: Ni trovis la Mesion (tio estas, Kriston).</l>
  <l n='42'>Li kondukis lin al Jesuo. Jesuo lin rigardis, kaj diris: Vi
    estas Simon, filo de Jona; vi estos nomata Kefas (tio estas,
    Petro).</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='43'>La sekvantan tagon li volis foriri en Galileon, kaj trovis
    Filipon; kaj Jesuo diris al li: Sekvu min.</l>
  <l n='44'>Filipo estis el
    Betsaida, la urbo de Andreo kaj Petro.</l>
  <l n='45'>Filipo trovis
    Natanaelon, kaj diris al li: Ni trovis tiun, pri kiu skribis
    Moseo en la le&gcirc;o, kaj la profetoj, Jesuon el Nazaret, filon de
    Jozef.</l>
  <l n='46'>Kaj Natanael diris al li: &Ccirc;u io bona povas esti el
    Nazaret? Filipo diris al li: Venu kaj vidu.</l>
  <l n='47'>Jesuo vidis
    Natanaelon venanta al li, kaj diris pri li: Jen vera Izraelido,
    en kiu ne estas ruzeco!</l>
  <l n='48'>Natanael diris al li: Per kio vi min
    konas? Jesuo respondis kaj diris al li: Anta&ubreve; ol Filipo vin
    vokis, kiam vi estis sub la figarbo, mi vin vidis.</l>
  <l n='49'>Natanael
    respondis kaj diris al li: Rabeno, vi estas la Filo de Dio; vi
    estas Re&gcirc;o de Izrael!</l>
  <l n='50'>Jesuo respondis kaj diris al li: &Ccirc;u vi
    kredas pro tio, ke mi diris al vi: Mi vin vidis sub la figarbo?
    vi vidos pli grandajn aferojn ol &ccirc;i tio.</l>
  <l n='51'>Kaj li diris al li:
    Vere, vere, mi diras al vi, vi vidos la &ccirc;ielon malfermita kaj la
    an&gcirc;elojn de Dio suprenirantaj kaj malsuprenirantaj sur la Filon
    de homo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La trian tagon okazis edzi&gcirc;o en Kana Galilea, kaj la patrino de
    Jesuo &ccirc;eestis tie;</l>
  <l n='2'>anka&ubreve; Jesuo kaj liaj dis&ccirc;iploj estis
    invititaj al la edzi&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>Kaj kiam mankis vino, la patrino de
    Jesuo diris al li: Ili ne havas vinon.</l>
  <l n='4'>Kaj Jesuo diris al &scirc;i:
    Kio estas inter mi kaj vi, virino? mia horo ankora&ubreve; ne venis.</l>
  <l n='5'>Lia patrino diris al la servantoj: Kion ajn li diros al vi, tion
    faru.</l>
  <l n='6'>Kaj estis tie ses akvokuvoj &scirc;tonaj, metitaj la&ubreve; la purigo
    de la Judoj, enhavantaj po du &gcirc;is tri metretoj.</l>
  <l n='7'>Jesuo diris al
    ili: Plenigu la akvokuvojn per akvo. Kaj oni plenigis ilin &gcirc;is la
    rando.</l>
  <l n='8'>Kaj li diris al ili: &Ccirc;erpu nun, kaj alportu al la
    festenestro. Kaj oni alportis.</l>
  <l n='9'>Kiam la festenestro gustumis la
    akvon, nun fari&gcirc;intan vino, kaj ne sciis, de kie &gcirc;i estas (sciis
    tamen la servantoj, kiuj &ccirc;erpis la akvon), la festenestro alvokis
    la fian&ccirc;on,</l>
  <l n='10'>kaj diris al li: &Ccirc;iu homo prezentas unue la bonan
    vinon, kaj kiam oni jam drinkis, tiam la malpli bonan; sed vi
    rezervis la bonan vinon &gcirc;is nun.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;i tiun komencon de signoj
    Jesuo faris en Kana Galilea, kaj elmontris sian gloron, kaj liaj
    dis&ccirc;iploj kredis al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Post tio li malsupreniris al Kapernaum, kaj kun li lia patrino
    kaj liaj fratoj kaj liaj dis&ccirc;iploj; kaj tie ili restis ne multajn
    tagojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj la Pasko de la Judoj alproksimi&gcirc;is, kaj Jesuo supreniris
    al Jerusalem.</l>
  <l n='14'>Kaj li trovis en la templo vendistojn de bovoj
    kaj &scirc;afoj kaj kolomboj, kaj la mon&scirc;an&gcirc;istojn sidantajn;</l>
  <l n='15'>kaj
    farinte skur&gcirc;on el &scirc;nuretoj, li elpelis &ccirc;iujn el la templo,
    &scirc;afojn kaj bovojn; kaj el&scirc;utis la monerojn de la mon&scirc;an&gcirc;istoj kaj
    renversis la tablojn;</l>
  <l n='16'>kaj al la vendistoj de la kolomboj li
    diris: Forportu tion de &ccirc;i tie; ne faru la domon de mia Patro
    domo de komerco.</l>
  <l n='17'>La dis&ccirc;iploj rememoris, ke estis skribite:
    Fervoro pri Via domo min konsumis.</l>
  <l n='18'>La Judoj do respondis kaj
    diris al li: Kian signon vi montras al ni, &ccirc;ar vi faras tion?</l>
  <l n='19'>Respondis Jesuo kaj diris al ili: Detruu &ccirc;i tiun sanktejon, kaj
    mi levos &gcirc;in en la da&ubreve;ro de tri tagoj.</l>
  <l n='20'>La Judoj diris: Kvardek
    ses jarojn &ccirc;i tiu sanktejo estis konstruata; &ccirc;u vi levos &gcirc;in en
    la da&ubreve;ro de tri tagoj?</l>
  <l n='21'>Sed li parolis pri la sanktejo de sia
    korpo.</l>
  <l n='22'>Kiam do li levi&gcirc;is el la mortintoj, la dis&ccirc;iploj
    rememoris, ke li diris tion; kaj ili kredis la Skribon, kaj la
    vorton, kiun Jesuo diris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj kiam li estis en Jerusalem &ccirc;e la Pasko, dum la festo,
    multaj fidis al lia nomo, vidante la signojn, kiujn li faris.</l>
  <l n='24'>Sed Jesuo ne konfidis sin al ili, &ccirc;ar li konis &ccirc;iujn,</l>
  <l n='25'>kaj ne
    bezonis, ke iu atestu pri la homo, &ccirc;ar li mem sciis, kio estas en
    la homo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Estis viro el la Fariseoj, nomata Nikodemo, &ccirc;efo inter la
    Judoj;</l>
  <l n='2'>tiu venis al li nokte, kaj diris al li: Rabeno, ni
    scias, ke vi estas instruisto, veninta de Dio; &ccirc;ar neniu povas
    fari tiujn signojn, kiujn vi faras, se Dio ne estas kun li.</l>
  <l n='3'>Jesuo respondis kaj diris al li: Vere, vere, mi diras al vi: Se
    homo ne estas denove naskita, li ne povas vidi la regnon de Dio.</l>
  <l n='4'>Nikodemo diris al li: Kiel povas homo naski&gcirc;i, kiam li estas
    maljuna? &ccirc;u li povas eniri denove en la ventron de sia patrino
    kaj naski&gcirc;i?</l>
  <l n='5'>Jesuo respondis: Vere, vere, mi diras al vi: Se
    homo ne estas naskita el akvo kaj la Spirito, li ne povas eniri
    en la regnon de Dio.</l>
  <l n='6'>Tio, kio naski&gcirc;as el la karno, estas
    karno; kaj tio, kio naski&gcirc;as de la Spirito, estas spirito.</l>
  <l n='7'>Ne
    miru, ke mi diris al vi: Vi devas esti denove naskitaj.</l>
  <l n='8'>La
    vento blovas, kie &gcirc;i volas, kaj &gcirc;ian vo&ccirc;on vi a&ubreve;das, sed vi ne
    scias, de kie &gcirc;i venas kaj kien &gcirc;i iras; tia estas &ccirc;iu, kiu estas
    naskita de la Spirito.</l>
  <l n='9'>Nikodemo respondis kaj diris al li: Kiel
    povas tio fari&gcirc;i?</l>
  <l n='10'>Jesuo respondis kaj diris al li: Vi estas la
    instruisto de Izrael, kaj &ccirc;u vi ne scias tion?</l>
  <l n='11'>Vere, vere, mi
    diras al vi: Kion ni scias, tion ni parolas, kaj kion ni vidis,
    tion ni atestas; kaj vi homoj ne akceptas nian ateston.</l>
  <l n='12'>Se mi
    aferojn surterajn diris al vi, kaj vi ne kredas, kiel vi kredos,
    se mi diros en&ccirc;ielajn?</l>
  <l n='13'>Kaj neniu supreniris en la &ccirc;ielon, krom
    tiu, kiu malsupreniris de la &ccirc;ielo, la Filo de homo, kiu estas en
    la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='14'>Kaj kiel Moseo levis la serpenton en la dezerto,
    tiel devas la Filo de homo esti levita;</l>
  <l n='15'>por ke &ccirc;iu, fidanta al
    li, havu eternan vivon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>&Ccirc;ar Dio tiel amis la mondon, ke Li donis Sian solenaskitan
    Filon, por ke &ccirc;iu, kiu fidas al li, ne pereu, sed havu eternan
    vivon.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar Dio sendis Sian Filon en la mondon, ne por ju&gcirc;i la
    mondon, sed por ke la mondo per li estu savita.</l>
  <l n='18'>Kiu fidas al
    li, tiu ne estas ju&gcirc;ata; sed la nekredanto jam estas ju&gcirc;ita, &ccirc;ar
    li ne fidas al la nomo de la solenaskita Filo de Dio.</l>
  <l n='19'>Kaj jen
    estas la ju&gcirc;o: ke la lumo venis en la mondon, kaj la homoj amis
    la mallumon pli ol la lumon, &ccirc;ar iliaj faroj estis malbonaj.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar &ccirc;iu, kiu faradas malbonon, malamas la lumon, kaj ne venas al
    la lumo, por ke liaj faroj ne estu malaprobitaj.</l>
  <l n='21'>Sed tiu, kiu
    faras la veron, venas al la lumo, por ke liaj faroj estu
    montrataj, ke ili estas faritaj en Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Post tio venis Jesuo kun siaj dis&ccirc;iploj en la landon Judujo,
    kaj restis tie kun ili kaj baptadis.</l>
  <l n='23'>Johano anka&ubreve; baptadis en
    Enon, proksime de Salim, &ccirc;ar estis tie multe da akvoj; kaj oni
    alvenis kaj estis baptitaj.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar Johano ankora&ubreve; ne estis &jcirc;etita
    en malliberejon.</l>
  <l n='25'>Fari&gcirc;is do diskutado inter la dis&ccirc;iploj de
    Johano kaj iu Judo pri la puri&gcirc;o.</l>
  <l n='26'>Kaj ili venis al Johano, kaj
    diris al li: Rabeno, tiu, kiu estis kun vi transe de Jordan, kaj
    pri kiu vi atestis, jen tiu sama baptas, kaj &ccirc;iuj venas al li.</l>
  <l n='27'>Johano respondis kaj diris: Homo ne povas ion ricevi, se &gcirc;i ne
    estas donita al li el la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='28'>Vi mem atestas pri mi, ke mi
    diris: Mi ne estas la Kristo, sed mi estas sendita anta&ubreve; li.</l>
  <l n='29'>Kiu havas la fian&ccirc;inon, tiu estas la fian&ccirc;o; sed la amiko de la
    fian&ccirc;o, kiu staras kaj lin a&ubreve;das, tre &gcirc;ojas pro la vo&ccirc;o de la
    fian&ccirc;o; &ccirc;i tiu mia &gcirc;ojo do plenumi&gcirc;is.</l>
  <l n='30'>Li devas alti&gcirc;i, sed mi
    devas malalti&gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kiu de supre venas, tiu estas super &ccirc;iuj; kiu estas el la
    tero, tiu el la tero estas, kaj el la tero parolas; kiu venas de
    la &ccirc;ielo, tiu estas super &ccirc;iuj.</l>
  <l n='32'>Kion li vidis kaj a&ubreve;dis, tion
    li atestas; kaj neniu akceptas lian ateston.</l>
  <l n='33'>Kiu akceptis lian
    ateston, tiu jam sigelis, ke Dio estas vera.</l>
  <l n='34'>&Ccirc;ar tiu, kiun Dio
    sendis, parolas la vortojn de Dio; &ccirc;ar ne la&ubreve;mezure Li donas la
    Spiriton.</l>
  <l n='35'>La Patro amas la Filon, kaj donis &ccirc;ion en lian
    manon.</l>
  <l n='36'>Kiu fidas al la Filo, tiu havas eternan vivon; sed kiu
    ne obeas al la Filo, tiu ne vidos vivon, sed la kolero de Dio sur
    li restas.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam do la Sinjoro sciis, ke la Fariseoj a&ubreve;dis, ke Jesuo faras
    kaj baptas pli multe da dis&ccirc;iploj, ol Johano</l>
  <l n='2'>(kvankam baptadis
    ne Jesuo mem, sed liaj dis&ccirc;iploj),</l>
  <l n='3'>li foriris el Judujo kaj
    reiris al Galileo.</l>
  <l n='4'>Kaj li devis trairi tra Samario.</l>
  <l n='5'>Li
    alvenis do al unu urbo Samaria, nomata Si&hcirc;ar, apud la terpeco,
    kiun Jakob donis al sia filo Jozef;</l>
  <l n='6'>kaj la fonto de Jakob estis
    tie. Jesuo do, lacigita de sia vojirado, sidi&gcirc;is tiamaniere apud
    la fonto. Estis &ccirc;irka&ubreve; la sesa horo.</l>
  <l n='7'>Venis virino Samaria, por
    &ccirc;erpi akvon; Jesuo diris al &scirc;i: Donu al mi trinki.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar liaj
    dis&ccirc;iploj jam foriris en la urbon, por a&ccirc;eti nutra&jcirc;ojn.</l>
  <l n='9'>La
    Samarianino do diris al li: Kiel vi, estante Judo, petas trinki
    de mi, kiu estas Samarianino? (&Ccirc;ar la Judoj ne interrilatas kun
    la Samarianoj.)</l>
  <l n='10'>Jesuo respondis kaj diris al &scirc;i: Se vi scius
    la donacon de Dio, kaj kiu estas tiu, kiu diras al vi: Donu al mi
    trinki, vi petus lin, kaj li donus al vi vivan akvon.</l>
  <l n='11'>La
    virino diris al li: Sinjoro, vi nenian &ccirc;erpilon havas, kaj la
    puto estas profunda; de kie do vi havas tiun vivan akvon?</l>
  <l n='12'>&Ccirc;u
    vi estas pli granda ol nia patro Jakob, kiu donis al ni la puton,
    kaj trinkis mem el &gcirc;i, kiel anka&ubreve; liaj filoj kaj liaj brutoj?</l>
  <l n='13'>Jesuo respondis kaj diris al &scirc;i: &Ccirc;iu, kiu trinkas el &ccirc;i tiu akvo,
    denove soifos;</l>
  <l n='14'>sed kiu trinkos el la akvo, kiun mi donos al
    li, tiu neniam soifos; sed la akvo, kiun mi donos al li, fari&gcirc;os
    en li fonto de akvo, &scirc;prucanta supren por eterna vivo.</l>
  <l n='15'>La
    virino diris al li: Sinjoro, donu al mi &ccirc;i tiun akvon, por ke mi
    ne plu soifu, kaj ne devu traveni &ccirc;i tien, por &ccirc;erpi.</l>
  <l n='16'>Jesuo
    diris al &scirc;i: Foriru, voku vian edzon, kaj revenu &ccirc;i tien.</l>
  <l n='17'>La
    virino respondis kaj diris al li: Mi ne havas edzon. Jesuo diris
    al &scirc;i: Vi prave diris: Mi ne havas edzon;</l>
  <l n='18'>&ccirc;ar vi havis kvin
    edzojn; kaj tiu, kiun vi nun havas, ne estas via edzo; &ccirc;i tion vi
    diris vere.</l>
  <l n='19'>La virino diris al li: Sinjoro, mi ekvidas, ke vi
    estas profeto.</l>
  <l n='20'>Niaj patroj adoradis sur &ccirc;i tiu monto; kaj vi
    diras, ke en Jerusalem estas la loko, kie oni devas adori.</l>
  <l n='21'>Jesuo diris al &scirc;i: Kredu al mi, virino; venas la horo, kiam nek
    sur &ccirc;i tiu monto, nek en Jerusalem, vi adoros la Patron.</l>
  <l n='22'>Vi
    adoras tion, kion vi ne konas; ni adoras tion, kion ni konas; &ccirc;ar
    el la Judoj estas la savo.</l>
  <l n='23'>Sed venas la horo, kaj jam estas,
    kiam la veraj adorantoj adoros la Patron la&ubreve; spirito kaj vero;
    &ccirc;ar la Patro ser&ccirc;as tiajn por esti Liaj adorantoj.</l>
  <l n='24'>Dio estas
    Spirito: kaj Liaj adorantoj devas adori Lin la&ubreve; spirito kaj vero.</l>
  <l n='25'>La virino diris al li: Mi scias, ke venas la Mesio (kiu estas
    nomata Kristo); kiam tiu alestos, li anoncos al ni &ccirc;ion.</l>
  <l n='26'>Jesuo
    diris al &scirc;i: Tiu estas mi, kiu parolas kun vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj &ccirc;e tio venis liaj dis&ccirc;iploj, kaj ili miris, ke li parolas
    kun virino; tamen neniu diris: Kion vi volas? a&ubreve;: Kial vi parolas
    kun &scirc;i?</l>
  <l n='28'>La virino do lasis sian akvokru&ccirc;on, kaj foriris en la
    urbon, kaj diris al la homoj:</l>
  <l n='29'>Venu, vidu homon, kiu rakontis
    al mi &ccirc;ion, kion mi faris; &ccirc;u eble &ccirc;i tiu estas la Kristo?</l>
  <l n='30'>Ili
    eliris el la urbo, kaj venis al li.</l>
  <l n='31'>Dume la dis&ccirc;iploj petis
    lin, dirante: Rabeno, man&gcirc;u.</l>
  <l n='32'>Sed li diris al ili: Por man&gcirc;i mi
    havas nutra&jcirc;on, pri kiu vi ne scias.</l>
  <l n='33'>La dis&ccirc;iploj do diris
    inter si: &Ccirc;u iu alportis al li ion por man&gcirc;i?</l>
  <l n='34'>Jesuo diris al
    ili: Mia nutra&jcirc;o estas plenumi la volon de Tiu, kiu min sendis,
    kaj fini Lian laboron.</l>
  <l n='35'>&Ccirc;u vi ne diras: Estas ankora&ubreve; kvar
    monatoj, kaj venas la rikolto? jen mi diras al vi: Levu viajn
    okulojn kaj rigardu la kampojn, ke ili jam estas blankaj por la
    rikolto.</l>
  <l n='36'>La rikoltanto ricevas salajron, kaj kolektas frukton
    por eterna vivo, por ke &gcirc;oju kune la semanto kaj la rikoltanto.</l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar en &ccirc;i tio estas vera la proverbo: Unu semas, alia
    rikoltas.</l>
  <l n='38'>Mi vin sendis, por rikolti tion, kion vi ne
    prilaboris; aliaj laboris, kaj vi eniris en ilian laboron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Kaj el tiu urbo multaj el la Samarianoj kredis al li pro la
    diro de la virino, kiu atestis: Li rakontis al mi &ccirc;ion, kion mi
    faris.</l>
  <l n='40'>Kiam do la Samarianoj venis al li, ili petis, ke li
    restu &ccirc;e ili; kaj li restis tie du tagojn.</l>
  <l n='41'>Kaj multe pli
    multaj kredis pro lia vorto,</l>
  <l n='42'>kaj diris al la virino: Jam ne
    pro via diro ni kredas, &ccirc;ar ni mem a&ubreve;dis lin; kaj ni scias, ke &ccirc;i
    tiu estas vere la Savanto de la mondo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='43'>Kaj post la du tagoj li foriris de tie en Galileon.</l>
  <l n='44'>&Ccirc;ar
    Jesuo mem atestis, ke profeto ne havas honoron en sia propra
    lando.</l>
  <l n='45'>Kiam do li venis en Galileon, la Galileanoj akceptis
    lin, &ccirc;ar ili jam vidis &ccirc;ion, kion li faris en Jerusalem dum la
    festo; &ccirc;ar ili anka&ubreve; iris al la festo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='46'>Li revenis en Kanan Galilean, kie li faris la akvon vino. Kaj
    estis unu kortegano, kies filo estis malsana en Kapernaum.</l>
  <l n='47'>Kiam li a&ubreve;dis, ke Jesuo alvenis el Judujo en Galileon, li iris al
    li, kaj petis lin malsupreniri kaj resanigi lian filon; &ccirc;ar li
    preska&ubreve; mortis.</l>
  <l n='48'>Jesuo do diris al li: Se vi ne vidas signojn
    kaj mirinda&jcirc;ojn, vi tute ne kredos.</l>
  <l n='49'>La kortegano diris al li:
    Sinjoro, malsupreniru, anta&ubreve; ol mia fileto mortos.</l>
  <l n='50'>Jesuo diris
    al li: Foriru, via filo vivas. La viro kredis la vorton, kiun
    Jesuo parolis al li, kaj li foriris.</l>
  <l n='51'>Dum li ankora&ubreve;
    malsupreniris, liaj sklavoj lin renkontis, dirante: Via filo
    vivas.</l>
  <l n='52'>Li demandis al ili pri la horo, kiam li ekresani&gcirc;is.
    Ili respondis al li: Hiera&ubreve; je la sepa horo la febro lin
    forlasis.</l>
  <l n='53'>Tial la patro sciis, ke tio estis en tiu sama horo,
    en kiu Jesuo diris al li: Via filo vivas; kaj kredis li mem kaj
    lia tuta domo.</l>
  <l n='54'>&Ccirc;i tiun jam la duan signon faris Jesuo, veninte
    el Judujo en Galileon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio estis festo de la Judoj, kaj Jesuo supreniris al
    Jerusalem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>En Jerusalem apud la Pordego de &Scirc;afoj estas lageto, nomata en
    la Hebrea lingvo Betesda, havanta kvin portikojn.</l>
  <l n='3'>En tiuj ku&scirc;is
    amaso da malsanuloj, blinduloj, lamuloj, velkintoj, kiuj atendis
    la ekmovon de la akvo;</l>
  <l n='4'>&ccirc;ar an&gcirc;elo de la Eternulo malsupreniris
    iafoje en la lageton kaj movis la akvon; kiu ajn do unua post la
    movado de la akvo enpa&scirc;is, tiu resani&gcirc;is, tute egale, de kia
    malsano li suferis.</l>
  <l n='5'>Kaj tie estis unu viro, kiu estis tridek ok
    jarojn en sia malforteco.</l>
  <l n='6'>Kiam Jesuo vidis lin ku&scirc;antan, kaj
    sciis, ke li jam de longe malsanas, li diris al li: &Ccirc;u vi volas
    fari&gcirc;i sana?</l>
  <l n='7'>La malsanulo respondis: Sinjoro, mi ne havas iun
    por en&jcirc;eti min en la lageton, kiam la akvo movi&gcirc;is; sed dum mi
    venas, alia pa&scirc;as malsupren anta&ubreve; mi.</l>
  <l n='8'>Jesuo diris al li:
    Levi&gcirc;u, prenu vian liton, kaj iru.</l>
  <l n='9'>Kaj la viro tuj fari&gcirc;is
    sana, kaj prenis sian liton, kaj iris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='9'>Kaj estis la sabato en tiu tago.</l>
  <l n='10'>La Judoj do diris al la
    resanigito: Estas la sabato, kaj al vi ne konvenas porti vian
    liton.</l>
  <l n='11'>Li respondis: Tiu, kiu min sanigis, diris al mi: Prenu
    vian liton, kaj iru.</l>
  <l n='12'>Ili demandis lin: Kiu estas tiu homo, kiu
    diris al vi: Prenu kaj iru?</l>
  <l n='13'>Sed la resanigito ne sciis, kiu
    tiu estas; &ccirc;ar Jesuo jam formovi&gcirc;is pro la tiea homamaso.</l>
  <l n='14'>Poste Jesuo trovis lin en la templo, kaj diris al li: Jen vi
    fari&gcirc;is sana; ne plu peku, por ke io pli malbona ne okazu al vi.</l>
  <l n='15'>La viro foriris, kaj diris al la Judoj, ke Jesuo estas tiu,
    kiu lin sanigis.</l>
  <l n='16'>Kaj la Judoj persekutis Jesuon pro tio, ke li
    tion faris en sabato.</l>
  <l n='17'>Sed Jesuo respondis al ili: Mia Patro
    &gcirc;is nun laboras, kaj mi laboras.</l>
  <l n='18'>Pro tio do la Judoj des pli
    celis mortigi lin, pro tio, ke li ne nur malobservis la sabaton,
    sed anka&ubreve; diris, ke Dio estas lia propra Patro, kaj pretendis
    esti egala al Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Jesuo do respondis kaj diris al ili:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='19'>Vere, vere, mi diras al vi: La Filo ne povas per si mem fari ion,
    krom tio, kion li vidas la Patron faranta; &ccirc;ar kion ajn Li faras,
    tion la Filo tiel same anka&ubreve; faras.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar la Patro amas la
    Filon, kaj montras al li &ccirc;ion, kion Li mem faras; kaj Li montros
    al li farojn pli grandajn ol &ccirc;i tio, por ke vi miru.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar kiel
    la Patro levas la mortintojn kaj ilin vivigas, tiel anka&ubreve; la Filo
    vivigas tiujn, kiujn li volas.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar la Patro ju&gcirc;as neniun, sed
    Li donis &ccirc;ian ju&gcirc;on al la Filo,</l>
  <l n='23'>por ke &ccirc;iuj honoru la Filon
    tiel same, kiel ili honoras la Patron. Kiu ne honoras la Filon,
    tiu ne honoras la Patron, kiu lin sendis.</l>
  <l n='24'>Vere, vere, mi diras
    al vi: Kiu a&ubreve;skultas mian vorton, kaj kredas al Tiu, kiu min
    sendis, tiu havas eternan vivon kaj ne venas en ju&gcirc;on, sed jam
    pasis de morto en vivon.</l>
  <l n='25'>Vere, vere, mi diras al vi: Venas
    horo kaj jam estas, kiam la mortintoj a&ubreve;dos la vo&ccirc;on de la Filo
    de Dio; kaj la a&ubreve;dintoj vivos.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar kiel la Patro havas en Si
    mem vivon, tiel Li donis al la Filo anka&ubreve;, ke &ccirc;i tiu havu en si
    mem vivon;</l>
  <l n='27'>kaj Li donis al li la rajton fari ju&gcirc;on, &ccirc;ar li
    estas la Filo de homo.</l>
  <l n='28'>Ne miru pro tio; &ccirc;ar venas horo, en kiu
    &ccirc;iuj, kiuj estas en la tomboj, a&ubreve;dos lian vo&ccirc;on,</l>
  <l n='29'>kaj eliros;
    la farintoj de bono, al relevi&gcirc;o por vivo; sed la farintoj de
    malbono, al relevi&gcirc;o por ju&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Mi ne povas per mi mem fari ion; kiel mi a&ubreve;das, tiel mi ju&gcirc;as;
    kaj mia ju&gcirc;o estas justa, &ccirc;ar mi celas ne mian propran volon, sed
    la volon de Tiu, kiu min sendis.</l>
  <l n='31'>Se mi atestus pri mi mem, mia
    atesto ne estus vera.</l>
  <l n='32'>Estas alia, kiu atestas pri mi; kaj mi
    scias, ke vera estas la atesto, kiun li atestas pri mi.</l>
  <l n='33'>Vi
    sendis al Johano, kaj li atestis pri la vero.</l>
  <l n='34'>Sed la atesto,
    kiun mi ricevas, ne estas el homo, tamen mi tion diras, por ke vi
    estu savitaj.</l>
  <l n='35'>Li estis la lampo, kiu brulas kaj lumas; kaj vi
    volis &gcirc;oji kelkan tempon en lia lumo.</l>
  <l n='36'>Sed la atesto, kiun mi
    havas, estas pli granda ol la atesto de Johano; &ccirc;ar la laboroj,
    kiujn la Patro donis al mi por fini, tiuj samaj laboroj, kiujn mi
    faras, atestas pri mi, ke la Patro min sendis.</l>
  <l n='37'>Kaj la Patro,
    kiu min sendis, atestis pri mi. Vi nek a&ubreve;dis iam Lian vo&ccirc;on, nek
    vidis Lian formon.</l>
  <l n='38'>Kaj vi ne havas Lian vorton restantan en
    vi, &ccirc;ar vi ne kredas al tiu, kiun Li sendis.</l>
  <l n='39'>Vi esploras la
    Skribojn, &ccirc;ar vi opinias, ke en ili vi havas eternan vivon; kaj
    ili estas tio, kio atestas pri mi;</l>
  <l n='40'>kaj vi ne volas veni al mi,
    por havi vivon.</l>
  <l n='41'>De homoj mi ne prenas gloron.</l>
  <l n='42'>Sed mi vin
    scias, ke vi ne havas en vi la amon al Dio.</l>
  <l n='43'>Mi venis en la
    nomo de mia Patro, kaj vi min ne akceptas; se alia venos en sia
    propra nomo, vi lin akceptos.</l>
  <l n='44'>Kiel povas kredi vi, kiuj prenas
    gloron unu de alia, kaj la gloron, kiu venas de la sola Dio, vi
    ne ser&ccirc;as?</l>
  <l n='45'>Ne pensu, ke mi akuzos vin anta&ubreve; la Patro; ekzistas
    unu, kiu akuzas vin, Moseo, al kiu vi esperas.</l>
  <l n='46'>&Ccirc;ar se vi
    kredus al Moseo, vi anka&ubreve; kredus al mi, &ccirc;ar li skribis pri mi.</l>
  <l n='47'>Sed se vi ne kredas liajn skribojn, kiel vi kredos miajn vortojn?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Poste Jesuo foriris trans la maron de Galileo, tio estas de
    Tiberias.</l>
  <l n='2'>Kaj granda homamaso lin sekvis, &ccirc;ar ili vidis la
    signojn, kiujn li faris por la malsanuloj.</l>
  <l n='3'>Kaj Jesuo supreniris
    sur la monton, kaj tie li sidis kun siaj dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='4'>Kaj la
    Pasko, la festo de la Judoj, estis proksima.</l>
  <l n='5'>Jesuo do, levinte
    siajn okulojn, kaj ekvidinte, ke granda homamaso venas al li,
    diris al Filipo: De kie ni a&ccirc;etu panojn, por ke &ccirc;i tiuj man&gcirc;u?</l>
  <l n='6'>Tion li diris, por provi lin; &ccirc;ar li mem sciis, kion li faros.</l>
  <l n='7'>Filipo respondis al li: Panoj por ducent denaroj ne sufi&ccirc;us por
    ili, por ke &ccirc;iu iometon ricevu.</l>
  <l n='8'>Unu el liaj dis&ccirc;iploj, Andreo,
    frato de Simon Petro, diris al li:</l>
  <l n='9'>&Ccirc;i tie estas knabo, kiu
    havas kvin hordeajn panojn kaj du malgrandajn fi&scirc;ojn; sed kio
    estas tio por tiom da homoj?</l>
  <l n='10'>Jesuo diris: Sidigu la homojn.
    Kaj estis tie multe da herbo. La viroj do sidi&gcirc;is, nombre &ccirc;irka&ubreve;
    kvin mil.</l>
  <l n='11'>Kaj Jesuo prenis la panojn, kaj doninte dankon,
    disdonis al la sidi&gcirc;intoj; kaj tiel same el la fi&scirc;oj tiom, kiom
    oni deziris.</l>
  <l n='12'>Kaj kiam ili sati&gcirc;is, li diris al siaj dis&ccirc;iploj:
    Kolektu la postrestantajn fragmentojn, por ke nenio perdi&gcirc;u.</l>
  <l n='13'>Ili do kolektis ilin, kaj plenigis dek du korbojn per la
    fragmentoj de la kvin hordeaj panoj, kiuj postrestis al la
    man&gcirc;intoj.</l>
  <l n='14'>Kiam do la homoj vidis la signon, kiun Jesuo faris,
    ili diris: &Ccirc;i tiu estas vere la profeto, kiu devis veni en la
    mondon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tial Jesuo, eksciante, ke oni celas veni kaj kapti lin, por
    fari lin re&gcirc;o, denove fortiris sin sola al la monto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj kiam vesperi&gcirc;is, liaj dis&ccirc;iploj malsupreniris al la maro;</l>
  <l n='17'>kaj en&scirc;ipi&gcirc;inte, ili veturis trans la maron al Kapernaum. Kaj
    jam estis mallume, kaj Jesuo ankora&ubreve; ne venis al ili.</l>
  <l n='18'>Kaj la
    maro malsereni&gcirc;is de forta vento, kiu blovis.</l>
  <l n='19'>Kiam do ili
    remis proksimume dudek kvin &gcirc;is tridek stadiojn, ili ekvidis
    Jesuon iranta sur la akvo, kaj proksimi&gcirc;anta al la &scirc;ipo; kaj ili
    timis.</l>
  <l n='20'>Sed li diris al ili: &Gcirc;i estas mi; ne timu.</l>
  <l n='21'>Tiam ili
    volonte ricevis lin en la &scirc;ipon, kaj tuj la &scirc;ipo albordi&gcirc;is tien,
    kien ili veturis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>La sekvantan tagon, kiam la homamaso, kiu restis trans la
    maro, vidis, ke nenia &scirc;ipeto estas tie krom unu, kaj ke Jesuo ne
    eniris kun la dis&ccirc;iploj en la &scirc;ipon, sed la dis&ccirc;iploj solaj
    veturis</l>
  <l n='23'>(venis tamen &scirc;ipetoj el Tiberias proksime al la loko,
    kie oni man&gcirc;is la panon, post kiam la Sinjoro donis dankon) &dash;</l>
  <l n='24'>kiam do la homamaso vidis, ke Jesuo ne estas tie, nek liaj
    dis&ccirc;iploj, ili anka&ubreve; eniris la &scirc;ipetojn kaj veturis al Kapernaum,
    ser&ccirc;ante Jesuon.</l>
  <l n='25'>Kaj trovinte lin trans la maro, ili diris al
    li: Rabeno, kiam vi venis &ccirc;i tien?</l>
  <l n='26'>Jesuo respondis al ili kaj
    diris: Vere, vere, mi diras al vi: Vi min ser&ccirc;as, ne &ccirc;ar vi vidis
    signojn, sed &ccirc;ar vi man&gcirc;is el la panoj kaj sati&gcirc;is.</l>
  <l n='27'>Laboru ne
    por la pereema nutra&jcirc;o, sed por la nutra&jcirc;o, kiu restas &gcirc;is eterna
    vivo, kiun la Filo de homo donos al vi; &ccirc;ar lin Dio, la Patro,
    sigelis.</l>
  <l n='28'>Ili do diris al li: Kiel ni agu, por ke ni faru la
    farojn de Dio?</l>
  <l n='29'>Jesuo respondis kaj diris al ili: Jen la faro
    de Dio: kredi al tiu, kiun Li sendis.</l>
  <l n='30'>Ili do diris al li: Kian
    signon vi montras, por ke ni vidu kaj kredu al vi? kion vi faras?</l>
  <l n='31'>Niaj patroj man&gcirc;is la manaon en la dezerto, kiel estas
    skribite: Li donis al ili &ccirc;ielan panon por man&gcirc;i.</l>
  <l n='32'>Jesuo do
    diris al ili: Vere, vere, mi diras al vi: Ne Moseo donis al vi
    tiun &ccirc;ielan panon; sed mia Patro donas al vi la veran &ccirc;ielan
    panon.</l>
  <l n='33'>&Ccirc;ar la pano de Dio estas tiu, kiu malsupreniras de la
    &ccirc;ielo kaj donas vivon al la mondo.</l>
  <l n='34'>Ili do diris al li:
    Sinjoro, &ccirc;iam donu al ni tiun panon.</l>
  <l n='35'>Jesuo diris al ili: Mi
    estas la pano de vivo; kiu venas al mi, tiu neniam malsatos, kaj
    kiu kredas al mi, tiu neniam soifos.</l>
  <l n='36'>Sed mi diris al vi, ke vi
    min vidis, kaj tamen vi ne kredas.</l>
  <l n='37'>&Ccirc;io, kion la Patro donas al
    mi, venos al mi; kaj tiun, kiu venas al mi, mi ja ne el&jcirc;etos.</l>
  <l n='38'>&Ccirc;ar mi malsupreniris de la &ccirc;ielo, por plenumi ne mian volon, sed
    la volon de Tiu, kiu min sendis.</l>
  <l n='39'>Kaj estas la volo de Tiu, kiu
    min sendis, ke el &ccirc;io, kion Li donis al mi, mi ne perdu ion, sed
    relevu &gcirc;in en la lasta tago.</l>
  <l n='40'>&Ccirc;ar estas la volo de mia Patro,
    ke &ccirc;iu, kiu vidas la Filon kaj kredas al li, havu eternan vivon;
    kaj mi levos tiun en la lasta tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>La Judoj do murmuris pri li, &ccirc;ar li diris: Mi estas la pano,
    kiu malsupreniris de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='42'>Kaj ili diris: &Ccirc;u &ccirc;i tiu ne
    estas Jesuo, filo de Jozef, kies patron kaj patrinon ni konas?
    kiel do li diras: Mi malsupreniris de la &ccirc;ielo?</l>
  <l n='43'>Jesuo
    respondis kaj diris al ili: Ne murmuru inter vi.</l>
  <l n='44'>Neniu povas
    veni al mi, se la Patro, kiu min sendis, ne tiros lin; kaj mi
    levos tiun en la lasta tago.</l>
  <l n='45'>Estas skribite en la profetoj:
    Kaj &ccirc;iuj estos instruitaj de Dio. &Ccirc;iu do, kiu a&ubreve;dis de la Patro
    kaj lernis, venas al mi.</l>
  <l n='46'>Neniu vidis la Patron, krom tiu, kiu
    estas de Dio; li vidis la Patron.</l>
  <l n='47'>Vere, vere, mi diras al vi:
    Kiu kredas, tiu havas vivon eternan.</l>
  <l n='48'>Mi estas la pano de vivo.</l>
  <l n='49'>Viaj patroj man&gcirc;is la manaon en la dezerto, kaj mortis.</l>
  <l n='50'>Jen
    la pano, kiu malsupreniris de la &ccirc;ielo, por ke oni man&gcirc;u el &gcirc;i
    kaj ne mortu.</l>
  <l n='51'>Mi estas la viva pano, kiu malsupreniris de la
    &ccirc;ielo; se iu man&gcirc;os el &ccirc;i tiu pano, tiu vivos eterne; kaj la
    pano, kiun mi donos, estas mia karno, por la vivo de la mondo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='52'>La Judoj do disputis inter si, dirante: Kiel &ccirc;i tiu povas doni
    al ni sian karnon por man&gcirc;i?</l>
  <l n='53'>Jesuo do diris al ili: Vere,
    vere, mi diras al vi: Se vi ne man&gcirc;as la karnon de la Filo de
    homo kaj ne trinkas lian sangon, vi ne havas en vi vivon.</l>
  <l n='54'>Kiu
    man&gcirc;as mian karnon kaj trinkas mian sangon, tiu havas eternan
    vivon; kaj mi levos tiun en la lasta tago.</l>
  <l n='55'>&Ccirc;ar mia karno estas
    vera man&gcirc;a&jcirc;o, kaj mia sango estas vera trinka&jcirc;o.</l>
  <l n='56'>Kiu man&gcirc;as
    mian karnon kaj trinkas mian sangon, tiu restas en mi, kaj mi en
    li.</l>
  <l n='57'>Kiel la vivanta Patro min sendis, kaj mi vivas pro la
    Patro, tiel, kiu min man&gcirc;as, tiu vivos pro mi.</l>
  <l n='58'>Jen la pano,
    kiu malsupreniris de la &ccirc;ielo; ne kiel la patroj man&gcirc;is, kaj
    mortis; kiu man&gcirc;as &ccirc;i tiun panon, tiu vivos eterne.</l>
  <l n='59'>Tion li
    diris en la sinagogo, instruante en Kapernaum.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='60'>Multaj do el liaj dis&ccirc;iploj, a&ubreve;dinte tion, diris: Malfacila
    estas tiu parolo; kiu povas lin a&ubreve;skulti?</l>
  <l n='61'>Sed Jesuo, sciante
    en si mem, ke liaj dis&ccirc;iploj pri tio murmuris, diris al ili: &Ccirc;u
    tio faligas vin?</l>
  <l n='62'>Kio do, se vi vidos la Filon de homo
    supreniranta tien, kie li anta&ubreve;e estis?</l>
  <l n='63'>La spirito estas la
    viviganto; la karno nenion utilas; la vortoj, kiujn mi diris al
    vi, estas spirito kaj estas vivo.</l>
  <l n='64'>Sed estas iuj el vi, kiuj ne
    kredas. &Ccirc;ar Jesuo sciis de la komenco, kiuj estas la nekredantoj,
    kaj kiu lin perfidos.</l>
  <l n='65'>Kaj li diris: Tial mi diris al vi, ke
    neniu povas veni al mi, se tio ne estas donita al li de mia
    Patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='66'>&Ccirc;e tio multaj el liaj dis&ccirc;iploj iris returne kaj lin ne plu
    akompanis.</l>
  <l n='67'>Jesuo do diris al la dek du: &Ccirc;u vi anka&ubreve; volas
    foriri?</l>
  <l n='68'>Simon Petro respondis al li: Sinjoro, al kiu ni iru?
    vi havas la vortojn de eterna vivo.</l>
  <l n='69'>Kaj ni ekkredis kaj scias,
    ke vi estas la Sanktulo de Dio.</l>
  <l n='70'>Respondis al ili Jesuo: &Ccirc;u mi
    ne elektis vin la dek du, kaj unu el vi estas diablo?</l>
  <l n='71'>Li
    parolis pri Judas Iskariota, filo de Simon; &ccirc;ar tiu, unu el la
    dek du, estis perfidonta lin.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj post tio Jesuo iradis en Galileo; &ccirc;ar li ne volis iradi en
    Judujo, &ccirc;ar la Judoj celis mortigi lin.</l>
  <l n='2'>La festo de la Judoj,
    nomata la festo de la&ubreve;boj, proksimi&gcirc;is.</l>
  <l n='3'>Liaj fratoj do diris al
    li: Transiru de &ccirc;i tie, kaj iru en Judujon, por ke viaj dis&ccirc;iploj
    anka&ubreve; vidu viajn farojn, kiujn vi faras.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar neniu faras ion
    sekrete, kaj celas mem esti publike konata. Se vi faras tiajn
    farojn, montru vin al la mondo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar liaj fratoj mem ne kredis
    al li.</l>
  <l n='6'>Jesuo do diris al ili: Mia tempo ankora&ubreve; ne venis; sed
    via tempo &ccirc;iam estas preta.</l>
  <l n='7'>La mondo ne povas vin malami; sed
    min &gcirc;i malamas, &ccirc;ar mi atestas pri &gcirc;i, ke &gcirc;iaj faroj estas
    malbonaj.</l>
  <l n='8'>Supreniru vi al la festo; mi ankora&ubreve; ne supreniras al
    la festo, &ccirc;ar mia tempo ankora&ubreve; ne maturi&gcirc;is.</l>
  <l n='9'>Dirinte tion al
    ili, li restis ankora&ubreve; en Galileo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Sed kiam liaj fratoj supreniris al la festo, tiam li anka&ubreve;
    supreniris, ne malka&scirc;e, sed kvaza&ubreve; sekrete.</l>
  <l n='11'>La Judoj do ser&ccirc;is
    lin &ccirc;e la festo, kaj diris: Kie li estas?</l>
  <l n='12'>Kaj fari&gcirc;is multe da
    murmurado inter la homamasoj pri li. Unuj diris: Li estas bonulo;
    aliaj diris: Ne, sed li erarigas la amason.</l>
  <l n='13'>Tamen neniu
    parolis malka&scirc;e pri li, pro timo anta&ubreve; la Judoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Sed &ccirc;irka&ubreve; la mezo de la festo, Jesuo supreniris en la templon
    kaj instruis.</l>
  <l n='15'>Kaj la Judoj miris, dirante: Kiel &ccirc;i tiu scias
    skribojn, neniam lerninte?</l>
  <l n='16'>Jesuo respondis al ili kaj diris:
    Mia instruado estas ne mia, sed Ties, kiu min sendis.</l>
  <l n='17'>Se iu
    volas plenumi Lian volon, tiu scios pri la instruado, &ccirc;u &gcirc;i estas
    de Dio, a&ubreve; &ccirc;u mi parolas nur el mi mem.</l>
  <l n='18'>Kiu parolas el si mem,
    tiu celas sian propran gloron; sed kiu celas la gloron de Tiu,
    kiu lin sendis, tiu estas verema, kaj maljusteco ne estas en li.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;u Moseo ne donis al vi la le&gcirc;on? kaj neniu el vi observas la
    le&gcirc;on. Kial vi celas mortigi min?</l>
  <l n='20'>La homamaso respondis: Vi
    havas demonon; kiu celas mortigi vin?</l>
  <l n='21'>Jesuo respondis kaj
    diris al ili: Mi faris unu faron, kaj vi &ccirc;iuj miras pro tio.</l>
  <l n='22'>Moseo donis al vi cirkumcidon (tamen &gcirc;i estas ne de Moseo, sed de
    la patroj); kaj vi en la sabato cirkumcidas viron.</l>
  <l n='23'>Se viro
    estas cirkumcidata en la sabato, por ke oni ne malobeu al la
    Mosea le&gcirc;o, &ccirc;u vi koleras kontra&ubreve; mi pro tio, ke mi tute sanigis
    viron en sabato?</l>
  <l n='24'>Ne ju&gcirc;u la&ubreve; &scirc;ajno, sed ju&gcirc;u justan ju&gcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Tiam kelkaj el la Jerusalemanoj diris: &Ccirc;u li ne estas tiu,
    kiun oni celas mortigi?</l>
  <l n='26'>Kaj jen li parolas maltime, kaj ili
    diras al li nenion. &Ccirc;u eble la estraro certe scias, ke &ccirc;i tiu
    estas la Kristo?</l>
  <l n='27'>Tamen ni scias, de kie &ccirc;i tiu estas; sed kiam
    la Kristo venos, neniu scios, de kie li estas.</l>
  <l n='28'>Jesuo do,
    instruante en la templo, ekkriis kaj diris: Vi jam min konas, kaj
    vi anka&ubreve; scias, de kie mi estas; kaj mi ne venis de mi mem; sed
    Tiu, kiu min sendis, estas vera, sed Lin vi ne konas.</l>
  <l n='29'>Mi Lin
    konas, &ccirc;ar mi estas de Li; kaj Li min sendis.</l>
  <l n='30'>Oni do celis
    kapti lin; sed neniu metis sur lin sian manon, &ccirc;ar lia horo
    ankora&ubreve; ne venis.</l>
  <l n='31'>Kaj multaj el la homamaso kredis al li, kaj
    diris: Kiam la Kristo venos, &ccirc;u li faros pli multe da signoj, ol
    &ccirc;i tiu faris?</l>
  <l n='32'>La Fariseoj a&ubreve;dis la amason murmuranta tion pri
    li, kaj la &ccirc;efpastroj kaj la Fariseoj sendis oficistojn, por
    kapti lin.</l>
  <l n='33'>Jesuo do diris al ili: Ankora&ubreve; iom da tempo mi
    estas kun vi, kaj mi foriras al Tiu, kiu min sendis.</l>
  <l n='34'>Vi min
    ser&ccirc;os kaj ne trovos; kaj kie mi estas, vi ne povas tien veni.</l>
  <l n='35'>Tial la Judoj inter si diris: Kien &ccirc;i tiu iros, ke ni lin ne
    trovos? &ccirc;u li iros al la dis&jcirc;etitoj inter la Grekoj kaj instruos
    la Grekojn?</l>
  <l n='36'>Kia diro estas tio, kion li diris: Vi min ser&ccirc;os
    kaj ne trovos, kaj: Kie mi estas, vi ne povas tien veni?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>En la lasta tago, la granda tago de la festo, Jesuo staris kaj
    kriis, dirante: Se iu soifas, tiu venu al mi kaj trinku.</l>
  <l n='38'>Kiu
    kredas al mi, kiel la Skribo diris, el ties ventro fluos riveroj
    da viva akvo.</l>
  <l n='39'>Sed tion li diris pri la Spirito, kiun estis
    ricevontaj tiuj, kiuj kredis al li; &ccirc;ar la Spirito ankora&ubreve; ne
    estis donita, &ccirc;ar Jesuo ankora&ubreve; ne estis glorita.</l>
  <l n='40'>Iuj do el la
    homamaso, a&ubreve;dinte tiujn vortojn, diris: Vere &ccirc;i tiu estas la
    Profeto.</l>
  <l n='41'>Aliaj diris: &Ccirc;i tiu estas la Kristo. Sed kelkaj
    diris: Tamen &ccirc;u el Galileo la Kristo venas?</l>
  <l n='42'>&Ccirc;u la Skribo ne
    diris, ke la Kristo venas el la idaro de David kaj el la vila&gcirc;o
    Bet-Le&hcirc;em, kie David estis?</l>
  <l n='43'>Tiel fari&gcirc;is pro li malkonsento
    inter la homamaso.</l>
  <l n='44'>Kaj iuj el ili volis kapti lin, sed neniu
    metis sur lin la manojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Tiam la oficistoj revenis al la &ccirc;efpastroj kaj Fariseoj, kaj
    &ccirc;i tiuj diris al ili: Kial vi lin ne alkondukis?</l>
  <l n='46'>Respondis la
    oficistoj: Ankora&ubreve; neniam tiel parolis homo.</l>
  <l n='47'>La Fariseoj do
    respondis al ili: &Ccirc;u vi anka&ubreve; estas erarigitaj?</l>
  <l n='48'>&Ccirc;u kredis al
    li iu el la regantoj, a&ubreve; el la Fariseoj?</l>
  <l n='49'>Sed tiu homamaso, kiu
    ne scias la le&gcirc;on, estas malbenita.</l>
  <l n='50'>Tiam Nikodemo (tiu, kiu
    venis nokte al Jesuo, estante unu el ili) diris al ili:</l>
  <l n='51'>&Ccirc;u nia
    le&gcirc;o ju&gcirc;as iun, se anta&ubreve;e oni ne a&ubreve;skultis lin, kaj ne scii&gcirc;is,
    kion li faras?</l>
  <l n='52'>Ili respondis kaj diris al li: &Ccirc;u vi anka&ubreve;
    estas el Galileo? Esploru, kaj vidu, ke neniam el Galileo venas
    profeto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='53'>[Kaj &ccirc;iu iris al sia domo;</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>sed Jesuo iris al la monto Olivarba.</l>
  <l n='2'>Kaj li revenis frumatene
    en la templon, kaj la tuta popolo venis al li; kaj li sidi&gcirc;is,
    kaj instruadis ilin.</l>
  <l n='3'>Kaj la skribistoj kaj Fariseoj alkondukis
    virinon, kaptitan en adulto; kaj stariginte &scirc;in en la mezo,</l>
  <l n='4'>ili
    diris al li: Majstro, &ccirc;i tiu virino estas kaptita adultante, en
    la faro mem.</l>
  <l n='5'>En la le&gcirc;o Moseo ordonis al ni tiajn &scirc;tonmortigi;
    sed kion vi diras?</l>
  <l n='6'>Kaj tion ili diris, provante lin, por povi
    lin akuzi pri io. Sed Jesuo sin klinis, kaj per fingro skribis
    sur la tero.</l>
  <l n='7'>Kiam ili ankora&ubreve; demandis lin, li levi&gcirc;is, kaj
    diris al ili: Kiu el vi estas senpeka, tiu unua &jcirc;etu sur &scirc;in
    &scirc;tonon.</l>
  <l n='8'>Kaj denove li sin klinis kaj skribis sur la tero.</l>
  <l n='9'>Sed
    a&ubreve;dinte tion, ili eliris unu post alia, komencante de la plej
    maljunaj kaj &gcirc;is la lastaj; kaj restis Jesuo sola, kaj la virino
    staranta en la mezo.</l>
  <l n='10'>Kaj Jesuo levi&gcirc;is, kaj diris al &scirc;i:
    Virino, kie ili estas? &ccirc;u neniu vin kondamnis?</l>
  <l n='11'>Kaj &scirc;i diris:
    Neniu, Sinjoro. Jesuo diris al &scirc;i: Anka&ubreve; mi vin ne kondamnas;
    iru, kaj de nun ne plu peku.]</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Jesuo denove parolis al ili, dirante: Mi estas la lumo de la
    mondo; kiu min sekvas, tiu ne iros en mallumo, sed havos la lumon
    de la vivo.</l>
  <l n='13'>La Fariseoj do diris al li: Vi atestas pri vi mem;
    via atesto ne estas vera.</l>
  <l n='14'>Jesuo respondis kaj diris al ili:
    Kvankam mi atestas pri mi mem, tamen mia atesto estas vera; &ccirc;ar
    mi scias, de kie mi venis, kaj kien mi iras; sed vi ne scias, de
    kie mi venis, nek kien mi iras.</l>
  <l n='15'>Vi ju&gcirc;as la&ubreve; la karno; mi
    ju&gcirc;as neniun.</l>
  <l n='16'>Tamen, e&ccirc; se mi ju&gcirc;as, mia ju&gcirc;o estas vera; &ccirc;ar
    mi ne estas sola, sed mi kaj la Patro, kiu min sendis.</l>
  <l n='17'>Estas
    ja skribite en via le&gcirc;o, ke la atesto de du homoj estas vera.</l>
  <l n='18'>Mi estas atestanto pri mi mem, kaj la Patro, kiu min sendis,
    atestas pri mi.</l>
  <l n='19'>Ili do diris al li: Kie estas via Patro?
    Respondis Jesuo: Vi konas nek min, nek mian Patron; se vi konus
    min, vi konus anka&ubreve; mian Patron.</l>
  <l n='20'>Tiujn vortojn Jesuo parolis
    en la trezorejo, dum li instruis en la templo; kaj neniu arestis
    lin, &ccirc;ar lia horo ankora&ubreve; ne venis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Jesuo do denove diris al ili: Mi foriras, kaj vi ser&ccirc;os min,
    kaj vi mortos en via peko; kien mi iras, tien vi ne povas veni.</l>
  <l n='22'>La Judoj do diris: &Ccirc;u li sin mortigos? &ccirc;ar li diras: Kien mi
    iras, tien vi ne povas veni.</l>
  <l n='23'>Kaj li diris al ili: Vi estas de
    malsupre, mi estas de supre; vi estas de &ccirc;i tiu mondo, mi ne
    estas de &ccirc;i tiu mondo.</l>
  <l n='24'>Mi tial diris al vi, ke vi mortos en
    viaj pekoj; &ccirc;ar se vi ne kredos, ke mi estas, vi mortos en viaj
    pekoj.</l>
  <l n='25'>Ili do diris al li: Kiu vi estas? Jesuo diris al ili:
    La&ubreve; tio, kion mi diradis al vi de la komenco.</l>
  <l n='26'>Mi havas multon
    por diri kaj ju&gcirc;i pri vi; sed Tiu, kiu min sendis, estas vera;
    kaj tion, kion mi a&ubreve;dis de Li, mi parolas al la mondo.</l>
  <l n='27'>Ili ne
    komprenis, ke li parolas al ili pri la Patro.</l>
  <l n='28'>Jesuo do diris:
    Kiam vi levos la Filon de homo, tiam vi scios, ke mi estas, kaj
    ke mi ne faras ion per mi mem; sed kiel la Patro instruis min,
    tion mi parolas.</l>
  <l n='29'>Kaj Tiu, kiu min sendis, estas kun mi; Li ne
    lasis min sola; &ccirc;ar mi &ccirc;iam faras tion, kio pla&ccirc;as al Li.</l>
  <l n='30'>Dum
    li parolis tion, multaj kredis al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Jesuo do diris al la Judoj, kiuj kredis al li: Se vi restos en
    mia vorto, vi estas vere miaj dis&ccirc;iploj;</l>
  <l n='32'>kaj vi scios la
    veron, kaj la vero vin liberigos.</l>
  <l n='33'>Ili respondis al li: Ni
    estas idaro de Abraham, kaj ankora&ubreve; al neniu ni estis sklavoj;
    kial vi diras: Vi estos liberigitaj?</l>
  <l n='34'>Jesuo respondis al ili:
    Vere, vere, mi diras al vi: &Ccirc;iu, kiu faras pekon, estas sklavo de
    peko.</l>
  <l n='35'>Kaj la sklavo ne &ccirc;iam restas en la domo, sed la filo
    &ccirc;iam restas.</l>
  <l n='36'>Se do la Filo vin liberigos, vi estos efektive
    liberaj.</l>
  <l n='37'>Mi scias, ke vi estas idaro de Abraham; sed vi celas
    mortigi min, &ccirc;ar mia vorto ne progresas en vi.</l>
  <l n='38'>Mi parolas
    tion, kion mi vidis &ccirc;e mia Patro; kaj vi anka&ubreve; faras tion, kion
    vi vidis &ccirc;e via patro.</l>
  <l n='39'>Ili respondis kaj diris al li: Nia
    patro estas Abraham. Jesuo diris al ili: Se vi estus Abrahamidoj,
    vi farus la farojn de Abraham.</l>
  <l n='40'>Sed nun vi celas mortigi min,
    homon, kiu parolis al vi la veron, kiun mi a&ubreve;dis de Dio; tion
    Abraham ne faris.</l>
  <l n='41'>Vi faras la farojn de via patro. Tiam ili
    diris al li: Ni ne naski&gcirc;is per mal&ccirc;asteco; unu Patron ni havas,
    Dion.</l>
  <l n='42'>Jesuo diris al ili: Se Dio estus via Patro, vi min amus;
    &ccirc;ar de Dio mi elvenis, kaj estas veninta; &ccirc;ar mi ne venis de mi
    mem, sed Li min sendis.</l>
  <l n='43'>Kial vi ne komprenas mian parolon?
    Tial, ke vi ne povas a&ubreve;di mian vorton.</l>
  <l n='44'>Vi estas de patro, la
    diablo, kaj vi volas fari la dezirojn de via patro. Li estis
    hommortiganto de la komenco, kaj ne staras en la vero, &ccirc;ar vero
    ne estas en li. Kiam li parolas mensogon, li parolas sian
    propra&jcirc;on, &ccirc;ar li estas mensoganto, kaj la patro de &gcirc;i.</l>
  <l n='45'>Sed
    tial, ke mi parolas la veron, vi ne kredas al mi.</l>
  <l n='46'>Kiu el vi
    pruvas kontra&ubreve; mi pekon? Se mi diras la veron, kial vi ne kredas
    al mi?</l>
  <l n='47'>Kiu estas de Dio, tiu a&ubreve;skultas la vortojn de Dio; vi
    ne a&ubreve;skultas, &ccirc;ar vi ne estas el Dio.</l>
  <l n='48'>La Judoj respondis kaj
    diris al li: &Ccirc;u ne prave ni diras, ke vi estas Samariano kaj
    havas demonon?</l>
  <l n='49'>Jesuo respondis: Mi ne havas demonon; sed mi
    honoras mian Patron, kaj vi min malhonoras.</l>
  <l n='50'>Sed mi ne ser&ccirc;as
    mian gloron: estas Unu, kiu ser&ccirc;as kaj ju&gcirc;as.</l>
  <l n='51'>Vere, vere, mi
    diras al vi: Se iu observos mian vorton, tiu la morton neniam
    vidos.</l>
  <l n='52'>La Judoj diris al li: Nun ni scias, ke vi havas
    demonon. Mortis Abraham, kaj la profetoj; kaj vi diras: Se iu
    observos mian vorton, tiu la morton neniam gustumos.</l>
  <l n='53'>&Ccirc;u vi
    estas pli granda ol nia patro Abraham, kiu mortis? kaj la
    profetoj mortis; kiu vi pretendas esti?</l>
  <l n='54'>Jesuo respondis: Se mi
    gloros min mem, mia gloro estas nenio; Tiu, kiu min gloras, estas
    mia Patro, pri kiu vi diras, ke Li estas via Dio;</l>
  <l n='55'>kaj vi Lin
    ne konis, sed mi Lin konas; kaj se mi diros, ke mi Lin ne konas,
    mi estos, kiel vi, mensoganto; sed mi Lin konas, kaj observas
    Lian vorton.</l>
  <l n='56'>Via patro Abraham &gcirc;ojegis vidi mian tagon, kaj li
    vidis kaj estis ravita.</l>
  <l n='57'>Tiam la Judoj diris al li: Vi ankora&ubreve;
    ne estas kvindekjara, kaj &ccirc;u vi vidis Abrahamon?</l>
  <l n='58'>Jesuo diris
    al ili: Vere, vere, mi diras al vi: Anta&ubreve; ol naski&gcirc;is Abraham, mi
    ekzistas.</l>
  <l n='59'>Tiam ili prenis &scirc;tonojn, por &jcirc;eti sur lin; sed Jesuo
    sin ka&scirc;is, kaj eliris el la templo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj preterirante, li vidis viron blindan de post la naski&gcirc;o.</l>
  <l n='2'>Kaj liaj dis&ccirc;iploj demandis lin, dirante: Rabeno, kiu do pekis,
    &ccirc;i tiu viro, a&ubreve; liaj gepatroj, ke li naski&gcirc;is blinda?</l>
  <l n='3'>Jesuo
    respondis: Nek &ccirc;i tiu viro pekis, nek liaj gepatroj; sed por ke
    la faroj de Dio aperu en li.</l>
  <l n='4'>Dum estas tago, mi devas prilabori
    la farojn de Tiu, kiu min sendis; venas la nokto, kiam neniu
    povas labori.</l>
  <l n='5'>Dum mi estas en la mondo, mi estas la lumo de la
    mondo.</l>
  <l n='6'>Dirinte tion, li kra&ccirc;is sur la teron, kaj faris el la
    kra&ccirc;a&jcirc;o koton, kaj &scirc;miris per la koto la okulojn de la blindulo,</l>
  <l n='7'>kaj diris al li: Iru, lavu vin en la lageto de &Scirc;iloa&hcirc; (tio
    estas, Sendito). Li do foriris, kaj sin lavis, kaj revenis
    vidanta.</l>
  <l n='8'>La najbaroj do, kaj tiuj, kiuj anta&ubreve;e vidis lin, ke li
    estas almozulo, diris: &Ccirc;u &ccirc;i tiu ne estas tiu, kiu sidis kaj
    petis almozojn?</l>
  <l n='9'>Unuj diris: Li estas; aliaj diris: Ne, sed li
    estas simila al tiu. Li diris: Tiu mi estas.</l>
  <l n='10'>Ili do diris al
    li: Kiamaniere viaj okuloj malfermi&gcirc;is?</l>
  <l n='11'>Li respondis kaj
    diris: La homo, nomata Jesuo, faris koton kaj &scirc;miris miajn
    okulojn, kaj diris al mi: Iru al &Scirc;iloa&hcirc;, kaj vin lavu; kaj mi
    iris, kaj lavis min, kaj mi ricevis vidpovon.</l>
  <l n='12'>Tiam ili diris
    al li: Kie li estas? Li diris: Mi ne scias.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Ili kondukis al la Fariseoj la iam blindan viron.</l>
  <l n='14'>Sed estis
    sabato la tago, en kiu Jesuo faris la koton kaj malfermis liajn
    okulojn.</l>
  <l n='15'>La Fariseoj do denove demandis lin, kiamaniere li
    ricevis vidpovon. Kaj li diris al ili: Li metis koton sur miajn
    okulojn, kaj mi lavis min, kaj mi vidas.</l>
  <l n='16'>Unuj do el la
    Fariseoj diris: &Ccirc;i tiu homo ne estas de Dio, &ccirc;ar li ne observas
    la sabaton. Aliaj diris: Kiel povas homo pekulo fari tiajn
    signojn? Kaj malkonsento estis inter ili.</l>
  <l n='17'>Denove ili diris al
    la blindulo: Kion vi diras pri li rilate tion, ke li malfermis
    viajn okulojn? Li diris: Li estas profeto.</l>
  <l n='18'>La Judoj ne kredis
    pri li, ke li estis anta&ubreve;e blinda, kaj ke li ricevis vidpovon,
    &gcirc;is ili alvokis la gepatrojn de tiu, kiu ricevis vidpovon,</l>
  <l n='19'>kaj
    demandis ilin, dirante: &Ccirc;u &ccirc;i tiu estas via filo, kiu, vi diras,
    naski&gcirc;is blinda? kiel do li nun vidas?</l>
  <l n='20'>Liaj gepatroj respondis
    kaj diris: Ni scias, ke &ccirc;i tiu estas nia filo, kaj ke li naski&gcirc;is
    blinda;</l>
  <l n='21'>sed kial li nun vidas, ni ne scias; kaj kiu malfermis
    liajn okulojn, ni ne scias; demandu lin, li havas plena&gcirc;on; li
    pri si mem parolos.</l>
  <l n='22'>Tion diris la gepatroj, &ccirc;ar ili timis la
    Judojn; &ccirc;ar la Judoj jam interkonsentis, ke se iu konfesos, ke li
    estas la Kristo, tiu estu forigita el la sinagogo.</l>
  <l n='23'>Tial la
    gepatroj diris: Li havas plena&gcirc;on, demandu lin.</l>
  <l n='24'>Ili do denove
    alvokis la viron, kiu estis blinda, kaj diris al li: Donu gloron
    al Dio; ni certe scias, ke tiu homo estas pekulo.</l>
  <l n='25'>Li do
    respondis: &Ccirc;u li estas pekulo, mi ne scias; unu aferon mi scias,
    ke mi estis blinda kaj nun vidas.</l>
  <l n='26'>Tiam ili diris al li denove:
    Kion li faris al vi? kiamaniere li malfermis viajn okulojn?</l>
  <l n='27'>Li
    respondis al ili: Mi &jcirc;us diris al vi, kaj vi ne atentis; kial vi
    volas denove &gcirc;in a&ubreve;di? &ccirc;u vi anka&ubreve; volas fari&gcirc;i liaj dis&ccirc;iploj?</l>
  <l n='28'>Tiam ili insultis lin, kaj diris: Vi estas lia dis&ccirc;iplo, sed
    ni estas dis&ccirc;iploj de Moseo.</l>
  <l n='29'>Ni scias, ke Dio parolis al
    Moseo; sed pri &ccirc;i tiu, ni ne scias, de kie li estas.</l>
  <l n='30'>La viro
    respondis kaj diris al ili: Jen la mirinda&jcirc;o, ke vi ne scias, de
    kie li estas, kaj tamen li malfermis miajn okulojn.</l>
  <l n='31'>Ni scias,
    ke Dio ne atentas pekulojn; sed se iu estas adoranto de Dio kaj
    plenumas Lian volon, tiun Li atentas.</l>
  <l n='32'>De la komenco de la
    mondo oni neniam a&ubreve;dis, ke iu malfermis la okulojn de homo, kiu
    naski&gcirc;is blinda.</l>
  <l n='33'>Se &ccirc;i tiu homo ne estus de Dio, li nenion
    povus fari.</l>
  <l n='34'>Ili respondis kaj diris al li: Vi tute naski&gcirc;is en
    pekoj, kaj &ccirc;u vi nin instruas? Kaj ili forpelis lin eksteren.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Jesuo a&ubreve;dis, ke ili forpelis lin; kaj trovinte lin, li diris
    al li: &Ccirc;u vi kredas al la Filo de Dio?</l>
  <l n='36'>Li respondis kaj diris:
    Kiu li estas, Sinjoro, por ke mi kredu al li?</l>
  <l n='37'>Jesuo diris al
    li: Vi lin vidis; kaj li estas tiu, kiu parolas kun vi.</l>
  <l n='38'>Kaj li
    diris: Sinjoro, mi kredas. Kaj li adorklini&gcirc;is al li.</l>
  <l n='39'>Kaj
    Jesuo diris: Por ju&gcirc;o mi venis en &ccirc;i tiun mondon, por ke la
    nevidantoj vidu, kaj ke la vidantoj fari&gcirc;u blindaj.</l>
  <l n='40'>Kaj tion
    a&ubreve;dis tiuj el la Fariseoj, kiuj estis kun li; kaj ili diris al
    li: &Ccirc;u ni anka&ubreve; estas blindaj?</l>
  <l n='41'>Jesuo diris al ili: Se vi estus
    blindaj, vi ne havus pekon; sed nun vi diras: Ni vidas; via peko
    do restas.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vere, vere, mi diras al vi: Kiu eniras en la &scirc;afejon ne tra la
    pordo, sed aliloke suprengrimpas, tiu estas &scirc;telisto kaj rabisto.</l>
  <l n='2'>Sed kiu eniras tra la pordo, tiu estas la pa&scirc;tisto de la &scirc;afoj.</l>
  <l n='3'>Al tiu la pordisto malfermas; kaj la &scirc;afoj a&ubreve;skultas lian
    vo&ccirc;on, kaj li alvokas la&ubreve; nomoj siajn proprajn &scirc;afojn, kaj
    elkondukas ilin.</l>
  <l n='4'>Kaj kiam li kondukis eksteren siajn &scirc;afojn, li
    iras anta&ubreve; ili, kaj la &scirc;afoj lin sekvas, &ccirc;ar ili konas lian
    vo&ccirc;on.</l>
  <l n='5'>Kaj fremdulon ili ne sekvos, sed forkuros de li, &ccirc;ar ili
    ne konas la vo&ccirc;on de fremduloj.</l>
  <l n='6'>Tiun alegorion Jesuo diris al
    ili; sed ili ne komprenis, kiajn aferojn li parolas al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Jesuo do diris denove al ili: Vere, vere, mi diras al vi: Mi
    estas la pordo de la &scirc;afoj.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;iuj, kiuj venis pli frue ol mi,
    estas &scirc;telistoj kaj rabistoj; sed la &scirc;afoj ne a&ubreve;skultis ilin.</l>
  <l n='9'>Mi estas la pordo; se iu tra mi eniras, tiu estos savita; kaj li
    eniros kaj eliros, kaj trovos pa&scirc;ta&jcirc;on.</l>
  <l n='10'>La &scirc;telisto ne venas,
    krom por &scirc;teli kaj bu&ccirc;i kaj pereigi; mi venis, por ke ili havu
    vivon, kaj havu &gcirc;in abunde.</l>
  <l n='11'>Mi estas la bona pa&scirc;tisto; la bona
    pa&scirc;tisto demetas sian vivon por la &scirc;afoj.</l>
  <l n='12'>La dungito, kaj tiu,
    kiu ne estas pa&scirc;tisto, kies propra&jcirc;o la &scirc;afoj ne estas, ekvidas
    la lupon venanta kaj lasas la &scirc;afojn kaj forkuras; kaj la lupo
    ilin kaptas kaj dispelas;</l>
  <l n='13'>li forkuras tial, ke li estas
    dungito kaj ne zorgas pri la &scirc;afoj.</l>
  <l n='14'>Mi estas la bona pa&scirc;tisto,
    kaj mi konas la miajn, kaj la miaj min konas</l>
  <l n='15'>tiel same, kiel
    la Patro min konas, kaj mi konas la Patron; kaj mi demetas mian
    vivon por la &scirc;afoj.</l>
  <l n='16'>Kaj aliajn &scirc;afojn mi havas, kiuj ne estas
    de &ccirc;i tiu gregejo; ilin anka&ubreve; mi devas alkonduki, kaj ili
    a&ubreve;skultos mian vo&ccirc;on; kaj estos unu grego, unu pa&scirc;tisto.</l>
  <l n='17'>Pro
    tio la Patro min amas, ke mi demetas mian vivon, por ke mi &gcirc;in
    reprenu.</l>
  <l n='18'>Neniu &gcirc;in forprenas de mi, sed mi &gcirc;in demetas
    memvole. Mi havas la rajton &gcirc;in demeti, kaj mi havas la rajton
    &gcirc;in repreni. &Ccirc;i tiun ordonon mi ricevis de mia Patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Denove fari&gcirc;is malkonsento inter la Judoj pro tiuj diroj.</l>
  <l n='20'>Kaj multaj el ili diris: Li havas demonon kaj estas freneza; kial
    vi lin a&ubreve;skultas?</l>
  <l n='21'>Aliaj diris: Tiuj ne estas diroj de
    demonhavanto. &Ccirc;u demono povas malfermi la okulojn de blinduloj?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Okazis la festo de ina&ubreve;guro en Jerusalem, kaj estis vintro;</l>
  <l n='23'>kaj Jesuo promenis en la templo, en la portiko de Salomono.</l>
  <l n='24'>La
    Judoj do &ccirc;irka&ubreve;is lin, kaj diris al li: &Gcirc;is kiam vi tenas en dubo
    nian animon? Se vi estas la Kristo, diru al ni malka&scirc;e.</l>
  <l n='25'>Jesuo
    respondis al ili: Mi diris al vi, kaj vi ne kredas; la faroj,
    kiujn mi faras en la nomo de mia Patro, atestas pri mi.</l>
  <l n='26'>Sed vi
    ne kredas, &ccirc;ar vi ne estas el miaj &scirc;afoj.</l>
  <l n='27'>Miaj &scirc;afoj a&ubreve;skultas
    mian vo&ccirc;on, kaj mi ilin konas, kaj ili min sekvas;</l>
  <l n='28'>kaj mi
    donas al ili eternan vivon; kaj ili neniam pereos, kaj neniu ilin
    forkaptos el mia mano.</l>
  <l n='29'>Mia Patro, kiu donis ilin al mi,
    superas &ccirc;ion; kaj neniu povas ion forkapti el la mano de mia
    Patro.</l>
  <l n='30'>Mi kaj la Patro estas unu.</l>
  <l n='31'>Tiam la Judoj denove
    prenis &scirc;tonojn, por &scirc;tonmortigi lin.</l>
  <l n='32'>Jesuo respondis al ili:
    Multajn bonajn farojn mi montris al vi de mia Patro; pro kiu el
    ili vi volas &scirc;tonmortigi min?</l>
  <l n='33'>La Judoj respondis: Ne pro bona
    faro ni volas &scirc;tonmortigi vin, sed pro blasfemo, kaj &ccirc;ar vi,
    estante homo, pretendas esti Dio.</l>
  <l n='34'>Jesuo respondis: &Ccirc;u ne estas
    skribite en via le&gcirc;o: Mi diris: Vi estas dioj?</l>
  <l n='35'>Se li nomis
    dioj tiujn, al kiuj venis la vorto de Dio (kaj la Skribo ne povas
    esti nuligita),</l>
  <l n='36'>&ccirc;u vi diras pri tiu, kiun la Patro konsekris
    kaj sendis en la mondon: Vi blasfemas; &ccirc;ar mi diris: Mi estas
    Filo de Dio?</l>
  <l n='37'>Se mi ne faras la farojn de mia Patro, ne kredu
    al mi.</l>
  <l n='38'>Sed se mi faras ilin, kvankam vi ne kredas al mi, kredu
    la farojn, por ke vi sciu kaj kaj komprenu, ke la Patro estas en
    mi, kaj mi en la Patro.</l>
  <l n='39'>Ili denove celis kapti lin, sed li
    iris for de ilia mano.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='40'>Li foriris denove trans Jordanon tien, kie Johano unue baptis,
    kaj tie li restadis.</l>
  <l n='41'>Kaj multaj venis al li, kaj diris: Johano
    ja ne faris signon; sed &ccirc;io, kion Johano diris pri &ccirc;i tiu, estis
    vera.</l>
  <l n='42'>Kaj tie multaj kredis al li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj estis unu malsanulo, nomata Lazaro, el Betania, la vila&gcirc;o
    de Maria kaj &scirc;ia fratino Marta.</l>
  <l n='2'>Tiu Maria, kies frato Lazaro
    estis malsana, estis tiu sama, kiu &scirc;miris la Sinjoron per &scirc;mira&jcirc;o
    kaj vi&scirc;is liajn piedojn per siaj haroj.</l>
  <l n='3'>La fratinoj do sendis
    al li, dirante: Sinjoro, jen tiu, kiun vi amas, estas malsana.</l>
  <l n='4'>Sed Jesuo, a&ubreve;dinte tion, diris: &Ccirc;i tiu malsano estas ne por la
    morto, sed por la gloro de Dio, por ke la Filo de Dio estu per &gcirc;i
    glorata.</l>
  <l n='5'>Kaj Jesuo amis Martan kaj &scirc;ian fratinon kaj Lazaron.</l>
  <l n='6'>Kaj kiam li scii&gcirc;is, ke tiu estas malsana, li restis ankora&ubreve; du
    tagojn en la loko, kie li estis.</l>
  <l n='7'>Poste li diris al la
    dis&ccirc;iploj: Ni iru returne en Judujon.</l>
  <l n='8'>La dis&ccirc;iploj diris al li:
    Rabeno, la Judoj &jcirc;us celis &scirc;tonmortigi vin; kaj &ccirc;u vi denove iras
    tien?</l>
  <l n='9'>Jesuo respondis: &Ccirc;u ne estas dek du horoj en la tago? Se
    iu iras dum la tago, li ne faletas, &ccirc;ar li vidas la lumon de &ccirc;i
    tiu mondo.</l>
  <l n='10'>Sed se iu iras dum la nokto, li faletas, &ccirc;ar en li
    ne estas la lumo.</l>
  <l n='11'>Tion li parolis, kaj poste li diris al ili:
    Nia amiko Lazaro endormi&gcirc;is, sed mi iras, por veki lin el lia
    dormo.</l>
  <l n='12'>La dis&ccirc;iploj do diris: Sinjoro, se li endormi&gcirc;is, li
    resani&gcirc;os.</l>
  <l n='13'>Jesuo parolis pri lia morto; sed ili supozis, ke li
    parolas pri ripozo en dormo.</l>
  <l n='14'>Tiam Jesuo diris al ili klare:
    Lazaro jam mortis.</l>
  <l n='15'>Kaj pro vi mi &gcirc;ojas, ke mi ne &ccirc;eestis tie,
    por ke vi kredu; tamen ni iru al li.</l>
  <l n='16'>Tiam Tomaso, nomata
    Didimo, diris al siaj kundis&ccirc;iploj: Ni anka&ubreve; iru, por ke ni mortu
    kun li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kiam Jesuo alvenis, li trovis lin jam kvar tagojn entombigita.</l>
  <l n='18'>Kaj Betania estis proksime de Jerusalem, en la distanco de
    &ccirc;irka&ubreve; dek kvin stadioj;</l>
  <l n='19'>kaj multaj el la Judoj jam venis al
    Marta kaj Maria, por konsoli ilin pri ilia frato.</l>
  <l n='20'>Marta do,
    kiam &scirc;i eksciis, ke Jesuo alproksimi&gcirc;as, iris al li renkonte; sed
    Maria ankora&ubreve; sidis en la domo.</l>
  <l n='21'>Tiam diris Marta al Jesuo:
    Sinjoro, se vi estus &ccirc;i tie, mia frato ne estus mortinta.</l>
  <l n='22'>Sed
    e&ccirc; nun mi scias, ke kion ajn vi petos de Dio, tion Dio donos al
    vi.</l>
  <l n='23'>Jesuo diris al &scirc;i: Via frato relevi&gcirc;os.</l>
  <l n='24'>Marta diris al
    li: Mi scias, ke li relevi&gcirc;os &ccirc;e la relevi&gcirc;o en la lasta tago.</l>
  <l n='25'>Jesuo diris al &scirc;i: Mi estas la relevi&gcirc;o kaj la vivo; kiu kredas
    al mi, e&ccirc; se li estos mortinta, tiu vivos,</l>
  <l n='26'>kaj &ccirc;iu, kiu vivas
    kaj kredas al mi, por &ccirc;iam ne mortos. &Ccirc;u vi tion kredas?</l>
  <l n='27'>&Scirc;i
    diris al li: Jes, Sinjoro, mi jam kredas, ke vi estas la Kristo,
    la Filo de Dio, la venanta en la mondon.</l>
  <l n='28'>Kaj dirinte tion, &scirc;i
    foriris, kaj vokis sekrete sian fratinon Maria, dirante: La
    Majstro &ccirc;eestas, kaj vokas vin.</l>
  <l n='29'>Kaj &scirc;i, a&ubreve;dinte tion, levi&gcirc;is
    rapide kaj iris al li.</l>
  <l n='30'>(Sed Jesuo ankora&ubreve; ne eniris en la
    vila&gcirc;on, sed estis en la loko, kie Marta lin renkontis.)</l>
  <l n='31'>La
    Judoj do, kiuj estis kun &scirc;i en la domo kaj konsolis &scirc;in, vidinte,
    ke Maria levi&gcirc;is subite kaj eliris, sekvis &scirc;in, dirante: &Scirc;i iras
    al la tombo, por plori tie.</l>
  <l n='32'>Kiam Maria alvenis al la loko, kie
    Jesuo estis, kaj lin vidis, &scirc;i falis anta&ubreve; liaj piedoj, dirante:
    Sinjoro, se vi estus &ccirc;i tie, mia frato ne estus mortinta.</l>
  <l n='33'>Kiam
    do Jesuo vidis &scirc;in ploranta kaj la Judojn anka&ubreve;, kiuj venis kun
    &scirc;i, plorantaj, li &gcirc;emis en la spirito kaj maltrankvili&gcirc;is,</l>
  <l n='34'>kaj
    diris: Kie vi lin ku&scirc;igis? Ili diris al li: Sinjoro, venu kaj
    vidu.</l>
  <l n='35'>Jesuo larmis.</l>
  <l n='36'>La Judoj do diris: Jen kiel li lin
    amis!</l>
  <l n='37'>Sed kelkaj el ili diris: &Ccirc;u &ccirc;i tiu, kiu malfermis la
    okulojn de la blindulo, ne povus ka&ubreve;zi anka&ubreve;, ke &ccirc;i tiu homo ne
    mortu?</l>
  <l n='38'>Tiam Jesuo, denove &gcirc;emante en si, venis al la tombo. &Gcirc;i
    estis kaverno, kaj sur &gcirc;i ku&scirc;is &scirc;tono.</l>
  <l n='39'>Jesuo diris: Forprenu
    la &scirc;tonon. Marta, la fratino de la mortinto, diris al li:
    Sinjoro, li jam malbonodoras, &ccirc;ar li estis tie kvar tagojn.</l>
  <l n='40'>Jesuo diris al &scirc;i: &Ccirc;u mi ne diris al vi, ke se vi kredos, vi
    vidos la gloron de Dio?</l>
  <l n='41'>Oni do forprenis la &scirc;tonon. Kaj Jesuo
    levis siajn okulojn, kaj diris: Patro, mi dankas Vin, ke Vi min
    a&ubreve;skultis.</l>
  <l n='42'>Kaj mi sciis, ke Vi &ccirc;iam a&ubreve;skultas min; sed pro la
    &ccirc;irka&ubreve;staranta homamaso mi tion diris, por ke ili kredu, ke Vi
    min sendis.</l>
  <l n='43'>Kaj dirinte tion, li kriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o: Lazaro,
    elvenu.</l>
  <l n='44'>Kaj la mortinto elvenis, kun la manoj kaj piedoj
    ligitaj per tombotukoj; kaj lia viza&gcirc;o estis &ccirc;irka&ubreve;ligita per
    vi&scirc;tuko. Jesuo diris al ili: Malligu lin, kaj lasu lin iri.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='45'>Tiam multaj el la Judoj, kiuj venis al Maria, kaj vidis, kion
    li faris, kredis al li.</l>
  <l n='46'>Sed kelkaj el ili foriris al la
    Fariseoj, kaj rakontis al ili tion, kion Jesuo faris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='47'>Tial la &ccirc;efpastroj kaj la Fariseoj kunvenigis sinedrion, kaj
    diris: Kion ni faras? &ccirc;ar &ccirc;i tiu homo faras multajn signojn;</l>
  <l n='48'>se ni lasos lin tiel, &ccirc;iuj kredos al li, kaj la Romanoj venos kaj
    forigos nian lokon kaj nian nacion.</l>
  <l n='49'>Sed unu el ili, Kajafas,
    &ccirc;efpastro en tiu sama jaro, diris al ili: Vi scias nenion,</l>
  <l n='50'>nek
    konsideras, ke bone estas por vi, ke unu homo mortu por la
    popolo, kaj ke la tuta nacio ne pereu.</l>
  <l n='51'>Sed li diris tion ne de
    si mem; sed estante &ccirc;efpastro en tiu jaro, li profetis, ke Jesuo
    mortos por la nacio;</l>
  <l n='52'>kaj ne nur por la nacio, sed anka&ubreve; por ke
    li kunvenigu en unu la &ccirc;ie dis&jcirc;etitajn filojn de Dio.</l>
  <l n='53'>De post
    tiu tago do ili konsili&gcirc;is, por lin mortigi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='54'>Tial Jesuo ne plu iris publike inter la Judoj, sed foriris de
    tie en la kamparon apud la dezerto, en urbon nomatan Efraim; kaj
    tie li restadis kun la dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='55'>Kaj la Pasko de la Judoj
    proksimi&gcirc;is, kaj multaj supreniris el la kamparo al Jerusalem
    anta&ubreve; la Pasko, por sin sanktigi.</l>
  <l n='56'>Ili do ser&ccirc;is Jesuon, kaj
    parolis inter si, starante en la templo: Kion vi pensas? &Ccirc;u ke li
    ne venos al la festo?</l>
  <l n='57'>Kaj la &ccirc;efpastroj kaj la Fariseoj jam
    anta&ubreve;e ordonis, ke se iu scias, kie li estas, tiu montru tion,
    por ke oni lin kaptu.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jesuo do ses tagojn anta&ubreve; la Pasko venis al Betania, kie estis
    Lazaro, kiun Jesuo relevis el inter la mortintoj.</l>
  <l n='2'>Oni do
    pretigis por li tie vesperman&gcirc;on, kaj Marta servadis; sed Lazaro
    estis unu el tiuj, kiuj sidis kun li &ccirc;e man&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>Tiam Maria
    prenis funton da pura narda &scirc;mira&jcirc;o tre multekosta, &scirc;miris la
    piedojn de Jesuo, kaj vi&scirc;is liajn piedojn per siaj haroj; kaj la
    domo pleni&gcirc;is de la odoro de la &scirc;mira&jcirc;o.</l>
  <l n='4'>Sed diris Judas
    Iskariota, unu el liaj dis&ccirc;iploj, kiu estis lin perfidonta:</l>
  <l n='5'>Kial oni ne vendis &ccirc;i tiun &scirc;mira&jcirc;on por tricent denaroj kaj donis
    al malri&ccirc;uloj?</l>
  <l n='6'>Tion li diris, ne &ccirc;ar li zorgis pri la
    malri&ccirc;uloj; sed &ccirc;ar li estis &scirc;telisto, kaj havis la monujon kaj
    forprenadis tion, kion oni metis en &gcirc;in.</l>
  <l n='7'>Sed Jesuo diris: Lasu
    &scirc;in konservi &gcirc;in por la tago de mia entombigo.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar la
    malri&ccirc;ulojn vi &ccirc;iam havas kun vi, sed min vi ne &ccirc;iam havas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>La amaso de la Judoj do scii&gcirc;is, ke li estas tie; kaj ili venis
    ne nur pro Jesuo, sed anka&ubreve; por vidi Lazaron, kiun li levis el la
    mortintoj.</l>
  <l n='10'>Sed la &ccirc;efpastroj konsili&gcirc;is, ke ili mortigu anka&ubreve;
    Lazaron;</l>
  <l n='11'>&ccirc;ar pro li multaj Judoj foriris, kaj kredis al Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>En la sekvanta tago granda homamaso, veninte al la festo, kaj
    scii&gcirc;inte, ke Jesuo venas al Jerusalem,</l>
  <l n='13'>prenis bran&ccirc;ojn de la
    palmoj, kaj iris al li renkonte, kaj kriis: Hosana! Estu benata
    la Re&gcirc;o de Izrael, kiu venas en la nomo de la Eternulo!</l>
  <l n='14'>Kaj
    Jesuo, trovinte junan azenon, sidis sur &gcirc;i, kiel estas skribite:</l>
  <l n='15'>Ne timu, filino de Cion: jen via Re&gcirc;o venas, sidanta sur ido
    de azeno.</l>
  <l n='16'>Tion la dis&ccirc;iploj unue ne komprenis; sed post la
    glori&gcirc;o de Jesuo ili rememoris, ke tio estis skribita pri li kaj
    ke oni faris al li tion.</l>
  <l n='17'>La homamaso do, kiu &ccirc;eestis kun li,
    kiam li elvokis Lazaron el la tombo, kaj levis lin el la
    mortintoj, atestis pri li.</l>
  <l n='18'>Pro tio anka&ubreve; la homamaso iris al
    li renkonte, &ccirc;ar ili scii&gcirc;is, ke li faris tiun signon.</l>
  <l n='19'>La
    Fariseoj do diris inter si: Vidu, kiel nenio prosperis al vi; jen
    la mondo eliris post li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj inter tiuj, kiuj alvoja&gcirc;is por adorklini&gcirc;i &ccirc;e la festo,
    estis iuj Grekoj;</l>
  <l n='21'>tiuj do venis al Filipo, kiu estis el
    Betsaida Galilea, kaj petis lin, dirante: Sinjoro, ni volas vidi
    Jesuon.</l>
  <l n='22'>Filipo venis kaj sciigis Andreon; kaj poste Andreo kaj
    Filipo venis kaj sciigis Jesuon.</l>
  <l n='23'>Sed Jesuo respondis al ili,
    dirante: Venis la horo, por ke la Filo de homo estu glorata.</l>
  <l n='24'>Vere, vere, mi diras al vi: Se la tritika grenero ne falas en la
    teron kaj ne mortas, &gcirc;i restas sola; sed se &gcirc;i mortas, &gcirc;i donas
    multe da frukto.</l>
  <l n='25'>Kiu amas sian vivon, tiu &gcirc;in perdas; kaj kiu
    malamas sian vivon en &ccirc;i tiu mondo, tiu &gcirc;in konservos &gcirc;is eterna
    vivo.</l>
  <l n='26'>Se iu min servas, tiu sekvu min; kaj kie mi estas, tie
    anka&ubreve; estos mia servanto; se iu min servas, tiun la Patro
    honoros.</l>
  <l n='27'>Nun maltrankvili&gcirc;as mia animo; kaj kion mi diru?
    Patro, savu min el &ccirc;i tiu horo. Sed por tio mi venis &gcirc;is &ccirc;i tiu
    horo.</l>
  <l n='28'>Patro, gloru Vian nomon. Tiam vo&ccirc;o venis el la &ccirc;ielo: Mi
    jam gloris &gcirc;in kaj denove gloros.</l>
  <l n='29'>Do la apudstaranta homamaso,
    a&ubreve;dinte, diris, ke tondris; aliaj diris: An&gcirc;elo parolis al li.</l>
  <l n='30'>Jesuo respondis kaj diris: Ne por mi venis tiu vo&ccirc;o, sed por vi.</l>
  <l n='31'>Nun estas la ju&gcirc;o de &ccirc;i tiu mondo; nun la estro de &ccirc;i tiu
    mondo estos elpelita.</l>
  <l n='32'>Kaj mi, se mi estos suprenlevita de sur
    la tero, altiros al mi &ccirc;iujn homojn.</l>
  <l n='33'>Tion li diris, per aludo
    montrante, per kia morto li mortos.</l>
  <l n='34'>La homamaso respondis al
    li: Ni a&ubreve;dis el la le&gcirc;o, ke la Kristo restados por &ccirc;iam; kaj kiel
    vi diras: La Filo de homo devas esti suprenlevita? Kiu estas &ccirc;i
    tiu Filo de homo?</l>
  <l n='35'>Jesuo do diris al ili: Ankora&ubreve; mallongan
    tempon estas la lumo kun vi. Iradu, dum vi havas la lumon, por ke
    la mallumo ne venu sur vin; &ccirc;ar tiu, kiu iradas en mallumo, ne
    scias, kien li iras.</l>
  <l n='36'>Dum vi havas lumon, kredu al la lumo, por
    ke vi fari&gcirc;u filoj de lumo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='36'>Tion parolis Jesuo, kaj li foriris, kaj sin ka&scirc;is for de ili.</l>
  <l n='37'>Sed kvankam li jam faris tiom da signoj anta&ubreve; ili, tamen ili ne
    kredis al li;</l>
  <l n='38'>por ke plenumi&gcirc;u la vorto de la profeto Jesaja,
    kiun li parolis:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='38'>Ho Eternulo, kiu kredis nian raporton?<lb/>
         Kaj super kiu malka&scirc;i&gcirc;is la brako de la Eternulo?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Pro tio ili ne povis kredi, &ccirc;ar Jesaja diris plue:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='40'>Li blindigis iliajn okulojn kaj sensentigis ilian koron,<lb/>
         Por ke ili ne vidu per siaj okuloj, kaj ke ili ne komprenu<lb/>
              per sia koro,<lb/>
         Kaj ke ili ne konverti&gcirc;u,<lb/>
         Kaj ke Mi ilin ne sanigu.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='41'>Tion diris Jesaja, &ccirc;ar li vidis lian gloron kaj parolis pri
    li.</l>
  <l n='42'>Tamen e&ccirc; el la regantoj multaj kredis al li; sed pro la
    Fariseoj ili ne konfesis lin, por ke ili ne estu elpelitaj el la
    sinagogo;</l>
  <l n='43'>&ccirc;ar ili &scirc;atis la la&ubreve;don de homoj pli, ol la gloron
    de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Kaj Jesuo kriis kaj diris: Kiu kredas al mi, tiu kredas ne al
    mi, sed al Tiu, kiu min sendis.</l>
  <l n='45'>Kaj kiu vidas min, tiu vidas
    anka&ubreve; Tiun, kiu min sendis.</l>
  <l n='46'>Mi venis lumo en la mondon, por ke
    &ccirc;iu, kiu kredas al mi, ne restadu en mallumo.</l>
  <l n='47'>Kaj se iu a&ubreve;das
    miajn dirojn kaj ne plenumas ilin, mi lin ne ju&gcirc;as; &ccirc;ar mi venis,
    ne por ju&gcirc;i la mondon, sed por savi la mondon.</l>
  <l n='48'>Tiu, kiu
    forrifuzas min kaj ne akceptas miajn dirojn, havas ju&gcirc;onton; la
    vorto, kiun mi parolis, ju&gcirc;os lin en la lasta tago.</l>
  <l n='49'>&Ccirc;ar mi ne
    parolis de mi mem; sed la Patro, kiu sendis min, mem ordonis al
    mi, kion mi parolu, kaj kion mi diru.</l>
  <l n='50'>Kaj mi scias, ke Lia
    ordono estas eterna vivo; kion do mi parolas, &gcirc;uste kiel la Patro
    diris al mi, tiel mi parolas.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj anta&ubreve; la Paska festo Jesuo, sciante, ke lia horo venis, por
    ke li transiru el &ccirc;i tiu mondo al la Patro, aminte siajn
    proprulojn, kiuj estis en la mondo, amis ilin &gcirc;is la fino.</l>
  <l n='2'>Kaj
    dum la vesperman&gcirc;o, kiam la diablo jam metis en la koron de Judas
    Iskariota, filo de Simon, la intencon perfidi lin,</l>
  <l n='3'>Jesuo,
    sciante, ke la Patro donis &ccirc;ion en liajn manojn, kaj ke li venis
    de Dio kaj iras al Dio,</l>
  <l n='4'>levi&gcirc;is de la vesperman&gcirc;o kaj demetis
    siajn vestojn; kaj li prenis vi&scirc;tukon, kaj sin zonis.</l>
  <l n='5'>Poste li
    ver&scirc;is akvon en la pelvon, kaj komencis lavi la piedojn de la
    dis&ccirc;iploj kaj vi&scirc;i ilin per la tuko, per kiu li estis zonita.</l>
  <l n='6'>Tiam li venis al Simon Petro. &Ccirc;i tiu diris al li: Sinjoro, &ccirc;u vi
    lavas al mi la piedojn?</l>
  <l n='7'>Jesuo respondis kaj diris al li: Kion
    mi faras, vi nun ne scias, sed poste vi komprenos.</l>
  <l n='8'>Petro diris
    al li: Vi ja neniam lavos miajn piedojn. Respondis al li Jesuo:
    Se mi ne lavas vin, vi ne partoprenas kun mi.</l>
  <l n='9'>Simon Petro diris
    al li: Sinjoro, ne nur miajn piedojn, sed anka&ubreve; la manojn kaj la
    kapon.</l>
  <l n='10'>Jesuo diris al li: Kiu sin jam banis, tiu bezonas nur,
    ke oni lavu la piedojn, kaj li estas tuta pura; kaj vi estas
    puraj, tamen ne &ccirc;iuj.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar li konis tiun, kiu perfidos lin;
    tial li diris: Vi ne &ccirc;iuj estas puraj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kiam do li jam lavis iliajn piedojn kaj surmetis siajn vestojn
    kaj denove sidi&gcirc;is, li diris al ili: &Ccirc;u vi scias, kion mi faris
    al vi?</l>
  <l n='13'>Vi nomas min Majstro kaj Sinjoro; kaj prave vi diras,
    &ccirc;ar tia mi estas.</l>
  <l n='14'>Se do mi, la Sinjoro kaj la Majstro, lavis
    viajn piedojn, vi anka&ubreve; devas inter vi lavi la piedojn.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar mi
    donis al vi ekzemplon, por ke vi anka&ubreve; faru tion, kion mi faris
    al vi.</l>
  <l n='16'>Vere, vere, mi diras al vi: Sklavo ne estas pli granda
    ol lia sinjoro; nek estas la sendito pli granda ol la sendinto.</l>
  <l n='17'>Se &ccirc;i tion vi scias, vi estas feli&ccirc;aj, se tion vi faras.</l>
  <l n='18'>Ne
    pri vi &ccirc;iuj mi parolas; mi scias, kiujn mi elektis; sed por ke
    plenumi&gcirc;u la Skribo: Tiu, kiu man&gcirc;as mian panon, levis kontra&ubreve;
    min la piedon.</l>
  <l n='19'>De nun mi parolas al vi pri tio, anta&ubreve; ol &gcirc;i
    okazos, por ke, kiam &gcirc;i okazos, vi kredu, ke mi estas.</l>
  <l n='20'>Vere,
    vere, mi diras al vi: Kiu akceptas tiun, kiun mi sendas, tiu
    akceptas min; kaj kiu min akceptas, tiu akceptas Tiun, kiu min
    sendis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Dirinte tion, Jesuo maltrankvili&gcirc;is en spirito, kaj ateste
    parolis, dirante: Vere, vere, mi diras al vi, ke unu el vi min
    perfidos.</l>
  <l n='22'>Tiam la dis&ccirc;iploj rigardis unu la alian, dubante pri
    kiu li parolas.</l>
  <l n='23'>Estis apud la sino de Jesuo unu el liaj
    dis&ccirc;iploj, kiun Jesuo amis.</l>
  <l n='24'>Simon Petro do faris signon al li,
    ke li demandu, pri kiu li parolas.</l>
  <l n='25'>Tiu do, klini&gcirc;ante al la
    brusto de Jesuo, diris al li: Sinjoro, kiu &gcirc;i estas?</l>
  <l n='26'>Jesuo
    respondis: &Gcirc;i estas tiu, por kiu mi trempos la pecon kaj donos al
    li. Kaj trempinte la pecon, li donis &gcirc;in al Judas Iskariota, filo
    de Simon.</l>
  <l n='27'>Kaj post la peco, tiam Satano eniris en lin. Jesuo
    do diris al li: Kion vi faras, tion faru senprokraste.</l>
  <l n='28'>Sed
    neniu el la kunman&gcirc;antoj sciis, kial li diris al li tion.</l>
  <l n='29'>Iuj
    pensis, &ccirc;ar Judas havis la monujon, ke Jesuo diris al li: A&ccirc;etu
    tion, kion ni bezonas por la festo; a&ubreve; ke li donu ion al la
    malri&ccirc;uloj.</l>
  <l n='30'>Li do, ricevinte la pecon, tuj eliris; kaj estis
    nokto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kiam li eliris, Jesuo diris: Nun la Filo de homo estas
    glorata, kaj Dio estas glorata en li;</l>
  <l n='32'>kaj Dio gloros lin en Si
    mem, kaj tuj Li gloros lin.</l>
  <l n='33'>Infanoj, ankora&ubreve; mallongan tempon
    mi estas kun vi. Vi min ser&ccirc;os; kaj kiel mi diris al la Judoj:
    Kien mi iras, tien vi ne povas veni, tiel anka&ubreve; al vi mi nun
    diras.</l>
  <l n='34'>Novan ordonon mi donas al vi, ke vi amu unu alian; kiel
    mi amis vin, tiel vi anka&ubreve; amu unu alian.</l>
  <l n='35'>Per tio &ccirc;iuj homoj
    scios, ke vi estas miaj dis&ccirc;iploj, se vi havos amon unu al alia.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Simon Petro diris al li: Sinjoro, kien vi iras? Jesuo
    respondis: Kien mi iras, vi ne povas min sekvi nun, sed poste vi
    min sekvos.</l>
  <l n='37'>Petro diris al li: Sinjoro, kial mi ne povas vin
    sekvi nun? mi demetos por vi mian vivon.</l>
  <l n='38'>Jesuo respondis al
    li: &Ccirc;u vi demetos por mi vian vivon? Vere, vere, mi diras al vi:
    La koko ne krios, anta&ubreve; ol vi min malkonfesos tri fojojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ne maltrankvili&gcirc;u via koro; vi kredas al Dio, kredu anka&ubreve; al
    mi.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;e la domo de mia Patro estas multe da lo&gcirc;ejoj; se ne tiel
    estus, mi dirus al vi; mi iras, por pretigi por vi lokon.</l>
  <l n='3'>Kaj
    se mi iros kaj pretigos por vi lokon, mi revenos kaj ricevos vin
    al mi mem, por ke vi anka&ubreve; estu tie, kie mi estas.</l>
  <l n='4'>Kaj kien mi
    iras, vi scias, kaj vi konas la vojon.</l>
  <l n='5'>Tomaso diris al li:
    Sinjoro, ni ne scias, kien vi iras; kiel ni konas la vojon?</l>
  <l n='6'>Jesuo diris al li: Mi estas la vojo kaj la vero kaj la vivo;
    neniu venas al la Patro krom per mi.</l>
  <l n='7'>Se vi min konus, vi konus
    anka&ubreve; mian Patron; kaj de nun vi konas Lin kaj Lin vidis.</l>
  <l n='8'>Filipo diris al li: Sinjoro, montru al ni la Patron, kaj por ni
    tio sufi&ccirc;os.</l>
  <l n='9'>Jesuo diris al li: &Ccirc;u mi estas kun vi tiel longan
    tempon, kaj vi min ne konas, Filipo? tiu, kiu vidis min, vidis
    anka&ubreve; la Patron; kiel vi diras: Montru al ni la Patron?</l>
  <l n='10'>&Ccirc;u vi
    ne kredas, ke mi estas en la Patro kaj la Patro en mi? la
    vortojn, kiujn mi parolas al vi, mi parolas ne de mi mem; sed la
    Patro, restanta en mi, faras Siajn farojn.</l>
  <l n='11'>Kredu al mi, ke mi
    estas en la Patro, kaj la Patro en mi; a&ubreve; almena&ubreve; kredu al mi pro
    la faroj mem.</l>
  <l n='12'>Vere, vere, mi diras al vi: Kiu kredas al mi,
    tiu anka&ubreve; faros la farojn, kiujn mi faras; kaj li faros pli
    grandajn ol tiuj, &ccirc;ar mi iras al la Patro.</l>
  <l n='13'>Kaj kion ajn vi
    petos en mia nomo, tion mi faros, por ke la Patro estu glorata en
    la Filo.</l>
  <l n='14'>Se vi petos ion de mi en mia nomo, tion mi faros.</l>
  <l n='15'>Se vi min amas, vi observos miajn ordonojn.</l>
  <l n='16'>Kaj mi petos la
    Patron, kaj Li donos al vi alian Parakleton, por ke li restadu
    kun vi por &ccirc;iam;</l>
  <l n='17'>tiu estas la Spirito de la vero, kiun la
    mondo ne povas akcepti, &ccirc;ar &gcirc;i lin ne vidas nek konas; vi lin
    konas, &ccirc;ar li restadas kun vi kaj estos en vi.</l>
  <l n='18'>Mi ne lasos vin
    orfaj; mi venas al vi.</l>
  <l n='19'>Ankora&ubreve; iom da tempo, kaj la mondo ne
    plu vidos min, sed vi vidos min; &ccirc;ar mi vivas, tial vi anka&ubreve;
    vivos.</l>
  <l n='20'>En tiu tago vi scios, ke mi estas en mia Patro, kaj vi
    en mi, kaj mi en vi.</l>
  <l n='21'>Kiu havas miajn ordonojn kaj observas
    ilin, tiu estas, kiu min amas; kaj kiu min amas, tiu estos amata
    de mia Patro, kaj mi amos lin, kaj elmontros min al li.</l>
  <l n='22'>Judas
    (ne la Iskariota) diris al li: Sinjoro, kio okazis, ke vi
    elmontros vin al ni, kaj ne al la mondo?</l>
  <l n='23'>Jesuo respondis kaj
    diris al li: Se iu min amas, tiu observos mian vorton; kaj mia
    Patro lin amos; kaj ni venos al li kaj faros lo&gcirc;on kun li.</l>
  <l n='24'>Kiu
    min ne amas, tiu ne observas miajn vortojn; kaj la vorto, kiun vi
    a&ubreve;das, estas ne mia, sed de la Patro, kiu min sendis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Tion mi parolis al vi, dum mi &ccirc;e vi restas.</l>
  <l n='26'>Sed la
    Parakleto, la Sankta Spirito, kiun la Patro sendos en mia nomo,
    instruos vin pri &ccirc;io, kaj vin rememorigos pri &ccirc;io, kion mi diris
    al vi.</l>
  <l n='27'>Pacon mi lasas al vi; mian pacon mi donas al vi; ne
    kiel la mondo donas, mi donas al vi. Ne maltrankvili&gcirc;u via koro,
    nek senkura&gcirc;i&gcirc;u.</l>
  <l n='28'>Vi a&ubreve;dis, ke mi diris al vi: Mi foriras, kaj
    mi revenas al vi. Se vi min amus, vi &gcirc;ojus pro tio, ke mi iras al
    la Patro, &ccirc;ar la Patro estas pli granda ol mi.</l>
  <l n='29'>Kaj nun mi
    diris al vi, anta&ubreve; ol &gcirc;i okazos, por ke vi kredu, kiam &gcirc;i okazos.</l>
  <l n='30'>De nun mi jam ne multe parolos kun vi; &ccirc;ar la estro de la
    mondo venas; kaj li havas nenion en mi;</l>
  <l n='31'>sed por ke la mondo
    sciu, ke mi amas la Patron, kaj kiel la Patro ordonis al mi, tiel
    mi faras. Levi&gcirc;u; ni foriru de &ccirc;i tie.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi estas la vera vinberarbo, kaj mia Patro estas la kultivisto.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;iun nefruktodonan bran&ccirc;on en mi Li forprenas; kaj &ccirc;iun
    fruktodonan bran&ccirc;on Li purigas, por ke &gcirc;i donu pli da frukto.</l>
  <l n='3'>Jam vi estas puraj pro la vorto, kiun mi parolis al vi.</l>
  <l n='4'>Restadu
    en mi, kaj mi en vi. Kiel la bran&ccirc;o ne povas de si mem doni
    frukton, se &gcirc;i ne restas en la vinberarbo, tiel anka&ubreve; vi ne
    povas, se vi ne restas en mi.</l>
  <l n='5'>Mi estas la vinberarbo; vi estas
    la bran&ccirc;oj; kiu restadas en mi, kaj mi en li, tiu donas multe da
    frukto; &ccirc;ar sen mi vi nenion povas fari.</l>
  <l n='6'>Se iu ne restas en mi,
    tiu estas el&jcirc;etita, kiel la bran&ccirc;o, kaj seki&gcirc;as; kaj oni ilin
    kolektas kaj &jcirc;etas en fajron, kaj ili brulas.</l>
  <l n='7'>Se vi restadas en
    mi, kaj miaj vortoj restadas en vi, petu kion ajn vi volos, kaj
    tio estos farita por vi.</l>
  <l n='8'>En tio mia Patro estas glorata, ke vi
    donas multe da frukto; kaj vi estos miaj dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='9'>Kiel la
    Patro min amis, tiel mi anka&ubreve; vin amis; restadu en mia amo.</l>
  <l n='10'>Se
    vi observos miajn ordonojn, vi restados en mia amo tiel same,
    kiel mi observis la ordonojn de mia Patro kaj restadas en Lia
    amo.</l>
  <l n='11'>Tion mi parolis al vi, por ke mia &gcirc;ojo en vi restadu, kaj
    via &gcirc;ojo estu plena.</l>
  <l n='12'>Jen estas mia ordono: ke vi amu unu alian
    tiel same, kiel mi vin amis.</l>
  <l n='13'>Neniu havas amon pli grandan ol
    tio, ke iu demetus sian vivon por siaj amikoj.</l>
  <l n='14'>Vi estas miaj
    amikoj, se vi faras tion, kion mi al vi ordonas.</l>
  <l n='15'>Mi jam ne
    nomas vin sklavoj, &ccirc;ar la sklavo ne scias, kion lia sinjoro
    faras; sed mi nomis vin amikoj, &ccirc;ar &ccirc;ion, kion mi a&ubreve;dis de mia
    Patro, mi sciigis al vi.</l>
  <l n='16'>Vi ne elektis min, sed mi elektis
    vin, kaj starigis vin, por ke vi iru kaj donu frukton, kaj ke via
    frukto da&ubreve;ru; por ke la Patro donu al vi &ccirc;ion ajn, kion vi petos
    de Li en mia nomo.</l>
  <l n='17'>Tion mi ordonas al vi, por ke vi amu unu la
    alian.</l>
  <l n='18'>Se la mondo malamas vin, vi scias, ke &gcirc;i malamis min
    pli frue, ol vin.</l>
  <l n='19'>Se vi estus el la mondo, la mondo amus siajn
    proprajn; sed &ccirc;ar vi ne estas el la mondo, kaj mi elektis vin for
    de la mondo, tial la mondo vin malamas.</l>
  <l n='20'>Memoru la vorton, kiun
    mi diris al vi: Sklavo ne estas pli granda ol lia sinjoro. Se ili
    min persekutis, vin anka&ubreve; ili persekutos; se ili observis mian
    vorton, anka&ubreve; vian ili observos.</l>
  <l n='21'>Sed &ccirc;ion &ccirc;i tion ili faros al
    vi pro mia nomo, &ccirc;ar ili ne konas Tiun, kiu min sendis.</l>
  <l n='22'>Se mi
    ne estus veninta kaj parolinta al ili, ili ne havus pekon; sed
    nun ili ne havas pretekston por sia peko.</l>
  <l n='23'>Tiu, kiu min
    malamas, malamas anka&ubreve; mian Patron.</l>
  <l n='24'>Se mi ne estus farinta
    inter ili farojn, kiajn neniu alia faris, ili ne havus pekon; sed
    nun ili vidis kaj malamis min kaj anka&ubreve; mian Patron.</l>
  <l n='25'>Sed tio
    okazas, por ke plenumi&gcirc;u la vorto skribita en ilia le&gcirc;o: Ili
    malamis min senka&ubreve;ze.</l>
  <l n='26'>Sed kiam venos la Parakleto, kiun mi
    sendos de la Patro al vi, la Spirito de la vero, kiu devenas de
    la Patro, tiu pri mi atestos;</l>
  <l n='27'>kaj vi anka&ubreve; atestas, &ccirc;ar vi
    estis kun mi de la komenco.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tion mi parolis al vi, por ke vi ne falpu&scirc;i&gcirc;u.</l>
  <l n='2'>Ili forpelos
    vin el la sinagogoj; e&ccirc; venas la horo, kiam iu, kiu mortigos vin,
    opinios, ke li faras servon al Dio.</l>
  <l n='3'>Kaj tion ili faros pro tio,
    ke ili ne konis la Patron, nek min.</l>
  <l n='4'>Sed tion mi parolis al vi,
    por ke vi rememoru, kiam &gcirc;ia tempo venos, ke mi &gcirc;in anta&ubreve;diris al
    vi. Sed en la komenco mi ne diris al vi tion, &ccirc;ar mi estis kun
    vi.</l>
  <l n='5'>Sed nun mi foriras al Tiu, kiu min sendis; kaj neniu el vi
    demandas min: Kien vi iras?</l>
  <l n='6'>Sed &ccirc;ar mi tiel parolis al vi,
    mal&gcirc;ojo plenigis vian koron.</l>
  <l n='7'>Tamen mi diras al vi la veron:
    Estas bone por vi, ke mi foriros; &ccirc;ar se mi ne foriros, la
    Parakleto ne venos al vi; sed se mi foriros, mi sendos lin al vi.</l>
  <l n='8'>Kaj kiam li alvenos, li pruvos la mondon kulpa rilate pekon kaj
    justecon kaj ju&gcirc;on:</l>
  <l n='9'>rilate pekon, &ccirc;ar ili ne kredas al mi;</l>
  <l n='10'>rilate justecon, &ccirc;ar mi foriras al la Patro, kaj vi jam ne
    rigardas min;</l>
  <l n='11'>rilate ju&gcirc;on, &ccirc;ar la estro de &ccirc;i tiu mondo estas
    ju&gcirc;ita.</l>
  <l n='12'>Mi havas ankora&ubreve; multon por diri al vi, sed vi ne
    povas &gcirc;in nun elporti.</l>
  <l n='13'>Tamen kiam venos li, la Spirito de la
    vero, li gvidos vin en &ccirc;ian veron; &ccirc;ar li parolos ne de si mem;
    sed kion ajn li a&ubreve;dos, tion li parolos; kaj li anoncos al vi
    venontajn aferojn.</l>
  <l n='14'>Li gloros min, &ccirc;ar li ricevos el miaj kaj
    anoncos al vi.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;io ajn, kion la Patro havas, estas mia; tial
    mi diris, ke li ricevos el miaj kaj anoncos al vi.</l>
  <l n='16'>Mallongan
    tempon, kaj vi jam ne rigardas min; kaj denove mallongan tempon,
    kaj vi min vidos.</l>
  <l n='17'>Iuj do el liaj dis&ccirc;iploj diris al aliaj: Kio
    estas &ccirc;i tio, kion li diras al ni: Mallongan tempon, kaj vi ne
    rigardas min; kaj denove mallongan tempon, kaj vi min vidos; kaj:
    &Ccirc;ar mi foriras al la Patro?</l>
  <l n='18'>Ili do diris: Kio estas &ccirc;i tio,
    kion li diras: Mallongan tempon? Ni ne komprenas lian diron.</l>
  <l n='19'>Jesuo ekvidis, ke ili deziras demandi lin, kaj li diris al ili:
    &Ccirc;u vi ser&ccirc;as inter vi klarigon pri tio, kion mi diris: Mallongan
    tempon, kaj vi ne rigardas min; kaj denove mallongan tempon, kaj
    vi min vidos?</l>
  <l n='20'>Vere, vere, mi diras al vi, ke vi ploros kaj
    lamentos, sed la mondo &gcirc;ojos; vi estos mal&gcirc;ojaj, sed via mal&gcirc;ojo
    fari&gcirc;os &gcirc;ojo.</l>
  <l n='21'>Virino, kiam &scirc;i aku&scirc;as, havas mal&gcirc;ojon, &ccirc;ar &scirc;ia
    horo venis; sed kiam &scirc;i naskis la infaneton, &scirc;i jam ne memoras
    sian doloregon, pro &gcirc;ojo, &ccirc;ar homo naski&gcirc;is en la mondon.</l>
  <l n='22'>Vi
    do anka&ubreve; havas nun mal&gcirc;ojon; sed mi revidos vin, kaj via koro
    &gcirc;ojos, kaj neniu forprenos de vi vian &gcirc;ojon.</l>
  <l n='23'>Kaj en tiu tago
    vi demandos min pri nenio. Vere, vere, mi diras al vi, se vi
    petos ion de la Patro, Li donos &gcirc;in al vi en mia nomo.</l>
  <l n='24'>&Gcirc;is nun
    vi petis nenion en mia nomo; petu, kaj vi ricevos, por ke via
    &gcirc;ojo estu plena.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>&Ccirc;i tion mi parolis al vi alegorie; sed venas la horo, kiam mi
    jam ne parolos al vi alegorie, sed anoncos al vi malka&scirc;e pri la
    Patro.</l>
  <l n='26'>En tiu tago vi petos en mia nomo; kaj mi ne diras, ke
    mi petos de la Patro pro vi;</l>
  <l n='27'>&ccirc;ar la Patro mem vin amas tial,
    ke vi min amis, kaj kredis, ke mi elvenis de Dio.</l>
  <l n='28'>Mi elvenis
    de la Patro, kaj alvenis en la mondon; denove mi lasas la mondon,
    kaj iras al la Patro.</l>
  <l n='29'>Liaj dis&ccirc;iploj diris: Jen nun vi parolas
    malka&scirc;e, kaj nenian alegorion diras.</l>
  <l n='30'>Nun ni scias, ke vi &ccirc;ion
    scias, kaj ne bezonas, ke iu demandu vin; pro tio ni kredas, ke
    vi elvenis de Dio.</l>
  <l n='31'>Jesuo respondis al ili: &Ccirc;u vi nun kredas?</l>
  <l n='32'>Jen venas la horo, kaj e&ccirc; jam venis, kiam vi disi&gcirc;os, &ccirc;iu al
    sia loko, kaj vi lasos min sola; kaj tamen mi ne estas sola, &ccirc;ar
    la Patro estas kun mi.</l>
  <l n='33'>Tion mi parolis al vi, por ke en mi vi
    havu pacon. En la mondo vi havos suferadon; sed kura&gcirc;u; mi venkis
    la mondon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tion Jesuo parolis; kaj levinte la okulojn al la &ccirc;ielo, li
    diris: Patro, la horo venis; gloru Vian Filon, por ke la Filo Vin
    gloru;</l>
  <l n='2'>kiel Vi donis al li a&ubreve;toritaton super &ccirc;iu karno, por ke
    li donu eternan vivon al &ccirc;iuj tiuj, kiujn Vi donis al li.</l>
  <l n='3'>Kaj
    jen estas la eterna vivo, ke ili konu Vin, la sole veran Dion,
    kaj tiun, kiun Vi sendis, Jesuon Kriston.</l>
  <l n='4'>Mi gloris Vin sur la
    tero, plenuminte la faron, kiun Vi donis al mi por fari.</l>
  <l n='5'>Kaj
    nun, ho Patro, gloru min kun Vi, per la gloro, kiun mi havis kun
    Vi, anta&ubreve; ol la mondo ekzistis.</l>
  <l n='6'>Mi elmontris Vian nomon al la
    homoj, kiujn Vi donis al mi el la mondo; Viaj ili estis, kaj al
    mi Vi ilin donis; kaj ili konservis Vian vorton.</l>
  <l n='7'>Nun ili scias,
    ke &ccirc;io ajn, kion Vi donis al mi, estas de Vi;</l>
  <l n='8'>&ccirc;ar mi donis al
    ili la vortojn, kiujn Vi donis al mi; kaj ili akceptis ilin, kaj
    scias vere, ke mi elvenis de Vi; kaj ili kredas, ke Vi min
    sendis.</l>
  <l n='9'>Mi pre&gcirc;as por ili; mi pre&gcirc;as ne por la mondo, sed por
    tiuj, kiujn Vi donis al mi, &ccirc;ar ili estas Viaj;</l>
  <l n='10'>kaj &ccirc;io mia
    estas Via, kaj Via estas mia; kaj mi estas glorita per ili.</l>
  <l n='11'>Mi
    jam ne estas en la mondo, kaj &ccirc;i tiuj estas en la mondo, kaj mi
    venas al Vi. Patro Sankta, gardu en Via nomo tiujn, kiujn Vi
    donis al mi, por ke ili estu unu tiel same, kiel ni.</l>
  <l n='12'>Dum mi
    estis kun ili, mi konservis en Via nomo tiujn, kiujn Vi donis al
    mi; kaj mi gardis ilin, kaj neniu el ili pereis, krom la filo de
    perdi&gcirc;o, por ke plenumi&gcirc;u la Skribo.</l>
  <l n='13'>Sed nun mi venas al Vi;
    kaj tion mi parolas en la mondo, por ke ili havu mian &gcirc;ojon &gcirc;is
    pleneco en si mem.</l>
  <l n='14'>Mi donis al ili Vian vorton; kaj la mondo
    malamis ilin, &ccirc;ar ili ne estas el la mondo, kiel mi ne estas el
    la mondo.</l>
  <l n='15'>Mi petas, ne ke Vi forigu ilin el la mondo, sed ke
    Vi gardu ilin kontra&ubreve; la malbono.</l>
  <l n='16'>Ili ne estas el la mondo,
    kiel mi ne estas el la mondo.</l>
  <l n='17'>Konsekru ilin en la vero; Via
    vorto estas vero.</l>
  <l n='18'>Kiel Vi min sendis en la mondon, tiel anka&ubreve;
    mi ilin sendis en la mondon.</l>
  <l n='19'>Kaj por ili mi konsekras min, por
    ke ili mem anka&ubreve; estu konsekritaj en la vero.</l>
  <l n='20'>Kaj mi pre&gcirc;as ne
    nur por ili, sed anka&ubreve; por tiuj, kiuj kredos al mi pro ilia
    vorto;</l>
  <l n='21'>por ke ili &ccirc;iuj estu unu; kiel Vi, Patro, estas en mi,
    kaj mi en Vi, tiel ili anka&ubreve; estu en ni; por ke la mondo kredu,
    ke Vi min sendis.</l>
  <l n='22'>Kaj la gloron, kiun Vi donis al mi, mi donis
    al ili; por ke ili estu unu tiel same, kiel ni estas unu;</l>
  <l n='23'>mi
    en ili, kaj Vi en mi, por ke ili perfekti&gcirc;u en unu; por ke la
    mondo sciu, ke Vi min sendis, kaj ke Vi ilin amis, kiel Vi min
    amis.</l>
  <l n='24'>Patro, pri tiuj, kiujn Vi donis al mi, mi volas, ke ili
    anka&ubreve; estu kun mi tie, kie mi estas; por ke ili vidu mian gloron,
    kiun Vi donis al mi; &ccirc;ar Vi amis min anta&ubreve; la fondo de la mondo.</l>
  <l n='25'>Ho Patro justa, la mondo Vin ne konis, tamen mi Vin konis; kaj
    &ccirc;i tiuj scias, ke Vi min sendis;</l>
  <l n='26'>kaj al ili Vian nomon mi
    konigis kaj ankora&ubreve; konigos, por ke la amo, per kiu Vi amis min,
    estu en ili, kaj mi en ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Parolinte tiujn vortojn, Jesuo foriris kun siaj dis&ccirc;iploj trans
    la torenton Kidron, kie estis &gcirc;ardeno, en kiun li eniris kune kun
    siaj dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='2'>Kaj Judas, lia perfidanto, konis la lokon; &ccirc;ar
    Jesuo ofte venis tien kun siaj dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='3'>Judas do, ricevinte
    la kohorton kaj oficistojn, senditajn de la &ccirc;efpastroj kaj
    Fariseoj, venis tien kun lanternoj kaj tor&ccirc;oj kaj bataliloj.</l>
  <l n='4'>Jesuo do, sciante &ccirc;ion, kio venos al li, pa&scirc;is anta&ubreve;en, kaj diris
    al ili: Kiun vi ser&ccirc;as?</l>
  <l n='5'>Ili respondis al li: Jesuon Nazaretan.
    Jesuo respondis: Mi estas tiu. Kaj Judas, lia perfidanto, staris
    kun ili.</l>
  <l n='6'>Kiam do li diris al ili: Mi estas tiu, ili malanta&ubreve;en
    ekpa&scirc;is kaj falis sur la teron.</l>
  <l n='7'>Tiam denove li demandis ilin:
    Kiun vi ser&ccirc;as? Ili diris: Jesuon Nazaretan.</l>
  <l n='8'>Jesuo respondis:
    Mi &jcirc;us diris al vi, ke mi estas tiu; se do vi min ser&ccirc;as, lasu &ccirc;i
    tiujn foriri;</l>
  <l n='9'>por ke plenumi&gcirc;u la vorto, kiun li diris: El
    tiuj, kiujn Vi donis al mi, mi perdis neniun.</l>
  <l n='10'>Simon Petro do,
    havante glavon, eltiris &gcirc;in, kaj frapis sklavon de la &ccirc;efpastro
    kaj detran&ccirc;is lian dekstran orelon. La nomo de la sklavo estis
    Mal&hcirc;o.</l>
  <l n='11'>Jesuo do diris al Petro: Metu la glavon en &gcirc;ian ingon;
    la kalikon, kiun la Patro donis al mi, &ccirc;u mi ne trinkos?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>La kohorto kaj la milestro kaj la oficistoj de la Judoj kaptis
    do Jesuon kaj ligis lin,</l>
  <l n='13'>kaj kondukis lin unue al Anas; &ccirc;ar &ccirc;i
    tiu estis bopatro de Kajafas, kiu estis &ccirc;efpastro en tiu jaro.</l>
  <l n='14'>Kajafas estis tiu, kiu donis konsilon al la Judoj, ke estos bone,
    ke unu homo mortu por la popolo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj Simon Petro sekvis Jesuon, kaj anka&ubreve; alia dis&ccirc;iplo. &Ccirc;i tiu
    dis&ccirc;iplo estis konata de la &ccirc;efpastro, kaj eniris kun Jesuo en la
    korton de la &ccirc;efpastro;</l>
  <l n='16'>sed Petro staris ekstere apud la
    pordo. Kaj la alia dis&ccirc;iplo, kiu estis konata de la &ccirc;efpastro,
    eliris kaj parolis kun la pordistino, kaj enirigis Petron.</l>
  <l n='17'>La
    sklavino pordistino diris al Petro: &Ccirc;u vi ne estas anka&ubreve; el la
    dis&ccirc;iploj de tiu homo? Li diris: Mi ne estas.</l>
  <l n='18'>La sklavoj kaj
    la oficistoj, farinte karban fajron (&ccirc;ar estis malvarme), staris
    kaj sin varmigis; Petro anka&ubreve; estis kun ili, starante kaj sin
    varmigante.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>La &ccirc;efpastro demandis Jesuon pri liaj dis&ccirc;iploj kaj pri lia
    instruado.</l>
  <l n='20'>Jesuo respondis al li: Mi parolis malka&scirc;e al la
    mondo; mi &ccirc;iam instruis en la sinagogoj kaj en la templo, kie
    &ccirc;iuj Judoj kunvenas; kaj sekrete mi nenion parolis.</l>
  <l n='21'>Kial vi
    min demandas? demandu tiujn, kiuj a&ubreve;dis, kion mi parolis al ili;
    ili ja scias, kion mi diris.</l>
  <l n='22'>Kaj kiam li parolis tion, unu el
    la apude starantaj oficistoj per la manplato frapis Jesuon,
    dirante: &Ccirc;u tiel vi respondas al la &ccirc;efpastro?</l>
  <l n='23'>Respondis Jesuo
    al li: Se mi malbone parolis, atestu pri la malbono; sed se bone,
    kial vi min frapas?</l>
  <l n='24'>Anas sendis lin ligitan al la &ccirc;efpastro
    Kajafas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Simon Petro staris kaj sin varmigis. Oni do diris al li: &Ccirc;u vi
    estas unu el liaj dis&ccirc;iploj? Li neis, dirante: Mi ne estas.</l>
  <l n='26'>Unu el la sklavoj de la &ccirc;efpastro, estante parenco de tiu, kies
    orelon Petro detran&ccirc;is, diris: &Ccirc;u mi ne vidis vin kun li en la
    &gcirc;ardeno?</l>
  <l n='27'>Petro do denove neis; kaj tuj la koko ekkriis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj oni kondukis Jesuon de Kajafas en la palacon; estis
    frumatene; kaj ili ne eniris en la palacon, por ke ili ne
    malpuri&gcirc;u, sed povu man&gcirc;i la Paskon.</l>
  <l n='29'>Pilato do eliris al ili,
    kaj diris: Kian akuzon vi prezentas kontra&ubreve; &ccirc;i tiu viro?</l>
  <l n='30'>Ili
    respondis kaj diris al li: Se li ne estus malbonfaranto, ni ne
    transdonus lin al vi.</l>
  <l n='31'>Pilato do diris al ili: Vi mem prenu
    lin, kaj ju&gcirc;u lin la&ubreve; via le&gcirc;o. La Judoj diris al li: Ne estas
    permesate al ni mortigi homon;</l>
  <l n='32'>por ke plenumi&gcirc;u la vorto de
    Jesuo, kiun li parolis, montrante, per kia morto li mortos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Pilato do reeniris en la palacon, kaj alvokis Jesuon, kaj
    diris al li: &Ccirc;u vi estas la Re&gcirc;o de la Judoj?</l>
  <l n='34'>Jesuo respondis:
    &Ccirc;u vi tion diras de vi mem, a&ubreve; &ccirc;u aliaj diris &gcirc;in al vi pri mi?</l>
  <l n='35'>Pilato respondis: &Ccirc;u mi estas Judo? Via propra nacio kaj la
    &ccirc;efpastroj transdonis vin al mi; kion vi faris?</l>
  <l n='36'>Jesuo
    respondis: Mia regno ne estas el &ccirc;i tiu mondo; se mia regno estus
    el &ccirc;i tiu mondo, miaj servantoj bataladus, por ke mi ne
    transdoni&gcirc;u al la Judoj; sed nun mia regno ne estas el &ccirc;i tie.</l>
  <l n='37'>Pilato demandis lin: &Ccirc;u vi do estas re&gcirc;o? Jesuo respondis: Vi
    diras, ke mi estas re&gcirc;o. Por tio mi naski&gcirc;is kaj venis en la
    mondon, ke mi atestu pri la vero. &Ccirc;iu, kiu estas el la vero,
    a&ubreve;skultas mian vo&ccirc;on.</l>
  <l n='38'>Pilato diris al li: Kio estas la vero?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='38'>Kaj dirinte tion, li eliris denove al la Judoj, kaj diris al ili:
    Mi trovas en li nenian kulpon.</l>
  <l n='39'>Sed estas &ccirc;e vi kutime, ke mi
    liberigu al vi unu dum la Pasko: &ccirc;u vi do volas, ke mi liberigu
    al vi la Re&gcirc;on de la Judoj?</l>
  <l n='40'>Kaj ili kriis denove, dirante: Ne
    &ccirc;i tiun, sed Barabason. Barabas estis rabisto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam do Pilato prenis Jesuon kaj lin skur&gcirc;igis.</l>
  <l n='2'>Kaj la
    soldatoj plektis kronon el dornoj kaj metis &gcirc;in sur lian kapon,
    kaj vestis lin per purpura mantelo;</l>
  <l n='3'>kaj venis al li, kaj diris:
    Saluton, Re&gcirc;o de la Judoj! kaj ili frapis lin per la manplatoj.</l>
  <l n='4'>Pilato do denove eliris, kaj diris al ili: Jen mi elkondukas lin
    al vi, por ke vi sciu, ke mi trovas en li nenian kulpon.</l>
  <l n='5'>Jesuo
    do eliris, portante la dornan kronon kaj la purpuran mantelon.
    Pilato diris al ili: Jen la homo!</l>
  <l n='6'>Kiam do la &ccirc;efpastroj kaj
    oficistoj lin vidis, ili kriis: Krucumu, krucumu lin. Pilato
    diris al ili: Mem prenu lin kaj krucumu lin, &ccirc;ar mi trovas en li
    nenian kulpon.</l>
  <l n='7'>La Judoj respondis al li: Ni havas le&gcirc;on, kaj
    la&ubreve; tiu le&gcirc;o li devas morti tial, ke li pretendis esti Filo de
    Dio.</l>
  <l n='8'>Kiam do Pilato a&ubreve;dis tiun diron, li des pli timis;</l>
  <l n='9'>kaj
    reenirinte en la palacon, li diris al Jesuo: De kie vi estas? Sed
    Jesuo nenion respondis.</l>
  <l n='10'>Tiam diris Pilato al li: &Ccirc;u vi ne
    parolas al mi? &ccirc;u vi ne scias, ke mi havas povon krucumi vin, kaj
    povon liberigi vin?</l>
  <l n='11'>Jesuo respondis: Vi havus nenian povon
    kontra&ubreve; mi, se &gcirc;i ne estus donita al vi de supre; tial tiu, kiu
    transdonis min al vi, havas la pli grandan pekon.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;e tio
    Pilato penis liberigi lin; sed la Judoj kriis, dirante: Se vi
    liberigos tiun, vi ne estas amiko de Cezaro; &ccirc;iu, kiu pretendas
    esti re&gcirc;o, parolas kontra&ubreve; Cezaro.</l>
  <l n='13'>Kiam do Pilato a&ubreve;dis tiun
    vorton, li elkondukis Jesuon, kaj sidi&gcirc;is sur tribunala se&gcirc;o en
    loko nomata La Pavimo, sed en la Hebrea lingvo Gabata.</l>
  <l n='14'>Estis
    la Preparado de la Pasko, &ccirc;irka&ubreve; la sesa horo. Kaj li diris al la
    Judoj: Jen via Re&gcirc;o!</l>
  <l n='15'>Ili kriegis: Forigu, forigu, krucumu lin.
    Pilato diris al ili: &Ccirc;u mi krucumu vian Re&gcirc;on? La &ccirc;efpastroj
    respondis: Ni ne havas re&gcirc;on krom Cezaro.</l>
  <l n='16'>Tiam do li
    transdonis lin al ili, por esti krucumita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj ili prenis Jesuon; kaj li eliris, portante sian krucon, al
    la loko nomata Loko de Kranio, kiu estas en la Hebrea lingvo
    Golgota;</l>
  <l n='18'>tie ili krucumis lin, kaj kun li du aliajn, &ccirc;iuflanke
    po unu, kaj Jesuon meze.</l>
  <l n='19'>Kaj Pilato anka&ubreve; skribis titolon, kaj
    surmetis &gcirc;in sur la krucon. Kaj estis skribite: JESUO NAZARETA,
    LA RE&Gcirc;O DE LA JUDOJ.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Tiun titolon multaj el la Judoj legis; &ccirc;ar la loko, kie Jesuo
    estis krucumita, estis proksime de la urbo; kaj &gcirc;i estis skribita
    Hebree kaj Latine kaj Greke.</l>
  <l n='21'>Tiam la &ccirc;efpastroj de la Judoj
    diris al Pilato: Ne skribu: La Re&gcirc;o de la Judoj; sed, ke li
    diris: Mi estas Re&gcirc;o de la Judoj.</l>
  <l n='22'>Respondis Pilato: Kion mi
    skribis, tion mi skribis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj la soldatoj, kiam ili krucumis Jesuon, prenis liajn
    vestojn, kaj dividis ilin en kvar partojn, po unu parto por &ccirc;iu
    soldato; kaj la tunikon; sed la tuniko estis senkudra, desupre
    teksita tra la tuto.</l>
  <l n='24'>Ili do diris unu al alia: Ni ne dis&scirc;iru
    &gcirc;in, sed lotu pri &gcirc;i, kies &gcirc;i estos; por ke plenumi&gcirc;u la Skribo,
    kiu diras:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='24'>Ili dividis miajn vestojn inter si,<lb/>
         Pri mia tuniko ili lotis.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='24'>Tion la soldatoj faris.</l>
  <l n='25'>Sed apud la kruco de Jesuo staris lia
    patrino, kaj la fratino de lia patrino, Maria, la edzino de
    Klopas, kaj Maria Magdalena.</l>
  <l n='26'>Jesuo, rigardante sian patrinon,
    kaj la apudstarantan dis&ccirc;iplon, kiun li amis, diris al sia
    patrino: Virino, jen via filo!</l>
  <l n='27'>Tiam li diris al la dis&ccirc;iplo:
    Jen via patrino! Kaj de post tiu horo la dis&ccirc;iplo akceptis &scirc;in en
    sian domon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Jesuo, sciante, ke &ccirc;io jam fini&gcirc;is, por ke plenumi&gcirc;u la
    Skribo, diris: Mi soifas.</l>
  <l n='29'>Ku&scirc;is tie vazo plena de vinagro; oni
    do metis spongon, plenigitan per la vinagro, sur hisopon, kaj
    levis &gcirc;in al lia bu&scirc;o.</l>
  <l n='30'>Kiam do Jesuo ricevis la vinagron, li
    diris: Estas finite; kaj, klininte sian kapon, li ellasis for la
    spiriton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>La Judoj, &ccirc;ar estis la Preparado, por ke la korpoj ne restadu
    sur la krucoj dum la sabato (&ccirc;ar la tago de tiu sabato estis
    granda tago), petis Pilaton, ke oni rompu iliajn krurojn, kaj
    forportu ilin.</l>
  <l n='32'>Tiam la soldatoj venis, kaj rompis la krurojn
    de la unua kaj de la alia krucumita kun li;</l>
  <l n='33'>sed kiam ili venis
    al Jesuo, kaj vidis, ke li jam mortis, ili ne rompis liajn
    krurojn;</l>
  <l n='34'>tamen unu el la soldatoj per lanco pikis lian
    flankon, kaj tuj elvenis sango kaj akvo.</l>
  <l n='35'>Kaj la vidinto
    atestis, kaj vera estas lia atesto; kaj li scias, ke li diras la
    veron, ke vi anka&ubreve; kredu.</l>
  <l n='36'>&Ccirc;ar tio okazis, por ke plenumi&gcirc;u la
    Skribo: Osto en li ne estos rompita.</l>
  <l n='37'>Kaj ankora&ubreve; alia Skribo
    diras: Ili rigardos tiun, kiun ili trapikis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='38'>Post tio, Jozef el Arimateo, kiu estis dis&ccirc;iplo de Jesuo, sed
    sekrete pro timo anta&ubreve; la Judoj, petis Pilaton, ke li povu
    forpreni la korpon de Jesuo; kaj Pilato permesis. Li do venis kaj
    forprenis lian korpon.</l>
  <l n='39'>Venis anka&ubreve; Nikodemo (tiu, kiu unue
    venis al Jesuo nokte), portanta miksa&jcirc;on de mirho kaj aloo,
    &ccirc;irka&ubreve; cent funtoj.</l>
  <l n='40'>Ili do prenis la korpon de Jesuo, kaj
    &ccirc;irka&ubreve;vindis &gcirc;in per tola&jcirc;oj kun aroma&jcirc;oj, la&ubreve; la kutimo de la
    Judoj por entombigo.</l>
  <l n='41'>Kaj estis &gcirc;ardeno en la loko, kie li
    estis krucumita, kaj en la &gcirc;ardeno nova tombo, en kiun ankora&ubreve;
    neniu estis metita.</l>
  <l n='42'>Tien do, pro la Preparado de la Judoj (&ccirc;ar
    la tombo estis proksima) ili enmetis Jesuon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La unuan tagon de la semajno Maria Magdalena venis frue, dum
    estis ankora&ubreve; mallume, al la tombo, kaj vidis la &scirc;tonon prenita
    for de la tombo.</l>
  <l n='2'>&Scirc;i do kuris kaj venis al Simon Petro kaj al
    tiu alia dis&ccirc;iplo, kiun Jesuo amis, kaj &scirc;i diris al ili: Oni
    forprenis el la tombo la Sinjoron, kaj ni ne scias, kien oni lin
    metis.</l>
  <l n='3'>Eliris do Petro kaj la alia dis&ccirc;iplo, kaj iris al la
    tombo.</l>
  <l n='4'>Kaj amba&ubreve; ekkuris kune; kaj la alia dis&ccirc;iplo kuris
    anta&ubreve;en pli rapide ol Petro, kaj unua alvenis al la tombo;</l>
  <l n='5'>kaj
    klini&gcirc;inte, li enrigardis, kaj vidis la tola&jcirc;ojn ku&scirc;antajn; tamen
    li ne eniris.</l>
  <l n='6'>Kaj poste venis Simon Petro, sekvante lin, kaj
    eniris en la tombon; kaj li vidis la tola&jcirc;ojn ku&scirc;antajn,</l>
  <l n='7'>kaj la
    vi&scirc;tukon, kiu estis sur lia kapo, ne ku&scirc;antan kun la tola&jcirc;oj, sed
    kunvolvitan en aparta loko.</l>
  <l n='8'>Tiam eniris do la alia dis&ccirc;iplo,
    kiu unua alvenis al la tombo, kaj li vidis kaj kredis.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar ili
    ankora&ubreve; ne komprenis la Skribon, ke li devas relevi&gcirc;i el la
    mortintoj.</l>
  <l n='10'>Kaj la dis&ccirc;iploj iris returne hejmen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Sed Maria staris ekstere apud la tombo, plorante; kaj dum &scirc;i
    ploris, &scirc;i klini&gcirc;is, kaj enrigardis en la tombon;</l>
  <l n='12'>kaj &scirc;i vidis
    du an&gcirc;elojn en blankaj vestoj, sidantajn, unu &ccirc;e la kaploko kaj
    unu &ccirc;e la piedloko, kie la korpo de Jesuo anta&ubreve;e ku&scirc;is.</l>
  <l n='13'>Kaj
    ili diris al &scirc;i: Virino, kial vi ploras? &Scirc;i respondis: &Ccirc;ar oni
    forprenis mian Sinjoron, kaj mi ne scias, kien oni lin metis.</l>
  <l n='14'>Dirinte tion, &scirc;i sin turnis malanta&ubreve;en, kaj vidis Jesuon
    staranta, kaj ne sciis, ke &gcirc;i estas Jesuo.</l>
  <l n='15'>Jesuo diris al &scirc;i:
    Virino, kial vi ploras? kiun vi ser&ccirc;as? &Scirc;i, supozante, ke li
    estas la &gcirc;ardenisto, diris al li: Sinjoro, se vi forportis lin,
    sciigu min, kien vi metis lin, kaj mi lin forprenos.</l>
  <l n='16'>Jesuo
    diris al &scirc;i: Maria. &Scirc;i sin turnis, kaj diris al li Hebrelingve:
    Raboni; tio estas Majstro.</l>
  <l n='17'>Jesuo diris al &scirc;i: Ne tu&scirc;u min; &ccirc;ar
    mi ankora&ubreve; ne supreniris al la Patro; sed iru al miaj fratoj, kaj
    diru al ili: Mi supreniras al mia Patro kaj via Patro, kaj al mia
    Dio kaj via Dio.</l>
  <l n='18'>Maria Magdalena venis al la dis&ccirc;iploj,
    sciigante: Mi vidis la Sinjoron; kaj ke li tion diris al &scirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kiam do estis vespero en tiu sama tago, la unua de la semajno,
    kaj kiam estis fermitaj la pordoj, kie la dis&ccirc;iploj estis, pro
    timo anta&ubreve; la Judoj, Jesuo venis kaj staris meze de ili, kaj
    diris al ili: Paco al vi.</l>
  <l n='20'>Kaj dirinte tion, li montris al ili
    siajn manojn kaj sian flankon. La dis&ccirc;iploj do &gcirc;ojis, vidante la
    Sinjoron.</l>
  <l n='21'>Jesuo denove diris al ili: Paco al vi; kiel la Patro
    sendis min, tiel anka&ubreve; mi vin sendas.</l>
  <l n='22'>Kaj dirinte tion, li
    elspiris sur ilin, kaj diris: Ricevu la Sanktan Spiriton:</l>
  <l n='23'>kies
    pekojn vi pardonos, al tiuj ili estas pardonitaj; kies vi
    retenos, ili estas retenitaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Sed Tomaso, unu el la dek du, nomata Didimo, ne &ccirc;eestis kun
    ili, kiam Jesuo venis.</l>
  <l n='25'>La aliaj dis&ccirc;iploj do diris al li: Ni
    vidis la Sinjoron. Sed li diris al ili: Se mi ne vidos en liaj
    manoj la truon de la najloj, kaj se mi ne metos mian fingron en
    la lokon de la najloj, kaj ne metos mian manon en lian flankon,
    mi tute ne kredos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj post ok tagoj la dis&ccirc;iploj denove estis interne, kaj
    Tomaso kun ili. Kaj Jesuo venis, kiam la pordoj estis fermitaj,
    kaj staris en la mezo, kaj diris: Paco al vi.</l>
  <l n='27'>Tiam li diris al
    Tomaso: Etendu &ccirc;i tien vian fingron kaj vidu miajn manojn; kaj
    etendu vian manon kaj enmetu &gcirc;in en mian flankon; kaj ne estu
    nekredema, sed estu kredanta.</l>
  <l n='28'>Tomaso respondis al li kaj
    diris: Mia Sinjoro kaj mia Dio.</l>
  <l n='29'>Jesuo diris al li: &Ccirc;ar vi
    vidis min, vi kredas; feli&ccirc;aj estas tiuj, kiuj ne vidis, kaj
    tamen kredas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Jesuo faris anta&ubreve; la dis&ccirc;iploj multajn aliajn signojn, kiuj ne
    estas skribitaj en &ccirc;i tiu libro;</l>
  <l n='31'>sed &ccirc;i tiuj estas skribitaj,
    por ke vi kredu, ke Jesuo estas la Kristo, la Filo de Dio, kaj ke
    kredante, vi havu vivon en lia nomo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio Jesuo denove sin montris al la dis&ccirc;iploj apud la maro
    de Tiberias; kaj li montris sin jene.</l>
  <l n='2'>Estis kune Simon Petro,
    kaj Tomaso, nomata Didimo, kaj Natanael el Kana Galilea, kaj la
    filoj de Zebedeo, kaj aliaj du el liaj dis&ccirc;iploj.</l>
  <l n='3'>Simon Petro
    diris al ili: Mi iras, por fi&scirc;kapti. Ili diris al li: Ni anka&ubreve;
    iras kun vi. Ili do eliris, kaj iris sur la &scirc;ipon; kaj tiun
    nokton ili nenion kaptis.</l>
  <l n='4'>Sed &ccirc;e la tagi&gcirc;o Jesuo staris sur la
    marbordo; tamen la dis&ccirc;iploj ne sciis, ke &gcirc;i estas Jesuo.</l>
  <l n='5'>Tiam
    Jesuo diris al ili: Infanoj, &ccirc;u vi havas ian man&gcirc;a&jcirc;on? Ili
    respondis al li: Ne.</l>
  <l n='6'>Kaj li diris al ili: &Jcirc;etu la reton &ccirc;e la
    dekstra flanko de la &scirc;ipo, kaj vi trovos. Ili do &gcirc;in el&jcirc;etis; kaj
    pro la multeco de la fi&scirc;oj ili ne plu povis &gcirc;in treni.</l>
  <l n='7'>Tiu
    dis&ccirc;iplo, kiun Jesuo amis, diris al Petro: &Gcirc;i estas la Sinjoro.
    Kiam do Simon Petro a&ubreve;dis, ke &gcirc;i estas la Sinjoro, li alzonis al
    si sian kitelon (&ccirc;ar li estis nuda) kaj &jcirc;etis sin en la maron.</l>
  <l n='8'>Sed la aliaj dis&ccirc;iploj venis en la &scirc;ipeto (&ccirc;ar ili estis ne
    malproksime de la tero, sed nur &ccirc;irka&ubreve; ducent ulnoj), trenante la
    reton plenan de fi&scirc;oj.</l>
  <l n='9'>Kaj kiam ili eliris sur la teron, ili
    vidis fajron karban aran&gcirc;itan tie, kaj fi&scirc;on ku&scirc;antan sur &gcirc;i, kaj
    panon.</l>
  <l n='10'>Jesuo diris al ili: Alportu el la fi&scirc;oj, kiujn vi &jcirc;us
    kaptis.</l>
  <l n='11'>Simon Petro iris sur la &scirc;ipon, kaj tiris la reton al
    la tero, plenan de grandaj fi&scirc;oj, cent kvindek tri; kaj kvankam
    estis tiel multaj, tamen la reto ne dis&scirc;iri&gcirc;is.</l>
  <l n='12'>Jesuo diris al
    ili: Venu, matenman&gcirc;u. Kaj neniu el la dis&ccirc;iploj kura&gcirc;is lin
    demandi: Kiu vi estas? sciante, ke &gcirc;i estas la Sinjoro.</l>
  <l n='13'>Jesuo
    venis kaj prenis la panon kaj donis al ili, kaj tiel same la
    fi&scirc;on.</l>
  <l n='14'>Tiu estas jam la tria fojo, kiam aperis Jesuo al siaj
    dis&ccirc;iploj, post sia relevi&gcirc;o el la mortintoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Post la matenman&gcirc;o Jesuo diris al Simon Petro: Simon, filo de
    Jona, &ccirc;u vi amas min pli, ol tiuj? Li diris al li: Jes, Sinjoro;
    vi scias, ke mi vin amas. Li diris al li: Pa&scirc;tu miajn &scirc;afidojn.</l>
  <l n='16'>Li diris al li ankora&ubreve; la duan fojon: Simon, filo de Jona, &ccirc;u
    vi min amas? Li diris al li: Jes, Sinjoro; vi scias, ke mi vin
    amas. Li diris al li: Zorgu pri miaj &scirc;afoj.</l>
  <l n='17'>Li diris al li la
    trian fojon: Simon, filo de Jona, &ccirc;u vi min amas? Petro
    &ccirc;agreni&gcirc;is, ke li diris al li la trian fojon: &Ccirc;u vi min amas? kaj
    respondis al li: Sinjoro, vi scias &ccirc;ion; vi scias, ke mi vin
    amas. Jesuo diris al li: Pa&scirc;tu miajn &scirc;afojn.</l>
  <l n='18'>Vere, vere, mi
    diras al vi: Kiam vi estis juna, vi zonis vin, kaj iris, kien vi
    volis; sed kiam vi maljuni&gcirc;os, vi etendos viajn manojn, kaj alia
    vin zonos, kaj portos vin, kien vi ne volos.</l>
  <l n='19'>Tion li diris,
    montrante per aludo, per kia morto li gloros Dion. Kaj dirinte
    tion, li diris al li: Sekvu min.</l>
  <l n='20'>Petro, sin turninte, vidis
    malanta&ubreve;e la dis&ccirc;iplon, kiun Jesuo amis (kiu anka&ubreve; klinis sin al
    lia brusto dum la vesperman&gcirc;o, kun la diro: Sinjoro, kiu estas la
    perfidanta vin?).</l>
  <l n='21'>Petro do, vidinte lin, diris al Jesuo:
    Sinjoro, kaj kion pri &ccirc;i tiu?</l>
  <l n='22'>Jesuo diris al li: Se mi volas,
    ke li restu, &gcirc;is mi venos, kio estas al vi? vi sekvu min.</l>
  <l n='23'>Tial
    inter la fratoj disiris la famo, ke tiu dis&ccirc;iplo ne mortos; tamen
    Jesuo ne diris al li, ke li ne mortos, sed: Se mi volas, ke li
    restu, &gcirc;is mi venos, kio estas al vi?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Tiu estas la dis&ccirc;iplo, kiu atestas pri tio kaj skribis tion:
    kaj ni scias, ke lia atesto estas vera.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Estas anka&ubreve; multaj aliaj faroj, kiujn Jesuo faris; kaj mi
    supozas, ke se &ccirc;iu el ili estus skribita detale, la tuta mondo ne
    havus lokon por la skribotaj libroj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: LA AGOJ -->

        <div type='book' n='44' id='libro_ago' rend='doc'>

          <index index='content' level1='LA AGOJ'/>
          <head>LA AGOJ DE LA APOSTOLOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La unuan historion mi faris, ho Teofilo, pri &ccirc;io, kion Jesuo
    komencis fari kaj instrui,</l>
  <l n='2'>&gcirc;is la tago, kiam li estis akceptita
    supren, doninte ordonon per la Sankta Spirito al la apostoloj,
    kiujn li elektis;</l>
  <l n='3'>al kiuj anka&ubreve; post sia suferado li montris
    sin vivanta per multaj pruvoj, dum kvardek tagoj aperante al ili
    kaj parolante pri la aferoj de la regno de Dio;</l>
  <l n='4'>kaj kunestante,
    li admonis ilin ne foriri el Jerusalem, sed atendi tiun promeson
    de la Patro, pri kiu (li diris) vi a&ubreve;dis de mi;</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar kiel Johano
    baptis per akvo, vi bapti&gcirc;os per la Sankta Spirito post ne multe
    da tagoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Ili do, kunveninte, demandis lin, dirante: Sinjoro, &ccirc;u en &ccirc;i
    tiu tempo vi restarigas la regadon al Izrael?</l>
  <l n='7'>Kaj li diris al
    ili: Ne apartenas al vi scii tempojn a&ubreve; epokojn, kiujn la Patro
    rezervis en Sia a&ubreve;toritato.</l>
  <l n='8'>Sed vi ricevos povon, kiam la
    Sankta Spirito venos sur vin; kaj vi estos miaj atestantoj en
    Jerusalem kaj en la tuta Judujo kaj Samario kaj &gcirc;is la plej
    malproksima parto de la tero.</l>
  <l n='9'>Kaj tion dirinte, li
    suprenlevi&gcirc;is, ankora&ubreve; dum ili rigardis, kaj nubo ricevis lin for
    de iliaj okuloj.</l>
  <l n='10'>Kaj dum ili fikse rigardis al la &ccirc;ielo, kiam
    li foriris, jen staris apud ili du viroj blanke vestitaj;</l>
  <l n='11'>kiuj
    anka&ubreve; diris: Viroj Galileanoj, kial vi staras rigardantaj al la
    &ccirc;ielo? &ccirc;i tiu Jesuo, kiu estas prenita supren for de vi en la
    &ccirc;ielon, tiel same revenos, kiel vi vidis lin iranta en la &ccirc;ielon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tiam ili iris returne al Jerusalem de la monteto nomata
    Olivarba, kiu estas proksime de Jerusalem, en la distanco de
    sabata voja&gcirc;o.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam ili envenis, ili supreniris en la
    supran &ccirc;ambron, kie lo&gcirc;is Petro kaj Johano kaj Jakobo kaj Andreo,
    Filipo kaj Tomaso, Bartolomeo kaj Mateo, Jakobo, filo de Alfeo,
    kaj Simon, la Fervorulo, kaj Judas, filo de Jakobo.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;iuj &ccirc;i
    tiuj unuanime persistis en pre&gcirc;ado kaj petado, kun la virinoj,
    kaj Maria, la patrino de Jesuo, kaj kun liaj fratoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj en tiuj tagoj Petro, stari&gcirc;inte meze de la fratoj, diris
    (kaj multego da personoj estis kune, &ccirc;irka&ubreve; cent dudek):</l>
  <l n='16'>Fratoj, estis necese, ke plenumi&gcirc;u tiu Skribo, kiun la Sankta
    Spirito anta&ubreve;parolis per la bu&scirc;o de David pri Judas, kiu fari&gcirc;is
    gvidanto al tiuj, kiuj kaptis Jesuon.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar li estis kalkulita
    inter ni kaj ricevis sian parton en &ccirc;i tiu servado.</l>
  <l n='18'>(Tiu ja
    akiris kampon per la rekompenco de sia maljusteco, kaj falinte
    kapanta&ubreve;e, li diskrevis meze, kaj &ccirc;iuj liaj interna&jcirc;oj el&scirc;uti&gcirc;is.</l>
  <l n='19'>Kaj tio fari&gcirc;is sciata al &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj en Jerusalem, tiel ke
    en ilia dialekto tiu kampo estas nomita Akeldama, tio estas,
    Kampo de Sango.)</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar estas skribite en la Psalmaro:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='20'>Lia lo&gcirc;ejo dezerti&gcirc;u,<lb/>
         Kaj en &gcirc;i ne ekzistu lo&gcirc;anto;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='20'>kaj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='20'>Lian oficon ricevu alia.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>El tiuj viroj do, kiuj nin akompanis dum la tuta tempo, en kiu
    la Sinjoro Jesuo eniris kaj eliris inter ni,</l>
  <l n='22'>komencante de la
    bapto de Johano &gcirc;is la tago, kiam li estis akceptita supren for
    de ni, unu devas esti atestanto kun ni pri lia relevi&gcirc;o.</l>
  <l n='23'>Kaj
    ili starigis du: Jozefon, nomatan Barsabas, kies alnomo estis
    Justo, kaj Mattiason.</l>
  <l n='24'>Kaj pre&gcirc;ante, ili diris: Vi, ho Sinjoro,
    kiu konas la korojn de &ccirc;iuj, elmontru, kiun el &ccirc;i tiuj du Vi
    elektis,</l>
  <l n='25'>por ricevi la parton en &ccirc;i tiu servado kaj
    apostoleco, de kiu Judas forfalis, por iri al sia propra loko.</l>
  <l n='26'>Kaj ili lotis pri tio, kaj la loto falis por Mattias; kaj li
    estis alkalkulita al la dek unu apostoloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam venis la Pentekosta tago, ili &ccirc;iuj estis unuanime en
    unu loko.</l>
  <l n='2'>Kaj subite venis el la &ccirc;ielo sono kvaza&ubreve; blovego de
    forta vento, kaj &gcirc;i plenigis la tutan domon, kie ili sidis.</l>
  <l n='3'>Kaj
    al ili aperis disirantaj langoj kvaza&ubreve; el fajro, kaj sidi&gcirc;is sur
    &ccirc;iun el ili.</l>
  <l n='4'>Kaj &ccirc;iuj pleni&gcirc;is de la Sankta Spirito, kaj
    komencis paroli aliajn lingvojn, kiel la Spirito donis al ili
    parolpovon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj en Jerusalem tiam lo&gcirc;is piaj Judoj el &ccirc;iu nacio sub la
    &ccirc;ielo.</l>
  <l n='6'>Kaj kiam a&ubreve;di&gcirc;is tiu sono, la homamaso kunvenis kaj
    miregis, &ccirc;ar &ccirc;iu aparte a&ubreve;dis ilin paroli per lia propra
    dialekto.</l>
  <l n='7'>Kaj &ccirc;iuj konfuzi&gcirc;is kaj miris, dirante unu al alia:
    Rigardu! &ccirc;u ne estas Galileanoj &ccirc;iuj tiuj parolantoj?</l>
  <l n='8'>Kiel do
    ni a&ubreve;das &ccirc;iu en sia dialekto, en kiu ni naski&gcirc;is?</l>
  <l n='9'>Partoj kaj
    Medoj kaj Elamanoj, kaj lo&gcirc;antoj en Mezopotamio, Judujo,
    Kapadokio, Ponto kaj Azio,</l>
  <l n='10'>Frigio kaj Pamfilio, Egiptujo kaj
    la partoj de Libio apud Kireno, kaj paslo&gcirc;antaj Romanoj, Judoj
    kaj prozelitoj,</l>
  <l n='11'>Kretanoj kaj Araboj &dash; ni a&ubreve;das ilin paroli en
    niaj lingvoj la mirinda&jcirc;ojn de Dio.</l>
  <l n='12'>Kaj &ccirc;iuj konfuzi&gcirc;is kaj
    embarasi&gcirc;is, dirante unu al alia: Kion &ccirc;i tio signifas?</l>
  <l n='13'>Sed
    aliaj moke diris: Ili estas plenaj de mosto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Sed Petro, stari&gcirc;inte kun la dek unu, levis sian vo&ccirc;on kaj
    parolis al ili, dirante: Ho Judoj kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antaj en Jerusalem,
    &ccirc;i tio estu al vi sciata, kaj a&ubreve;skultu miajn vortojn.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar &ccirc;i
    tiuj ne estas ebriaj, kiel vi supozas, &ccirc;ar estas la tria horo de
    la tago;</l>
  <l n='16'>sed jen tio, kio estis dirita per la profeto Joel:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='17'>Kaj en la lasta tempo, diras Dio,<lb/>
         Mi elver&scirc;os Mian spiriton sur &ccirc;iun karnon;<lb/>
         Kaj viaj filoj kaj viaj filinoj profetos,<lb/>
         Kaj viaj junuloj havos viziojn,<lb/>
         Kaj viaj maljunuloj havos son&gcirc;ojn;<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj e&ccirc; sur Miajn sklavojn kaj Miajn sklavinojn en tiu tempo<lb/>
         Mi elver&scirc;os Mian spiriton,<lb/>
         Kaj ili profetos.<lb/></l>
  <l n='19'>Kaj Mi donos miraklojn en la &ccirc;ielo supre,<lb/>
         Kaj signojn sur la tero malsupre:<lb/>
         Sangon, fajron, kaj vaporon de fumo;<lb/></l>
  <l n='20'>La suno fari&gcirc;os malluma,<lb/>
         Kaj la luno fari&gcirc;os sanga,<lb/>
         Anta&ubreve; ol venos la granda kaj majesta tago de la Eternulo;<lb/></l>
  <l n='21'>Kaj &ccirc;iu, kiu vokos la nomon de la Eternulo, savi&gcirc;os.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Izraelidoj, a&ubreve;skultu la jenajn vortojn: Jesuon, la
    Nazaretanon, viron de Dio, elmontritan al vi per potenca&jcirc;oj kaj
    mirakloj kaj signoj, kiujn Dio faris per li meze de vi, kiel vi
    mem scias,</l>
  <l n='23'>lin, la&ubreve; la difinita intenco kaj anta&ubreve;scio de Dio
    transdonitan, vi per la manoj de senle&gcirc;uloj krucumis kaj
    mortigis;</l>
  <l n='24'>lin Dio levis, malliginte la suferojn de morto, &ccirc;ar
    estis neeble, ke li estu tenata de &gcirc;i.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar David diris pri li:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='25'>&Ccirc;iam mi vidis la Eternulon anta&ubreve; mi,<lb/>
         &Ccirc;ar Li estas &ccirc;e mia dekstra mano, por ke mi ne falu;<lb/></l>
  <l n='26'>Tial &gcirc;ojis mia koro, ravi&gcirc;is mia lango,<lb/>
         E&ccirc; mia karno ripozas en espero;<lb/></l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar Vi ne lasos mian animon al &Scirc;eol,<lb/>
         Vi ne permesos, ke Via sanktulo forputru.<lb/></l>
  <l n='28'>Vi konigis al mi la vojojn de la vivo,<lb/>
         Vi plenigos min per &gcirc;ojo anta&ubreve; Vi.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Fratoj, mi povas libere paroli al vi pri la patriarko David,
    ke li mortis kaj estis enterigita, kaj lia tombo estas &ccirc;e ni &gcirc;is
    la nuna tago.</l>
  <l n='30'>Estante do profeto, kaj sciante, ke Dio &jcirc;uris al
    li per &jcirc;uro, sidigi sur lia trono iun el la frukto de liaj
    lumboj,</l>
  <l n='31'>li, anta&ubreve;vidante, parolis pri la relevo de la Kristo,
    ke li ne estos lasita al &Scirc;eol, kaj lia karno ne forputros.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;i
    tiun Jesuon relevis Dio, pri kio ni &ccirc;iuj estas atestantoj.</l>
  <l n='33'>Levite do &gcirc;is dekstre de Dio, kaj ricevinte de la Patro la
    promeson de la Sankta Spirito, li elver&scirc;is tion, kion vi vidas
    kaj a&ubreve;das.</l>
  <l n='34'>&Ccirc;ar David ne supreniris en la &ccirc;ielojn; sed li mem
    diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='34'>La Eternulo diris al mia Sinjoro: Sidu dekstre de Mi,<lb/></l>
  <l n='35'>&Gcirc;is Mi faros viajn malamikojn benketo por viaj piedoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kun certeco do sciu la tuta domo de Izrael, ke tiun Jesuon,
    kiun vi krucumis, Dio faris Sinjoro kaj Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Kaj a&ubreve;dinte tion, ili estis pikitaj en la koro, kaj diris al
    Petro kaj la aliaj apostoloj: Kion ni faru, fratoj?</l>
  <l n='38'>Kaj Petro
    diris al ili: Ekpentu, kaj bapti&gcirc;u &ccirc;iu el vi en la nomo de Jesuo
    Kristo por forigo de pekoj, kaj vi ricevos la donacon de la
    Sankta Spirito.</l>
  <l n='39'>&Ccirc;ar la promeso estas por vi kaj por viaj
    infanoj, kaj por &ccirc;iuj &gcirc;is malproksime, kiujn alvokos la Eternulo,
    nia Dio.</l>
  <l n='40'>Kaj per multaj aliaj paroloj li atestis kaj alvokis
    ilin, dirante: Savu vin el &ccirc;i tiu perversa generacio.</l>
  <l n='41'>Tiuj do,
    kiuj akceptis lian parolon, bapti&gcirc;is, kaj en tiu tago aldoni&gcirc;is
    &ccirc;irka&ubreve; tri mil animoj.</l>
  <l n='42'>Kaj ili persistis en la instruo de la
    apostoloj kaj en la kunuleco, en la dispecigo de pano kaj en
    pre&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='43'>Kaj &ccirc;iu animo havis timon, kaj multaj mirakloj kaj signoj
    fari&gcirc;is per la apostoloj.</l>
  <l n='44'>Kaj &ccirc;iuj kredantoj estis kune, kaj
    havis &ccirc;ion komuna;</l>
  <l n='45'>kaj ili vendis siajn havojn kaj poseda&jcirc;ojn,
    kaj dividis ilin al &ccirc;iuj la&ubreve; &ccirc;ies aparta bezono.</l>
  <l n='46'>Kaj &ccirc;iutage,
    vizitadante unuanime la templon, kaj dispecigante panon dome, ili
    prenis sian nutra&jcirc;on kun &gcirc;ojo kaj unueco de koro,</l>
  <l n='47'>la&ubreve;dante
    Dion kaj havante favoron &ccirc;e la tuta popolo. Kaj la Sinjoro
    aldonis &ccirc;iutage al la eklezio la savatojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Petro kaj Johano estis suprenirantaj en la templon je la
    horo de pre&gcirc;ado, la na&ubreve;a.</l>
  <l n='2'>Kaj unu viro, lama de la patrina
    ventro, estis portata; oni lin metis &ccirc;iutage apud tiu pordego de
    la templo, kiu estas nomata La Bela, por ke li petu pri almozoj
    la enirantojn en la templon;</l>
  <l n='3'>tiu, vidante Petron kaj Johanon
    enirontajn en la templon, petis almozon.</l>
  <l n='4'>Kaj Petro, fikse
    rigardante lin, kun Johano, diris: Rigardu nin.</l>
  <l n='5'>Kaj li atentis
    ilin, atendante ricevi ion de ili.</l>
  <l n='6'>Kaj Petro diris: Nek
    ar&gcirc;enta&jcirc;on nek ora&jcirc;on mi havas, sed kion mi havas, tion mi donas
    al vi. En la nomo de Jesuo Kristo, la Nazaretano, piediru.</l>
  <l n='7'>Kaj
    li prenis lin per la dekstra mano kaj lin levis; kaj tuj liaj
    plandoj kaj liaj maleolostoj forti&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>Kaj li suprensalte
    stari&gcirc;is, kaj piediris; kaj li eniris kun ili en la templon,
    piedirante kaj saltante, kaj la&ubreve;dante Dion.</l>
  <l n='9'>Kaj la tuta popolo
    vidis lin piedirantan kaj la&ubreve;dantan Dion;</l>
  <l n='10'>kaj ili rekonis lin,
    ke li estas tiu, kiu sidis por almozo apud la Bela Pordego de la
    templo, kaj ili pleni&gcirc;is de mirego kaj konfuzi&gcirc;o pri tio, kio
    okazis al li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj dum li tenis Petron kaj Johanon, la tuta popolo kunkuris
    al ili en la portiko nomata Salomona, miregante.</l>
  <l n='12'>Kaj Petro,
    vidante tion, respondis al la popolo: Izraelidoj, kial vi miras
    pri &ccirc;i tio? kaj kial vi fikse rigardas nin, kvaza&ubreve; per propra
    potenco a&ubreve; pieco ni igis lin piediri?</l>
  <l n='13'>La Dio de Abraham kaj de
    Isaak kaj de Jakob, la Dio de niaj patroj, gloris Sian Servanton
    Jesuo, kiun vi transdonis, kaj malkonfesis anta&ubreve; la viza&gcirc;o de
    Pilato, kiam &ccirc;i tiu decidis liberigi lin.</l>
  <l n='14'>Sed vi malkonfesis
    la Sanktulon kaj Justulon, kaj petis, ke mortiginto estu donita
    al vi,</l>
  <l n='15'>kaj mortigis la Estron de la vivo, kiun Dio relevis el
    la mortintoj, pri kio ni estas atestantoj.</l>
  <l n='16'>Kaj lia nomo, per
    fido en lia nomo, fortigis &ccirc;i tiun, kiun vi vidas kaj konas; kaj
    la fido, kiu estas per li, donis al li &ccirc;i tiun plensanecon anta&ubreve;
    vi &ccirc;iuj.</l>
  <l n='17'>Kaj nun, fratoj, mi scias, ke vi agis de nescio, kiel
    anka&ubreve; viaj regantoj.</l>
  <l n='18'>Sed tiel Dio plenumis tion, kion Li
    anta&ubreve;anoncis per la bu&scirc;o de &ccirc;iuj profetoj, ke Lia Kristo suferos.</l>
  <l n='19'>Pentu do, kaj konverti&gcirc;u, por ke viaj pekoj estu forvi&scirc;itaj,
    por ke venu tempoj de refre&scirc;i&gcirc;o de la viza&gcirc;o de la Eternulo,</l>
  <l n='20'>kaj por ke Li sendu la por vi difinitan Kriston, Jesuon,</l>
  <l n='21'>kiun
    la &ccirc;ielo devas ricevi &gcirc;is la tempoj de restarigo de &ccirc;io, pri kiuj
    parolis Dio per la bu&scirc;o de Siaj sanktaj profetoj jam de antikva
    tempo.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar Moseo diris: Profeton el viaj fratoj, similan al
    mi, starigos por vi la Eternulo, via Dio; lin a&ubreve;skultu pri &ccirc;io
    ajn, kion li al vi parolos.</l>
  <l n='23'>Kaj &ccirc;iu animo, kiu ne a&ubreve;skultos
    tiun profeton, ekstermi&gcirc;os el la popolo.</l>
  <l n='24'>Kaj &ccirc;iuj profetoj de
    post Samuel kaj liaj posteuloj, kiuj parolis, anta&ubreve;anoncis anka&ubreve;
    tiujn tagojn.</l>
  <l n='25'>Vi estas la filoj de la profetoj, kaj de la
    interligo, kiun Dio faris kun viaj patroj, dirante al Abraham:
    Kaj beni&gcirc;os per via idaro &ccirc;iuj gentoj de la tero.</l>
  <l n='26'>Al vi unue
    Dio, relevinte Sian Servanton, sendis lin, por vin beni,
    deturnante &ccirc;iun el vi for de liaj pekoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj dum ili parolis al la popolo, venis sur ilin la &ccirc;efpastroj,
    la kapitano de la templo, kaj la Sadukeoj,</l>
  <l n='2'>&ccirc;agrenate, ke ili
    instruas la popolon kaj proklamas per Jesuo la relevi&gcirc;on el la
    mortintoj.</l>
  <l n='3'>Kaj ili metis sur ilin la manojn, kaj metis ilin en
    gardejon &gcirc;is la sekvanta tago; &ccirc;ar estis jam vespero.</l>
  <l n='4'>Tamen
    multaj el tiuj, kiuj a&ubreve;dis la vorton, kredis; kaj la nombro de la
    viroj estis proksimume kvin mil.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj en la sekvanta tago kunvenis en Jerusalem la regantoj kaj
    plia&gcirc;uloj kaj skribistoj</l>
  <l n='6'>kaj Anas, la &ccirc;efpastro, kaj Kajafas
    kaj Johano kaj Aleksandro, kaj &ccirc;iuj, kiuj estis de la &ccirc;efpastra
    parencaro.</l>
  <l n='7'>Kaj stariginte ilin en la mezo, tiuj demandis: Per
    kia potenco a&ubreve; per kia nomo vi faris tion?</l>
  <l n='8'>Tiam Petro,
    plenigite de la Sankta Spirito, diris al ili: Regantoj de la
    popolo kaj plia&gcirc;uloj,</l>
  <l n='9'>se ni hodia&ubreve; estas eldemandataj pri la
    bonfaro al la senfortulo, per kio li resani&gcirc;is,</l>
  <l n='10'>estu sciate al
    vi &ccirc;iuj kaj al la tuta popolo Izraela, ke en la nomo de Jesuo
    Kristo, la Nazaretano, kiun vi krucumis, kiun Dio levis el la
    mortintoj, &ccirc;i tiu staras sana anta&ubreve; vi.</l>
  <l n='11'>Tiu estas la &scirc;tono,
    kiun vi konstruantoj mal&scirc;atis, kaj kiu fari&gcirc;is &scirc;tono bazangula.</l>
  <l n='12'>Kaj en neniu alia estas savo; &ccirc;ar ne estas sub la &ccirc;ielo alia
    nomo, donita inter homoj, per kiu ni devas esti savitaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed kiam ili rimarkis la kura&gcirc;on de Petro kaj Johano, kaj
    komprenis, ke ili estas malkleruloj kaj nesciuloj, ili miris, kaj
    rekonis ilin, ke ili estis kun Jesuo.</l>
  <l n='14'>Kaj vidante la
    resanigiton starantan apud tiuj, ili ne havis, kion kontra&ubreve;diri.</l>
  <l n='15'>Sed ordoninte ilin foriri el la sinedrio, ili interkonsili&gcirc;is,</l>
  <l n='16'>dirante: Kion ni devas fari al &ccirc;i tiuj homoj? &ccirc;ar estas
    videble por &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj en Jerusalem, ke rimarkinda signo
    fari&gcirc;is per ili, kaj nei &gcirc;in ni ne povas.</l>
  <l n='17'>Sed por ke &gcirc;i ne plu
    disvasti&gcirc;u inter la popolo, ni minacu ilin, ke ili de nun ne
    parolu al iu ajn en &ccirc;i tiu nomo.</l>
  <l n='18'>Kaj ili vokis ilin, kaj
    ordonis al ili tute ne paroli nek instrui en la nomo de Jesuo.</l>
  <l n='19'>Sed Petro kaj Johano responde diris al ili: &Ccirc;u estas juste anta&ubreve;
    Dio a&ubreve;skulti vin prefere ol Dion, vi ju&gcirc;u;</l>
  <l n='20'>&ccirc;ar ni ne povas ne
    paroli pri tio, kion ni vidis kaj a&ubreve;dis.</l>
  <l n='21'>Kaj ili, denove
    minacinte, liberigis ilin, trovinte nenion, pro kio ili povus
    ilin puni, pro la popolo; &ccirc;ar &ccirc;iuj gloris Dion pro la farita&jcirc;o.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar estis pli ol kvardekjara la viro, sur kiu fari&gcirc;is &ccirc;i tiu
    signo resaniga.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj liberigite, ili venis al siaj kunuloj kaj rakontis &ccirc;ion,
    kion la &ccirc;efpastroj kaj plia&gcirc;uloj diris al ili.</l>
  <l n='24'>Kaj a&ubreve;dinte,
    ili levis la vo&ccirc;on al Dio unuanime, kaj diris: Ho Plejpotenculo,
    kiu faris la &ccirc;ielon kaj la teron kaj la maron, kaj &ccirc;ion, kio
    estas en ili,</l>
  <l n='25'>kaj kiu per la Sankta Spirito, per la bu&scirc;o de
    nia patro David, Via servanto, diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='25'>Kial tumultas popoloj,<lb/>
         Kaj gentoj pripensas vana&jcirc;on?<lb/></l>
  <l n='26'>Levi&gcirc;is la re&gcirc;oj de la tero,<lb/>
         Kaj la regantoj kolekti&gcirc;is kune,<lb/>
         Kontra&ubreve; la Eternulo kaj kontra&ubreve; Lia Sanktoleito;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>&ccirc;ar vere en &ccirc;i tiu urbo kolekti&gcirc;is kontra&ubreve; Via sankta Servanto
    Jesuo, kiun Vi sanktoleis, kune Herodo kaj Pontio Pilato kun la
    gentoj kaj la popoloj de Izrael,</l>
  <l n='28'>por fari &ccirc;ion, kion Via mano
    kaj Via intenco anta&ubreve;difinis.</l>
  <l n='29'>Kaj nun, ho Eternulo, rigardu
    iliajn minacojn; kaj donu al Viaj sklavoj paroli Vian vorton kun
    plena kura&gcirc;o,</l>
  <l n='30'>dum Vi etendos Vian manon por sanigado, kaj
    signoj kaj mirakloj fari&gcirc;os per la nomo de Via sankta Servanto
    Jesuo.</l>
  <l n='31'>Kaj post ilia pre&gcirc;ado skui&gcirc;is la loko, en kiu ili
    kolekti&gcirc;is; kaj ili &ccirc;iuj pleni&gcirc;is de la Sankta Spirito, kaj
    parolis kura&gcirc;e la vorton de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj la anaro de la kredantoj estis unukora kaj unuanima, kaj
    neniu diris, ke io el lia hava&jcirc;o estas propra al li; sed &ccirc;e ili
    &ccirc;io estis komuna.</l>
  <l n='33'>Kaj kun granda potenco la apostoloj atestis
    pri la relevi&gcirc;o de la Sinjoro Jesuo; kaj granda graco estis sur
    &ccirc;iuj.</l>
  <l n='34'>Inter ili neniu havis mankon, &ccirc;ar &ccirc;iuj posedantoj de
    bienoj a&ubreve; domoj vendis ilin, kaj alportis la prezon de la
    vendita&jcirc;oj</l>
  <l n='35'>kaj metis &gcirc;in anta&ubreve; la piedoj de la apostoloj; kaj
    estis disdonate al &ccirc;iu la&ubreve; &ccirc;ies aparta bezono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj Jozef, kiu de la apostoloj estis alnomita Barnabas (tio
    estas, Filo de Konsolo), Levido, Kiprano la&ubreve; sia naski&gcirc;o,</l>
  <l n='37'>posedante kampon, vendis &gcirc;in, kaj alportis la prezon kaj metis
    &gcirc;in anta&ubreve; la piedoj de la apostoloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed unu viro, nomata Ananias, kun sia edzino Sapfira vendis
    poseda&jcirc;on,</l>
  <l n='2'>kaj retenis iom el la prezo, kun la konsento de sia
    edzino, kaj iun parton alportis kaj metis anta&ubreve; la piedoj de la
    apostoloj.</l>
  <l n='3'>Sed Petro diris: Ananias, kial Satano plenigis vian
    koron tiel, ke vi mensogas al la Sankta Spirito kaj retenas iom
    el la prezo de la bieno?</l>
  <l n='4'>Dum &gcirc;i restis, &ccirc;u &gcirc;i ne estis via? kaj
    post la vendo, &ccirc;u &gcirc;i ne estis en via rajto? Kial do &ccirc;i tiun faron
    vi celis en via koro? vi mensogis ne al homoj, sed al Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj
    a&ubreve;dante &ccirc;i tiujn vortojn, Ananias falis kaj senspiri&gcirc;is; kaj
    granda timo venis sur &ccirc;iujn a&ubreve;dantojn.</l>
  <l n='6'>Kaj la junuloj levi&gcirc;is,
    kaj lin &ccirc;irka&ubreve;vindis, kaj forportis kaj enterigis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj post paso de &ccirc;irka&ubreve; tri horoj eniris lia edzino, ne
    sciante, kio okazis.</l>
  <l n='8'>Kaj Petro &scirc;in demandis: Diru al mi, &ccirc;u por
    tiom vi vendis la bienon? Kaj &scirc;i respondis: Jes, por tiom.</l>
  <l n='9'>Kaj
    Petro respondis al &scirc;i: Kial estis interkonsento inter vi, por
    inciti la Spiriton de la Eternulo? jen la piedoj de tiuj, kiuj
    enterigis vian edzon, estas apud la pordo, kaj ili vin forportos.</l>
  <l n='10'>Kaj &scirc;i tuj falis apud liaj piedoj kaj senspiri&gcirc;is; kaj la
    junuloj eniris, kaj trovis &scirc;in mortinta, kaj &scirc;in forportis kaj
    enterigis apud &scirc;ia edzo.</l>
  <l n='11'>Kaj granda timo venis sur la tutan
    eklezion kaj sur &ccirc;iujn a&ubreve;dantajn pri tio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj per la manoj de la apostoloj estis faritaj multaj signoj
    kaj mirinda&jcirc;oj meze de la popolo; kaj ili &ccirc;iuj estis unuanime en
    la portiko Salomona.</l>
  <l n='13'>Sed el la ceteraj neniu kura&gcirc;is ali&gcirc;i al
    ili; tamen la popolo gloris ilin;</l>
  <l n='14'>kaj kredantoj pligrandnombre
    aldoni&gcirc;is al la Sinjoro, amasoj da viroj kaj virinoj;</l>
  <l n='15'>tiel, ke
    oni elportis la malsanulojn sur la stratojn kaj ku&scirc;igis ilin sur
    litoj kaj kanapoj, por ke &ccirc;e la preterpaso de Petro, almena&ubreve; lia
    ombro ombru iun el ili.</l>
  <l n='16'>Kunvenis anka&ubreve; en Jerusalemon la amaso
    el la &ccirc;irka&ubreve;aj urboj, portante malsanulojn kaj la turmentatajn de
    malpuraj spiritoj, kaj &ccirc;iuj estis sanigitaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Sed stari&gcirc;is la &ccirc;efpastro, kaj &ccirc;iuj, kiuj estis kun li (tio
    estas la sekto de la Sadukeoj), kaj ili pleni&gcirc;is de &jcirc;aluzo,</l>
  <l n='18'>kaj &jcirc;etis manojn sur la apostolojn, kaj metis ilin en la publikan
    gardejon.</l>
  <l n='19'>Sed an&gcirc;elo de la Eternulo nokte malfermis la pordojn
    de la karcero, kaj elkondukis ilin, kaj diris:</l>
  <l n='20'>Iru, kaj staru
    kaj parolu en la templo al la popolo &ccirc;iujn vortojn pri &ccirc;i tiu
    Vivo.</l>
  <l n='21'>Kaj tion a&ubreve;dinte, ili eniris &ccirc;e la tagi&gcirc;o en la templon
    kaj ekinstruis. Sed venis la &ccirc;efpastro, kaj tiuj, kiuj estis kun
    li, kaj kunvokis la sinedrion kaj la tutan senaton de la
    Izraelidoj, kaj sendis al la malliberejo, por ilin venigi.</l>
  <l n='22'>Sed
    la oficistoj venis, kaj ne trovis ilin en la karcero, kaj ili
    revenis kaj rakontis,</l>
  <l n='23'>dirante: Ni ja trovis la malliberejon
    &scirc;losita tute fortike, kaj la gardistojn starantaj anta&ubreve; la
    pordoj; sed malferminte, ni trovis interne neniun.</l>
  <l n='24'>Kiam do la
    kapitano de la templo kaj la &ccirc;efpastroj a&ubreve;dis &ccirc;i tiujn vortojn,
    ili embarasi&gcirc;is pri ili, kio fari&gcirc;os el tiu afero.</l>
  <l n='25'>Tiam iu
    venis, kaj sciigis al ili: Jen la viroj, kiujn vi metis en la
    karceron, estas en la templo, kaj staras kaj instruas la popolon.</l>
  <l n='26'>Tiam foriris la kapitano kun la oficistoj, kaj alkondukis ilin
    sen perforto; &ccirc;ar ili timis la popolon, por ke ili ne estu
    pri&jcirc;etitaj per &scirc;tonoj.</l>
  <l n='27'>Kaj oni alkondukis ilin kaj starigis
    ilin anta&ubreve; la sinedrio. Kaj la &ccirc;efpastro ilin demandis,</l>
  <l n='28'>dirante: Ni severe ordonis al vi, ke vi ne instruu en &ccirc;i tiu
    nomo; kaj jen vi plenigis Jerusalemon per via instruado, kaj
    intencas survenigi sur nin la sangon de tiu homo.</l>
  <l n='29'>Tiam Petro
    kaj la apostoloj responde diris: Oni devas obei Dion prefere ol
    homojn.</l>
  <l n='30'>La Dio de niaj patroj levis Jesuon, kiun vi pereigis,
    pendigante lin sur ligna&jcirc;o.</l>
  <l n='31'>Lin altigis Dio per Sia dekstra
    mano, por esti Estro kaj Savanto, por doni al Izrael penton kaj
    pardonadon de pekoj.</l>
  <l n='32'>Kaj ni estas atestantoj de &ccirc;i tiuj
    vortoj, kiel anka&ubreve; estas la Sankta Spirito, kiun Dio donis al
    tiuj, kiuj Lin obeas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Kaj ili, a&ubreve;dinte tion, estis pikitaj en la koro, kaj ili
    konsili&gcirc;is, por pereigi ilin.</l>
  <l n='34'>Sed unu Fariseo, nomata
    Gamaliel, le&gcirc;instruisto honorata &ccirc;e la tuta popolo, ekstaris en
    la sinedrio, kaj ordonis, ke oni eksteren forigu la homojn por
    kelka tempo.</l>
  <l n='35'>Kaj li diris al ili: Izraelidoj, estu singardaj
    rilate al &ccirc;i tiuj homoj pri tio, kion vi celas fari.</l>
  <l n='36'>&Ccirc;ar anta&ubreve;
    &ccirc;i tiuj tagoj levi&gcirc;is Te&ubreve;das, dirante, ke li estas ia persono;
    kaj al li ali&gcirc;is nombro da viroj, &ccirc;irka&ubreve; kvarcent; kaj li pereis;
    kaj &ccirc;iuj, kiuj lin obeis, dispeli&gcirc;is kaj nuli&gcirc;is.</l>
  <l n='37'>Post tiu
    levi&gcirc;is Judas, Galileano, en la tagoj de la registrado, kaj
    fortiris post si homojn; li anka&ubreve; pereis, kaj &ccirc;iuj, kiuj lin
    obeis, dispeli&gcirc;is.</l>
  <l n='38'>Kaj nun mi diras al vi: Detenu vin de &ccirc;i
    tiuj homoj, kaj lasu ilin; &ccirc;ar, se &ccirc;i tiu intenco a&ubreve; &ccirc;i tiu
    laboro estas de homoj, &gcirc;i renversi&gcirc;os;</l>
  <l n='39'>sed se &gcirc;i estas de Dio,
    vi ilin ne povos renversi; a&ubreve; eble iel vi trovi&gcirc;os batalantaj
    kontra&ubreve; Dio.</l>
  <l n='40'>Kaj ili konsentis kun li; kaj alvokinte la
    apostolojn kaj batinte ilin, ili ordonis, ke ili ne parolu en la
    nomo de Jesuo, kaj liberigis ilin.</l>
  <l n='41'>Sed ili foriris de anta&ubreve; la
    sinedrio, &gcirc;ojante, ke ili estis ju&gcirc;itaj indaj suferi malhonoron
    pro la Nomo.</l>
  <l n='42'>Kaj &ccirc;iutage en la templo kaj dome ili ne &ccirc;esis
    instrui kaj prediki Jesuon, la Kriston.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj en tiuj tagoj, kiam la nombro de la dis&ccirc;iploj multi&gcirc;is,
    fari&gcirc;is murmurado de la Grekaj Judoj kontra&ubreve; la Hebreaj pro tio,
    ke iliaj vidvinoj estas preterlasataj en la &ccirc;iutaga servado.</l>
  <l n='2'>Kaj la dek du, alvokinte la amason de la dis&ccirc;iploj, diris: Ne
    estas dezirinde, ke ni forlasu la vorton de Dio, por servi &ccirc;e
    tabloj.</l>
  <l n='3'>Tial elser&ccirc;u, fratoj, el inter vi sep homojn, bone
    atestatajn, plenajn de la Spirito kaj de sa&gcirc;o, kiujn ni difinos
    por tiu afero.</l>
  <l n='4'>Sed ni persistos en pre&gcirc;ado kaj la servado de la
    Vorto.</l>
  <l n='5'>Kaj tiu diro pla&ccirc;is al la tuta amaso; kaj ili elektis
    Stefanon, viron plenan de fido kaj de la Sankta Spirito, kaj
    Filipon kaj Pro&hcirc;oron kaj Nikanoron kaj Timonon kaj Parmenason,
    kaj Nikolaon, prozeliton el Antio&hcirc;ia;</l>
  <l n='6'>tiujn ili starigis anta&ubreve;
    la apostoloj; kaj &ccirc;i tiuj, pre&gcirc;inte, metis sur ilin la manojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj la vorto de Dio kreskis, kaj la nombro de la dis&ccirc;iploj
    multi&gcirc;is treege en Jerusalem, kaj granda aro el la pastroj obeis
    al la fido.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj Stefano, plena de graco kaj potenco, faris grandajn
    mirinda&jcirc;ojn kaj signojn inter la popolo.</l>
  <l n='9'>Sed stari&gcirc;is iuj el la
    sinagogo nomata la Sinagogo de la Liberigitoj, kaj el la
    Kirenanoj kaj el la Aleksandrianoj kaj el la homoj el Kilikio kaj
    Azio; kaj ili diskutis kun Stefano.</l>
  <l n='10'>Kaj ili ne povis rezisti
    al la sa&gcirc;eco kaj la Spirito, per kiu li parolis.</l>
  <l n='11'>Tiam ili
    subinstigis virojn, kiuj diris: Ni a&ubreve;dis lin paroli blasfemajn
    vortojn kontra&ubreve; Moseo kaj kontra&ubreve; Dio.</l>
  <l n='12'>Kaj ili incitis la
    popolon kaj la plia&gcirc;ulojn kaj la skribistojn, kaj venis sur lin
    kaj kaptis lin, kaj kondukis lin al la sinedrio,</l>
  <l n='13'>kaj starigis
    mensogajn atestantojn, kiuj diris: &Ccirc;i tiu homo ne &ccirc;esas paroli
    vortojn kontra&ubreve; &ccirc;i tiu sankta loko kaj la le&gcirc;o;</l>
  <l n='14'>&ccirc;ar ni a&ubreve;dis
    lin diri, ke &ccirc;i tiu Jesuo, la Nazaretano, detruos &ccirc;i tiun lokon,
    kaj &scirc;an&gcirc;os la kutimojn, kiujn Moseo transdonis al ni.</l>
  <l n='15'>Kaj
    &ccirc;iuj, kiuj sidis en la sinedrio, fikse rigardante lin, vidis lian
    viza&gcirc;on kvaza&ubreve; viza&gcirc;on de an&gcirc;elo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam diris la &ccirc;efpastro: &Ccirc;u &ccirc;i tiuj aferoj estas tiel?</l>
  <l n='2'>Kaj
    tiu diris:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='2'>Fratoj kaj patroj, a&ubreve;skultu. La Dio de gloro aperis al nia patro
    Abraham, kiam li estis en Mezopotamio, anta&ubreve; ol li lo&gcirc;is en
    &Hcirc;aran,</l>
  <l n='3'>kaj diris al li: Iru el via lando kaj de via parencaro,
    kaj venu en tiun landon, kiun Mi montros al vi.</l>
  <l n='4'>Tiam li iris el
    la lando de la &Hcirc;aldeoj, kaj lo&gcirc;is en &Hcirc;aran; kaj el tie, post la
    morto de lia patro, Li translo&gcirc;igis lin en &ccirc;i tiun landon, kie vi
    nun lo&gcirc;as;</l>
  <l n='5'>kaj Li donis al li nenian hereda&jcirc;on en &gcirc;i, e&ccirc; ne
    piedspacon, sed Li promesis doni &gcirc;in al li por poseda&jcirc;o kaj al
    lia idaro post li, kiam li ankora&ubreve; ne havis infanon.</l>
  <l n='6'>Kaj Dio
    parolis jene: ke lia idaro lo&gcirc;os en fremda lando, kaj ke oni
    sklavigos kaj turmentos ilin dum kvarcent jaroj.</l>
  <l n='7'>Kaj la
    popolon, &ccirc;e kiu ili estos sklavoj, Mi ju&gcirc;os, diris Dio; kaj poste
    ili eliros kaj faros servon al Mi sur &ccirc;i tiu loko.</l>
  <l n='8'>Kaj Li donis
    al li la interligon de cirkumcido; kaj tiel Abraham naskigis
    Isaakon kaj cirkumcidis lin en la oka tago, kaj Isaak naskigis
    Jakobon, kaj Jakob la dek du patriarkojn.</l>
  <l n='9'>Kaj la patriarkoj,
    enviante Jozefon, lin vendis en Egiptujon; kaj Dio estis kun li,</l>
  <l n='10'>kaj liberigis lin el &ccirc;iuj liaj suferoj, kaj donis al li
    favoron kaj sa&gcirc;econ anta&ubreve; Faraono, re&gcirc;o de Egiptujo; kaj &ccirc;i tiu
    estrigis lin super Egiptujo kaj super lia tuta domo.</l>
  <l n='11'>Kaj venis
    malsato sur la tutan landon Egiptujon kaj Kanaanon, kaj granda
    sufero; kaj niaj patroj ne trovis nutra&jcirc;on.</l>
  <l n='12'>Sed kiam Jakob
    a&ubreve;dis, ke estas greno en Egiptujo, li sendis unue niajn patrojn.</l>
  <l n='13'>Kaj la duan fojon Jozef rekonati&gcirc;is al siaj fratoj, kaj la
    gento de Jozef estis montrita al Faraono.</l>
  <l n='14'>Kaj Jozef sendis,
    kaj alvokis sian patron Jakob, kaj la tutan parencaron, sepdek
    kvin animojn.</l>
  <l n='15'>Kaj Jakob venis en Egiptujon, kaj mortis li mem
    kaj niaj patroj;</l>
  <l n='16'>kaj ili estis transportitaj al &Scirc;e&hcirc;em kaj
    metitaj en la tombon, kiun Abraham a&ccirc;etis por prezo ar&gcirc;enta de la
    filoj de &Hcirc;amor en &Scirc;e&hcirc;em.</l>
  <l n='17'>Sed kiam alproksimi&gcirc;is la tempo de la
    promeso, kiun Dio &jcirc;uris al Abraham, la popolo diskreskis kaj
    multi&gcirc;is en Egiptujo,</l>
  <l n='18'>&gcirc;is aperis alia re&gcirc;o, kiu ne konis
    Jozefon.</l>
  <l n='19'>Tiu agis ruze kontra&ubreve; nia gento, kaj premis niajn
    patrojn tiel, ke ili el&jcirc;etis siajn infanojn, por ke ili ne
    vivadu.</l>
  <l n='20'>En tiu tempo Moseo naski&gcirc;is, kaj estis eksterordinare
    bela; kaj li estis nutrata tri monatojn en la domo de sia patro;</l>
  <l n='21'>kaj kiam oni lin el&jcirc;etis, prenis lin la filino de Faraono kaj
    lin nutris kiel sian filon.</l>
  <l n='22'>Kaj Moseo estis instruita en la
    tuta sa&gcirc;eco de la Egiptoj, kaj estis potenca per siaj vortoj kaj
    agoj.</l>
  <l n='23'>Sed kiam li jam havis la a&gcirc;on de kvardek jaroj, venis en
    lian koron la penso viziti siajn fratojn, la Izraelidojn.</l>
  <l n='24'>Kaj
    vidinte unu el ili suferi maljustecon, li defendis kaj ven&gcirc;is la
    premiton, batante la Egipton;</l>
  <l n='25'>kaj li supozis, ke liaj fratoj
    komprenos, ke Dio per lia mano donas al ili savon, sed ili ne
    komprenis.</l>
  <l n='26'>Kaj en la sekvanta tago li aperis al ili, dum ili
    malpacis, kaj li deziris repacigi ilin, dirante: Ho viroj, vi
    estas fratoj; kial vi malbonfaras unu al alia?</l>
  <l n='27'>Sed la
    ofendanto de sia proksimulo forpu&scirc;is lin, dirante: Kiu faris vin
    estro kaj ju&gcirc;anto super ni?</l>
  <l n='28'>&Ccirc;u vi celas mortigi min, kiel vi
    mortigis la Egipton hiera&ubreve;?</l>
  <l n='29'>Kaj &ccirc;e tiu parolo Moseo forkuris
    kaj eklo&gcirc;is en la lando Midjana, kie li naskigis du filojn.</l>
  <l n='30'>Kaj post paso de kvardek jaroj an&gcirc;elo aperis al li en la dezerto
    apud monto Sinaj, en flama fajro en arbeta&jcirc;o.</l>
  <l n='31'>Kaj kiam Moseo
    &gcirc;in vidis, li miris pri la fenomeno; kaj kiam li alproksimi&gcirc;is,
    por rigardi, venis al li vo&ccirc;o de la Eternulo:</l>
  <l n='32'>Mi estas la Dio
    de viaj patroj, la Dio de Abraham, kaj de Isaak, kaj de Jakob.
    Kaj Moseo tremis, kaj ne kura&gcirc;is rigardi.</l>
  <l n='33'>Kaj la Eternulo
    diris al li: Deprenu la &scirc;uojn de viaj piedoj; &ccirc;ar la loko, sur
    kiu vi staras, estas tero sankta.</l>
  <l n='34'>Mi rigardis, kaj vidis la
    mizeron de Mia popolo, kiu estas en Egiptujo, kaj Mi a&ubreve;dis &gcirc;ian
    &gcirc;emadon, kaj Mi malsupreniris, por savi &gcirc;in; venu do, kaj Mi vin
    sendos en Egiptujon.</l>
  <l n='35'>Tiun Moseon, kiun ili malakceptis,
    dirante: Kiu faris vin estro kaj ju&gcirc;anto? tiun Dio sendis, por
    esti estro kaj savanto, per la mano de la an&gcirc;elo, kiu aperis al
    li en la arbeta&jcirc;o.</l>
  <l n='36'>Tiu elkondukis ilin, farinte mirinda&jcirc;ojn
    kaj signojn en Egiptujo, kaj en la Ru&gcirc;a Maro, kaj en la dezerto
    dum kvardek jaroj.</l>
  <l n='37'>&Gcirc;i estis tiu Moseo, kiu diris al la
    Izraelidoj: Profeton el viaj fratoj, similan al mi, starigos por
    vi la Eternulo, via Dio.</l>
  <l n='38'>Li estis tiu, kiu estis en la
    komunumo en la dezerto kun la an&gcirc;elo, kiu parolis kun li sur la
    monto Sinaj, kaj estis kun niaj patroj; kaj ricevis vivajn
    orakolojn, por doni al ni;</l>
  <l n='39'>al tiu niaj patroj ne volis esti
    obeemaj, sed forpu&scirc;is lin, kaj returni&gcirc;is en sia koro al
    Egiptujo,</l>
  <l n='40'>dirante al Aaron: Faru al ni diojn, kiuj irus anta&ubreve;
    ni; &ccirc;ar pri tiu Moseo, kiu elkondukis nin el la lando Egipta, ni
    ne scias, kio okazis al li.</l>
  <l n='41'>Kaj ili faris bovidon en tiuj
    tagoj, kaj alportis oferon al la idolo, kaj &gcirc;ojis pri la farita&jcirc;o
    de siaj manoj.</l>
  <l n='42'>Tiam Dio turni&gcirc;is, kaj lasis ilin servi al la
    armeo de la &ccirc;ielo, kiel estas skribite en la libro de la
    profetoj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='42'>&Ccirc;u vi alportis al Mi bu&ccirc;itajn bestojn kaj oferojn<lb/>
         Dum kvardek jaroj en la dezerto, ho domo de Izrael?<lb/></l>
  <l n='43'>Kaj vi portis la tabernaklon de Mole&hcirc;<lb/>
         Kaj la stelon de la dio Refan,<lb/>
         La figura&jcirc;ojn, kiujn vi faris, por adorklini&gcirc;i al ili;<lb/>
         Kaj Mi elpatrujigos vin preter Babelon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Kun niaj patroj en la dezerto estis la tabernaklo de atesto,
    kiel ordonis Tiu, kiu parolis al Moseo, ke li konstruu &gcirc;in la&ubreve; la
    modelo, kiun li vidis.</l>
  <l n='45'>&Gcirc;in anka&ubreve; niaj patroj siavice enportis
    kun Josuo, kiam ili eniris en la poseda&jcirc;on de la nacioj, kiujn
    Dio forpu&scirc;is anta&ubreve; niaj patroj, &gcirc;is la tagoj de David;</l>
  <l n='46'>kiu
    trovis favoron anta&ubreve; Dio, kaj petis trovi lo&gcirc;ejon por la Dio de
    Jakob.</l>
  <l n='47'>Sed Salomono konstruis por Li domon.</l>
  <l n='48'>Tamen la
    Plejaltulo ne lo&gcirc;as en manfaritaj temploj, kiel diris la profeto:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='49'>La &ccirc;ielo estas Mia trono,<lb/>
         Kaj la tero estas Mia piedbenketo;<lb/>
         Kian domon vi konstruos por Mi? diras la Eternulo;<lb/>
         Kaj kia estas la loko por Mia ripozo?<lb/></l>
  <l n='50'>&Ccirc;u ne faris Mia mano &ccirc;ion tion?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='51'>Vi malmolnukaj, vi necirkumciditaj je koro kaj oreloj, vi &ccirc;iam
    rezistas al la Sankta Spirito; kiel viaj patroj, tiel anka&ubreve; vi.</l>
  <l n='52'>Kiun el la profetoj viaj patroj ne persekutis? kaj ili
    mortigis tiujn, kiuj anta&ubreve;montris pri la alveno de la Justulo, de
    kiu vi nun fari&gcirc;is la perfidintoj kaj mortigintoj;</l>
  <l n='53'>vi, kiuj
    ricevis la le&gcirc;on, kiel anoncitan per an&gcirc;eloj, sed &gcirc;in ne
    observis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='54'>Kaj a&ubreve;dante tion, ili koleri&gcirc;is en la koro, kaj grincigis
    kontra&ubreve; li siajn dentojn.</l>
  <l n='55'>Sed li, plena de la Sankta Spirito,
    rigardis fikse al la &ccirc;ielo, kaj vidis la gloron de Dio, kaj
    Jesuon starantan dekstre de Dio,</l>
  <l n='56'>kaj diris: Jen mi vidas la
    &ccirc;ielon malfermitan kaj la Filon de homo starantan dekstre de Dio.</l>
  <l n='57'>Sed ili ekkriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o, kaj fermis siajn orelojn, kaj
    kuregis sur lin unuanime,</l>
  <l n='58'>kaj elpelis lin el la urbo, kaj
    &jcirc;etis sur lin &scirc;tonojn; kaj la atestantoj demetis siajn vestojn
    apud la piedoj de junulo, nomata Sa&ubreve;lo.</l>
  <l n='59'>Kaj ili &scirc;tonmortigis
    Stefanon, vokantan kaj dirantan: Jesuo, Sinjoro, akceptu mian
    spiriton.</l>
  <l n='60'>Kaj li genui&gcirc;is, kaj kriis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o: Sinjoro,
    ne metu sur ilin &ccirc;i tiun pekon. Kaj tion dirinte, li endormi&gcirc;is.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Sa&ubreve;lo konsentis al lia mortigo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Kaj en tiu tago komenci&gcirc;is granda persekutado kontra&ubreve; la eklezio,
    kiu estis en Jerusalem; kaj &ccirc;iuj estis dispelitaj tra la regionoj
    de Judujo kaj Samario, kun escepto de la apostolaro.</l>
  <l n='2'>Kaj piuloj
    enterigis Stefanon, kaj faris pri li grandan funebron.</l>
  <l n='3'>Sed
    Sa&ubreve;lo atakis la eklezion, enirante en &ccirc;iun domon, kaj li trenis
    virojn kaj virinojn, kaj transdonis ilin en malliberejon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Sed la dispelitoj trairis, predikante la vorton.</l>
  <l n='5'>Kaj Filipo,
    malsuprenirinte en la urbon Samario, proklamis al ili la Kriston.</l>
  <l n='6'>Kaj la homamaso unuanime atentis la parolojn de Filipo, kiam
    ili lin a&ubreve;dis kaj vidis la signojn, kiujn li faris.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar el
    multaj el ili, kiuj havis malpurajn spiritojn, &ccirc;i tiuj elvenis,
    kriante per la&ubreve;ta vo&ccirc;o; kaj multaj paralizuloj kaj lamuloj
    resani&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>Kaj estis granda &gcirc;ojo en tiu urbo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Sed unu viro, nome Simon, jam anta&ubreve;e faradis magion en la urbo
    kaj sor&ccirc;adis la popolon de Samario, dirante, ke li estas iu
    granda;</l>
  <l n='10'>al li atentadis ili &ccirc;iuj, de la malgrandaj &gcirc;is la
    grandaj, dirante: &Ccirc;i tiu homo estas la granda potenco de Dio.</l>
  <l n='11'>Kaj ili atentadis lin, &ccirc;ar li jam de longe sor&ccirc;is ilin per
    magia&jcirc;oj.</l>
  <l n='12'>Sed kiam ili kredis al Filipo, predikanta la
    evangelion pri la regno de Dio kaj la nomo de Jesuo Kristo, ili
    bapti&gcirc;is, viroj kaj virinoj.</l>
  <l n='13'>Kaj Simon mem anka&ubreve; kredis; kaj
    kiam li bapti&gcirc;is, li forte ali&gcirc;is al Filipo, kaj vidante signojn
    kaj grandajn miraklojn farataj, li konfuzi&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj la apostoloj en Jerusalem, a&ubreve;dinte, ke Samario akceptis la
    vorton de Dio, sendis al ili Petron kaj Johanon;</l>
  <l n='15'>kiuj,
    alveninte, pre&gcirc;is por ili, ke ili ricevu la Sanktan Spiriton,</l>
  <l n='16'>&ccirc;ar ankora&ubreve; sur neniun el ili li falis; ili nur bapti&gcirc;is en la
    nomon de la Sinjoro Jesuo.</l>
  <l n='17'>Tiam ili metis la manojn sur ilin,
    kaj ili ricevis la Sanktan Spiriton.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam Simon vidis, ke
    la Sankta Spirito estis donata per la surmetado de la manoj de la
    apostoloj, li proponis al ili monon,</l>
  <l n='19'>kaj diris: Donu anka&ubreve; al
    mi &ccirc;i tiun rajton, por ke &ccirc;iu ajn, sur kiun mi metos la manojn,
    ricevu la Sanktan Spiriton.</l>
  <l n='20'>Sed Petro diris al li: Via
    ar&gcirc;enta&jcirc;o iru kun vi en pereon, &ccirc;ar vi pensis ricevi per mono la
    donacon de Dio.</l>
  <l n='21'>Vi havas nek parton nek loton en tiu afero,
    &ccirc;ar via koro ne estas rekta anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='22'>Pentu do pri tiu via
    malboneco, kaj pre&gcirc;u al la Eternulo, se eble la penso de via koro
    estu pardonita al vi.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar mi vidas, ke vi estas en la galo de
    maldol&ccirc;eco kaj en la kateno de maljusteco.</l>
  <l n='24'>Kaj Simon responde
    diris: Pre&gcirc;u vi al la Eternulo por mi, ke trafu min neniom el
    tio, pri kio vi parolis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Ili do, atestinte kaj parolinte la vorton de la Sinjoro,
    revenis al Jerusalem, kaj predikis la evangelion al multaj
    vila&gcirc;oj de la Samarianoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Sed an&gcirc;elo de la Eternulo parolis al Filipo, dirante: Levi&gcirc;u,
    kaj iru suden &gcirc;is la vojo, kiu kondukas de Jerusalem al Gaza; tio
    estas dezerto.</l>
  <l n='27'>Kaj li levi&gcirc;is, kaj ekiris; kaj jen viro,
    Etiopo, e&ubreve;nuko, potenculo sub Kandake, re&gcirc;ino de la Etiopoj, kaj
    kiu estis super &scirc;ia tuta trezoro, jam venis al Jerusalem, por
    adorklini&gcirc;i;</l>
  <l n='28'>tiu voja&gcirc;is returne, kaj, sidante en sia &ccirc;aro,
    legis la profeton Jesaja.</l>
  <l n='29'>Kaj la Spirito diris al Filipo:
    Aliru, kaj ali&gcirc;u al tiu &ccirc;aro.</l>
  <l n='30'>Kaj Filipo alkuris, kaj a&ubreve;dis
    lin legi la profeton Jesaja, kaj diris: &Ccirc;u vi komprenas tion,
    kion vi legas?</l>
  <l n='31'>Kaj tiu diris: Kiel mi povas, se neniu min
    gvidas? Kaj li petis Filipon, ke li supreniru kaj sidi&gcirc;u kun li.</l>
  <l n='32'>La peco de la Skribo, kiun li legis, estis jena:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='32'>Li estis kondukata kiel &scirc;afo al la bu&ccirc;o;<lb/>
         Kaj kiel &scirc;afido muta anta&ubreve; sia tondanto,<lb/>
         Li ne malfermis sian bu&scirc;on;<lb/></l>
  <l n='33'>En lia humili&gcirc;o lia ju&gcirc;o estis deprenita;<lb/>
         Pri lia generacio kiu rakontos?<lb/>
         &Ccirc;ar lia vivo estas prenita for de la tero.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>Kaj la e&ubreve;nuko responde al Filipo diris: Mi petas vin, pri kiu
    parolis la profeto &ccirc;i tion? &ccirc;u pri si, a&ubreve; pri iu alia?</l>
  <l n='35'>Kaj
    Filipo malfermis sian bu&scirc;on, kaj komencante de tiu Skribo,
    predikis al li Jesuon.</l>
  <l n='36'>Kaj dum ili iris sur la vojo, ili
    alvenis al iu akvo; kaj la e&ubreve;nuko diris: Jen estas akvo; kio
    malhelpas min bapti&gcirc;i?</l>
  <l n='37'>Kaj Filipo diris: Se vi kredas per via
    tuta koro, tio estas permesata. Kaj li respondis: Mi kredas, ke
    Jesuo Kristo estas la Filo de Dio.</l>
  <l n='38'>Kaj li ordonis, ke la &ccirc;aro
    haltu, kaj ili amba&ubreve; malsupreniris en la akvon, Filipo kaj la
    e&ubreve;nuko; kaj li baptis lin.</l>
  <l n='39'>Kaj kiam ili supreniris el la akvo,
    la Spirito de la Eternulo forkaptis Filipon; kaj la e&ubreve;nuko ne plu
    lin vidis, kaj li iris sian vojon, &gcirc;ojante.</l>
  <l n='40'>Sed Filipo
    trovi&gcirc;is en A&scirc;dod; kaj trapasante, li predikis la evangelion en
    &ccirc;iuj urboj, &gcirc;is li alvenis en Cezarean.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Sa&ubreve;lo, ankora&ubreve; spirante minacojn kaj mortigon kontra&ubreve; la
    dis&ccirc;iploj de la Sinjoro, iris al la &ccirc;efpastro,</l>
  <l n='2'>kaj petis de li
    leterojn al la sinagogoj en Damasko, por ke, se li eble trovos
    homojn, ali&gcirc;intajn al la Vojo, &ccirc;u virojn a&ubreve; virinojn, li
    alkonduku ilin katenitajn al Jerusalem.</l>
  <l n='3'>Kaj dum li voja&gcirc;is, li
    alproksimi&gcirc;is al Damasko; kaj subite ekbrilegis &ccirc;irka&ubreve; li lumo el
    la &ccirc;ielo;</l>
  <l n='4'>kaj li falis sur la teron, kaj a&ubreve;dis vo&ccirc;on dirantan
    al li: Sa&ubreve;lo, Sa&ubreve;lo, kial vi min persekutas?</l>
  <l n='5'>Kaj li diris: Kiu
    vi estas, ho Sinjoro? Kaj tiu diris: Mi estas Jesuo, kiun vi
    persekutas;</l>
  <l n='6'>sed levi&gcirc;u, kaj eniru en la urbon, kaj estos dirite
    al vi, kion vi devas fari.</l>
  <l n='7'>Kaj liaj kunvoja&gcirc;antoj staris mutaj,
    a&ubreve;dante la vo&ccirc;on, sed vidante neniun.</l>
  <l n='8'>Kaj Sa&ubreve;lo levi&gcirc;is de la
    tero; kaj kiam liaj okuloj malfermi&gcirc;is, li vidis nenion; kaj ili
    kondukis lin je la mano, kaj venigis lin en Damaskon.</l>
  <l n='9'>Kaj li
    estis sen vidpovo tri tagojn; kaj ne man&gcirc;is, nek trinkis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj en Damasko estis unu dis&ccirc;iplo nomata Ananias; kaj la
    Sinjoro diris al li en vizio: Ananias. Kaj li respondis: Jen mi,
    Sinjoro.</l>
  <l n='11'>Kaj la Sinjoro diris al li: Levi&gcirc;u, kaj iru sur la
    straton, kiun oni nomas Rekta, kaj ser&ccirc;u en la domo de Judas
    viron, nomatan Sa&ubreve;lo, el Tarso; &ccirc;ar jen li pre&gcirc;as;</l>
  <l n='12'>kaj li
    vidis viron, nomatan Ananias, enirantan kaj metantan sur lin la
    manojn, por ke li ricevu vidpovon.</l>
  <l n='13'>Sed Ananias respondis:
    Sinjoro, mi a&ubreve;dis de multaj pri &ccirc;i tiu viro, kiom da malbono li
    faris kontra&ubreve; viaj sanktuloj en Jerusalem;</l>
  <l n='14'>kaj &ccirc;i tie li havas
    de la &ccirc;efpastroj a&ubreve;toritaton kateni &ccirc;iujn, kiuj vokas vian nomon.</l>
  <l n='15'>Sed la Sinjoro diris al li: Ekiru, &ccirc;ar li estas elektita ilo
    por mi, por porti mian nomon anta&ubreve; la nacianoj kaj la re&gcirc;oj kaj
    la Izraelidoj;</l>
  <l n='16'>&ccirc;ar mi montros al li, kiom li devas suferi pro
    mia nomo.</l>
  <l n='17'>Kaj Ananias ekiris, kaj eniris en la domon, kaj
    metinte sur lin la manojn, diris: Frato Sa&ubreve;lo, min sendis la
    Sinjoro Jesuo, kiu aperis al vi en la vojo, la&ubreve; kiu vi venis, por
    ke vi ricevu vidpovon kaj pleni&gcirc;u de la Sankta Spirito.</l>
  <l n='18'>Kaj
    tuj falis de liaj okuloj kvaza&ubreve; skvamoj; kaj li tuj ricevis
    vidpovon, kaj levi&gcirc;is kaj bapti&gcirc;is;</l>
  <l n='19'>kaj preninte nutra&jcirc;on, li
    reforti&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='19'>Kaj dum kelke da tagoj li restis kun la dis&ccirc;iploj en Damasko.</l>
  <l n='20'>Kaj en la sinagogoj li tuj proklamis Jesuon, ke li estas la Filo
    de Dio.</l>
  <l n='21'>Kaj miregis &ccirc;iuj, kiuj lin a&ubreve;dis, kaj ili diris: &Ccirc;u li
    ne estas tiu, kiu en Jerusalem pereigis tiujn, kiuj vokis &ccirc;i tiun
    nomon? kaj li venis &ccirc;i tien por tio, ke li konduku ilin
    katenitajn anta&ubreve; la &ccirc;efpastrojn.</l>
  <l n='22'>Sed Sa&ubreve;lo des pli forti&gcirc;is,
    kaj li konfuzis la Judojn lo&gcirc;antajn en Damasko, pruvante, ke tiu
    estas la Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj post la paso de multaj tagoj, la Judoj kune konsili&gcirc;is,
    por lin mortigi;</l>
  <l n='24'>sed ilia konspiro scii&gcirc;is al Sa&ubreve;lo. Kaj ili
    observadis la pordegojn tage kaj nokte, por lin mortigi;</l>
  <l n='25'>sed
    liaj dis&ccirc;iploj prenis lin nokte, kaj mallevis lin tra la urba
    muro, malsupren lasante lin en korbego.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj kiam li venis en Jerusalemon, li provis ali&gcirc;i al la
    dis&ccirc;iploj; kaj &ccirc;iuj lin timis, ne kredante, ke li estas dis&ccirc;iplo.</l>
  <l n='27'>Sed Barnabas prenis lin, kaj kondukis lin al la apostoloj, kaj
    rakontis al ili, kiel li sur la vojo vidis la Sinjoron, kiu anka&ubreve;
    parolis al li, kaj kiel en Damasko li sentime parolis en la nomo
    de Jesuo.</l>
  <l n='28'>Kaj li estis kun ili, enirante kaj elirante en
    Jerusalem,</l>
  <l n='29'>kaj sentime predikante en la nomo de la Sinjoro;
    kaj li parolis kaj disputadis kontra&ubreve; la Grekaj Judoj; sed ili
    entreprenis mortigi lin.</l>
  <l n='30'>Kaj la fratoj, eksciinte tion,
    kondukis lin al Cezarea, kaj forsendis lin al Tarso.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kaj la eklezio tra la tuta Judujo kaj Galileo kaj Samario
    havis pacon kaj ricevis edifon; kaj iradante en la timo de la
    Sinjoro kaj en la konsolo de la Sankta Spirito, &gcirc;i kreskis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj dum Petro trairis &ccirc;iujn regionojn, li anka&ubreve; malsupreniris
    al la sanktuloj lo&gcirc;antaj en Lida.</l>
  <l n='33'>Kaj tie li trovis unu viron,
    nomatan Eneas, kiu ku&scirc;adis en sia lito jam ok jarojn; &ccirc;ar li
    estis paralizulo.</l>
  <l n='34'>Kaj Petro diris al li: Eneas, Jesuo Kristo
    vin sanigas; levi&gcirc;u, kaj ordigu vian liton. Kaj li tuj levi&gcirc;is.</l>
  <l n='35'>Kaj &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj en Lida kaj en &Scirc;aron lin vidis, kaj turni&gcirc;is
    al la Sinjoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj estis en Jafo unu dis&ccirc;iplino, nomata Tabita, kiu la&ubreve;
    traduko estas nomata Dorkas; &scirc;i estis plena de bonfaroj kaj
    almozoj, kiujn &scirc;i faris.</l>
  <l n='37'>Kaj en tiu tempo &scirc;i malsani&gcirc;is, kaj
    mortis; kaj ili &scirc;in lavis kaj metis en supran &ccirc;ambron.</l>
  <l n='38'>Kaj &ccirc;ar
    Lida estis proksime de Jafo, la dis&ccirc;iploj, a&ubreve;dinte, ke Petro
    estas tie, sendis al li du virojn, por petegi lin: Ne prokrastu
    veni al ni.</l>
  <l n='39'>Kaj Petro levi&gcirc;is kaj iris kun ili. Kaj kiam li
    alvenis, ili lin kondukis en la supran &ccirc;ambron; kaj alestis apud
    li &ccirc;iuj vidvinoj, plorante kaj montrante tunikojn kaj vestojn,
    kiujn Dorkas faris, kiam &scirc;i estis ankora&ubreve; kun ili.</l>
  <l n='40'>Sed Petro,
    formetinte &ccirc;iujn, genui&gcirc;is kaj pre&gcirc;is, kaj, turninte sin al la
    korpo, li diris: Tabita, levi&gcirc;u. Kaj &scirc;i malfermis siajn okulojn,
    kaj, vidinte Petron, &scirc;i side levi&gcirc;is.</l>
  <l n='41'>Kaj li donis al &scirc;i la
    manon kaj starigis &scirc;in, kaj, vokinte la sanktulojn kaj vidvinojn,
    li prezentis &scirc;in vivanta.</l>
  <l n='42'>Kaj tio fari&gcirc;is sciata tra la tuta
    Jafo, kaj multaj kredis al la Sinjoro.</l>
  <l n='43'>Kaj dum multe da tagoj
    li lo&gcirc;is en Jafo &ccirc;e unu Simon, tanisto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>En Cezarea estis unu viro, nomata Kornelio, centestro de la
    kohorto nomata la Itala,</l>
  <l n='2'>viro pia, kiu timis Dion kune kun sia
    tuta familio, kaj donis multajn almozojn al la popolo, kaj pre&gcirc;is
    al Dio konstante.</l>
  <l n='3'>Tiu vidis klare en vizio, &ccirc;irka&ubreve; la na&ubreve;a horo
    de la tago, an&gcirc;elon de Dio, alvenantan al li, kaj dirantan al li:
    Kornelio.</l>
  <l n='4'>Kaj &ccirc;i tiu, fikse rigardante lin kaj timante, diris:
    Kio estas, Sinjoro? Kaj li diris al li: Viaj pre&gcirc;oj kaj viaj
    almozoj supreniris kiel memora&jcirc;o anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj nun sendu
    virojn al Jafo, kaj venigu Simonon, kiu estas alnomata Petro;</l>
  <l n='6'>li gastas &ccirc;e unu Simon, tanisto, kies domo estas apud la
    marbordo.</l>
  <l n='7'>Kaj kiam foriris la an&gcirc;elo, kiu parolis al li, li
    alvokis du el siaj domservantoj, kaj pian soldaton el tiuj, kiuj
    &ccirc;iam de&jcirc;oris apud li;</l>
  <l n='8'>kaj klariginte &ccirc;ion al ili, li sendis
    ilin al Jafo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj en la sekvanta tago, kiam ili voja&gcirc;is kaj alproksimi&gcirc;is al
    la urbo, Petro supreniris sur la tegmenton, por pre&gcirc;i, &ccirc;irka&ubreve; la
    sesa horo;</l>
  <l n='10'>kaj li fari&gcirc;is malsata, kaj deziris man&gcirc;i; sed dum
    oni pretigis, falis sur lin ekstazo;</l>
  <l n='11'>kaj li vidis la &ccirc;ielon
    malfermitan, kaj ian ujon malsuprenirantan, kvaza&ubreve; grandan tukon,
    mallevatan per la kvar anguloj sur la teron;</l>
  <l n='12'>kaj en &gcirc;i
    trovi&gcirc;is &ccirc;iaj kvarpiedaj bestoj kaj rampa&jcirc;oj de la tero kaj
    birdoj de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='13'>Kaj venis vo&ccirc;o al li: Levi&gcirc;u, Petro; bu&ccirc;u
    kaj man&gcirc;u.</l>
  <l n='14'>Sed Petro diris: Ho ne, Sinjoro, &ccirc;ar mi neniam
    man&gcirc;is ion profanan a&ubreve; malpuran.</l>
  <l n='15'>Kaj vo&ccirc;o venis al li denove
    duan fojon: Kion Dio purigis, tion vi ne nomu profana.</l>
  <l n='16'>Kaj tio
    estis farita trifoje; kaj la ujo estis tuj prenita for en la
    &ccirc;ielon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj dum Petro spirite embarasi&gcirc;is, kia povas esti la vizio,
    kiun li vidis, jen la viroj senditaj de Kornelio, eldemandinte
    pri la domo de Simon, staris anta&ubreve; la pordo,</l>
  <l n='18'>kaj vokis kaj
    demandis, &ccirc;u Simon, kiu estas alnomata Petro, tie gastas.</l>
  <l n='19'>Kaj
    dum Petro pripensis pri la vizio, la Spirito diris al li: Jen tri
    viroj vin ser&ccirc;as.</l>
  <l n='20'>Sed levi&gcirc;u, kaj malsupreniru, kaj voja&gcirc;u kun
    ili, tute ne hezitante; &ccirc;ar mi ilin sendis.</l>
  <l n='21'>Kaj Petro
    malsupreniris al la viroj, kaj diris: Jen mi estas tiu, kiun vi
    ser&ccirc;as; kia estas la ka&ubreve;zo, pro kiu vi venis?</l>
  <l n='22'>Kaj ili diris:
    Kornelio, centestro, viro justa kaj timanta Dion, kaj bone
    atestata de la tuta nacio de la Judoj, estas avertita de sankta
    an&gcirc;elo, ke li venigu vin al sia domo kaj a&ubreve;du parolojn de vi.</l>
  <l n='23'>Tial li envokis kaj gastigis ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='23'>Kaj en la sekvanta tago li levi&gcirc;is, kaj foriris kun ili, kaj iuj
    fratoj el Jafo lin akompanis.</l>
  <l n='24'>Kaj la morga&ubreve;an tagon ili eniris
    en Cezarean. Kaj Kornelio atendis ilin, kunvokinte siajn
    parencojn kaj intimajn amikojn.</l>
  <l n='25'>Kaj kiam Petro estis eniranta,
    Kornelio lin renkontis, kaj, falinte anta&ubreve; liaj piedoj,
    adorklini&gcirc;is al li.</l>
  <l n='26'>Sed Petro lin levis, dirante: Stari&gcirc;u; mi
    mem anka&ubreve; estas homo.</l>
  <l n='27'>Kaj interparolante kun li, li eniris,
    kaj trovis multajn kunvenintajn;</l>
  <l n='28'>kaj li diris al ili: Vi mem
    scias, kiel kontra&ubreve;le&gcirc;e estas por Judo kamaradi&gcirc;i a&ubreve; aliri al
    alinaciano; sed Dio min admonis, ke mi ne nomu ian homon profana
    a&ubreve; malpura;</l>
  <l n='29'>tial, kiam mi estis vokita, mi alvenis sen
    kontra&ubreve;diro. Mi do demandas, por kio vi min venigis?</l>
  <l n='30'>Kaj
    Kornelio diris: Anta&ubreve; kvar tagoj &gcirc;is &ccirc;i tiu horo, mi pre&gcirc;is la
    na&ubreve;ahoran pre&gcirc;on en mia domo; kaj jen anta&ubreve; mi staris viro hele
    vestita,</l>
  <l n='31'>kaj diris: Kornelio, via pre&gcirc;o estas a&ubreve;dita, kaj viaj
    almozoj estas memoritaj anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='32'>Sendu do al Jafo, kaj
    invitu al vi Simonon, kiu estas alnomata Petro; li gastas en la
    domo de Simon, tanisto, apud la marbordo.</l>
  <l n='33'>Tial mi tuj sendis
    al vi; kaj vi bone faris, ke vi venis. Nun do ni &ccirc;iuj alestas &ccirc;i
    tie anta&ubreve; Dio, por a&ubreve;di &ccirc;ion, kio estas ordonita al vi de la
    Sinjoro.</l>
  <l n='34'>Kaj Petro malfermis sian bu&scirc;on, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='34'>Vere mi ekkomprenas, ke Dio ne privilegias personojn;</l>
  <l n='35'>sed en
    &ccirc;iu nacio tiu, kiu timas Lin kaj agas juste, estas akceptata de
    Li.</l>
  <l n='36'>Vi konas tiun vorton, kiun Li sendis al la Izraelidoj,
    predikante la evangelion de paco per Jesuo Kristo (li estas
    Sinjoro de &ccirc;iuj);</l>
  <l n='37'>vi konas tiun diron, kiu estas disvastigita
    tra la tuta Judujo, komencante de Galileo, post la bapto, kiun
    predikis Johano &dash;</l>
  <l n='38'>Jesuon, la Nazaretanon, kiun Dio sanktoleis
    per la Sankta Spirito kaj potenco; li &ccirc;irka&ubreve;iris, bonfarante kaj
    sanigante &ccirc;iujn premegatajn de la diablo, &ccirc;ar Dio estis kun li.</l>
  <l n='39'>Kaj ni estas atestantoj pri &ccirc;io, kion li faris en la lando de
    la Judoj kaj en Jerusalem; lin oni mortigis, pendigante lin sur
    ligna&jcirc;o.</l>
  <l n='40'>Lin Dio levis en la tria tago, kaj donis, ke li estu
    videbla,</l>
  <l n='41'>ne al la tuta popolo, sed al atestantoj, kiuj estis
    elektitaj anta&ubreve;e de Dio, al ni, kiuj man&gcirc;is kaj trinkis kun li
    post lia relevi&gcirc;o el la mortintoj.</l>
  <l n='42'>Kaj li ordonis al ni
    prediki al la popolo, kaj atesti, ke li estas la difinito de Dio,
    por esti la ju&gcirc;isto de la vivantoj kaj de la mortintoj.</l>
  <l n='43'>Pri li
    &ccirc;iuj profetoj atestas, ke per lia nomo &ccirc;iu kredanta al li ricevos
    pardonadon de pekoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>Dum Petro parolis tiujn vortojn, la Sankta Spirito falis sur
    &ccirc;iujn, kiuj a&ubreve;dis la diron.</l>
  <l n='45'>Kaj &ccirc;iuj el la cirkumcido
    kredantoj, kiuj venis kun Petro, miregis pri tio, ke anka&ubreve; sur la
    nacianojn estis surver&scirc;ata la donaco de la Sankta Spirito.</l>
  <l n='46'>&Ccirc;ar
    ili a&ubreve;dis ilin paroli per lingvoj kaj glori Dion. Tiam respondis
    Petro:</l>
  <l n='47'>&Ccirc;u iu povas malpermesi la akvon, ke ne bapti&gcirc;u &ccirc;i tiuj,
    kiuj ricevis la Sanktan Spiriton tiel same, kiel ni?</l>
  <l n='48'>Kaj li
    ordonis, ke ili bapti&gcirc;u en la nomo de Jesuo Kristo. Tiam ili
    petis, ke li restu ankora&ubreve; kelkajn tagojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la apostoloj kaj la fratoj, kiuj estis en Judujo, a&ubreve;dis, ke
    la nacianoj anka&ubreve; ricevis la vorton de Dio.</l>
  <l n='2'>Kaj kiam Petro
    venis al Jerusalem, tiuj, kiuj estis el la cirkumcido, disputis
    kun li,</l>
  <l n='3'>dirante: Vi eniris al viroj ne cirkumciditaj, kaj
    man&gcirc;is kun ili.</l>
  <l n='4'>Sed Petro klarigis la aferon al ili orde,
    dirante:</l>
  <l n='5'>Dum mi pre&gcirc;is en la urbo Jafo, en ekstazo mi vidis
    vizion, ujon malsuprenirantan, kvaza&ubreve; grandan tukon, mallevatan
    el la &ccirc;ielo per la kvar anguloj; kaj &gcirc;i venis &gcirc;is mi;</l>
  <l n='6'>kun fiksa
    rigardo mi &gcirc;in observis, kaj vidis kvarpiedajn bestojn de la tero
    kaj sova&gcirc;ajn bestojn kaj rampa&jcirc;ojn kaj birdojn de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='7'>Kaj
    mi a&ubreve;dis vo&ccirc;on dirantan al mi: Levi&gcirc;u, Petro; bu&ccirc;u kaj man&gcirc;u.</l>
  <l n='8'>Sed mi diris: Ho ne, Sinjoro, &ccirc;ar nenio profana a&ubreve; malpura eniris
    iam en mian bu&scirc;on.</l>
  <l n='9'>Sed vo&ccirc;o respondis al mi la duan fojon el la
    &ccirc;ielo: Kion Dio purigis, tion vi ne nomu profana.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;i tio
    fari&gcirc;is trifoje, kaj &ccirc;io estis retirata en la &ccirc;ielon.</l>
  <l n='11'>Kaj jen
    anta&ubreve; la domo, en kiu mi estis, tuj staris tri viroj senditaj el
    Cezarea al mi.</l>
  <l n='12'>Kaj la Spirito ordonis, ke mi iru kun ili, tute
    ne hezitante. Kaj &ccirc;i tiuj ses fratoj min akompanis, kaj ni eniris
    en la domon de la viro;</l>
  <l n='13'>kaj li diris al ni, ke li vidis en sia
    domo la an&gcirc;elon starantan, kaj dirantan: Sendu al Jafo, kaj
    venigu Simonon, kies alnomo estas Petro,</l>
  <l n='14'>kiu parolos al vi
    vortojn, per kiuj vi kaj via tuta familio savi&gcirc;os.</l>
  <l n='15'>Kaj dum mi
    komencis paroli, la Sankta Spirito malsupreniris sur ilin tiel
    same, kiel sur nin en la komenco.</l>
  <l n='16'>Kaj mi rememoris la vorton
    de la Sinjoro, ke li diris: Johano ja baptis per akvo; sed vi
    bapti&gcirc;os per la Sankta Spirito.</l>
  <l n='17'>Se do al ili Dio donis la
    saman donacon, kiel al ni, kiam ni ekkredis al la Sinjoro Jesuo
    Kristo, kia homo mi estis, ke mi povus kontra&ubreve;stari al Dio?</l>
  <l n='18'>Kiam ili tion a&ubreve;dis, ili silenti&gcirc;is, kaj gloris Dion, dirante:
    Anka&ubreve; do al la nacianoj Dio donacis penton por vivo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Tiuj do, kiuj dispeli&gcirc;is pro la suferado, kiu okazis pro
    Stefano, voja&gcirc;is &gcirc;is Fenikio kaj Kipro kaj Antio&hcirc;ia, priparolante
    la vorton al neniu krom nur Judoj.</l>
  <l n='20'>Sed iuj el ili, viroj el
    Kipro kaj Kireno, veninte en Antio&hcirc;ian, parolis al la Grekoj
    anka&ubreve;, predikante la Sinjoron Jesuo.</l>
  <l n='21'>Kaj la mano de la Sinjoro
    estis kun ili; kaj granda nombro kredis kaj turni&gcirc;is al la
    Sinjoro.</l>
  <l n='22'>Kaj la raporto pri tio estis a&ubreve;dita de la eklezio,
    kiu estis en Jerusalem; kaj ili forsendis Barnabason &gcirc;is
    Antio&hcirc;ia;</l>
  <l n='23'>li, veninte, kaj vidante la gracon de Dio, &gcirc;ojis;
    kaj li admonis ilin &ccirc;iujn, ke kun korfirmeco ili restu fidelaj al
    la Sinjoro;</l>
  <l n='24'>&ccirc;ar li estis bona viro, kaj plena de la Sankta
    Spirito kaj de fido; kaj multo da homoj aldoni&gcirc;is al la Sinjoro.</l>
  <l n='25'>Kaj li iris al Tarso, por ser&ccirc;i Sa&ubreve;lon;</l>
  <l n='26'>kaj trovinte, li
    kondukis lin al Antio&hcirc;ia. Kaj dum tuta jaro ili kunvenadis kun la
    eklezio, kaj instruis grandan aron da homoj; kaj en Antio&hcirc;ia la
    dis&ccirc;iploj unue nomi&gcirc;is Kristanoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj en tiuj tagoj profetoj el Jerusalem voja&gcirc;is al Antio&hcirc;ia.</l>
  <l n='28'>Kaj stari&gcirc;is unu el ili, nomata Agabo, kaj deklaris per la
    Spirito, ke estos granda malsato tra la tuta mondo; kaj tio
    okazis en la tagoj de Kla&ubreve;dio.</l>
  <l n='29'>Kaj la dis&ccirc;iploj decidis, ke
    &ccirc;iu la&ubreve; sia bonstato sendu helpon al la fratoj, kiuj lo&gcirc;is en
    Judujo;</l>
  <l n='30'>tion anka&ubreve; ili faris, sendante al la presbiteroj per
    la manoj de Barnabas kaj Sa&ubreve;lo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj &ccirc;irka&ubreve; tiu tempo la re&gcirc;o Herodo etendis siajn manojn, por
    premi iujn el la eklezianoj.</l>
  <l n='2'>Kaj li mortigis per glavo Jakobon,
    la fraton de Johano.</l>
  <l n='3'>Kaj vidinte, ke tio pla&ccirc;as al la Judoj, li
    plue aldonis la areston de Petro. Kaj tiam estis la tagoj de
    macoj.</l>
  <l n='4'>Kaj kaptinte lin, li metis lin en malliberejon,
    transdonante lin al kvar kvaroj da soldatoj, por gardi lin,
    intencante elkonduki lin post la Pasko al la popolo.</l>
  <l n='5'>Tial Petro
    estis gardata en la malliberejo; sed pre&gcirc;o por li estis fervore
    farata de la eklezio al Dio.</l>
  <l n='6'>Kaj kiam Herodo intencis elkonduki
    lin, en tiu sama nokto Petro dormis inter du soldatoj, ligite per
    du katenoj; kaj gardistoj anta&ubreve; la pordoj gardis la malliberejon.</l>
  <l n='7'>Kaj jen apudstaris an&gcirc;elo de la Eternulo, kaj lumo ekbrilis en
    la &ccirc;ambro; kaj li frapis la flankon de Petro, kaj vekis lin,
    dirante: Levi&gcirc;u rapide. Kaj liaj katenoj defalis de liaj manoj.</l>
  <l n='8'>Kaj la an&gcirc;elo diris al li: Zonu vin, kaj alligu viajn sandalojn.
    Kaj li faris tion. Kaj li diris al li: &Jcirc;etu &ccirc;irka&ubreve; vin vian
    mantelon kaj sekvu min.</l>
  <l n='9'>Kaj li eliris, kaj sekvis; kaj li ne
    sciis, ke reala estas tio, kion faris la an&gcirc;elo, sed li pensis,
    ke li vidas vizion.</l>
  <l n='10'>Kaj trapasinte la unuan postenon kaj la
    duan, ili venis al la fera pordego, kiu kondukas en la urbon; kaj
    &gcirc;i malfermi&gcirc;is al ili propramove; kaj ili eliris, kaj pasis
    la&ubreve;longe de unu strato; kaj la an&gcirc;elo tuj foriris de li.</l>
  <l n='11'>Kaj
    Petro, rekonscii&gcirc;inte, diris: Nun mi certe scias, ke la Eternulo
    elsendis Sian an&gcirc;elon kaj liberigis min el la mano de Herodo kaj
    el la tuta atendado de la popolo Juda.</l>
  <l n='12'>Kaj pripensinte, li
    venis al la domo de Maria, la patrino de Johano, alnomata Marko,
    kie estis multaj kunvenintaj kaj pre&gcirc;antaj.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam li frapis
    &ccirc;e la pordo de la pordego, venis knabino nomata Roda, por
    a&ubreve;skulti,</l>
  <l n='14'>kaj rekonante la vo&ccirc;on de Petro, &scirc;i pro &gcirc;ojo ne
    malfermis la pordegon, sed enkuris, kaj diris, ke Petro staras
    anta&ubreve; la pordego.</l>
  <l n='15'>Kaj oni diris al &scirc;i: Vi frenezas. Sed &scirc;i
    persiste certigis, ke tiel estas. Kaj ili diris: &Gcirc;i estas lia
    an&gcirc;elo.</l>
  <l n='16'>Sed Petro da&ubreve;rigis la frapadon; kaj ili, malferminte,
    vidis lin, kaj miregis.</l>
  <l n='17'>Sed li gestis per la mano, ke ili
    silentu, kaj rakontis al ili, kiamaniere la Eternulo elkondukis
    lin el la malliberejo. Kaj li diris: Sciigu pri tio Jakobon kaj
    la fratojn. Kaj li foriris, kaj iris al alia loko.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam
    tagi&gcirc;is, fari&gcirc;is inter la soldatoj ne malgranda eksciti&gcirc;o, kio
    fari&gcirc;is kun Petro.</l>
  <l n='19'>Kaj Herodo, ser&ccirc;inte kaj ne trovinte lin,
    ekzamenis la gardistojn, kaj ordonis forkonduki ilin al morto.
    Kaj li voja&gcirc;is el Judujo al Cezarea, kaj tie restis iom da tempo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj li estis tre kolera kontra&ubreve; la homoj de Tiro kaj Cidon;
    kaj ili venis unuanime al li, kaj, akirinte la favoron de Blasto,
    la re&gcirc;a &ccirc;ambelano, petis pacon, &ccirc;ar ilia lando estis nutrata de
    la lando de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='21'>Kaj en difinita tago Herodo, vestita en
    re&gcirc;aj vestoj, sidis sur tribunala se&gcirc;o kaj deklamis al ili.</l>
  <l n='22'>Kaj la popolo kriis: &Gcirc;i estas vo&ccirc;o de dio, kaj ne de homo.</l>
  <l n='23'>Kaj
    an&gcirc;elo de la Eternulo tuj frapis lin, pro tio, ke li ne donis al
    Dio la gloron; kaj man&gcirc;ate de vermoj, li senspiri&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Sed la vorto de Dio kreskis kaj pligrandi&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Kaj Barnabas kaj Sa&ubreve;lo revenis de Jerusalem, plenuminte sian
    servadon, kondukante kun si Johanon, kiu estis alnomata Marko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj en Antio&hcirc;ia, en la tiea eklezio, estis profetoj kaj
    instruistoj, Barnabas, kaj Simeon, nomata Niger, kaj Lucio, la
    Kirenano, kaj Manaen, kunvartito de la tetrar&hcirc;o Herodo, kaj
    Sa&ubreve;lo.</l>
  <l n='2'>Kaj dum ili faris servon al la Sinjoro kaj fastis, la
    Sankta Spirito diris: Apartigu al mi Barnabason kaj Sa&ubreve;lon por
    tiu laboro, al kiu mi ilin vokis.</l>
  <l n='3'>Tiam, fastinte kaj pre&gcirc;inte
    kaj metinte sur ilin la manojn, ili forsendis ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj &ccirc;i tiuj, forkondukite de la Sankta Spirito, malsupreniris
    al Sele&ubreve;kia; kaj de tie ili &scirc;ipiris al Kipro.</l>
  <l n='5'>Kaj estante en
    Salamis, ili proklamis la vorton de Dio en la sinagogoj de la
    Judoj; kaj ili havis Johanon kiel helpanton.</l>
  <l n='6'>Kaj trairinte la
    tutan insulon &gcirc;is Pafos, ili trovis unu magiiston, Judan falsan
    profeton, kies nomo estis Bar-Jesuo,</l>
  <l n='7'>kiu estis kun la
    prokonsulo Sergio Pa&ubreve;lo, prudenta viro. &Ccirc;i tiu venigis al si
    Barnabason kaj Sa&ubreve;lon, kaj deziris a&ubreve;di la vorton de Dio.</l>
  <l n='8'>Sed
    kontra&ubreve;staris al ili Elimas, la magiisto (&ccirc;ar tion signifas lia
    nomo), penante deturni la prokonsulon for de la fido.</l>
  <l n='9'>Sed
    Sa&ubreve;lo, kiu estas Pa&ubreve;lo, plenigite de la Sankta Spirito kaj fikse
    rigardante lin,</l>
  <l n='10'>diris: Ho vi, plena de &ccirc;ia trompo kaj
    ruzemeco, filo de diablo, malamiko de &ccirc;ia justeco, &ccirc;u vi ne &ccirc;esos
    defleksi la rektajn vojojn de la Sinjoro?</l>
  <l n='11'>Kaj nun jen la mano
    de la Sinjoro estas sur vi, kaj vi estos blinda, ne vidante la
    sunon dum kelka tempo. Kaj tuj falis sur lin nebulo kaj mallumo,
    kaj &ccirc;irka&ubreve;vagante, li ser&ccirc;is mankondukantojn.</l>
  <l n='12'>Tiam la
    prokonsulo, vidinte la okazinta&jcirc;on, kredis, mirigite de la
    instruado de la Sinjoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed Pa&ubreve;lo kaj liaj akompanantoj ek&scirc;ipiris de Pafos kaj venis
    al Perga en Pamfilio; kaj Johano forlasis ilin kaj reiris al
    Jerusalem.</l>
  <l n='14'>Sed ili, trapasante de Perga venis al Antio&hcirc;ia en
    Pisidio; kaj en la sabato ili eniris en la sinagogon, kaj
    sidi&gcirc;is.</l>
  <l n='15'>Kaj post la legado de la le&gcirc;o kaj la profetoj, la
    sinagogestroj sendis al ili, dirante: Fratoj, se estas &ccirc;e vi
    vorto de admono por la popolo, parolu.</l>
  <l n='16'>Kaj Pa&ubreve;lo, stari&gcirc;inte
    kaj gestinte per la mano, diris:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='16'>Izraelidoj, kaj vi, kiuj timas Dion, a&ubreve;skultu.</l>
  <l n='17'>La Dio de &ccirc;i
    tiu popolo Izrael elektis niajn patrojn, kaj altigis la popolon
    dum la lo&gcirc;ado en Egiptujo, kaj per alta brako elkondukis ilin el
    tie.</l>
  <l n='18'>Kaj en la da&ubreve;ro de &ccirc;irka&ubreve; kvardek jaroj Li toleris ilian
    konduton en la dezerto.</l>
  <l n='19'>Kaj eksterminte sep naciojn en la
    lando Kanaana, Li donis al ili ilian landon kiel heredon por
    &ccirc;irka&ubreve; kvarcent kvindek jaroj;</l>
  <l n='20'>kaj post tio Li donis ju&gcirc;istojn
    &gcirc;is la profeto Samuel.</l>
  <l n='21'>Kaj poste ili petis re&gcirc;on; kaj Dio
    donis al ili Saulon, filon de Ki&scirc;, viron el la tribo de Benjamen,
    por kvardek jaroj.</l>
  <l n='22'>Kaj formetinte lin, Li levis al ili Davidon
    kiel re&gcirc;on, pri kiu Li parolis, atestante: Mi trovis Davidon,
    filon de Ji&scirc;aj, viron la&ubreve; Mia koro; li plenumos Mian tutan volon.</l>
  <l n='23'>El lia idaro Dio la&ubreve; promeso venigis al Izrael Savanton,
    Jesuon,</l>
  <l n='24'>kiam Johano jam predikis anta&ubreve; lia alveno la bapton de
    pento al la tuta popolo Izrael.</l>
  <l n='25'>Kaj dum Johano plenumis sian
    kuradon, li diris: Kiu vi supozas, ke mi estas? mi ne estas tiu.
    Sed jen venas post mi unu, al kiu mi ne estas inda malligi la
    sandalojn de la piedoj.</l>
  <l n='26'>Fratoj, idoj el la raso de Abraham,
    kaj tiuj inter vi, kiuj timas Dion, al ni estas sendita la vorto
    de &ccirc;i tiu savo.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar la lo&gcirc;antoj en Jerusalem kaj iliaj
    regantoj ne konis lin; kaj kondamnante lin, ili plenumis la
    vo&ccirc;ojn de la profetoj &ccirc;iusabate legatajn.</l>
  <l n='28'>Kaj trovinte en li
    nenian ka&ubreve;zon de morto, ili tamen petis Pilaton mortigi lin.</l>
  <l n='29'>Kaj plenuminte &ccirc;ion, kio estis skribita pri li, ili forprenis lin
    de la ligna&jcirc;o kaj metis lin en tombon.</l>
  <l n='30'>Sed Dio levis lin el la
    mortintoj;</l>
  <l n='31'>kaj li estis vidata multajn tagojn de tiuj, kiuj
    venis kun li el Galileo en Jerusalemon, kaj ili nun estas liaj
    atestantoj &ccirc;e la popolo.</l>
  <l n='32'>Kaj ni alportas al vi bonan sciigon
    pri la promeso farita al la patroj,</l>
  <l n='33'>ke Dio plenumis tion al
    ni, la filoj, relevinte Jesuon, kiel anka&ubreve; estas skribite en la
    dua psalmo: Vi estas Mia Filo, hodia&ubreve; Mi vin naskis.</l>
  <l n='34'>Kaj pri
    tio, ke Li relevis lin el la mortintoj, jam ne venontan en
    forputron, Li parolis jene: Mi donos al vi la fidindajn
    favorkora&jcirc;ojn de David.</l>
  <l n='35'>&Ccirc;ar li anka&ubreve; diris en alia psalmo: Vi
    ne permesos, ke Via sanktulo forputru.</l>
  <l n='36'>&Ccirc;ar David, servinte en
    sia generacio al la intenco de Dio, ekdormis, kaj alkolekti&gcirc;is al
    siaj patroj kaj vidis forputron;</l>
  <l n='37'>sed tiu, kiun Dio relevis, ne
    vidis forputron.</l>
  <l n='38'>Estu do sciate al vi, fratoj, ke per &ccirc;i tiu
    estas proklamata al vi pardonado de pekoj;</l>
  <l n='39'>kaj &ccirc;iu kredanto al
    li estas pravigita pri &ccirc;io, pri kio vi ne povis esti pravigitaj
    per la le&gcirc;o de Moseo.</l>
  <l n='40'>Gardu vin do, ke ne venu sur vin tio,
    kio estas dirita en la profetoj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='41'>Rigardu, vi malestimantoj, kaj miru, kaj malaperu,<lb/>
         &Ccirc;ar en via tempo Mi faras ion,<lb/>
         Kion vi ne kredus, se oni rakontus al vi.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='42'>Kaj dum ili eliris el la sinagogo, oni petegis, ke &ccirc;i tiuj
    vortoj estu parolataj al ili la venontan sabaton.</l>
  <l n='43'>Kaj kiam la
    sinagogo disi&gcirc;is, multaj el la Judoj kaj el la piaj prozelitoj
    sekvis Pa&ubreve;lon kaj Barnabason, kiuj, alparolante ilin, ur&gcirc;e
    admonis ilin persisti en la graco de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='44'>En la sekvanta sabato preska&ubreve; la tuta urbo kolekti&gcirc;is, por
    a&ubreve;di la vorton de Dio.</l>
  <l n='45'>Kaj la Judoj, vidante la homamasojn,
    pleni&gcirc;is de &jcirc;aluzo, kaj kontra&ubreve;diris la dirojn de Pa&ubreve;lo, kaj
    blasfemis.</l>
  <l n='46'>Kaj Pa&ubreve;lo kaj Barnabas, parolante kura&gcirc;e, diris:
    Estis necese paroli al vi unue la vorton de Dio. Sed &ccirc;ar vi
    forpu&scirc;is &gcirc;in kaj ne ju&gcirc;as vin indaj je la eterna vivo, jen ni
    turnas nin al la nacianoj.</l>
  <l n='47'>&Ccirc;ar tiel ordonis al ni la Sinjoro:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='47'>Mi vin metis kiel lumon por la nacioj,<lb/>
         Por ke vi estu por savo &gcirc;is la plej malproksima parto de la<lb/>
              tero.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='48'>Kaj a&ubreve;dinte tion, la nacianoj &gcirc;ojis, kaj gloris la vorton de
    Dio; kaj el ili kredis &ccirc;iuj, kiuj estis difinitaj por eterna
    vivo.</l>
  <l n='49'>Kaj la vorto de la Sinjoro estis disportata tra la tuta
    regiono.</l>
  <l n='50'>Sed la Judoj incitis la piajn virinojn bonfamajn kaj
    la &ccirc;efojn de la urbo, kaj instigis persekutadon kontra&ubreve; Pa&ubreve;lo kaj
    Barnabas, kaj forpelis ilin el siaj limoj.</l>
  <l n='51'>Sed ili forskuis la
    polvon de siaj piedoj kontra&ubreve; ili, kaj iris al Ikonio.</l>
  <l n='52'>Kaj la
    dis&ccirc;iploj pleni&gcirc;is de &gcirc;ojo kaj de la Sankta Spirito.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj en Ikonio ili amba&ubreve; eniris en la sinagogon de la Judoj, kaj
    tiel parolis, ke granda amaso da Judoj kaj Grekoj kredis.</l>
  <l n='2'>Sed
    la nekredantaj Judoj ekscitis kaj malbonigis la animojn de la
    nacianoj kontra&ubreve; la fratoj.</l>
  <l n='3'>Tial ili restis longan tempon tie,
    sentime parolante en la Sinjoro, kiu atestadis pri la vorto de
    Sia graco, lasante, ke signoj kaj mirakloj fari&gcirc;u per iliaj
    manoj.</l>
  <l n='4'>Sed la lo&gcirc;antaro de la urbo dividi&gcirc;is; unuj estis kun la
    Judoj, kaj aliaj kun la apostoloj.</l>
  <l n='5'>Kaj kiam fari&gcirc;is atenco de
    la nacianoj kaj anka&ubreve; de la Judoj kun iliaj regantoj, por ataki
    kaj &scirc;tonmortigi ilin,</l>
  <l n='6'>scii&gcirc;inte pri &gcirc;i, ili forsavis sin en la
    urbojn de Likaonio &dash; Listran kaj Derben kaj la &ccirc;irka&ubreve;a&jcirc;on;</l>
  <l n='7'>kaj
    tie ili proklamis la evangelion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj en Listra sidadis unu viro senforta en la piedoj, kiu estis
    lama de la patrina ventro, kaj neniam piediris.</l>
  <l n='9'>Li a&ubreve;dis Pa&ubreve;lon
    paroli; kaj &ccirc;i tiu, fikse rigardante lin, kaj vidante, ke ili
    havas fidon por esti sanigita,</l>
  <l n='10'>diris per la&ubreve;ta vo&ccirc;o: Stari&gcirc;u
    rekte sur viaj piedoj. Kaj li salte levi&gcirc;is kaj piediris.</l>
  <l n='11'>Kaj
    la homamaso, vidinte tion, kion Pa&ubreve;lo faris, levis sian vo&ccirc;on,
    kaj diris en la Likaonia lingvo: La dioj en homa formo
    malsupreniris al ni.</l>
  <l n='12'>Kaj Barnabason ili nomis Ze&ubreve;s, kaj Pa&ubreve;lon
    Hermes, &ccirc;ar &ccirc;i tiu estis la &ccirc;efa parolanto.</l>
  <l n='13'>Kaj la pastro de
    la Ze&ubreve;s, kiu estis anta&ubreve; la urbo, alkondukis bovojn kaj
    girlandojn al la pordegoj, kaj volis oferi kun la homamasoj.</l>
  <l n='14'>Sed la apostoloj Pa&ubreve;lo kaj Barnabas, a&ubreve;dinte, dis&scirc;iris siajn
    vestojn, kaj anta&ubreve;ensaltis en la amason, kriante,</l>
  <l n='15'>kaj dirante:
    Ho viroj, kial vi tion faras? Ni anka&ubreve; estas homoj, samsentaj
    kiel vi, kaj ni alportas al vi evangelion, por turni vin de &ccirc;i
    tiuj vanta&jcirc;oj al la vivanta Dio, kiu faris la &ccirc;ielon kaj la teron
    kaj la maron kaj &ccirc;ion en ili;</l>
  <l n='16'>kaj kiu en la pasintaj
    generacioj permesis, ke &ccirc;iuj nacioj iru siajn proprajn vojojn.</l>
  <l n='17'>Tamen Li ne lasis Sin sen atesto, &ccirc;ar Li bonfaris, donante al vi
    pluvojn el la &ccirc;ielo kaj fruktoportajn sezonojn, plenigante viajn
    korojn per nutra&jcirc;o kaj feli&ccirc;o.</l>
  <l n='18'>Kaj tiel dirante, ili apena&ubreve;
    retenis la amasojn de oferado al ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Sed alvenis Judoj el Antio&hcirc;ia kaj Ikonio, kaj, instiginte la
    amason, ili pri&jcirc;etis Pa&ubreve;lon per &scirc;tonoj, kaj trenis lin ekster la
    urbon, pensante, ke li mortis.</l>
  <l n='20'>Sed kiam la dis&ccirc;iploj staris
    &ccirc;irka&ubreve; li, li levi&gcirc;is, kaj eniris en la urbon; kaj en la sekvanta
    tago li eliris kun Barnabas al Derbe.</l>
  <l n='21'>Kaj proklaminte la
    evangelion al tiu urbo, kaj varbinte multajn dis&ccirc;iplojn, ili
    revenis al Listra kaj Ikonio kaj Antio&hcirc;ia,</l>
  <l n='22'>firmigante la
    animojn de la dis&ccirc;iploj, kaj admonante, ke ili restu en la fido,
    kaj ke tra multaj suferoj ni devas eniri en la regnon de Dio.</l>
  <l n='23'>Kaj elektinte presbiterojn por ili en &ccirc;iu eklezio, kaj pre&gcirc;inte
    kun fastado, ili rekomendis ilin al la Sinjoro, al kiu ili
    ekkredis.</l>
  <l n='24'>Kaj trairinte Pisidion, ili venis en Pamfilion.</l>
  <l n='25'>Kaj parolinte la vorton en Perga, ili malsupreniris al Atalia;</l>
  <l n='26'>kaj de tie ili &scirc;ipiris al Antio&hcirc;ia, de kie ili estis konfiditaj
    al la graco de Dio por la laboro, kiun ili plenumis.</l>
  <l n='27'>Kaj kiam
    ili alvenis, ili kunvenigis la eklezion, kaj rakontis &ccirc;ion, kion
    Dio per ili faris, kaj ke Li malfermis al la nacianoj pordon de
    fido.</l>
  <l n='28'>Kaj ili restis kelkan tempon kun la dis&ccirc;iploj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj iuj homoj voja&gcirc;is tien el Judujo, kaj instruis la fratojn:
    Se vi ne cirkumcidi&gcirc;os la&ubreve; la moro de Moseo, vi ne povas savi&gcirc;i.</l>
  <l n='2'>Kaj kiam Pa&ubreve;lo kaj Barnabas havis ne malgrandan malkonsenton
    kaj diskutadon kontra&ubreve; ili, oni aran&gcirc;is, ke Pa&ubreve;lo kaj Barnabas
    kaj aliaj tieuloj iru Jerusalemon al la apostoloj kaj presbiteroj
    pri tiu demando.</l>
  <l n='3'>Ili do, forkondukite de la eklezio, trairis
    Fenikion kaj Samarion, anoncante la konvertadon de la nacianoj,
    kaj faris grandan &gcirc;ojon al &ccirc;iuj fratoj.</l>
  <l n='4'>Kaj alveninte en
    Jerusalemon, ili estis akceptitaj de la eklezio kaj apostoloj kaj
    presbiteroj, kaj raportis &ccirc;ion, kion Dio faris per ili.</l>
  <l n='5'>Sed
    levi&gcirc;is iuj kredantoj el la sekto de la Fariseoj, dirante: Estas
    necese cirkumcidi ilin, kaj ordoni, ke ili observu la le&gcirc;on de
    Moseo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj kunvenis la apostoloj kaj presbiteroj, por esplori tiun
    aferon.</l>
  <l n='7'>Kaj post multe da diskutado, Petro stari&gcirc;is, kaj diris
    al ili:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>Fratoj, vi scias, ke jam anta&ubreve; longe Dio elektis min el inter vi,
    por ke per mia bu&scirc;o la nacianoj a&ubreve;du la vorton de la evangelio
    kaj kredu.</l>
  <l n='8'>Kaj Dio, kiu konas la korojn, atestis al ili,
    donante al ili la Sanktan Spiriton tiel same, kiel al ni;</l>
  <l n='9'>kaj
    Li faris nenian diferencon inter ni kaj ili, per la fido
    puriginte iliajn korojn.</l>
  <l n='10'>Nun do kial vi incitas Dion,
    dezirante meti sur la kolon de la dis&ccirc;iploj jugon, kiun povis
    porti nek niaj patroj, nek ni?</l>
  <l n='11'>Sed ni kredas pri nia savo per
    la graco de la Sinjoro Jesuo tiel same, kiel anka&ubreve; ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj silentis la tuta amaso; kaj ili a&ubreve;skultis, dum Pa&ubreve;lo kaj
    Barnabas rakontis, kiom da signoj kaj mirakloj Dio faris &ccirc;e la
    nacianoj per ili.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam ili &ccirc;esis paroli, Jakobo respondis,
    dirante:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='13'>Fratoj, a&ubreve;skultu min;</l>
  <l n='14'>Simeon rakontis, kiel unue Dio vizitis
    nacianojn, por elekti el ili popolon por Sia nomo.</l>
  <l n='15'>Kaj al tio
    konsentas la vortoj de la profetoj, kiel estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='16'>Post tio Mi revenos,<lb/>
         Kaj Mi restarigos la falintan tabernaklon de David,<lb/>
         Mi restarigos la detruita&jcirc;ojn,<lb/>
         Kaj Mi rekonstruos &gcirc;in;<lb/></l>
  <l n='17'>Por ke strebu al la Eternulo la ceteraj homoj<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj nacioj, inter kiuj estas proklamata Mia nomo,<lb/>
         Diras la Eternulo,<lb/></l>
  <l n='18'>Kiu tion faras jam de la tempo antikva.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Tial mi decidas, ke ni ne &gcirc;enu tiujn el la nacianoj, kiuj
    turni&gcirc;as al Dio;</l>
  <l n='20'>sed ni admonu ilin, ke ili detenu sin de
    malpuri&gcirc;oj &ccirc;e idoloj kaj de mal&ccirc;asteco kaj de sufokita&jcirc;oj kaj de
    sango.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar de post antikvaj generacioj Moseo havas en &ccirc;iuj
    urboj tiujn, kiuj lin predikas, legate en la sinagogoj &ccirc;iusabate.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Tiam al la apostoloj kaj presbiteroj kun la tuta eklezio
    &scirc;ajnis bone elekti virojn el inter si kaj sendi ilin al Antio&hcirc;ia
    kun Pa&ubreve;lo kaj Barnabas: nome Judas, alnomata Barsabas, kaj Silas,
    viroj konataj inter la fratoj;</l>
  <l n='23'>kaj ili sendis per ili la jenan
    leteron: La apostoloj kaj presbiteroj, al la fratoj, kiuj estas
    el la nacianoj en Antio&hcirc;ia kaj Sirio kaj Kilikio, kun saluto:</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar ni a&ubreve;dis, ke iuj el ni &gcirc;enis vin per vortoj maltrankviligaj
    por viaj animoj, al kiuj ni ne ordonis tion,</l>
  <l n='25'>&scirc;ajnis bone al ni
    unuanime, ke ni elektu virojn kaj sendu ilin al vi kun niaj
    amataj Barnabas kaj Pa&ubreve;lo,</l>
  <l n='26'>homoj, kiuj riskis siajn vivojn pro
    la nomo de nia Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  <l n='27'>Ni do sendis Judason kaj
    Silason, kiuj anka&ubreve; mem bu&scirc;e diros tion saman.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar al la
    Sankta Spirito kaj al ni &scirc;ajnis bone meti sur vin nenian alian
    &scirc;ar&gcirc;on, krom la jenaj necesaj aferoj:</l>
  <l n='29'>ke oni sin detenu de
    idoloferita&jcirc;oj kaj de sango kaj de sufokita&jcirc;oj kaj de mal&ccirc;asteco;
    se vi vin gardos kontra&ubreve; tio, vi bone agos. Adia&ubreve;!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Ili do, forsendite, iris al Antio&hcirc;ia; kaj kunveniginte la
    amason, ili transdonis la leteron.</l>
  <l n='31'>Kaj leginte &gcirc;in, ili &gcirc;ojis
    pro la konsolo.</l>
  <l n='32'>Kaj Judas kaj Silas, kiuj estis anka&ubreve; mem
    profetoj, konsolis la fratojn per multe da parolo kaj firmigis
    ilin.</l>
  <l n='33'>Kaj pasiginte kelkan tempon, ili kun paco foriris de la
    fratoj al siaj forsendintoj.</l>
  <l n='34'>(Tamen pla&ccirc;is al Silas tie
    restadi.)</l>
  <l n='35'>Sed Pa&ubreve;lo kaj Barnabas restis en Antio&hcirc;ia,
    instruante kaj predikante, kun multaj aliaj, la vorton de la
    Sinjoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj post kelke da tagoj Pa&ubreve;lo diris al Barnabas: Ni reiru, kaj
    vizitu niajn fratojn en &ccirc;iu urbo, kie ni proklamis la vorton de
    la Sinjoro, kaj vidu, kiel ili fartas.</l>
  <l n='37'>Kaj Barnabas konsilis
    kunpreni Johanon, alnomatan Marko.</l>
  <l n='38'>Sed Pa&ubreve;lo ne aprobis
    kunpreni tiun, kiu sin fortiris de ili en Pamfilio, kaj ne
    kuniris en la laboron.</l>
  <l n='39'>Kaj fari&gcirc;is disputo, tiel ke ili
    disi&gcirc;is unu de la alia; kaj Barnabas, kunprenante Markon, &scirc;ipiris
    al Kipro;</l>
  <l n='40'>sed Pa&ubreve;lo, elektinte Silason, foriris, konfidite de
    la fratoj al la graco de Dio.</l>
  <l n='41'>Kaj li iris tra Sirio kaj
    Kilikio, firmigante la ekleziojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li venis al Derbe kaj Listra; kaj jen tie estis unu
    dis&ccirc;iplo, nomata Timoteo, filo de kredanta Judino kaj de Greka
    patro.</l>
  <l n='2'>Tiu estis bone atestata de la fratoj en Listra kaj
    Ikonio.</l>
  <l n='3'>Tiun Pa&ubreve;lo deziris, ke li foriru kun li, kaj li prenis
    kaj cirkumcidis lin pro la Judoj, kiuj estis en tiuj regionoj;
    &ccirc;ar &ccirc;iuj sciis, ke lia patro estas Greko.</l>
  <l n='4'>Kaj dum ili trapasis
    la urbojn, ili transdonis al ili por observado la dekretojn,
    deciditajn de la apostoloj kaj presbiteroj en Jerusalem.</l>
  <l n='5'>Tiel
    la eklezioj firmi&gcirc;is en la fido, kaj kreskis la&ubreve;nombre &ccirc;iutage.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj ili trairis la Frigian kaj Galatujan regionon, malpermesite
    de la Sankta Spirito priparoli la vorton en Azio;</l>
  <l n='7'>kaj veninte
    apud Misia, ili klopodis eniri en Bitinion, kaj la Spirito de
    Jesuo tion ne permesis al ili;</l>
  <l n='8'>kaj pasinte preter Misia, ili
    malsupreniris al Troas.</l>
  <l n='9'>Kaj vizio aperis al Pa&ubreve;lo dum la nokto:
    viro Makedona staris, kaj petegis lin, dirante: Transpasu al
    Makedonujo, kaj nin helpu.</l>
  <l n='10'>Kaj post kiam li vidis la vizion,
    ni tuj penis foriri en Makedonujon, konkludinte, ke Dio vokis
    nin, por prediki al ili la evangelion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Tial, ek&scirc;ipirinte de Troas, ni rekte veturis al Samotrake, kaj
    la sekvantan tagon al Neapolis;</l>
  <l n='12'>kaj de tie al Filipi, kiu
    estas kolonio, &ccirc;efurbo de la Makedonuja provinco; kaj en tiu urbo
    ni restis dum kelke da tagoj.</l>
  <l n='13'>Kaj en la sabato ni eliris
    ekster la pordegon apud rivero, kie, ni supozis, estis kunvenejo
    por pre&gcirc;ado; kaj ni sidi&gcirc;is, kaj parolis al la virinoj
    kunvenintaj.</l>
  <l n='14'>Kaj unu virino, nomata Lidia, vendistino de
    purpuro, el la urbo Tiatira, adorantino de Dio, nin a&ubreve;dis; &scirc;ian
    koron la Sinjoro malfermis, por atenti la parolojn de Pa&ubreve;lo.</l>
  <l n='15'>Kaj kiam &scirc;i estis baptita, kun sia familio, &scirc;i nin petegis,
    dirante: Se vi ju&gcirc;as min fidela al la Sinjoro, venu, kaj lo&gcirc;u en
    mia domo. Kaj &scirc;i devigis nin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj kiam ni iris al la kunvenejo por pre&gcirc;ado, renkontis nin
    unu knabino, kiu havis orakolan spiriton kaj kiu per a&ubreve;gurado
    alportadis al siaj mastroj multan gajnon.</l>
  <l n='17'>&Scirc;i sekvis Pa&ubreve;lon kaj
    nin, kaj kriadis, dirante: Tiuj homoj estas servistoj de Dio la
    Plejalta, kiuj proklamas al vi vojon de savo.</l>
  <l n='18'>Kaj tion &scirc;i
    faris dum multe da tagoj. Sed Pa&ubreve;lo, &ccirc;agrenite, turnis sin, kaj
    diris al la spirito: Mi ordonas al vi en la nomo de Jesuo Kristo,
    ke vi eliru el &scirc;i. Kaj &gcirc;i eliris en tiu sama horo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Sed &scirc;iaj mastroj, vidinte, ke eliris la espero de ilia gajno,
    kaptis Pa&ubreve;lon kaj Silason, kaj trenis ilin en la placon al la
    regantoj,</l>
  <l n='20'>kaj kondukinte ilin al la urbestroj, diris: &Ccirc;i tiuj
    homoj treege maltrankviligas nian urbon, estante Judoj,</l>
  <l n='21'>kaj
    ili proklamas morojn, kiujn ne decas akcepti nek fari por ni,
    kiuj estas Romanoj.</l>
  <l n='22'>Kaj la popolo amase sin kolektis kontra&ubreve;
    ili; kaj la urbestroj, for&scirc;irinte de ili la vestojn, ordonis, ke
    oni vergobatu ilin.</l>
  <l n='23'>Kaj metinte sur ilin multajn batojn, ili
    &jcirc;etis ilin en malliberejon, ordonante al la estro de la
    malliberejo, ke li forte gardu ilin;</l>
  <l n='24'>kaj li, ricevinte tiun
    ordonon, &jcirc;etis ilin en la internan karceron kaj fiksis iliajn
    piedojn en la trabon.</l>
  <l n='25'>Sed &ccirc;irka&ubreve; la noktomezo Pa&ubreve;lo kaj Silas
    pre&gcirc;is kaj himnis al Dio, kaj la katenitoj a&ubreve;skultis ilin;</l>
  <l n='26'>kaj
    subite fari&gcirc;is granda tertremo, tiel ke la fundamentoj de la
    malliberejo skui&gcirc;is; kaj tuj &ccirc;iuj pordoj malfermi&gcirc;is, kaj &ccirc;ies
    katenoj falis.</l>
  <l n='27'>Kaj la malliberejestro, veki&gcirc;inte, kaj vidante
    la pordojn de la karcero malfermitaj, eltiris sian glavon kaj
    volis mortigi sin, supozante, ke la malliberuloj forkuris.</l>
  <l n='28'>Sed
    Pa&ubreve;lo vokis per la&ubreve;ta vo&ccirc;o, dirante: Nenian malbonon faru al vi,
    &ccirc;ar ni &ccirc;iuj estas &ccirc;i tie.</l>
  <l n='29'>Kaj veniginte lumilon, li ensaltis,
    kaj, tremante de timo, klini&gcirc;is anta&ubreve; Pa&ubreve;lo kaj Silas,</l>
  <l n='30'>kaj
    kondukis ilin eksteren, kaj diris: Sinjoroj, kion mi devas fari,
    por esti savita?</l>
  <l n='31'>Kaj ili diris: Kredu al la Sinjoro Jesuo, kaj
    vi estos savita, vi kaj via familio.</l>
  <l n='32'>Kaj ili parolis la vorton
    de la Sinjoro al li kaj al &ccirc;iuj en lia domo.</l>
  <l n='33'>Kaj li kondukis
    ilin en tiu sama nokta horo kaj lavis al ili la batovundojn; kaj
    bapti&gcirc;is senprokraste li kaj &ccirc;iuj liaj domanoj.</l>
  <l n='34'>Kaj li
    kondukis ilin en sian domon, kaj aran&gcirc;is por ili man&gcirc;otablon, kaj
    tre &gcirc;ojis kun sia tuta domanaro, ekkredinte al Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Sed kiam tagi&gcirc;is, la urbestroj sendis la liktorojn, por diri:
    Forliberigu tiujn homojn.</l>
  <l n='36'>Kaj la malliberejestro raportis la
    vortojn al Pa&ubreve;lo: La urbestroj &jcirc;us sendis, por ke vi forliberi&gcirc;u;
    tial nun elvenu kaj foriru pace.</l>
  <l n='37'>Sed Pa&ubreve;lo diris al ili: Ili
    publike vergobatis nin ne kondamnitajn, kvankam ni estas Romanoj,
    kaj nin &jcirc;etis en malliberejon; kaj &ccirc;u ili nun el&jcirc;etas nin ka&scirc;e?
    tute ne; ili mem venu kaj forkonduku nin.</l>
  <l n='38'>Kaj la liktoroj
    raportis tiujn vortojn al la urbestroj; kaj &ccirc;i tiuj timis,
    a&ubreve;dante, ke ili estas Romanoj;</l>
  <l n='39'>kaj ili venis kaj petegis ilin,
    kaj, elkondukinte ilin, petis, ke ili foriru de la urbo.</l>
  <l n='40'>Kaj
    ili eliris el la malliberejo, kaj eniris en la domon de Lidia;
    kaj vidinte kaj konsolinte la fratojn, ili foriris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj voja&gcirc;inte tra Amfipolis kaj Apolonia, ili alvenis en
    Tesalonikon, kie estis sinagogo de la Judoj;</l>
  <l n='2'>kaj la&ubreve; sia kutimo
    Pa&ubreve;lo eniris al ili, kaj dum tri sabatoj li rezonadis kun ili el
    la Skriboj,</l>
  <l n='3'>klarigante kaj montrante, ke la Kristo devis suferi
    kaj relevi&gcirc;i el la mortintoj, kaj dirante: &Ccirc;i tiu Jesuo, kiun mi
    predikas al vi, estas la Kristo.</l>
  <l n='4'>Kaj unuj el ili estis
    konvinkitaj, kaj kunsorti&gcirc;is kun Pa&ubreve;lo kaj Silas; kaj el la piaj
    Grekoj granda amaso, kaj el la &ccirc;efaj virinoj ne malmultaj.</l>
  <l n='5'>Sed
    la Judoj, enviante, varbis kelkajn malnoblulojn el la popola&ccirc;o,
    kaj, kolektinte homamason, entumultigis la urbon; kaj atakinte la
    domon de Jason, ili klopodis elkonduki ilin al la popolo.</l>
  <l n='6'>Sed
    ne trovinte ilin, ili trenis Jasonon kaj kelkajn fratojn anta&ubreve; la
    urbestrojn, kriante: Tiuj samaj, kiuj renversis la tutan mondon,
    alestas anka&ubreve; &ccirc;i tie;</l>
  <l n='7'>ilin Jason akceptis; kaj ili &ccirc;iuj agas
    kontra&ubreve; la dekretoj de Cezaro, dirante, ke estas alia re&gcirc;o,
    Jesuo.</l>
  <l n='8'>Kaj ili maltrankviligis la homamason kaj la urbestrojn,
    kiuj tion a&ubreve;dis.</l>
  <l n='9'>Kaj &ccirc;i tiuj, ricevinte garantia&jcirc;on de Jason
    kaj la aliaj, liberigis ilin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la fratoj tuj forsendis Pa&ubreve;lon kaj Silason nokte al Berea;
    kaj alveninte tien, ili iris en la sinagogon de la Judoj.</l>
  <l n='11'>Kaj
    &ccirc;i tiuj estis pli noblaj ol la Tesalonikanoj, &ccirc;ar ili akceptis la
    vorton kun plena fervoro, kaj &ccirc;iutage esploris la Skribojn, por
    konstati, &ccirc;u tiuj aferoj estas veraj.</l>
  <l n='12'>Tial multaj el ili
    kredis, kaj ne malmultaj el la Grekaj virinoj honorindaj kaj el
    la viroj.</l>
  <l n='13'>Sed kiam la Judoj en Tesaloniko scii&gcirc;is, ke anka&ubreve; en
    Berea la vorto de Dio estas proklamita de Pa&ubreve;lo, ili venis anka&ubreve;
    tien, maltrankviligante kaj ekscitante la homamason.</l>
  <l n='14'>Kaj tiam
    la fratoj tuj forsendis Pa&ubreve;lon, por ke li iru &gcirc;is la marbordo;
    sed Silas kaj Timoteo restis ankora&ubreve; tie.</l>
  <l n='15'>Kaj la gvidantoj de
    Pa&ubreve;lo kondukis lin &gcirc;is Ateno, kaj ricevinte komision al Silas kaj
    Timoteo, ke ili venu al li kiel eble plej rapide, ili foriris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj dum Pa&ubreve;lo atendis ilin en Ateno, lia spirito &ccirc;agreni&gcirc;is en
    li, kiam li vidis la urbon idolplena.</l>
  <l n='17'>Tial li rezonadis en la
    sinagogoj kun la Judoj kaj la diotimantoj, kaj sur la placo
    &ccirc;iutage kun la renkontitoj.</l>
  <l n='18'>Kaj iuj el la Epikuranaj kaj
    Stoikaj filozofoj lin renkontis. Kaj unuj diris: Kion volus diri
    &ccirc;i tiu vort&scirc;utanto? aliaj diris: Li &scirc;ajnas esti proklamanto de
    fremdaj dia&jcirc;oj; &ccirc;ar li predikis Jesuon kaj la relevi&gcirc;on.</l>
  <l n='19'>Kaj
    ili prenis lin, kaj kondukis lin al la Areopago, dirante: &Ccirc;u ni
    povas scii, kio estas tiu nova instruo, priparolata de vi?</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar
    fremda&jcirc;ojn vi portas al niaj oreloj; ni do volas scii, kion
    signifas tiuj aferoj.</l>
  <l n='21'>(&Ccirc;iuj Atenanoj kaj la tie lo&gcirc;antaj
    fremduloj pasigadis la tempon &ccirc;e nenio alia, krom diri a&ubreve; a&ubreve;di
    ion plej novan.)</l>
  <l n='22'>Kaj Pa&ubreve;lo staris meze de la Areopago, kaj
    diris:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='22'>Atenanoj, mi rimarkas, ke vi estas &ccirc;iurilate tro servemaj al
    dia&jcirc;oj.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar preterpasante kaj rigardante viajn adorata&jcirc;ojn, mi
    trovis anka&ubreve; altaron, sur kiu estis skribite: AL DIO NEKONATA.
    Kiun do vi nekonante adoras, Tiun mi predikas al vi.</l>
  <l n='24'>La Dio,
    kiu faris la mondon kaj &ccirc;ion, kio estas en &gcirc;i, estante per Si mem
    Sinjoro de la &ccirc;ielo kaj la tero, ne lo&gcirc;as en manfaritaj temploj;</l>
  <l n='25'>kaj ne estas servata de homaj manoj, kvaza&ubreve; Li ion bezonus,
    &ccirc;ar Li mem donas al &ccirc;iuj vivon kaj spiron kaj &ccirc;ion;</l>
  <l n='26'>kaj el unu
    origino Li faris &ccirc;iujn naciojn de la homoj, por lo&gcirc;i sur la tuta
    supra&jcirc;o de la tero, difininte ordigitajn epokojn kaj la limojn de
    iliaj lo&gcirc;ejoj;</l>
  <l n='27'>por ke ili ser&ccirc;u Dion, se eble ili povus
    &ccirc;irka&ubreve;palpi kaj trovi Lin, kvankam Li ne estas malproksime de &ccirc;iu
    el ni;</l>
  <l n='28'>&ccirc;ar en Li ni vivas kaj movi&gcirc;as kaj ekzistas, kiel anka&ubreve;
    iuj viaj poetoj diris: &Ccirc;ar ni estas anka&ubreve; Lia idaro.</l>
  <l n='29'>Tial ni,
    estante idaro de Dio, devas ne opinii la Diecon simila al oro a&ubreve;
    ar&gcirc;ento a&ubreve; &scirc;tono, gravura&jcirc;o de homa arto kaj imagado.</l>
  <l n='30'>Kaj la
    tempojn de nesciado preterrigardis Dio, sed nun Li proklamas al
    &ccirc;iuj homoj, ke ili pentu;</l>
  <l n='31'>tial Li difinis tagon, en kiu Li
    ju&gcirc;os la mondon en justeco per tiu viro, kiun Li elektis, doninte
    garantion pri tio al &ccirc;iuj homoj per tio, ke Li relevis lin el la
    mortintoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Kaj a&ubreve;dinte pri relevi&gcirc;o de la mortintoj, unuj mokis; sed
    aliaj diris: Ni a&ubreve;skultos vin denove pri tio.</l>
  <l n='33'>Kaj tiel Pa&ubreve;lo
    eliris el inter ili.</l>
  <l n='34'>Sed iuj viroj ali&gcirc;is al li kaj kredis,
    inter kiuj estis Dionisio, Areopagano, kaj virino, nomata
    Damaris, kaj aliaj kun ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio li foriris el Ateno kaj alvenis en Korinton.</l>
  <l n='2'>Kaj li
    trovis Judon, nomatan Akvila, Pontanon la&ubreve; gento, anta&ubreve; ne longe
    venintan el Italujo, kaj Priskilan, lian edzinon, &ccirc;ar Kla&ubreve;dio jam
    ordonis, ke &ccirc;iuj Judoj foriru el Romo; kaj li iris al ili;</l>
  <l n='3'>kaj,
    &ccirc;ar li estis sammetiisto, li lo&gcirc;is &ccirc;e ili, kaj ili laboris, &ccirc;ar
    ili estis la&ubreve; metio tendofaristoj.</l>
  <l n='4'>Kaj li diskutadis en la
    sinagogo &ccirc;iusabate, kaj penis konvinki Judojn kaj Grekojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kiam do Silas kaj Timoteo alvenis el Makedonujo, Pa&ubreve;lo estis
    premata per la predikado, atestante al la Judoj, ke Jesuo estas
    la Kristo.</l>
  <l n='6'>Sed kiam ili kontra&ubreve;staris kaj blasfemis, li elskuis
    siajn vestojn, kaj diris al ili: Via sango estu sur viaj kapoj;
    mi estas pura; de nun mi iros al la nacianoj.</l>
  <l n='7'>Kaj foririnte de
    tie, li iris en la domon de homo nomata Tito Justo, kiu adoris
    Dion, kaj kies domo estis tuj apud la sinagogo.</l>
  <l n='8'>Kaj Krispo, la
    sinagogestro, kredis al la Sinjoro kune kun &ccirc;iuj siaj domanoj;
    kaj multaj Korintanoj, a&ubreve;dinte, kredis kaj bapti&gcirc;is.</l>
  <l n='9'>Kaj la
    Sinjoro diris per vizio nokte al Pa&ubreve;lo: Ne timu, sed parolu, kaj
    ne silentu;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar mi estas kun vi, kaj neniu vin atakos, por
    fari al vi malbonon; &ccirc;ar mi havas multe da homoj en &ccirc;i tiu urbo.</l>
  <l n='11'>Kaj li lo&gcirc;is tie jaron kaj ses monatojn, instruante inter ili
    la vorton de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Sed kiam Galiono estis prokonsulo de la A&hcirc;aja lando, la Judoj
    levi&gcirc;is unuanime kontra&ubreve; Pa&ubreve;lo, kaj kondukis lin al la tribunala
    se&gcirc;o,</l>
  <l n='13'>dirante: Kontra&ubreve; la le&gcirc;o &ccirc;i tiu instigas homojn adori
    Dion.</l>
  <l n='14'>Sed kiam Pa&ubreve;lo estis malfermonta la bu&scirc;on, Galiono diris
    al la Judoj: Se vere tio estus ia maljusta&jcirc;o a&ubreve; malbonega
    kanajla&jcirc;o, ho Judoj, estus racie, ke mi vin toleru;</l>
  <l n='15'>sed se
    prezenti&gcirc;as demandoj pri vortoj kaj nomoj kaj via propra le&gcirc;o, vi
    mem &gcirc;in atentu; pri tiaj aferoj mi ne volas esti ju&gcirc;anto.</l>
  <l n='16'>Kaj
    li forpelis ilin de la tribunala se&gcirc;o.</l>
  <l n='17'>Kaj ili &ccirc;iuj ekkaptis
    Sosteneson, la sinagogestron, kaj batis lin anta&ubreve; la tribunala
    se&gcirc;o. Kaj Galiono atentis nenion el tio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj Pa&ubreve;lo, restinte post tio ankora&ubreve; dum multe da tagoj,
    adia&ubreve;is la fratojn, kaj de tie &scirc;ipiris al Sirio, kaj kun li
    Priskila kaj Akvila; sed li razis sian kapon en Kenkrea, &ccirc;ar li
    faris sanktan promeson.</l>
  <l n='19'>Kaj ili alvenis en Efeson, kaj li
    lasis ilin tie; sed li mem eniris en la sinagogon, kaj diskutis
    kun la Judoj.</l>
  <l n='20'>Kaj kiam ili petis lin restadi pli longe, li ne
    konsentis;</l>
  <l n='21'>sed adia&ubreve;inte ilin, kaj dirinte: Mi denove revenos
    al vi, se pla&ccirc;os al Dio &dash; li ek&scirc;ipiris el Efeso.</l>
  <l n='22'>Kaj
    el&scirc;ipi&gcirc;inte en Cezarea, li supreniris kaj salutis la eklezion,
    kaj poste voja&gcirc;is al Antio&hcirc;ia.</l>
  <l n='23'>Kaj pasiginte iom da tempo tie,
    li foriris, kaj trapasis la&ubreve;vice la Galatujan kaj Frigian
    regionon, fortikigante &ccirc;iujn dis&ccirc;iplojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj unu Judo, nomata Apolos, Aleksandriano la&ubreve; gento, viro
    klera, venis al Efeso; kaj li estis potenca en la Skriboj.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;i
    tiu jam estis instruita pri la vojo de la Sinjoro; kaj estante
    fervora en spirito, li paroladis kaj instruadis precize pri
    Jesuo, konante nur la bapton de Johano;</l>
  <l n='26'>kaj li komencis paroli
    sentime en la sinagogo. Sed Akvila kaj Priskila, a&ubreve;dinte lin,
    alprenis lin al si, kaj klarigis al li pli precize la vojon de
    Dio.</l>
  <l n='27'>Kaj kiam li volis transiri en la A&hcirc;ajan landon, la fratoj
    kura&gcirc;igis lin, kaj skribis al la dis&ccirc;iploj, ke ili akceptu lin;
    kaj alveninte, li multe helpis tiujn, kiuj kredis per graco;</l>
  <l n='28'>&ccirc;ar konvinke li refutis la Judojn publike, pruvante per la
    Skriboj, ke Jesuo estas la Kristo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj dum Apolos estis en Korinto, Pa&ubreve;lo, trapasinte la supran
    regionon, venis al Efeso, kaj trovinte iujn dis&ccirc;iplojn,</l>
  <l n='2'>li
    diris al ili: &Ccirc;u vi ricevis la Sanktan Spiriton, kiam vi
    ekkredis? Kaj ili diris al li: Ni ankora&ubreve; e&ccirc; ne a&ubreve;dis, &ccirc;u estas
    Sankta Spirito.</l>
  <l n='3'>Kaj li diris al ili: En kion do vi bapti&gcirc;is?
    Kaj ili diris: En la bapton de Johano.</l>
  <l n='4'>Kaj Pa&ubreve;lo diris: Johano
    baptis per la bapto de pento, dirante al la popolo, ke ili kredu
    al tiu, kiu venos post li, tio estas al Jesuo.</l>
  <l n='5'>Kaj tion
    a&ubreve;dinte, ili bapti&gcirc;is en la nomon de la Sinjoro Jesuo.</l>
  <l n='6'>Kaj kiam
    Pa&ubreve;lo metis siajn manojn sur ilin, la Sankta Spirito venis sur
    ilin; kaj ili ekparolis per lingvoj kaj ekprofetis.</l>
  <l n='7'>Kaj ili
    &ccirc;iuj estis &ccirc;irka&ubreve; dek du viroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj li eniris en la sinagogon, kaj parolis sentime en la da&ubreve;ro
    de tri monatoj, diskutante kaj rezonante rilate la regnon de Dio.</l>
  <l n='9'>Sed kiam kelkaj obstini&gcirc;is kaj malobeis, kalumniante la Vojon
    anta&ubreve; la homamaso, li foriris de ili, kaj forigis la dis&ccirc;iplojn,
    kaj diskutis &ccirc;iutage en la lernejo de Tiranos.</l>
  <l n='10'>Kaj tio da&ubreve;ris
    dum du jaroj; tiel ke &ccirc;iuj lo&gcirc;antoj en Azio, Judoj kaj Grekoj,
    a&ubreve;dis la vorton de la Sinjoro.</l>
  <l n='11'>Kaj Dio faris per la manoj de
    Pa&ubreve;lo eksterordinarajn miraklojn;</l>
  <l n='12'>tiel ke al la malsanuloj oni
    alportis de lia korpo vi&scirc;tukojn a&ubreve; vestotukojn, kaj la malsanoj
    forlasis ilin, kaj la malbonaj spiritoj eliris.</l>
  <l n='13'>Sed anka&ubreve;
    kelkaj el la vagemaj Judoj, ekzorcistoj, entreprenis nomi super
    tiuj, kiuj havis la malbonajn spiritojn, la nomon de la Sinjoro
    Jesuo, dirante: Mi ekzorcas vin per Jesuo, kiun Pa&ubreve;lo predikas.</l>
  <l n='14'>Kaj sep filoj de unu Judo, Skeva, &ccirc;efpastro, tion faris.</l>
  <l n='15'>Kaj la malbona spirito responde diris al ili: Jesuon mi konas,
    kaj Pa&ubreve;lon mi konas; sed kiuj estas vi?</l>
  <l n='16'>Kaj la viro, en kiu
    estis la malbona spirito, sin &jcirc;etis sur ilin, kaj venkis kaj
    superfortis ilin, tiel ke ili forkuris el tiu domo nudaj kaj
    vunditaj.</l>
  <l n='17'>Kaj tio scii&gcirc;is al &ccirc;iuj, kiuj lo&gcirc;is en Efeso, Judoj
    kaj Grekoj; kaj timo falis sur ilin &ccirc;iujn, kaj la nomo de la
    Sinjoro Jesuo grandi&gcirc;is.</l>
  <l n='18'>Multaj anka&ubreve; el la kredantoj venis,
    kaj konfesis, montrante siajn agojn.</l>
  <l n='19'>Kaj ne malmultaj el tiuj,
    kiuj praktikis magiajn artojn, alportis amase siajn librojn, kaj
    bruligis ilin anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;iuj; kaj oni kalkulis ilian
    valoron, kaj trovis &gcirc;in kvindek miloj da moneroj ar&gcirc;entaj.</l>
  <l n='20'>Tiel forte kreskis la vorto de la Sinjoro kaj sukcesis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj kiam tio fini&gcirc;is, Pa&ubreve;lo intencis en la spirito, trapasinte
    Makedonujon kaj la A&hcirc;ajan landon, voja&gcirc;i al Jerusalem, kaj li
    diris: Post kiam mi iros tien, mi devos anka&ubreve; vidi Romon.</l>
  <l n='22'>Kaj
    sendinte en Makedonujon du el siaj helpservantoj, Timoteon kaj
    Eraston, li mem restis iom da tempo en Azio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj &ccirc;irka&ubreve; tiu tempo levi&gcirc;is ne malgranda eksciti&gcirc;o pri la
    Vojo.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar unu viro, nomata Demetrio, ar&gcirc;enta&jcirc;isto, kiu faradis
    ar&gcirc;entajn templetojn de Artemis, liveris al la metiistoj multe da
    okupo;</l>
  <l n='25'>kaj li kunvenigis ilin, kune kun la samokupaj
    laboristoj, kaj diris: Ho viroj, vi scias, ke per &ccirc;i tiu metio ni
    havas bonajn enspezojn.</l>
  <l n='26'>Kaj vi vidas kaj a&ubreve;das, ke ne sole en
    Efeso, sed anka&ubreve; tra preska&ubreve; la tuta Azio, &ccirc;i tiu Pa&ubreve;lo jam
    influis kaj forturnis multe da homoj, dirante, ke tio, kio estas
    manfarita, estas ne-dioj;</l>
  <l n='27'>kaj estas dan&gcirc;ero, ne sole ke &ccirc;i tiu
    nia metio estos malestimata, sed anka&ubreve; ke la templo de la granda
    diino Artemis estos mal&scirc;atata; kaj eble estos senigita je sia
    majesto tiu, kiun la tuta Azio kaj la tuta mondo adoras.</l>
  <l n='28'>A&ubreve;dinte tion, ili pleni&gcirc;is de kolero, kaj ekkriis, dirante:
    Granda estas Artemis de la Efesanoj.</l>
  <l n='29'>Kaj la urbo pleni&gcirc;is de
    tumulto; kaj oni kure kolekti&gcirc;is unuanime en la teatron,
    ekkaptinte Gajon kaj Aristar&hcirc;on, Makedonojn, kunvoja&gcirc;antojn de
    Pa&ubreve;lo.</l>
  <l n='30'>Kaj kiam Pa&ubreve;lo volis eniri anta&ubreve; la popolon, la
    dis&ccirc;iploj tion ne permesis al li.</l>
  <l n='31'>Kaj anka&ubreve; kelkaj el la &ccirc;efoj
    de Azio, kiuj estis liaj amikoj, sendis al li, kaj petegis lin ne
    riski sin en la teatron.</l>
  <l n='32'>Kriadis ili do diverse ion kaj alion,
    &ccirc;ar la kunveno estis konfuzita; kaj la plimulto ne sciis, kial
    ili kunvenis.</l>
  <l n='33'>Kaj el la homamaso ili elpa&scirc;igis Aleksandron,
    kiun la Judoj pu&scirc;is anta&ubreve;en. Kaj Aleksandro gestis per la mano,
    kaj ekprovis pledi anta&ubreve; la popolo.</l>
  <l n='34'>Sed scii&gcirc;inte, ke li estas
    Judo, &ccirc;iuj unuvo&ccirc;e en la da&ubreve;ro de &ccirc;irka&ubreve; du horoj kriadis: Granda
    estas Artemis de la Efesanoj!</l>
  <l n='35'>Kaj kiam la urboskribisto
    kvietigis la amason, li diris: Ho Efesanoj, &ccirc;u do ekzistas homo
    nescianta, ke la urbo de la Efesanoj estas templogardanto de
    Artemis la granda kaj de la el&ccirc;iela falinta&jcirc;o?</l>
  <l n='36'>&Ccirc;ar tio do ne
    estas kontra&ubreve;direbla, vi devas esti trankvilaj, kaj fari nenion
    senpripense.</l>
  <l n='37'>&Ccirc;ar vi alkondukis &ccirc;i tiujn virojn, kiuj estas nek
    templorabistoj nek blasfemantoj de nia diino.</l>
  <l n='38'>Se do Demetrio
    kaj la kun li metiistoj havas plendaferon kontra&ubreve; iu, la ju&gcirc;ejoj
    estas je ilia dispono, kaj ekzistas prokonsuloj; ili procesu unu
    kontra&ubreve; alia.</l>
  <l n='39'>Sed se vi faras esploron pri io alia, tio
    decidi&gcirc;os en la la&ubreve;le&gcirc;a kunveno.</l>
  <l n='40'>&Ccirc;ar estas dan&gcirc;ero, ke oni
    akuzos nin pri tumulto rilate la hodia&ubreve;an aferon, pro manko de
    motivo; kaj rilate &gcirc;in, ni ne povos pravigi &ccirc;i tiun homamasi&gcirc;on.</l>
  <l n='41'>Kaj tion dirinte, li dissendis la kunvenintojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam la tumulto &ccirc;esi&gcirc;is, Pa&ubreve;lo, veniginte al si kaj
    admoninte la dis&ccirc;iplojn, adia&ubreve;is ilin, kaj foriris, por iri en
    Makedonujon.</l>
  <l n='2'>Kaj trairinte tiujn regionojn, kaj per multaj
    paroloj kura&gcirc;iginte la tieulojn, li venis en Grekujon.</l>
  <l n='3'>Kaj
    pasiginte tie tri monatojn, post konspiro farita de la Judoj
    kontra&ubreve; li, kiam li volis &scirc;ipiri al Sirio, li decidis reveni tra
    Makedonujo.</l>
  <l n='4'>Kaj &gcirc;is Azio akompanis lin Sopater el Berea, la
    filo de Pirho; kaj el la Tesalonikanoj, Aristar&hcirc;o kaj Sekundo;
    kaj Gajo el Derbe, kaj Timoteo; kaj Ti&hcirc;iko kaj Trofimo, Azianoj.</l>
  <l n='5'>Sed &ccirc;i tiuj, anta&ubreve;irinte, atendis nin en Troas.</l>
  <l n='6'>Kaj ni
    &scirc;ipiris de Filipi post la tagoj de macoj, kaj alvenis al ili en
    Troas post kvin tagoj, kaj tie ni restis sep tagojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj en la unua tago de la semajno, kiam ni kunvenis, por
    dispecigi panon, Pa&ubreve;lo paroladis al ili, intencante foriri en la
    sekvanta tago; kaj li da&ubreve;rigis sian paroladon &gcirc;is noktomezo.</l>
  <l n='8'>Kaj estis multaj lumiloj en la supra &ccirc;ambro, kie ni kunvenis.</l>
  <l n='9'>Kaj sur la fenestro sidis junulo, nomata E&ubreve;ti&hcirc;o, premegata de
    profunda dormo; kaj dum Pa&ubreve;lo ankora&ubreve; longe paroladis, tiu,
    venkite de la dormo, falis malsupren de la tria eta&gcirc;o, kaj estis
    levita malviva.</l>
  <l n='10'>Kaj Pa&ubreve;lo malsupreniris, kaj falis sur lin,
    kaj &ccirc;irka&ubreve;preninte lin, diris: Ne maltrankvili&gcirc;u; &ccirc;ar lia vivo
    estas en li.</l>
  <l n='11'>Kaj suprenirinte, kaj dispeciginte la panon, kaj
    man&gcirc;inte, kaj parolinte kun ili longe, &gcirc;is la tagi&gcirc;o, fine li
    foriris.</l>
  <l n='12'>Kaj ili alkondukis la knabon vivantan, kaj multe
    konsoli&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed ni, irinte pli frue al la &scirc;ipo, ekveturis al Asos, por tie
    en&scirc;ipigi Pa&ubreve;lon; &ccirc;ar tiel li aran&gcirc;is, intencante mem piediri.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam li renkontis nin en Asos, ni en&scirc;ipigis lin, kaj venis al
    Mitilene.</l>
  <l n='15'>Kaj de tie &scirc;ipirinte, ni alvenis la sekvantan tagon
    kontra&ubreve; &Hcirc;ios; kaj la duan tagon ni atingis Samoson; kaj la trian
    tagon ni alvenis en Mileton.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar Pa&ubreve;lo decidis preterveturi
    Efeson, por ne perdi tempon en Azio; &ccirc;ar li rapidis, por esti en
    Jerusalem, se li nur povos, en la Pentekosta tago.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj de Mileto li sendis al Efeso, kaj alvokis al si la
    presbiterojn de la eklezio.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam ili alvenis, li diris al
    ili:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='18'>Vi mem scias de post la tago, kiam mi unue enpa&scirc;is en Azion,
    kiamaniere mi kondutis inter vi dum la tuta tempo,</l>
  <l n='19'>servante la
    Sinjoron kun &ccirc;ia humileco, kaj &ccirc;e larmoj kaj &ccirc;e tentoj, kiuj
    okazis al mi per la konspiroj de la Judoj;</l>
  <l n='20'>kaj ke mi ne
    hezitis deklari al vi &ccirc;ion utilan, instruante vin publike, kaj de
    domo al domo,</l>
  <l n='21'>ateston farante al Judoj kaj Grekoj pri pento
    anta&ubreve; Dio kaj pri fido al nia Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  <l n='22'>Kaj nun
    jen, enkatenite en spirito, mi iras al Jerusalem, ne sciante, kio
    okazos al mi tie,</l>
  <l n='23'>krom tio, ke la Sankta Spirito atestas al mi
    en &ccirc;iu urbo, dirante, ke katenoj kaj afliktoj min atendas.</l>
  <l n='24'>Sed
    mi taksas je nenio mian vivon kiel al mi mem karan, se nur mi
    povos plenumi mian kuradon, kaj la komision, kiun mi ricevis de
    la Sinjoro Jesuo, atesti la evangelion de la graco de Dio.</l>
  <l n='25'>Kaj
    nun jen mi scias, ke vi &ccirc;iuj, inter kiuj mi iradis, predikante la
    regnon, ne plu vidos mian viza&gcirc;on.</l>
  <l n='26'>Tial mi atestas al vi
    hodia&ubreve;, ke mi estas pura pri la sango de &ccirc;iuj homoj.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar mi ne
    hezitis anonci al vi la tutan intencon de Dio.</l>
  <l n='28'>Gardu vin kaj
    la tutan gregon, en kiu la Sankta Spirito faris vin episkopoj,
    por nutri la eklezion de Dio, kiun li a&ccirc;etis per sia propra
    sango.</l>
  <l n='29'>Mi scias, ke post mia foriro eniros inter vi kruelaj
    lupoj, ne lasante la gregon sendifekta;</l>
  <l n='30'>kaj e&ccirc; el inter vi mem
    levi&gcirc;os viroj perverse parolantaj, por forlogi post si la
    dis&ccirc;iplojn.</l>
  <l n='31'>Tial gardu vin, memorante, ke dum tri jaroj mi ne
    &ccirc;esis admoni &ccirc;iun nokte kaj tage kun larmoj.</l>
  <l n='32'>Kaj nun mi vin
    rekomendas al Dio kaj al la vorto de Lia graco, kiu povas vin
    edifi kaj doni al vi la heredon inter &ccirc;iuj sanktigitoj.</l>
  <l n='33'>Mi ne
    deziras ies ar&gcirc;enton, nek oron, nek vestaron.</l>
  <l n='34'>Vi mem scias, ke
    &ccirc;i tiuj manoj servadis al miaj bezonoj kaj al miaj kunuloj.</l>
  <l n='35'>En
    &ccirc;io mi montris al vi, ke tiel laborante, vi devas helpi la
    malfortulojn, kaj memori la vortojn de la Sinjoro Jesuo, kiujn li
    mem diris: Pli feli&ccirc;e estas doni, ol ricevi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='36'>Kaj tiel dirinte, li genui&gcirc;is, kaj pre&gcirc;is kun ili &ccirc;iuj.</l>
  <l n='37'>Kaj
    &ccirc;iuj ploregis, kaj falis sur la kolon de Pa&ubreve;lo kaj lin kisis,</l>
  <l n='38'>mal&gcirc;ojante precipe pro la vorto, kiun li diris, ke ili ne plu
    vidos lian viza&gcirc;on. Kaj ili akompanis lin &gcirc;is la &scirc;ipo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam ni, aparti&gcirc;inte de ili, ek&scirc;ipiris, ni rekte veturis al
    Kos, kaj en la sekvanta tago al Rodo, kaj de tie al Patara;</l>
  <l n='2'>kaj
    trovinte &scirc;ipon transirontan al Fenikio, ni en&scirc;ipi&gcirc;is kaj
    ekveturis.</l>
  <l n='3'>Kaj ekvidinte Kipron kaj lasinte &gcirc;in maldekstre, ni
    veturis al Sirio, kaj el&scirc;ipi&gcirc;is en Tiro; &ccirc;ar tie la &scirc;ipo devis
    sen&scirc;ar&gcirc;i&gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Kaj trovinte la dis&ccirc;iplojn, ni restis tie sep
    tagojn; kaj tiuj diris al Pa&ubreve;lo per la Spirito, ke li ne aliru
    Jerusalemon.</l>
  <l n='5'>Kaj pasiginte la tagojn, ni eliris kaj ekvoja&gcirc;is;
    kaj ili &ccirc;iuj kune kun edzinoj kaj infanoj akompanis nin &gcirc;is
    ekster la urbo; kaj genui&gcirc;inte sur la marbordo, ni pre&gcirc;is;</l>
  <l n='6'>kaj
    adia&ubreve;inte unuj aliajn, ni en&scirc;ipi&gcirc;is, kaj ili returne iris hejmen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj fininte la marvoja&gcirc;on de Tiro, ni alvenis &ccirc;e Ptolemais; kaj
    ni salutis la fratojn, kaj restis kun ili unu tagon.</l>
  <l n='8'>Kaj en la
    sekvanta tago ni foriris, kaj alvenis en Cezarean; kaj enirinte
    en la domon de la evangeliisto Filipo, kiu estis unu el la sepo,
    ni restis &ccirc;e li.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;i tiu havis kvar filinojn virgulinojn, kiuj
    profetadis.</l>
  <l n='10'>Kaj dum ni restis tie ankora&ubreve; dum kelke da tagoj,
    unu profeto, nomata Agabo, alvoja&gcirc;is el Judujo.</l>
  <l n='11'>Kaj veninte al
    ni, li prenis la zonon de Pa&ubreve;lo, kaj ligis siajn piedojn kaj
    manojn, kaj diris: Tiele diras la Sankta Spirito: Tiamaniere la
    Judoj en Jerusalem ligos la viron, kies estas &ccirc;i tiu zono, kaj
    ili transdonos lin en la manojn de la nacianoj.</l>
  <l n='12'>Kaj a&ubreve;dinte
    tion, ni kaj la tieuloj petis lin, ke li ne aliru Jerusalemon.</l>
  <l n='13'>Sed Pa&ubreve;lo respondis: Kion vi faras, plorante kaj dispremante mian
    koron? &ccirc;ar mi estas preta ne nur esti ligita, sed anka&ubreve; morti en
    Jerusalem pro la nomo de la Sinjoro Jesuo.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam li ne
    konsentis, ni silentis, dirante: Plenumi&gcirc;u la volo de la Sinjoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj post tiuj tagoj ni pretigis niajn paka&jcirc;ojn, kaj supreniris
    al Jerusalem.</l>
  <l n='16'>Kaj iris anka&ubreve; kun ni kelkaj el la dis&ccirc;iploj el
    Cezarea, kunkondukante Mnasonon, Kipranon, unuatempan dis&ccirc;iplon,
    &ccirc;e kiu ni devis lo&gcirc;adi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj kiam ni alvenis en Jerusalemon, la fratoj nin &gcirc;oje
    akceptis.</l>
  <l n='18'>Kaj la sekvantan tagon Pa&ubreve;lo akompanis nin al
    Jakobo, kaj &ccirc;iuj presbiteroj &ccirc;eestis.</l>
  <l n='19'>Kaj salutinte ilin, li
    rakontis detale &ccirc;ion, kion Dio faris inter la nacianoj per lia
    servado.</l>
  <l n='20'>Kaj tion a&ubreve;dinte, ili gloris Dion; kaj ili diris al
    li: Vi vidas, frato, kiom da miloj da kredantoj estas el inter la
    Judoj, kaj ili &ccirc;iuj estas fervoruloj por la le&gcirc;o;</l>
  <l n='21'>kaj oni
    raportis al ili pri vi, ke vi instruas &ccirc;iujn Judojn, kiuj estas
    inter la nacianoj, forlasi Moseon, dirante, ke ili ne cirkumcidu
    la infanojn, nek sekvu la kutimojn.</l>
  <l n='22'>Kio do estas? nepre ili
    a&ubreve;dos, ke vi venis.</l>
  <l n='23'>Faru do tion, kion ni diras al vi: Ni
    havas kvar virojn, kiuj faris sanktan promeson;</l>
  <l n='24'>prenu &ccirc;i
    tiujn, sanktigu vin kun ili, kaj pagu iliajn elspezojn, por ke
    ili razu sian kapon; kaj &ccirc;iuj scios, ke nenia vero estas en tio,
    kion oni raportis pri vi, sed ke vi mem anka&ubreve; iradas orde,
    observante la le&gcirc;on.</l>
  <l n='25'>Sed koncerne la nacianojn, kiuj ekkredis,
    ni jam skribis, decidante, ke ili gardu sin kontra&ubreve;
    idoloferita&jcirc;oj kaj sango kaj sufokita&jcirc;o kaj mal&ccirc;asteco.</l>
  <l n='26'>Tiam
    Pa&ubreve;lo alprenis al si la virojn, kaj, sanktiginte sin kun ili, en
    la sekvanta tago li eniris en la templon, kaj deklaris la
    plenumon de la tagoj de la purigado, &gcirc;is la ofera&jcirc;o estos
    alportita por &ccirc;iu el ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj kiam la sep tagoj preska&ubreve; fini&gcirc;is, la Judoj el Azio,
    vidinte lin en la templo, incitis la tutan homamason, kaj lin
    kaptis,</l>
  <l n='28'>ekkriante: Izraelidoj, helpu: Jen estas la viro, kiu
    &ccirc;ie instruadas &ccirc;iujn kontra&ubreve; la popolo kaj la le&gcirc;o kaj &ccirc;i tiu
    loko, kaj anka&ubreve; li kondukis Grekojn en la templon kaj profanis &ccirc;i
    tiun sanktan lokon.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar ili anta&ubreve;e vidis kun li en la urbo la
    Efesanon Trofimo; kaj ili supozis, ke Pa&ubreve;lo kondukis lin en la
    templon.</l>
  <l n='30'>Kaj la tuta urbo eksciti&gcirc;is, kaj la popolo kunkuris;
    kaj preninte Pa&ubreve;lon, oni trenis lin ekster la templon; kaj tuj la
    pordoj estis &scirc;lositaj.</l>
  <l n='31'>Kaj dum ili penis lin mortigi, famo
    venis al la &ccirc;efkapitano de la kohorto, ke la tuta Jerusalem
    tumultas.</l>
  <l n='32'>Kaj li tuj kunvokis soldatojn kaj centestrojn, kaj
    kuris malsupren sur ilin; kaj &ccirc;i tiuj, vidinte la &ccirc;efkapitanon
    kaj soldatojn, &ccirc;esis bati Pa&ubreve;lon.</l>
  <l n='33'>Tiam la &ccirc;efkapitano
    alproksimi&gcirc;is, kaj arestis lin, kaj ordonis, ke oni ligu lin per
    du katenoj, kaj demandis, kiu li estas, kaj kion li faris.</l>
  <l n='34'>Kaj
    la amaso kriadis diverse ion kaj alion; kaj, ne povante konstati
    la &gcirc;uston pro la tumulto, li ordonis, ke oni konduku lin en la
    fortika&jcirc;on.</l>
  <l n='35'>Kaj kiam li venis sur la &scirc;tuparon, li estis
    portata de la soldatoj pro la perforto de la amaso;</l>
  <l n='36'>&ccirc;ar la
    multego de la popolo sekvis, kriante: Forigu lin!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Kaj Pa&ubreve;lo, jam enkondukota en la fortika&jcirc;on, diris al la
    &ccirc;efkapitano: &Ccirc;u estas permesate al mi diri ion al vi? Kaj li
    diris: &Ccirc;u vi scias la Grekan lingvon?</l>
  <l n='38'>&Ccirc;u vi ne estas la
    Egipto, kiu anta&ubreve; kelka tempo ekmovis ribele kaj elkondukis en la
    dezerton la kvar mil virojn de la Sikarioj?</l>
  <l n='39'>Sed Pa&ubreve;lo diris:
    Mi estas Judo el Tarso en Kilikio, bur&gcirc;o de urbo ne malnobla; kaj
    mi petas vin, permesu al mi paroli al la popolo.</l>
  <l n='40'>Kaj kiam li
    tion permesis, Pa&ubreve;lo, starante sur la &scirc;tuparo, gestis per la mano
    al la popolo; kaj kiam fari&gcirc;is granda silento, li parolis al ili
    en la Hebrea lingvo, dirante:</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Fratoj kaj patroj, a&ubreve;skultu la pledon, kiun mi faras nun anta&ubreve;
    vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj kiam ili a&ubreve;dis, ke li parolas al ili en la Hebrea lingvo,
    ili des pli silenti&gcirc;is; kaj li diris:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Mi estas Judo, naskita en Tarso en Kilikio, sed edukita en &ccirc;i
    tiu urbo &ccirc;e la piedoj de Gamaliel, kaj instruita la&ubreve; la preciza
    maniero de nia prapatra le&gcirc;o, kaj mi estis fervora pro Dio, kiel
    vi &ccirc;iuj estas hodia&ubreve;.</l>
  <l n='4'>Kaj mi persekutis &ccirc;i tiun Vojon &gcirc;is la
    morto, katenante kaj en karcerojn transdonante virojn kaj
    virinojn.</l>
  <l n='5'>Kiel anka&ubreve; atestas pri mi la &ccirc;efpastro kaj la tuta
    plia&gcirc;ularo, de kiuj mi anka&ubreve; ricevis leterojn por la fratoj, kaj
    iris al Damasko, por konduki tiujn, kiuj tie estis, katenitajn al
    Jerusalem, por puni&gcirc;i.</l>
  <l n='6'>Kaj dum mi voja&gcirc;is kaj alproksimi&gcirc;is al
    Damasko, &ccirc;irka&ubreve; tagmezo subite ekbrilis el la &ccirc;ielo granda lumo
    &ccirc;irka&ubreve; mi.</l>
  <l n='7'>Kaj mi falis sur la teron, kaj a&ubreve;dis vo&ccirc;on dirantan
    al mi: Sa&ubreve;lo, Sa&ubreve;lo, kial vi min persekutas?</l>
  <l n='8'>Kaj mi respondis:
    Kiu vi estas, Sinjoro? Kaj li diris al mi: Mi estas Jesuo, la
    Nazaretano, kiun vi persekutas.</l>
  <l n='9'>Kaj tiuj, kiuj estis kun mi,
    vidis ja la lumon, sed ne a&ubreve;dis la vo&ccirc;on de tiu, kiu parolis al
    mi.</l>
  <l n='10'>Kaj mi diris: Kion mi faru, Sinjoro? Kaj la Sinjoro diris
    al mi: Levi&gcirc;u, kaj iru al Damasko; kaj tie vi ricevos informon
    pri &ccirc;io, kio estas difinita, ke vi &gcirc;in faru.</l>
  <l n='11'>Kaj, &ccirc;ar mi ne
    povis vidi pro la gloro de tiu lumo, mi eniris en Damaskon mane
    kondukata de tiuj, kiuj estis kun mi.</l>
  <l n='12'>Kaj unu Ananias, piulo
    la&ubreve; la le&gcirc;o, bone atestata de &ccirc;iuj Judoj tie lo&gcirc;antaj,</l>
  <l n='13'>venis
    al mi, kaj apudstarante, diris al mi: Frato Sa&ubreve;lo, ricevu vian
    vidpovon. Kaj en tiu sama horo mi ekvidis, kaj lin rigardis.</l>
  <l n='14'>Kaj li diris: La Dio de niaj patroj difinis vin, por ke vi sciu
    Lian vojon kaj vidu la Justulon kaj a&ubreve;du vo&ccirc;on el lia bu&scirc;o.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar vi estos lia atestanto anta&ubreve; &ccirc;iuj homoj pri &ccirc;io, kion vi
    vidis kaj a&ubreve;dis.</l>
  <l n='16'>Kaj nun kial vi prokrastas? levi&gcirc;u, kaj
    bapti&gcirc;u, kaj forlavu viajn pekojn, vokante lian nomon.</l>
  <l n='17'>Kaj
    reveninte al Jerusalem kaj pre&gcirc;ante en la templo, mi estis en
    ekstazo,</l>
  <l n='18'>kaj mi vidis lin dirantan al mi: Rapidu, kaj eliru
    tuj el Jerusalem, &ccirc;ar ili ne akceptos vian ateston pri mi.</l>
  <l n='19'>Kaj
    mi diris: Sinjoro, ili mem scias, ke mi malliberigis kaj batis en
    &ccirc;iuj sinagogoj tiujn, kiuj kredas al vi;</l>
  <l n='20'>kaj kiam estis
    ver&scirc;ata la sango de via martiro Stefano, mi anka&ubreve; staris apude
    kaj konsentis, kaj gardis la vestojn de tiuj, kiuj lin mortigis.</l>
  <l n='21'>Kaj li diris al mi: Foriru; &ccirc;ar mi vin sendos malproksimen al
    la nacianoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Ili a&ubreve;skultis lin &gcirc;is tiu vorto, sed tiam ili levis sian
    vo&ccirc;on, dirante: Forigu tian homon de sur la tero; &ccirc;ar ne decas,
    ke li vivu.</l>
  <l n='23'>Kaj dum ili kriis kaj for&jcirc;etis siajn vestojn kaj
    &jcirc;etis polvon en la aeron,</l>
  <l n='24'>la &ccirc;efkapitano ordonis konduki lin
    en la fortika&jcirc;on, kaj diris, ke oni ekzamenu lin per skur&gcirc;ado,
    por ke li scii&gcirc;u, kial oni tiel forte kriis kontra&ubreve; li.</l>
  <l n='25'>Kaj
    kiam ili ligis lin per rimenoj, Pa&ubreve;lo diris al la apudstaranta
    centestro: &Ccirc;u estas la&ubreve;le&gcirc;e por vi skur&gcirc;i Romanon ne kondamnitan?</l>
  <l n='26'>Kaj kiam la centestro tion a&ubreve;dis, li iris al la &ccirc;efkapitano
    kaj raportis, dirante: Kion vi celas fari? &ccirc;ar &ccirc;i tiu viro estas
    Romano.</l>
  <l n='27'>Kaj la &ccirc;efkapitano venis, kaj diris al li: Diru al mi,
    &ccirc;u vi estas Romano? Kaj li diris: Jes.</l>
  <l n='28'>Kaj la &ccirc;efkapitano
    respondis: Per granda sumo mi akiris tiun civitanecon. Kaj Pa&ubreve;lo
    respondis: Sed mi naski&gcirc;is tia.</l>
  <l n='29'>Tiuj do, kiuj devis ekzameni
    lin, tuj foriris de li; kaj la &ccirc;efkapitano anka&ubreve; timis,
    konstatinte, ke tiu estas Romano, kaj ke li lin ligis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Sed en la sekvanta tago, &ccirc;ar li volis certi&gcirc;i, pri kio la
    Judoj lin akuzis, li malligis al li la katenojn, kaj ordonis, ke
    la &ccirc;efpastroj kaj la tuta sinedrio kunvenu; kaj li kondukis
    Pa&ubreve;lon malsupren, kaj starigis lin anta&ubreve; ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='23'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Pa&ubreve;lo, fikse rigardante la sinedrion, diris: Fratoj, mi
    vivadis anta&ubreve; Dio la&ubreve; tute bona konscienco &gcirc;is la nuna tago.</l>
  <l n='2'>Kaj la &ccirc;efpastro Ananias ordonis al la apudstarantoj frapi lian
    bu&scirc;on.</l>
  <l n='3'>Tiam diris Pa&ubreve;lo al li: Dio vin frapos, vi kalkeblanka
    muro; &ccirc;u vi sidas, por ju&gcirc;i min la&ubreve; la le&gcirc;o, kaj kontra&ubreve; la le&gcirc;o
    ordonas, ke oni min frapu?</l>
  <l n='4'>Kaj la apudstarantoj diris: &Ccirc;u vi
    insultas la &ccirc;efpastron de Dio?</l>
  <l n='5'>Kaj Pa&ubreve;lo diris: Mi ne sciis,
    fratoj, ke li estas &ccirc;efpastro; &ccirc;ar estas skribite: Estron de via
    popolo ne insultu.</l>
  <l n='6'>Sed kiam Pa&ubreve;lo eksciis, ke unu parto
    konsistas el Sadukeoj, kaj la alia el Fariseoj, li ekkriis en la
    sinedrio: Fratoj, mi estas Fariseo, filo de Fariseo; pri la
    espero kaj la relevi&gcirc;o de la mortintoj mi estas ju&gcirc;ata.</l>
  <l n='7'>Kaj
    kiam li tion diris, malpaco okazis inter la Fariseoj kaj la
    Sadukeoj, kaj la &ccirc;eestantaro dividi&gcirc;is.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar la Sadukeoj diras,
    ke ne estas relevi&gcirc;o, nek an&gcirc;elo, nek spirito; sed la Fariseoj
    konfesas amba&ubreve;.</l>
  <l n='9'>Kaj fari&gcirc;is bruego; kaj kelkaj skribistoj el la
    partio de la Fariseoj stari&gcirc;is, kaj forte insistis, dirante: Ni
    trovas nenian malbonon en &ccirc;i tiu viro; kaj kio, se parolis al li
    spirito a&ubreve; an&gcirc;elo?</l>
  <l n='10'>Kaj kiam fari&gcirc;is granda malpaco, la
    &ccirc;efkapitano, timante, ke Pa&ubreve;lo estos dis&scirc;irita de ili, ordonis al
    la soldataro malsupreniri kaj forkapti lin perforte el la mezo de
    ili, kaj konduki lin en la fortika&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj la sekvantan nokton la Sinjoro staris apud li, kaj diris:
    Kura&gcirc;u; &ccirc;ar kiel vi jam atestis pri mi en Jerusalem, tiel vi
    devas atesti anka&ubreve; en Romo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj je la tagi&gcirc;o la Judoj konspiris, kaj per solena &jcirc;uro sin
    ligis, dirante, ke ili nek man&gcirc;os nek trinkos, &gcirc;is ili mortigos
    Pa&ubreve;lon.</l>
  <l n='13'>Kaj pli ol kvardek estis la tiel kun&jcirc;urintaj.</l>
  <l n='14'>Kaj
    ili venis al la &ccirc;efpastroj kaj la plia&gcirc;uloj, kaj diris: Ni per
    solena &jcirc;uro ligis nin gustumi nenion, &gcirc;is ni mortigos Pa&ubreve;lon.</l>
  <l n='15'>Nun do vi kune kun la sinedrio instigu la &ccirc;efkapitanon, ke li
    konduku lin al vi, kvaza&ubreve; vi volus ju&gcirc;i pri la afero pli precize;
    kaj ni, anta&ubreve; ol li alproksimi&gcirc;os, estos pretaj pereigi lin.</l>
  <l n='16'>Sed la filo de la fratino de Pa&ubreve;lo, enveninte, a&ubreve;dis pri la
    embusko, kaj li iris en la fortika&jcirc;on, kaj pri tio sciigis
    Pa&ubreve;lon.</l>
  <l n='17'>Kaj Pa&ubreve;lo alvokis unu el la centestroj, kaj diris:
    Konduku &ccirc;i tiun junulon al la &ccirc;efkapitano, &ccirc;ar li havas ion por
    diri al li.</l>
  <l n='18'>Li do prenis lin kaj kondukis lin al la
    &ccirc;efkapitano, kaj diris: La katenito Pa&ubreve;lo min alvokis, kaj petis,
    ke mi konduku al vi &ccirc;i tiun junulon, kiu havas ion por diri al
    vi.</l>
  <l n='19'>Kaj la &ccirc;efkapitano prenis lian manon, kaj, flankenirante,
    demandis lin aparte: Kio estas tio, kion vi havas por diri al mi?</l>
  <l n='20'>Kaj li diris: La Judoj interkonsentis peti, ke vi konduku
    Pa&ubreve;lon malsupren morga&ubreve; en la sinedrion, kvaza&ubreve; ili intencus fari
    pri li esploron iom pli precizan.</l>
  <l n='21'>Sed ne konsentu al ili, &ccirc;ar
    embuskas kontra&ubreve; li pli ol kvardek el ili, kiuj per solena &jcirc;uro
    sin ligis nek man&gcirc;i nek trinki, &gcirc;is ili lin pereigos; kaj nun ili
    estas pretaj, kaj atendas de vi la promeson.</l>
  <l n='22'>Tiam la
    &ccirc;efkapitano forsendis la junulon, ordonante al li: Eldiru al
    neniu, ke vi sciigis min pri &ccirc;i tio.</l>
  <l n='23'>Kaj alvokinte du el la
    centestroj, li diris: Pretigu ducent soldatojn, por ke ili iru
    &gcirc;is Cezarea, kun sepdek rajdistoj kaj ducent lancistoj, je la
    tria horo nokte;</l>
  <l n='24'>kaj provizu bestojn, por sidigi Pa&ubreve;lon kaj
    konduki lin sendan&gcirc;ere al Felikso, la provincestro.</l>
  <l n='25'>Kaj li
    skribis leteron la&ubreve; jena formo:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kla&ubreve;dio Lisias al lia ekscelenco Felikso, la provincestro,
    saluton.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;i tiu viro estis kaptita de la Judoj, kaj ili volis
    mortigi lin; sed mi alvenis kun la soldataro kaj forsavis lin,
    scii&gcirc;inte, ke li estas Romano.</l>
  <l n='28'>Kaj dezirante scii la ka&ubreve;zon,
    pro kio ili lin akuzas, mi lin enkondukis en ilian sinedrion;</l>
  <l n='29'>kaj mi trovis lin akuzata pri demandoj rilatantaj al ilia le&gcirc;o,
    sed havanta nenian akuzon meritantan morton a&ubreve; katenojn.</l>
  <l n='30'>Kaj
    &ccirc;ar oni montris al mi, ke estos konspiro kontra&ubreve; la viro, mi tuj
    sendis lin al vi, ordonante anka&ubreve;, ke liaj akuzantoj atestu
    kontra&ubreve; li anta&ubreve; vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Tial la soldatoj, kiel estis ordonite al ili, prenis Pa&ubreve;lon
    kaj kondukis lin nokte al Antipatris.</l>
  <l n='32'>Kaj en la sekvanta tago
    ili lasis la rajdistojn iri kun li, kaj ili ekiris returne al la
    fortika&jcirc;o;</l>
  <l n='33'>sed tiuj, enirinte en Cezarean kaj transdoninte la
    leteron al la provincestro, enkondukis anka&ubreve; Pa&ubreve;lon anta&ubreve; lin.</l>
  <l n='34'>Kaj kiam li &gcirc;in legis, li demandis, el kiu provinco li venas; kaj
    kiam li scii&gcirc;is, ke li estas el Kilikio,</l>
  <l n='35'>li diris: Mi
    a&ubreve;skultos vian proceson, kiam viaj akuzantoj anka&ubreve; &ccirc;eestos; kaj
    li ordonis, ke oni gardu lin en la palaco de Herodo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='24'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj post kvin tagoj la &ccirc;efpastro Ananias malsupreniris tien kun
    kelkaj plia&gcirc;uloj, kaj unu advokato, nomata Tertulo; kaj ili faris
    denuncon anta&ubreve; la provincestro kontra&ubreve; Pa&ubreve;lo.</l>
  <l n='2'>Kaj kiam &ccirc;i tiu
    estas vokita, Tertulo komencis akuzi lin, dirante:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='2'>&Ccirc;ar ni &gcirc;uadas grandan trankvilecon per vi, kaj malbona&jcirc;oj estas
    &gcirc;ustigitaj por &ccirc;i tiu nacio per via anta&ubreve;zorgeco,</l>
  <l n='3'>ni akceptas
    tion, &ccirc;iel kaj &ccirc;ie, plej nobla Felikso, kun plena dankemeco.</l>
  <l n='4'>Sed (por ke mi vin ne tro tedu) mi vin petegas a&ubreve;skulti nin
    mallonge, la&ubreve; via bonkoreco.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar ni trovis &ccirc;i tiun viron
    pestulo, kaj incitanta al ribelado inter &ccirc;iuj Judoj tra la tuta
    mondo, kaj &ccirc;efo de la Nazaretana sekto;</l>
  <l n='6'>li provis anka&ubreve; profani
    la templon; kaj ni arestis lin kaj volis ju&gcirc;i lin la&ubreve; nia le&gcirc;o.</l>
  <l n='7'>Sed la &ccirc;efkapitano Lisias venis, kaj per granda perforto
    forprenis lin el niaj manoj,</l>
  <l n='8'>kaj ordonis al liaj akuzantoj veni
    anta&ubreve; vin; kaj nun, ekzamenante lin, vi mem povos certi&gcirc;i pri
    &ccirc;io, pro kio ni lin akuzas.</l>
  <l n='9'>Kaj la Judoj anka&ubreve; konsentis,
    dirante, ke &ccirc;i tio estas vera.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Tiam Pa&ubreve;lo, kiam la provincestro signis, ke li parolu,
    respondis:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='10'>Sciante, ke jam de multaj jaroj vi estas ju&gcirc;isto por &ccirc;i tiu
    nacio, mi des pli volonte min defendas;</l>
  <l n='11'>&ccirc;ar vi povas certi&gcirc;i,
    ke pasis ne pli ol dek du tagoj, de kiam mi supreniris al
    Jerusalem, por adorklini&gcirc;i;</l>
  <l n='12'>kaj ili ne trovis min disputanta
    kun iu a&ubreve; incitanta la popolon en la templo, nek en la sinagogoj,
    nek en la urbo.</l>
  <l n='13'>Kaj ili ne povas pruvi la aferojn, pri kiuj
    ili nun akuzas min.</l>
  <l n='14'>Sed mi konfesas al vi jenon: ke la&ubreve; tiu
    Vojo, kiun ili nomas sekto, mi adoras la Dion de miaj patroj,
    kredante &ccirc;ion, kio estas la&ubreve; la le&gcirc;o, kaj &ccirc;ion skribitan en la
    profetoj;</l>
  <l n='15'>kaj mi havas tiun esperon al Dio, kiun ili mem anka&ubreve;
    akceptas, ke estos iam relevi&gcirc;o de la justuloj kaj de la
    maljustuloj.</l>
  <l n='16'>En &ccirc;i tio anka&ubreve; mi min ekzercadas, havi &ccirc;iam
    konsciencon neripro&ccirc;eblan anta&ubreve; Dio kaj homoj.</l>
  <l n='17'>Kaj post multe
    da jaroj mi alvenis, por alporti al mia nacio almozojn kaj
    oferojn;</l>
  <l n='18'>&ccirc;e tiaj okupoj ili trovis min sanktigitan en la
    templo, ne kun homamaso, nek kun tumulto; sed &ccirc;eestis iuj Judoj
    el Azio,</l>
  <l n='19'>kiuj devus esti &ccirc;i tie anta&ubreve; vi kaj fari akuzon, se
    ili havus ion kontra&ubreve; mi.</l>
  <l n='20'>Alie &ccirc;i tiuj mem diru, kian
    malbonfaron ili trovis en mi, kiam mi staris anta&ubreve; la sinedrio,</l>
  <l n='21'>krom eble pri unu vorto, kiun mi jene kriis, starante inter
    ili: Pri la relevi&gcirc;o de la mortintoj mi estas ju&gcirc;ata de vi
    hodia&ubreve;.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Sed Felikso, konante iom precize la Vojon, prokrastis rilate
    ilin, kaj diris: Kiam alvenos la &ccirc;efkapitano Lisias, tiam mi
    decidos vian aferon.</l>
  <l n='23'>Kaj li ordonis al la centestro gardi
    Pa&ubreve;lon kun malsevereco, kaj ne malpermesi al iu ajn el liaj
    amikoj lin viziti kaj helpi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj post kelke da tagoj, Felikso venis kun sia edzino Drusila,
    kiu estis Judino, kaj li venigis al si Pa&ubreve;lon kaj a&ubreve;skultis lin
    pri la fido al Kristo Jesuo.</l>
  <l n='25'>Kaj dum Pa&ubreve;lo rezonis pri
    justeco, sinregado, kaj la ju&gcirc;o estonta, Felikso timi&gcirc;is, kaj
    respondis: La nunan fojon foriru; kiam mi havos oportunan tempon,
    mi alvokos vin al mi.</l>
  <l n='26'>Li anka&ubreve; esperis, ke mono estos donita
    de Pa&ubreve;lo al li, por ke li lin liberigu; tial li des pli ofte
    venigis Pa&ubreve;lon kaj interparoladis kun li.</l>
  <l n='27'>Sed post du jaroj
    Felikso estis anstata&ubreve;ita de Porcio Festo; kaj Felikso, dezirante
    akiri favoron &ccirc;e la Judoj, lasis Pa&ubreve;lon ligita.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='25'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Festo do, veninte en la provincon, post tri tagoj supreniris de
    Cezarea al Jerusalem.</l>
  <l n='2'>Kaj la &ccirc;efpastro kaj la &ccirc;efoj de la Judoj
    faris denuncon al li kontra&ubreve; Pa&ubreve;lo, kaj lin instigis,</l>
  <l n='3'>petante
    de li favoron kontra&ubreve; Pa&ubreve;lo, ke li venigu lin al Jerusalem; &ccirc;ar
    ili aran&gcirc;is embuskon, por mortigi lin sur la vojo.</l>
  <l n='4'>Tamen Festo
    respondis, ke Pa&ubreve;lo estas gardata en Cezarea, kaj ke li mem
    balda&ubreve; iros tien.</l>
  <l n='5'>Tial, li diris, la eminentuloj el vi tien iru
    kun mi, kaj se estas io krima en la viro, ili lin akuzu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj restinte inter ili ne pli ol ok a&ubreve; dek tagojn, li iris al
    Cezarea; kaj en la sekvanta tago li sidi&gcirc;is sur la tribunala
    se&gcirc;o, kaj ordonis, ke oni alkonduku Pa&ubreve;lon.</l>
  <l n='7'>Kaj kiam li
    alestis, la Judoj, kiuj malsupreniris de Jerusalem, staris
    &ccirc;irka&ubreve;e, akuzante lin pri multaj kaj gravaj kulpoj, kiujn ili ne
    povis pruvi;</l>
  <l n='8'>tiam Pa&ubreve;lo responde pledis: Nek kontra&ubreve; la le&gcirc;o de
    la Judoj, nek kontra&ubreve; la templo, nek kontra&ubreve; Cezaro mi iamaniere
    ofendis.</l>
  <l n='9'>Sed Festo, dezirante akiri favoron &ccirc;e la Judoj,
    respondis al Pa&ubreve;lo, dirante: &Ccirc;u vi volas supreniri al Jerusalem,
    kaj tie esti ju&gcirc;ata anta&ubreve; mi pri &ccirc;i tiuj aferoj?</l>
  <l n='10'>Sed Pa&ubreve;lo
    diris: Mi staras anta&ubreve; la tribunalo de Cezaro, kie mi devas esti
    ju&gcirc;ata; kontra&ubreve; la Judoj mi faris nenian malbonon, kiel anka&ubreve; vi
    tre bone scias.</l>
  <l n='11'>Se do mi estas krimulo, kaj faris ion
    meritantan morton, mi ne rifuzas morti; sed se estas vera nenio
    el tiuj aferoj, pri kiuj ili min akuzas, neniu povas cedi min al
    ili. Mi apelacias al Cezaro.</l>
  <l n='12'>Tiam Festo, kunparolinte kun la
    konsilantaro, respondis: Vi apelaciis al Cezaro; al Cezaro vi
    devos iri.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj post paso de kelke da tagoj, la re&gcirc;o Agripo kaj Bernike
    venis al Cezarea kaj salutis Feston.</l>
  <l n='14'>Kaj dum ili restis tie
    multajn tagojn, Festo montris al la re&gcirc;o la aferon de Pa&ubreve;lo,
    dirante: Felikso lasis katenita unu viron,</l>
  <l n='15'>pri kiu, kiam mi
    estis en Jerusalem, la &ccirc;efpastro kaj plia&gcirc;uloj de la Judoj
    sciigis min, postulante ju&gcirc;on kontra&ubreve; li.</l>
  <l n='16'>Al ili mi respondis,
    ke &ccirc;e la Romanoj ne estas moro transdoni iun al morto, anta&ubreve; ol
    la akuzito havos la akuzantojn viza&gcirc;on kontra&ubreve; viza&gcirc;o, kaj
    ricevos permeson defendi sin pri la akuzo.</l>
  <l n='17'>Kiam do ili
    kunvenis &ccirc;i tien, mi faris nenian prokraston, sed en la sekvanta
    tago mi sidi&gcirc;is sur la tribunala se&gcirc;o kaj ordonis alkonduki la
    viron.</l>
  <l n='18'>La akuzantoj, stari&gcirc;inte, prezentis pri li nenian
    kulpigon tian, kian mi atendis,</l>
  <l n='19'>sed havis kelkajn demandojn
    kontra&ubreve; li pri sia propra religio, kaj pri unu Jesuo, kiu mortis,
    kaj pri kiu Pa&ubreve;lo asertis, ke li vivas.</l>
  <l n='20'>Kaj mi, en embaraso,
    kiel fari ekzamenon pri tio, demandis, &ccirc;u li volas iri al
    Jerusalem kaj tie esti ju&gcirc;ata koncerne tiun aferon.</l>
  <l n='21'>Sed kiam
    Pa&ubreve;lo apelaciis, ke li estu rezervata por la decido de lia
    Imperiestra Mo&scirc;to, mi ordonis gardi lin, &gcirc;is mi povos lin sendi
    al Cezaro.</l>
  <l n='22'>Kaj Agripo diris al Festo: Volonte anka&ubreve; mi
    a&ubreve;skultus tiun viron. Morga&ubreve;, li diris, vi lin a&ubreve;skultos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Tial en la sekvanta tago, kiam venis Agripo kaj Bernike kun
    grandioza parado, kaj ili eniris en la a&ubreve;ditorion kun la
    &ccirc;efkapitanoj kaj la eminentuloj el la urbo, Festo ordonis, kaj
    oni enkondukis Pa&ubreve;lon.</l>
  <l n='24'>Kaj Festo diris: Re&gcirc;o Agripo, kaj &ccirc;iuj
    viroj, kiuj &ccirc;eestas kun ni, vi vidas &ccirc;i tiun, pri kiu la tuta
    amaso de la Judoj instigis min en Jerusalem kaj anka&ubreve; &ccirc;i tie,
    kriante, ke ne decas, ke li vivu plu.</l>
  <l n='25'>Sed mi trovis, ke li ne
    faris ion meritantan morton; kaj &ccirc;ar li mem apelaciis al lia
    Imperiestra Mo&scirc;to, mi decidis sendi lin.</l>
  <l n='26'>Sed pri li mi havas
    nenion precizan por skribi al mia sinjoro. Tial mi elkondukis lin
    anta&ubreve; vin &ccirc;iujn, kaj precipe anta&ubreve; vin, re&gcirc;o Agripo, por ke post
    ekzameno mi havu ion por skribi.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar &scirc;ajnas al mi senracie,
    sendi arestiton, kaj ne klarigi la akuzojn kontra&ubreve; li metitajn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='26'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj Agripo diris al Pa&ubreve;lo: Estas permesate al vi paroli por vi
    mem. Tiam Pa&ubreve;lo, etendinte sian manon, responde pledis:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Mi min trovas feli&ccirc;a, re&gcirc;o Agripo, ke mi respondos anta&ubreve; vi
    hodia&ubreve; rilate &ccirc;ion, pri kio mi estas akuzita de la Judoj;</l>
  <l n='3'>precipe &ccirc;ar vi estas klera pri &ccirc;iuj moroj kaj demandoj, kiuj
    ekzistas &ccirc;e la Judoj; tial mi petegas vin a&ubreve;skulti min pacience.</l>
  <l n='4'>Mian vivmanieron de post mia juneco, kiu estis de la komenco en
    mia nacio, en Jerusalem, &ccirc;iuj Judoj scias,</l>
  <l n='5'>konante min jam
    longe, kaj sciante (se ili volus atesti), ke la&ubreve; la plej severa
    sekto de nia religio mi vivis Fariseo.</l>
  <l n='6'>Kaj nun mi staras &ccirc;i tie
    ju&gcirc;ota pro la espero de la promeso farita de Dio al niaj patroj,</l>
  <l n='7'>al kiu promeso niaj dek du triboj, fervore servante Dion nokte
    kaj tage, esperas atingi. Kaj pri tiu espero mi estas akuzita de
    la Judoj, ho re&gcirc;o!</l>
  <l n='8'>Kial oni &ccirc;e vi opinias nekredinde, ke Dio
    levos la mortintojn?</l>
  <l n='9'>Mi mem ja pensis en mi, ke mi devas fari
    multajn agojn kontra&ubreve; la nomo de Jesuo, la Nazaretano.</l>
  <l n='10'>Kaj
    tion mi anka&ubreve; faris en Jerusalem; kaj multajn el la sanktuloj en
    karcerojn mi en&scirc;losis, ricevinte de la &ccirc;efpastroj la a&ubreve;toritaton,
    kaj &ccirc;e ilia mortigado mi ilin per vo&ccirc;dono kondamnis.</l>
  <l n='11'>Kaj
    punante ilin tre ofte en &ccirc;iuj sinagogoj, mi penis devigi ilin
    blasfemi; kaj forte furiozante kontra&ubreve; ili, mi persekutis ilin e&ccirc;
    &gcirc;is fremdaj urboj.</l>
  <l n='12'>Por tiaj celoj voja&gcirc;ante al Damasko kun
    a&ubreve;toritato kaj komisio de la &ccirc;efpastroj,</l>
  <l n='13'>mi vidis tagmeze, ho
    re&gcirc;o, sur la vojo lumon el la &ccirc;ielo, superantan la helecon de la
    suno, brilantan &ccirc;irka&ubreve; mi kaj miaj kunvoja&gcirc;antoj.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam ni
    &ccirc;iuj falis sur la teron, mi a&ubreve;dis vo&ccirc;on, dirantan al mi en la
    Hebrea lingvo: Sa&ubreve;lo, Sa&ubreve;lo, kial vi min persekutas? estas
    malfacile por vi piedbati kontra&ubreve; la pikiloj.</l>
  <l n='15'>Kaj mi diris:
    Kiu vi estas, Sinjoro? Kaj la Sinjoro diris: Mi estas Jesuo, kiun
    vi persekutas.</l>
  <l n='16'>Sed levi&gcirc;u, kaj stari&gcirc;u sur viaj piedoj; &ccirc;ar
    por tio mi aperis al vi, por difini vin kiel servanton al mi kaj
    atestanton pri la cirkonstancoj, en kiuj vi jam vidis min, kaj
    anka&ubreve; en kiuj mi poste aperos al vi;</l>
  <l n='17'>liberigante vin de la
    popolo kaj de la nacianoj, al kiuj mi vin sendas,</l>
  <l n='18'>por malfermi
    iliajn okulojn, ke ili sin turnu de mallumo al lumo, kaj de la
    a&ubreve;toritato de Satano al Dio, por ke ili ricevu pardonon de pekoj,
    kaj hereda&jcirc;on inter tiuj, kiuj sankti&gcirc;is per fido al mi.</l>
  <l n='19'>Tial,
    ho re&gcirc;o Agripo, mi ne i&gcirc;is malobeema al la &ccirc;iela vizio;</l>
  <l n='20'>sed
    proklamis unue al la Damaskanoj, kaj en Jerusalem, kaj tra la
    tuta regiono de Judujo, kaj anka&ubreve; al la nacianoj, ke ili pentu
    kaj sin turnu al Dio, farante farojn indajn je pento.</l>
  <l n='21'>Pro &ccirc;i
    tio la Judoj kaptis min en la templo kaj celis mortigi min.</l>
  <l n='22'>Ricevinte do la helpon, kiu estas de Dio, mi staras &gcirc;is la nuna
    tago, atestante al malgranduloj kaj granduloj, dirante nenion
    krom tio, kion la profetoj kaj Moseo anoncis kiel venontan:</l>
  <l n='23'>ke
    la Kristo devas suferi, kaj ke li unua per la revivigado de
    mortintoj proklamos lumon al la popolo kaj al la nacianoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj dum li tiel pledis, Festo diris per la&ubreve;ta vo&ccirc;o: Pa&ubreve;lo, vi
    frenezas; multe da studado vin frenezigas.</l>
  <l n='25'>Sed Pa&ubreve;lo diris: Mi
    ne frenezas, plej nobla Festo, sed mi malka&scirc;e parolas vortojn de
    vero kaj prudento.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar tiujn aferojn tre bone scias la re&gcirc;o,
    al kiu mi parolas maltime; &ccirc;ar mi konvinki&gcirc;is, ke nenio el &ccirc;i tio
    estas ka&scirc;ita for de li, &ccirc;ar &ccirc;i tio ne estas farita en angulo.</l>
  <l n='27'>Re&gcirc;o Agripo, &ccirc;u vi kredas la profetojn? mi ja scias, ke vi
    kredas.</l>
  <l n='28'>Kaj Agripo diris al Pa&ubreve;lo: En mallonga tempo vi
    konvinkos min fari&gcirc;i Kristano.</l>
  <l n='29'>Kaj Pa&ubreve;lo diris: Mi volus pre&gcirc;i
    al Dio, ke, &ccirc;u en mallonga a&ubreve; en longa, ne nur vi, sed anka&ubreve;
    &ccirc;iuj, kiuj a&ubreve;skultas min hodia&ubreve;, fari&gcirc;u tiaj, kia mi estas, krom
    &ccirc;i tiuj katenoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj stari&gcirc;is la re&gcirc;o kaj la provincestro kaj Bernike kaj la
    kunsidantoj;</l>
  <l n='31'>kaj aparti&gcirc;inte, ili parolis inter si, dirante:
    Tiu viro faris nenion meritantan morton a&ubreve; katenojn.</l>
  <l n='32'>Kaj
    Agripo diris al Festo: Tiu viro povus esti tuj liberigita, se li
    ne apelacius al Cezaro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='27'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam estis decidite, ke ni &scirc;ipiru al Italujo, oni
    transdonis Pa&ubreve;lon kaj kelkajn aliajn malliberulojn al centestro,
    nomata Julio, el la A&ubreve;gusta kohorto.</l>
  <l n='2'>Kaj enirinte en &scirc;ipon el
    Adramitio, veturontan al la lokoj &ccirc;e la marbordo de Azio, ni
    ekveturis sur la maron, havante kun ni Aristar&hcirc;on, Makedonon el
    Tesaloniko.</l>
  <l n='3'>Kaj la sekvantan tagon ni vizitis Cidonon; kaj
    Julio kondutis afable rilate Pa&ubreve;lon, kaj permesis al li iri al
    siaj amikoj kaj refre&scirc;i&gcirc;i.</l>
  <l n='4'>Kaj irinte de tie sur la maron, ni
    preterveturis sub la &scirc;irmo de Kipro, &ccirc;ar la ventoj estis
    kontra&ubreve;aj.</l>
  <l n='5'>Kaj transveturinte la maron apud Kilikio kaj
    Pamfilio, ni alvenis al Mira en Likio.</l>
  <l n='6'>Kaj la centestro,
    trovinte tie &scirc;ipon Aleksandrian veturontan al Italujo, enirigis
    nin en &gcirc;in.</l>
  <l n='7'>Kaj veturante malrapide dum multe da tagoj kaj
    venkinte kun malfacileco proksime al Knido (&ccirc;ar la vento ne
    permesis al ni atingi &gcirc;in), ni veturis sub la &scirc;irmo de Kreto,
    apud Salmone;</l>
  <l n='8'>kaj kun malfacileco veturinte preter la marbordo,
    ni alvenis al loko, nomata Belaj Havenoj, proksime de kiu estas
    la urbo Lasaja.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj kiam pasis multe da tempo, kaj la voja&gcirc;o jam fari&gcirc;is
    dan&gcirc;era, &ccirc;ar jam pasis la Fasto, Pa&ubreve;lo avertis ilin,</l>
  <l n='10'>dirante
    al ili: Ho viroj, mi ekvidas, ke la voja&gcirc;o estos kun difekto kaj
    multa perdo, ne nur de la &scirc;ar&gcirc;o kaj de la &scirc;ipo, sed anka&ubreve; de niaj
    vivoj.</l>
  <l n='11'>Sed la centestro atentis pli la konsilon de la
    direktilisto kaj la posedanto de la &scirc;ipo, ol la parolon de Pa&ubreve;lo.</l>
  <l n='12'>Kaj &ccirc;ar la haveno ne estis sufi&ccirc;e vasta, por tie travintri, la
    plimulto konsilis &scirc;ipiri de tie, se eble ili povos atingi
    Fenikson, havenon de Kreto, kiu rigardas en la direkto al la
    nordokcidenta kaj la sudokcidenta ventoj, por tie travintri.</l>
  <l n='13'>Kaj kiam la suda vento blovis malpli forte, ili supozis, ke ili
    atingis sian celon, kaj levinte la ankrojn, ili preterveturis
    Kreton tre proksime.</l>
  <l n='14'>Sed post mallonga tempo atakis nin el &gcirc;i
    uragana vento, kiu estas nomata E&ubreve;rakilo;</l>
  <l n='15'>kaj kiam la &scirc;ipo
    estis kaptita kaj ne povis kontra&ubreve;stari al la vento, ni cedis kaj
    estis pelataj.</l>
  <l n='16'>Kaj kurinte sub la &scirc;irma flanko de insuleto,
    nomata Ka&ubreve;da, ni kun granda klopodo apena&ubreve; povis savi la boaton;</l>
  <l n='17'>kaj suprenlevinte &gcirc;in, oni uzis helpilojn, por subzoni la
    &scirc;ipon; kaj timante, ke ni estos &jcirc;etataj sur la Sirtison, oni
    mallevis la ilaron kaj tiel estis pelataj.</l>
  <l n='18'>Kaj kiam ni estis
    treege premataj de la ventego, la sekvantan tagon ili komencis
    el&jcirc;etadon;</l>
  <l n='19'>kaj la trian tagon oni el&jcirc;etis per siaj propraj
    manoj la ekipa&jcirc;on de la &scirc;ipo.</l>
  <l n='20'>Kaj kiam dum multe da tagoj nek
    suno nek steloj ekbrilis sur nin, kaj uragano nemalgranda
    &ccirc;irka&ubreve;is nin, fine &ccirc;ia espero pri nia savo estis forprenita.</l>
  <l n='21'>Kaj kiam ili jam de longe nenion man&gcirc;is, Pa&ubreve;lo, stari&gcirc;inte meze
    de ili, diris: Ho viroj, vi devis a&ubreve;skulti min, kaj ne &scirc;ipiri el
    Kreto, kaj ne suferi &ccirc;i tiun difekton kaj perdon.</l>
  <l n='22'>Kaj nun mi
    admonas vin esti kura&gcirc;aj; &ccirc;ar estos neniu perdo de vivo inter vi,
    sed nur de la &scirc;ipo.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar en tiu nokto staris apud mi an&gcirc;elo de
    la Dio, kies mi estas kaj al kiu mi servas,</l>
  <l n='24'>dirante: Pa&ubreve;lo, ne
    timu; vi devas stari anta&ubreve; Cezaro; kaj jen Dio donacis al vi
    &ccirc;iujn, kiuj marveturas kun vi.</l>
  <l n='25'>Tial, viroj, kura&gcirc;u; &ccirc;ar mi
    kredas al Dio, ke la afero estos tiel, kiel estas dirite al mi.</l>
  <l n='26'>Tamen ni devas esti &jcirc;etitaj sur ian insulon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Sed kiam venis la dek-kvara nokto, kaj ni estis &ccirc;irka&ubreve;pelataj
    en la Adria maro, la maristoj eksentis &ccirc;irka&ubreve; noktomezo, ke ili
    alproksimi&gcirc;as al ia lando;</l>
  <l n='28'>kaj sondinte, ili trovis dudek
    klaftojn; kaj post mallonga interspaco ili ree sondis, kaj trovis
    dek kvin klaftojn.</l>
  <l n='29'>Kaj timante, ke ni falos sur malmolajn
    lokojn, ili &jcirc;etis kvar ankrojn el la &scirc;iplmalanta&ubreve;o, kaj pre&gcirc;is,
    ke tagi&gcirc;u.</l>
  <l n='30'>Kaj kiam la maristoj ser&ccirc;is rimedon forkuri el la
    &scirc;ipo, kaj jam mallevis la boaton en la maron sub preteksto, ke
    ili demetos ankrojn el la anta&ubreve;o,</l>
  <l n='31'>Pa&ubreve;lo diris al la centestro
    kaj la soldatoj: Se &ccirc;i tiuj ne restos en la &scirc;ipo, vi ne povas
    savi&gcirc;i.</l>
  <l n='32'>Tiam la soldatoj detran&ccirc;is la &scirc;nurojn de la boato, kaj
    lasis &gcirc;in defali.</l>
  <l n='33'>Sed &gcirc;is venis la tagi&gcirc;o, Pa&ubreve;lo petis &ccirc;iujn,
    ke ili prenu iom da nutra&jcirc;o, kaj li diris: La nuna tago estas la
    dek-kvara, en kiu vi da&ubreve;re atendas kaj fastadas, preninte nenion.</l>
  <l n='34'>Tial mi petas vin preni nutra&jcirc;on, &ccirc;ar &ccirc;i tio koncernas vian
    savon; &ccirc;ar e&ccirc; unu haro ne pereos el la kapo al vi &ccirc;iuj.</l>
  <l n='35'>Kaj
    dirinte tion kaj preninte panon, li donis dankon al Dio anta&ubreve;
    &ccirc;iuj; kaj dispeciginte &gcirc;in, li komencis man&gcirc;i.</l>
  <l n='36'>Tiam ili &ccirc;iuj
    kura&gcirc;i&gcirc;is, kaj anka&ubreve; mem prenis nutra&jcirc;on.</l>
  <l n='37'>Kaj ni &ccirc;iuj en la
    &scirc;ipo estis ducent sepdek ses animoj.</l>
  <l n='38'>Kaj man&gcirc;inte &gcirc;issate, ili
    malpezigis la &scirc;ipon, el&jcirc;etante la tritikon en la maron.</l>
  <l n='39'>Kaj
    kiam plene tagi&gcirc;is, ili ne rekonis la landon; sed ili ekvidis unu
    golfeton kun sabla&jcirc;o, kaj ili konsili&gcirc;is inter si, &ccirc;u ili povos
    surpeli sur &gcirc;in la &scirc;ipon.</l>
  <l n='40'>Kaj forlasinte la ankrojn, ili lasis
    ilin en la maro, kaj samtempe malligis la &scirc;nurojn de la
    direktiloj; kaj suprenlevinte la anta&ubreve;velon kontra&ubreve; la vento, ili
    sin direktis al la sabla&jcirc;o.</l>
  <l n='41'>Sed trafinte lokon, kie du
    marmovoj sin renkontas, ili surterigis la &scirc;ipon; kaj la anta&ubreve;o
    fiksi&gcirc;is kaj restis nemovebla, sed la malanta&ubreve;o rompi&gcirc;is de la
    forto de la ondoj.</l>
  <l n='42'>Kaj fari&gcirc;is intenco &ccirc;e la soldatoj mortigi
    la malliberulojn, por ke neniu el ili elna&gcirc;u kaj forkuru.</l>
  <l n='43'>Sed
    la centestro, dezirante savi Pa&ubreve;lon, malhelpis ilin de tiu
    decido, kaj ordonis, ke tiuj, kiuj povas na&gcirc;i, for&jcirc;etu sin unuaj
    kaj iru al la tero;</l>
  <l n='44'>kaj ke la ceteraj sin savu, jen sur
    tabuloj, jen sur diversaj objektoj el la &scirc;ipo. Kaj tiamaniere
    &ccirc;iuj savi&gcirc;is sur la teron.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='28'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam ni savi&gcirc;is, tiam ni scii&gcirc;is, ke la insulo estas nomata
    Melita.</l>
  <l n='2'>Kaj la barbaroj montris al ni neordinaran bonecon; &ccirc;ar
    ili ekbruligis fajron kaj akceptis nin &ccirc;iujn pro la tiama pluvo
    kaj pro la malvarmeco.</l>
  <l n='3'>Sed kiam Pa&ubreve;lo kolektis faskon da vergoj
    kaj metis &gcirc;in sur la fajron, vipuro, elveninte de la varmo,
    alkro&ccirc;i&gcirc;is al lia mano.</l>
  <l n='4'>Kaj kiam la barbaroj vidis la beston
    pendantan de lia mano, ili diris unu al alia: Sendube &ccirc;i tiu viro
    estas mortiginto, al kiu, kvankam li savi&gcirc;is de la maro, tamen
    Justeco ne permesas vivi.</l>
  <l n='5'>Sed li forskuis la beston en la
    fajron, kaj ne suferis malbonon.</l>
  <l n='6'>Sed ili atendis, ke li &scirc;velos
    a&ubreve; falos subite mortinta; sed longe atendinte, kaj vidinte, ke
    nenia malbono okazas al li, ili &scirc;an&gcirc;is sian opinion, kaj diris,
    ke li estas dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Proksime de tiu loko estis bieno, apartenanta al la estro de la
    insulo; lia nomo estis Publio; li akceptis nin kaj amike gastigis
    nin tri tagojn.</l>
  <l n='8'>Kaj la patro de Publio ku&scirc;is malsana de febro
    kaj disenterio; al li Pa&ubreve;lo eniris, kaj pre&gcirc;is, kaj, metinte la
    manojn sur lin, sanigis lin.</l>
  <l n='9'>Kaj post tiu faro, anka&ubreve; ceteraj
    insulanoj, kiuj havis malsanojn, venis kaj estis sanigitaj;</l>
  <l n='10'>&ccirc;i
    tiuj anka&ubreve; honoris nin per multaj honoroj; kaj kiam ni ekveturis,
    ili sur&scirc;ipigis &ccirc;ion, kion ni bezonis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj post tri monatoj ni ekveturis en &scirc;ipo Aleksandria, kiu
    travintris &ccirc;e la insulo; kaj &gcirc;ia insigno estis la &Gcirc;emeloj.</l>
  <l n='12'>Kaj
    albordi&gcirc;inte &ccirc;e Sirakuso, ni restis tie tri tagojn.</l>
  <l n='13'>Kaj de tie
    ni &ccirc;irka&ubreve;iris kaj alvenis en Region; kaj post unu tago ekblovis
    suda vento, kaj la duan tagon ni venis al Puteoli,</l>
  <l n='14'>kie ni
    trovis fratojn kaj estis petataj resti &ccirc;e ili sep tagojn, kaj
    tiel poste ni voja&gcirc;is al Romo.</l>
  <l n='15'>Kaj de tie la fratoj, a&ubreve;dinte
    pri ni, venis al ni renkonte &gcirc;is la Vendejo de Apio kaj la Tri
    Gastejoj; kaj vidante ilin, Pa&ubreve;lo dankis Dion, kaj kura&gcirc;i&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Kaj kiam ni eniris en Romon, al Pa&ubreve;lo estis permesate lo&gcirc;i
    sola kun la soldato, kiu lin gardis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj post tri tagoj, li kunvokis tiujn, kiuj estis eminentuloj
    inter la Judoj; kaj kiam ili kunvenis, li diris al ili: Fratoj,
    kvankam mi faris nenion kontra&ubreve; la popolo nek kontra&ubreve; la moroj de
    niaj patroj, tamen mi estis transdonita kiel malliberulo el
    Jerusalem en la manojn de la Romanoj,</l>
  <l n='18'>kiuj, ekzameninte min,
    volis liberigi min, &ccirc;ar en mi estis nenio meritanta morton.</l>
  <l n='19'>Sed kiam la Judoj kontra&ubreve;parolis, tiam mi estis devigata apelacii
    al Cezaro; ne kvaza&ubreve; mi havis ion, pri kio akuzi mian nacion.</l>
  <l n='20'>Pro tio do mi petis vin viziti min kaj kunparoli, &ccirc;ar pro la
    espero de Izrael mi portas &ccirc;i tiun katenon.</l>
  <l n='21'>Kaj ili diris al
    li: Ni ne ricevis el Judujo leterojn pri vi, kaj neniu el la
    fratoj, alveninte, raportis a&ubreve; parolis pri vi ion malbonan.</l>
  <l n='22'>Sed ni deziras a&ubreve;di de vi, kion vi opinias; &ccirc;ar pri tiu sekto ni
    scias, ke &ccirc;ie oni kontra&ubreve;parolas al &gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj difininte tagon por li, ili grandnombre venis al li en
    lian lo&gcirc;ejon; kaj li faris al ili klarigon, atestante la regnon
    de Dio, kaj penante konvinki ilin pri Jesuo, el la le&gcirc;o de Moseo
    kaj el la profetoj, de mateno &gcirc;is vespero.</l>
  <l n='24'>Kaj unuj kredis la
    parolita&jcirc;ojn, kaj aliaj ne kredis.</l>
  <l n='25'>Kaj ne konsentante inter
    si, ili foriris, post kiam Pa&ubreve;lo parolis unu vorton: Bone parolis
    la Sankta Spirito per la profeto Jesaja al viaj patroj,</l>
  <l n='26'>dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='26'>Iru al tiu popolo, kaj diru:<lb/>
         A&ubreve;dante, vi a&ubreve;dos, sed ne komprenos;<lb/>
         Kaj vidante, vi vidos, sed ne rimarkos;<lb/></l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar la koro de tiu popolo grasi&gcirc;is,<lb/>
         Kaj iliaj oreloj a&ubreve;das malklare,<lb/>
         Kaj siajn okulojn ili fermis,<lb/>
         Por ke ili ne vidu per siaj okuloj,<lb/>
         Kaj por ke ili ne a&ubreve;du per siaj oreloj,<lb/>
         Kaj por ke ili ne komprenu per sia koro,<lb/>
         Kaj por ke ili ne konverti&gcirc;u,<lb/>
         Kaj por ke Mi ne sanigu ilin.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Certi&gcirc;u do al vi, ke &ccirc;i tiu savado de Dio estas sendata al la
    nacianoj, kaj ili a&ubreve;skultos.</l>
  <l n='29'>Kaj kiam li diris tion, la Judoj
    foriris, havante inter si multe da disputado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kaj li lo&gcirc;adis tutajn du jarojn en sia propra lo&gcirc;ejo, kaj li
    akceptis &ccirc;iujn, kiuj eniris al li,</l>
  <l n='31'>predikante la regnon de
    Dio, kaj instruante la aferojn pri la Sinjoro Jesuo Kristo kun
    plena maltimo, malhelpate de neniu.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: ROMANOJ -->

        <div type='book' n='45' id='libro_rom' rend='doc'>

          <index index='content' level1='AL LA ROMANOJ'/>
          <head>LA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>ROMANOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, servisto de Jesuo Kristo, apostolo vokita, apartigita al
    la evangelio de Dio,</l>
  <l n='2'>kiun Li promesis anta&ubreve;e per Siaj profetoj
    en la sanktaj skriboj,</l>
  <l n='3'>pri Sia Filo, kiu naski&gcirc;is el la idaro
    de David la&ubreve; la karno,</l>
  <l n='4'>la difinita Filo de Dio en potenco la&ubreve;
    la Spirito de sankteco per la relevi&gcirc;o de la mortintoj &dash; Jesuo
    Kristo, nia Sinjoro,</l>
  <l n='5'>per kiu ni ricevis gracon kaj apostolecon
    por obeemo de fido &ccirc;e &ccirc;iuj nacioj pro lia nomo,</l>
  <l n='6'>inter kiuj
    estas anka&ubreve; vi, vokitaj de Jesuo Kristo;</l>
  <l n='7'>al &ccirc;iuj, kiuj estas en
    Romo, amataj de Dio, vokitaj sanktuloj: Graco al vi kaj paco de
    Dio, nia Patro, kaj de la Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Unue mi dankas al mia Dio per Jesuo Kristo por vi &ccirc;iuj, ke via
    fido estas proklamata tra la tuta mondo.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar mia atestanto
    estas Dio, kiun mi servas en mia spirito en la evangelio de Lia
    Filo, ke mi sen&ccirc;ese memorigas pri vi en miaj pre&gcirc;oj,</l>
  <l n='10'>&ccirc;iam
    petante, ke iel al mi jam fine prosperos veni al vi per la volo
    de Dio.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar mi sopiras vin vidi, por ke mi transdonu al vi ian
    spiritan donacon, por ke vi estu firmigitaj;</l>
  <l n='12'>tio estas, por ke
    estu inter ni reciproka kura&gcirc;igo, per la komuna fido, egale via
    kaj mia.</l>
  <l n='13'>Kaj mi ne volas, ke vi nesciu, fratoj, ke ofte mi
    celis veni al vi (sed mi estas malhelpita &gcirc;is nun), por ke mi
    havu iom da frukto &ccirc;e vi, kiel anka&ubreve; &ccirc;e la aliaj nacioj.</l>
  <l n='14'>Mi
    estas &scirc;uldanto al Grekoj kaj al Barbaroj, al sa&gcirc;uloj kaj al
    senprudentuloj.</l>
  <l n='15'>Tial la&ubreve; mia eblo mi estas fervora prediki la
    evangelion anka&ubreve; al vi, kiuj estas en Romo.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar mi ne hontas
    pri la evangelio; &ccirc;ar &gcirc;i estas la potenco de Dio al savo por &ccirc;iu,
    kiu kredas, al la Judoj unue, kaj anka&ubreve; al la Grekoj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar la
    justeco de Dio malka&scirc;i&gcirc;as en &gcirc;i de fido al fido, kiel estas
    skribite: La virtulo vivos per sia fideleco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>&Ccirc;ar la kolero de Dio malka&scirc;i&gcirc;as el la &ccirc;ielo kontra&ubreve; &ccirc;ia
    malpieco kaj maljusteco de homoj, kiuj tenas la veron en
    maljusteco;</l>
  <l n='19'>&ccirc;ar la scio pri Dio estas elmontrita &ccirc;e ili, &ccirc;ar
    Dio elmontris &gcirc;in al ili.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar Liaj nevideblaj ecoj de post la
    kreado de la mondo fari&gcirc;as videblaj, sentate per Liaj farita&jcirc;oj,
    nome, Lia eterna potenco kaj dieco; tial al ili mankas defenda
    pledo;</l>
  <l n='21'>&ccirc;ar konante Dion, ili ne gloris Lin kiel Dion, nek
    estis dankemaj, sed vani&gcirc;is per diskutadoj, kaj ilia sensa&gcirc;a koro
    mallumi&gcirc;is.</l>
  <l n='22'>Pretendante esti sa&gcirc;aj, ili malsa&gcirc;i&gcirc;is,</l>
  <l n='23'>kaj
    &scirc;an&gcirc;is la gloron de la senmorta Dio en bildon de morta homo kaj
    de birdoj kaj kvarpiedaj bestoj kaj rampa&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Tial Dio fordonis ilin al la voluptoj de iliaj koroj, al
    malpureco, por ke iliaj korpoj malhonori&gcirc;u inter ili mem;</l>
  <l n='25'>kiuj
    &scirc;an&gcirc;is la veron de Dio en mensogon, kaj adoris kaj servis la
    kreita&jcirc;ojn prefere ol la Kreinton, kiu estas eterne benata. Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Tial Dio fordonis ilin al malhonoraj pasioj; &ccirc;ar iliaj virinoj
    &scirc;an&gcirc;is la naturan uzadon en kontra&ubreve;naturan;</l>
  <l n='27'>kaj tiel same
    anka&ubreve; la viroj, forlasante la naturan uzadon de la virino, brulis
    en sia volupto unu al alia, kaj viroj kun viroj faris hontinda&jcirc;on
    kaj ricevis en si mem la ta&ubreve;gan rekompencon de sia malvirto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Kaj &ccirc;ar ili mal&scirc;atis teni Dion en sia konado, Dio fordonis
    ilin al malaprobinda menso, por ke ili faru nedeca&jcirc;ojn;</l>
  <l n='29'>plenigite de &ccirc;ia maljusteco, malvirteco, avideco, malboneco;
    plenaj de envio, mortigo, malpaco, ruzo, malico; flustrantaj,</l>
  <l n='30'>kalumniantaj, Dimalamantaj, insultantaj, arogantaj, fanfaronemaj,
    elpensantaj malbona&jcirc;ojn, malobeemaj al gepatroj,</l>
  <l n='31'>senprudentaj,
    nefidindaj, neparencamaj, senkompataj;</l>
  <l n='32'>kiuj, sciante pri la
    ju&gcirc;o de Dio, ke la farantoj de tiaj agoj meritas morton, ne nur
    mem faras ilin, sed anka&ubreve; konsentas al la farantoj de ili.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sekve, vi estas nedefendebla, ho &ccirc;iu homo ju&gcirc;anta; &ccirc;ar dum vi
    ju&gcirc;as alian, vi kondamnas vin mem, &ccirc;ar vi, la ju&gcirc;anto, faradas la
    samajn agojn.</l>
  <l n='2'>Kaj ni scias, ke la ju&gcirc;o de Dio estas la&ubreve; vero
    kontra&ubreve; tiuj, kiuj faradas tiajn agojn.</l>
  <l n='3'>Kaj &ccirc;u vi kalkulas, ho
    homo, kiu ju&gcirc;as la farantojn de tiaj agoj kaj faras la samajn, ke
    vi evitos la ju&gcirc;on de Dio?</l>
  <l n='4'>A&ubreve; &ccirc;u vi malestimas la ri&ccirc;econ de
    Lia boneco kaj toleremeco kaj pacienco, ne sciante, ke la boneco
    de Dio alkondukas vin al pento?</l>
  <l n='5'>sed la&ubreve; via obstineco kaj
    senpenta koro vi amasigas por vi koleron en la tago de kolero kaj
    malka&scirc;igo de la justa ju&gcirc;o de Dio,</l>
  <l n='6'>kiu redonos al &ccirc;iu homo la&ubreve;
    liaj faroj;</l>
  <l n='7'>al tiuj, kiuj per pacienco en bonfarado celas al
    gloro kaj honoro kaj senmorteco, eternan vivon;</l>
  <l n='8'>sed al tiuj,
    kiuj estas malpacemaj kaj ne obeas al la vero, sed obeas al
    maljusteco, koleron kaj indignon,</l>
  <l n='9'>aflikton kaj maltrankvilon,
    sur &ccirc;iun animon de homo, kiu faras malbonon, de Judo unue kaj de
    Greko;</l>
  <l n='10'>sed gloron kaj honoron kaj pacon al &ccirc;iu, kiu faras
    bonon, al Judo unue kaj al Greko;</l>
  <l n='11'>&ccirc;ar ne estas personfavorado
    &ccirc;e Dio.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar &ccirc;iu, kiu pekis sen le&gcirc;o, anka&ubreve; pereos sen le&gcirc;o;
    kaj &ccirc;iu, kiu pekis sub le&gcirc;o, estos ju&gcirc;ata per le&gcirc;o;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar ne la
    a&ubreve;skultantoj de le&gcirc;o estos justaj anta&ubreve; Dio, sed la plenumantoj
    de le&gcirc;o estos pravigitaj (</l>
  <l n='14'>&ccirc;ar kiam la nacianoj, kiuj ne havas
    la le&gcirc;on, faras nature la aferojn de la le&gcirc;o, &ccirc;i tiuj, ne havante
    le&gcirc;on, estas le&gcirc;o por si mem;</l>
  <l n='15'>kiuj elmontras la faradon de la
    le&gcirc;o skribita en iliaj koroj, kiam ilia konscienco kunatestas,
    kaj iliaj rezonadoj inter si akuzas a&ubreve; defendas ilin.)</l>
  <l n='16'>en la
    tago, kiam Dio ju&gcirc;os la sekretojn de homoj, la&ubreve; mia evangelio,
    per Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Sed se vi estas nomata Judo, kaj apogas vin sur la le&gcirc;on, kaj
    fieras pri Dio,</l>
  <l n='18'>kaj konas Lian volon, kaj aprobas la
    aprobinda&jcirc;ojn, kaj estas instruita el la le&gcirc;o,</l>
  <l n='19'>kaj estas
    konvinkita, ke vi mem estas gvidanto por la blinduloj, lumo por
    tiuj, kiuj estas en mallumo,</l>
  <l n='20'>edukanto por la senprudentuloj,
    instruanto por infanoj, havante en la le&gcirc;o la formon de la scio
    kaj la vero;</l>
  <l n='21'>vi, kiu instruas alian, &ccirc;u vi ne instruas vin
    mem? vi, kiu predikas: Ne &scirc;telu; &ccirc;u vi &scirc;telas?</l>
  <l n='22'>vi, kiu diras:
    Ne adultu; &ccirc;u vi adultas? vi, kiu abomenas idolojn, &ccirc;u vi
    prirabas templojn?</l>
  <l n='23'>vi, kiu fieras pri la le&gcirc;o, &ccirc;u vi
    malhonoras Dion per via transpa&scirc;o de la le&gcirc;o?</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar pro vi, la
    nomo de Dio estas blasfemata inter la nacianoj, kiel estas
    skribite.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar cirkumcido vere utilas, se vi estas faranto de
    la le&gcirc;o; sed se vi estas pekanto kontra&ubreve; la le&gcirc;o, via cirkumcido
    fari&gcirc;as necirkumcido.</l>
  <l n='26'>Se do necirkumcidulo plenumas la
    ordonojn de la le&gcirc;o, &ccirc;u lia necirkumcido ne kalkuli&gcirc;os kiel
    cirkumcido?</l>
  <l n='27'>kaj &ccirc;u la la&ubreve;natura necirkumcidulo, se li plenumas
    la le&gcirc;on, ne ju&gcirc;os vin, kiu kun la skribo kaj cirkumcido
    transpa&scirc;as la le&gcirc;on?</l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar Judo estas ne tiu, kiu estas ekstere
    tia, kaj cirkumcido estas ne tio, kio estas tia ekstere en la
    karno;</l>
  <l n='29'>sed Judo estas tiu, kiu estas interne tia, kaj
    cirkumcido estas en la koro, la&ubreve; la spirito, ne la&ubreve; la litero,
    kies la&ubreve;do estas ne de homoj, sed de Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kia do estas la supereco de la Judoj? a&ubreve; kia estas la utilo de
    cirkumcido?</l>
  <l n='2'>Multa en &ccirc;iu rilato: unue, ke al ili estis
    konfiditaj la orakoloj de Dio.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;u do estas grave, se kelkaj ne
    fidis? &ccirc;u ilia senfideco vantigos la fidelecon de Dio?</l>
  <l n='4'>Nepre
    ne! Dio montri&gcirc;u vera, sed &ccirc;iu homo mensoganto, kiel estas
    skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='4'>Ke Vi estu justa en Via vorto<lb/>
         Kaj pura en Via ju&gcirc;o.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Sed se nia maljusteco rekomendas la justecon de Dio, kion ni
    diros? &Ccirc;u maljusta estas Dio, kiu alportas koleron? (Mi parolas
    kiel homo.)</l>
  <l n='6'>Nepre ne! &ccirc;ar kiel Dio ju&gcirc;us la mondon?</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar se la
    vero de Dio per mia mensogo abundis al Lia gloro, kial mi estas
    ankora&ubreve; ju&gcirc;ata, kiel pekinto?</l>
  <l n='8'>kaj kial ne (kiel ni estas
    kalumniataj, kaj kelkaj asertas, ke ni diras): Ni faru malbonon,
    por ke venu bono? ilia kondamno estas justa.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kio do? &ccirc;u ni nin senkulpigas? Tute ne: &ccirc;ar ni jam akuzis egale
    Judojn kaj Grekojn, ke &ccirc;iuj estas sub peko;</l>
  <l n='10'>kiel estas
    skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='10'>Ne ekzistas justulo, ne e&ccirc; unu;<lb/></l>
  <l n='11'>Ne ekzistas prudentulo,<lb/>
         Ne ekzistas iu, kiu ser&ccirc;as Dion;<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;iuj devoji&gcirc;is, &ccirc;iuj senutili&gcirc;is;<lb/>
         Ekzistas neniu, kiu faras bonon, ne e&ccirc; unu;<lb/></l>
  <l n='13'>Malfermita tombo estas ilia gor&gcirc;o;<lb/>
         Per sia lango ili hipokritis;<lb/>
         Veneno de vipuro estas sub iliaj lipoj;<lb/></l>
  <l n='14'>Ilia bu&scirc;o estas plena de malbenado kaj malico;<lb/></l>
  <l n='15'>Iliaj piedoj rapidas, por ver&scirc;i sangon;<lb/></l>
  <l n='16'>Ruinigo kaj pereigo estas sur iliaj vojoj;<lb/></l>
  <l n='17'>Kaj vojon de paco ili ne konas;<lb/></l>
  <l n='18'>Anta&ubreve; iliaj okuloj ne ekzistas timo anta&ubreve; Dio.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Sed ni scias, ke &ccirc;ion ajn, kion la le&gcirc;o diras, &gcirc;i parolas al
    tiuj, kiuj estas sub la le&gcirc;o; ke &ccirc;iu bu&scirc;o fermi&gcirc;u, kaj ke la tuta
    mondo submeti&gcirc;u sub la ju&gcirc;on de Dio;</l>
  <l n='20'>&ccirc;ar per la faroj de la
    le&gcirc;o neniu karno pravi&gcirc;os anta&ubreve; Li; &ccirc;ar per la le&gcirc;o venas konscio
    pri peko.</l>
  <l n='21'>Sed nun, ekster la le&gcirc;o, justeco de Dio montri&gcirc;is,
    atestata per la le&gcirc;o kaj la profetoj;</l>
  <l n='22'>nome, la justeco de Dio,
    per fido al Jesuo Kristo, por &ccirc;iuj kredantoj, &ccirc;ar ne ekzistas
    diferencigo;</l>
  <l n='23'>&ccirc;ar &ccirc;iuj pekis kaj maltrafis la gloron de Dio;</l>
  <l n='24'>pravigite donace de Lia graco, per la ela&ccirc;eto, kiu estas en
    Kristo Jesuo;</l>
  <l n='25'>kiun Dio anta&ubreve;difinis kiel repacigilon per fido
    en lia sango, por la elmontrado de Sia justeco per la pardono de
    la pekoj, anta&ubreve;e faritaj la&ubreve; la toleremeco de Dio;</l>
  <l n='26'>por la
    elmontrado de Lia justeco en la nuna tempo, kaj ke Li estas mem
    justa, kaj estas la praviganto de tiu, kiu havas fidon en Jesuo.</l>
  <l n='27'>Kie do estas la fanfaronado? &Gcirc;i estas esceptita. Per kia le&gcirc;o?
    de faroj? Ne; sed per la le&gcirc;o de fido.</l>
  <l n='28'>Ni do konkludas, ke
    homo pravi&gcirc;as per fido, ekster la faroj de la le&gcirc;o.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;u Dio
    estas nur Dio de la Judoj? &ccirc;u ne anka&ubreve; de la nacianoj? Jes, anka&ubreve;
    de la nacianoj;</l>
  <l n='30'>&ccirc;ar Dio estas unu, kaj Li pravigos la
    cirkumcidularon pro fido kaj la necirkumcidularon per fido.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;u
    ni do per fido vantigas la le&gcirc;on? Nepre ne! sed ni firmigas la
    le&gcirc;on.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kion do, ni diros, trovis Abraham, nia praavo la&ubreve; la karno?</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar se Abraham pravi&gcirc;is per faroj, li havas ion, pri kio fieri,
    sed ne anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar kion diras la Skribo? Kaj Abraham kredis
    al Dio, kaj tio estis kalkulita al li kiel virto.</l>
  <l n='4'>Al tiu, kiu
    laboras, la salajro estas kalkulata ne kiel favoro, sed kiel
    &scirc;uldo.</l>
  <l n='5'>Sed al tiu, kiu ne laboras, sed kredas al Tiu, kiu
    pravigas la malpiulon, lia fido estas kalkulata kiel virto.</l>
  <l n='6'>Kiel David anka&ubreve; pridiras la feli&ccirc;on de la homo, al kiu Dio
    kalkulas virton ekster faroj,</l>
  <l n='7'>dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>Feli&ccirc;aj estas tiuj, kies krimoj estas pardonitaj,<lb/>
         Kies pekoj estas kovritaj.<lb/></l>
  <l n='8'>Feli&ccirc;a estas la homo, al kiu la Eternulo ne kalkulas lian<lb/>
              kulpon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>&Ccirc;u do &ccirc;i tiu feli&ccirc;o apartenas al la cirkumcidularo, a&ubreve; al la
    necirkumcidularo anka&ubreve;? &Ccirc;ar ni diras, ke al Abraham la fido estis
    kalkulita kiel virto.</l>
  <l n='10'>Kiel do &gcirc;i estis kalkulita? kiam li
    estis en cirkumcido, a&ubreve; en necirkumcido? Ne en cirkumcido, sed en
    necirkumcido;</l>
  <l n='11'>kaj li ricevis la signon de cirkumcido, kiel
    sigelon de la virto de la fido, kiu ekzistis en lia necirkumcido;
    por ke li estu la patro de &ccirc;iuj, kiuj ankora&ubreve; en necirkumcido
    kredas, por ke virto estu kalkulata al ili;</l>
  <l n='12'>kaj la patro de
    cirkumcido al tiuj, kiuj ne nur estas anoj de la cirkumcido, sed
    kiuj anka&ubreve; sekvas la pa&scirc;ojn de tiu fido, kiun nia patro Abraham
    havis dum sia necirkumcido.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar ne per la le&gcirc;o fari&gcirc;is la
    promeso al Abraham a&ubreve; al lia idaro, ke li estos heredanto de la
    mondo, sed per la virto el fido.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar se tiuj, kiuj estas la&ubreve;
    la le&gcirc;o, estas heredantoj, la fido nuli&gcirc;is, kaj la promeso
    vanti&gcirc;is;</l>
  <l n='15'>&ccirc;ar la le&gcirc;o elfaras koleron; sed kie ne ekzistas
    le&gcirc;o, tie anka&ubreve; ne ekzistas transpa&scirc;o.</l>
  <l n='16'>&Gcirc;i do estas el fido por
    tio, ke &gcirc;i estu la&ubreve; graco; por ke la promeso estu firma al la
    tuta idaro, ne nur al tiu, kiu estas el la le&gcirc;o, sed anka&ubreve; al
    tiu, kiu estas el la fido de Abraham, kiu estas la patro de ni
    &ccirc;iuj</l>
  <l n='17'>(kiel estas skribite: Mi faris vin patro de multe da
    popoloj) anta&ubreve; Tiu, al kiu li kredis, nome Dio, kiu vivigas la
    mortintojn, kaj vokas la neekzistanta&jcirc;ojn, kvaza&ubreve; ili ekzistus.</l>
  <l n='18'>Li ekster espero kredis en espero, por ke li fari&gcirc;u patro de
    multe da popoloj, la&ubreve; la dirita&jcirc;o: Tiel estos via idaro.</l>
  <l n='19'>Kaj
    ne senfortigite en fido, li pripensis sian propran korpon jam
    pereintan (estante preska&ubreve; centjara), kaj la senvivecon de la
    utero de Sara;</l>
  <l n='20'>tamen pri la promeso de Dio li ne &scirc;anceli&gcirc;is en
    nekredemo, sed forti&gcirc;is per fido, donante la gloron al Dio,</l>
  <l n='21'>kaj plene certigite, ke tion, kion Li promesis, Li povas anka&ubreve;
    fari.</l>
  <l n='22'>Tial &gcirc;i estis kalkulita al li kiel virto.</l>
  <l n='23'>Kaj ne por
    li sola estis skribite, ke &gcirc;i estis kalkulita al li;</l>
  <l n='24'>sed anka&ubreve;
    por ni, al kiuj &gcirc;i estos kalkulata, kaj kiuj kredas al Tiu, kiu
    levis el la mortintoj Jesuon, nian Sinjoron,</l>
  <l n='25'>kiu estis
    transdonita pro niaj pekoj kaj estis relevita por nia pravigo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tial ni, pravigite per fido, havu pacon kun Dio per nia Sinjoro
    Jesuo Kristo,</l>
  <l n='2'>per kiu anka&ubreve; ni ricevis enkondukon per fido en
    &ccirc;i tiun gracon, en kiu ni staras; kaj ni &gcirc;oju pro espero de la
    gloro de Dio.</l>
  <l n='3'>Kaj krome ni &gcirc;oju anka&ubreve; pro la afliktoj, sciante,
    ke aflikto faras paciencon;</l>
  <l n='4'>kaj pacienco provitecon, kaj
    proviteco esperon;</l>
  <l n='5'>kaj la espero ne hontigas, &ccirc;ar la amo de Dio
    estas ver&scirc;ita en niajn korojn per la Sankta Spirito, donita al
    ni.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar kiam ni ankora&ubreve; estis senfortaj, tiam Kristo &gcirc;ustatempe
    mortis pro malpiuloj.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar apena&ubreve; pro justulo iu mortus; &ccirc;ar pro
    bonulo eble iu kura&gcirc;us morti.</l>
  <l n='8'>Sed Dio rekomendas al ni Sian
    amon en tio, ke dum ni ankora&ubreve; estis pekuloj, Kristo mortis por
    ni.</l>
  <l n='9'>Des plimulte do ni, jam pravigite per lia sango, estos per
    li savitaj el la kolero.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar se ni, estante malamikoj, estas
    repacigitaj kun Dio per la morto de Lia Filo, des plimulte,
    repacigite, ni estos savitaj per lia vivo;</l>
  <l n='11'>kaj krom tio ni
    fieras anka&ubreve; en Dio pro nia Sinjoro Jesuo Kristo, per kiu ni jam
    ricevis la repacigon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Pro tio, kiel per unu homo peko eniris en la mondon, kaj morto
    per peko, kaj tiel morto atingis &ccirc;iujn homojn pro tio, ke &ccirc;iuj
    pekis;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar &gcirc;is la le&gcirc;o peko estis en la mondo, sed peko ne
    estas alkalkulata, kiam ne ekzistas le&gcirc;o.</l>
  <l n='14'>Sed morto re&gcirc;is de
    post Adam &gcirc;is Moseo, e&ccirc; super tiuj, kiuj ne pekis simile al la
    transpa&scirc;o de Adam, kiu estis la tipo de la venonto.</l>
  <l n='15'>Sed ne kia
    la eraro, tia estas la donaco. &Ccirc;ar se per la eraro de unu mortis
    la multaj, des plimulte abundis al la multaj la graco de Dio kaj
    la donaco per la graco de la unu homo Jesuo Kristo.</l>
  <l n='16'>Kaj la
    donaco ne estis la&ubreve; la unu pekinta; &ccirc;ar la ju&gcirc;o venis el unu &gcirc;is
    kondamno, sed la donaco venis el multaj eraroj &gcirc;is pravigo.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar se, per la eraro de la unu, morto re&gcirc;is per unu, des plimulte
    re&gcirc;os en vivo per la unu Jesuo Kristo tiuj, kiuj ricevis abundon
    de la graco kaj de la donaco de justeco.</l>
  <l n='18'>Tial, kiel per unu
    eraro venis ju&gcirc;o al &ccirc;iuj homoj &gcirc;is kondamno, tiel same per unu
    justa&jcirc;o venis la donaco al &ccirc;iuj homoj &gcirc;is la pravigo de vivo.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar kiel per la malobeo de unu la multaj fari&gcirc;is pekuloj, tiel
    per la obeo de unu la multaj fari&gcirc;os justaj.</l>
  <l n='20'>Kaj la le&gcirc;o
    eniris, por ke la eraro plimulti&gcirc;u; sed kie peko plimulti&gcirc;is,
    graco multe pli superabundis,</l>
  <l n='21'>por ke tiel same, kiel la peko
    re&gcirc;is en morto, la graco re&gcirc;u per justeco &gcirc;is eterna vivo per
    Jesuo Kristo, nia Sinjoro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kion do ni diru? &Ccirc;u ni restu en peko, por ke graco abundu?</l>
  <l n='2'>Nepre ne! &Ccirc;u ni, kiuj mortis al peko, ankora&ubreve; vivus en &gcirc;i?</l>
  <l n='3'>&Ccirc;u
    vi ne scias, ke ni &ccirc;iuj, kiuj bapti&gcirc;is al Jesuo Kristo, bapti&gcirc;is
    al lia morto?</l>
  <l n='4'>Ni do estas entombigitaj kun li per bapto al
    morto, por ke, kiel Kristo estas levita el la mortintoj per la
    gloro de la Patro, tiel same ni anka&ubreve; iradu en noveco de vivo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar se ni jam kuni&gcirc;is al la simileco de lia morto, ni tiel same
    kuni&gcirc;os al la simileco de lia relevi&gcirc;o,</l>
  <l n='6'>sciante, ke nia malnova
    homo estas kun li krucumita, por ke la korpo de peko estu
    neniigita, por ke ni jam ne estu sklavoj al peko;</l>
  <l n='7'>&ccirc;ar tiu, kiu
    mortis, estas pravigita pri peko.</l>
  <l n='8'>Sed se ni mortis kun Kristo,
    ni kredas, ke ni anka&ubreve; vivos kun li;</l>
  <l n='9'>sciante, ke Kristo, levite
    el la mortintoj, ne plu mortas; la morto ne plu lin regas.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar
    mortante, li mortis al peko unufoje por &ccirc;iam; sed vivante, li
    vivas al Dio.</l>
  <l n='11'>Tial anka&ubreve; vi vin kalkulu mortintoj al peko, sed
    vivantoj al Dio en Kristo Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tial peko ne re&gcirc;u en via morta korpo tiel, ke vi obeu al &gcirc;iaj
    deziroj;</l>
  <l n='13'>anka&ubreve; ne prezentu viajn membrojn iloj de maljusteco
    al peko, sed prezentu vin al Dio vivantoj el la mortintoj, kaj
    viajn membrojn iloj de justeco por Dio.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar peko ne regos vin,
    &ccirc;ar vi estas ne sub la le&gcirc;o, sed sub graco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kio do? &ccirc;u ni peku, pro tio, ke ni estas ne sub le&gcirc;o, sed sub
    graco? Nepre ne!</l>
  <l n='16'>&Ccirc;u vi ne scias, ke kiam vi vin prezentas,
    kiel sklavoj al iu por obeado, vi estas sklavoj de tiu, al kiu vi
    obeas, &ccirc;u de peko por morto, a&ubreve; de obeemeco por justeco?</l>
  <l n='17'>Sed
    danko estu al Dio, ke kvankam vi estis la sklavoj de peko, vi
    tamen fari&gcirc;is kore obeemaj al tiu tipo de instruado, al kiu vi
    estas kondukitaj;</l>
  <l n='18'>kaj liberigite el peko, vi sklavi&gcirc;is al
    justeco.</l>
  <l n='19'>Mi parolas home pro la malforteco de via karno; &ccirc;ar
    kiel vi prezentis viajn membrojn sklavoj al malpureco kaj al
    maljusteco &gcirc;is maljusteco, tiel nun prezentu viajn membrojn
    sklavoj al justeco &gcirc;is sanktigo.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar kiam vi estis sklavoj de
    peko, vi estis liberaj de justeco.</l>
  <l n='21'>Kian frukton do vi havis
    tiam el tio, pri kio vi nun hontas? &ccirc;ar la fino de tio estas
    morto.</l>
  <l n='22'>Sed nun, liberigite el peko, kaj sklavi&gcirc;inte al Dio, vi
    havas vian frukton &gcirc;is sankti&gcirc;o, kaj por fino eternan vivon.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar la salajro de peko estas morto; sed la donaco de Dio estas
    eterna vivo en Kristo Jesuo, nia Sinjoro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>A&ubreve; &ccirc;u vi ne scias, fratoj (&ccirc;ar mi parolas al konantoj de la
    le&gcirc;o), ke la le&gcirc;o regas la homon tiel longe, kiel li vivas?</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar
    la edzinigita virino estas le&gcirc;e alligita al sia edzo dum lia
    vivo; sed se la edzo mortas, &scirc;i liberi&gcirc;as el la le&gcirc;o de la edzo.</l>
  <l n='3'>Se do, dum la edzo vivas, &scirc;i kuni&gcirc;as kun alia viro, &scirc;i estos
    nomata adultulino; sed se la edzo mortis, &scirc;i estas libera de la
    le&gcirc;o, kaj ne estas adultulino, kvankam kuni&gcirc;inte kun alia viro.</l>
  <l n='4'>Tiel, miaj fratoj, vi same mortis al la le&gcirc;o per la korpo de
    Kristo, por kuni&gcirc;i kun alia, nome kun tiu, kiu levi&gcirc;is el la
    mortintoj, por ke ni donu frukton al Dio.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar dum ni estis en
    karno, la la&ubreve;pekaj pasioj, kiuj estis per la le&gcirc;o, energiis en
    niaj membroj, por doni frukton al morto.</l>
  <l n='6'>Sed ni jam liberi&gcirc;is
    el la le&gcirc;o, mortinte rilate tion, en kio ni estis tenataj, por ke
    ni servu en noveco de spirito, kaj ne en malnoveco de litero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kion do ni diru? &Ccirc;u la le&gcirc;o estas peko? Nepre ne! Tamen mi ne
    konus pekon, krom per la le&gcirc;o; &ccirc;ar mi ne konus deziron, se la
    le&gcirc;o ne dirus: Ne deziru;</l>
  <l n='8'>sed la peko, trovante pretekston,
    estigis en mi per la ordono &ccirc;ian deziremon, &ccirc;ar ekster le&gcirc;o la
    peko estas senviva.</l>
  <l n='9'>Kaj iam mi vivadis ekster la le&gcirc;o; sed kiam
    la ordono venis, la peko vivi&gcirc;is, kaj mi mortis;</l>
  <l n='10'>kaj tiun
    ordonon, kiu estas por vivo, mi trovis por morto;</l>
  <l n='11'>&ccirc;ar la peko,
    trovinte pretekston, per la ordono min trompis, kaj per &gcirc;i min
    mortigis.</l>
  <l n='12'>Tiel la le&gcirc;o estas sankta, kaj la ordono estas
    sankta kaj justa kaj bona.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;u do tio, kio estas bona, fari&gcirc;is
    morto por mi? Nepre ne! Sed la peko, por ke &gcirc;i montri&gcirc;u peko,
    estigante morton en mi per la bono &dash; por ke per la ordono la peko
    fari&gcirc;u treege peka.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar ni scias, ke la le&gcirc;o estas spirita;
    sed mi estas karna, vendite sub pekon.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar mi ne havas
    certecon pri tio, kion mi faradas; &ccirc;ar mi ne agas la&ubreve; tio, kion
    mi volas; sed kion mi malamas, tion mi faras.</l>
  <l n='16'>Sed se mi faras
    tion, kion mi ne volas fari, mi konsentas al la le&gcirc;o, ke &gcirc;i estas
    bona.</l>
  <l n='17'>La faranto do estas jam ne mi, sed la peko, lo&gcirc;anta en
    mi.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar mi scias, ke en mi (tio estas, en mia karno) bono ne
    lo&gcirc;as; &ccirc;ar &ccirc;e mi estas la volo, sed ne la elfaro de la bono.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar la bonon, kiun mi volas fari, mi ne faras; sed la malbonon,
    kiun mi ne volas fari, mi faradas.</l>
  <l n='20'>Sed se mi faras tion, kion
    mi ne volas fari, faras &gcirc;in jam ne mi, sed la peko, lo&gcirc;anta en
    mi.</l>
  <l n='21'>Mi do trovas le&gcirc;on, ke kiam mi volas fari bonon, la
    malbono estas &ccirc;e mi.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar mi &gcirc;ojas en la le&gcirc;o de Dio la&ubreve; la
    interna homo;</l>
  <l n='23'>sed mi vidas alian le&gcirc;on en miaj membroj,
    militantan kontra&ubreve; la le&gcirc;o de mia menso, kaj forkaptantan min sub
    la le&gcirc;on de la peko, kiu estas en miaj membroj.</l>
  <l n='24'>Ho ve, mi
    malfeli&ccirc;ulo! kiu min liberigos el la korpo de &ccirc;i tiu morto?</l>
  <l n='25'>Danko estu al Dio, per Jesuo Kristo, nia Sinjoro. Per la menso do
    mi mem servas al la le&gcirc;o de Dio, sed per la karno al la le&gcirc;o de
    peko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ekzistas do jam nenia kondamno kontra&ubreve; tiuj, kiuj estas en
    Kristo Jesuo.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar la le&gcirc;o de la Spirito de vivo en Kristo Jesuo
    liberigis min de la le&gcirc;o de peko kaj morto.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar kiam la le&gcirc;o
    trovi&gcirc;is nekapabla pro tio, ke &gcirc;i estis malforta pro la karno,
    Dio, sendante Sian propran Filon en simileco de peka karno kaj
    pro peko, kondamnis la pekadon en la karno;</l>
  <l n='4'>por ke la postulo
    de la le&gcirc;o plenumi&gcirc;u en ni, kiuj iradas ne la&ubreve; la karno, sed la&ubreve;
    la spirito.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar kiuj estas la&ubreve; la karno, tiuj sin interesas pri
    la aferoj de la karno; sed kiuj estas la&ubreve; la spirito, pri la
    aferoj de la spirito.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar la intereso de la karno estas morto,
    sed la intereso de la spirito estas vivo kaj paco;</l>
  <l n='7'>&ccirc;ar la
    intereso de la karno estas malamikeco kontra&ubreve; Dio, &ccirc;ar &gcirc;i ne
    obeas al la le&gcirc;o de Dio, kaj &gcirc;i ja ne povas obei;</l>
  <l n='8'>kaj tiuj,
    kiuj estas en la karno, ne povas pla&ccirc;i al Dio.</l>
  <l n='9'>Sed vi estas ne
    en la karno, sed en la spirito, se vere la Spirito de Dio lo&gcirc;as
    en vi. Sed se iu ne havas la Spiriton de Kristo, tiu ne estas
    lia.</l>
  <l n='10'>Kaj se Kristo estas en vi, la korpo malvivas pro peko,
    sed la spirito estas vivo pro justeco.</l>
  <l n='11'>Kaj se la Spirito de
    Tiu, kiu levis Jesuon el la mortintoj, lo&gcirc;as en vi, tiam la
    Levinto de Kristo Jesuo el la mortintoj vivigos e&ccirc; viajn mortajn
    korpojn per Sia Spirito, lo&gcirc;anta en vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tial do, fratoj, ni estas &scirc;uldantoj, ne al la karno, por vivi
    la&ubreve; la karno;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar se vi vivas la&ubreve; la karno, vi mortos; sed se
    per la spirito vi malvivigas la farojn de la korpo, vi vivos.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj, kiuj estas kondukataj de la Spirito de Dio, estas filoj
    de Dio.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar vi ne ricevis la spiriton de sklaveco denove al
    timo; sed vi ricevis la spiriton de adopto, per kiu ni krias:
    Aba, Patro.</l>
  <l n='16'>La Spirito mem kunatestas kun nia spirito, ke ni
    estas idoj de Dio;</l>
  <l n='17'>kaj se idoj, tial heredantoj, heredantoj de
    Dio, kunheredantoj kun Kristo, se vere ni suferas kun li, por ke
    ni estu glorataj kun li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>&Ccirc;ar mi kalkulas, ke la suferoj de la nuna tempo ne indas
    komparon kun la gloro, kiu estas malka&scirc;ota al ni.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar la
    fervora sopiro de la kreitaro atendas la malka&scirc;on de la filoj de
    Dio.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar la kreitaro subi&gcirc;is sub la vanecon, ne volonte, sed,
    pro la subiganto, kun espero,</l>
  <l n='21'>ke la kreitaro mem anka&ubreve;
    liberi&gcirc;os el la sklaveco de pereo en la liberecon de la gloro de
    la idoj de Dio.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar ni scias, ke la tuta kreitaro kune &gcirc;emas
    kaj naskodoloras &gcirc;is nun.</l>
  <l n='23'>Kaj krom tio, ni mem, kiuj havas la
    unuaa&jcirc;on de la Spirito, &gcirc;emas en ni, atendante nian adopton, nome
    la ela&ccirc;eton de nia korpo.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar per espero ni estas savitaj; sed
    la espero, kiu estas vidata, ne estas espero; &ccirc;ar kiu esperas al
    tio, kion li vidas?</l>
  <l n='25'>Sed, se ni esperas al tio, kion ni ne
    vidas, tiam ni &gcirc;in atendas pacience.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kaj tiel same la Spirito anka&ubreve; helpas nian malfortecon; &ccirc;ar ni
    ne scias, kiel pre&gcirc;i dece, sed la Spirito mem propetadas por ni
    per &gcirc;emoj neeldireblaj;</l>
  <l n='27'>kaj Tiu, kiu esploras la korojn,
    scias, kio estas la penso de la Spirito, &ccirc;ar li propetadas por la
    sanktuloj la&ubreve; la volo de Dio.</l>
  <l n='28'>Kaj ni scias, ke por tiuj, kiuj
    amas Dion, por tiuj, kiuj estas vokitaj la&ubreve; Lia intenco, &ccirc;io
    kunlaboras al bono.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar kiujn Li anta&ubreve;konis, tiujn Li
    anta&ubreve;difinis kiel konformajn al la bildo de Lia Filo, por ke &ccirc;i
    tiu estu la unuenaskita inter multaj fratoj;</l>
  <l n='30'>kaj kiujn Li
    anta&ubreve;difinis, tiujn Li anka&ubreve; vokis; kaj kiujn Li vokis, tiujn Li
    anka&ubreve; justigis; kaj kiujn Li justigis, tiujn Li anka&ubreve; gloris.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='31'>Kion do ni diru pri &ccirc;i tio? Se Dio estas por ni, kiu estas
    kontra&ubreve; ni?</l>
  <l n='32'>&Ccirc;u Tiu, kiu ne indulgis Sian propran Filon, sed
    fordonis lin por ni &ccirc;iuj, ne donos al ni libere &ccirc;ion kun li?</l>
  <l n='33'>Kiu akuzos la elektitojn de Dio? Dio estas la justiganto;</l>
  <l n='34'>kiu
    estas la kondamnanto? Kristo estas tiu, kiu mortis, sed levi&gcirc;is
    el la mortintoj, kiu estas dekstre de Dio, kaj anka&ubreve; propetadas
    por ni.</l>
  <l n='35'>Kiu apartigos nin de la amo de Kristo? &ccirc;u aflikto, a&ubreve;
    turmento, a&ubreve; persekutado, a&ubreve; malsato, a&ubreve; nudeco, a&ubreve; dan&gcirc;ero, a&ubreve;
    glavo?</l>
  <l n='36'>Kiel estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='36'>Pro Vi ni estas mortigataj &ccirc;iutage;<lb/>
         Oni rigardas nin kiel &scirc;afojn por bu&ccirc;o.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Sed en &ccirc;io tio ni supervenkas per tiu, kiu nin amis.</l>
  <l n='38'>&Ccirc;ar mi
    konvinki&gcirc;is, ke nek morto, nek vivo, nek an&gcirc;eloj, nek
    a&ubreve;toritatoj, nek estanta&jcirc;oj, nek estonta&jcirc;oj, nek potencoj,</l>
  <l n='39'>nek
    alteco, nek profundeco, nek iu alia kreita&jcirc;o povos apartigi nin
    de la amo de Dio, kiu estas en Kristo Jesuo, nia Sinjoro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi diras la veron en Kristo, mi ne mensogas, kaj mia konscienco
    atestas kun mi per la Sankta Spirito,</l>
  <l n='2'>ke mi havas grandan
    mal&gcirc;ojon kaj sen&ccirc;esan doloron en la koro.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar mi volus, ke mi
    estu anatemita for de Kristo por miaj fratoj, miaj parencoj la&ubreve;
    la karno;</l>
  <l n='4'>kiuj estas Izraelidoj, kies estas la adopto kaj la
    gloro kaj la interligoj kaj la le&gcirc;dono kaj la Diservo kaj la
    promesoj;</l>
  <l n='5'>kies estas la patroj, kaj el kiuj la&ubreve; la karno estas
    Kristo, kiu estas super &ccirc;iuj, Dio benata eterne. Amen.</l>
  <l n='6'>Sed la
    afero ne estas, kvaza&ubreve; la vorto de Dio estus nenii&gcirc;inta. &Ccirc;ar ne
    &ccirc;iuj estas Izrael, kiuj estas el Izrael;</l>
  <l n='7'>nek, &ccirc;ar ili estas
    idoj de Abraham, &ccirc;iuj estas filoj, sed: Per Isaak oni nomos vian
    idaron.</l>
  <l n='8'>Tio estas, ne la filoj de la karno estas la filoj de
    Dio, sed la filoj de la promeso estas rigardataj kiel idaro.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar jen estas la vorto de promeso: En la sama jartempo Mi venos,
    kaj estos filo &ccirc;e Sara.</l>
  <l n='10'>Kaj plue, kiam Rebeka anka&ubreve; gravedi&gcirc;is
    per unu, nia patro Isaak</l>
  <l n='11'>(&ccirc;ar la infanoj ankora&ubreve; ne naski&gcirc;is,
    nek faris ion bonan a&ubreve; malbonan, por ke la intenco de Dio restu
    la&ubreve; elekto, ne pro faroj, sed pro la alvokanto),</l>
  <l n='12'>estis dirite
    al &scirc;i: La pli granda servos la malpli grandan.</l>
  <l n='13'>Kiel estas
    skribite: Mi ekamis Jakobon, sed Esavon Mi malamis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kion do ni diru? &Ccirc;u estas maljusteco &ccirc;e Dio? Nepre ne!</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar
    Li diris al Moseo: Mi favorkoros tiun, kiun Mi favorkoros, kaj Mi
    kompatos tiun, kiun Mi kompatos.</l>
  <l n='16'>Tial do tio apartenas ne al
    tiu, kiu volas, nek al tiu, kiu kuras, sed al Dio, kiu kompatas.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar la Skribo diras al Faraono: Nur por tio Mi vin konservis,
    ke Mi montru sur vi Mian forton, kaj por ke oni rakontu pri Mia
    nomo sur la tuta tero.</l>
  <l n='18'>Tial Li favorkoras &ccirc;iun, kiun Li volas;
    kaj &ccirc;iun, kiun Li volas, Li obstinigas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Vi do diras al mi: Kial Li ankora&ubreve; ripro&ccirc;as? &Ccirc;ar kiu rezistas
    al Lia volo?</l>
  <l n='20'>Sed anta&ubreve; tio, ho viro, kiu vi estas, ke vi
    respondas kontra&ubreve; Dio? &Ccirc;u farita&jcirc;o diros al sia farinto: Kial vi
    faris min tiel?</l>
  <l n='21'>A&ubreve; &ccirc;u la potfaristo ne havas rajton super la
    argilo, el la sama maso fari jen vazon por honoro, kaj jen vazon
    por malhonoro?</l>
  <l n='22'>Kiel do, se Dio, volante elmontri Sian koleron
    kaj konatigi Sian potencon, toleris kun plena pacienco vazojn de
    kolero, ta&ubreve;gajn por pereo;</l>
  <l n='23'>kaj por ke Li konatigu la ri&ccirc;on de
    Sia gloro sur vazojn de favoro, kiujn Li anta&ubreve;e pretigis por
    gloro,</l>
  <l n='24'>nome nin, kiujn Li anka&ubreve; vokis, ne nur el la Judoj, sed
    anka&ubreve; el la nacianoj?</l>
  <l n='25'>Kiel Li diras anka&ubreve; en Ho&scirc;ea:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='25'>La popolon ne Mian Mi nomos Mia popolo,<lb/>
         Kaj la neamatinon amatino.<lb/></l>
  <l n='26'>Kaj sur la sama loko, kie estis al ili dirite: Vi ne estas<lb/>
              Mia popolo,<lb/>
         Tie oni nomos ilin infanoj de la vivanta Dio.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='27'>Kaj Jesaja krias pri Izrael: Se la nombro de la filoj de
    Izrael e&ccirc; estos kiel la apudmara sablo, la restintoj savi&gcirc;os;</l>
  <l n='28'>&ccirc;ar la Sinjoro efektivigos Sian vorton en la mondo, akcelante kaj
    tran&ccirc;e mallongigante &gcirc;in.</l>
  <l n='29'>Kiel Jesaja diris anta&ubreve;e:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='29'>Se la Eternulo Cebaot ne lasus al ni resta&jcirc;on,<lb/>
         Ni fari&gcirc;us kiel Sodom, ni simili&gcirc;us al Gomora.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Kion do ni diru? Ke la nacianoj, kiuj ne sekvis justecon,
    atingis justecon, la justecon, kiu estas el fido;</l>
  <l n='31'>sed ke
    Izrael, sekvante la le&gcirc;on de justeco, ne atingis tiun le&gcirc;on.</l>
  <l n='32'>Kial? &Ccirc;ar ili sekvis &gcirc;in ne per fido, sed kvaza&ubreve; per faroj. Ili
    falpu&scirc;i&gcirc;is &ccirc;e la &scirc;tono de falpu&scirc;i&gcirc;o;</l>
  <l n='33'>kiel estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='33'>Jen Mi ku&scirc;igas en Cion &scirc;tonon de falpu&scirc;i&gcirc;o kaj rokon de<lb/>
              alfrapi&gcirc;o;<lb/>
         Kaj tiu, kiu fidos al li, ne estos hontigita.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Fratoj, la deziro de mia koro kaj mia pre&gcirc;o al Dio pri ili
    estas por ilia savado.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar mi atestas pri ili, ke ili havas
    fervoron al Dio, sed ne la&ubreve; scio.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar nesciante la justecon de
    Dio, kaj penante starigi sian propran justecon, ili ne subi&gcirc;is al
    la justeco de Dio.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Kristo estas la fino de la le&gcirc;o por
    justeco por &ccirc;iu, kiu kredas.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar Moseo skribis, ke tiu, kiu
    plenumas la justecon de la le&gcirc;o, vivos per &gcirc;i.</l>
  <l n='6'>Sed la justeco,
    kiu estas el fido, diras jene: Ne diru en via koro: Kiu
    suprenirus en la &ccirc;ielon? (tio estas, por malsuprenigi Kriston),</l>
  <l n='7'>nek: Kiu malsuprenirus en la abismon? (tio estas, por
    suprenkonduki Kriston el la mortintoj).</l>
  <l n='8'>Sed kion &gcirc;i diras? La
    afero estas proksime de vi, en via bu&scirc;o kaj en via koro; tio
    estas, la vorto de fido, kiun ni predikas;</l>
  <l n='9'>&ccirc;ar se vi per via
    bu&scirc;o konfesas Jesuon Sinjoro, kaj kredas en via koro, ke Dio lin
    levis el la mortintoj, vi savi&gcirc;os;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar per la koro la homo
    kredas &gcirc;is justeco, kaj per la bu&scirc;o konfesas &gcirc;is savo.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar la
    Skribo diras: &Ccirc;iu, kiu fidas al li, ne estos hontigita.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar
    estas nenia diferencigo inter Judo kaj Greko, &ccirc;ar unu sama estas
    Sinjoro de &ccirc;iuj, kaj estas ri&ccirc;a por &ccirc;iuj, kiuj lin vokas;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar:
    &Ccirc;iu, kiu vokos la nomon de la Eternulo, savi&gcirc;os.</l>
  <l n='14'>Kiel do ili
    vokos Tiun, al kiu ili ne kredis? kaj kiel ili kredos al Tiu, pri
    kiu ili ne a&ubreve;dis? kaj kiel ili a&ubreve;dos sen predikanto?</l>
  <l n='15'>kaj kiel
    oni predikos, se ili ne estos senditaj? kiel estas skribite: Kiel
    &ccirc;armaj estas la piedoj de la anoncantoj de la evangelio de bono!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Sed ne &ccirc;iuj a&ubreve;skultis la evangelion. &Ccirc;ar Jesaja diris: Ho
    Eternulo! kiu kredus al tio, kion ni a&ubreve;dis?</l>
  <l n='17'>La fido venas do
    per a&ubreve;dado, kaj a&ubreve;dado per la vorto de Kristo.</l>
  <l n='18'>Sed mi diras:
    &Ccirc;u ili ne a&ubreve;dis? Certe:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='18'>Tra la tuta mondo iris ilia sono,<lb/>
         Kaj &gcirc;is la finoj de la tero iris iliaj vortoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Sed mi diras: &Ccirc;u Izrael ne sciis? Unue Moseo diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='19'>Mi incitos vin per ne-popolo,<lb/>
         Per popolo malnobla Mi vin kolerigos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kaj Jesaja estis tre kura&gcirc;a, kaj diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='20'>Mi estas trovebla por tiuj, kiuj Min ne ser&ccirc;is;<lb/>
         Mi montris Min al tiuj, kiuj pri Mi ne demandis.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Sed pri Izrael li diris: &Ccirc;iutage Mi etendis Miajn manojn al
    popolo malobeema kaj obstina.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi do diras: &Ccirc;u Dio forpu&scirc;is Sian popolon? Nepre ne! &Ccirc;ar anka&ubreve;
    mi estas Izraelido, el la idoj de Abraham, el la tribo de
    Benjamen.</l>
  <l n='2'>Dio ne forpu&scirc;is Sian popolon, kiun Li anta&ubreve;konis. A&ubreve;
    &ccirc;u vi ne scias, kion la Skribo diras pri Elija? kiel li pledis &ccirc;e
    Dio kontra&ubreve; Izrael:</l>
  <l n='3'>Ho Eternulo, oni mortigis Viajn profetojn,
    detruis Viajn altarojn; kaj mi sola restis, kaj oni ser&ccirc;as mian
    animon.</l>
  <l n='4'>Sed kion diras al li la orakolo de Dio? Mi restigis por
    Mi sep mil virojn, kies genuoj ne fleksi&gcirc;is anta&ubreve; Baal.</l>
  <l n='5'>Tiel
    same do estas anka&ubreve; nuntempe resta&jcirc;o la&ubreve; la elektado de graco.</l>
  <l n='6'>Sed se per graco, ne plu el faroj; alie graco jam ne estus graco.</l>
  <l n='7'>Kion do? Kion Izrael ser&ccirc;adas, tion li ne atingis, sed la
    elektitaro atingis &gcirc;in, kaj la resta&jcirc;o estis obstinigita;</l>
  <l n='8'>kiel
    estas skribite: Dio donis al ili spiriton de profunda dormo,
    okulojn, por ke ili ne vidu, kaj orelojn, por ke ili ne a&ubreve;du, &gcirc;is
    la nuna tago.</l>
  <l n='9'>Kaj David diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='9'>Ilia tablo fari&gcirc;u por ili reto kaj kaptilo<lb/>
         Kaj falpu&scirc;ilo kaj repago;<lb/></l>
  <l n='10'>Mallumi&gcirc;u iliaj okuloj, ke ili ne vidu;<lb/>
         Kaj iliajn lumbojn malfortigu por &ccirc;iam.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Mi do diras: &Ccirc;u ili falpu&scirc;i&gcirc;is, por ke ili falu? Nepre ne! sed
    per ilia eraro venis savo al la nacianoj, por &jcirc;aluzigi ilin.</l>
  <l n='12'>Se do ilia eraro ri&ccirc;igis la mondon, kaj ilia perdo estas la gajno
    de la nacianoj, kiom pli ilia pleneco?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed mi parolas al vi, nacianoj. La&ubreve; tio, kiom mi estas
    apostolo al nacianoj, mi gloras mian servadon;</l>
  <l n='14'>se nur mi iel
    povos &jcirc;aluzigi tiujn, kiuj estas mia karno, kaj savi kelkajn el
    ili.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar se la for&jcirc;etado de ili estas la repacigo de la mondo,
    kio estos la akcepto de ili, se ne vivo el la mortintoj?</l>
  <l n='16'>Kaj
    se la unuaa&jcirc;o estas sankta, la maso anka&ubreve; estas sankta; kaj se la
    radiko estas sankta, la bran&ccirc;oj anka&ubreve; estas sanktaj.</l>
  <l n='17'>Sed se
    kelkaj el la bran&ccirc;oj derompi&gcirc;is, kaj vi, estante sova&gcirc;a olivarbo,
    engrefti&gcirc;is inter ili kaj fari&gcirc;is partoprenanto en la radiko kaj
    graso de la olivarbo,</l>
  <l n='18'>ne fieru super la bran&ccirc;oj; sed se vi
    fieras, ne vi portas la radikon, sed la radiko portas vin.</l>
  <l n='19'>Vi
    do diros: Bran&ccirc;oj estis derompitaj, por ke mi estu engreftita.</l>
  <l n='20'>Bone; pro nekredemeco ili estis derompitaj, kaj vi staras per via
    fido. Ne tenu vin alte, sed timu;</l>
  <l n='21'>&ccirc;ar se Dio ne indulgis la
    naturajn bran&ccirc;ojn, Li anka&ubreve; vin ne indulgos.</l>
  <l n='22'>Vidu do la
    bonecon kaj severecon de Dio: al la falintoj severecon, sed al vi
    bonecon, se vi restados en Lia boneco; alie vi anka&ubreve; detran&ccirc;i&gcirc;os.</l>
  <l n='23'>Kaj ili anka&ubreve;, se ili ne restados en sia nekredemeco,
    engrefti&gcirc;os; &ccirc;ar Dio povas reengrefti ilin.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar se vi
    eltran&ccirc;i&gcirc;is el tio, kio estas nature sova&gcirc;a olivarbo, kaj
    kontra&ubreve;nature engrefti&gcirc;is en bonan olivarbon, kiom pli &ccirc;i tiuj,
    kiuj estas la naturaj bran&ccirc;oj, engrefti&gcirc;os en sian propran
    olivarbon?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>&Ccirc;ar mi ne volas, fratoj, ke vi ne sciu &ccirc;i tiun misteron, por
    ke vi ne opiniu vin sa&gcirc;aj, ke la&ubreve;parta obstini&gcirc;o okazis al
    Izrael, &gcirc;is la pleneco de la nacianoj envenos;</l>
  <l n='26'>kaj tiamaniere
    la tuta Izrael savi&gcirc;os, kiel estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='26'>El Cion venos la Liberiganto;<lb/>
         Li deturnos de Jakob malpiecon;<lb/></l>
  <l n='27'>Kaj &ccirc;i tio estos Mia interligo kun ili,<lb/>
         Kiam Mi forigos iliajn pekojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Rilate al la evangelio, ili estas malamikoj pro vi; sed rilate
    al la elekto, ili estas amataj pro la patroj.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar la donacoj
    kaj la vokado de Dio estas nerevokeblaj.</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar kiel vi iam estis
    malobeemaj al Dio, sed jam ricevis kompaton per ilia malobeo,</l>
  <l n='31'>tiel same anka&ubreve; &ccirc;i tiuj jam malobeis, por ke, per la kompato
    montrita al vi, ili anka&ubreve; nun ricevu kompaton.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;ar Dio
    kun&scirc;losis &ccirc;iujn en malobeo, por ke Li kompatu &ccirc;iujn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='33'>Ho, profundo de ri&ccirc;eco kaj sa&gcirc;eco kaj scio de Dio! kiel
    neesploreblaj estas Liaj ju&gcirc;oj, kaj nesekveblaj Liaj vojoj!</l>
  <l n='34'>&Ccirc;ar kiu sciis la spiriton de la Eternulo? a&ubreve; kiu estis Lia
    konsilanto?</l>
  <l n='35'>a&ubreve; kiu anta&ubreve;e al Li donis ion, poste redonotan al
    li?</l>
  <l n='36'>&Ccirc;ar el Li kaj per Li kaj al Li estas &ccirc;io. Al Li estu la
    gloro por &ccirc;iam. Amen.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi do vin petas, fratoj, pro la kompatoj de Dio, ke vi prezentu
    viajn korpojn kiel vivantan oferon, sanktan, pla&ccirc;antan al Dio,
    kio estas via racia servo.</l>
  <l n='2'>Kaj ne konformi&gcirc;u al &ccirc;i tiu mondo;
    sed aliformi&gcirc;u per renovigado de via menso, por ke vi provu, kio
    estas la bona kaj aprobinda kaj perfekta volo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>&Ccirc;ar mi diras al &ccirc;iu el vi, per la graco al mi donita, ke li ne
    tro estimu sin, sed estimu sin kun modereco, la&ubreve; mezuro de la
    fido, kiun Dio disdonis al &ccirc;iu.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar kiel ni havas multajn
    membrojn en unu korpo, kaj ne &ccirc;iuj membroj havas la saman
    funkcion,</l>
  <l n='5'>tiel same ni multaj estas unu korpo en Kristo, kaj
    &ccirc;iuj aparte membroj unu de alia.</l>
  <l n='6'>Sed havante donacojn diversajn
    la&ubreve; la graco donita al ni, &ccirc;u profetadon, ni profetu la&ubreve; la
    mezuro de nia fido;</l>
  <l n='7'>a&ubreve; servadon, ni laboru en nia servado; a&ubreve;
    instruanto, en sia instruado;</l>
  <l n='8'>a&ubreve; admonanto, en sia admonado; la
    disdonanto agu malavare, la administranto kun diligenteco, la
    kompatanto kun &gcirc;ojo.</l>
  <l n='9'>Via amo estu sen hipokriteco. Abomenu
    tion, kio estas malbona; alglui&gcirc;u al la bona.</l>
  <l n='10'>En fratamo estu
    kore unuigitaj unu al alia, honore preferantaj unu la alian;</l>
  <l n='11'>en diligenteco ne malviglaj, en spirito fervoraj, servantaj la
    Sinjoron;</l>
  <l n='12'>en espero &gcirc;ojaj, en aflikto paciencaj, en pre&gcirc;ado
    persistaj;</l>
  <l n='13'>kotizantaj por la bezonoj de la sanktuloj,
    sekvantaj gastamecon.</l>
  <l n='14'>Benu tiujn, kiuj vin persekutas; benu,
    kaj ne malbenu.</l>
  <l n='15'>&Gcirc;oju kun &gcirc;ojantoj, ploru kun plorantoj.</l>
  <l n='16'>Estu simpatiaj unu al alia. Ne pripensadu altajn aferojn, sed
    klinadu vin al humilaj aferoj. Ne opiniu vin sa&gcirc;aj.</l>
  <l n='17'>Redonu al
    neniu malbonon pro malbono. Celu aprobinda&jcirc;ojn anta&ubreve; &ccirc;iuj homoj.</l>
  <l n='18'>Se estos eble, restu pacaj viaparte kun &ccirc;iuj homoj.</l>
  <l n='19'>Ne
    ven&gcirc;u vin, amataj, sed cedu lokon al kolero; &ccirc;ar estas skribite:
    &Ccirc;e Mi estas ven&gcirc;o, Mi repagos, diras la Sinjoro.</l>
  <l n='20'>Sed se via
    malamiko malsatas, donu al li man&gcirc;i; se li soifas, donu al li
    trinki; &ccirc;ar tion farante, fajrajn karbojn vi kolektos sur lia
    kapo.</l>
  <l n='21'>Ne venki&gcirc;u de malbono, sed venku malbonon per bono.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;iu animo submeti&gcirc;u al la superaj a&ubreve;toritatoj, &ccirc;ar ne ekzistas
    a&ubreve;toritato, krom de Dio; kaj tiuj, kiuj ekzistas, estas
    starigitaj de Dio.</l>
  <l n='2'>Tiu do, kiu kontra&ubreve;staras al a&ubreve;toritato,
    rezistas al la ordono de Dio; kaj tiuj, kiuj rezistas, ricevos
    ju&gcirc;on.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar regantoj estas terura&jcirc;o ne al la bona agado, sed al
    la malbona. &Ccirc;u vi volas ne timi a&ubreve;toritatulon? faru bonon, kaj vi
    havos de li la&ubreve;don;</l>
  <l n='4'>&ccirc;ar li estas servanto de Dio al vi por
    bono. Sed timu, se vi faras malbonon; &ccirc;ar ne vane li portas la
    glavon, &ccirc;ar li estas servanto de Dio, ven&gcirc;anto por kolero kontra&ubreve;
    tiu, kiu faras malbonon.</l>
  <l n='5'>Sekve estas necese submeti&gcirc;i, ne nur
    pro la kolero, sed anka&ubreve; pro konscienco.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar pro tio vi anka&ubreve;
    pagas tributon, &ccirc;ar ili estas servantoj de Dio, klopodantaj por
    &ccirc;i tio mem.</l>
  <l n='7'>Redonu &scirc;uldon al &ccirc;iuj: tributon, al kiu tributo
    estas &scirc;uldata; imposton, al kiu imposto; timon, al kiu timo;
    honoron, al kiu honoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Al neniu &scirc;uldu ion, krom la reciproka amo; &ccirc;ar amante sian
    proksimulon, oni plenumis la ceteran le&gcirc;on.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar tio: Ne adultu,
    Ne mortigu, Ne &scirc;telu, Ne deziru, kaj &ccirc;iu alia ordono, estas
    resumitaj en la jena parolo: Amu vian proksimulon kiel vin mem.</l>
  <l n='10'>Amo ne faras malbonon al proksimulo; amo do estas la plenumado
    de la le&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj tion faru, sciante la &gcirc;ustan tempon, ke nun estas la horo
    por levi&gcirc;o el dormo; &ccirc;ar nun nia savo estas pli proksima, ol kiam
    ni ekkredis.</l>
  <l n='12'>La nokto jam fini&gcirc;as, kaj la tago alproksimi&gcirc;as;
    ni demetu do la farojn de mallumo kaj surmetu la armilojn de
    lumo.</l>
  <l n='13'>Ni iradu dece, kiel en la tago, ne en dibo&ccirc;ado kaj
    drinkado, nek en volupto kaj senbrideco, nek en malpaco kaj
    &jcirc;aluzo.</l>
  <l n='14'>Sed surmetu la Sinjoron Jesuo Kristo, kaj ne sekvu la
    intencojn de la karno al voluptoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed akceptu malfortulon en fido, tamen ne por dubaj disputadoj.</l>
  <l n='2'>Unu homo kredas, ke li povas &ccirc;ion man&gcirc;i; sed alia, estante
    malforta, man&gcirc;as legomojn.</l>
  <l n='3'>Kiu man&gcirc;as, tiu ne malestimu tiun,
    kiu ne man&gcirc;as; kaj kiu ne man&gcirc;as, tiu ne ju&gcirc;u tiun, kiu man&gcirc;as;
    &ccirc;ar Dio lin akceptis.</l>
  <l n='4'>Kiu estas vi, ke vi ju&gcirc;as la servanton de
    alia? anta&ubreve; sia propra sinjoro li staras a&ubreve; falas. Li ja estos
    starigita, &ccirc;ar la Sinjoro povas lin starigi.</l>
  <l n='5'>Unu ju&gcirc;as unu
    tagon pli alte ol alian, alia egale ju&gcirc;as &ccirc;iun tagon. &Ccirc;iu homo
    konvinki&gcirc;u en sia menso.</l>
  <l n='6'>Kiu observas la tagon, tiu observas
    &gcirc;in al la Sinjoro; kaj la man&gcirc;anto man&gcirc;as al la Sinjoro, &ccirc;ar li
    dankas Dion; kaj la neman&gcirc;anto neman&gcirc;as al la Sinjoro, kaj li
    dankas Dion.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar neniu el ni vivas al si mem, kaj neniu mortas
    al si mem.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar se ni vivas, ni vivas al la Sinjoro, kaj se ni
    mortas, ni mortas al la Sinjoro; &ccirc;u ni vivas do, a&ubreve; mortas, al la
    Sinjoro ni apartenas.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar por tio Kristo mortis kaj vivi&gcirc;is,
    por esti Sinjoro de la mortintoj kaj de la vivantoj.</l>
  <l n='10'>Sed vi,
    kial vi ju&gcirc;as vian fraton? kaj vi, kial vi malestimas vian
    fraton? &ccirc;ar ni &ccirc;iuj staros anta&ubreve; la tribunala se&gcirc;o de Dio.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar
    estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='11'>Kiel Mi vivas, diras la Eternulo, anta&ubreve; Mi klini&gcirc;os &ccirc;iu<lb/>
              genuo,<lb/>
         Kaj &ccirc;iu lango gloros Dion.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tial do &ccirc;iu el ni respondos al Dio pri si mem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tial ni ne plu ju&gcirc;u unu alian; sed prefere ni ju&gcirc;u, ke neniu
    metu en la vojo de sia frato faligilon a&ubreve; ian ofendilon.</l>
  <l n='14'>Mi
    scias, kaj konvinki&gcirc;is en la Sinjoro Jesuo, ke nenio estas
    malpura per si; sed por tiu, kiu opinias ion malpura, &gcirc;i estas
    malpura.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar se pro man&gcirc;a&jcirc;o via frato &ccirc;agreni&gcirc;as, vi jam ne
    iradas en amo. Ne pereigu per via man&gcirc;a&jcirc;o tiun, por kiu Kristo
    mortis.</l>
  <l n='16'>Via bono do ne estu kalumniita;</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar la regno de Dio
    estas ne man&gcirc;ado kaj trinkado, sed justeco kaj paco kaj &gcirc;ojo en
    la Sankta Spirito.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar tiu, kiu en tio servas Kriston, pla&ccirc;as
    al Dio, kaj estas aprobata de homoj.</l>
  <l n='19'>Ni do celu tion, kio
    apartenas al paco kaj al reciproka edifo.</l>
  <l n='20'>Ne detruu pro
    man&gcirc;a&jcirc;o la faron de Dio. &Ccirc;io estas ja pura; sed estas malbone por
    tiu, kiu man&gcirc;as kun ofendo.</l>
  <l n='21'>Estas bone ne man&gcirc;i viandon, nek
    trinki vinon, nek fari ion, per kio via frato ofendi&gcirc;as.</l>
  <l n='22'>Tiun
    fidon, kiun vi havas, havu por vi mem anta&ubreve; Dio. Feli&ccirc;a estas
    tiu, kiu ne ju&gcirc;as sin mem per tio, kion li aprobas.</l>
  <l n='23'>Sed tiu,
    kiu estas sendecida, estas kondamnita, se li man&gcirc;as; &ccirc;ar li
    man&gcirc;as ne el fido, kaj &ccirc;io, kio ne estas el fido, estas peko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ni, kiuj estas fortaj, devas porti la malforta&jcirc;ojn de la
    nefortaj, kaj ne pla&ccirc;i al ni mem.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;iu el ni pla&ccirc;u al sia
    proksimulo per tia bono, kia ta&ubreve;gas, por edifi.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar Kristo
    anka&ubreve; ne pla&ccirc;is al si mem, sed, kiel estas skribite: La insultoj
    de Viaj insultantoj falis sur min.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar &ccirc;io, kio estas anta&ubreve;e
    skribita, estas skribita por nia instruado, por ke per pacienco
    kaj per konsolo de la Skriboj ni havu esperon.</l>
  <l n='5'>Kaj la Dio de
    pacienco kaj konsolo donu al vi, ke vi simpatiu unu kun alia la&ubreve;
    Kristo Jesuo;</l>
  <l n='6'>por ke vi unuanime per unu vo&ccirc;o gloru la Dion kaj
    Patron de nia Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  <l n='7'>Tial akceptu unu la alian,
    kiel anka&ubreve; Kristo akceptis vin, al la gloro de Dio.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar mi
    diras, ke Kristo fari&gcirc;is servanto al la cirkumcidularo pro la
    vereco de Dio, por konfirmi la promesojn al la patroj,</l>
  <l n='9'>kaj ke
    la nacianoj pro lia kompato gloru Dion, kiel estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='9'>Tial mi gloros Vin inter la popoloj,<lb/>
         Kaj pri Via nomo mi kantos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj anka&ubreve; oni diras:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='10'>&Gcirc;oju, ho gentoj, kun Lia popolo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj anka&ubreve;:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='11'>Gloru la Eternulon &ccirc;iuj popoloj,<lb/>
         Kaj la&ubreve;du Lin &ccirc;iuj gentoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj anka&ubreve; Jesaja diras:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='12'>Estos radiko de Ji&scirc;aj,<lb/>
         Kaj la stari&gcirc;anto por regi la naciojn.<lb/>
         Al li celados la nacioj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj la Dio de espero plenigu vin per &ccirc;ia &gcirc;ojo kaj paco en
    kredado, por ke vi abunde havu esperon, la&ubreve; la potenco de la
    Sankta Spirito.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj, ho miaj fratoj, mi mem konvinki&gcirc;is pri vi, ke vi mem
    estas plenaj de boneco, plenigitaj per &ccirc;ia sciado, kaj kapablaj
    admoni unu la alian.</l>
  <l n='15'>Tamen mi iom pli kura&gcirc;e skribas al vi,
    kvaza&ubreve; rememorigante vin per la graco, donita al mi de Dio,</l>
  <l n='16'>ke
    mi estu servanto de Kristo Jesuo al la nacianoj, solenanta la
    evangelion de Dio, por ke la oferado de la nacianoj fari&gcirc;u
    akceptebla, sanktigite de la Sankta Spirito.</l>
  <l n='17'>Mi povas do fieri
    en Kristo Jesuo pri tio, kio rilatas al Dio.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar mi ne kura&gcirc;os
    priparoli ion, krom tio, kion Kristo faris per mi, por obeigi la
    nacianojn, vorte kaj fare,</l>
  <l n='19'>en la potenco de signoj kaj
    mirinda&jcirc;oj, en la potenco de la Sankta Spirito; tiel, ke de
    Jerusalem kaj &ccirc;irka&ubreve;e &gcirc;is Iliriko mi plene predikis la evangelion
    de Kristo;</l>
  <l n='20'>jenon ambiciante: tiel prediki la evangelion, ne
    tie, kie Kristo jam estis priparolita, ke mi ne konstruu sur la
    fundamento de alia;</l>
  <l n='21'>sed kiel estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='21'>Vidos tiuj, al kiuj ne estis dirite pri li,<lb/>
         Kaj komprenos tiuj, kiuj ne a&ubreve;dis.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Pro tio anka&ubreve; mi ofte estis malhelpita veni al vi;</l>
  <l n='23'>sed jam
    ne havante lokon en &ccirc;i tiuj regionoj, kaj dum multe da jaroj
    sopirante veni al vi,</l>
  <l n='24'>kiam mi veturos al Hispanujo, mi venos
    al vi (&ccirc;ar mi esperas vin viziti travoja&gcirc;ante, kaj esti helpata
    de vi sur la vojo, se anta&ubreve;e mi estos sufi&ccirc;e gastinta &ccirc;e vi);</l>
  <l n='25'>sed nun mi veturas al Jerusalem, farante servon al la sanktuloj.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar Makedonujo kaj la A&hcirc;aja lando volonte decidis fari
    monoferon por la neri&ccirc;aj sanktuloj en Jerusalem.</l>
  <l n='27'>Volonte ili
    decidis, estante iliaj &scirc;uldantoj. &Ccirc;ar se la nacianoj partoprenas
    en iliaj spiritaj aferoj, tiuj siavice devas servi al ili anka&ubreve;
    en materiaj aferoj.</l>
  <l n='28'>Tial, plenuminte &ccirc;i tion, kaj sigelinte
    por ili &ccirc;i tiun frukton, mi ekiros Hispanujon, kaj vizitos vin
    survoje.</l>
  <l n='29'>Kaj mi scias, ke venante al vi, mi venos en la
    pleneco de la beno de Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='30'>Sed mi petas vin, fratoj, pro nia Sinjoro Jesuo Kristo kaj pro
    la amo de la Spirito, ke vi kunluktu kun mi en viaj pre&gcirc;oj al Dio
    pro mi;</l>
  <l n='31'>ke mi liberi&gcirc;u de la malobeemuloj en Judujo, kaj ke
    mia servo al Jerusalem estu akceptebla al la sanktuloj;</l>
  <l n='32'>por ke
    mi venu &gcirc;oje al vi per la volo de Dio kaj trovu ripozon &ccirc;e vi.</l>
  <l n='33'>Kaj la Dio de paco estu kun vi &ccirc;iuj. Amen.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi rekomendas al vi nian fratinon Febe, kiu estas diakonino de
    la eklezio en Kenkrea;</l>
  <l n='2'>por ke vi akceptu &scirc;in en la Sinjoro,
    kiel konvenas al sanktuloj, kaj ke vi helpu &scirc;in, en &ccirc;iuj aferoj,
    pri kiuj &scirc;i bezonos vin; &ccirc;ar &scirc;i anka&ubreve; estis helpantino de multaj,
    kaj de mi mem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Salutu Priskilan kaj Akvilan, miajn kunlaborantojn en Kristo
    Jesuo,</l>
  <l n='4'>kiuj pro mia vivo riskis siajn kolojn; ilin dankas ne
    nur mi, sed anka&ubreve; &ccirc;iuj eklezioj de la nacianoj;</l>
  <l n='5'>kaj salutu la
    eklezion en ilia domo. Salutu mian amatan Epajneton, kiu estas la
    unuaa&jcirc;o de Azio por Kristo.</l>
  <l n='6'>Salutu Marian, kiu multe laboris
    por vi.</l>
  <l n='7'>Salutu Andronikon kaj Junion, miajn parencojn kaj miajn
    kunkaptitojn, kiuj estas konataj inter la apostoloj, kaj anka&ubreve;
    estis en Kristo anta&ubreve; ol mi.</l>
  <l n='8'>Salutu Ampliason, mian amaton en
    la Sinjoro.</l>
  <l n='9'>Salutu Urbanon, nian kunlaboranton por Kristo, kaj
    mian amatan Sta&hcirc;ison.</l>
  <l n='10'>Salutu Apeleson, la aprobitan en Kristo.
    Salutu tiujn, kiuj estas &ccirc;e Aristobulo.</l>
  <l n='11'>Salutu mian parencon
    Herodion. Salutu tiujn &ccirc;e Narkiso, kiuj estas en la Sinjoro.</l>
  <l n='12'>Salutu Trifajnan kaj Trifosan, kiuj laboras en la Sinjoro. Salutu
    Persison, la virinon amatan, kiu multe laboris en la Sinjoro.</l>
  <l n='13'>Salutu Rufon, elektitan de la Sinjoro, kaj lian kaj mian
    patrinon.</l>
  <l n='14'>Salutu Asinkriton, Flegonon, Hermeson, Patrobason,
    Hermason, kaj la fratojn &ccirc;e ili.</l>
  <l n='15'>Salutu Filologon kaj Julian,
    Nereon kaj lian fratinon, kaj Olimpason, kaj &ccirc;iujn sanktulojn kun
    ili.</l>
  <l n='16'>Salutu unu la alian per sankta kiso. &Ccirc;iuj eklezioj de
    Kristo vin salutas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Nun mi vin petas, fratoj, observi tiujn, kiuj ka&ubreve;zas la
    malkonsentojn kaj ofendojn kontra&ubreve; la instruado, kiun vi lernis;
    kaj forturni vin de ili.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar tiaj homoj servas ne al nia
    Sinjoro Kristo, sed al sia ventro; kaj per siaj belaj kaj flataj
    vortoj ili trompas la korojn de la naivuloj.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar via obeemeco
    estas sciigita al &ccirc;iuj homoj. Tial mi &gcirc;ojas pro vi; sed mi
    deziras, ke vi estu sa&gcirc;aj rilate la bonon kaj malkleraj rilate la
    malbonon.</l>
  <l n='20'>Kaj la Dio de paco balda&ubreve; subpremos Satanon sub viaj
    piedoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='20'>La graco de nia Sinjoro Jesuo Kristo estu kun vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Salutas vin Timoteo, mia kunlaboranto, kaj Lucio kaj Jason kaj
    Sosipatro, miaj parencoj.</l>
  <l n='22'>Mi, Tertio, kiu skribis &ccirc;i tiun
    epistolon, salutas vin en la Sinjoro.</l>
  <l n='23'>Vin salutas Gajo, la
    gastiganto de mi kaj de la tuta eklezio. Vin salutas Erasto, la
    ekonomo de la urbo, kaj Kvarto, la frato.</l>
  <l n='24'>La graco de nia
    Sinjoro Jesuo Kristo estu kun vi &ccirc;iuj. Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Al Tiu, kiu povas fortikigi vin, la&ubreve; mia evangelio kaj la
    predikado de Jesuo Kristo, la&ubreve; la malka&scirc;o de la mistero,
    silentigita tra eternaj tempoj,</l>
  <l n='26'>sed nun elmontrita, kaj per la
    profetaj skriboj la&ubreve; la ordono de la eterna Dio sciigita al &ccirc;iuj
    nacioj por obeado de fido;</l>
  <l n='27'>al la sola sa&gcirc;a Dio, per Jesuo
    Kristo estu la gloro por &ccirc;iam kaj eterne. Amen.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: I. KORINTANOJ -->

        <div type='book' n='46' id='libro_1ko' rend='doc'>

          <index index='content' level1='I. KORINTANOJ'/>
          <head>LA UNUA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>KORINTANOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, vokita por esti apostolo de Jesuo Kristo per la volo de
    Dio, kaj Sostenes, nia frato,</l>
  <l n='2'>al tiu eklezio de Dio, kiu estas
    en Korinto, al tiuj, kiuj estas sanktigitaj en Kristo Jesuo,
    vokitaj por esti sanktuloj, kune kun &ccirc;iuj, kiuj en &ccirc;iu loko vokas
    la nomon de nia Sinjoro Jesuo Kristo, ilia Sinjoro kaj nia:</l>
  <l n='3'>Graco estu al vi kaj paco de Dio, nia Patro, kaj de la Sinjoro
    Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Mi &ccirc;iam dankas mian Dion pri vi, pro la graco de Dio al vi
    donita en Kristo Jesuo;</l>
  <l n='5'>ke en &ccirc;io vi ri&ccirc;i&gcirc;is en li, en &ccirc;ia
    parolo kaj &ccirc;ia scio;</l>
  <l n='6'>kiel anka&ubreve; la atesto de Kristo konfirmi&gcirc;is
    en vi;</l>
  <l n='7'>tiel, ke vi malatingas nenian donacon; atendante la
    malka&scirc;on de nia Sinjoro Jesuo Kristo,</l>
  <l n='8'>kiu anka&ubreve; konfirmos vin
    &gcirc;is la fino, por ke vi estu neripro&ccirc;eblaj en la tago de nia
    Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  <l n='9'>Fidela estas Dio, per kiu vi estas
    alvokitaj en la kunulecon de Lia Filo Jesuo Kristo, nia Sinjoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Mi petegas vin, fratoj, per la nomo de nia Sinjoro Jesuo
    Kristo, ke vi &ccirc;iuj parolu tion saman, kaj ke estu neniaj skismoj
    inter vi; sed ke vi estu perfekte kunigitaj en la sama spirito
    kaj en la sama ju&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar pri vi, miaj fratoj, estas sciigite
    al mi de la domanoj de &Hcirc;loe, ke ekzistas inter vi malpacoj.</l>
  <l n='12'>Kaj la jenon mi volas diri, ke &ccirc;iu el vi diras: Mi estas de
    Pa&ubreve;lo; kaj mi de Apolos; kaj mi de Kefas; kaj mi de Kristo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;u
    Kristo estas dividita? &ccirc;u Pa&ubreve;lo krucumi&gcirc;is por vi? a&ubreve; &ccirc;u vi
    bapti&gcirc;is en la nomon de Pa&ubreve;lo?</l>
  <l n='14'>Mi dankas Dion, ke mi baptis
    neniun el vi krom Krispo kaj Gajo;</l>
  <l n='15'>por ke neniu diru, ke vi
    bapti&gcirc;is en mian nomon.</l>
  <l n='16'>Kaj mi baptis anka&ubreve; la familion de
    Stefanas; krom tio mi ne scias, &ccirc;u mi baptis iun alian.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar
    Kristo sendis min, ne por bapti, sed por prediki la evangelion;
    ne en sa&gcirc;eco de vortoj, por ke la kruco de Kristo ne vanti&gcirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>&Ccirc;ar la priparolo de la kruco estas por la pereantoj malsa&gcirc;eco;
    sed por ni, la savatoj, &gcirc;i estas la potenco de Dio.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar estas
    skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='19'>Mi pereigos la sa&gcirc;econ de la sa&gcirc;uloj,<lb/>
         Kaj la kompetentecon de la kompetentuloj Mi malaperigos.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Kie estas la sa&gcirc;ulo? kie estas la skribisto? kie estas la
    diskutisto de &ccirc;i tiu tempa&gcirc;o? &ccirc;u Dio ne malsa&gcirc;igis la sa&gcirc;econ de
    la mondo?</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar pro tio, ke en la sa&gcirc;eco de Dio la mondo per sia
    sa&gcirc;eco ne konis Dion, bonvolis Dio per la malsa&gcirc;eco de la prediko
    savi la kredantojn.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar Judoj postulas signojn, kaj Grekoj
    ser&ccirc;as sa&gcirc;econ;</l>
  <l n='23'>sed ni predikas Kriston krucumitan, por Judoj
    falilon, kaj por Grekoj malsa&gcirc;on;</l>
  <l n='24'>sed por la vokitoj mem, &ccirc;u
    Judoj a&ubreve; Grekoj, Kriston la potencon de Dio, kaj la sa&gcirc;econ de
    Dio.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar la malsa&gcirc;eco de Dio estas pli sa&gcirc;a ol homoj; kaj la
    malforteco de Dio estas pli forta ol homoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>&Ccirc;ar rigardu vian vokon, fratoj, ke ne multaj sa&gcirc;uloj la&ubreve; la
    karno, ne multaj potenculoj, ne multaj nobeloj, estas vokataj;</l>
  <l n='27'>sed Dio elektis la malsa&gcirc;ajn objektojn de la mondo, por hontigi
    la sa&gcirc;ulojn; kaj Dio elektis la malfortajn objektojn de la mondo,
    por hontigi la fortajn;</l>
  <l n='28'>kaj la malnoblajn objektojn de la
    mondo, kaj la malestimatajn Dio elektis, kaj e&ccirc; la nerealajn, por
    neniigi la realajn;</l>
  <l n='29'>por ke neniu karno fieru anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='30'>Sed
    el Li vi estas en Kristo Jesuo, kiu fari&gcirc;is al ni sa&gcirc;eco el Dio,
    kaj justeco kaj sanktigo, kaj ela&ccirc;eto;</l>
  <l n='31'>por ke, kiel estas
    skribite: Kiu fieras, tiu fieru en la Eternulo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi, fratoj, venante al vi, venis ne kun supereco de parolo
    a&ubreve; de sa&gcirc;eco, proklamante al vi la misteron de Dio.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar mi
    decidis scii &ccirc;e vi nenion, krom Jesuo Kristo kaj tiu krucumita.</l>
  <l n='3'>Kaj mi estis &ccirc;e vi en malforteco kaj en timo kaj en multa
    tremado.</l>
  <l n='4'>Kaj mia parolo kaj mia prediko estis ne en allogaj
    paroloj de sa&gcirc;eco, sed en elmontro de la Spirito kaj potenco,</l>
  <l n='5'>por ke via fido estu ne la&ubreve; la sa&gcirc;eco de homoj, sed la&ubreve; la
    potenco de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Tamen ni parolas sa&gcirc;econ inter plena&gcirc;uloj, sed sa&gcirc;econ ne de &ccirc;i
    tiu mondo, nek de la regantoj de &ccirc;i tiu mondo, kiuj nenii&gcirc;as;</l>
  <l n='7'>sed ni parolas la sa&gcirc;econ de Dio en mistero, la sa&gcirc;econ ka&scirc;itan,
    kiun Dio anta&ubreve;destinis anta&ubreve; la monda&gcirc;oj por nia glorado;</l>
  <l n='8'>kaj
    kiun scias neniu el la regantoj de &ccirc;i tiu mondo; &ccirc;ar se ili &gcirc;in
    scius, ili ne krucumus la Sinjoron de gloro;</l>
  <l n='9'>sed kiel estas
    skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='9'>Tion, kion okulo ne vidis kaj orelo ne a&ubreve;dis,<lb/>
         Kaj kio en la koron de homo ne eniris,<lb/>
         Dio preparis por tiuj, kiuj Lin amas.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Sed al ni Dio malka&scirc;is ilin per la Spirito; &ccirc;ar la Spirito
    esploras &ccirc;ion, e&ccirc; la profunda&jcirc;ojn de Dio.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar kiu inter homoj
    scias la aferojn de iu homo, krom la spirito de la homo, kiu
    estas en li? tiel same la aferojn de Dio scias neniu, krom la
    Spirito de Dio.</l>
  <l n='12'>Sed ni ricevis ne la spiriton de la mondo, sed
    la spiriton, kiu estas de Dio; por ke ni sciu tion, al ni
    donacitan de Dio.</l>
  <l n='13'>Pri kio anka&ubreve; ni parolas per vortoj, ne
    kiujn instruas homa sa&gcirc;eco, sed kiujn instruas la Spirito;
    komparante spiritajn kun spiritaj.</l>
  <l n='14'>Sed la natura homo ne
    akceptas la aferojn de la Spirito de Dio; &ccirc;ar ili estas por li
    malsa&gcirc;eco; kaj li ne povas ilin scii, pro tio, ke ili estas
    ju&gcirc;ataj spirite.</l>
  <l n='15'>Sed la spirita homo ju&gcirc;as &ccirc;ion, kaj li mem
    estas ju&gcirc;ata de neniu.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar kiu sciis la menson de la Eternulo,
    ke li instruu Lin? Sed ni havas la menson de Kristo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi, fratoj, ne povis paroli al vi kiel al spirituloj, sed
    kiel al karnuloj, kiel al infanetoj en Kristo.</l>
  <l n='2'>Mi nutris vin
    per lakto, ne per man&gcirc;a&jcirc;oj; &ccirc;ar vi ankora&ubreve; tion ne kapablis; kaj
    e&ccirc; nun vi ne kapablas;</l>
  <l n='3'>&ccirc;ar vi estas ankora&ubreve; karnaj; &ccirc;ar dum
    ekzistas inter vi &jcirc;aluzo kaj malpaco, &ccirc;u vi ne estas karnaj kaj
    iradas la&ubreve; la maniero de homoj?</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar kiam unu diras: Mi estas de
    Pa&ubreve;lo; kaj alia: Mi estas de Apolos; &ccirc;u vi ne estas homoj?</l>
  <l n='5'>Kio
    do estas Apolos? kaj kio estas Pa&ubreve;lo? Servantoj, per kiuj vi
    ekkredis; kaj &ccirc;iu, kiel la Sinjoro al li donis.</l>
  <l n='6'>Mi plantis,
    Apolos akvumis; sed Dio kreskigis.</l>
  <l n='7'>Tial nek la plantanto estas
    io, nek la akvumanto; sed Dio, la kreskiganto.</l>
  <l n='8'>Sed la plantanto
    kaj la akvumanto estas unu; sed &ccirc;iu ricevos sian propran
    rekompencon la&ubreve; sia laboro.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar ni estas kunlaborantoj kun Dio:
    vi estas la kultivota&jcirc;o de Dio, la konstruota&jcirc;o de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>La&ubreve; la graco de Dio al mi donita, kiel sa&gcirc;a majstromasonisto
    mi metis fundamenton; kaj aliaj surkonstruas. Sed &ccirc;iu zorgu, kiel
    li surkonstruas.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar neniu povas meti alian fundamenton krom
    tiu, kiu estas metita, tio estas Jesuo Kristo.</l>
  <l n='12'>Sed se iu
    konstruas sur la fundamento oron, ar&gcirc;enton, multekostajn &scirc;tonojn,
    lignon, fojnon, pajlon,</l>
  <l n='13'>&ccirc;ies labora&jcirc;o evidenti&gcirc;os; &ccirc;ar la tago
    &gcirc;in montros, pro tio, ke &gcirc;i estas malka&scirc;ita en fajro; kaj la
    fajro mem provos &ccirc;ies labora&jcirc;on, kia &gcirc;i estas.</l>
  <l n='14'>Se restos ies
    labora&jcirc;o, kiun li surkonstruis, li ricevos rekompencon.</l>
  <l n='15'>Se ies
    labora&jcirc;o forbrulos, li suferos perdon; sed li mem savi&gcirc;os; tamen
    kiel tra fajro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>&Ccirc;u vi ne scias, ke vi estas templo de Dio kaj ke en vi lo&gcirc;as
    la Spirito de Dio?</l>
  <l n='17'>Se iu detruas la templon de Dio, tiun
    detruos Dio; &ccirc;ar la templo de Dio estas sankta, kaj vi estas tio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Neniu sin trompu. Se iu el vi opinias sin sa&gcirc;a en &ccirc;i tiu
    mondo, li fari&gcirc;u malsa&gcirc;ulo, por ke li sa&gcirc;i&gcirc;u.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar la sa&gcirc;eco de
    &ccirc;i tiu mondo estas malsa&gcirc;eco &ccirc;e Dio. &Ccirc;ar estas skribite: Li
    kaptas la sa&gcirc;ulojn per ilia ruza&jcirc;o;</l>
  <l n='20'>kaj anka&ubreve;: La Eternulo
    scias la pensojn de sa&gcirc;uloj, ke ili estas vantaj.</l>
  <l n='21'>Tial neniu
    fanfaronu pri homoj. &Ccirc;ar &ccirc;io apartenas al vi,</l>
  <l n='22'>&ccirc;u Pa&ubreve;lo, a&ubreve;
    Apolos, a&ubreve; Kefas, a&ubreve; la mondo, a&ubreve; la vivo, a&ubreve; la morto, a&ubreve;
    estanta&jcirc;oj a&ubreve; estonta&jcirc;oj: &ccirc;io apartenas al vi,</l>
  <l n='23'>kaj vi al
    Kristo, kaj Kristo al Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiel oni rigardu nin, kiel servantojn de Kristo kaj
    administrantojn de la misteroj de Dio.</l>
  <l n='2'>Cetere, &ccirc;i tie estas
    postulate &ccirc;e administrantoj, ke oni trovi&gcirc;u fidela.</l>
  <l n='3'>Sed &ccirc;e mi
    estas tre malgrava afero esti ju&gcirc;ata de vi, a&ubreve; per homa ju&gcirc;o: mi
    ja ne ju&gcirc;as min mem.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar mi scias nenion kontra&ubreve; mi; tamen mi
    ne estas pro tio pravigita; sed tiu, kiu ju&gcirc;as min, estas la
    Sinjoro.</l>
  <l n='5'>Tial ju&gcirc;u nenion anta&ubreve; la tempo, &gcirc;is venos la Sinjoro,
    kiu enlumigos la ka&scirc;ita&jcirc;ojn de la mallumo kaj klarigos la
    intencojn de la koroj; kaj tiam &ccirc;iu ricevos de Dio sian propran
    la&ubreve;don.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Tion do, fratoj, mi alifigure rilatigis al mi kaj Apolos pro
    vi; por ke vi en ni lernu ne preterpasi la skribita&jcirc;ojn; por ke
    neniu el vi blove&scirc;velu por unu kontra&ubreve; la alia.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar kiu vin
    diferencigas? kaj kion vi havas, kion vi ne ricevis? sed se vi
    &gcirc;in ricevis, kial vi fanfaronas, kvaza&ubreve; vi &gcirc;in ne ricevus?</l>
  <l n='8'>Jam
    vi estas plenigitaj, jam vi ri&ccirc;i&gcirc;is, vi re&gcirc;is sen ni; kaj mi ja
    volus, ke vi efektive re&gcirc;u, por ke ni anka&ubreve; re&gcirc;u kun vi.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar
    &scirc;ajnas al mi, ke Dio elmetis nin, la apostolojn, la plej lastajn,
    kiel mortkondamnitajn; &ccirc;ar ni fari&gcirc;is spektaklo al la mondo kaj
    al an&gcirc;eloj kaj al homoj.</l>
  <l n='10'>Ni estas malsa&gcirc;uloj pro Kristo, sed
    vi estas sa&gcirc;aj en Kristo; ni estas malfortaj, sed vi estas
    fortaj; vi estas gloraj, sed ni estas senhonoraj.</l>
  <l n='11'>E&ccirc; &gcirc;is la
    nuna horo ni malsatas kaj soifas, kaj ni estas nudaj, kaj ni
    estas batataj kaj senhejmaj;</l>
  <l n='12'>kaj ni penadas, laborante per
    niaj propraj manoj; insultate, ni benas; persekutate, ni eltenas;</l>
  <l n='13'>kalumniate, ni petegas; ni fari&gcirc;as kiel la balaa&jcirc;o de la
    mondo, la for&jcirc;eta&jcirc;o de &ccirc;io, e&ccirc; &gcirc;is nun.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Ne por hontigi vin mi tion skribas, sed, kiel miajn amatajn
    filojn, por admoni vin.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar kvankam vi e&ccirc; havus dek mil
    pedagogojn en Kristo, tamen vi havas ne multajn patrojn; &ccirc;ar en
    Kristo Jesuo mi naskigis vin per la evangelio.</l>
  <l n='16'>Mi do petegas
    vin, estu imitantoj de mi.</l>
  <l n='17'>Pro tio mi sendis al vi Timoteon,
    kiu estas mia amata kaj fidela filo en la Sinjoro, kaj kiu vin
    memorigos pri miaj vojoj en Kristo, &gcirc;uste kiel mi instruas &ccirc;ie en
    &ccirc;iu eklezio.</l>
  <l n='18'>Kelkaj blove&scirc;velas, kvaza&ubreve; mi ne venus al vi.</l>
  <l n='19'>Sed mi venos al vi balda&ubreve;, se la Sinjoro tion volos; kaj mi
    ekscios, ne la parolon de la blove&scirc;velintoj, sed la potencon.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar la regno de Dio estas ne en parolo, sed en potenco.</l>
  <l n='21'>Kion
    vi volas? &ccirc;u kun vergo mi venu al vi, a&ubreve; en amo kaj en spirito de
    humileco?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Efektive oni raportas, ke estas &ccirc;e vi mal&ccirc;asteco, kaj tia
    mal&ccirc;asteco, kia ne ekzistas e&ccirc; inter la nacianoj, ke iu havas la
    edzinon de sia patro.</l>
  <l n='2'>Kaj vi blove&scirc;velis, kaj ne prefere
    ploregis, por ke tiu, kiu faris tion, fori&gcirc;u el inter vi.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar
    mi vere, korpe forestante, sed spirite &ccirc;eestante, jam ju&gcirc;is,
    kvaza&ubreve; &ccirc;eestante, tiun, kiu tiel faris tion,</l>
  <l n='4'>en la nomo de nia
    Sinjoro Jesuo Kristo, en kunveno de vi kaj de mia spirito kun la
    potenco de nia Sinjoro Jesuo,</l>
  <l n='5'>transdoni tian homon al Satano
    por la detruo de la karno, por ke la spirito savi&gcirc;u en la tago de
    la Sinjoro Jesuo.</l>
  <l n='6'>Ne bona estas via fanfaronado. &Ccirc;u vi ne
    scias, ke malmulto da fermenta&jcirc;o fermentigas la tutan mason?</l>
  <l n='7'>Forpurigu la malnovan fermenta&jcirc;on, por ke vi estu nova maso, kiel
    vi estas nefermentintaj. &Ccirc;ar por ni anka&ubreve; Pasko estas oferita,
    nome Kristo;</l>
  <l n='8'>tial ni festu, ne per malnova fermenta&jcirc;o, nek per
    fermenta&jcirc;o de malico kaj malboneco, sed per la senfermenta pano
    de sincereco kaj vereco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>En mia epistolo mi skribis al vi, ke vi ne intermiksu vin kun
    mal&ccirc;astuloj;</l>
  <l n='10'>ne tute kun la mal&ccirc;astuloj de &ccirc;i tiu mondo, a&ubreve;
    kun la aviduloj kaj rabemuloj, a&ubreve; kun idolanoj; &ccirc;ar tiuokaze
    estus necese, ke vi eliru el la mondo;</l>
  <l n='11'>sed nun mi skribas al
    vi, ke vi ne intermiksu vin, se iu, nomata frato, eble estas
    mal&ccirc;astulo, a&ubreve; avidulo, a&ubreve; idolano, a&ubreve; insultanto, a&ubreve; drinkulo,
    a&ubreve; rabemulo; kun tia homo e&ccirc; ne kunman&gcirc;u.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar kiel koncernas
    min ju&gcirc;i la eksterulojn? &Ccirc;u vi ne ju&gcirc;as la internulojn,</l>
  <l n='13'>dum la
    eksterulojn ju&gcirc;as Dio? Forigu el inter vi la malvirtulon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;u iu el vi, havante aferon kontra&ubreve; sia proksimulo, kura&gcirc;as
    procesi anta&ubreve; la malpiuloj, kaj ne anta&ubreve; la sanktuloj?</l>
  <l n='2'>A&ubreve; &ccirc;u vi
    ne scias, ke la sanktuloj ju&gcirc;os la mondon? kaj se la mondon vi
    ju&gcirc;os, &ccirc;u vi ne estas indaj ju&gcirc;i la plej malgrandajn aferojn?</l>
  <l n='3'>&Ccirc;u vi ne scias, ke ni ju&gcirc;os an&gcirc;elojn? kiom pli do aferojn de la
    nuna vivo?</l>
  <l n='4'>Se do vi devas starigi tribunalon pri la aferoj de
    la nuna vivo, &ccirc;u vi faras ju&gcirc;antoj tiujn, kiuj estas negravaj en
    la eklezio?</l>
  <l n='5'>Mi diras tion, por vin hontigi. &Ccirc;u efektive ne
    ekzistas &ccirc;e vi e&ccirc; unu sa&gcirc;ulo, kiu povus decidi inter siaj fratoj,</l>
  <l n='6'>sed frato procesas kontra&ubreve; frato, kaj e&ccirc; anta&ubreve; nekredantoj?</l>
  <l n='7'>Certe jam estas &ccirc;e vi granda doma&gcirc;o, ke vi faras procesojn unu
    kontra&ubreve; alia. Kial vi ne prefere suferas maljustecon? kial vi ne
    prefere suferas rabadon?</l>
  <l n='8'>Tamen e&ccirc; vi mem faras maljustecon kaj
    rabadon, kaj e&ccirc; kontra&ubreve; la fratoj.</l>
  <l n='9'>A&ubreve; &ccirc;u vi ne scias, ke la
    maljustuloj ne heredos la regnon de Dio? Ne trompi&gcirc;u: nek
    mal&ccirc;astuloj, nek idolanoj, nek adultuloj, nek molmoruloj, nek
    viruza&ccirc;antoj,</l>
  <l n='10'>nek &scirc;telistoj, nek aviduloj, nek drinkuloj, nek
    insultantoj, nek rabemuloj, heredos la regnon de Dio.</l>
  <l n='11'>Kaj tiaj
    estis kelkaj el vi; sed vi lavi&gcirc;is, sed vi sankti&gcirc;is, sed vi
    justi&gcirc;is en la nomo de la Sinjoro Jesuo Kristo kaj en la Spirito
    de nia Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>&Ccirc;io estas por mi permesata, sed ne &ccirc;io estas oportuna. &Ccirc;io
    estas por mi permesata; sed mi ne volas sub io submeti&gcirc;i.</l>
  <l n='13'>Man&gcirc;a&jcirc;oj por la ventro, kaj la ventro por man&gcirc;a&jcirc;oj; sed Dio
    neniigos kune &gcirc;in kaj ilin. Sed la korpo estas ne por mal&ccirc;asteco,
    sed por la Sinjoro; kaj la Sinjoro por la korpo;</l>
  <l n='14'>kaj Dio levis
    la Sinjoron, kaj levos anka&ubreve; nin per Sia potenco.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;u vi ne
    scias, ke viaj korpoj estas membroj de Kristo? &ccirc;u mi do prenos la
    membrojn de Kristo, kaj faros ilin membroj de mal&ccirc;astistino?
    Nepre ne!</l>
  <l n='16'>A&ubreve; &ccirc;u vi ne scias, ke tiu, kiu kuni&gcirc;as kun
    mal&ccirc;astistino, estas kun &scirc;i unu korpo? &ccirc;ar: Ili, Li diris, estos
    unu karno.</l>
  <l n='17'>Sed tiu, kiu kuni&gcirc;as kun la Sinjoro, estas kun li
    unu spirito.</l>
  <l n='18'>Forkuru de mal&ccirc;asteco. &Ccirc;iu peko, kiun homo faras,
    estas ekster la korpo; sed tiu, kiu mal&ccirc;astas, pekas kontra&ubreve; sia
    propra korpo.</l>
  <l n='19'>A&ubreve; &ccirc;u vi ne scias, ke via korpo estas templo de
    la Sankta Spirito, kiu estas en vi kaj kiun vi havas de Dio? kaj
    vi ne apartenas al vi mem,</l>
  <l n='20'>&ccirc;ar vi estas a&ccirc;etitaj per prezo;
    gloru do Dion en via korpo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Nun rilate al la aferoj, pri kiuj vi skribis: Estas bone por
    viro, ne tu&scirc;i virinon.</l>
  <l n='2'>Sed pro mal&ccirc;asta&jcirc;oj &ccirc;iu viro havu
    propran edzinon, kaj &ccirc;iu virino havu propran edzon.</l>
  <l n='3'>La edzo
    donu al la edzino &scirc;ian rajta&jcirc;on; tiel same anka&ubreve; la edzino al la
    edzo.</l>
  <l n='4'>Ne la edzino, sed la edzo rajtas pri &scirc;ia korpo; tiel same
    anka&ubreve; ne la edzo, sed la edzino rajtas pri lia korpo.</l>
  <l n='5'>Ne senigu
    unu la alian, krom eble kun konsento por kelka tempo, por ke vi
    dedi&ccirc;u vin al pre&gcirc;ado, kaj kuni&gcirc;u denove, por ke Satano vin ne
    tentu pro manko de sinregado.</l>
  <l n='6'>Sed tion mi diras kiel permeson,
    ne kiel ordonon.</l>
  <l n='7'>Sed mi volus, ke &ccirc;iuj homoj estu kiel mi mem.
    Tamen &ccirc;iu havas sian propran donacon de Dio, unu tiel, alia alie.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Sed mi diras al senedzinuloj kaj al vidvinoj: Estas bone por
    ili resti kiel mi.</l>
  <l n='9'>Sed se ili ne povas sin deteni, ili edzi&gcirc;u;
    &ccirc;ar estas pli bone edzi&gcirc;i, ol bruladi.</l>
  <l n='10'>Sed al geedzoj mi
    ordonas (tamen ne mi, sed la Sinjoro): Ke edzino ne fori&gcirc;u de sia
    edzo</l>
  <l n='11'>(tamen, se &scirc;i fori&gcirc;as, &scirc;i restu senedza, a&ubreve; denove
    konsenti&gcirc;u kun sia edzo); kaj ke la edzo ne forsendu sian
    edzinon.</l>
  <l n='12'>Sed al la ceteraj diras mi, ne la Sinjoro: Se iu
    frato havas nekredantan edzinon, kaj &scirc;i konsentas lo&gcirc;adi kun li,
    li ne forigu &scirc;in.</l>
  <l n='13'>Kaj se virino havas nekredantan edzon, kaj
    li konsentas lo&gcirc;adi kun &scirc;i, &scirc;i ne forlasu sian edzon.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar la
    nekredanta edzo estas sanktigita per la edzino, kaj la nekredanta
    edzino estas sanktigita per la frato; alie viaj infanoj estus
    profanaj, sed nun ili estas sanktaj.</l>
  <l n='15'>Tamen se la nekredanto
    volas foriri, li foriru: la frato a&ubreve; la fratino en tiaj okazoj ne
    estas sklavigita; sed Dio vokis nin en paco.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar kiel vi
    scias, ho edzino, &ccirc;u vi savos vian edzon? a&ubreve; kiel vi scias, ho
    edzo, &ccirc;u vi savos vian edzinon?</l>
  <l n='17'>Sed kiel la Sinjoro disdonis
    al &ccirc;iu, kiel Dio &ccirc;iun vokis, tiel li iru. Kaj tiel mi ordonas en
    &ccirc;iuj eklezioj.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;u iu estas vokita, cirkumcidite? li ne fari&gcirc;u
    necirkumcidita. &Ccirc;u iu estas vokita, necirkumcidite? li ne
    cirkumcidi&gcirc;u.</l>
  <l n='19'>Cirkumcido estas nenio, kaj necirkumcido estas
    nenio; sed la plenumado de la ordonoj de Dio.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;iu restadu en
    tiu voksorto, en kiu li estas vokita.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;u vi estas vokita,
    estante sklavo? ne &ccirc;agreni&gcirc;u pro tio; sed se vi povas liberi&gcirc;i,
    tion uzu prefere.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar kiu estas vokita en la Sinjoro, estante
    sklavo, tiu estas liberulo de la Sinjoro; tiel same tiu, kiu
    estas vokita, estante libera, estas sklavo de Kristo.</l>
  <l n='23'>Vi estas
    a&ccirc;etitaj per prezo; ne fari&gcirc;u sklavoj de homoj.</l>
  <l n='24'>Fratoj, &ccirc;iu,
    kie li estas vokita, tie restadu kun Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Sed rilate al virgulinoj, mi ne havas ordonon de la Sinjoro;
    sed mi donas mian opinion, kiel ricevinta de la Sinjoro indulgon,
    por esti fidela.</l>
  <l n='26'>Mi opinias do, ke la jeno estas bona pro la
    nuna neceseco, nome, ke estas bone por viro samstate resti.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;u
    vi estas ligita kun edzino? ne ser&ccirc;u malligon. &Ccirc;u vi estas
    malligita je edzino? ne ser&ccirc;u edzinon.</l>
  <l n='28'>Sed se vi edzi&gcirc;as, vi
    ne pekas; kaj se virgulino edzini&gcirc;as, &scirc;i ne pekas. Sed tiaj
    personoj havos maltrankvilon en la karno; kaj mi volas indulgi
    vin.</l>
  <l n='29'>Sed la jenon mi diras, fratoj: La tempo estas
    mallongigita, por ke de nun tiuj, kiuj havas edzinojn, estu
    kvaza&ubreve; ili ne havus;</l>
  <l n='30'>kaj la plorantoj, kvaza&ubreve; ne plorantaj;
    kaj la &gcirc;ojantoj, kvaza&ubreve; ne &gcirc;ojantaj; kaj la a&ccirc;etantoj, kvaza&ubreve; ne
    posedantaj;</l>
  <l n='31'>kaj tiuj, kiuj uzas la mondon, kvaza&ubreve; ne
    trouzantaj &gcirc;in; &ccirc;ar la formo de &ccirc;i tiu mondo forpasas.</l>
  <l n='32'>Sed mi
    volas, ke vi estu sen zorgoj. La needzi&gcirc;into prizorgas la aferojn
    de la Sinjoro, kiamaniere li povos pla&ccirc;i al la Sinjoro;</l>
  <l n='33'>sed la
    edzi&gcirc;into prizorgas la aferojn de la mondo, kiamaniere li povos
    pla&ccirc;i al sia edzino.</l>
  <l n='34'>Kaj estas diferenco anka&ubreve; inter edzino
    kaj virgulino. La needzini&gcirc;into prizorgas la aferojn de la
    Sinjoro, por ke &scirc;i estu sankta korpe kaj spirite; sed la
    edzini&gcirc;into prizorgas la aferojn de la mondo, kiamaniere &scirc;i povos
    pla&ccirc;i al sia edzo.</l>
  <l n='35'>Kaj tion mi diras por via propra utilo; ne
    por &jcirc;eti kaptilon sur vin, sed pro konveneco, kaj por ke vi
    atentu la Sinjoron nedistrite.</l>
  <l n='36'>Sed se iu opinias, ke li
    kondutas nedece kontra&ubreve; sia virgulino, se &scirc;i preteriras sian
    a&gcirc;floradon, kaj se tio estas necesa, li faru tion, kion li volas;
    li ne pekas; ili geedzi&gcirc;u.</l>
  <l n='37'>Sed tiu, kiu staras firma en sia
    koro, havante nenian neceson, sed regas sian propran volon, kaj
    decidis en sia koro gardi sian virgulinon, faras bone.</l>
  <l n='38'>Tiel
    tiu, kiu lasas sian virgulinon edzini&gcirc;i, faras bone; kaj tiu, kiu
    ne lasas &scirc;in edzini&gcirc;i, faros pli bone.</l>
  <l n='39'>Edzino estas ligita
    tiel longe, kiel vivas &scirc;ia edzo; sed se la edzo mortis, &scirc;i estas
    libera edzini&gcirc;i kun iu, kun kiu &scirc;i volas; nur en la Sinjoro.</l>
  <l n='40'>Sed la&ubreve; mia opinio &scirc;i estas pli feli&ccirc;a, se &scirc;i restas samstate;
    kaj mi opinias, ke mi anka&ubreve; havas la Spiriton de Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Nun rilate al oferita&jcirc;oj al idoloj: Ni scias, ke ni &ccirc;iuj havas
    scion. La scio blove&scirc;veligas, sed la amo edifas.</l>
  <l n='2'>Se iu opinias,
    ke li scias ion, tiu ankora&ubreve; ne tiel scias, kiel li devus scii;</l>
  <l n='3'>sed se iu amas Dion, tiu estas konata de Li.</l>
  <l n='4'>Rilate do la
    man&gcirc;adon de la idoloferita&jcirc;oj, ni scias, ke idolo estas nenia&jcirc;o
    en la mondo, kaj ke ne ekzistas Dio krom unu.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar kvankam estas
    tiel nomataj dioj, &ccirc;u en la &ccirc;ielo a&ubreve; sur la tero, kiel estas dioj
    multenombraj, kaj sinjoroj multenombraj,</l>
  <l n='6'>tamen por ni estas unu
    Dio, la Patro, el kiu estas &ccirc;io, kaj ni por Li; kaj unu Sinjoro,
    Jesuo Kristo, per kiu estas &ccirc;io, kaj ni per li.</l>
  <l n='7'>Tamen ne &ccirc;e
    &ccirc;iuj estas tiu scio; sed iuj, pro sia &gcirc;isnuna kutimi&gcirc;o al la
    idolo, man&gcirc;as la man&gcirc;a&jcirc;on kiel oferita&jcirc;on al idolo; kaj ilia
    konscienco, estante malforta, malpuri&gcirc;as.</l>
  <l n='8'>Sed man&gcirc;a&jcirc;o ne
    rekomendos nin al Dio; &ccirc;ar ni havas nek mankon, se ni ne man&gcirc;as,
    nek profiton, se ni man&gcirc;as.</l>
  <l n='9'>Sed gardu vin, por ke &ccirc;i tiu via
    libereco ne fari&gcirc;u faligilo por la malfortuloj.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar se iu
    vidas vin, kiu havas scion, sidantan &ccirc;e man&gcirc;o en idolejo, &ccirc;u lia
    konscienco, se li estas malforta, ne kura&gcirc;i&gcirc;os man&gcirc;i
    idoloferita&jcirc;ojn?</l>
  <l n='11'>Pro via scio do pereas la malfortulo, la
    frato, pro kiu Kristo mortis.</l>
  <l n='12'>Kaj tiamaniere, pekante kontra&ubreve;
    la frataro, kaj vundante ilian konsciencon malfortan, vi pekas
    kontra&ubreve; Kristo.</l>
  <l n='13'>Tial se man&gcirc;a&jcirc;o maledifas mian fraton, mi
    neniam plu man&gcirc;os karnon, por ke mi ne maledifu mian fraton.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;u mi ne estas libera? &ccirc;u mi ne estas apostolo? &ccirc;u mi ne vidis
    nian Sinjoron Jesuo? &ccirc;u vi ne estas mia labora&jcirc;o en la Sinjoro?</l>
  <l n='2'>Se &ccirc;e aliaj mi ne estas apostolo, tamen almena&ubreve; mi estas &ccirc;e vi;
    &ccirc;ar la sigelo de mia apostoleco vi estas en la Sinjoro.</l>
  <l n='3'>Mia
    respondo al tiuj, kiuj min ekzamenas, estas jena:</l>
  <l n='4'>&Ccirc;u ni ne
    rajtas man&gcirc;i kaj trinki?</l>
  <l n='5'>&Ccirc;u ni ne rajtas &ccirc;irka&ubreve;konduki edzinon,
    kiu estas kredantino, kiel anka&ubreve; la ceteraj apostoloj kaj la
    fratoj de la Sinjoro kaj Kefas?</l>
  <l n='6'>A&ubreve; mi sola kaj Barnabas, &ccirc;u ni
    ne rajtas &ccirc;esi labori?</l>
  <l n='7'>Kiu soldato iam de&jcirc;oras je sia propra
    elspezo? kiu plantas vinber&gcirc;ardenon, kaj ne man&gcirc;as &gcirc;ian frukton?
    a&ubreve; kiu pa&scirc;tas &scirc;afaron, kaj ne man&gcirc;as el la lakto de la &scirc;afaro?</l>
  <l n='8'>&Ccirc;u mi parolas tion kiel homo? &ccirc;u ne diras la le&gcirc;o tion saman?</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar estas skribite en la le&gcirc;o de Moseo: Ne fermu la bu&scirc;on al bovo
    dra&scirc;anta. &Ccirc;u pri la bovoj Dio zorgas?</l>
  <l n='10'>a&ubreve; &ccirc;u Li diras tion tute
    pro ni? Jes, pro ni &gcirc;i estas skribita; &ccirc;ar pluganto devas plugi
    kun espero, kaj dra&scirc;anto devas dra&scirc;i kun espero al partopreno.</l>
  <l n='11'>Se ni semis al vi spiritajn aferojn, &ccirc;u estas io grava, se ni
    rikoltos viajn karnajn aferojn?</l>
  <l n='12'>Se aliaj partoprenas &ccirc;i tiun
    rajton super vi, &ccirc;u ne ni ankora&ubreve; pli multe? Tamen ni ne uzis &ccirc;i
    tiun rajton; sed ni eltenas &ccirc;ion, por ke ni neniel malhelpu la
    evangelion de Kristo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;u vi ne scias, ke tiuj, kiuj sin okupas
    pri sanktaj aferoj, man&gcirc;as el la templaj man&gcirc;a&jcirc;oj, kaj tiuj, kiuj
    de&jcirc;oras &ccirc;e la altaro, partoprenas kune kun la altaro?</l>
  <l n='14'>Tiel
    same la Sinjoro ordonis, ke la proklamantoj de la evangelio
    vivadu per la evangelio.</l>
  <l n='15'>Sed mi uzis nenion el tiuj rajtoj;
    kaj mi skribas &ccirc;i tion, ne por ke tio estu farita &ccirc;e mi; &ccirc;ar
    estus pli bone por mi morti, ol se iu vantigus mian fiera&jcirc;on.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar se mi predikas la evangelion, mi havas nenion, pri kio fieri;
    &ccirc;ar neceseco ku&scirc;as sur mi; &ccirc;ar ve al mi, se mi ne predikus la
    evangelion!</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar se mi tion faras propravole, mi havas
    rekompencon; sed se ne propravole, kiel administranto mi estas
    komisiita.</l>
  <l n='18'>Kio do estas mia rekompenco? Ke kiam mi predikas la
    evangelion, mi faru la evangelion senpaga, por ke mi ne plene uzu
    mian rajton en la evangelio.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar estante libera de &ccirc;iuj, mi
    min sklavigis sub &ccirc;iujn, por ke mi gajnu des pli multajn.</l>
  <l n='20'>Kaj
    al la Judoj mi fari&gcirc;is kiel Judo, por ke mi gajnu Judojn; al
    tiuj, kiuj estas sub la le&gcirc;o, kiel sub la le&gcirc;o, ne estante mem
    sub la le&gcirc;o, por ke mi gajnu tiujn, kiuj estas sub la le&gcirc;o;</l>
  <l n='21'>al
    tiuj, kiuj estas sen le&gcirc;o, kiel sen le&gcirc;o, ne estante sen le&gcirc;o
    rilate Dion, sed sub le&gcirc;o rilate Kriston, por ke mi gajnu tiujn,
    kiuj estas sen le&gcirc;o.</l>
  <l n='22'>Al la malfortuloj mi fari&gcirc;is malforta,
    por ke mi gajnu la malfortulojn; mi fari&gcirc;is &ccirc;io al &ccirc;iuj, por ke
    mi nepre savu kelkajn.</l>
  <l n='23'>Kaj mi faras &ccirc;ion pro la evangelio, por
    ke mi &gcirc;in partoprenu.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;u vi ne scias, ke &ccirc;iuj kurantoj en la
    areno kuras, sed nur unu ricevas la premion? Tiel same kuru, por
    ke vi atingu.</l>
  <l n='25'>Kaj &ccirc;iu konkuranto sin regas en &ccirc;io. Ili faras
    tion, por ricevi pereontan kronon; sed ni, nepereontan.</l>
  <l n='26'>Mi do
    tiel kuras, kiel ne sendecide; tiel mi boksas, kiel ne batante la
    aeron;</l>
  <l n='27'>sed mi kontuzas mian korpon, kaj &gcirc;in subpremas; por ke
    mi, predikinte al aliaj, nepre ne estu mem forrifuzata.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar mi ne volas, fratoj, ke vi ne sciu, ke niaj prapatroj estis
    &ccirc;iuj sub la nubo, kaj &ccirc;iuj trairis la maron;</l>
  <l n='2'>kaj &ccirc;iuj bapti&gcirc;is
    en Moseon en la nubo kaj en la maro;</l>
  <l n='3'>kaj &ccirc;iuj man&gcirc;is la saman
    spiritan man&gcirc;a&jcirc;on;</l>
  <l n='4'>kaj &ccirc;iuj trinkis la saman spiritan
    trinka&jcirc;on; &ccirc;ar ili trinkis el spirita roko, kiu ilin sekvis; kaj
    la roko estis Kristo.</l>
  <l n='5'>Tamen la plejmulto el ili ne pla&ccirc;is al
    Dio; ili ja dis&jcirc;eti&gcirc;is en la dezerto.</l>
  <l n='6'>Sed tio okazis kiel
    ekzemploj por ni, por ke ni ne deziregu malbona&jcirc;ojn, kiel ili
    anka&ubreve; deziregis.</l>
  <l n='7'>Kaj vi ne estu idolanoj, kiel estis kelkaj el
    ili; kiel estas skribite: La popolo sidi&gcirc;is, por man&gcirc;i kaj
    trinki, kaj ili levi&gcirc;is, por ludi.</l>
  <l n='8'>Kaj ni ne mal&ccirc;astadu, kiel
    kelkaj el ili faris, kaj falis en unu tago dudek tri mil.</l>
  <l n='9'>Kaj
    ni ne incitu la Eternulon, kiel kelkaj el ili incitis, kaj pereis
    per serpentoj.</l>
  <l n='10'>Kaj vi ne murmuru, kiel kelkaj el ili murmuris,
    kaj pereis per la ekstermanto.</l>
  <l n='11'>Tio okazis al ili kiel
    ekzemploj, kaj &gcirc;i estas skribita kiel admono por ni, sur kiujn
    venis la finoj de la monda&gcirc;oj.</l>
  <l n='12'>Tiu do, kiu opinias, ke li
    staras, sin gardu, por ke li ne falu.</l>
  <l n='13'>Nenia tento vin prenis,
    krom la&ubreve; homa forto; sed fidela estas Dio, kiu ne lasos vin esti
    tentataj super via forto; sed kune kun la tento anka&ubreve; faros la
    forkurejon, por ke vi povu &gcirc;in elporti.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tial, miaj amataj, forsavu vin de idolservado.</l>
  <l n='15'>Mi parolas
    kiel al sa&gcirc;uloj; vi ju&gcirc;u tion, kion mi diras.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;u ne estas la
    kaliko de beno, kiun ni benas, partopreno en la sango de Kristo?
    &Ccirc;u ne estas la pano, kiun ni dispecigas, partopreno en la korpo
    de Kristo?</l>
  <l n='17'>pro tio, ke ni, kiuj estas multaj, estas unu pano,
    unu korpo; &ccirc;ar ni &ccirc;iuj prenas parton el la unu pano.</l>
  <l n='18'>Rigardu
    Izraelon la&ubreve; la karno: &ccirc;u ne estas tiuj, kiuj man&gcirc;as la oferojn,
    partoprenantoj en la altaro?</l>
  <l n='19'>Kion do mi diras? ke
    idoloferita&jcirc;o estas io, a&ubreve; ke idolo estas io?</l>
  <l n='20'>Sed mi diras, ke
    tion, kion oferas la nacianoj, ili oferas al demonoj, kaj ne al
    Dio; kaj mi ne volas, ke vi partoprenu kun demonoj.</l>
  <l n='21'>Vi ne
    povas trinki la kalikon de la Sinjoro kaj la kalikon de demonoj;
    vi ne povas partopreni &ccirc;e la tablo de la Sinjoro kaj &ccirc;e la tablo
    de demonoj.</l>
  <l n='22'>A&ubreve; &ccirc;u ni &jcirc;aluzigas la Sinjoron? &ccirc;u ni estas pli
    fortaj ol li?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>&Ccirc;io estas permesata; sed ne &ccirc;io estas oportuna. &Ccirc;io estas
    permesata; sed ne &ccirc;io edifas.</l>
  <l n='24'>Neniu celu sian bonon, sed &ccirc;iu
    la bonon de sia proksimulo.</l>
  <l n='25'>Kion oni vendas en la bu&ccirc;ejo, &ccirc;ion
    man&gcirc;u, demandante nenion pro konscienco;</l>
  <l n='26'>&ccirc;ar al la Eternulo
    apartenas la tero, kaj &ccirc;io, kio &gcirc;in plenigas.</l>
  <l n='27'>Se iu el la
    nekredantoj invitas vin al festeno, kaj vi volas iri, kion oni
    metas anta&ubreve; vi, &ccirc;ion man&gcirc;u, demandante nenion pro konscienco.</l>
  <l n='28'>Sed se iu diras al vi: &Ccirc;i tio estas oferita&jcirc;o &dash; ne man&gcirc;u, pro la
    montrinto, kaj pro konscienco:</l>
  <l n='29'>konscienco, mi diras, ne via
    propra, sed de la alia; &ccirc;ar kial mia libereco estus ju&gcirc;ata per
    alia konscienco?</l>
  <l n='30'>Se mi danke partoprenas, kial mi estus
    malla&ubreve;data pri tio, pro kio mi donas dankon?</l>
  <l n='31'>&Ccirc;u do vi man&gcirc;as,
    a&ubreve; trinkas, a&ubreve; kion ajn vi faras, faru &ccirc;ion por la gloro de Dio.</l>
  <l n='32'>Ne metu faligilon, &ccirc;u por Judoj, a&ubreve; por Grekoj, a&ubreve; por la
    eklezio de Dio;</l>
  <l n='33'>tiel same, kiel mi anka&ubreve; pla&ccirc;as al &ccirc;iuj en
    &ccirc;io, celante ne mian propran utilon, sed la utilon de la multaj,
    por ke ili savi&gcirc;u.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vi estu imitantoj de mi, kiel mi anka&ubreve; estas imitanto de
    Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Mi la&ubreve;das vin, ke vi min memoras en &ccirc;io, kaj ke vi firme tenas
    la tradiciojn, &gcirc;uste kiel mi transdonis ilin al vi.</l>
  <l n='3'>Sed mi
    volas sciigi vin, ke la kapo de &ccirc;iu viro estas Kristo; kaj la
    kapo de virino estas viro; kaj la kapo de Kristo estas Dio.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;iu
    viro, pre&gcirc;anta a&ubreve; profetanta kun kapo kovrita, malhonoras sian
    kapon.</l>
  <l n='5'>Sed &ccirc;iu virino, pre&gcirc;anta a&ubreve; profetanta kun kapo
    senvuala, malhonoras sian kapon; &ccirc;ar tio estas tia sama, kvaza&ubreve;
    &scirc;i estus razita.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar se virino ne estas vualita, &scirc;i anka&ubreve;
    tondi&gcirc;u; sed se estas hontinde por virino esti kun haroj tonditaj
    a&ubreve; razitaj, &scirc;i estu vualita.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar viro devas ne havi la kapon
    vualita, pro tio, ke li estas la bildo kaj gloro de Dio; sed
    virino estas la gloro de viro.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar viro ne estas el virino, sed
    virino el viro;</l>
  <l n='9'>&ccirc;ar anka&ubreve; viro ne estas kreita por virino, sed
    virino por viro;</l>
  <l n='10'>pro tio virino devas havi sur la kapo signon
    de a&ubreve;toritato, pro la an&gcirc;eloj.</l>
  <l n='11'>Tamen ne ekzistas virino sen
    viro, nek viro sen virino, en la Sinjoro.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar kiel virino
    estas el viro, tiel same anka&ubreve; estas viro per virino; sed &ccirc;io
    estas el Dio.</l>
  <l n='13'>Ju&gcirc;u en vi mem: &ccirc;u decas, ke virino pre&gcirc;u al Dio
    nevualite?</l>
  <l n='14'>&Ccirc;u e&ccirc; la naturo mem ne instruas vin, ke se viro
    havas longajn harojn, tio estas por li malhonoro?</l>
  <l n='15'>Sed se
    virino havas longajn harojn, tio estas por &scirc;i gloro; &ccirc;ar &scirc;iaj
    haroj estas donitaj al &scirc;i kiel kovra&jcirc;o.</l>
  <l n='16'>Sed se iu &scirc;ajnas esti
    disputema, ni ne havas tian kutimon, nek la eklezioj de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Sed ordonante al vi jene, mi ne la&ubreve;das vin, ke vi kunvenas ne
    por pliboni&gcirc;o, sed por malpliboni&gcirc;o.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar unue mi a&ubreve;das, ke
    kiam vi kunvenas en la eklezio, ekzistas inter vi skismoj; kaj mi
    parte kredas tion.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar necese estas, ke anka&ubreve; herezoj estu
    inter vi, por ke la aprobitoj evidenti&gcirc;u inter vi.</l>
  <l n='20'>Kiam do vi
    kunvenas, estas neeble man&gcirc;i la Sinjoran vesperman&gcirc;on;</l>
  <l n='21'>&ccirc;ar en
    via man&gcirc;ado &ccirc;iu anta&ubreve; alia prenas sian propran vesperman&gcirc;on; kaj
    unu malsatas, kaj alia drinkas.</l>
  <l n='22'>Kio? &ccirc;u vi ne havas domojn, en
    kiuj vi povas man&gcirc;i kaj trinki? a&ubreve; &ccirc;u vi malestimas la eklezion
    de Dio, kaj hontigas la nehavantojn? Kion mi diros? &ccirc;u mi vin
    la&ubreve;dos en tio? Mi ja vin ne la&ubreve;das.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar mi ricevis de la
    Sinjoro tion, kion mi anka&ubreve; transdonis al vi, ke la Sinjoro Jesuo
    en la nokto, en kiu li estis perfidata, prenis panon;</l>
  <l n='24'>kaj
    doninte dankon, li dispecigis &gcirc;in, kaj diris: &Ccirc;io tio estas mia
    korpo, kiu estas por vi; &ccirc;i tion faru por memorigo pri mi.</l>
  <l n='25'>Tiel same anka&ubreve; la kalikon post la vesperman&gcirc;o, dirante: &Ccirc;i tiu
    kaliko estas la nova interligo en mia sango; &ccirc;i tion faru
    &ccirc;iufoje, kiam vi trinkos, por memorigo pri mi.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar &ccirc;iufoje,
    kiam vi man&gcirc;os &ccirc;i tiun panon kaj trinkos la kalikon, vi proklamos
    la morton de la Sinjoro, &gcirc;is li venos.</l>
  <l n='27'>Tial &ccirc;iu, kiu neinde
    man&gcirc;os la panon a&ubreve; trinkos la kalikon de la Sinjoro, kulpi&gcirc;os pri
    la korpo kaj la sango de la Sinjoro.</l>
  <l n='28'>Sed oni sin provu, kaj
    tiele man&gcirc;u el la pano kaj trinku el la kaliko.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;ar la
    man&gcirc;anto kaj trinkanto man&gcirc;as kaj trinkas ju&gcirc;on al si mem, se li
    ne pripensas la korpon.</l>
  <l n='30'>Pro tio multaj inter vi estas
    malfortaj kaj malsanaj, kaj ne malmultaj dormas.</l>
  <l n='31'>Sed se ni
    pripensus nin mem, ni ne estus ju&gcirc;itaj.</l>
  <l n='32'>Sed kiam ni estas
    ju&gcirc;ataj, ni estas punataj de la Sinjoro, por ke ni ne estu
    kondamnitaj kune kun la mondo.</l>
  <l n='33'>Tial, miaj fratoj, kiam vi
    kunvenas por man&gcirc;i, atendu unu la alian.</l>
  <l n='34'>Se iu malsatas, li
    man&gcirc;u hejme, por ke via kunvenado ne enkonduku ju&gcirc;on. Kaj la
    ceteron mi ordigos, kiam mi venos.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Rilate spiritajn donacojn, fratoj, mi ne volas, ke vi estu
    nesciantaj.</l>
  <l n='2'>Vi scias, ke kiam vi estis nacianoj, vi estis
    forkondukataj al tiuj mutaj idoloj, kiel ajn oni vin kondukis.</l>
  <l n='3'>Tial mi sciigas vin, ke neniu parolanta en la Spirito de Dio
    diras: Jesuo estas anatemita; kaj neniu povas diri: Jesuo estas
    Sinjoro, krom per la Sankta Spirito.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Ekzistas diverseco de donacoj, sed la sama Spirito.</l>
  <l n='5'>Kaj
    ekzistas diverseco de servoj, kaj la sama Sinjoro.</l>
  <l n='6'>Kaj ekzistas
    diverseco de energioj, sed la sama Dio, kiu energias &ccirc;ion en
    &ccirc;iuj.</l>
  <l n='7'>Sed al &ccirc;iu estas donita la elmontro de la Spirito por
    utilo.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar al unu estas donita per la Spirito la vorto de
    sa&gcirc;eco; kaj al alia, la vorto de scio, la&ubreve; la sama Spirito;</l>
  <l n='9'>al
    alia, fido, en la sama Spirito; al alia, donacoj de resanigoj, en
    la unu Spirito;</l>
  <l n='10'>kaj al alia, energioj por mirakloj; kaj al
    alia, profetpovo; kaj al alia, distingoj de spiritoj; al alia,
    diversaj lingvoj; kaj al alia, interpreto de lingvoj;</l>
  <l n='11'>sed &ccirc;ion
    tion energias la unu sama Spirito, dividante al &ccirc;iu aparte, kiel
    al li pla&ccirc;as.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>&Ccirc;ar kiel la korpo estas unu, kaj havas multajn membrojn, kaj
    &ccirc;iuj membroj de la korpo, estante multaj, estas unu korpo; tiel
    same anka&ubreve; estas Kristo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar en unu Spirito ni &ccirc;iuj bapti&gcirc;is
    en unu korpon, &ccirc;u Judoj a&ubreve; Grekoj, &ccirc;u sklavoj a&ubreve; liberaj; kaj
    &ccirc;iuj estas trinkigitaj el unu Spirito.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar la korpo estas ne
    unu membro, sed multaj.</l>
  <l n='15'>Se la piedo diros: Pro tio, ke mi ne
    estas la mano, mi ne apartenas al la korpo &dash; ne sekvas de tio, ke
    &gcirc;i ne apartenas al la korpo.</l>
  <l n='16'>Kaj se la orelo diros: Pro tio,
    ke mi ne estas la okulo, mi ne apartenas al la korpo &dash; ne sekvas
    de tio, ke &gcirc;i ne apartenas al la korpo.</l>
  <l n='17'>Se la tuta korpo estus
    okulo, kie estus la a&ubreve;dado? Se la tuta estus a&ubreve;dado, kie estus la
    flarado?</l>
  <l n='18'>Sed Dio jam metis la membrojn al la korpo, &ccirc;iun, kiel
    al Li pla&ccirc;is.</l>
  <l n='19'>Kaj se &ccirc;iuj estus unu membro, kie estus la
    korpo?</l>
  <l n='20'>Nun do ekzistas multaj membroj, sed unu korpo.</l>
  <l n='21'>Kaj
    la okulo ne povas diri al la mano: Mi vin ne bezonas; nek same la
    kapo al la piedoj: Mi vin ne bezonas.</l>
  <l n='22'>Sed multe plie la &scirc;ajne
    malfortaj membroj de la korpo estas necesaj;</l>
  <l n='23'>kaj al tiuj
    partoj de la korpo, kiujn ni opinias malpli honorindaj, ni donas
    pli abundan honoron; kaj niaj negraciaj partoj havas pli abundan
    gracion;</l>
  <l n='24'>sed niaj graciaj partoj ne havas bezonon; tamen Dio
    kunakordigis la korpon, doninte pli abundan honoron al la parto,
    kiu havas mankon,</l>
  <l n='25'>por ke ne estu skismo en la korpo; sed ke la
    membroj prizorgu egale unu la alian.</l>
  <l n='26'>Kaj se unu membro
    suferas, &ccirc;iuj membroj kune suferas; a&ubreve; se unu membro honori&gcirc;as,
    &ccirc;iuj membroj kun&gcirc;ojas.</l>
  <l n='27'>Vi do estas la korpo de Kristo, kaj
    membroj en &gcirc;i, &ccirc;iu la&ubreve; sia parto.</l>
  <l n='28'>Kaj Dio metis iujn en la
    eklezio, unue apostolojn, due profetojn, trie instruantojn, poste
    miraklojn, poste donacojn de kuracado, helpojn, direktojn,
    diversajn lingvojn.</l>
  <l n='29'>&Ccirc;u &ccirc;iuj estas apostoloj? &ccirc;u &ccirc;iuj profetoj?
    &ccirc;u &ccirc;iuj instruantoj? &ccirc;u &ccirc;iuj mirakluloj?</l>
  <l n='30'>&ccirc;u &ccirc;iuj havas kuracan
    povon? &ccirc;u &ccirc;iuj parolas per lingvoj? &ccirc;u &ccirc;iuj interpretas?</l>
  <l n='31'>Sed
    vi deziru forte la pligrandajn donacojn. Kaj ankora&ubreve; pli
    preferindan vojon mi montras al vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se mi parolus la lingvojn de homoj kaj an&gcirc;eloj, sed ne havus
    amon, mi fari&gcirc;us sonanta kupro a&ubreve; tintanta cimbalo.</l>
  <l n='2'>Kaj se mi
    posedus la profetpovon, kaj komprenus &ccirc;iujn misterojn kaj &ccirc;ian
    scion; kaj se mi havus &ccirc;ian fidon, tiel ke mi povus formovi
    montojn, sed ne havus amon, mi estus nenio.</l>
  <l n='3'>Kaj se mi disdonus
    mian tutan havon por nutri la malsatulojn, kaj se mi lasus mian
    korpon por forbrulo, sed ne havus amon, per tio mi neniom
    profitus.</l>
  <l n='4'>Amo longe suferas, kaj bonfaras; amo ne envias; amo
    ne fanfaronas, ne &scirc;veligas sin,</l>
  <l n='5'>ne kondutas nedece, ne celas
    por si mem, ne koleri&gcirc;as, ne pripensas malbonon,</l>
  <l n='6'>ne &gcirc;ojas pri
    maljusteco, sed kun&gcirc;ojas kun vereco;</l>
  <l n='7'>&ccirc;ion toleras, &ccirc;ion kredas,
    &ccirc;ion esperas, &ccirc;ion eltenas.</l>
  <l n='8'>Amo neniam pereas; sed, &ccirc;u estas
    profetadoj, ili nenii&gcirc;os; &ccirc;u lingvoj, ili &ccirc;esi&gcirc;os; &ccirc;u estas scio,
    &gcirc;i nenii&gcirc;os.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar ni scias la&ubreve;parte, kaj ni profetadas la&ubreve;parte;</l>
  <l n='10'>sed kiam venos perfekta&jcirc;o, tiam nenii&gcirc;os tio, kio estas
    la&ubreve;parta.</l>
  <l n='11'>Kiam mi estis infano, kiel infano mi parolis, kiel
    infano mi sentis, kiel infano mi pensis; nun fari&gcirc;inte plena&gcirc;ulo,
    mi jam forigis la infana&jcirc;ojn.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar nun ni vidas per spegulo,
    malhele; sed tiam okulon &ccirc;e okulo; nun mi konas la&ubreve;parte; sed
    tiam mi konos tiel same, kiel anka&ubreve; mi estas konita.</l>
  <l n='13'>Restas do
    nun fido, espero, amo, tiuj tri; kaj la plej granda el ili estas
    amo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sekvu amon; tamen deziregu spiritajn donacojn, sed prefere, ke
    vi profetadu.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar tiu, kiu per lingvo parolas, ne al homoj
    parolas, sed al Dio; &ccirc;ar neniu komprenas, sed en la spirito li
    parolas misterojn.</l>
  <l n='3'>Sed la profetanto parolas al homoj edifon
    kaj konsilon kaj konsolon.</l>
  <l n='4'>Tiu, kiu per lingvo parolas, edifas
    sin mem; sed la profetanto edifas la eklezion.</l>
  <l n='5'>Mi volas, ke vi
    &ccirc;iuj parolu per lingvoj, sed prefere, ke vi profetadu; kaj pli
    granda estas la profetanto, ol la per lingvoj parolanta, krom se
    li anka&ubreve; interpretas, por ke la eklezio ricevu edifon.</l>
  <l n='6'>Sed nun,
    fratoj, se mi venus al vi, parolante per lingvoj, kiel mi vin
    helpus, se mi ne parolus al vi, a&ubreve; en formo de malka&scirc;ado, a&ubreve; de
    sciado, a&ubreve; de profetado, a&ubreve; de instruado?</l>
  <l n='7'>E&ccirc; la senviva&jcirc;oj,
    kiuj produktas sonon, &ccirc;u fluto, &ccirc;u harpo, se ili ne donas
    diferencon en la sonoj, kiel oni scios, kio estas flutata a&ubreve;
    harpata?</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar se la trumpeto donos necertan vo&ccirc;on, kiu preti&gcirc;os
    por batalo?</l>
  <l n='9'>Tiel anka&ubreve; vi, se vi per la lango ne donas parolon
    facile kompreneblan, kiel oni scios, kio estas parolata? &ccirc;ar en
    la aeron vi parolus.</l>
  <l n='10'>Eble estas tiom da specoj de vo&ccirc;oj en la
    mondo, kaj nenia estas sensignifa.</l>
  <l n='11'>Se do mi ne scios la
    signifon de la vo&ccirc;o, mi estos, rilate la parolanton, barbaro, kaj
    la parolanto estos por mi barbaro.</l>
  <l n='12'>Tiel same anka&ubreve; vi, dum vi
    fervore deziras spiritajn donacojn, klopodu, ke vi havu abunde
    por la edifo de la eklezio.</l>
  <l n='13'>Tial kiu parolas per lingvo, tiu
    pre&gcirc;u, ke li interpretu.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar se mi pre&gcirc;as per lingvo, mia
    spirito pre&gcirc;as, sed mia intelekto estas senfrukta.</l>
  <l n='15'>Kio do
    estas? Mi pre&gcirc;os spirite, kaj mi pre&gcirc;os anka&ubreve; intelekte; mi
    kantos spirite, kaj mi kantos anka&ubreve; intelekte.</l>
  <l n='16'>Alie, se vi
    benas spirite, kiamaniere tiu, kiu okupas la lokon de la
    malklerulo, diros Amen &ccirc;e via dankesprimo? &ccirc;ar li ne scias, kion
    vi diras.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar vi ja bone dankesprimas, sed la alia ne estas
    edifata.</l>
  <l n='18'>Mi dankas Dion, mi parolas per lingvoj pli ol vi
    &ccirc;iuj;</l>
  <l n='19'>tamen en la eklezio mi preferus paroli kvin vortojn per
    mia intelekto, por ke mi instruu anka&ubreve; aliajn, ol dek mil vortojn
    per lingvo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Fratoj, ne estu infanoj en viaj mensoj; tamen en malico estu
    infanetoj, sed en la mensoj estu plena&gcirc;uloj.</l>
  <l n='21'>En la le&gcirc;o estas
    skribite: Per balbutantaj lipoj kaj per lingvo fremda Mi parolos
    al &ccirc;i tiu popolo; kaj tamen tiel ili ne volos a&ubreve;skulti Min, diras
    la Eternulo.</l>
  <l n='22'>Tial la lingvoj estas kiel signo, ne al la
    kredantoj, sed al la nekredantoj; sed la profetpovo estas kiel
    signo, ne al la nekredantoj, sed al la kredantoj.</l>
  <l n='23'>Se do la
    tuta eklezio kunvenos, kaj &ccirc;iuj parolos per lingvoj, kaj tien
    envenos nekleruloj a&ubreve; nekredantoj, &ccirc;u ili ne diros, ke vi
    frenezas?</l>
  <l n='24'>Sed se &ccirc;iuj profetos, kaj envenos nekredanto a&ubreve;
    neklerulo, li estos konvinkata de &ccirc;iuj, li estos ju&gcirc;ata de &ccirc;iuj;</l>
  <l n='25'>la sekretoj de lia koro estos elmontrataj; kaj sekve li falos
    sur sian viza&gcirc;on kaj adoros Dion, deklarante, ke Dio ja estas &ccirc;e
    vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Kio do estas, fratoj? Kiam vi kunvenas, &ccirc;iu havas psalmon,
    havas instruon, havas malka&scirc;a&jcirc;on, havas lingvon, havas
    interpreta&jcirc;on. &Ccirc;io fari&gcirc;u por edifo.</l>
  <l n='27'>Se oni parolas per
    lingvo, tio estu duope, a&ubreve; triope je plejmulto, kaj la&ubreve;vice; kaj
    unu interpretu;</l>
  <l n='28'>sed se ne &ccirc;eestas interpretanto, oni silentu
    en la eklezio; kaj li parolu al si kaj al Dio.</l>
  <l n='29'>Kaj la profetoj
    parolu duope a&ubreve; triope, kaj la aliaj interdiferencigu.</l>
  <l n='30'>Sed se
    al alia apudsidanta io malka&scirc;i&gcirc;os, la unua silentu.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ar vi
    &ccirc;iuj povas profeti unuope la&ubreve;vice, por ke &ccirc;iuj lernu, kaj &ccirc;iuj
    ricevu konsilon;</l>
  <l n='32'>kaj la spiritoj de la profetoj estas
    submetataj al la profetoj;</l>
  <l n='33'>&ccirc;ar Dio estas Dio ne de konfuzo,
    sed de paco; kiel en &ccirc;iuj eklezioj de la sanktuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='34'>La virinoj silentadu en la eklezioj; &ccirc;ar ne estas permesate al
    ili paroli, sed ili submeti&gcirc;u, kiel anka&ubreve; diras la le&gcirc;o.</l>
  <l n='35'>Kaj
    se ili volas lerni ion, ili demandu al siaj edzoj hejme; &ccirc;ar
    estas honte por virino paroli en la eklezio.</l>
  <l n='36'>Kio? &ccirc;u el vi la
    vorto de Dio eliris? &ccirc;u &gcirc;i venis al vi solaj?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='37'>Se iu &scirc;ajnas al si esti profeto a&ubreve; la&ubreve;spirita, li scii&gcirc;u pri
    tio, kion mi skribas al vi, ke &gcirc;i estas la ordono de la Sinjoro.</l>
  <l n='38'>Sed se iu ne scias, li ne sciu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Tial, fratoj, deziregu profeti, kaj ne malpermesu paroli per
    lingvoj.</l>
  <l n='40'>Sed &ccirc;io fari&gcirc;u konvene kaj la&ubreve;orde.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi sciigas vin, fratoj, pri la evangelio, kiun mi predikis
    al vi, kiun anka&ubreve; vi ricevis, en kiu anka&ubreve; vi staras,</l>
  <l n='2'>per kiu
    vi savi&gcirc;is; se vi en memoro tenas, per kiuj vortoj mi &gcirc;in
    predikis al vi, krom se vi kredis vane.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar mi transdonis al vi
    komence tion, kion mi anka&ubreve; ricevis, ke Kristo mortis pro niaj
    pekoj la&ubreve; la Skriboj;</l>
  <l n='4'>kaj ke li estis entombigita; kaj ke li
    relevi&gcirc;is la trian tagon la&ubreve; la Skriboj;</l>
  <l n='5'>kaj ke li aperis al
    Kefas; poste al la dek du;</l>
  <l n='6'>poste li aperis al pli ol kvincent
    fratoj samtempe, el kiuj la plimulto restas &gcirc;is nun, sed kelkaj
    jam ekdormis;</l>
  <l n='7'>poste li aperis al Jakobo; poste al &ccirc;iuj
    apostoloj;</l>
  <l n='8'>kaj fine li aperis al mi anka&ubreve;, kiel al infano
    ekstertempe naskita.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar mi estas la plej malgranda el la
    apostoloj, kaj ne meritas esti nomata apostolo pro tio, ke mi
    persekutis la eklezion de Dio.</l>
  <l n='10'>Sed per la graco de Dio mi
    estas tio, kio mi estas; kaj Lia graco donacita al mi montri&gcirc;is
    ne vana; sed mi laboregis pli abunde ol la ceteraj; tamen ne mi,
    sed la graco de Dio, kiu estis kun mi.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;u do mi, &ccirc;u ili, tiel
    ni predikas, kaj tiel vi kredis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Nu, se Kristo estas predikata, ke li relevi&gcirc;is el la
    mortintoj, kiel do diras kelkaj el vi, ke ne ekzistas relevi&gcirc;o de
    mortintoj?</l>
  <l n='13'>Sed se ne ekzistas relevi&gcirc;o de mortintoj, anka&ubreve;
    Kristo ne relevi&gcirc;is;</l>
  <l n='14'>kaj se Kristo ne relevi&gcirc;is, vana ja estas
    nia predikado, vana anka&ubreve; estas via fido.</l>
  <l n='15'>Jes, kaj ni
    montri&gcirc;as kiel falsaj atestantoj de Dio; tial ke ni atestis pri
    Dio, ke Li relevis Kriston; kiun Li ne relevis, se la mortintoj
    ja ne relevi&gcirc;as.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar se la mortintoj ne relevi&gcirc;as, anka&ubreve;
    Kristo ne relevi&gcirc;is;</l>
  <l n='17'>kaj se Kristo ne relevi&gcirc;is, via fido
    estas vana; vi estas ankora&ubreve; en viaj pekoj.</l>
  <l n='18'>Tiuokaze anka&ubreve;
    pereis la ekdormintoj en Kristo.</l>
  <l n='19'>Se nur en &ccirc;i tiu vivo ni
    esperis en Kristo, ni estas el &ccirc;iuj homoj la plej mizeraj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Sed nun Kristo relevi&gcirc;is el la mortintoj, la unuaa&jcirc;o de la
    dormantoj.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar tial, ke per homo venis la morto, per homo
    anka&ubreve; venis la relevi&gcirc;o de la mortintoj.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar kiel en Adam &ccirc;iuj
    mortas, tiel same anka&ubreve; en Kristo &ccirc;iuj estos vivigitaj.</l>
  <l n='23'>Sed
    &ccirc;iu en sia propra vico: Kristo la unuaa&jcirc;o, poste tiuj, kiuj
    apartenas al Kristo, &ccirc;e lia alveno.</l>
  <l n='24'>Poste venos la fino, kiam
    li transdonos la re&gcirc;econ al Dio, al la Patro; kiam li estos
    neniiginta &ccirc;ian regadon kaj &ccirc;ian a&ubreve;toritaton kaj potencon.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar
    li devas re&gcirc;adi, &gcirc;is li metos &ccirc;iujn malamikojn sub siajn piedojn.</l>
  <l n='26'>La lasta neniigota malamiko estas la morto.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar: &Ccirc;ion Li
    metis sub liajn piedojn. Sed kiam estas dirate: &Ccirc;io estas
    submetita, estas evidente, ke esceptita estas Tiu, kiu submetis
    &ccirc;ion al li.</l>
  <l n='28'>Kaj kiam &ccirc;io estos submetita al li, tiam la Filo
    anka&ubreve; mem estos submetita al Tiu, kiu submetis &ccirc;ion al li, por ke
    Dio estu &ccirc;io en &ccirc;io.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='29'>Alie kion faros tiuj, kiuj bapti&gcirc;as pro la mortintoj? Se la
    mortintoj tute ne relevi&gcirc;as, kial do ili bapti&gcirc;as pro ili?</l>
  <l n='30'>kial ni anka&ubreve; endan&gcirc;eri&gcirc;as &ccirc;iun horon?</l>
  <l n='31'>Mi asertas per la
    singratulado pro vi, fratoj, kiun mi havas en Kristo Jesuo, nia
    Sinjoro, mi mortas &ccirc;iutage.</l>
  <l n='32'>Se la&ubreve; homa maniero mi batalis
    kontra&ubreve; bestoj en Efeso, kiel mi per tio profitas? Se la
    mortintoj ne relevi&gcirc;as, ni man&gcirc;u kaj trinku, &ccirc;ar morga&ubreve; ni
    mortos.</l>
  <l n='33'>Ne trompi&gcirc;u; Malbonaj kuni&gcirc;oj malbonigas bonajn
    morojn.</l>
  <l n='34'>Malebrii&gcirc;u en justeco, kaj ne peku; &ccirc;ar kelkaj havas
    nenian scion pri Dio; mi tion diras, por hontigi vin.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='35'>Sed iu diros: Kiel la mortintoj relevi&gcirc;as? kaj kun kia korpo
    ili venas?</l>
  <l n='36'>Ho malsa&gcirc;ulo! tio, kion vi mem semas, ne vivi&gcirc;as,
    se &gcirc;i ne mortos;</l>
  <l n='37'>kaj tio, kion vi semas, estas ne la estonta
    korpo, sed nuda grenero, eble de tritiko, a&ubreve; de alia speco;</l>
  <l n='38'>sed Dio donas al &gcirc;i korpon, kiel Li volis, kaj al &ccirc;iu semo &gcirc;ian
    propran korpon.</l>
  <l n='39'>Ne &ccirc;iu karno estas unu sama karno; sed
    ekzistas unu karno de homoj, kaj alia de bestoj, kaj alia karno
    de birdoj, kaj alia de fi&scirc;oj.</l>
  <l n='40'>Ekzistas anka&ubreve; korpoj &ccirc;ielaj kaj
    korpoj teraj; sed la gloro de la &ccirc;ielaj estas unu, kaj la gloro
    de la teraj estas alia.</l>
  <l n='41'>Ekzistas unu gloro de la suno, kaj
    alia gloro de la luno, kaj alia gloro de la steloj; &ccirc;ar unu stelo
    diferencas de alia stelo rilate al gloro.</l>
  <l n='42'>Tia sama anka&ubreve; estas
    la relevi&gcirc;o de la mortintoj. &Gcirc;i estas semata en putreco, &gcirc;i
    relevi&gcirc;as en senputreco;</l>
  <l n='43'>&gcirc;i estas semata en malhonoro, &gcirc;i
    relevi&gcirc;as en gloro; &gcirc;i estas semata en malforteco, &gcirc;i relevi&gcirc;as
    en potenco;</l>
  <l n='44'>&gcirc;i estas semata la&ubreve;anima korpo, &gcirc;i relevi&gcirc;as
    la&ubreve;spirita korpo. Se ekzistas la&ubreve;anima korpo, ekzistas anka&ubreve;
    la&ubreve;spirita korpo.</l>
  <l n='45'>Tiele anka&ubreve; estas skribite: La unua homo
    Adam fari&gcirc;is viva animo. La lasta Adam fari&gcirc;is viviganta spirito.</l>
  <l n='46'>Tamen unua estas ne tio, kio estas la&ubreve;spirita, sed tio, kio
    estas la&ubreve;anima; poste tio, kio estas la&ubreve;spirita.</l>
  <l n='47'>La unua homo
    estas el la tero, elpolva; la dua homo estas el la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='48'>Kia
    estas la elpolvulo, tiaj estas anka&ubreve; la elpolvuloj; kaj kia estas
    la el&ccirc;ielulo, tiaj estas anka&ubreve; la el&ccirc;ieluloj.</l>
  <l n='49'>Kaj kiel ni
    portis la figuron de la elpolvulo, tiel same ni portos la figuron
    de la el&ccirc;ielulo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='50'>Kaj la jenon mi diras, fratoj, ke karno kaj sango ne povas
    heredi la regnon de Dio; kaj putreco ne heredas senputrecon.</l>
  <l n='51'>Jen mi sciigas al vi misteron: Ni ne &ccirc;iuj dormos, sed ni &ccirc;iuj
    &scirc;an&gcirc;i&gcirc;os,</l>
  <l n='52'>en momento, en okula ekmovo, &ccirc;e la lasta
    trumpetsono: &ccirc;ar la trumpeto sonos, kaj la mortintoj relevi&gcirc;os
    senputraj, kaj ni &scirc;an&gcirc;i&gcirc;os.</l>
  <l n='53'>&Ccirc;ar estas necese, ke &ccirc;i tiu
    putrema surmetu senputrecon, kaj ke &ccirc;i tiu mortema surmetu
    senmortecon.</l>
  <l n='54'>Sed kiam &ccirc;i tiu putrema surmetos senputrecon, kaj
    &ccirc;i tiu mortema surmetos senmortecon, tiam plenumi&gcirc;os la skribita
    diro: La morto forgluti&gcirc;is en venko.</l>
  <l n='55'>Ho morto, kie estas via
    venko? Ho morto, kie estas via pikilo?</l>
  <l n='56'>La pikilo de la morto
    estas la peko; kaj la forto de la peko estas la le&gcirc;o;</l>
  <l n='57'>sed
    danko estu al Dio, kiu donas al ni la venkon per nia Sinjoro
    Jesuo Kristo.</l>
  <l n='58'>Tial, miaj amataj fratoj, estu firmaj,
    nemoveblaj, &ccirc;iam abundaj en la laboro de la Sinjoro, sciante, ke
    via penado ne estas vanta en la Sinjoro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Nun rilate al la monkolekto pro la sanktuloj, kiel mi ordonis
    al la eklezioj de Galatujo, tiel anka&ubreve; vi faru.</l>
  <l n='2'>La unuan tagon
    de la semajno, &ccirc;iu el vi provizu &ccirc;e si la&ubreve; tio, kion li prospere
    akiris, por ke ne estu kolektoj tiam, kiam mi venos.</l>
  <l n='3'>Kaj kiam
    mi alvenos, kiujn vi per leteroj aprobos, tiujn mi sendos, por
    alporti vian donacon al Jerusalem;</l>
  <l n='4'>kaj se konvenos, ke mi anka&ubreve;
    tien voja&gcirc;u, ili voja&gcirc;os kun mi.</l>
  <l n='5'>Sed mi venos al vi, kiam mi
    estos trapasinta Makedonujon; &ccirc;ar Makedonujon mi ja trapasos;</l>
  <l n='6'>sed &ccirc;e vi eble mi restos, a&ubreve; e&ccirc; travintros, por ke vi anta&ubreve;en
    irigu min, kien mi veturos.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar mi ne volas vidi vin nun
    dumvoja&gcirc;e; &ccirc;ar mi esperas resti kelkan tempon &ccirc;e vi, se la
    Sinjoro permesos.</l>
  <l n='8'>Sed mi restos en Efeso &gcirc;is Pentekosto;</l>
  <l n='9'>&ccirc;ar
    pordo granda kaj efika malfermi&gcirc;is al mi, kaj estas multaj
    kontra&ubreve;starantoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Se Timoteo venos, zorgu, ke li estu &ccirc;e vi sentime; &ccirc;ar li
    faras la laboron de la Sinjoro, kiel mi anka&ubreve;;</l>
  <l n='11'>neniu do lin
    malestimu. Sed anta&ubreve;en irigu lin en paco, por ke li venu al mi;
    &ccirc;ar mi atendas lin kun la fratoj.</l>
  <l n='12'>Sed rilate al la frato
    Apolos, mi multe petegis lin veni al vi kun la fratoj; sed tute
    mankis volo veni nun; sed li venos, kiam li havos oportunan
    tempon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Viglu, staru firme en la fido, viri&gcirc;u, forti&gcirc;u.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;io via
    estu farata en amo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Mi petegas vin, fratoj (vi konas la domon de Stefanas, ke &gcirc;i
    estas la unuaa&jcirc;o de la A&hcirc;aja lando, kaj ke ili sin dedi&ccirc;is al la
    servo de la sanktuloj),</l>
  <l n='16'>ke vi anka&ubreve; submeti&gcirc;u al tiaj, kaj al
    &ccirc;iu kunhelpanto kaj kunlaboranto.</l>
  <l n='17'>Kaj mi &gcirc;ojas pro la alveno
    de Stefanas kaj Fortunato kaj A&hcirc;aiko, tial, ke vian manka&jcirc;on ili
    plenigis.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar ili refre&scirc;igis mian spiriton kaj vian; rekonu do
    tiajn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>La eklezioj de Azio vin salutas. Akvila kaj Priskila vin
    salutas multe en la Sinjoro, kune kun la eklezio en ilia domo.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;iuj fratoj vin salutas. Salutu unu la alian per sankta kiso.</l>
  <l n='21'>La saluto de mi, Pa&ubreve;lo, per mia propra mano.</l>
  <l n='22'>Se iu ne amas la
    Sinjoron Jesuo Kristo, li estu anatemita. Maran-ata.</l>
  <l n='23'>La graco
    de la Sinjoro Jesuo Kristo estu kun vi.</l>
  <l n='24'>Mia amo estu kun vi
    &ccirc;iuj en Kristo Jesuo. Amen.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: II. KORINTANOJ -->

        <div type='book' n='47' id='libro_2ko' rend='doc'>

          <index index='content' level1='II. KORINTANOJ'/>
          <head>LA DUA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>KORINTANOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, apostolo de Kristo Jesuo per la volo de Dio, kaj la
    frato Timoteo, al la eklezio de Dio, kiu estas en Korinto, kune
    kun &ccirc;iuj sanktuloj, kiuj estas en la tuta A&hcirc;aja lando:</l>
  <l n='2'>Graco al
    vi kaj paco de Dio, nia Patro, kaj de la Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Benata estu la Dio kaj Patro de nia Sinjoro Jesuo Kristo, la
    Patro de kompatoj kaj Dio de &ccirc;ia konsolo;</l>
  <l n='4'>kiu konsoladas nin en
    nia tuta aflikto, por ke ni povu konsoli tiujn, kiuj iel
    aflikti&gcirc;as, per la konsolo, per kiu ni mem estas konsolataj de
    Dio.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar kiel la suferoj de Kristo abundas &ccirc;e ni, tiel same
    abundas anka&ubreve; per Kristo nia konsolo.</l>
  <l n='6'>Sed se ni aflikti&gcirc;as, tio
    estas por via konsolo kaj savi&gcirc;o; a&ubreve; se ni konsoli&gcirc;as, tio estas
    por via konsolo, kiu energias, per la pacienca elportado de la
    samaj suferoj, kiujn ni anka&ubreve; suferadas;</l>
  <l n='7'>kaj nia espero pri vi
    estas firma, &ccirc;ar ni scias, ke kiel vi estas partoprenantoj en la
    suferoj, tiel anka&ubreve; vi estas partoprenantoj en la konsolo.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar
    ni ne volas, ke vi nesciu, fratoj, pri la aflikto, kiu okazis al
    ni en Azio, ke ni ekstreme super la forto estis depremitaj, tiel,
    ke ni forte malesperis, e&ccirc; pri la vivo;</l>
  <l n='9'>ni ja ricevis la
    alju&gcirc;on al morto en ni mem, por ke ni fidu ne nin mem, sed Dion,
    kiu levas la mortintojn,</l>
  <l n='10'>kaj kiu nin forsavis el tia granda
    morto kaj forsavos; al kiu ni esperis, ke Li ankora&ubreve; plu nin
    forsavos;</l>
  <l n='11'>dum vi anka&ubreve; nin kunhelpas per via petegado, por ke,
    pro la donaco donita al ni per multaj personoj, danko estu donata
    de multaj pro ni.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>&Ccirc;ar jen estas nia singratulado, nome la atesto de nia
    konscienco, ke en sankteco kaj sincereco anta&ubreve; Dio, ne la&ubreve; homa
    sa&gcirc;eco, sed la&ubreve; la graco de Dio, ni kondutadis en la mondo, kaj
    precipe &ccirc;e vi.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar ni skribas al vi nenion alian krom tio,
    kion vi legas kaj prikonsentas, kaj mi esperas, ke vi
    prikonsentos &gcirc;is la fino;</l>
  <l n='14'>kiel anka&ubreve; vi ja parte prikonsentis
    pri ni, ke ni estas via singratulado, tiel same, kiel vi anka&ubreve;
    estas la nia en la tago de nia Sinjoro Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj en &ccirc;i tiu fidado mi intencis veni unue al vi, por ke vi
    havu duoblan gracon,</l>
  <l n='16'>kaj vizitinte vin survoje, trairi en
    Makedonujon, kaj denove el Makedonujo veni al vi, kaj de vi esti
    anta&ubreve;en irigita al Judujo.</l>
  <l n='17'>Kiam mi do tiel intencis, &ccirc;u mi
    elmontris kapricemon? a&ubreve; kion mi celas, &ccirc;u mi tion celas
    la&ubreve;karne, tiel ke estu &ccirc;e mi la Jes, Jes, kaj la Ne, Ne?</l>
  <l n='18'>Sed,
    kiel Dio estas fidela, nia parolo al vi ne estas Jes kaj Ne.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar la Filo de Dio, Jesuo Kristo, kiu de ni estas predikita inter
    vi, de mi kaj Silvano kaj Timoteo, ne estis Jes kaj Ne, sed en li
    la Jes esti&gcirc;is.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar kiel ajn multaj estas la promesoj de Dio,
    en li estas la Jes; tial anka&ubreve; per li estas la Amen, por la gloro
    al Dio per ni.</l>
  <l n='21'>Kaj tiu, kiu fortikigas nin kune kun vi en
    Kristo kaj sanktoleis nin, estas Dio,</l>
  <l n='22'>kiu anka&ubreve; nin sigelis
    kaj donis al ni la anta&ubreve;garantia&jcirc;on de la Spirito en niaj koroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Sed mi vokas Dion kiel atestanton sur mian animon, ke por
    indulgi vin mi ankora&ubreve; ne venis al Korinto.</l>
  <l n='24'>Ne kvaza&ubreve; ni
    estrus super via fido, sed ni estas kunhelpantoj de via &gcirc;ojo; &ccirc;ar
    per via fido vi staras.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed mi decidis por mi mem, ke mi ne venos al vi denove en
    mal&gcirc;ojo.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar se mi vin mal&gcirc;ojigas, kiu do min &gcirc;ojigas, krom
    tiu, kiu estas mal&gcirc;ojigata de mi?</l>
  <l n='3'>Kaj mi skribis tion saman,
    por ke, veninte, mi ne havu mal&gcirc;ojon de tiuj, pri kiuj mi devus
    &gcirc;oji, fidante pri vi &ccirc;iuj, ke mia &gcirc;ojo estas la &gcirc;ojo de vi &ccirc;iuj.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar el multe da aflikto kaj kora dolorego mi skribis al vi kun
    multaj larmoj, ne por ke vi mal&gcirc;oju, sed ke vi sciu la amon, kiun
    mi havas al vi abunde.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Sed se iu ka&ubreve;zis mal&gcirc;ojon, li ka&ubreve;zis mal&gcirc;ojon ne al mi, sed
    parte (por ne tro forte vin premi) al vi &ccirc;iuj.</l>
  <l n='6'>Sufi&ccirc;a al tia
    homo estas tiu puno, farita de la plimulto;</l>
  <l n='7'>pro tio, kontra&ubreve;e,
    vi devus lin pardoni kaj konsoli, por ke tia homo neniel
    forgluti&gcirc;u per sia troa mal&gcirc;ojo.</l>
  <l n='8'>Tial mi petegas vin, ke vi
    konfirmu al li vian amon.</l>
  <l n='9'>&Gcirc;uste por tio mi ja skribis, ke mi
    vin provu, &ccirc;u vi en &ccirc;io estas obeemaj.</l>
  <l n='10'>Sed al kiu vi pardonas
    ion, mi anka&ubreve;; &ccirc;ar kion mi anka&ubreve; pardonis, se mi ion pardonis, mi
    tion faris pro vi anta&ubreve; Kristo,</l>
  <l n='11'>por ke Satano ne gajnu
    profiton kontra&ubreve; ni: &ccirc;ar ni ne estas sen scio pri liaj ruzoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kiam mi venis al Troas, por disvastigi tie la evangelion de
    Kristo, kaj kiam en la Sinjoro malfermi&gcirc;is al mi pordo,</l>
  <l n='13'>mi ne
    ricevis ripozon por mia spirito, &ccirc;ar mi ne trovis mian fraton
    Tito; sed mi adia&ubreve;is ilin kaj foriris al Makedonujo.</l>
  <l n='14'>Sed danko
    estu al Dio, kiu &ccirc;iam kondukadas nin triumfe en Kristo kaj
    montras &ccirc;ie per ni la bonodoron de Sia koni&gcirc;o.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar ni estas al
    Dio dol&ccirc;a odoro de Kristo, en la savatoj, kaj en la pereantoj;</l>
  <l n='16'>al &ccirc;i tiuj, odoro de morto al morto; al tiuj, odoro de vivo al
    vivo. Kaj kiu estas ta&ubreve;ga por &ccirc;i tio?</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar ni ne similas al
    multaj, kiuj faras la vorton de Dio komerca&jcirc;o; sed kun sincereco,
    kaj kiel per Dio, anta&ubreve; Dio ni parolas en Kristo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;u ni denove komencas nin mem rekomendi? a&ubreve; &ccirc;u ni bezonas, kiel
    iuj, leterojn rekomendajn al vi, a&ubreve; de vi?</l>
  <l n='2'>Vi mem estas nia
    letero, skribita sur nia koro, kaj konata kaj legata de &ccirc;iuj;</l>
  <l n='3'>&ccirc;ar vi montri&gcirc;is, ke vi estas letero de Kristo liverita per ni,
    skribita ne per inko, sed per la Spirito de la vivanta Dio; ne
    sur &scirc;tonaj tabeloj, sed sur la karnaj tabeloj de la koro.</l>
  <l n='4'>Kaj
    tian fidon ni havas per Kristo al Dio;</l>
  <l n='5'>ne kvaza&ubreve; ni ta&ubreve;gas ion
    fari per ni mem, sed nia ta&ubreve;geco estas el Dio,</l>
  <l n='6'>kiu anka&ubreve;
    ta&ubreve;gigis nin kiel administrantojn de nova interligo, ne la&ubreve;
    litero, sed la&ubreve; spirito; &ccirc;ar la litero mortigas, sed la spirito
    vivigas.</l>
  <l n='7'>Sed se la administrado mortiga, esprimita per literoj
    kaj en&ccirc;izita sur &scirc;tonoj, esti&gcirc;is en gloro, tiel, ke la Izraelidoj
    ne povis fikse rigardi la viza&gcirc;on de Moseo pro lia viza&gcirc;a
    brileco, jam tamen malplii&gcirc;anta,</l>
  <l n='8'>kiel do la administrado
    spirita ne estos pli multe en gloro?</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar se la administrado de
    kondamno estas gloro, multe pli abunde la administrado de justeco
    superas en gloro.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar vere tio, kio havis gloron, ne estis
    glorigita en &ccirc;i tiu rilato, pro la superabunda gloro.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar se
    tio, kio forpasas, havis gloron, ankora&ubreve; pli multe tio, kio
    restadas, estas en gloro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Havante do tian esperon, ni uzas grandan liberecon de parolo,</l>
  <l n='13'>kaj ne kiel Moseo, kiu metis vualon sur sian viza&gcirc;on, por ke
    la Izraelidoj ne fikse rigardu &gcirc;is fini&gcirc;o de tio, kio estis
    forpasanta;</l>
  <l n='14'>sed iliaj animoj sensenti&gcirc;is; &ccirc;ar e&ccirc; &gcirc;is hodia&ubreve;,
    &ccirc;e la legado de la malnova testamento, nelevita restadas tiu sama
    vualo, kiu estas forigita en Kristo,</l>
  <l n='15'>sed &gcirc;is hodia&ubreve;, kiam ajn
    oni legas Moseon, vualo ku&scirc;as sur ilia koro.</l>
  <l n='16'>Sed kiam ajn oni
    turnas sin al la Sinjoro, la vualo estas forprenata.</l>
  <l n='17'>La
    Sinjoro estas la Spirito; kaj kie estas la Spirito de la Sinjoro,
    tie estas libereco.</l>
  <l n='18'>Sed ni &ccirc;iuj, per nevualita viza&gcirc;o
    spegulante la gloron de la Sinjoro, transformi&gcirc;as en la saman
    bildon, de gloro al gloro, kiel el la Sinjoro la Spirito.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pro tio, ke ni havas &ccirc;i tiun administradon, kiel ni ricevis
    kompaton, ni ne senkura&gcirc;i&gcirc;as;</l>
  <l n='2'>sed ni formetis la ka&scirc;itajn
    aferojn de honto, ne irante kun ruzeco kaj ne falsante la vorton
    de Dio, sed per elmontro de la vero rekomendante nin al &ccirc;ies
    konscienco anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='3'>Sed se nia evangelio eble estas vualita,
    &gcirc;i estas vualita rilate al tiuj, kiuj pereas;</l>
  <l n='4'>en kiuj la dio de
    &ccirc;i tiu mondo blindigis la animojn de la nekredantoj, por ke la
    lumo de la evangelio de la gloro de Kristo, kiu estas la bildo de
    Dio, ne brilu sur ilin.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar ni predikadas ne nin mem, sed
    Kriston Jesuon kiel Sinjoron, kaj nin mem kiel viajn servistojn
    pro Jesuo.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar Dio, kiu diris: El mallumo lumo brilos, Tiu
    brilis en niaj koroj, por doni lumon de la scio de la gloro de
    Dio en la viza&gcirc;o de Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Sed ni havas &ccirc;i tiun trezoron en argilaj vazoj, por ke la
    treega grandeco de la potenco estu de Dio, kaj ne de ni mem;</l>
  <l n='8'>ni
    estas premegataj &ccirc;e &ccirc;iu flanko, tamen ne enanguligitaj;
    embarasataj, sed ne konsternataj;</l>
  <l n='9'>persekutataj, sed ne
    forlasataj; faligataj, sed ne detruataj;</l>
  <l n='10'>&ccirc;iam portante en la
    korpo la morti&gcirc;on de Jesuo, por ke la vivo anka&ubreve; de Jesuo
    elmontri&gcirc;u en nia korpo.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar ni, la vivantoj, &ccirc;iam estas
    submetataj al morto pro Jesuo, por ke la vivo anka&ubreve; de Jesuo
    elmontri&gcirc;u en nia morta karno.</l>
  <l n='12'>La morto do energias en ni, sed
    la vivo en vi.</l>
  <l n='13'>Sed havante la saman spiriton de fido la&ubreve; la
    skribo: Mi kredis, kaj tial mi parolis; ni anka&ubreve; kredas, kaj tial
    anka&ubreve; ni parolas;</l>
  <l n='14'>sciante, ke Tiu, kiu levis la Sinjoron
    Jesuo, levos nin anka&ubreve; kun Jesuo kaj prezentos nin kun vi.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar
    &ccirc;io estas pro vi, por ke la graco, multobligita per multaj,
    abundigu la dankon al la gloro de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Pro tio ni ne senkura&gcirc;i&gcirc;as; sed kvankam nia ekstera homo
    kaduki&gcirc;as, tamen nia interna homo renovi&gcirc;as tagon post tago.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar nia malpeza kaj momenta sufero elfaras por ni, pli kaj pli
    ekster mezuro, eternan pezon da gloro;</l>
  <l n='18'>dum ni rigardas ne la
    vidata&jcirc;ojn, sed la nevidata&jcirc;ojn; &ccirc;ar la vidata&jcirc;oj estas tempaj,
    sed la nevidata&jcirc;oj estas eternaj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar ni scias, ke se la surtera lo&gcirc;ejo de nia tabernaklo
    dissolvi&gcirc;os, ni havas de Dio konstrua&jcirc;on, domon ne manfaritan,
    eternan en la &ccirc;ieloj.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar vere en &ccirc;i tiu ni &gcirc;emas, sopirante al
    la survestado per nia lo&gcirc;ejo, kiu devenas de la &ccirc;ielo;</l>
  <l n='3'>se
    almena&ubreve;, vestite, ni ne trovi&gcirc;os nudaj.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar ni, kiuj estas en
    &ccirc;i tiu tabernaklo, &gcirc;emas &scirc;ar&gcirc;ite, ne pro tio, ke ni deziras
    senvesti&gcirc;i, sed &ccirc;ar ni deziras survesti&gcirc;i, por ke la morta&jcirc;o estu
    elsorbita de la vivo.</l>
  <l n='5'>Kaj Tiu, kiu nin elfaris por &ccirc;i tiu celo,
    estas Dio, kiu donis al ni la anta&ubreve;garantia&jcirc;on de la Spirito.</l>
  <l n='6'>Ni do &ccirc;iam &gcirc;oje kura&gcirc;as, kaj ni scias, ke dum ni &ccirc;eestas en la
    korpo, ni forestas de la Sinjoro</l>
  <l n='7'>(&ccirc;ar ni iradas fide, ne vide);</l>
  <l n='8'>ni &gcirc;oje kura&gcirc;as, kaj ni plivolas foresti de la korpo kaj &ccirc;eesti
    kun la Sinjoro.</l>
  <l n='9'>Tial anka&ubreve; ni ambicias, &ccirc;u &ccirc;eestante a&ubreve;
    forestante, esti akceptindaj &ccirc;e li.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar ni &ccirc;iuj devos
    elmontri&gcirc;i anta&ubreve; la tribunala se&gcirc;o de Kristo, por ke &ccirc;iu ricevu
    tion, kion li faris en la korpo, la&ubreve; siaj farita&jcirc;oj, &ccirc;u bonaj a&ubreve;
    malbonaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Sciante do la timon al la Sinjoro, ni celas konvinki homojn,
    sed ni ja elmontri&gcirc;as al Dio; kaj ni esperas, ke ni elmontri&gcirc;as
    anka&ubreve; al viaj konsciencoj.</l>
  <l n='12'>Ni ne denove nin rekomendas al vi,
    sed donas al vi ka&ubreve;zon fieri&gcirc;i pri ni, por ke vi havu ion
    respondi al tiuj, kiuj fieri&gcirc;as &scirc;ajne kaj ne kore.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar &ccirc;u ni
    estis frenezaj, tio estis pro Dio, a&ubreve; &ccirc;u ni estas seriozaj, tio
    estas pro vi.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar la amo de Kristo nin devigas; &ccirc;ar ni ju&gcirc;as
    jene, ke &ccirc;ar unu mortis pro &ccirc;iuj, tial &ccirc;iuj mortis;</l>
  <l n='15'>kaj li
    mortis pro &ccirc;iuj, por ke la vivantoj jam vivu ne por si mem, sed
    por tiu, kiu pro ili mortis kaj relevi&gcirc;is.</l>
  <l n='16'>Tial ni de nun
    konas neniun la&ubreve;karne; e&ccirc; kvankam ni konis Kriston la&ubreve;karne,
    tamen ni ne plu lin tiel konas.</l>
  <l n='17'>Tial se iu homo estas en
    Kristo, estas jam nova kreita&jcirc;o; la malnova&jcirc;oj forpasis, jen ili
    jam esti&gcirc;is novaj.</l>
  <l n='18'>Sed &ccirc;io estas de Dio, kiu repacigis nin al
    Si mem per Kristo kaj donis al ni la administradon de la
    repacigo;</l>
  <l n='19'>nome, ke Dio estis en Kristo, repacigante la mondon
    al Si, ne alkalkulante al ili la kulpojn, kaj komisiis al ni la
    vorton repacigan.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Ni do estas ambasadoroj pro Kristo, kvaza&ubreve; Dio per ni petadus;
    ni vin petegas pro Kristo, repaci&gcirc;u al Dio.</l>
  <l n='21'>Tiun, kiu ne konis
    pekon, Li faris peko pro ni; por ke ni fari&gcirc;u justeco de Dio en
    li.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kunlaborante kun li, ni petegas anka&ubreve;, ke vi ne vane
    akceptu la gracon de Dio</l>
  <l n='2'>(&ccirc;ar Li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='2'>En tempo de favoro Mi a&ubreve;skultis vin,<lb/>
         Kaj en tago de savo Mi helpis vin;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='2'>jen nun la tempo de favoro; jen nun la tago de savo);</l>
  <l n='3'>ni donu
    en nenio okazon por maledifo, por ke oni ne kulpigu nian
    administradon;</l>
  <l n='4'>sed en &ccirc;io ni aprobigu nin, kiel servantoj de
    Dio, en multa pacienco, en suferoj, en afliktoj, en malfacila&jcirc;oj,</l>
  <l n='5'>en batovundoj, en malliberigoj, en tumultoj, en laboroj, en
    maldormoj, en malsatoj,</l>
  <l n='6'>en &ccirc;asteco, en sciado, en pacienco, en
    afableco, en Spirito Sankta, en amo senhipokrita,</l>
  <l n='7'>en la vorto
    de vero, en la potenco de Dio; per la arma&jcirc;o de justeco dekstre
    kaj maldekstre,</l>
  <l n='8'>per gloro kaj malgloro, per malbonfamo kaj
    bonfamo; kiel trompantoj, tamen veraj;</l>
  <l n='9'>kiel nekonataj, tamen
    bone konataj; kiel mortantaj, kaj jen ni vivas; kiel pune
    korektataj, tamen ne mortigataj;</l>
  <l n='10'>kiel dolorplenaj, tamen &ccirc;iam
    &gcirc;ojantaj; kiel malri&ccirc;aj, tamen multajn ri&ccirc;igantaj; kiel nenion
    havantaj, tamen posedantaj &ccirc;ion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Nia bu&scirc;o estas malfermita al vi, ho Korintanoj, nia koro estas
    plivastigita.</l>
  <l n='12'>Vi ne estas malvastigitaj en ni, sed vi estas
    malvastigitaj en viaj propraj interna&jcirc;oj.</l>
  <l n='13'>Pro rekompenco
    samspeca do (mi parolas kiel al infanoj) vi anka&ubreve; estu
    plivastigitaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Ne esti&gcirc;u kunjuguloj malta&ubreve;ge kun nekredantoj; &ccirc;ar kian
    partoprenon havas justeco kun maljusteco? a&ubreve; kian komuna&jcirc;on havas
    lumo kun mallumo?</l>
  <l n='15'>Kaj kian akordon havas Kristo kun Belial? a&ubreve;
    kian kunecon havas kredanto kun nekredanto?</l>
  <l n='16'>Kaj kian konsenton
    havas templo de Dio kun idoloj? &ccirc;ar ni estas templo de Dio
    vivanta; kiel diris Dio: Mi lo&gcirc;os inter ili, kaj Mi iros inter
    ili; kaj Mi estos ilia Dio, kaj ili estos Mia popolo.</l>
  <l n='17'>Tial</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='17'>Eliru el inter ili, kaj estu apartaj,<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='17'>diras la Eternulo,</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='17'>Kaj ne tu&scirc;u malpura&jcirc;on;<lb/>
         Kaj Mi vin akceptos,<lb/></l>
  <l n='18'>Kaj Mi estos por vi Patro,<lb/>
         Kaj vi estos Miaj filoj kaj filinoj,<lb/>
     <lb/>
    diras la Eternulo Plejpotenca.<lb/></l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Havante do &ccirc;i tiujn promesojn, amataj, ni purigu nin de &ccirc;ia
    malpureco karna kaj spirita, perfektigante sanktecon en la timo
    al Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Malfermu al ni viajn korojn; ni kontra&ubreve; neniu maljuste agis, ni
    ruinigis neniun, al neniu ni friponis.</l>
  <l n='3'>Ne por vin kondamni mi
    tion diras; &ccirc;ar mi anta&ubreve;e diris, ke vi estas en niaj koroj, por
    kune vivi kaj kune morti.</l>
  <l n='4'>Granda estas mia parola libereco al
    vi, granda estas mia fiereco pri vi: mi estas plena de konsolo,
    al mi superabundas la &gcirc;ojo meze de nia tuta aflikto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>&Ccirc;ar e&ccirc; kiam ni jam alvenis en Makedonujon, nia karno tute ne
    facili&gcirc;is, sed ni &ccirc;iel depremi&gcirc;is; ekstere estis bataloj, interne
    timoj.</l>
  <l n='6'>Tamen Dio, kiu konsolas la humilulojn, konsolis nin per
    la alveno de Tito;</l>
  <l n='7'>kaj ne nur per lia alveno, sed anka&ubreve; per la
    konsolo, per kiu li konsoli&gcirc;is pri vi, dum li pridiris al ni vian
    sopiron, vian doloron, vian fervoron pro mi; tiel, ke mi ankora&ubreve;
    pli &gcirc;ojis.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar kvankam mi vin mal&gcirc;ojigis per mia epistolo, mi
    ne beda&ubreve;ras pri tio, kvankam mi ja beda&ubreve;ris; &ccirc;ar mi vidas, ke tiu
    epistolo vin mal&gcirc;ojigis, sed nur mallonge.</l>
  <l n='9'>Mi nun &gcirc;ojas, ne pro
    tio, ke vi mal&gcirc;ojis, sed pro tio, ke vi mal&gcirc;ojis &gcirc;is pento; &ccirc;ar
    vi la&ubreve; Dio mal&gcirc;ojis, por ke vi havu nenian malutilon per ni.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar la mal&gcirc;ojo la&ubreve; Dio elfaras penton &gcirc;is savo, ne beda&ubreve;rindan;
    sed la mal&gcirc;ojo de la mondo elfaras morton.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar jen kian
    zorgemon tiu sama mal&gcirc;ojo la&ubreve; Dio elfaris en vi, plue kian
    senkulpigon, plue kian indignon, plue kian timon, plue kian
    sopiron, plue kian fervoron, plue kian ven&gcirc;on! En &ccirc;io vi
    elmontris vin puraj pri la afero.</l>
  <l n='12'>Tial kvankam mi skribis al
    vi, tamen tio estis ne pro tiu, kiu faris la malbonon, nek pro
    tiu, kiu suferis la malbonon, sed por ke via zorgemo por ni
    elmontri&gcirc;u al vi mem anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='13'>Tial ni konsoli&gcirc;is; kaj en nia
    konsolo ni &gcirc;ojis des pli multege pro la &gcirc;ojo de Tito, &ccirc;ar lia
    animo estas refre&scirc;igita de vi &ccirc;iuj.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar se en io mi fanfaronis
    al li pro vi, mi ne hontis; sed kiel ni &ccirc;ion parolis vereme al
    vi, tiel same anka&ubreve; nia fanfaronado, kiun mi faris anta&ubreve; Tito,
    montri&gcirc;is vera.</l>
  <l n='15'>Kaj lia interna amo pli abundas al vi, dum li
    memoras la obeadon de vi &ccirc;iuj, kiel kun timo kaj tremo vi lin
    akceptis.</l>
  <l n='16'>Mi &gcirc;ojas, ke en &ccirc;io mi povas fidi al vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Cetere, fratoj, ni sciigas al vi la gracon de Dio, kiu estas
    donacita en la eklezioj Makedonaj;</l>
  <l n='2'>nome, en grava provo per
    suferado, la abundo de ilia &gcirc;ojo kaj ilia profunda malri&ccirc;eco
    abundis al la ri&ccirc;o de ilia malavareco.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar mi konstatas, ke la&ubreve;
    sia povo &dash; jes, kaj super sia povo &dash; ili donis memvole,</l>
  <l n='4'>petegante
    nin per multe da petado fari tiun komplezon kaj la komunan
    helpservadon al la sanktuloj;</l>
  <l n='5'>kaj ne kiel ni esperis, sed unue
    ili sin dedi&ccirc;is al la Sinjoro, kaj al ni per la volo de Dio.</l>
  <l n='6'>Tiel, ke ni instigis Titon, ke kiel li anta&ubreve;e komencis, tiel same
    li perfektigu en vi &ccirc;i tiun pluan gracon.</l>
  <l n='7'>Sed kiel al vi &ccirc;io
    abundas: fido kaj parolo kaj scio kaj fervoro kaj via amo al ni,
    tiel abundu al vi anka&ubreve; &ccirc;i tiu graco.</l>
  <l n='8'>Mi parolas ne ordonante,
    sed provante per la fervoro de aliaj la sincerecon de via amo
    anka&ubreve;.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar vi scias la gracon de nia Sinjoro Jesuo Kristo, ke
    kvankam li estis ri&ccirc;a, tamen pro vi li fari&gcirc;is malri&ccirc;a, por ke vi
    per lia malri&ccirc;eco fari&gcirc;u ri&ccirc;aj.</l>
  <l n='10'>Kaj en tio mi donas mian
    opinion; &ccirc;ar &ccirc;i tio utilas por vi, kiuj unuaj komencis, anta&ubreve; unu
    jaro, ne nur fari, sed anka&ubreve; voli.</l>
  <l n='11'>Sed nun kompletigu la
    faradon anka&ubreve;; tiel ke, kiel estis la volonteco voli, tiel anka&ubreve;
    estu la plenumo el via havo.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar kie ekzistas la volonteco, &gcirc;i
    estos akceptita la&ubreve; la havo, ne la&ubreve; la nehavo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar mi diras
    tion, ne por ke aliaj estu faciligataj kaj vi premataj,</l>
  <l n='14'>sed
    la&ubreve; egaleco: via abundo nuntempe fari&gcirc;u por ilia manko, por ke
    ilia abundo fari&gcirc;u por via manko, por ke estu egaleco;</l>
  <l n='15'>kiel
    estas skribite: Tiu, kiu kolektis pli, ne havis superflue, kaj
    tiu, kiu kolektis malpli, ne havis mankon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Sed danko estu al Dio, kiu metas en la koron de Tito la saman
    zorgon pri vi.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar li ja akceptis la instigon; sed estante mem
    tre fervora, li ekiris al vi memvole.</l>
  <l n='18'>Kaj ni sendis kune kun
    li la fraton, kies la&ubreve;do en la evangelio disvasti&gcirc;as tra &ccirc;iuj
    eklezioj;</l>
  <l n='19'>kaj krom tio, li anka&ubreve; estis elektita de la
    eklezioj, por voja&gcirc;adi kune kun ni rilate al &ccirc;i tiu graco, kiun
    ni administradas al la gloro de la Sinjoro, kaj por elmontri nian
    volontecon,</l>
  <l n='20'>evitante tion, ke iu ripro&ccirc;us nin rilate al &ccirc;i tiu
    monhelpo, kiun ni administras;</l>
  <l n='21'>&ccirc;ar ni celas aferojn konvenajn
    ne nur anta&ubreve; la Sinjoro, sed anka&ubreve; anta&ubreve; homoj.</l>
  <l n='22'>Kaj ni sendis
    kune kun ili nian fraton, kiun ni ofte pruvis fervora en multaj
    aferoj, sed nun multe pli fervora pro la granda fido, kiun li
    havas al vi.</l>
  <l n='23'>Se iu demandas pri Tito, li estas mia kunulo kaj
    mia kunlaboranto rilate al vi; se pri niaj fratoj, ili estas
    apostoloj de eklezioj, la gloro de Kristo.</l>
  <l n='24'>Vi do elmontru al
    ili anta&ubreve; la eklezioj la pruvon de via amo kaj de nia fanfaronado
    pro vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar pri la servado al la sanktuloj estas por mi superflue
    skribi al vi;</l>
  <l n='2'>&ccirc;ar mi scias vian volontecon, pri kiu mi
    fanfaronas pro vi al la Makedonoj, ke la A&hcirc;aja lando jam anta&ubreve;
    unu jaro preti&gcirc;is; kaj via fervoro instigis la plimulton el ili.</l>
  <l n='3'>Sed mi sendis la fratojn, por ke nia fanfaronado pro vi ne
    fari&gcirc;u vanta rilate al &ccirc;i tio, sed, kiel mi diris, por ke vi estu
    pretaj,</l>
  <l n='4'>por ke, se venus kune kun mi iuj el Makedonujo kaj
    trovus vin ne pretaj, ni (por ne diri, vi) ne hontu pro &ccirc;i tiu
    fido.</l>
  <l n='5'>Mi do opiniis necesa, peti la fratojn, ke ili anta&ubreve;e iru
    al vi, kaj anta&ubreve;e pretigu vian de longe promesitan helpmonon, por
    ke tio estu preta, kiel volonte donita, kaj ne kiel eldevigita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Sed jen: Tiu, kiu semas &scirc;pare, anka&ubreve; rikoltos &scirc;pare; kaj tiu,
    kiu semas malavare, anka&ubreve; rikoltos malavare.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;iu faru la&ubreve; tio,
    kion li intencas en la koro, ne doma&gcirc;ante, nek pro neceseco; &ccirc;ar
    Dio amas donacanton &gcirc;ojan.</l>
  <l n='8'>Kaj Dio povas abundigi &ccirc;e vi &ccirc;ian
    gracon, por ke vi, havante &ccirc;iam en &ccirc;io &ccirc;ian sufi&ccirc;econ, abunde
    rilatu al &ccirc;ia bona faro;</l>
  <l n='9'>kiel estas skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='9'>Li &scirc;utis kaj donis al la malri&ccirc;uloj;<lb/>
         Lia justeco restas eterne.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj Tiu, kiu donas semon al la semanto kaj panon por nutra&jcirc;o,
    donos kaj multobligos vian semotan semon, kaj plimultigos la
    fruktojn de via justeco;</l>
  <l n='11'>dum vi pliri&ccirc;i&gcirc;os en &ccirc;io al &ccirc;ia
    malavareco, kiu efikas per ni dankdonadon al Dio.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar la
    administrado de &ccirc;i tiu servado ne nur kompletigas la mezuron de
    la bezonoj de la sanktuloj, sed anka&ubreve; abundas per multaj dankoj
    al Dio;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar provinte vin per &ccirc;i tiu administrado, ili gloras
    Dion pro la obeo de via konfeso al la evangelio de Kristo, kaj
    pro la malavareco de via donaco al ili kaj al &ccirc;iuj;</l>
  <l n='14'>dum ili
    mem anka&ubreve;, per petado por vi, tre sopiras al vi pro la grandega
    graco de Dio en vi.</l>
  <l n='15'>Danko estu al Dio pro Lia neesprimebla
    donaco.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi mem, Pa&ubreve;lo, petegas vin pro la mildeco kaj dol&ccirc;animeco de
    Kristo, mi, kiu en via &ccirc;eesto estas humila inter vi, sed,
    forestante, tre kura&gcirc;as rilate al vi:</l>
  <l n='2'>mi mem petegas vin, ke
    &ccirc;eestante, mi ne kura&gcirc;u per la insisteco, per kiu mi bontrovas
    kura&gcirc;i kontra&ubreve; iuj, kiuj rigardas nin kiel la&ubreve;karne iradantajn.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar kvankam ni iradas en karno, tamen ni ne militadas la&ubreve; karno</l>
  <l n='4'>(&ccirc;ar la iloj de nia militado estas ne la&ubreve;karnaj, sed potencaj
    anta&ubreve; Dio por la de&jcirc;etado de fortika&jcirc;oj);</l>
  <l n='5'>de&jcirc;etante diskutojn,
    kaj &ccirc;ian alta&jcirc;on levatan kontra&ubreve; la scio konforma al Dio, kaj
    ekkaptante &ccirc;iun penson al la obeo al Kristo,</l>
  <l n='6'>kaj starante
    pretaj puni &ccirc;ian malobeon, tuj kiam via obeo plenumi&gcirc;os.</l>
  <l n='7'>Vi
    rigardas la aferojn anta&ubreve; via viza&gcirc;o. Se iu fidas en si mem, ke
    li apartenas al Kristo, li denove pripensu en si mem, ke kiel li
    apartenas al Kristo, tiel same anka&ubreve; ni.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar e&ccirc; se mi fierus
    iom supermezure pri nia a&ubreve;toritato (kiun donis la Sinjoro, por
    vin edifi, kaj ne por vin de&jcirc;eti), mi ne hontus;</l>
  <l n='9'>por ke ne
    &scirc;ajnu, kvaza&ubreve; mi volus timigi vin per miaj leteroj.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar, oni
    diras, liaj leteroj estas gravaj kaj fortaj; sed lia korpa
    aspekto estas malforta, kaj lia parolo mal&scirc;atinda.</l>
  <l n='11'>Tiu homo
    konsideru, ke kiaj, forestante, ni estas per leteroj, tiaj,
    &ccirc;eestante, ni estas anka&ubreve; per agado.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar ni ne kura&gcirc;as nin
    interkalkuli a&ubreve; kompari kun iuj el la sin rekomendantaj; &ccirc;ar ili
    estas neprudentaj, mezurante sin la&ubreve; si mem kaj komparante sin al
    si mem.</l>
  <l n='13'>Sed ni fieros ne pretermezure, sed la&ubreve; la amplekso de
    la mezurilo, kiun Dio destinis al ni, por mezuri, por atingi e&ccirc;
    &gcirc;is vi.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar ni ne tro etendas nin, kvaza&ubreve; ni ne atingus &gcirc;is
    vi; &ccirc;ar ni jam venis &gcirc;is vi en la evangelio de Kristo,</l>
  <l n='15'>ne
    fierante pretermezure, nome en laboroj malpropraj, sed esperante,
    ke dum kreskos via fido, ni kreskos en vi la&ubreve; nia mezurilo &gcirc;is
    plua abundo,</l>
  <l n='16'>por prediki la evangelion &gcirc;is la regionoj preter
    vi, kaj ne fieri pri malpropra mezurilo rilate al aferoj jam
    faritaj.</l>
  <l n='17'>Sed kiu fieras, tiu fieru en la Eternulo.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar ne
    tiu, kiu sin mem rekomendas, estas akceptata, sed tiu, kiun
    rekomendas la Sinjoro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi volas, ke vi pacience toleru min pro iom da malsa&gcirc;eco; sed
    efektive vi ja pacience min toleras.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar mi &jcirc;aluzas pri vi per
    Dia &jcirc;aluzo, &ccirc;ar mi fian&ccirc;igis vin al unu edzo, por ke mi prezentu
    vin kiel &ccirc;astan virgulinon al Kristo.</l>
  <l n='3'>Sed mi timas, ke kiel
    trompis Evan la serpento per sia ruzeco, viaj animoj iel
    deklini&gcirc;os for de la simpleco kaj la &ccirc;asteco, kiu estas en
    Kristo.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar se iu vizitanto predikas alian Kriston, kiun ni ne
    predikis, a&ubreve; se vi ricevas malsaman spiriton, kiun vi ne ricevis,
    a&ubreve; malsaman evangelion, kiun vi ne akceptis, facilanime vi lin
    toleras.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar mi opinias, ke mi neniel malsuperas la plej
    eminentajn apostolojn.</l>
  <l n='6'>Kaj kvankam mi estas neklera la&ubreve; parolo,
    mi tamen ne tia estas la&ubreve; scio; sed en &ccirc;io ni malka&scirc;e agis &ccirc;e vi
    inter &ccirc;iuj.</l>
  <l n='7'>A&ubreve; &ccirc;u mi pekis, humiligante min, por ke vi estu
    altigitaj, en tio, ke mi senpage predikis al vi la evangelion de
    Dio?</l>
  <l n='8'>Mi senigis aliajn ekleziojn, ricevante de ili pagon, por
    servi al vi;</l>
  <l n='9'>kaj kiam mi &ccirc;eestis &ccirc;e vi kaj havis mankon, mi ne
    estis &scirc;ar&gcirc;o sur iu; &ccirc;ar la fratoj, veninte el Makedonujo,
    plenigis la mezuron de mia bezono; kaj en &ccirc;io mi tenis min ne
    &scirc;ar&gcirc;a rilate vin, kaj ankora&ubreve; tenos.</l>
  <l n='10'>Jen estas la vero de
    Kristo en mi, ke &ccirc;i tiu fanfarono ne estos barita kontra&ubreve; mi en
    la regionoj A&hcirc;ajaj.</l>
  <l n='11'>Kial? &ccirc;u tial, ke mi vin ne amas? Dio
    scias.</l>
  <l n='12'>Sed kiel mi faras, tiel mi anka&ubreve; faros, por forigi la
    pretekston al tiuj, kiuj deziras pretekston, por ke, en kio ili
    fieras, ili trovi&gcirc;u samaj, kiel ni.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar tiaj homoj estas
    falsaj apostoloj, trompemaj laboristoj, sin aliformante kvaza&ubreve;
    apostolojn de Kristo.</l>
  <l n='14'>Kaj nenia miro; &ccirc;ar Satano mem sin
    aliformas kvaza&ubreve; an&gcirc;elon de lumo.</l>
  <l n='15'>Estas do nenio granda, se
    liaj servantoj anka&ubreve; sin aliformas kvaza&ubreve; servantojn de justeco;
    ilia fini&gcirc;o estos la&ubreve; iliaj faroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Denove mi diras: Neniu opiniu min malsa&gcirc;a; sed se vi ja tiel
    opinias min, tamen min akceptu kiel malsa&gcirc;an, por ke mi anka&ubreve; iom
    fanfaronu.</l>
  <l n='17'>Tion, kion mi diras, mi diras ne la&ubreve; la Sinjoro,
    sed kvaza&ubreve; malsa&gcirc;e, en &ccirc;i tiu insistado pri fierado.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar
    multaj fanfaronas la&ubreve; la karno, do mi anka&ubreve; fanfaronos.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar vi
    afable toleras malsa&gcirc;ulojn, estante mem sa&gcirc;aj.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar vi toleras
    homon, se li vin sklavigas, se li vin forman&gcirc;as, se li vin
    kaptas, se li sin altigas, se li batas al vi la viza&gcirc;on.</l>
  <l n='21'>Mi
    parolas kvaza&ubreve; per sinmalla&ubreve;do, kvaza&ubreve; ni estus malforti&gcirc;intaj.
    Tamen pri kio iu kura&gcirc;as, pri tio (mi parolas en malsa&gcirc;eco) mi
    anka&ubreve; kura&gcirc;as.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;u ili estas Hebreoj? mi anka&ubreve;. &Ccirc;u ili estas
    Izraelidoj? mi anka&ubreve;. &Ccirc;u ili estas el la idaro de Abraham? mi
    anka&ubreve;.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;u ili estas servantoj al Kristo? (mi parolas kiel
    frenezulo) mi plie; en laboroj pli abunde, en malliberejoj pli
    abunde, en batoj supermezure, en morti&gcirc;oj ofte.</l>
  <l n='24'>De la Judoj
    kvinfoje mi ricevis batojn po kvardek sen unu.</l>
  <l n='25'>Trifoje mi
    estas batita per vergoj, unufoje mi estas pri&jcirc;etita per &scirc;tonoj,
    trifoje mi suferis &scirc;ippereon, nokton kaj tagon mi pasis en la
    profunda maro;</l>
  <l n='26'>en oftaj voja&gcirc;oj, en dan&gcirc;eroj de riveroj,
    dan&gcirc;eroj de rabistoj, dan&gcirc;eroj de Judoj, dan&gcirc;eroj de la nacianoj,
    dan&gcirc;eroj en urbo, dan&gcirc;eroj en dezerto, dan&gcirc;eroj en la maro,
    dan&gcirc;eroj inter falsaj fratoj;</l>
  <l n='27'>en laboro kaj sufero, en oftaj
    sendormi&gcirc;oj, en malsato kaj soifo, en oftaj fastoj, en malvarmo
    kaj senvesteco.</l>
  <l n='28'>Krom tiuj aferoj eksteraj estas tio, kio min
    premas &ccirc;iutage, nome la zorgado pri &ccirc;iuj eklezioj.</l>
  <l n='29'>Kiu estas
    malforta, kaj mi ne estas malforta? kiu estas faligata, kaj mi ne
    indignas?</l>
  <l n='30'>Se mi nepre devas fanfaroni, mi fanfaronos pri tio,
    kio rilatas al mia malforteco.</l>
  <l n='31'>La Dio kaj Patro de la Sinjoro
    Jesuo, Tiu, kiu &ccirc;iam estas benata, scias, ke mi ne mensogas.</l>
  <l n='32'>En Damasko, la urbestro sub la re&gcirc;o Aretas starigis gardistaron
    en la urbo de la Damaskanoj, por min kapti;</l>
  <l n='33'>kaj tra fenestro
    oni min delasis la&ubreve;flanke de la muro en korbo, kaj mi eli&gcirc;is de
    liaj manoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi nepre devas fanfaroni, kvankam tio ne konvenas; sed mi venos
    al vizioj kaj malka&scirc;oj de la Sinjoro.</l>
  <l n='2'>Mi konas viron en Kristo,
    anta&ubreve; dek kvar jaroj (&ccirc;u en la korpo, mi ne scias, &ccirc;u ekster la
    korpo, mi ne scias; Dio scias) eklevitan &gcirc;is en la trian &ccirc;ielon;</l>
  <l n='3'>kaj mi scias pri la tiela viro (&ccirc;u en la korpo, a&ubreve; ekster la
    korpo, mi ne scias; Dio scias),</l>
  <l n='4'>ke li estis eklevita en
    Paradizon, kaj a&ubreve;dis nedireblajn vortojn, kiujn ne estas
    permesate al homo paroli.</l>
  <l n='5'>Pro tia homo mi fieros; sed pro mi
    mem mi ne fieros, krom rilate al miaj malforta&jcirc;oj.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar se mi
    deziros fieri, mi ne estos malsa&gcirc;a; &ccirc;ar mi diros la veron; sed mi
    min detenas, por ke neniu min opiniu supera ol tia, kia li vidas
    min, a&ubreve; a&ubreve;das &ccirc;e mi.</l>
  <l n='7'>Kaj pro la treega grandeco de la malka&scirc;oj &dash; por ke mi ne tro alti&gcirc;u, estis donita al mi dornego por la
    karno, sendito de Satano, por min kontuzi, por ke mi ne tro
    alti&gcirc;u.</l>
  <l n='8'>Pri tio mi petegis trifoje la Sinjoron, ke &gcirc;i foriru de
    mi.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris al mi: Mia graco sufi&ccirc;as por vi, &ccirc;ar mia
    potenco perfekti&gcirc;as en malforteco. Plej &gcirc;oje do mi plivole fieros
    pri miaj malforta&jcirc;oj, por ke la potenco de Kristo kovru min.</l>
  <l n='10'>Mi do plezuron havas en malforta&jcirc;oj, en atencoj, en bezonegoj, en
    persekutoj, en suferoj, pro Kristo; &ccirc;ar kiam mi estas malforta,
    tiam mi estas forta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Mi malsa&gcirc;i&gcirc;is: vi min devigis; &ccirc;ar mi devus estis la&ubreve;data de
    vi; &ccirc;ar en nenio mi malsuperis la plej eminentajn apostolojn,
    kvankam mi estas nenio.</l>
  <l n='12'>Vere la signoj de apostolo estis
    elfaritaj inter vi en &ccirc;ia pacienco, per signoj kaj mirinda&jcirc;oj kaj
    potenca&jcirc;oj.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar en kio vi fari&gcirc;is malsuperaj kompare al la
    aliaj eklezioj, krom en tio, ke mi mem ne &scirc;ar&gcirc;i&gcirc;is al vi? pardonu
    al mi &ccirc;i tiun maljusta&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Jen la trian fojon mi min tenas preta veni al vi; kaj mi ne
    fari&gcirc;os &scirc;ar&gcirc;o por vi, &ccirc;ar mi celas ne viajn, sed vin; &ccirc;ar devus
    provizi ne la idoj por la gepatroj, sed la gepatroj por la idoj.</l>
  <l n='15'>Kaj plej &gcirc;oje mi elspezos kaj elspezi&gcirc;os por viaj animoj. Se
    mi vin amas pli abunde, &ccirc;u mi estas des malpli amata?</l>
  <l n='16'>Tio
    estu, tamen mi ne estis &scirc;ar&gcirc;o por vi; sed estante ruzema, mi vin
    kaptis per logo.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;u mi superruzis vin per iu el tiuj, kiujn mi
    sendis al vi?</l>
  <l n='18'>Mi instigis al Tito, kaj kune kun li mi sendis
    la fraton. &Ccirc;u Tito vin superruzis? &ccirc;u ni ne iradis la&ubreve; la sama
    Spirito? &ccirc;u ni ne iradis en la samaj piedosignoj?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Vi ankora&ubreve; nun &ccirc;iam pensas, ke ni nin senkulpigas anta&ubreve; vi.
    Anta&ubreve; Dio, ni parolas en Kristo. Sed &ccirc;io, amataj miaj, estas por
    via edifo.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar mi timas, ke veninte, mi iel ne trovos vin
    tiaj, kiajn mi volas; kaj ke mi mem estos trovata tia, kian vi ne
    volas; ke iel estos malpaco, &jcirc;aluzo, koleroj, partioj, kalumnioj,
    murmurado, &scirc;veli&gcirc;oj, tumultoj;</l>
  <l n='21'>ke kiam mi revenos, mia Dio min
    humiligos anta&ubreve; vi, kaj mi mal&gcirc;ojos pro multaj, kiuj jam anta&ubreve;e
    pekis kaj ne pentis pri la malpureco kaj adulto kaj volupto,
    kiujn ili faris.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen la trian fojon mi venas al vi. La&ubreve; la diro de du atestantoj
    a&ubreve; tri &ccirc;iu vorto estu konfirmita.</l>
  <l n='2'>Mi anta&ubreve;diris, kaj mi nun
    anta&ubreve;diras, kiel &ccirc;eestante la duan fojon, tiel nun forestante, al
    la jam pekintaj kaj al &ccirc;iuj ceteraj, ke se mi revenos, mi ne
    indulgos;</l>
  <l n='3'>&ccirc;ar vi ser&ccirc;as pruvon de tio, ke parolas en mi Kristo,
    kiu rilate al vi ne estas malforta, sed energias en vi;</l>
  <l n='4'>&ccirc;ar li
    estis krucumita pro malforto, tamen li vivas per la potenco de
    Dio. &Ccirc;ar ni anka&ubreve; estas malfortaj kune kun li, sed ni vivos kune
    kun li per la potenco de Dio rilate al vi.</l>
  <l n='5'>Provu vin mem, &ccirc;u vi
    estas en la fido; ekzamenu vin mem. A&ubreve; &ccirc;u vi ne scias pri vi mem,
    ke Jesuo Kristo estas en vi? se ja vi ne estas malaprobindaj.</l>
  <l n='6'>Sed mi esperas, ke vi scii&gcirc;os, ke ni ne estas malaprobindaj.</l>
  <l n='7'>Ni
    pre&gcirc;as al Dio, ke vi faru nenian malbonon; ne por tio, ke ni
    montri&gcirc;u aprobataj, sed por ke vi faradu tion, kio estas
    honorinda, e&ccirc; kvankam ni estus malaprobindaj.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar ni ne povas
    fari ion kontra&ubreve; la vero, sed nur por la vero.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar ni &gcirc;ojas,
    kiam ni estas malfortaj kaj vi estas fortaj; anka&ubreve; ni pre&gcirc;as por
    via perfekti&gcirc;o.</l>
  <l n='10'>Pro tio mi skribas &ccirc;i tion, forestante, por
    ke, &ccirc;eestante, mi ne agu severe la&ubreve; la a&ubreve;toritato, kiun la
    Sinjoro donis al mi por edifado kaj ne por de&jcirc;etado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Fine, fratoj, adia&ubreve;. Perfekti&gcirc;u, konsoli&gcirc;u, estu unuanimaj,
    vivu pace; kaj la Dio de amo kaj paco estos &ccirc;e vi.</l>
  <l n='12'>Salutu unu
    la alian per sankta kiso.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>&Ccirc;iuj sanktuloj vin salutas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>La graco de la Sinjoro Jesuo Kristo kaj la amo de Dio kaj la
    kuneco de la Sankta Spirito estu kun vi &ccirc;iuj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: GALATOJ -->

        <div type='book' n='48' id='libro_gal' rend='doc'>

          <index index='content' level1='AL LA GALATOJ'/>
          <head>LA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>GALATOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, apostolo (ne de homoj, nek per homo, sed per Jesuo
    Kristo, kaj Dio, la Patro, kiu levis lin el la mortintoj),</l>
  <l n='2'>kaj
    &ccirc;iuj fratoj, kiuj estas kun mi, al la eklezioj de Galatujo:</l>
  <l n='3'>Graco al vi kaj paco de Dio, la Patro, kaj de nia Sinjoro Jesuo
    Kristo,</l>
  <l n='4'>kiu sin donis pro niaj pekoj, por liberigi nin el la
    nuna malbona mondo, la&ubreve; la volo de nia Dio kaj Patro;</l>
  <l n='5'>al kiu
    estu la gloro por &ccirc;iam kaj eterne. Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Mi miras, ke tiel rapide vi fori&gcirc;as for de Tiu, kiu vokis vin
    en la gracon de Kristo, al malsama evangelio;</l>
  <l n='7'>kiu ja ne estas
    alia, sed trovi&gcirc;as iuj, kiuj vin maltrankviligas kaj deziras
    renversi la evangelion de Kristo.</l>
  <l n='8'>Tamen se e&ccirc; ni, a&ubreve; an&gcirc;elo el
    la &ccirc;ielo, al vi instruus ian evangelion krom tiu, kiun ni jam al
    vi instruis, tiu estu anatemita.</l>
  <l n='9'>Kiel ni anta&ubreve;e diris, tiel nun
    mi denove diras: Se iu al vi instruas ian evangelion krom tiu,
    kiun vi ricevis, tiu estu anatemita.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar &ccirc;u mi nun influas
    homojn, a&ubreve; Dion? a&ubreve; &ccirc;u mi celas pla&ccirc;i al homoj? se mi ankora&ubreve; nun
    pla&ccirc;us al homoj, mi ne estus servisto de Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>&Ccirc;ar mi sciigas vin, fratoj, rilate al la evangelio predikita
    de mi, ke &gcirc;i ne estas la&ubreve; homo.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar mi ne ricevis &gcirc;in de homo,
    kaj &gcirc;i ne estas instruita al mi krom per malka&scirc;o de Jesuo Kristo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar vi iam a&ubreve;dis pri mia estinta vivmaniero en Judismo, ke mi
    forte persekutis la eklezion de Dio kaj &gcirc;in atakis;</l>
  <l n='14'>kaj mi
    plimulte progresis en Judismo, ol multaj miaj sama&gcirc;uloj en mia
    nacio, estante multe pli fervoranima pri la tradicioj de miaj
    prapatroj.</l>
  <l n='15'>Sed kiam bonvole pla&ccirc;is al Dio, kiu el la ventro de
    mia patrino apartigis min kaj per Sia graco min vokis,</l>
  <l n='16'>por
    malka&scirc;i en mi Sian Filon, por ke mi prediku lin inter la
    nacianoj: mi ne konsili&gcirc;is kun karno kaj sango,</l>
  <l n='17'>kaj mi ne
    supreniris al Jerusalem, al la anta&ubreve; mi apostoloj, sed mi tuj
    foriris en Arabujon, kaj poste mi revenis al Damasko.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Tiam, post tri jaroj, mi supreniris al Jerusalem, por viziti
    Kefason, kaj mi restis kun li dek kvin tagojn.</l>
  <l n='19'>Sed neniun
    alian el la apostoloj mi vidis, krom Jakobo, la frato de la
    Sinjoro.</l>
  <l n='20'>Pri tio, kion mi skribas al vi, jen, anta&ubreve; Dio, mi ne
    mensogas.</l>
  <l n='21'>Poste mi venis en la regionojn de Sirio kaj Kilikio.</l>
  <l n='22'>Kaj mi ankora&ubreve; estis viza&gcirc;e nekonata de la eklezioj de Judujo,
    kiuj estis en Kristo;</l>
  <l n='23'>sed ili nur a&ubreve;dis la jenon: Kiu nin iam
    persekutis, tiu nun predikas la fidon, kiun iam li atakis;</l>
  <l n='24'>kaj
    ili gloris Dion en mi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiam, post intertempo de dek kvar jaroj, mi denove supreniris
    al Jerusalem kun Barnabas, kunkondukante anka&ubreve; Titon.</l>
  <l n='2'>Kaj mi
    supreniris la&ubreve; Dia malka&scirc;o; kaj mi prezentis al ili la
    evangelion, kiun mi predikas inter la nacianoj, sed aparte al la
    eminentuloj, por ke mi ne estu vane kuranta, a&ubreve; kurinta.</l>
  <l n='3'>Sed e&ccirc;
    Titon, kiu estis kun mi, estante Greko, oni ne devigis
    cirkumcidi&gcirc;i;</l>
  <l n='4'>sed tio estis pro la ka&scirc;e enportitaj fratoj, kiuj
    ruze envenis, por spioni nian liberecon en Kristo Jesuo, por ke
    ili nin sklavigu;</l>
  <l n='5'>al kiuj ni ne submeti&gcirc;is cedeme, e&ccirc; por unu
    horo; por ke la vero de la evangelio restadu kun vi.</l>
  <l n='6'>Sed el
    tiuj, kiuj &scirc;ajne iom valoris (kiaj ajn ili estis, tio por mi ne
    estas grava: &ccirc;e Dio ne estas personfavorado) &dash; tiuj valoruloj
    nenion aldonis al mi;</l>
  <l n='7'>sed kontra&ubreve;e, kiam ili vidis, ke je la
    evangelio de la necirkumcido mi estas komisiita tiel same, kiel
    Petro je la evangelio de la cirkumcido</l>
  <l n='8'>(&ccirc;ar Tiu, kiu forte
    energiis en Petro por la apostoleco de la cirkumcido, anka&ubreve;
    energiis en mi por la nacianoj),</l>
  <l n='9'>Jakobo kaj Kefas kaj Johano,
    kiuj &scirc;ajne estis kolonoj, rimarkinte la gracon donitan al mi,
    donis al mi kaj al Barnabas la dekstrajn manojn de kunuleco, por
    ke ni iru al la nacianoj, kaj ili al la cirkumcidularo;</l>
  <l n='10'>kondi&ccirc;e nur, ke ni memoru la malri&ccirc;ulojn, kion ja mi klopodis jam
    fari.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Sed kiam venis Kefas al Antio&hcirc;ia, mi lin rezistis viza&gcirc;on
    kontra&ubreve; viza&gcirc;o, &ccirc;ar li estis malla&ubreve;dinda.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar anta&ubreve; ol iuj
    alvenis de Jakobo, li kunman&gcirc;is kun la nacianoj; sed kiam ili
    alvenis, li sin fortiris kaj apartigis, timante tiujn, kiuj estis
    el la cirkumcido.</l>
  <l n='13'>Kaj la aliaj Judoj kune hipokritis, tiel ke
    e&ccirc; Barnabas mem fortiri&gcirc;is per ilia hipokriteco.</l>
  <l n='14'>Kaj kiam mi
    vidis, ke ili ne prave kondutas la&ubreve; la vero de la evangelio, mi
    diris al Kefas anta&ubreve; &ccirc;iuj: Se vi, estante Judo, naciane vivas,
    kaj ne kiel Judoj, kial vi devigas la nacianojn agi la&ubreve; Judismo?</l>
  <l n='15'>Ni, nature Judoj, kaj ne pekuloj el la nacianoj,</l>
  <l n='16'>sciante,
    ke pravi&gcirc;as homo ne per faroj de la le&gcirc;o, sed nur per fido al
    Jesuo Kristo, ni mem en Kristo Jesuo kredis, por ke ni pravi&gcirc;u
    per fido al Kristo, kaj ne per faroj de la le&gcirc;o; tial, ke per
    faroj de la le&gcirc;o neniu karno pravi&gcirc;os.</l>
  <l n='17'>Sed se, dezirante
    pravi&gcirc;i en Kristo, ni mem montri&gcirc;is pekuloj, &ccirc;u Kristo estas
    servanto de peko? Nepre ne!</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar se mi rekonstruas tion, kion
    mi detruis, mi montras min pekulo.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar per la le&gcirc;o mi al la
    le&gcirc;o mortis, por ke mi al Dio vivu.</l>
  <l n='20'>Kun Kristo mi krucumi&gcirc;is,
    tamen mi vivas; jam ne mi mem, sed Kristo vivas en mi; kaj tiun
    vivon, kiun mi vivas en karno, mi vivas en fido al la Filo de
    Dio, kiu min amis kaj sin donis pro mi.</l>
  <l n='21'>Mi ne vanigas la
    gracon de Dio; &ccirc;ar se per la le&gcirc;o venas justeco, Kristo ja vane
    mortis.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ho malsa&gcirc;aj Galatoj, kiu vin ensor&ccirc;is? vin, anta&ubreve; kies okuloj
    Kristo Jesuo estis publike prezentita krucumita.</l>
  <l n='2'>Nur la jenon
    mi deziras scii&gcirc;i de vi: &Ccirc;u per faroj de la le&gcirc;o vi ricevis la
    Spiriton, a&ubreve; per la a&ubreve;dado de fido?</l>
  <l n='3'>&Ccirc;u vi tiel malsa&gcirc;aj estas?
    komencinte en Spirito, &ccirc;u vi en karno nun perfekti&gcirc;as?</l>
  <l n='4'>&Ccirc;u vi
    vane tiom suferis? se ja tio estas vana.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;u do Tiu, kiu donas
    al vi la Spiriton kaj faras &ccirc;e vi miraklojn, tion faras per faroj
    de la le&gcirc;o, a&ubreve; per la a&ubreve;dado de fido?</l>
  <l n='6'>Tiel same, kiel Abraham
    kredis al Dio, kaj tio estis kalkulita al li kiel virto.</l>
  <l n='7'>Sciu
    do, ke tiuj, kiuj rilatas al fido, estas filoj de Abraham.</l>
  <l n='8'>Anta&ubreve;vidante do, ke per fido Dio pravigos la nacianojn, la Skribo
    anta&ubreve;predikis la evangelion al Abraham, dirante: Beni&gcirc;os per vi
    &ccirc;iuj gentoj.</l>
  <l n='9'>Tial do tiuj, kiuj rilatas al fido, beni&gcirc;as kun la
    fidela Abraham.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj, kiuj rilatas al faroj de la le&gcirc;o,
    estas sub malbeno; &ccirc;ar estas skribite: Malbenita estas &ccirc;iu, kiu
    ne persistos en &ccirc;io, kio estas skribita en la libro de la le&gcirc;o,
    por plenumi &gcirc;in.</l>
  <l n='11'>Sed ke neniu pravi&gcirc;as anta&ubreve; Dio per la le&gcirc;o,
    estas evidente; &ccirc;ar: La virtulo vivos per fido;</l>
  <l n='12'>kaj la le&gcirc;o ne
    rilatas al fido; sed: Kiu plenumas ilin, tiu vivos en ili.</l>
  <l n='13'>Kristo ela&ccirc;etis nin el la malbeno de la le&gcirc;o, fari&gcirc;inte malbeno
    pro ni; &ccirc;ar estas skribite: Malbenita estas &ccirc;iu, kiu pendas sur
    ligna&jcirc;o;</l>
  <l n='14'>por ke venu sur la nacianojn la beno de Abraham en
    Kristo Jesuo; por ke per fido ni ricevu la promeson de la
    Spirito.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Fratoj, mi parolas la&ubreve; homo: Konfirmitan interligon, e&ccirc; nur
    homan, neniu nuligas nek prialdonas.</l>
  <l n='16'>Sed al Abraham kaj al lia
    semo la promesoj estis parolitaj. Li ne diras: Kaj al semoj,
    kvaza&ubreve; pri multaj; sed kvaza&ubreve; unu: Kaj al via semo, kiu estas
    Kristo.</l>
  <l n='17'>Sed jen kion mi diras: Interligon, anta&ubreve;e konfirmitan
    de Dio, la le&gcirc;o, kiu venis kvarcent tridek jarojn poste, ne
    nuligas, tiel ke &gcirc;i malefektivigus la promeson.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar se la
    hereda&jcirc;o estas de la le&gcirc;o, &gcirc;i jam ne estas de promeso; sed Dio
    &gcirc;in donis al Abraham per promeso.</l>
  <l n='19'>Kio do estas la le&gcirc;o? &Gcirc;i
    estis aldonita ka&ubreve;ze de eraroj, &gcirc;is venos la idaro, al kiu la
    promeso estas donita; ordigite per an&gcirc;eloj en la mano de
    interulo.</l>
  <l n='20'>Interulo ne estas de unu, sed Dio estas unu.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;u
    do la le&gcirc;o kontra&ubreve;staras al la promesoj de Dio? Nepre ne! &ccirc;ar se
    estus donita le&gcirc;o, kiu povus vivigi, efektive justeco estus per
    la le&gcirc;o.</l>
  <l n='22'>Tamen la Skribo kune en&scirc;losis &ccirc;ion sub peko, por ke
    la promeso per fido al Kristo Jesuo estu donata al &ccirc;iuj, kiuj
    fidas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Sed anta&ubreve; ol fido venis, ni estis gardataj sub la le&gcirc;o,
    en&scirc;lositaj por la fido malka&scirc;ota.</l>
  <l n='24'>Tial la le&gcirc;o fari&gcirc;is nia
    pedagogo, kondukanta al Kristo, por ke ni pravi&gcirc;u per fido.</l>
  <l n='25'>Sed nun, post kiam la fido alvenis, ni jam ne estas sub pedagogo.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar vi &ccirc;iuj per la fido estas filoj de Dio en Kristo Jesuo.</l>
  <l n='27'>&Ccirc;ar &ccirc;iuj el vi, kiuj al Kristo bapti&gcirc;is, surmetis al si Kriston.</l>
  <l n='28'>Ne estas ja Judo nek Greko, ne estas sklavo nek liberulo, ne
    estas ja vira kaj virina; &ccirc;ar vi &ccirc;iuj estas unu en Kristo Jesuo.</l>
  <l n='29'>Se do vi apartenas al Kristo, vere vi estas la idaro de
    Abraham, kaj heredantoj la&ubreve; la promeso.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi sciigas vin, ke tiel longe, kiel la heredanto estas
    infano, li neniel malsimilas sklavon, kvankam li estas estro de
    &ccirc;io;</l>
  <l n='2'>sed li estas sub guvernantoj kaj administrantoj, &gcirc;is la
    templimo difinita de la patro.</l>
  <l n='3'>Tiel anka&ubreve; ni, dum ni estis
    infanoj, estis en sklaveco sub la elementoj de la mondo;</l>
  <l n='4'>sed
    kiam venis la pleneco de la tempo, Dio elsendis Sian Filon, el
    virino naskitan, sub le&gcirc;o naskitan,</l>
  <l n='5'>por rea&ccirc;eti tiujn, kiuj
    estas sub la le&gcirc;o, por ke ni ricevu la filadopton.</l>
  <l n='6'>Kaj &ccirc;ar vi
    estas filoj, Dio elsendis la Spiriton de Sia Filo en niajn
    korojn, kriantan, Aba, Patro!</l>
  <l n='7'>Tiel ke &ccirc;iu el vi estas jam ne
    sklavo, sed filo; kaj se filo, anka&ubreve; heredanto per Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Tamen, tiam ne konante Dion, vi estis en sklaveco al tiuj, kiuj
    nature ne estas dioj;</l>
  <l n='9'>sed jam nun konante Dion, a&ubreve; pli &gcirc;uste,
    de Dio konate, kial vi returni&gcirc;as al la malfortaj kaj mizeraj
    elementoj, al kiuj vi deziras denove sklavi&gcirc;i?</l>
  <l n='10'>Vi observas
    tagojn kaj monatojn kaj tempojn kaj jarojn.</l>
  <l n='11'>Mi timas pri vi,
    ke eble mi vane laboris &ccirc;e vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Mi petegas vin, fratoj, estu kiel mi, &ccirc;ar mi anka&ubreve; estas kiel
    vi. Vi neniel al mi malbonfaris;</l>
  <l n='13'>sed vi scias, ke pro
    malforteco de la karno mi la unuan fojon predikis al vi la
    evangelion;</l>
  <l n='14'>kaj vian elprovon en mia karno vi ne malestimis
    nek abomenis, sed kvaza&ubreve; an&gcirc;elon de Dio vi akceptis min, kvaza&ubreve;
    Kriston Jesuon.</l>
  <l n='15'>Kie do estas via singratulado? mi atestas al
    vi, ke se estus eble, vi estus el&scirc;irintaj viajn okulojn kaj
    donintaj ilin al mi.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;u mi do per verdirado fari&gcirc;is al vi
    malamiko?</l>
  <l n='17'>Ili fervore ser&ccirc;as vin, ne bone; ili e&ccirc; volas
    el&scirc;losi vin, por ke vi ser&ccirc;u ilin.</l>
  <l n='18'>Sed estas bone esti fervore
    ser&ccirc;ata &ccirc;iam en bona afero, kaj ne nur tiam, kiam mi estas &ccirc;e vi.</l>
  <l n='19'>Miaj infanetoj, pro kiuj mi denove suferas naskodoloron, &gcirc;is
    Kristo formi&gcirc;os en vi,</l>
  <l n='20'>mi tute deziris esti &ccirc;e vi nun, kaj
    &scirc;an&gcirc;i mian vo&ccirc;on; &ccirc;ar vere mi dubas pri vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Diru al mi, vi, kiuj volas esti sub la le&gcirc;o, &ccirc;u vi ne
    a&ubreve;skultas la le&gcirc;on?</l>
  <l n='22'>&Ccirc;ar estas skribite, ke Abraham havis du
    filojn, unu el la sklavino kaj unu el la liberulino.</l>
  <l n='23'>Tamen tiu
    el la sklavino naski&gcirc;is la&ubreve; la karno, sed &ccirc;i tiu el la liberulino
    naski&gcirc;is per promeso.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;i tio enhavas alegorion; &ccirc;ar la du
    virinoj estas du interligoj, unu el la monto Sinaj, por sklaveco
    naskante, kiu estas Hagar.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar tiu Hagar estas la monto Sinaj
    en Arabujo, kaj prezentas la nunan Jerusalemon, &ccirc;ar &scirc;i estas
    sklavigita kune kun siaj infanoj.</l>
  <l n='26'>Sed la supera Jerusalem
    estas libera, kiu estas patrino nia.</l>
  <l n='27'>Estas ja skribite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='27'>&Gcirc;oju, ho senfruktulino, kiu ne naskis,<lb/>
         Sonigu kanton kaj &gcirc;ojkriu, ho vi, kiu ne suferas<lb/>
              naskodoloron;<lb/>
         &Ccirc;ar la forlasitino havos pli da infanoj, ol la havanta<lb/>
              edzon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>Sed ni, fratoj, estas filoj de promeso tiel same, kiel Isaak.</l>
  <l n='29'>Sed kiel tiam la la&ubreve; karno naskita persekutis la
    la&ubreve;spiritulon, tiel estas anka&ubreve; nuntempe.</l>
  <l n='30'>Sed kion diras la
    Skribo? Forpelu la sklavinon kaj &scirc;ian filon; &ccirc;ar la filo de la
    sklavino ne heredos kun la filo de la liberulino.</l>
  <l n='31'>Tial,
    fratoj, ni estas filoj ne de sklavino, sed de la liberulino.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Por libereco Kristo nin liberigis; tial staru fortike, kaj ne
    reimpliki&gcirc;u en jugon de sklaveco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Jen mi, Pa&ubreve;lo, diras al vi, ke, se vi cirkumcidi&gcirc;os, Kristo al
    vi tute ne utilos.</l>
  <l n='3'>Mi denove atestas al &ccirc;iu homo cirkumcidata,
    ke li estas &scirc;uldanto, por plenumi la tutan le&gcirc;on.</l>
  <l n='4'>Vi, kiuj
    volas vin pravigi per la le&gcirc;o, aparti&gcirc;is for de Kristo; vi
    forfalis de graco.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar ni en la Spirito atendas la esperon de
    justeco per la fido.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar en Kristo Jesuo nek cirkumcido nek
    necirkumcido valoras ion, sed nur fido, energianta per amo.</l>
  <l n='7'>Vi
    bone kuradis; kiu vin malhelpis, ke vi ne obeu la veron?</l>
  <l n='8'>&Ccirc;i tiu
    influo ne venas de tiu, kiu vin vokas.</l>
  <l n='9'>Malmulto da fermenta&jcirc;o
    fermentigas la tutan mason.</l>
  <l n='10'>Mi fidas pri vi en la Sinjoro, ke
    vi ne alie sentados; sed tiu, kiu malkvietigas vin, elportos sian
    propran ju&gcirc;on, kiu ajn li estas.</l>
  <l n='11'>Sed mi, fratoj, se mi ankora&ubreve;
    predikas cirkumcidon, kial mi estas ankora&ubreve; persekutata? tiuokaze
    la falpu&scirc;ilo de la kruco estas formovita.</l>
  <l n='12'>Mi volus, ke tiuj,
    kiuj vin maltrankviligas, sin fortran&ccirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>&Ccirc;ar vi, fratoj, estas vokitaj al libereco; tamen ne uzu vian
    liberecon kiel pretekston por la karno, sed per amo servu unu la
    alian.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar la tuta le&gcirc;o estas plenumata en unu diro, jene: Amu
    vian proksimulon kiel vin mem.</l>
  <l n='15'>Sed se vi mordas kaj man&gcirc;egas
    unu la alian, gardu vin, ke vi ne estu detruitaj unu de la alia.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Sed mi diras: Iradu la&ubreve; la Spirito, kaj la deziregon de la
    karno vi ne plenumos.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar la karno deziregas kontra&ubreve; la
    Spirito, kaj la Spirito kontra&ubreve; la karno; &ccirc;ar &ccirc;i &ccirc;iuj
    interbatalas reciproke, por ke vi ne faru tion, kion vi volas.</l>
  <l n='18'>Sed se vi estas kondukataj de la Sinjoro, vi jam ne estas sub la
    le&gcirc;o.</l>
  <l n='19'>Evidentaj estas la faroj de la karno, kiuj estas
    mal&ccirc;asteco, malpureco, voluptemo,</l>
  <l n='20'>idolkulto, sor&ccirc;ado,
    malamikeco, malpaco, &jcirc;aluzoj, koleregoj, partiemeco, skismoj,
    herezoj,</l>
  <l n='21'>envioj, ebrieco, dibo&ccirc;ado, kaj aliaj similaj; pri
    kiuj mi avertas vin, kiel mi jam anta&ubreve;e admonis vin, ke tiuj,
    kiuj tion faradas, ne heredos la regnon de Dio.</l>
  <l n='22'>Sed la frukto
    de la Spirito estas amo, &gcirc;ojo, paco, pacienco, komplezo,
    bonkoreco, fideleco,</l>
  <l n='23'>mildeco, sinregado; kontra&ubreve; tiaj ne
    ekzistas le&gcirc;o.</l>
  <l n='24'>Kaj tiuj, kiuj apartenas al Kristo Jesuo, jam
    krucumis la karnon kun &gcirc;iaj pasioj kaj voluptoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Se ni vivas per la Spirito, en la Spirito ni anka&ubreve; iradu.</l>
  <l n='26'>Ni ne fari&gcirc;u fanfaronemaj, incitante kaj enviante unu la alian.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Fratoj, e&ccirc; se homo estos trovita en ia kulpo, vi, kiuj estas
    spiritaj, restarigu tiun per spirito de mildeco; rigardante vin,
    &ccirc;iu sin mem, por ke vi ne estu tentataj.</l>
  <l n='2'>Reciproke subtenadu
    viajn &scirc;ar&gcirc;ojn, kaj tiamaniere plenumu la le&gcirc;on de Kristo.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar,
    se iu, estante nenio, sin estimas, kvaza&ubreve; li estas io, li sin
    trompas.</l>
  <l n='4'>Sed &ccirc;iu kontrolu sian propran faradon, kaj tiam li
    havos singratuladon pri si mem, kaj ne pri sia proksimulo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar
    &ccirc;iu devas subteni sian propran porta&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Tiu, kiu estas instruata en la parolo de Dio, partoprenu kun
    tiu, kiu lin instruas, en &ccirc;iuj bona&jcirc;oj.</l>
  <l n='7'>Ne trompi&gcirc;u; Dio ne
    estas mokata; &ccirc;ar &ccirc;ion, kion oni semas, tion anka&ubreve; li rikoltos.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar kiu semas por sia karno, el la karno tiu rikoltos putradon;
    sed kiu semas por la Spirito, el la Spirito tiu rikoltos eternan
    vivon.</l>
  <l n='9'>Kaj ni ne laci&gcirc;u en bonfarado; &ccirc;ar &gcirc;ustatempe ni
    rikoltos, se ni ne senforti&gcirc;os.</l>
  <l n='10'>Tial la&ubreve; nia oportuna tempo ni
    bonfaradu al &ccirc;iuj, precipe al tiuj, kiuj apartenas al la familio
    de la fido.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Vidu, per kiaj grandaj literoj mi skribis al vi propramane.</l>
  <l n='12'>Kiuj deziras sin paradi per la karno, tiuj devigas vin
    cirkumcidi&gcirc;i; sole por ke ili ne estu persekutataj pro la kruco
    de Kristo.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar e&ccirc; tiuj mem, kiuj cirkumcidi&gcirc;as, ne observas la
    le&gcirc;on; sed ili deziras, ke vi cirkumcidi&gcirc;u, por ke ili fanfaronu
    pri via karno.</l>
  <l n='14'>Sed por mi ne estu fanfarono krom pri la kruco
    de nia Sinjoro Jesuo Kristo, per kiu la mondo estas krucumita al
    mi, kaj mi al la mondo.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar nek cirkumcido nek necirkumcido
    estas io, sed nova kreita&jcirc;o.</l>
  <l n='16'>Kaj kiuj irados la&ubreve; tiu regulo,
    paco kaj kompato estu sur ili &ccirc;iuj, kaj sur la Izrael de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>De nun neniu min &gcirc;enu, &ccirc;ar mi portas en mia korpo la signojn
    de Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>La graco de nia Sinjoro Jesuo Kristo estu kun via spirito,
    fratoj. Amen.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: EFESANOJ -->

        <div type='book' n='49' id='libro_efe' rend='doc'>

          <index index='content' level1='AL LA EFESANOJ'/>
          <head>LA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>EFESANOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, apostolo de Jesuo Kristo per la volo de Dio, al la
    sanktuloj, kiuj estas en Efeso, kaj al la fideluloj en Kristo
    Jesuo:</l>
  <l n='2'>Graco estu al vi kaj paco de Dio, nia Patro, kaj de la
    Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Benata estu la Dio kaj Patro de nia Sinjoro Jesuo Kristo, kiu
    benis nin per &ccirc;ia beno spirita en la &ccirc;ielejoj en Kristo;</l>
  <l n='4'>kiel
    Li elektis nin en li anta&ubreve; la fondo de la mondo, por ke ni estu
    sanktaj kaj senmakulaj anta&ubreve; Li en amo;</l>
  <l n='5'>anta&ubreve;destininte nin por
    filadopto per Jesuo Kristo al Si mem, la&ubreve; la aprobo de Sia volo,</l>
  <l n='6'>al la la&ubreve;do de la gloro de Lia graco, per kiu Li favoris nin en
    la Amata;</l>
  <l n='7'>en kiu ni havas la ela&ccirc;eton per lia sango, la
    pardonon de niaj pekoj, la&ubreve; la ri&ccirc;o de lia graco,</l>
  <l n='8'>kiun li
    abundigis al ni en &ccirc;ia sa&gcirc;eco kaj prudento,</l>
  <l n='9'>sciiginte al ni la
    misteron de Lia volo, la&ubreve; Lia bonvolo, kiun Li anta&ubreve;decidis en
    li,</l>
  <l n='10'>por dispono en la pleneco de la tempo, por sumigi en
    Kristo &ccirc;ion, kio estas en la &ccirc;ieloj kaj sur la tero;</l>
  <l n='11'>en li, en
    kiu ni fari&gcirc;is hereda&jcirc;o, destinite la&ubreve; la anta&ubreve;decido de Tiu, kiu
    &ccirc;ion faras la&ubreve; la intenco de Sia volo;</l>
  <l n='12'>por ke ni estu por la
    la&ubreve;do de Lia gloro, ni, kiuj anta&ubreve;e esperis en Kristo;</l>
  <l n='13'>en kiu
    vi anka&ubreve; esperas, a&ubreve;dinte la vorton de la vero, la evangelion de
    via savo; al kiu anka&ubreve; kredinte, vi estas sigelitaj per la Sankta
    Spirito de promeso,</l>
  <l n='14'>kiu estas anta&ubreve;garantia&jcirc;o de nia hereda&jcirc;o,
    por la ela&ccirc;eto de la poseda&jcirc;o, por la&ubreve;do de Lia gloro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Pro tio mi anka&ubreve;, a&ubreve;dinte pri via fido al la Sinjoro Jesuo,
    kaj via amo al &ccirc;iuj sanktuloj,</l>
  <l n='16'>ne &ccirc;esas danki pro vi, vin
    nomante en miaj pre&gcirc;oj;</l>
  <l n='17'>por ke la Dio de nia Sinjoro Jesuo
    Kristo, la Patro de gloro, donu al vi spiriton de sa&gcirc;eco kaj
    malka&scirc;o en la konado de Li;</l>
  <l n='18'>dum la okuloj de via koro estas
    lumigataj, por ke vi sciu, kia estas la espero de Lia voko, kaj
    kia la ri&ccirc;eco de la gloro de Lia hereda&jcirc;o en la sanktuloj,</l>
  <l n='19'>kaj
    kia la supermezura grandeco de Lia potenco al ni, kiuj kredas,
    la&ubreve; la energio de la efikeco de Lia forto,</l>
  <l n='20'>kiun Li faris en
    Kristo, relevante lin el la mortintoj, kaj sidigante lin dekstre
    de Li en la &ccirc;ieloj,</l>
  <l n='21'>multe super &ccirc;iu reganto kaj a&ubreve;toritato kaj
    potenco kaj regeco, kaj &ccirc;iu nomo nomata, ne nur en &ccirc;i tiu mondo,
    sed anka&ubreve; en la estonta;</l>
  <l n='22'>kaj &ccirc;ion Li metis sub liajn piedojn,
    kaj donis lin kiel kapon super &ccirc;io por la eklezio,</l>
  <l n='23'>kiu estas
    lia korpo, la pleneco de Tiu, kiu plenigas &ccirc;ion en &ccirc;io.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj vin li vivigis, kiam vi estis malvivaj per eraroj kaj
    pekoj,</l>
  <l n='2'>en kiuj vi iam iradis la&ubreve; la vojo de &ccirc;i tiu mondo, la&ubreve;
    la estro de la potenco de la aero, de la spirito, kiu nun
    energias en la filoj de malobeo;</l>
  <l n='3'>inter kiuj ni &ccirc;iuj iam anka&ubreve;
    vivis, plenumante la dezirojn de nia karno, farante la volojn de
    la karno kaj de la menso, kaj ni estis la&ubreve; naturo infanoj de
    kolerego, kiel anka&ubreve; la aliaj.</l>
  <l n='4'>Sed Dio, estante ri&ccirc;a en
    kompateco, pro Sia granda amo, per kiu Li amis nin,</l>
  <l n='5'>e&ccirc; kiam ni
    estis malvivaj en niaj eraroj, nin vivigis en Kristo (per graco
    vi savi&gcirc;is),</l>
  <l n='6'>kaj nin levis, kaj nin kunsidigis en la &ccirc;ielejoj
    en Kristo Jesuo;</l>
  <l n='7'>por montri en la monda&gcirc;oj estontaj la
    superabundan ri&ccirc;econ de Sia graco en korfavoro al ni en Kristo
    Jesuo:</l>
  <l n='8'>&ccirc;ar per graco vi savi&gcirc;is per fido; ne per vi mem: &gcirc;i
    estas dono de Dio;</l>
  <l n='9'>ne el faroj, por ke neniu fanfaronu.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar
    ni estas Lia farita&jcirc;o, kreitaj en Kristo Jesuo por bonaj faroj,
    kiujn anta&ubreve;aran&gcirc;is Dio, por ke ni iradu en ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj pro tio rememoru, ke iam vi, nacianoj la&ubreve; la karno,
    nomataj la Necirkumcido &ccirc;e la tiel nomata Cirkumcido, mane farita
    sur la karno &dash;</l>
  <l n='12'>ke vi estis tiam sen Kristo, fremdigitaj for de
    la komunumo de Izrael, kaj eksteruloj de la interligoj de la
    promeso, esperon ne havantaj kaj sen Dio en la mondo.</l>
  <l n='13'>Sed nun
    en Kristo Jesuo vi, iam malproksimaj, proksimi&gcirc;is en la sango de
    Kristo.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar nia paco estas li, kiu unuigis amba&ubreve; kaj rompis la
    intermuron de disigo,</l>
  <l n='15'>en sia karno neniiginte la malamon, la
    le&gcirc;on de ordonoj en dekretoj; por krei en si el la du unu novan
    homon, tiel farante pacon;</l>
  <l n='16'>kaj por kunakordigi amba&ubreve; en unu
    korpo al Dio per la kruco, mortiginte per tio la malamon;</l>
  <l n='17'>kaj
    li venis kaj predikis pacon al vi malproksimaj kaj al la
    proksimaj;</l>
  <l n='18'>&ccirc;ar per li ni amba&ubreve; havas en unu Spirito alkondukon
    al la Patro.</l>
  <l n='19'>Sekve vi jam estas ne fremduloj kaj paslo&gcirc;antoj,
    sed samregnanoj kun la sanktuloj, kaj el la domanaro de Dio,</l>
  <l n='20'>konstruitaj sur la fundamento de la apostoloj kaj profetoj, kies
    bazangula &scirc;tono estas Kristo Jesuo mem;</l>
  <l n='21'>en kiu &ccirc;iu aparta
    konstrua&jcirc;o, bone kunigita, kreske fari&gcirc;as sankta templo en
    Kristo;</l>
  <l n='22'>en kiu vi anka&ubreve; estas kunkonstruitaj por sanktejo de
    Dio en la Spirito.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pro tio mi, Pa&ubreve;lo, malliberulo de Kristo Jesuo por vi nacianoj,</l>
  <l n='2'>se vi a&ubreve;dis pri la dispono de tiu graco de Dio, kiu estas
    donita al mi por vi,</l>
  <l n='3'>ke per malka&scirc;o la mistero estas sciigita
    al mi, kiel mi jam anta&ubreve;e mallonge skribis,</l>
  <l n='4'>per kio vi povas
    rimarki, dum vi legas, mian komprenon en la mistero de Kristo,</l>
  <l n='5'>kiu en aliaj generacioj ne estis sciigita al la homidoj, kiel &gcirc;i
    nun malka&scirc;i&gcirc;is al liaj sanktaj apostoloj kaj profetoj en la
    Spirito,</l>
  <l n='6'>ke la nacianoj estas kunheredantoj, kaj samkorpanoj,
    kaj partoprenantoj en la promeso en Kristo Jesuo per la
    evangelio,</l>
  <l n='7'>al kiu mi fari&gcirc;is servanto la&ubreve; la dono de la graco
    de Dio, donita al mi la&ubreve; la energio de Lia potenco.</l>
  <l n='8'>Al mi, kiu
    estas malpli ol la malplej granda el &ccirc;iuj sanktuloj, &ccirc;i tiu graco
    estas donita, por ke mi prediku inter la nacioj la neesploreblan
    ri&ccirc;on de Kristo;</l>
  <l n='9'>kaj por ke mi klarigu al &ccirc;iuj, kia estas la
    dispono de la mistero ka&scirc;ita tra &ccirc;iuj monda&gcirc;oj en Dio, kiu kreis
    &ccirc;ion;</l>
  <l n='10'>por ke nun konati&gcirc;u al la regantoj kaj a&ubreve;toritatoj en la
    &ccirc;ielejoj, per la eklezio, la multobla sa&gcirc;eco de Dio,</l>
  <l n='11'>la&ubreve; la
    eterna decido, kiun Li faris en Kristo Jesuo, nia Sinjoro;</l>
  <l n='12'>en
    kiu ni havas kura&gcirc;on kaj alkondukon en fidado per nia fido al li.</l>
  <l n='13'>Pro tio mi petas, ke vi ne senforti&gcirc;u pro miaj suferoj por vi,
    kiuj estas via gloro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Pro tio mi fleksas miajn genuojn anta&ubreve; la Patro,</l>
  <l n='15'>el kiu &ccirc;iu
    familio, en la &ccirc;ielo kaj sur la tero, estas nomata,</l>
  <l n='16'>por ke Li
    donu al vi, la&ubreve; la ri&ccirc;o de Sia gloro, ke vi estu potence
    fortigitaj en la interna homo, per Lia Spirito;</l>
  <l n='17'>por ke Kristo
    lo&gcirc;u per fido en viaj koroj; tiel, ke vi, enradikigite kaj bazite
    en amo,</l>
  <l n='18'>kapabli&gcirc;u kun &ccirc;iuj sanktuloj kompreni, kio estas la
    lar&gcirc;eco kaj longeco kaj alteco kaj profundeco,</l>
  <l n='19'>kaj scii la
    amon de Kristo, kiu superas scion, por ke vi pleni&gcirc;u e&ccirc; &gcirc;is la
    pleneco de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Nun al Tiu, kiu povas tre abunde fari, super &ccirc;io, kion ni
    povas peti a&ubreve; pensi, la&ubreve; la potenco, kiu energias en ni,</l>
  <l n='21'>estu
    gloro en la eklezio kaj en Kristo Jesuo &gcirc;is &ccirc;iuj generacioj por
    &ccirc;iam kaj eterne. Amen.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi do, malliberulo pro la Sinjoro, petegas vin, ke vi iradu
    inde je la voko, en kiu vi estas vokitaj,</l>
  <l n='2'>kun &ccirc;ia humileco kaj
    mildeco, kun toleremeco, paciencante unu al alia en amo,</l>
  <l n='3'>penante konservi la unuecon de la Spirito en la ligilo de paco.</l>
  <l n='4'>Estas unu korpo, kaj unu Spirito, kiel anka&ubreve; vi estas vokitaj en
    unu espero de via voko;</l>
  <l n='5'>unu Sinjoro, unu fido, unu bapto,</l>
  <l n='6'>unu
    Dio kaj Patro de &ccirc;iuj, kiu estas super &ccirc;iuj, kaj tra &ccirc;iuj, kaj en
    &ccirc;iuj.</l>
  <l n='7'>Sed al &ccirc;iu el ni la graco estas donita, la&ubreve; la mezuro de
    la dono de Kristo.</l>
  <l n='8'>Tial li diras:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>Kiam li supreniris alten, li alkondukis kaptitojn,<lb/>
         Kaj donis donacojn al homoj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>(&Ccirc;i tio do: Li supreniris &dash; kio &gcirc;i estas krom tio, ke li anka&ubreve;
    anta&ubreve;e malsupreniris &gcirc;is la profunda&jcirc;oj de la tero?</l>
  <l n='10'>La
    malsuprenirinto &dash; tiu sama estis la suprenirinto alte super &ccirc;iuj
    &ccirc;ieloj, por plenigi &ccirc;ion.)</l>
  <l n='11'>Kaj unujn li donis por esti
    apostoloj; aliajn, profetoj; aliajn, evangeliistoj; kaj aliajn,
    pa&scirc;tistoj kaj instruistoj;</l>
  <l n='12'>por perfektigo de la sanktuloj, por
    la laboro de pastrado, por la konstruo de la korpo de Kristo,</l>
  <l n='13'>&gcirc;is ni &ccirc;iuj atingos la unuecon de la fido kaj de la scio de la
    Filo de Dio, &gcirc;is la homo perfekta, &gcirc;is la mezuro de la matureco
    de la pleneco de Kristo;</l>
  <l n='14'>por ke ni jam ne estu infanoj, onde
    &jcirc;etataj kaj &ccirc;irka&ubreve;pelataj de &ccirc;iu vento de doktrino, per &jcirc;onglado
    de homoj, per ruzo la&ubreve; artifiko de trompo;</l>
  <l n='15'>sed parolante la
    veron en amo, ni &ccirc;iel kreskadu en tiun, kiu estas la kapo,
    Kristo,</l>
  <l n='16'>el kiu la tuta korpo, kunigita kaj kunfortikigita tra
    &ccirc;iu artiko de la livera sistemo, per energio, la&ubreve; la mezuro de
    &ccirc;iu parto, faras kreskadon de la korpo, por la sinedifado en amo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>La jenon do mi diras, kaj protestas en la Sinjoro, ke vi ne
    plu iru tiel, kiel iras anka&ubreve; la nacianoj en la vanteco de siaj
    mensoj,</l>
  <l n='18'>mallumigitaj en intelekto, fremdigitaj for de la vivo
    de Dio, pro la nescio, kiu estas en ili, pro la malmoleco de ilia
    koro;</l>
  <l n='19'>kiuj, sensenti&gcirc;inte, fordonis sin al mal&ccirc;asteco por la
    praktikado de &ccirc;ia malpureco kun avideco.</l>
  <l n='20'>Sed vi ne tiel lernis
    Kriston;</l>
  <l n='21'>se almena&ubreve; vi lin a&ubreve;dis, kaj en li estis instruitaj,
    kiel en Jesuo estas vero;</l>
  <l n='22'>por ke vi formetu, rilate al anta&ubreve;a
    konduto, la malnovan homon, pereeman la&ubreve; trompaj deziroj,</l>
  <l n='23'>kaj
    renovi&gcirc;u rilate al la spirito de via menso,</l>
  <l n='24'>kaj surmetu la
    novan homon, kreitan la&ubreve; Dio en justeco kaj vera sankteco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Pro tio, formetante malveron, &ccirc;iu parolu veron kun sia
    proksimulo, &ccirc;ar ni estas membroj unu de alia.</l>
  <l n='26'>Koleru kaj ne
    peku, la suno ne subiru sur via kolero;</l>
  <l n='27'>anka&ubreve; ne donu lokon al
    la diablo.</l>
  <l n='28'>&Scirc;telinto ne plu &scirc;telu, sed prefere li laboru,
    farante bonon per siaj manoj, por ke li havu ion por doni al
    bezonanto.</l>
  <l n='29'>El via bu&scirc;o eliru neniu putra vorto, sed nur tio,
    kio estas bona, por konvena edifado, por ke &gcirc;i donu gracon al la
    a&ubreve;dantoj.</l>
  <l n='30'>Kaj ne &ccirc;agrenu la Sanktan Spiriton de Dio, en kiu vi
    estis sigelitaj al la tago de ela&ccirc;eto.</l>
  <l n='31'>&Ccirc;ia akreco kaj indigno
    kaj kolero kaj vo&ccirc;bruado kaj kalumnio estu formetitaj el inter
    vi, kune kun &ccirc;ia malico;</l>
  <l n='32'>kaj estu bonfaraj unu al alia,
    bonkoraj, pardonantaj unu al alia, kiel anka&ubreve; Dio en Kristo
    pardonis al vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Estu do imitantoj de Dio, kiel infanoj amataj;</l>
  <l n='2'>kaj iradu en
    amo, kiel Kristo nin amis kaj sin donis pro ni, dona&jcirc;on kaj
    ofera&jcirc;on al Dio por agrabla odora&jcirc;o.</l>
  <l n='3'>Sed mal&ccirc;asteco kaj &ccirc;ia
    malpureco kaj avideco ne e&ccirc; estu nomataj inter vi, kiel decas por
    sanktuloj;</l>
  <l n='4'>nek ia hontinda&jcirc;o, nek sensenca parolado, nek tro
    libera babilado, kiuj ne konvenas; sed prefere dankesprimo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar
    vi ja scias, ke &ccirc;iu mal&ccirc;astulo kaj malpurulo kaj avidulo, kiu
    estas idolano, havas nenian heredon en la regno de Kristo kaj
    Dio.</l>
  <l n='6'>Neniu vin trompu per vantaj vortoj; &ccirc;ar pro tiuj aferoj
    venas sur la infanojn de malobeo la kolero de Dio.</l>
  <l n='7'>Ne estu do
    partoprenantoj kun ili;</l>
  <l n='8'>&ccirc;ar iam vi estis mallumo, sed jam vi
    estas lumo en la Sinjoro; iru kiel infanoj de lumo</l>
  <l n='9'>(&ccirc;ar la
    frukto de la lumo estas en &ccirc;ia boneco kaj justeco kaj vero),</l>
  <l n='10'>provante, kio bone pla&ccirc;as al la Sinjoro;</l>
  <l n='11'>kaj ne partoprenu kun
    la senfruktaj faroj de mallumo, sed prefere refutu ilin;</l>
  <l n='12'>&ccirc;ar
    estas hontinde e&ccirc; paroli pri tio, kion ili faras sekrete.</l>
  <l n='13'>Sed
    &ccirc;io, kio estas refutata, estas elmontrata per la lumo, &ccirc;ar &ccirc;io
    elmontrata estas lumo.</l>
  <l n='14'>Tial estas dirite: Veki&gcirc;u, dormanto,
    kaj relevi&gcirc;u el la mortintoj, kaj Kristo al vi lumos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Zorgu do, ke vi atente iradu, ne kiel malsa&gcirc;aj, sed kiel
    sa&gcirc;aj;</l>
  <l n='16'>ela&ccirc;etante la tempon, &ccirc;ar malbonaj estas la tagoj.</l>
  <l n='17'>Ne estu do senprudentaj, sed komprenu, kio estas la volo de la
    Sinjoro.</l>
  <l n='18'>Kaj ne ebrii&gcirc;u per vino, en kio estas dibo&ccirc;o, sed
    pleni&gcirc;u per la Spirito;</l>
  <l n='19'>parolante unu al alia per psalmoj kaj
    himnoj kaj kantoj spiritaj, kantante kaj psalmante en viaj koroj
    al la Sinjoro,</l>
  <l n='20'>dankante Dion, la Patron, &ccirc;iam pro &ccirc;io en la
    nomo de nia Sinjoro Jesuo Kristo;</l>
  <l n='21'>submeti&gcirc;ante unu al alia en
    la timo al Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Edzinoj, submeti&gcirc;u al viaj edzoj tiel same, kiel al la
    Sinjoro.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar edzo estas kapo de edzino, kiel anka&ubreve; Kristo
    estas kapo de la eklezio; kaj li estas la savanto de la korpo.</l>
  <l n='24'>Sed kiel la eklezio sin submetas al Kristo, tiel anka&ubreve; edzinoj al
    edzoj en &ccirc;io.</l>
  <l n='25'>Edzoj, amu viajn edzinojn, kiel Kristo amis la
    eklezion kaj pro &gcirc;i sin donis,</l>
  <l n='26'>por ke li sanktigu &gcirc;in per
    akvolavo, kun la vorto,</l>
  <l n='27'>por ke li starigu &gcirc;in anta&ubreve; si glora
    eklezio, ne havanta makulon, nek malglata&jcirc;on, nek ion tian, sed
    por ke &gcirc;i estu sankta kaj sendifekta.</l>
  <l n='28'>Tiel same devas edzoj
    ami siajn edzinojn kiel siajn proprajn korpojn. Kiu amas sian
    edzinon, tiu amas sin mem;</l>
  <l n='29'>&ccirc;ar oni neniam malamas sian propran
    karnon, sed nutras kaj prizorgas &gcirc;in, kiel anka&ubreve; la Sinjoro la
    eklezion;</l>
  <l n='30'>&ccirc;ar ni estas membroj de lia korpo.</l>
  <l n='31'>Tial viro
    forlasos sian patron kaj sian patrinon, kaj ali&gcirc;os al sia edzino,
    kaj ili du estos unu karno.</l>
  <l n='32'>&Ccirc;i tiu mistero estas granda, sed
    mi parolas pri Kristo kaj la eklezio.</l>
  <l n='33'>Tamen anka&ubreve; &ccirc;iu el vi
    individue amu sian edzinon, kiel sin mem; kaj la edzino timu sian
    edzon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Infanoj, obeu al viaj gepatroj en la Sinjoro, &ccirc;ar tio decas.</l>
  <l n='2'>Respektu vian patron kaj vian patrinon (&gcirc;i estas la unua ordono
    kun promeso),</l>
  <l n='3'>por ke estu al vi bone kaj por ke longe da&ubreve;ru via
    vivo sur la tero.</l>
  <l n='4'>Kaj patroj, ne kolerigu viajn infanojn; sed
    nutradu ilin en la disciplino kaj admono de la Sinjoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Sklavoj, obeu al tiuj, kiuj la&ubreve; la karno estas viaj sinjoroj,
    kun timo kaj tremo, en simpleco de via koro, kiel al Kristo;</l>
  <l n='6'>ne
    la&ubreve; okulservo, kiel hompla&ccirc;antoj, sed kiel sklavoj de Kristo,
    plenumante el la koro la volon de Dio;</l>
  <l n='7'>kun bonvoleco servante,
    kiel al la Sinjoro, kaj ne al homoj;</l>
  <l n='8'>sciante, ke, kian ajn
    bonon faras &ccirc;iu, &ccirc;u sklavo a&ubreve; liberulo, tion saman li ricevos de
    la Sinjoro.</l>
  <l n='9'>Kaj sinjoroj, agu tiel same al ili, forlasante
    minacon; sciante, ke via kaj ilia Sinjoro estas en la &ccirc;ielo, kaj
    ne ekzistas &ccirc;e li personfavorado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Cetere, forti&gcirc;u en la Sinjoro kaj en la forteco de lia
    potenco.</l>
  <l n='11'>Surmetu la tutan armilaron de Dio, por ke vi povu
    kontra&ubreve;stari al la artifikoj de la diablo.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar nia luktado
    estas ne kontra&ubreve; sango kaj karno, sed kontra&ubreve; regantoj, kontra&ubreve;
    a&ubreve;toritatoj, kontra&ubreve; mondpotenculoj de la nuna mallumo, kontra&ubreve;
    la spiritaroj de malbono en la &ccirc;ielejoj.</l>
  <l n='13'>Tial prenu al vi la
    tutan armilaron de Dio, por ke vi povu rezisti en la malbona
    tago, kaj, farinte &ccirc;ion, stari.</l>
  <l n='14'>Staru do, &ccirc;irka&ubreve;zoninte la
    lumbojn per vero, kaj surmetinte la kirason de justeco,</l>
  <l n='15'>kaj
    en&scirc;uiginte la piedojn per la preti&gcirc;o de la evangelio de paco;</l>
  <l n='16'>super &ccirc;io tenante la &scirc;ildon de fido, per kiu vi povos estingi
    &ccirc;iujn fajrajn sagojn de la malbonulo.</l>
  <l n='17'>Kaj ricevu la kaskon de
    savo, kaj la glavon de la Spirito, kiu estas la vorto de Dio;</l>
  <l n='18'>per &ccirc;ia pre&gcirc;ado kaj petegado en &ccirc;iu tempo pre&gcirc;ante en la Spirito,
    kaj viglante por tio en &ccirc;ia persisteco kaj petego por &ccirc;iuj
    sanktuloj,</l>
  <l n='19'>kaj por mi, ke al mi estu donita parolpovo kun
    malfermo de mia bu&scirc;o, por ke mi sciigu kura&gcirc;e la misteron de la
    evangelio,</l>
  <l n='20'>pro kiu mi estas ambasadoro en kateno, por ke mi
    parolu kura&gcirc;e en &gcirc;i, kiel mi devus paroli.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Plue, por ke vi scii&gcirc;u pri miaj aferoj, kiel mi statas,
    raportos &ccirc;ion al vi Ti&hcirc;iko, la amata frato kaj fidela diakono en
    la Sinjoro,</l>
  <l n='22'>kiun mi sendis al vi &gcirc;uste por tio, ke vi scii&gcirc;u
    pri nia stato kaj por ke li konsolu viajn korojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Paco estu al la fratoj, kaj amo kun fido de Dio, la Patro, kaj
    de la Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  <l n='24'>Graco estu kun &ccirc;iuj, kiuj
    sendeklini&gcirc;e amas nian Sinjoron Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: FILIPIANOJ -->

        <div type='book' n='50' id='libro_fil' rend='doc'>

          <index index='content' level1='AL LA FILIPIANOJ'/>
          <head>LA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>FILIPIANOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo kaj Timoteo, servistoj de Jesuo Kristo, al &ccirc;iuj sanktuloj
    en Kristo Jesuo, kiuj estas en Filipi, kun la episkopoj kaj
    diakonoj:</l>
  <l n='2'>Graco al vi kaj paco estu de Dio, nia Patro, kaj de
    la Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Mi dankas mian Dion &ccirc;e &ccirc;iu rememoro pri vi,</l>
  <l n='4'>&ccirc;iam en &ccirc;iu mia
    pre&gcirc;o por vi &ccirc;iuj farante la peton kun &gcirc;ojo,</l>
  <l n='5'>pro via partopreno
    en la evangelio de post la unua tago &gcirc;is nun;</l>
  <l n='6'>pri tio mem
    fidante, ke Tiu, kiu komencis bonan faron &ccirc;e vi, &gcirc;in
    perfektigados &gcirc;is la tago de Jesuo Kristo;</l>
  <l n='7'>kaj ja decas, ke mi
    tion sentu pri vi &ccirc;iuj, &ccirc;ar vi havas min en via koro, kaj vi &ccirc;iuj
    estas kun mi partoprenantoj en la graco, kiel en miaj katenoj,
    tiel anka&ubreve; en la defendo kaj fortigado de la evangelio.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar Dio
    estas mia atestanto, kiel fervore mi sopiras al vi &ccirc;iuj la&ubreve; la
    koramo de Kristo Jesuo.</l>
  <l n='9'>Kaj mi pre&gcirc;as, ke via amo abundu
    ankora&ubreve; plie kaj plie, en scio kaj &ccirc;ia sa&gcirc;o,</l>
  <l n='10'>por ke vi aprobu
    la plej bonajn aferojn kaj estu sinceraj kaj senofendaj &gcirc;is la
    tago de Kristo,</l>
  <l n='11'>plenigite de la fruktoj de justeco, kiuj estas
    per Jesuo Kristo, al la gloro kaj la&ubreve;do de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Sed, fratoj, mi volas certigi vin, ke miaj aferoj plie
    efektivi&gcirc;is por la progresado de la evangelio,</l>
  <l n='13'>tiel, ke miaj
    katenoj estas evidentigitaj en Kristo tra la tuta Pretorio kaj
    &ccirc;ie aliloke;</l>
  <l n='14'>kaj la plimulto el la fratoj en la Sinjoro, pro
    miaj katenoj fari&gcirc;inte sentimaj, supermezure kura&gcirc;as persiste
    elparoladi la vorton de Dio.</l>
  <l n='15'>Unuj ja proklamas Kriston e&ccirc;
    envie kaj malpace, sed aliaj bonvole;</l>
  <l n='16'>&ccirc;i tiuj kun amo,
    sciante, ke mi estas metita, por defendi la evangelion;</l>
  <l n='17'>sed
    tiuj kun partieco predikas Kriston, ne sincere, supozante, ke ili
    aldonos doloron al miaj katenoj.</l>
  <l n='18'>Kio do? nur tio, ke
    &ccirc;iamaniere, &ccirc;u pretekste a&ubreve; vere, oni predikas Kriston: kaj pro
    tio mi &gcirc;ojas kaj ankora&ubreve; plu &gcirc;ojos.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar mi scias, ke &ccirc;i tio
    efikos al mia savo, per viaj pre&gcirc;oj kaj la provizado de la
    Spirito de Jesuo Kristo,</l>
  <l n='20'>la&ubreve; mia fervora atendado kaj espero,
    ke mi pri nenio honti&gcirc;os, sed ke per &ccirc;ia liberparolo, kiel &ccirc;iam,
    tiel anka&ubreve; nun, Kristo estos glorata en mia korpo, &ccirc;u per vivo a&ubreve;
    per morto.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar &ccirc;e mi la vivado estas Kristo, kaj morti estas
    gajno.</l>
  <l n='22'>Sed se mi vivados korpe, tio signifas pluan frukton de
    laboro; kaj mi ne scias, kion elekti.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar amba&ubreve;flanke mi estas
    embarasata, havante deziron foriri kaj esti kun Kristo, kio estas
    multe pli bona;</l>
  <l n='24'>tamen mia restado en la karno estas pli bezona
    por vi.</l>
  <l n='25'>Kaj tiel fidante, mi scias, ke mi restos kaj
    apudrestados kun vi &ccirc;iuj, por via progreso kaj &gcirc;ojo de fido;</l>
  <l n='26'>por ke mi pli abunde en Kristo Jesuo gratulu min pri vi, per mia
    denova &ccirc;eestado kun vi.</l>
  <l n='27'>Sed via vivmaniero nur estu inda je la
    evangelio de Kristo, por ke, &ccirc;u mi alvenos kaj vin vidos, a&ubreve;
    forestos, mi a&ubreve;du pri viaj aferoj, ke vi fortike staras
    unuspirite, kunbatalantaj unuanime por la fido de la evangelio,</l>
  <l n='28'>kaj neniel timigitaj de la kontra&ubreve;uloj: kio estas al ili certa
    signo de pereo, sed al vi certa signo (nepre de Dio) pri via
    savi&gcirc;o;</l>
  <l n='29'>&ccirc;ar estas al vi permesite pro Kristo, ne sole kredi al
    li, sed anka&ubreve; suferi pro li;</l>
  <l n='30'>havantaj la saman bataladon, kiun
    vi vidis &ccirc;e mi, kaj pri kiu vi nun a&ubreve;das, ke &ccirc;e mi &gcirc;i ankora&ubreve;
    ekzistas.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se do en Kristo ekzistas ia konsolo, ia simpatio de amo, ia
    kunuleco de la Spirito, ia korfavoro kaj kompato,</l>
  <l n='2'>plenigu mian
    &gcirc;ojon, ke vi tiel same sentu, havante la saman amon, estante
    unuanimaj, sampensaj,</l>
  <l n='3'>nenion farante malpace a&ubreve; arogante, sed
    kun humileco rigardante unu la alian kiel pli indan, ol li mem;</l>
  <l n='4'>ne atentu &ccirc;iu siajn proprajn aferojn, sed &ccirc;iu anka&ubreve; la aferojn de
    aliaj.</l>
  <l n='5'>Tiu sama spirito estu en vi, kiu estis anka&ubreve; en Kristo
    Jesuo,</l>
  <l n='6'>kiu, estante en la formo de Dio, ne rigardis kiel
    &scirc;atinda&jcirc;on la egalecon kun Dio</l>
  <l n='7'>sed sin malplenigis, alprenante
    la formon de sklavo, fari&gcirc;ante la&ubreve; la bildo de homoj;</l>
  <l n='8'>kaj
    trovi&gcirc;inte la&ubreve;figure kiel homo, li sin humiligis kaj fari&gcirc;is
    obeema &gcirc;is morto, e&ccirc; &gcirc;is la morto per kruco.</l>
  <l n='9'>Pro tio do Dio tre
    alte superigis lin, kaj donis al li nomon, kiu estas super &ccirc;ia
    nomo,</l>
  <l n='10'>por ke en la nomo de Jesuo klini&gcirc;u &ccirc;iu genuo, de
    en&ccirc;ieluloj kaj surteruloj kaj subteruloj,</l>
  <l n='11'>kaj &ccirc;iu lango
    konfesu, ke Jesuo Kristo estas Sinjoro, al la gloro de Dio, la
    Patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Tial, miaj amatoj, kiel vi &ccirc;iam obeis, ne nur dum mia &ccirc;eestado
    &ccirc;e vi, sed nun e&ccirc; pli multe dum mia forestado, ellaboru kun timo
    kaj tremo vian propran savon;</l>
  <l n='13'>&ccirc;ar Dio estas Tiu, kiu elfaras
    en vi la volon kaj la energion la&ubreve; Sia bonvolo.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ion faru sen
    murmuroj kaj disputoj,</l>
  <l n='15'>por ke vi estu senkulpaj kaj simplaj,
    filoj de Dio, neripro&ccirc;indaj, meze de perversa kaj malhonesta
    generacio, inter kiuj vi brilas kiel lumiloj en la mondo,</l>
  <l n='16'>forte tenante la vorton de la vivo; por ke estu por mi io, pri
    kio mi povos min gratuli en la tago de Kristo, ke mi ne vane
    kuris kaj laboris.</l>
  <l n='17'>Cetere, e&ccirc; se mi estas elver&scirc;ata sur la
    oferon kaj servon de via fido, mi &gcirc;ojas kaj kun&gcirc;ojas kun vi &ccirc;iuj;</l>
  <l n='18'>kaj tiel same vi anka&ubreve; &gcirc;oju kaj kun&gcirc;oju kun mi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Sed mi esperas en la Sinjoro Jesuo balda&ubreve; sendi al vi
    Timoteon, por ke mi anka&ubreve; refre&scirc;i&gcirc;u, kiam mi certi&gcirc;os pri via
    stato.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar mi havas neniun samsentan, kiu sincere zorgos pri
    via stato.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar &ccirc;iu celas siajn aferojn, ne la aferojn de Jesuo
    Kristo.</l>
  <l n='22'>Sed vi ja konas lian provadon, ke kiel filo servas al
    sia patro, tiel li servis kun mi por la evangelio.</l>
  <l n='23'>Lin do mi
    esperas tuj sendi, kiam mi certi&gcirc;os, kio al mi okazos,</l>
  <l n='24'>sed mi
    fidas al la Sinjoro, ke mi mem anka&ubreve; venos balda&ubreve;.</l>
  <l n='25'>Tamen
    &scirc;ajnis al mi necese sendi al vi Epafroditon, mian fraton kaj
    kunlaboranton kaj kunbatalanton, vian senditon kaj helpanton por
    mia bezono;</l>
  <l n='26'>&ccirc;ar li sopiris al vi &ccirc;iuj, kaj forte
    maltrankvili&gcirc;is pro tio, ke vi jam scii&gcirc;is pri lia malsano;</l>
  <l n='27'>&ccirc;ar efektive li malsanis, preska&ubreve; &gcirc;is morto; sed Dio kompatis
    lin, kaj ne sole lin, sed anka&ubreve; min, por ke mi ne havu mal&gcirc;ojon
    super mal&gcirc;ojo.</l>
  <l n='28'>Mi do sendis lin des pli diligente, por ke,
    revidante lin, vi &gcirc;oju, kaj ke mi estu sen mal&gcirc;ojo.</l>
  <l n='29'>Akceptu
    lin do en la Sinjoro kun plena &gcirc;ojo, kaj tiajn homojn honoru;</l>
  <l n='30'>&ccirc;ar pro la laboro por Kristo li alproksimi&gcirc;is al morto, riskante
    sian vivon, por kompletigi tion, kio mankis &ccirc;e via servado al mi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Fine, fratoj, &gcirc;oju en la Sinjoro. Tute ne &gcirc;enas min al vi
    skribi ripete, kaj por vi tio estas sendan&gcirc;eriga.</l>
  <l n='2'>Gardu vin
    kontra&ubreve; la hundoj, gardu vin kontra&ubreve; la malbonaguloj, gardu vin
    kontra&ubreve; la karntran&ccirc;uloj;</l>
  <l n='3'>&ccirc;ar ni estas la cirkumciduloj, kiuj
    per la Spirito de Dio adoras, kaj nin gratulas pri Kristo Jesuo,
    kaj ne havas fidon al la karno;</l>
  <l n='4'>kvankam mi mem povas havi fidon
    al la karno; se iu alia pretendas fidi la karnon, mi ja pli
    efektive;</l>
  <l n='5'>cirkumcidita la okan tagon, el la raso Izraela, el la
    tribo de Benjamen, Hebreo el Hebreoj; rilate la le&gcirc;on, Fariseo;</l>
  <l n='6'>rilate fervoron, persekutanto de la eklezio; rilate la justecon,
    kiu fari&gcirc;as per la le&gcirc;o, senkulpa.</l>
  <l n='7'>Sed kio estis al mi gajno,
    tion mi rigardis kiel malgajnon pro Kristo.</l>
  <l n='8'>Kaj efektive mi
    rigardas &ccirc;ion kiel malgajnon pro la supereco de la scio de Kristo
    Jesuo, mia Sinjoro, pro kiu mi suferis malgajnon de &ccirc;io, kaj
    rigardas &ccirc;ion kiel rubon, por ke mi gajnu Kriston,</l>
  <l n='9'>kaj estu
    trovata en li, ne havante mian justecon, kiu devenas de la le&gcirc;o,
    sed la justecon, kiu estas per la fido al Kristo, la justecon,
    kiu devenas de Dio sur fidon;</l>
  <l n='10'>por ke mi sciu lin kaj la
    potencon de lia relevi&gcirc;o kaj la kunulecon en liaj suferoj,
    konformi&gcirc;inte al lia morto,</l>
  <l n='11'>se mi povos iel atingi la
    relevi&gcirc;on el la mortintoj.</l>
  <l n='12'>Ne kvaza&ubreve; mi jam trafis, a&ubreve; jam
    perfekti&gcirc;is; sed mi min pelas anta&ubreve;en, se mi nur povos ekteni
    tion, pro kio mi estas tenata de Kristo Jesuo.</l>
  <l n='13'>Miaj fratoj, mi
    ne rigardas min kiel jam ektenantan; sed nur jene: forgesante
    tion, kio estas malanta&ubreve;e, kaj strebante al tio, kio estas
    anta&ubreve;e,</l>
  <l n='14'>mi min pelas al la celo, por akiri la premion de la
    supera voko de Dio en Kristo Jesuo.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;iuj el ni do, kiuj estas
    perfektaj, tiel pensu; kaj se pri io vi pensas alie, tion anka&ubreve;
    Dio malka&scirc;os al vi;</l>
  <l n='16'>sed &ccirc;iaokaze, la&ubreve; tio, kiom ni jam
    atingis, ni iradu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Fratoj, estu kunimitantoj de mi; kaj observu tiujn, kiuj tiel
    iradas, kiel vi havas nin kiel ekzemplon.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar iradas multaj,
    pri kiuj mi ofte diris al vi, kaj nun e&ccirc; plorante diras, ke ili
    estas malamikoj de la kruco de Kristo;</l>
  <l n='19'>ilia fino estas pereo,
    ilia dio estas la ventro, kaj ilia gloro estas en ilia honto, ili
    atentas surtera&jcirc;ojn.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar nia bur&gcirc;rajto estas en la &ccirc;ielo, de
    kie anka&ubreve; ni atendas Savonton, la Sinjoron Jesuo Kristo,</l>
  <l n='21'>kiu
    denove elformos la korpon de nia humili&gcirc;o, por ke &gcirc;i konformi&gcirc;u
    al la korpo de lia gloro, la&ubreve; la energio, per kiu li e&ccirc; povas
    &ccirc;ion al si submeti.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tial, miaj fratoj amataj kaj alsopirataj, mia &gcirc;ojo kaj mia
    krono, tiel staru fortike en la Sinjoro, miaj amataj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Mi admonas E&ubreve;odian, kaj mi admonas Sinti&hcirc;en, ke ili estu
    unuanimaj en la Sinjoro.</l>
  <l n='3'>Kaj mi petegas vin anka&ubreve;, sincera
    kunjugulo, helpu tiujn virinojn, &ccirc;ar ili kunlaboris kun mi en la
    evangelio, kune kun Klemento kaj miaj ceteraj kunlaborantoj, kies
    nomoj estas en la libro de vivo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>&Gcirc;oju en la Sinjoro &ccirc;iam; denove mi diros: &Gcirc;oju.</l>
  <l n='5'>Via mildeco
    estu konata al &ccirc;iuj. La Sinjoro estas proksima.</l>
  <l n='6'>Pri nenio
    trozorgu; sed pri &ccirc;io, per pre&gcirc;o kaj peto kun dankesprimo, viaj
    deziroj scii&gcirc;u al Dio.</l>
  <l n='7'>Kaj la paco de Dio, kiu superas &ccirc;ian
    intelekton, gardos viajn korojn kaj pensojn en Kristo Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Fine, fratoj, kio ajn estas vera, kio ajn honesta, kio ajn
    justa, kio ajn &ccirc;asta, kio ajn &scirc;atinda, kio ajn bonfama; se estas
    ia virto, se estas ia la&ubreve;do, tion pripensu.</l>
  <l n='9'>Kion vi lernis kaj
    ricevis kaj a&ubreve;dis kaj vidis en mi, tion faru; kaj la Dio de paco
    estos kun vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Sed mi forte &gcirc;ojas en la Sinjoro, ke vi jam nun revivigis vian
    zorgon pri mi; vi ja estis zorgemaj, sed mankis al vi oportuna
    tempo.</l>
  <l n='11'>Tamen mi ne parolas rilate bezonon; &ccirc;ar mi lernis, en
    kia ajn stato mi estas, en tio esti kontenta.</l>
  <l n='12'>Mi scias
    humili&gcirc;i, kaj mi scias anka&ubreve; esti en abundeco; &ccirc;ie kaj &ccirc;iel mi
    lernis la sekreton pleni&gcirc;i kaj malsati, havi abundon kaj havi
    mankon.</l>
  <l n='13'>Mi &ccirc;ion povas fari en tiu, kiu min fortikigas.</l>
  <l n='14'>Tamen vi bone agis, partoprenante kun mi en mia suferado.</l>
  <l n='15'>Kaj
    vi mem, Filipianoj, anka&ubreve; scias, ke en la komenco de la
    evangelio, kiam mi foriris el Makedonujo, neniu eklezio
    komuniki&gcirc;is kun mi rilate donadon kaj ricevadon, krom vi solaj;</l>
  <l n='16'>&ccirc;ar e&ccirc; en Tesaloniko vi pli ol unufoje sendis ion por mia
    bezono.</l>
  <l n='17'>Mi ne deziras la donacon; sed mi deziras la frukton,
    kiu plimulti&gcirc;os por via profito.</l>
  <l n='18'>Sed mi havas &ccirc;ion, kaj estas
    en abundeco; mi jam pleni&gcirc;is, ricevinte per Epafrodito vian
    sendita&jcirc;on, agrablan odora&jcirc;on, oferon akceptindan, kiu pla&ccirc;as al
    Dio.</l>
  <l n='19'>Kaj mia Dio satigos &ccirc;ian vian bezonon, la&ubreve; Sia ri&ccirc;o en
    gloro en Kristo Jesuo.</l>
  <l n='20'>Nun al nia Dio kaj Patro estu gloro por
    &ccirc;iam kaj eterne. Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Salutu &ccirc;iun sanktulon en Kristo Jesuo. La fratoj, kiuj estas
    kun mi, vin salutas.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;iuj sanktuloj vin salutas, precipe tiuj,
    kiuj estas el la domanaro de Cezaro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>La graco de la Sinjoro Jesuo Kristo estu kun via spirito.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: KOLOSEANOJ -->

        <div type='book' n='51' id='libro_kol' rend='doc'>

          <index index='content' level1='AL LA KOLOSEANOJ'/>
          <head>LA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>KOLOSEANOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, apostolo de Kristo Jesuo per la volo de Dio, kaj
    Timoteo, nia frato,</l>
  <l n='2'>al la sanktuloj kaj fidelaj fratoj en
    Kristo, kiuj estas en Kolose: Graco al vi kaj paco estu de Dio,
    nia Patro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Ni dankas Dion, la Patron de nia Sinjoro Jesuo Kristo, &ccirc;iam
    pre&gcirc;ante por vi,</l>
  <l n='4'>a&ubreve;dinte pri via fido en Kristo Jesuo kaj pri
    via amo al &ccirc;iuj sanktuloj,</l>
  <l n='5'>pro la espero konservita por vi en
    la &ccirc;ielo, pri kiu vi jam anta&ubreve;e a&ubreve;dis en la vorto de la vero de
    la evangelio,</l>
  <l n='6'>kiu venis &gcirc;is vi, kiel anka&ubreve; en la tuta mondo &gcirc;i
    estas fruktodona kaj kreskanta, kiel anka&ubreve; en vi de post tiu
    tago, en kiu vi a&ubreve;dis kaj eksciis la gracon de Dio la&ubreve; la vero;</l>
  <l n='7'>kiel vi lernis de Epafras, nia amata kunservanto, kiu estas
    fidela diakono de Kristo pro ni,</l>
  <l n='8'>kaj kiu anka&ubreve; sciigis nin pri
    via amo en la Spirito.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Tial ni anka&ubreve;, de post la tago, en kiu ni tion a&ubreve;dis, ne &ccirc;esas
    pre&gcirc;i kaj peti por vi, ke vi pleni&gcirc;u per la scio de Lia volo en
    &ccirc;ia spirita sa&gcirc;o kaj prudento,</l>
  <l n='10'>por ke vi iradu inde je la
    Sinjoro, al &ccirc;ia pla&ccirc;ado, en &ccirc;ia bona farado fruktodonaj kaj
    kreskantaj en la scio de Dio;</l>
  <l n='11'>fortigitaj per &ccirc;ia forto la&ubreve; la
    potenco de Lia gloro, por &ccirc;ia pacienco kaj toleremeco kun &gcirc;ojo;</l>
  <l n='12'>dankante la Patron, kiu ta&ubreve;gigis nin por partopreno en la
    hereda&jcirc;o de la sanktuloj en lumo,</l>
  <l n='13'>kaj liberigis nin el la
    potenco de mallumo, kaj transportis nin en la regnon de la Filo
    de Sia amo;</l>
  <l n='14'>en kiu ni havas la ela&ccirc;eton, la pardonon de pekoj;</l>
  <l n='15'>li estas bildo de la nevidebla Dio, la unuenaskito inter la
    tuta kreitaro;</l>
  <l n='16'>&ccirc;ar en li krei&gcirc;is &ccirc;io en la &ccirc;ielo kaj sur la
    tero, &ccirc;io videbla kaj nevidebla, &ccirc;u tronoj, &ccirc;u regecoj, &ccirc;u
    estrecoj, &ccirc;u a&ubreve;toritatoj; &ccirc;io krei&gcirc;is per li, kaj por li;</l>
  <l n='17'>kaj
    li estas anta&ubreve; &ccirc;io, kaj en li &ccirc;io ekzistas.</l>
  <l n='18'>Kaj li estas la
    kapo de la korpo, la eklezio; kaj li estas la komenco, la
    unuenaskita el la mortintoj, por ke li fari&gcirc;u superulo en &ccirc;io.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar la Patro bonvolis, ke en li la tuta pleneco lo&gcirc;u;</l>
  <l n='20'>kaj per
    li kunakordigi &ccirc;ion al Si mem, pacon farinte per la sango de lia
    kruco; per li &ccirc;ion, &ccirc;u sur la tero, &ccirc;u en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='21'>Kaj vin,
    iam fremdigitajn, kaj mense malamikojn en malbonaj faroj, li
    tamen jam kunakordigis</l>
  <l n='22'>en la korpo de sia karno, per morto,
    por starigi vin sanktaj kaj senmakulaj kaj neripro&ccirc;eblaj anta&ubreve;
    li;</l>
  <l n='23'>se efektive vi restas en la fido, fonditaj kaj fiksitaj
    kaj firmaj en la espero de la evangelio, kiun vi a&ubreve;dis, kiu estas
    predikita tra la tuta kreitaro sub la &ccirc;ielo, kaj kies diakono mi,
    Pa&ubreve;lo, fari&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Nun mi &gcirc;ojas pri miaj suferoj pro vi, kaj plenigas la mankon
    de la afliktoj de Kristo en mia karno pro lia korpo, kiu estas la
    eklezio;</l>
  <l n='25'>kies diakono mi fari&gcirc;is la&ubreve; la aran&gcirc;o de Dio, donita
    al mi pro vi, por plenumi la vorton de Dio,</l>
  <l n='26'>la misteron, kiu
    estas ka&scirc;ita for de la monda&gcirc;oj kaj de la generacioj, sed nun
    klarigita al liaj sanktuloj,</l>
  <l n='27'>al kiuj Dio volis sciigi, kia
    estis la ri&ccirc;eco de la gloro de &ccirc;i tiu mistero inter la nacianoj;
    kiu estas Kristo en vi, la espero de gloro;</l>
  <l n='28'>kaj kiun ni
    anoncas, admonante &ccirc;iun homon kaj instruante &ccirc;iun homon en &ccirc;ia
    sa&gcirc;o, por ke ni starigu &ccirc;iun homon perfekta en Kristo Jesuo;</l>
  <l n='29'>por tiu celo mi anka&ubreve; laboras, klopodante la&ubreve; lia energio, kiu
    energias en mi kun potenco.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi volas do, ke vi sciu, kiel grandan klopodon mi havas pro vi,
    kaj pro tiuj en Laodikea, kaj pro &ccirc;iuj, kiuj ne vidis mian
    viza&gcirc;on en la karno;</l>
  <l n='2'>por ke iliaj koroj konsoli&gcirc;u, dum ili
    kunkro&ccirc;i&gcirc;as en amo, kaj al &ccirc;ia ri&ccirc;eco de la plena certi&gcirc;o de
    kompreno, por ke ili sciu la misteron de Dio, Kriston,</l>
  <l n='3'>en kiu
    estas ka&scirc;itaj &ccirc;iuj trezoroj de sa&gcirc;eco kaj de scio.</l>
  <l n='4'>Tion mi
    diras, por ke neniu vin trompu per parola allogeco.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar kvankam
    mi la&ubreve; karno forestas, tamen la&ubreve; spirito mi estas kun vi, &gcirc;ojante
    kaj vidante vian ordon kaj la firmecon de via fido al Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kiel do vi ricevis Kriston Jesuon, la Sinjoron, tiel vi iradu
    en li,</l>
  <l n='7'>enradikigite kaj konstruite en li, kaj firmigite en la
    fido, kiel vi estas instruitaj, kun abundo da dankesprimo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Gardu vin, ke neniu prirabu vin per filozofio kaj vanta trompo,
    la&ubreve; la tradicio de homoj, la&ubreve; la elementoj de la mondo, kaj ne
    la&ubreve; Kristo;</l>
  <l n='9'>&ccirc;ar en li korpe lo&gcirc;as la tuta pleneco de la Dieco,</l>
  <l n='10'>kaj vi estas plenigitaj en li, kiu estas la kapo de &ccirc;ia
    estreco kaj a&ubreve;toritato;</l>
  <l n='11'>en kiu anka&ubreve; vi cirkumcidi&gcirc;is per
    cirkumcido ne manfarita, en la demeto de la korpo de la karno, en
    la cirkumcido de Kristo;</l>
  <l n='12'>enterigite kun li en bapto, en kiu
    anka&ubreve; vi estas kunlevitaj per la fido al la energio de Dio, kiu
    lin levis el la mortintoj.</l>
  <l n='13'>Kaj vin, kiuj estis malvivaj per
    viaj eraroj kaj la necirkumcido de via karno, Li vivigis kun li,
    pardoninte al ni &ccirc;iujn erarojn;</l>
  <l n='14'>elvi&scirc;inte la dekreton kontra&ubreve;
    ni en ordonoj skribitan, kiu estis al ni malfavora, kaj li
    forprenis &gcirc;in el la mezo, najlinte &gcirc;in al la kruco;</l>
  <l n='15'>kaj
    foriginte de si la estrecojn kaj la a&ubreve;toritatojn, parade malka&scirc;is
    ilin, triumfante super ili en &gcirc;i.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Neniu do vin ju&gcirc;u pri man&gcirc;a&jcirc;o, a&ubreve; trinka&jcirc;o, a&ubreve; rilate al
    festo, a&ubreve; novmonato, a&ubreve; sabato;</l>
  <l n='17'>kiuj estas ombro de la
    estonta&jcirc;oj, sed la korpo apartenas al Kristo.</l>
  <l n='18'>Neniu forrabu de
    vi vian premion per memvola humileco kaj kulto de la an&gcirc;eloj,
    entrudante sin en tion, kion li ne vidis, vante blovo&scirc;velinte per
    sia karna menso,</l>
  <l n='19'>kaj ne tenante sin al la Kapo, el kiu la tuta
    korpo, per la artikoj kaj ligiloj provizita kaj kunigita, kreskas
    la&ubreve; la kreskigo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Se vi mortis kun Kristo for de la elementoj de la mondo, kial,
    kiel vivantaj en la mondo, vi submeti&gcirc;as al dekretoj:</l>
  <l n='21'>Ne tu&scirc;u,
    ne gustumu, ne palpu,</l>
  <l n='22'>pri &ccirc;io, kio pereas per la uzado, la&ubreve; la
    ordonoj kaj doktrinoj de homoj?</l>
  <l n='23'>&Ccirc;io tio havas &scirc;ajnon de sa&gcirc;eco
    en volokulto kaj humileco kaj severeco rilate al la korpo, sed ne
    en ia valoro por plensatigo de la karno.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Se do vi estas levitaj kun Kristo, ser&ccirc;u tion, kio estas supre,
    kie Kristo sidas dekstre de Dio.</l>
  <l n='2'>Atentu tion, kio estas supre,
    ne surtera&jcirc;ojn.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar vi mortis, kaj via vivo ka&scirc;i&gcirc;is kun Kristo
    en Dio.</l>
  <l n='4'>Kiam aperos Kristo, nia vivo, tiam vi anka&ubreve; kun li
    aperos en gloro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Malvivigu do viajn membrojn, kiuj estas sur la tero:
    mal&ccirc;astecon, malpurecon, volupton, malbonan deziron, kaj
    avidecon, kiu estas idolkulto;</l>
  <l n='6'>pro kio venas la kolero de Dio
    sur la filojn de malobeo;</l>
  <l n='7'>en kiuj vi anka&ubreve; iam iradis, kiam vi
    vivis en ili.</l>
  <l n='8'>Sed nun formetu anka&ubreve; la jenajn: koleron, pasian
    indignon, malicon, kalumnion, hontindan parolon el via bu&scirc;o;</l>
  <l n='9'>ne
    mensogu unu al alia, &ccirc;ar vi jam formetis la malnovan homon kun
    liaj agoj,</l>
  <l n='10'>kaj surmetis la novan homon, kiu estas renovigata
    al scio la&ubreve; la bildo de Tiu, kiu lin kreis;</l>
  <l n='11'>kie ne povas esti
    Greko kaj Judo, cirkumcido kaj necirkumcido, barbaro, Skito,
    sklavo, liberulo, sed Kristo estas &ccirc;io kaj en &ccirc;io.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Surmetu do, kiel elektitoj de Dio, sanktaj kaj amataj, koron
    de kompato, bonkorecon, humilecon, mildecon, toleremecon;</l>
  <l n='13'>reciproke paciencante kaj pardonante, se iu havas plendon kontra&ubreve;
    iu; kiel la Sinjoro pardonis vin, tiel vi anka&ubreve; faru;</l>
  <l n='14'>kaj
    super &ccirc;ion tion surmetu amon, kiu estas ligilo de perfekteco.</l>
  <l n='15'>Kaj la paco de Kristo prezidu en viaj koroj, al kiu anka&ubreve; vi
    estas vokitaj en unu korpo, kaj estu dankemaj.</l>
  <l n='16'>La vorto de
    Kristo lo&gcirc;u en vi ri&ccirc;e, en &ccirc;ia sa&gcirc;eco; kaj instruu kaj admonu unu
    la alian per psalmoj kaj himnoj kaj spiritaj kantoj, kantante kun
    graco en viaj koroj al Dio.</l>
  <l n='17'>Kaj kion ajn vi faras per vorto a&ubreve;
    ago, faru &ccirc;ion en la nomo de la Sinjoro Jesuo, dankante Dion, la
    Patron, per li.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Edzinoj, submeti&gcirc;u al viaj edzoj, kiel decas en la Sinjoro.</l>
  <l n='19'>Edzoj, amu viajn edzinojn, kaj ne maldol&ccirc;i&gcirc;u kontra&ubreve; ili.</l>
  <l n='20'>Infanoj, obeu viajn gepatrojn en &ccirc;io, &ccirc;ar tio pla&ccirc;as al la
    Sinjoro.</l>
  <l n='21'>Patroj, ne kolerigu viajn infanojn, por ke ili ne
    senkura&gcirc;i&gcirc;u.</l>
  <l n='22'>Sklavoj, obeu en &ccirc;io al la sinjoroj la&ubreve; la karno,
    ne per okulservo, kiel hompla&ccirc;antoj, sed en simpleco de koro,
    timante la Sinjoron;</l>
  <l n='23'>kaj kion ajn vi faras, laboru plenanime,
    kiel por la Sinjoro, kaj ne por homoj,</l>
  <l n='24'>sciante, ke de la
    Sinjoro vi ricevos la rekompencon de la hereda&jcirc;o; &ccirc;ar vi servas
    la Sinjoron Kristo.</l>
  <l n='25'>Sed &ccirc;iu maljuste faranta ricevos returne
    la&ubreve; sia maljusta&jcirc;o, kaj ne ekzistas personfavorado.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sinjoroj, donu al viaj sklavoj justa&jcirc;on kaj egala&jcirc;on, sciante,
    ke vi anka&ubreve; havas Sinjoron en la &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>En pre&gcirc;ado persistu, viglante en &gcirc;i kun danko;</l>
  <l n='3'>pre&gcirc;ante
    samtempe anka&ubreve; pro ni, por ke Dio malfermu al ni pordon por la
    vorto, por paroli la misteron de Kristo, pro kiu mi estas anka&ubreve;
    enkatenita;</l>
  <l n='4'>por ke mi klarigu &gcirc;in, kiel mi devus paroli.</l>
  <l n='5'>Iradu en sa&gcirc;eco rilate al la eksteruloj, ela&ccirc;etante la tempon.</l>
  <l n='6'>Via parolo estu &ccirc;iam kun graco, spicita per salo, por ke vi sciu,
    kiel vi devus respondi al &ccirc;iu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Pri &ccirc;iuj miaj aferoj sciigos vin Ti&hcirc;iko, la amata frato kaj
    fidela diakono kaj kunservanto en la Sinjoro,</l>
  <l n='8'>kiun mi sendis al
    vi &gcirc;uste por tio, ke vi scii&gcirc;u pri nia farto, kaj ke li konsolu
    viajn korojn,</l>
  <l n='9'>kune kun Onesimo, la fidela kaj amata frato, kiu
    estas el vi. Ili sciigos vin pri &ccirc;iuj &ccirc;i tieaj aferoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Salutas vin Aristar&hcirc;o, mia kunmalliberulo, kaj Marko, kuzo de
    Barnabas (pri kiu vi ricevis ordonojn: se li venos al vi, akceptu
    lin),</l>
  <l n='11'>kaj Jesu, nomata Justo, kiuj estas el la cirkumcido;
    tiuj solaj estas miaj kunlaborantoj por la regno de Dio, kiuj
    estis al mi konsolilo.</l>
  <l n='12'>Salutas vin Epafras, kiu estas el vi,
    servisto de Kristo Jesuo, &ccirc;iam klopodeganta pro vi en siaj
    pre&gcirc;oj, por ke vi staru perfektaj kaj konvinkitaj en la tuta volo
    de Dio.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar mi atestas pri li, ke li havas multan fervoron pro
    vi, kaj pro tiuj, kiuj estas en Laodikea, kaj en Hierapolis.</l>
  <l n='14'>Salutas vin Luko, la amata kuracisto, kaj Demas.</l>
  <l n='15'>Salutu la
    fratojn en Laodikea, kaj Nimfason, kaj la eklezion en ilia domo.</l>
  <l n='16'>Kaj kiam la epistolo estos legita &ccirc;e vi, faru, ke &gcirc;i estu
    legata anka&ubreve; en la eklezio en Laodikea; kaj ke vi anka&ubreve; legu la
    epistolon el Laodikea.</l>
  <l n='17'>Kaj diru al Ar&hcirc;ipo: Zorgu pri la
    diakoneco, kiun vi ricevis en la Sinjoro, por ke vi plenumu &gcirc;in.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>La saluto per la propra mano de mi, Pa&ubreve;lo. Memoru miajn
    katenojn. Graco estu kun vi.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: I. TESALONIKANOJ -->

        <div type='book' n='52' id='libro_1te' rend='doc'>

          <index index='content' level1='I. TESALONIKANOJ'/>
          <head>LA UNUA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>TESALONIKANOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo kaj Silvano kaj Timoteo al la eklezio de la Tesalonikanoj
    en Dio, la Patro, kaj la Sinjoro Jesuo Kristo: Graco al vi kaj
    paco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Ni &ccirc;iam dankas Dion pri vi &ccirc;iuj, memorigante pri vi en niaj
    pre&gcirc;oj;</l>
  <l n='3'>memorante sen&ccirc;ese vian laboron de fido kaj penadon de
    amo kaj paciencon de espero al nia Sinjoro Jesuo Kristo, anta&ubreve;
    nia Dio kaj Patro;</l>
  <l n='4'>sciante, fratoj, amataj de Dio, vian
    elekton,</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar nia evangelio venis al vi ne nur parole, sed anka&ubreve;
    kun potenco kaj kun la Sankta Spirito kaj plena certigo; vi
    scias, kiaj homoj ni &ccirc;e vi montri&gcirc;is pro vi.</l>
  <l n='6'>Kaj vi fari&gcirc;is
    imitantoj de ni kaj de la Sinjoro, ricevinte la vorton en multe
    da aflikto, kun &gcirc;ojo de la Sankta Spirito;</l>
  <l n='7'>tiel, ke vi fari&gcirc;is
    modelo por &ccirc;iuj kredantoj en Makedonujo kaj en la A&hcirc;aja lando.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar de vi la vorto de la Sinjoro estas dise&hcirc;ita ne nur en
    Makedonujo kaj la A&hcirc;aja lando, sed en &ccirc;iu loko via fido al Dio
    disvasti&gcirc;is, tiel, ke ni ne bezonas diri ion.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar ili mem pri
    ni rakontas, kian alvenon ni havis &ccirc;e vi; kaj kiel vi vin turnis
    al Dio for de idoloj, por servi vivantan kaj veran Dion,</l>
  <l n='10'>kaj
    atendi Lian Filon el la &ccirc;ielo, la Filon, kiun Li levis el la
    mortintoj, Jesuon, kiu nin savas de la estonta kolerego.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar vi mem scias, fratoj, ke nia alveno al vi ne montri&gcirc;is
    senfrukta;</l>
  <l n='2'>sed suferinte kaj insultite en Filipi, kiel vi
    scias, ni kura&gcirc;i&gcirc;is en nia Dio prediki al vi la evangelion de Dio
    meze de granda konflikto.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar nia instruado ne devenis de
    eraro, nek de malpureco, kaj &gcirc;i ne estas kun ruzo;</l>
  <l n='4'>sed kiel Dio
    nin aprobis, por konfidi al ni la evangelion, tiel ni parolas,
    por pla&ccirc;i ne al homoj, sed al Dio, kiu esploras niajn korojn.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar, kiel vi scias, ni neniam trovi&gcirc;is kun vortoj flataj, nek kun
    avideca preteksto (Dio estas atestanto),</l>
  <l n='6'>nek celante homan
    gloron &ccirc;e vi a&ubreve; &ccirc;e iu alia, kvankam ni povis esti al vi &scirc;ar&gcirc;aj,
    kiel apostoloj de Kristo.</l>
  <l n='7'>Sed ni estis mildaj inter vi, kiel
    vartistino, fleganta siajn proprajn infanojn;</l>
  <l n='8'>tiel same ni,
    sentante por vi koran inklinon, volonte tiam dividus kun vi, ne
    nur la evangelion de Dio, sed anka&ubreve; niajn proprajn animojn, &ccirc;ar
    vi fari&gcirc;is por ni tre karaj.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar vi memoras, fratoj, nian
    penadon kaj laboregon: nokte kaj tage laborante, por ke ni ne
    fari&gcirc;u &scirc;ar&gcirc;o por iu el vi, ni predikadis al vi la evangelion de
    Dio.</l>
  <l n='10'>Vi estas atestantoj, kaj Dio anka&ubreve;, kiel sankte kaj juste
    kaj senkulpe ni kondutis &ccirc;e vi kredantoj;</l>
  <l n='11'>kiel vi scias, ke
    por &ccirc;iu el vi ni estis kiel patro &ccirc;e siaj infanoj, vin admonante
    kaj kura&gcirc;igante, kaj petegante,</l>
  <l n='12'>ke vi iradu inde je Dio, kiu
    vin vokas en Sian regnon kaj gloron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Pro &ccirc;i tio anka&ubreve; ni sen&ccirc;ese dankas Dion, ke ricevinte per nia
    parolo la vorton de Dio, vi akceptis ne la homan vorton, sed,
    kiel &gcirc;i vere estas, la Dian vorton, kiu anka&ubreve; energias en vi,
    kiuj kredas.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar vi, fratoj, fari&gcirc;is imitantoj de la eklezioj
    de Dio en Kristo Jesuo, kiuj estas en Judujo; &ccirc;ar tiajn samajn
    suferojn vi anka&ubreve; spertis &ccirc;e viaj samlandanoj, kiajn tiuj &ccirc;e la
    Judoj,</l>
  <l n='15'>kiuj mortigis la Sinjoron Jesuo kaj la profetojn, kaj
    nin elpelis, kaj ne pla&ccirc;as al Dio, kaj estas kontra&ubreve;uloj al &ccirc;iuj
    homoj;</l>
  <l n='16'>ili malhelpis al ni prediki al la nacianoj, por ke ili
    savi&gcirc;u, por kompletigi &ccirc;iam la sumon de siaj pekoj; kaj sur ilin
    venis la kolero &gcirc;is ekstrema mezuro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Sed, fratoj, ni, senigite je vi dum kelka tempo, persone, ne
    kore, des pli fervore klopodis vidi vian viza&gcirc;on kun multa
    sopiro;</l>
  <l n='18'>&ccirc;ar ni deziris veni al vi; mi, Pa&ubreve;lo, tion deziris pli
    ol unufoje; sed malhelpis nin Satano.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar kio estas nia
    espero, a&ubreve; &gcirc;ojo, a&ubreve; krono de singratulado? &Ccirc;u &gcirc;i ja ne estas vi,
    anta&ubreve; nia Sinjoro Jesuo Kristo &ccirc;e lia alveno?</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar vi estas nia
    gloro kaj nia &gcirc;ojo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kiam do ni jam ne povis resti trankvilaj, ni decidis esti
    lasitaj solaj en Ateno;</l>
  <l n='2'>kaj ni sendis Timoteon, nian fraton kaj
    servanton de Dio en la evangelio de Kristo, por firmigi vin kaj
    konsoli vin pri via fido,</l>
  <l n='3'>por ke neniu estu &scirc;ancelita de tiuj
    afliktoj; &ccirc;ar vi mem scias, ke ili apartenas al nia sorto.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar
    kiam ni estis &ccirc;e vi, ni anta&ubreve;diris al vi, ke ni nepre suferos;
    kaj tio efektive okazis, kiel vi ja scias.</l>
  <l n='5'>Pro tio mi anka&ubreve;,
    kiam mi jam ne povis resti trankvila, sendis, por ke mi certi&gcirc;u
    pri via fido, pro timo, ke eble la tentanto vin tentis kaj ke nia
    laboro fari&gcirc;os senutila.</l>
  <l n='6'>Sed kiam Timoteo, &jcirc;us veninte al ni de
    vi, donis al ni bonajn sciigojn pri via fido kaj via amo, kaj ke
    vi &ccirc;iam memoras nin bonkore, sopirante vidi nin, kiel ni anka&ubreve;
    vin,</l>
  <l n='7'>pro tio ni konsoli&gcirc;is, fratoj, pri vi, en &ccirc;ia nia mal&gcirc;ojo
    kaj aflikto, per via fido;</l>
  <l n='8'>&ccirc;ar nun ni vivas, se vi staras firme
    en la Sinjoro.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar kian dankon ni povas repagi al Dio pri vi,
    pro la tuta &gcirc;ojo, per kiu ni &gcirc;ojas pro vi anta&ubreve; Dio;</l>
  <l n='10'>nokte kaj
    tage pre&gcirc;ante fervore, ke ni povu vidi vian viza&gcirc;on kaj
    perfektigi la mankojn de via fido?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Nia Dio kaj Patro mem kaj nia Sinjoro Jesuo direktu nian vojon
    al vi;</l>
  <l n='12'>kaj la Sinjoro pligrandigu kaj abundigu &ccirc;e vi la amon
    de unu al la alia kaj al &ccirc;iuj, kiel ni amas vin;</l>
  <l n='13'>por ke li
    faru viajn korojn senkulpaj kaj sanktaj anta&ubreve; nia Dio kaj Patro,
    &ccirc;e la alveno de nia Sinjoro Jesuo kun &ccirc;iuj liaj sanktuloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Fine do, fratoj, ni petegas kaj admonas vin en la Sinjoro
    Jesuo, ke kiamaniere vi lernis de ni, kiel vi devus iradi kaj
    pla&ccirc;i al Dio (kaj vi ja tiel iradas), tiamaniere vi pli kaj pli
    abunde agu.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar vi scias, kian admonon ni donis al vi en la
    Sinjoro Jesuo.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar jen estas la volo de Dio, via sankti&gcirc;o, ke
    vi vin detenu de mal&ccirc;asteco;</l>
  <l n='4'>ke &ccirc;iu el vi sciu preni al si sian
    propran a&jcirc;on en sankteco kaj honoro,</l>
  <l n='5'>ne en la pasio de volupto,
    kiel la nacianoj, kiuj ne konas Dion;</l>
  <l n='6'>ke neniu peku kaj trompu
    sian fraton en &ccirc;i tio; &ccirc;ar la Eternulo estas ven&gcirc;anto en &ccirc;io tio,
    kiel anka&ubreve; ni anta&ubreve;avertis vin kaj atestis.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar Dio nin vokis
    ne por malpureco, sed por sankti&gcirc;o.</l>
  <l n='8'>Tiu do, kiu malakceptas,
    malakceptas ne homon, sed Dion, kiu donas al vi Sian Sanktan
    Spiriton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Sed pri amo al la frataro, vi ne bezonas, ke oni skribu al vi,
    &ccirc;ar vi mem estas instruitaj de Dio ami unu la alian;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar vi ja
    tion faras al &ccirc;iuj fratoj, kiuj estas en la tuta Makedonujo. Sed
    ni admonas vin, fratoj, ke vi amu pli kaj pli abunde,</l>
  <l n='11'>kaj ke
    vi celu esti kvietaj, kaj fari viajn proprajn aferojn, kaj labori
    per viaj manoj, &gcirc;uste kiel ni al vi ordonis;</l>
  <l n='12'>por ke vi iradu
    konvene anta&ubreve; tiuj, kiuj estas ekstere, kaj por ke nenio al vi
    manku.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed ni ne volas, fratoj, ke vi ne sciu pri tiuj, kiuj
    endormi&gcirc;is; por ke vi ne mal&gcirc;oju, kiel la ceteraj, kiuj havas
    nenian esperon.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar se ni kredas, ke Jesuo mortis kaj
    relevi&gcirc;is, tiel anka&ubreve; tiujn, kiuj endormi&gcirc;is en Jesuo, Dio
    venigos kun li.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar ni diras al vi per la vorto de la Sinjoro,
    ke ni, kiuj estos vivaj, restantaj &gcirc;is la alveno de la Sinjoro,
    tute ne havos lokon anta&ubreve; la endormi&gcirc;intoj.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar la Sinjoro mem
    malsupreniros de la &ccirc;ielo, kun signalkrio, kun la vo&ccirc;o de la
    &ccirc;efan&gcirc;elo, kaj kun la trumpeto de Dio; kaj la mortintoj en Kristo
    levi&gcirc;os la unuaj;</l>
  <l n='17'>poste ni, kiuj vivas, ankora&ubreve; restantaj,
    estos kune kun ili suprenkaptitaj en la nubojn, por renkonti la
    Sinjoron en la aero; kaj tiel ni estos por &ccirc;iam kun la Sinjoro.</l>
  <l n='18'>Tial per tiuj vortoj konsolu unu la alian.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed pri la tempoj kaj okazoj, fratoj, vi ne bezonas, ke oni
    skribu al vi.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar vi mem tute bone scias, ke la tago de la
    Sinjoro venas, kiel &scirc;telisto en la nokto.</l>
  <l n='3'>Dum oni diras: Paco
    kaj sendan&gcirc;ereco, tiam subita detruo venas sur ilin, kiel
    naskodoloro al gravedulino, kaj ili tute ne forsavi&gcirc;os.</l>
  <l n='4'>Sed vi,
    fratoj, ne estas en mallumo tiel, ke tiu tago vin trafus kiel
    &scirc;telisto;</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar vi &ccirc;iuj estas filoj de lumo kaj filoj de la tago;
    ni ne estas el la nokto, nek el mallumo;</l>
  <l n='6'>tial ni ne dormu, kiel
    la ceteraj, sed ni viglu kaj estu sobraj.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar kiuj dormas, tiuj
    dormas en la nokto; kaj kiuj ebrii&gcirc;as, tiuj ebrii&gcirc;as en la nokto.</l>
  <l n='8'>Sed &ccirc;ar ni estas el la tago, ni estu sobraj, surmetante la
    kirason de fido kaj amo, kaj, kiel kaskon, la esperon de savo.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar Dio nin destinis ne al kolero, sed al la ricevo de savado per
    nia Sinjoro Jesuo Kristo,</l>
  <l n='10'>kiu mortis por ni, por ke ni vivu
    kune kun li, &ccirc;u ni maldormos a&ubreve; dormos.</l>
  <l n='11'>Tial admonu vin
    reciproke kaj edifu unu la alian, kiel anka&ubreve; vi jam faradas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Sed ni petegas vin, fratoj, koni tiujn, kiuj laboras &ccirc;e vi kaj
    estras &ccirc;e vi en la Sinjoro kaj vin admonas,</l>
  <l n='13'>kaj estimi ilin
    treege kun amo pro ilia laboro. Estu pacemaj unu kun la alia.</l>
  <l n='14'>Kaj ni petas vin, fratoj, admonu la senordulojn, kura&gcirc;igu la
    nebravulojn, subtenu la malfortulojn, estu paciencaj kontra&ubreve;
    &ccirc;iuj.</l>
  <l n='15'>Zorgu, ke neniu redonu al iu malbonon por malbono; sed
    &ccirc;iam sekvu tion, kio estas bona, unu por alia kaj por &ccirc;iuj.</l>
  <l n='16'>&Gcirc;oju &ccirc;iam;</l>
  <l n='17'>pre&gcirc;u sen&ccirc;ese;</l>
  <l n='18'>pri &ccirc;io donu dankon; &ccirc;ar tia
    estas la volo de Dio en Kristo Jesuo pri vi.</l>
  <l n='19'>Ne estingu la
    Spiriton;</l>
  <l n='20'>ne malestimu profeta&jcirc;ojn;</l>
  <l n='21'>elprovu &ccirc;ion; tenu
    firme tion, kio estas bona;</l>
  <l n='22'>detenu vin de &ccirc;ia formo de
    malbono.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Kaj la Dio de paco vin sanktigu tute; kaj via spirito kaj
    animo kaj korpo estu plene konservitaj sen kulpo, &ccirc;e la alveno de
    nia Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  <l n='24'>Fidela estas Tiu, kiu vin vokas, kiu
    anka&ubreve; faros.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Fratoj, pre&gcirc;u por ni.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>Salutu &ccirc;iujn fratojn per sankta kiso.</l>
  <l n='27'>Mi solene petegas vin
    per la Sinjoro, ke oni legu &ccirc;i tiun epistolon anta&ubreve; la tuta
    frataro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='28'>La graco de nia Sinjoro Jesuo Kristo estu kun vi.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: II. TESALONIKANOJ -->

        <div type='book' n='53' id='libro_2te' rend='doc'>

          <index index='content' level1='II. TESALONIKANOJ'/>
          <head>LA DUA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>TESALONIKANOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo kaj Silvano kaj Timoteo al la eklezio de la Tesalonikanoj
    en Dio, nia Patro, kaj la Sinjoro Jesuo Kristo:</l>
  <l n='2'>Graco al vi kaj
    paco de Dio, la Patro, kaj de la Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Ni devas &ccirc;iam danki Dion pro vi, fratoj, kiel estas ja dece,
    pro tio, ke via fido kreskas treege, kaj abundas via reciproka
    amo de &ccirc;iu al &ccirc;iu,</l>
  <l n='4'>tiel, ke ni mem fanfaronas pri vi en la
    eklezioj de Dio, pro via pacienco kaj fido sub &ccirc;iuj viaj
    persekutoj kaj afliktoj, kiujn vi elportadas;</l>
  <l n='5'>tio estas
    evidenta signo de la justa ju&gcirc;o de Dio; por ke vi montri&gcirc;u indaj
    je la regno de Dio, por kiu vi anka&ubreve; suferas;</l>
  <l n='6'>&ccirc;ar estas justa&jcirc;o
    &ccirc;e Dio redoni afliktojn al tiuj, kiuj vin afliktas,</l>
  <l n='7'>kaj al vi,
    la afliktataj, ripozon kun ni, &ccirc;e la malka&scirc;i&gcirc;o de la Sinjoro
    Jesuo el la &ccirc;ielo kun la an&gcirc;eloj de lia potenco,</l>
  <l n='8'>en flamanta
    fajro, por venigi ven&gcirc;on sur tiujn, kiuj ne konas Dion kaj ne
    obeas al la evangelio de nia Sinjoro Jesuo;</l>
  <l n='9'>kiuj suferos
    punadon, eternan detruon de anta&ubreve; la viza&gcirc;o de la Sinjoro kaj de
    la gloro de lia potenco,</l>
  <l n='10'>kiam li venos por esti glorata en
    siaj sanktuloj, kaj esti admirata &ccirc;e &ccirc;iuj, kiuj ekkredis (&ccirc;ar nia
    atestado &ccirc;e vi estis kredata) en tiu tago.</l>
  <l n='11'>Por tiu celo ni
    anka&ubreve; konstante pre&gcirc;as por vi, ke nia Dio vin trovu indaj je la
    voko, kaj kun potenco plenumu &ccirc;iun bonvolon de boneco kaj &ccirc;iun
    laboron de fido;</l>
  <l n='12'>por ke la nomo de nia Sinjoro Jesuo estu
    glorata en vi, kaj vi en li, la&ubreve; la graco de nia Dio kaj la
    Sinjoro Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Nun ni petegas vin, fratoj, koncerne la alvenon de nia Sinjoro
    Jesuo Kristo kaj nian alkolekti&gcirc;on al li,</l>
  <l n='2'>ke vi ne fari&gcirc;u
    facile skueblaj mense, kaj ne konsterni&gcirc;u, &ccirc;u per spirito, a&ubreve; per
    parolo, a&ubreve; per letero &scirc;ajne de ni, kvaza&ubreve; la tago de la Sinjoro
    jam apudestus;</l>
  <l n='3'>neniu vin trompu iamaniere; &ccirc;ar nepre anta&ubreve;e
    okazos la apostateco, kaj la homo de peko malka&scirc;i&gcirc;os, la filo de
    pereo,</l>
  <l n='4'>kiu kontra&ubreve;metas sin kaj levas sin super &ccirc;ion, kion oni
    nomas Dio a&ubreve; adoras; tiel, ke li sidas en la templo de Dio,
    elmontrante sin, kvaza&ubreve; li estas Dio.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;u vi ne memoras, ke mi
    diris tion al vi, dum mi estis kun vi?</l>
  <l n='6'>Kaj nun vi scias, kio
    malhelpas, por ke li malka&scirc;i&gcirc;u siatempe.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la mistero de
    maljusteco jam energias; sed restas ankora&ubreve; la malhelpanto, &gcirc;is
    li estos formovita.</l>
  <l n='8'>Kaj tiam malka&scirc;i&gcirc;os la maljustulo, kiun la
    Sinjoro Jesuo detruos per la spiro de sia bu&scirc;o kaj neniigos per
    la apero de sia alveno;</l>
  <l n='9'>tiun, kies alveno estas pro la energio
    de Satano kun &ccirc;ia potenco kaj kun signoj kaj mensogaj mirinda&jcirc;oj,</l>
  <l n='10'>kaj kun &ccirc;ia trompo de maljusteco por la pereantoj, pro tio, ke
    ili ne ricevis la amon al la vero por esti savitaj.</l>
  <l n='11'>Kaj pro
    tio Dio sendas al ili energion de eraro, tiel, ke ili kredos
    mensogon;</l>
  <l n='12'>por ke estu ju&gcirc;ataj &ccirc;iuj, kiuj ne kredis la veron,
    sed trovis plezuron en maljusteco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed ni devas &ccirc;iam danki Dion pro vi, fratoj, amataj de la
    Sinjoro, pro tio, ke Dio vin elektis de la komenco al savo en la
    sanktigo de la Spirito kaj kredo al la vero;</l>
  <l n='14'>al kiu Li vin
    vokis per nia evangelio, por la akiro de la gloro de nia Sinjoro
    Jesuo Kristo.</l>
  <l n='15'>Tial, fratoj, staru firme, kaj tenu la
    tradiciojn, kiujn vi lernis &ccirc;u per parolo, a&ubreve; per ia letero nia.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Nia Sinjoro Jesuo Kristo mem, kaj Dio, nia Patro, kiu nin amis
    kaj al ni donis eternan konsolon kaj bonan esperon per graco,</l>
  <l n='17'>konsolu viajn korojn kaj fortigu ilin por &ccirc;ia bona faro kaj
    vorto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Fine, fratoj, pre&gcirc;u por ni, ke la vorto de la Sinjoro
    disvasti&gcirc;u kaj estu glorata, kiel anka&ubreve; &ccirc;e vi;</l>
  <l n='2'>kaj ke ni
    forsavi&gcirc;u de senprudentaj kaj malbonaj homoj; &ccirc;ar ne &ccirc;e &ccirc;iuj
    estas la fido.</l>
  <l n='3'>Sed fidela estas la Sinjoro, kiu vin fortikigos
    kaj vin defendos kontra&ubreve; la malbonulo.</l>
  <l n='4'>Sed ni fidas la Sinjoron
    rilate vin, ke vi faras kaj faros tion, kion ni ordonas.</l>
  <l n='5'>Kaj la
    Sinjoro direktu viajn korojn en la amon al Dio kaj en la
    paciencon de Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Ni ordonas al vi, fratoj, en la nomo de la Sinjoro Jesuo
    Kristo, ke vi vin apartigu for de &ccirc;iu frato, kiu iradas senorde
    kaj ne la&ubreve; la tradicio, kiun oni ricevis de ni.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar vi mem
    scias, kiel vi devas nin imiti; &ccirc;ar ni ne kondutis senorde inter
    vi;</l>
  <l n='8'>nek man&gcirc;is panon donace de iu, sed per laboro kaj penado,
    nokte kaj tage laborante, por ke ni ne fari&gcirc;u &scirc;ar&gcirc;o por iu el vi;</l>
  <l n='9'>ne kvaza&ubreve; ni ne havus tian rajton, sed por estigi nin ekzemplo
    anta&ubreve; vi, ke vi nin imitu.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar e&ccirc; kiam ni estis &ccirc;e vi, la
    jenon ni ordonis al vi: Se iu ne volas labori, tiu anka&ubreve; ne
    man&gcirc;u.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar ni a&ubreve;das, ke inter vi iradas senorde kelkaj, kiuj
    tute ne laboras, sed en &ccirc;ies aferojn sin en&scirc;ovas.</l>
  <l n='12'>Tiajn ni
    ordonas kaj admonas pro la Sinjoro Jesuo Kristo, ke kviete ili
    laboru kaj man&gcirc;u sian propran panon.</l>
  <l n='13'>Sed vi, fratoj, ne laci&gcirc;u
    en bonfarado.</l>
  <l n='14'>Sed se iu ne obeos al la parolo de &ccirc;i tiu nia
    epistolo, rimarku tiun, kaj ne estu por li kamaradoj, por ke li
    honti&gcirc;u.</l>
  <l n='15'>Tamen ne rigardu lin kiel malamikon, sed admonu lin
    kiel fraton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>La Sinjoro de paco mem donu al vi pacon &ccirc;iutempe kaj
    &ccirc;iumaniere. La Sinjoro estu kun vi &ccirc;iuj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>La saluto de mi, Pa&ubreve;lo, per mia propra mano, kiu estas la
    signo en &ccirc;iu epistolo; tiel mi skribas.</l>
  <l n='18'>La graco de nia
    Sinjoro Jesuo Kristo estu kun vi &ccirc;iuj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: I. TIMOTEO -->

        <div type='book' n='54' id='libro_1ti' rend='doc'>

          <index index='content' level1='I. TIMOTEO'/>
          <head>LA UNUA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>TIMOTEO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, apostolo de Kristo Jesuo, la&ubreve; la ordono de Dio, nia
    Savanto, kaj Kristo Jesuo, nia espero,</l>
  <l n='2'>al Timoteo, mia vera
    filo en fido: Graco, kompato, kaj paco de Dio, la Patro, kaj de
    Kristo Jesuo, nia Sinjoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kiel mi, ekironte en Makedonujon, petis vin resti en Efeso, por
    ke vi admonu kelkajn homojn, ke ili ne instruu alian doktrinon,</l>
  <l n='4'>nek atentu fabelojn kaj senfinajn genealogiojn, kiuj naskas
    diskutojn, pli ol tiun administradon de Dio, kiu estas la&ubreve; la
    fido &dash; tiel faru.</l>
  <l n='5'>Sed la celo de la admono estas amo el pura
    koro kaj bona konscienco kaj sincera fido;</l>
  <l n='6'>kion maltrafinte,
    kelkaj homoj sin deturnis al vanta babilado,</l>
  <l n='7'>dezirante esti
    instruistoj de la le&gcirc;o, kvankam ili ne komprenas tion, kion ili
    diras, nek tion, pri kio ili faras aserton.</l>
  <l n='8'>Sed ni scias, ke la
    le&gcirc;o estas bona, se oni &gcirc;in la&ubreve;le&gcirc;e uzas,</l>
  <l n='9'>sciante, ke la le&gcirc;o
    ekzistas ne por justulo, sed por homoj senle&gcirc;aj kaj malobeemaj,
    malpiaj kaj pekemaj, malsanktaj kaj profanaj, por
    patromortigantoj kaj patrinomortigantoj, hommortigantoj,</l>
  <l n='10'>mal&ccirc;astuloj kaj viruza&ccirc;antoj, hom&scirc;telistoj, mensogantoj,
    false&jcirc;urantoj, kaj &ccirc;io ajn alia kontra&ubreve;a al la sana doktrino;</l>
  <l n='11'>la&ubreve; la konfidita al mi evangelio de la gloro de la benata Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Mi dankas Kriston Jesuon, nian Sinjoron, kiu min kapabligas,
    tial, ke li trovis min fidela, destinante min al sia servado;</l>
  <l n='13'>kvankam mi anta&ubreve;e estis blasfemanto kaj persekutanto kaj
    insultanto; tamen mi ricevis kompaton, &ccirc;ar mi tion faris
    nesciante kaj nekredante;</l>
  <l n='14'>kaj la graco de nia Sinjoro abunde
    sufi&ccirc;egis kun fido kaj amo, kiuj estas en Kristo Jesuo.</l>
  <l n='15'>Fidinda estas la diro, kaj inda je plena akcepto, ke Kristo Jesuo
    envenis en la mondon, por savi pekantojn, el kiuj mi estas la
    &ccirc;efa;</l>
  <l n='16'>tamen pro tiu ka&ubreve;zo mi ricevis kompaton, por ke en mi,
    kiel la &ccirc;efa, Jesuo Kristo elmontru sian tutan paciencegon, kiel
    ekzemplo por tiuj, kiuj poste kredos al li por eterna vivo.</l>
  <l n='17'>Nun al la Re&gcirc;o eterna, senmorta, nevidebla, la sola Dio, estu
    honoro kaj gloro por &ccirc;iam kaj eterne. Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>&Ccirc;i tiun zorgadon mi komisias al vi, mia filo Timoteo, la&ubreve; la
    profeta&jcirc;oj, kiuj anta&ubreve;iris sur vin, ke per ili vi militadu la
    bonan militon,</l>
  <l n='19'>tenante la fidon kaj bonan konsciencon, kiun
    forpu&scirc;inte de si, kelkaj homoj &scirc;ippereis rilate la fidon;</l>
  <l n='20'>el
    kiuj estas Himeneo kaj Aleksandro, kiujn mi transdonis al Satano,
    por ke ili lernu ne blasfemi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi konsilas do, anta&ubreve; &ccirc;io, fari petegojn, pre&gcirc;ojn, propetadojn,
    dankojn por &ccirc;iuj;</l>
  <l n='2'>por re&gcirc;oj kaj &ccirc;iuj eminentuloj, por ke ni
    vivadu trankvile kaj kviete en plena pieco kaj seriozeco.</l>
  <l n='3'>Tio
    estas bona kaj akceptebla anta&ubreve; Dio, nia Savanto,</l>
  <l n='4'>kiu volas, ke
    &ccirc;iuj homoj estu savitaj kaj venu al la scio de la vero.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar
    ekzistas unu Dio, kaj unu interulo inter Dio kaj homoj, homo,
    Kristo Jesuo,</l>
  <l n='6'>kiu sin donis kiel ela&ccirc;eta&jcirc;on por &ccirc;iuj, ateston
    elmontrotan en konvenaj tempoj;</l>
  <l n='7'>por kio mi estas nomita
    predikisto kaj apostolo (mi diras la veron, mi ne mensogas),
    instruisto por la nacianoj en fido kaj vero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Mi deziras do, ke la viroj pre&gcirc;u en &ccirc;iu loko, levante sanktajn
    manojn, sen kolero kaj disputado.</l>
  <l n='9'>Tiel same, ke virinoj sin
    vestu per decaj vestoj, kun modesteco kaj sobreco; ne kun
    harplekta&jcirc;oj, a&ubreve; oro, a&ubreve; perloj, a&ubreve; multekostaj vestoj;</l>
  <l n='10'>sed
    (kio konvenas al virinoj konfesantaj la piecon) per bonfaroj.</l>
  <l n='11'>Virino lernu en kvieteco kun &ccirc;ia submeti&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Sed mi ne permesas
    al virino instruadi, nek regi super viro, sed esti en kvieteco.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar Adam krei&gcirc;is la unua, poste Eva;</l>
  <l n='14'>kaj Adam ne trompi&gcirc;is;
    sed la virino, trompite, falis en pekon;</l>
  <l n='15'>sed &scirc;i savi&gcirc;os per la
    naskado, se ili da&ubreve;ras en fido kaj amo kaj sankti&gcirc;o kun sobreco.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Fidinda estas la diro: Se iu celas episkopecon, tiu deziras
    bonan laboron.</l>
  <l n='2'>Episkopo do devas esti neripro&ccirc;ebla, edzo de unu
    edzino, sobra, moderema, ordema, gastama, instruema,</l>
  <l n='3'>ne
    vindrinkema, ne batema; sed mildanima, ne disputema, ne
    monamanto;</l>
  <l n='4'>reganta bone sian propran domanaron, tenante siajn
    gefilojn sub regado kun &ccirc;ia seriozeco</l>
  <l n='5'>(sed se iu ne scias regi
    sian propran domon, kiel li zorgos pri la eklezio de Dio?);</l>
  <l n='6'>ne
    novico, por ke li ne &scirc;velu per fiereco kaj ne falu en la
    kondamnon de la diablo.</l>
  <l n='7'>Krom tio li devas havi bonan ateston de
    la eksteruloj, por ke li ne falu en ripro&ccirc;on kaj kaptilon de la
    diablo.</l>
  <l n='8'>Tiel same diakonoj devas esti seriozaj, ne duflanke
    parolantaj, ne tro amantaj vinon, ne avidantaj malhonoran gajnon;</l>
  <l n='9'>tenantaj la misteron de la fido en pura konscienco.</l>
  <l n='10'>Kaj tiuj
    anka&ubreve; estu unue provitaj; poste ili servu kiel diakonoj, se ili
    estos neripro&ccirc;eblaj.</l>
  <l n='11'>Virinoj anka&ubreve; devas esti seriozaj, ne
    kalumniantoj, sobraj, fidelaj pri &ccirc;io.</l>
  <l n='12'>La diakonoj estu edzoj
    de po unu edzino, regantaj bone siajn gefilojn kaj siajn proprajn
    domojn.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar tiuj, kiuj bone servadis kiel diakonoj, akiras al
    si bonan gradon kaj grandan kura&gcirc;on en la fido, kiu estas en
    Kristo Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>&Ccirc;i tion mi skribas al vi, esperante veni al vi balda&ubreve;,</l>
  <l n='15'>sed
    se mi prokrastos, por ke vi komprenu, kiel oni devas konduti en
    la domo de Dio, kiu estas la eklezio de la vivanta Dio, la kolono
    kaj bazo de la vero.</l>
  <l n='16'>Kaj la&ubreve; konsento, granda estas la mistero
    de pieco: Tiu, kiu elmontri&gcirc;is en la karno, pravi&gcirc;is en la
    spirito, estis vidita de an&gcirc;eloj, pripredikita &ccirc;e la nacioj,
    prikredita en la mondo, prenita supren en gloro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed la Spirito klare diras, ke en la venontaj tempoj kelkaj
    defalos de la fido, atentante delogantajn spiritojn kaj
    doktrinojn de demonoj,</l>
  <l n='2'>per la hipokriteco de trompantoj, kiuj
    havas la konsciencon ka&ubreve;terizitan kvaza&ubreve; per brule varmega fero,</l>
  <l n='3'>admonante ne edzi&gcirc;i, kaj deteni sin de man&gcirc;a&jcirc;oj, kiujn Dio
    kreis por ke ili estu danke ricevitaj de tiuj, kiuj kredas kaj
    scias la veron.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar &ccirc;iu kreita&jcirc;o de Dio estas bona, kaj nenio
    devas esti for&jcirc;etita, se oni &gcirc;in ricevas kun dankesprimo,</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar
    &gcirc;i estas sanktigita per la parolo de Dio kaj per pre&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Se vi memorigos la fratojn pri tio, vi estos bona servanto de
    Kristo Jesuo, nutrita per la vortoj de la fido kaj de la bona
    doktrino, kiun vi jam sekvis;</l>
  <l n='7'>sed forrifuzu profanajn kaj
    avinajn fabelojn. Kaj ekzercu vin al pieco;</l>
  <l n='8'>&ccirc;ar korpa ekzercado
    malmulte utilas; sed pieco utilas al &ccirc;io, havante promeson pri la
    nuna vivo kaj pri la estonta.</l>
  <l n='9'>Fidinda estas la diro, kaj inda
    je plena akcepto.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar por tio ni laboras kaj batalas, &ccirc;ar ni
    apogas nian esperon sur la vivantan Dion, kiu estas la Savanto de
    &ccirc;iuj homoj, precipe de la kredantoj.</l>
  <l n='11'>Tion ordonu kaj instruu.</l>
  <l n='12'>Neniu malestimu vian junecon, sed vi estu ekzemplo al la
    kredantoj, per parolo, per konduto, per amo, per fido, per
    &ccirc;asteco.</l>
  <l n='13'>&Gcirc;is mi venos, atentu legadon, konsilon, instruadon.</l>
  <l n='14'>Ne mal&scirc;atu la donacon, kiu estas en vi, donita al vi per
    profetado, kun la surmetado de la manoj de la presbiteraro.</l>
  <l n='15'>Estu diligenta pri tiuj aferoj; dedi&ccirc;u vin al ili, por ke via
    progreso evidenti&gcirc;u al &ccirc;iuj.</l>
  <l n='16'>Zorgu pri vi mem kaj pri via
    instruo. Persistu en tio; &ccirc;ar, tion farante, vi savos vin mem,
    kaj tiujn, kiuj vin a&ubreve;skultas.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ne ripro&ccirc;u maljunulon, sed konsilu lin, kiel patron; la pli
    junajn virojn, kiel fratojn;</l>
  <l n='2'>la maljunulinojn, kiel patrinojn;
    la pli junajn virinojn, kiel fratinojn, kun &ccirc;ia &ccirc;asteco.</l>
  <l n='3'>Respektu tiujn vidvinojn, kiuj estas efektive vidvinoj.</l>
  <l n='4'>Sed se
    iu vidvino havas filojn a&ubreve; nepojn, &ccirc;i tiuj lernu unue montri
    piecon &ccirc;e sia propra familio kaj rekompenci siajn gepatrojn; &ccirc;ar
    tio estas akceptebla anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='5'>Tiu, kiu estas efektiva vidvino
    kaj izolitino, apogas sian esperon sur Dion, kaj persistas en
    petegoj kaj pre&gcirc;oj nokte kaj tage.</l>
  <l n='6'>Sed la voluptamanta, ankora&ubreve;
    vivante, malvivas.</l>
  <l n='7'>Tion anka&ubreve; ordonu, por ke ili estu sen
    ripro&ccirc;o.</l>
  <l n='8'>Sed se iu ne zorgas pri siaj propraj, kaj precipe pri
    siaj familianoj, tiu malkonfesis la fidon, kaj estas pli malbona
    ol nekredanto.</l>
  <l n='9'>Estu registrata kiel vidvino tiu, kiu havas ne
    malpli ol sesdek jarojn, estis edzino de unu viro,</l>
  <l n='10'>estas bone
    atestata pri bonfarado, edukis infanojn, gastigis fremdulojn,
    lavis la piedojn de la sanktuloj, helpis la suferantojn, kaj
    sekvis &ccirc;ian bonfaradon.</l>
  <l n='11'>Sed la pli junajn vidvinojn
    malakceptu; &ccirc;ar post kiam ili ekfari&gcirc;os luksemaj kontra&ubreve; Kristo,
    ili deziras edzini&gcirc;i,</l>
  <l n='12'>meritante kondamnon, &ccirc;ar ili vantigis
    sian unuan fidon.</l>
  <l n='13'>Krom tio ili lernas esti senutilaj,
    rondirante de domo al domo; kaj ne sole senutilaj, sed anka&ubreve;
    babilemaj kaj sintrudemaj, parolante nekonvena&jcirc;ojn.</l>
  <l n='14'>Mi volas
    do, ke la pli junaj edzini&gcirc;u, nasku infanojn, mastrumadu, ne donu
    al la malamiko pretekston por kalumnio;</l>
  <l n='15'>&ccirc;ar kelkaj jam
    turni&gcirc;is flanken post Satano.</l>
  <l n='16'>Se iu kredantino havas
    vidvinojn, &scirc;i helpu ilin, kaj la eklezio ne estu &scirc;ar&gcirc;ata; por ke
    &gcirc;i helpu la efektivajn vidvinojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>La presbiteroj, kiuj regas bone, estu rigardataj kiel indaj je
    duobla honoro, precipe tiuj, kiuj laboras super la vorto kaj
    instruado.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar la Skribo diras: Ne fermu la bu&scirc;on al bovo
    dra&scirc;anta. Kaj: La laboristo meritas sian salajron.</l>
  <l n='19'>Kontra&ubreve;
    presbitero ne akceptu denuncon krom &ccirc;e du a&ubreve; tri atestantoj.</l>
  <l n='20'>La pekintojn ripro&ccirc;u anta&ubreve; la okuloj de &ccirc;iuj, por ke la ceteraj
    anka&ubreve; timu.</l>
  <l n='21'>Mi admonas vin anta&ubreve; Dio kaj Kristo Jesuo kaj la
    elektitaj an&gcirc;eloj, ke vi zorgu pri tiuj aferoj sen anta&ubreve;ju&gcirc;o,
    farante nenion pro partieco.</l>
  <l n='22'>Sur neniun surmetu la manojn tro
    rapidece, kaj ne estu partoprenanto en la pekoj de aliaj;
    konservu vin &ccirc;asta.</l>
  <l n='23'>Ne plu estu akvotrinkanto, sed uzu iom da
    vino pro la stomako kaj viaj oftaj malfortoj.</l>
  <l n='24'>La pekoj de unuj
    estas evidentaj, anta&ubreve;irantaj al la ju&gcirc;o; kaj aliajn homojn ili
    sekvas.</l>
  <l n='25'>Tiel same anka&ubreve; ekzistas bonaj faroj, kiuj estas
    evidentaj, kaj la alispecaj ne povas esti ka&scirc;itaj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;iuj subjugaj sklavoj rigardu siajn estrojn kiel indajn je &ccirc;ia
    honoro, por ke la nomo de Dio kaj la doktrino ne estu
    blasfemataj.</l>
  <l n='2'>Kaj tiuj, kiuj havas kredantajn estrojn, ne
    malestimu ilin tial, ke ili estas fratoj, sed servu al ili tiom
    pli, &ccirc;ar tiuj, kiuj partoprenas en la Didonaco, estas fidelaj kaj
    amataj. Tion instruu kaj konsilu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Se iu instruas malsame kaj ne konsentas al sanaj vortoj, la
    vortoj de nia Sinjoro Jesuo Kristo, kaj al la la&ubreve;pieca doktrino,</l>
  <l n='4'>tiu estas fanfaronema, nenion sciante, sed malsana je demandoj
    kaj privortaj diskutoj, de kiuj naski&gcirc;as envio, malpaco,
    malla&ubreve;doj, malbonaj suspektoj,</l>
  <l n='5'>disputadoj de homoj mense
    perversigitaj kaj senigitaj je la vero, supozantaj, ke la pieco
    estas gajnilo.</l>
  <l n='6'>Sed la pieco kun kontenteco estas granda
    gajnilo;</l>
  <l n='7'>&ccirc;ar ni nenion enportis en la mondon, kaj ni ne povas
    ion forporti;</l>
  <l n='8'>sed havante man&gcirc;a&jcirc;ojn kaj vestojn, ni estos per
    tio kontentaj.</l>
  <l n='9'>Tamen tiuj, kiuj volas ri&ccirc;i&gcirc;i, falas en tenton
    kaj kaptilon kaj multajn malsa&gcirc;ajn kaj malutilajn dezirojn tiajn,
    kiaj dronigas la homojn en detruo kaj pereo.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar la amo al
    mono estas radiko de &ccirc;ia malbono; celante al tio, kelkaj forvagis
    de la fido kaj sin trapikis per multaj mal&gcirc;ojoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Sed vi, ho homo de Dio, forsavi&gcirc;u de tiaj aferoj, kaj sekvu
    justecon, piecon, fidon, amon, paciencon, mildecon.</l>
  <l n='12'>Batalu la
    bonan batalon de la fido, kaj ektenu la eternan vivon, al kiu vi
    estas vokita kaj konfesis la bonan konfeson anta&ubreve; multaj
    atestantoj.</l>
  <l n='13'>Mi vin admonas anta&ubreve; Dio, kiu &ccirc;ion vivigadas, kaj
    anta&ubreve; Kristo Jesuo, kiu anta&ubreve; Pontio Pilato atestis la bonan
    konfeson,</l>
  <l n='14'>ke vi plenumu la ordonon sen makulo, sen ripro&ccirc;o,
    &gcirc;is la apero de nia Sinjoro Jesuo Kristo,</l>
  <l n='15'>kiun aperon en Siaj
    propraj tempoj montros Tiu, kiu estas la benata kaj sola
    Potenculo, la Re&gcirc;o de re&gcirc;oj kaj Sinjoro de sinjoroj,</l>
  <l n='16'>kiu sola
    havas senmortecon, lo&gcirc;ante en lumo neatingebla, kaj kiun neniu
    vidis nek povas vidi, al kiu estu honoro kaj potenco eterna.
    Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Admonu tiujn, kiuj estas ri&ccirc;aj en la nuna mondo, ke ili ne
    estu arogantaj, kaj ke ili apogu sian esperon ne sur la
    malcertecon de la ri&ccirc;o, sed sur Dion, kiu donas al ni ri&ccirc;e &ccirc;ion
    por &gcirc;uado;</l>
  <l n='18'>ke ili bone agadu, ke ili estu ri&ccirc;aj je bonaj
    faroj, ke ili estu pretaj disdoni, simpatiemaj;</l>
  <l n='19'>provizante por
    si bonan fundamenton kontra&ubreve; la venonta tempo, por ke ili ektenu
    la efektivan vivon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Ho Timoteo, gardu tion, kio estas komisiita al vi, deturnante
    vin for de la babiladoj kaj kontra&ubreve;paroloj de la falsenomata
    scio;</l>
  <l n='21'>kiun konfesante, kelkaj maltrafis rilate la fidon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='21'>Graco estu kun vi.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: II. TIMOTEO -->

        <div type='book' n='55' id='libro_2ti' rend='doc'>

          <index index='content' level1='II. TIMOTEO'/>
          <head>LA DUA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL LA <lb/>TIMOTEO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, apostolo de Kristo Jesuo, per la volo de Dio, la&ubreve; la
    promeso de vivo, kiu estas en Kristo Jesuo,</l>
  <l n='2'>al Timoteo, mia
    amata filo: Graco, kompato, kaj paco de Dio, la Patro, kaj de
    Kristo Jesuo, nia Sinjoro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Mi dankas Dion, kiun mi adoras de post miaj praavoj kun pura
    konscienco, ke konstantan memoron mi havas pri vi en miaj pre&gcirc;oj,
    nokte kaj tage</l>
  <l n='4'>sopirante vidi vin, memorante viajn larmojn, por
    ke mi pleni&gcirc;u de &gcirc;ojo;</l>
  <l n='5'>ricevinte rememoron pri la sincera fido,
    kiu estas en vi, kaj kiu lo&gcirc;is unue en via avino Lois kaj en via
    patrino E&ubreve;nike, kaj, mi konvinki&gcirc;is, en vi anka&ubreve;.</l>
  <l n='6'>Pro tio mi
    memorigas vin, ke vi reekbruligu la donacon de Dio, kiu estas en
    vi per la surmetado de miaj manoj.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar Dio donis al ni spiriton
    ne de malkura&gcirc;eco, sed de potenco kaj amo kaj sinregado.</l>
  <l n='8'>Ne
    hontu do pri la atesto de nia Sinjoro, nek pri mi, lia
    malliberulo; sed kunelportu suferojn kun la evangelio la&ubreve; la
    potenco de Dio,</l>
  <l n='9'>kiu nin savis kaj vokis per sankta voko, ne la&ubreve;
    niaj faroj, sed la&ubreve; Sia propra anta&ubreve;intenco kaj la&ubreve; la graco
    donita al ni en Kristo Jesuo anta&ubreve; tempoj eternaj,</l>
  <l n='10'>sed nun
    malka&scirc;ita per la apero de nia Savanto Jesuo Kristo, kiu neniigis
    la morton kaj enlumigis la vivon kaj la senmortecon per la
    evangelio,</l>
  <l n='11'>al kiu mi estas nomita predikisto kaj apostolo kaj
    instruisto.</l>
  <l n='12'>Pro tio mi anka&ubreve; suferas tiel; tamen mi ne hontas;
    &ccirc;ar mi konas tiun, al kiu mi kredis, kaj mi konvinki&gcirc;is, ke li
    havas la povon gardi mian konfidita&jcirc;on &gcirc;is tiu tago.</l>
  <l n='13'>Konservu
    la modelon de sanaj vortoj, kiujn vi a&ubreve;dis de mi, en fido kaj
    amo, kiuj estas en Kristo Jesuo.</l>
  <l n='14'>La bonan konfidita&jcirc;on gardu
    per la Sankta Spirito, kiu lo&gcirc;as en ni.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Vi scias, ke forturni&gcirc;is de mi &ccirc;iuj en Azio, el kiuj estas
    Figelo kaj Hermogenes.</l>
  <l n='16'>La Sinjoro donu kompaton al la domo de
    Onesiforo; &ccirc;ar li ofte min refre&scirc;igis, kaj li ne hontis pri mia
    kateno,</l>
  <l n='17'>sed kiam li estis en Romo, li elser&ccirc;is min tre
    diligente kaj min trovis</l>
  <l n='18'>(la Sinjoro donu al li, ke li trovu
    kompaton &ccirc;e la Sinjoro en tiu tago), kaj vi scias tre bone, kiom
    da servoj li faris en Efeso.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Vi do, mia filo, fortiki&gcirc;u en la graco, kiu estas en Kristo
    Jesuo.</l>
  <l n='2'>Kaj kion vi de mi a&ubreve;dis inter multaj atestantoj, tion
    transdonu al fidelaj homoj, kompetentaj instrui anka&ubreve; aliajn.</l>
  <l n='3'>Vi do elportu suferojn, kiel bona militisto de Jesuo Kristo.</l>
  <l n='4'>Neniu militanto sin implikas en la aferojn de &ccirc;i tiu vivo; por ke
    li pla&ccirc;u al sia varbinto.</l>
  <l n='5'>Kaj se iu konkuras kiel atleto, li ne
    estas kronata, se li ne la&ubreve;regule konkuris.</l>
  <l n='6'>La laboranta
    terkultivisto devas la unua partopreni en la fruktoj.</l>
  <l n='7'>Konsideru
    tion, kion mi diras; &ccirc;ar la Sinjoro donos al vi komprenon pri
    &ccirc;io.</l>
  <l n='8'>Memoru Jesuon Kriston, levitan el la mortintoj, el la
    idaro de David, la&ubreve; mia evangelio;</l>
  <l n='9'>en &gcirc;i mi elportas suferadon
    &gcirc;is ligiloj, kiel krimulo, sed la vorto de Dio ne estas ligita.</l>
  <l n='10'>Tial mi suferas &ccirc;ion pro la elektitoj, por ke ili anka&ubreve; atingu
    la en Kristo Jesuo savon kun gloro eterna.</l>
  <l n='11'>Fidinda estas la
    diro: &Ccirc;ar se ni mortis kun li, ni anka&ubreve; vivos kun li;</l>
  <l n='12'>se ni
    suferas, ni anka&ubreve; re&gcirc;os kun li; se ni malkonfesos lin, li anka&ubreve;
    nin malkonfesos;</l>
  <l n='13'>se ni malfidas, li restas fidela; &ccirc;ar li ne
    povas malkonfesi sin mem.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Memorigu ilin pri tio, admonante ilin anta&ubreve; la Sinjoro, ke ili
    ne vortobatalu, kio estas neniel utila, kun risko de &scirc;ancelo por
    la a&ubreve;dantoj.</l>
  <l n='15'>Klopodu prezenti vin &ccirc;e Dio kiel aprobita,
    laboranto senripro&ccirc;a, &gcirc;uste pritaksante la vorton de la vero.</l>
  <l n='16'>Sed evitu profanajn babiladojn; &ccirc;ar ili iros anta&ubreve;en al pli multe
    da malpieco,</l>
  <l n='17'>kaj ilia parolo dismordos kiel gangreno; el kiuj
    estas Himeneo kaj Fileto,</l>
  <l n='18'>kiuj pri la vero eraris, dirante, ke
    la relevi&gcirc;o estas jam pasinta; kaj ili renversas la fidon de
    kelkaj.</l>
  <l n='19'>Tamen la firma fundamento de Dio staras, havante la
    jenan sigelon: La Sinjoro konas tiujn, kiuj estas liaj, kaj:
    Foriru de maljusteco &ccirc;iu, kiu nomas la nomon de la Sinjoro.</l>
  <l n='20'>Sed en granda domo estas vazoj ne nur oraj kaj ar&gcirc;entaj, sed
    anka&ubreve; lignaj kaj argilaj, kaj unuj por honoro kaj aliaj por
    malhonoro.</l>
  <l n='21'>Se do iu purigos sin de &ccirc;i tiuj, li estos vazo por
    honoro, sanktigita, ta&ubreve;ga por la mastro, pretigita por &ccirc;iu bona
    laboro.</l>
  <l n='22'>Sed forkuru de junulaj voluptoj, kaj sekvu justecon,
    fidon, amon, pacon, kune kun tiuj, kiuj vokas la Sinjoron el pura
    koro.</l>
  <l n='23'>Sed malsa&gcirc;ajn kaj neklerajn demandojn evitu, sciante, ke
    ili naskas malpacojn.</l>
  <l n='24'>Kaj la servisto de la Sinjoro devas ne
    malpaci, sed esti afabla al &ccirc;iuj, instruema, tolerema,</l>
  <l n='25'>en
    humileco instruante tiujn, kiuj kontra&ubreve;staras; eble Dio donos al
    ili penton, por ke ili venu al scio de la vero,</l>
  <l n='26'>kaj por ke ili
    sobraj eli&gcirc;u el la kaptilo de la diablo, kaptite de li, por
    plenumi lian volon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed sciu, ke en la lastaj tagoj venos dan&gcirc;eraj tempoj.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar
    homoj estos sinamantaj, monamantaj, fanfaronemaj, arogantaj,
    insultemaj, malobeemaj al gepatroj, sendankaj, nesanktaj,</l>
  <l n='3'>neparencamaj, nepacigeblaj, kalumniemaj, nesinregantaj,
    malmildaj, ne bonamantaj,</l>
  <l n='4'>perfidemaj, pasiemaj, ventoplenaj,
    plezuron amantaj pli ol Dion;</l>
  <l n='5'>havante &scirc;ajnon de pieco, sed
    neinte &gcirc;ian potencon; de &ccirc;i tiuj anka&ubreve; vin forturnu.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar el &ccirc;i
    tiuj estas tiuj, kiuj rampas en domojn, kaj forkaptas malsa&gcirc;ajn
    virinojn, &scirc;ar&gcirc;itajn de pekoj, forkondukatajn per diversaj
    voluptoj,</l>
  <l n='7'>&ccirc;iam lernantajn, kaj neniam kapablajn veni al la scio
    de la vero.</l>
  <l n='8'>Kaj kiel Janes kaj Jambres kontra&ubreve;staris al Moseo,
    tiel same &ccirc;i tiuj anka&ubreve; kontra&ubreve;staras al la vero, homoj kun
    malnobligita spirito, por la fido senvaloraj.</l>
  <l n='9'>Sed ili ne plu
    iros anta&ubreve;en; &ccirc;ar ilia malsa&gcirc;eco evidenti&gcirc;os al &ccirc;iuj, kiel anka&ubreve;
    fari&gcirc;is &ccirc;e tiuj.</l>
  <l n='10'>Sed vi sekvis mian instruon, konduton, celon,
    fidon, toleremecon, amon, paciencon,</l>
  <l n='11'>persekutojn, suferojn,
    kiaj okazis al mi en Antio&hcirc;ia, en Ikonio, en Listra; kiajn
    persekutojn mi suferis; kaj el &ccirc;io tio la Sinjoro min savis.</l>
  <l n='12'>Jes, kaj &ccirc;iuj, kiuj volas vivi pie en Kristo Jesuo, estos
    persekutataj.</l>
  <l n='13'>Sed malbonaj homoj kaj ruzuloj &ccirc;iam iros anta&ubreve;en
    al pli granda malbono, trompantaj kaj trompataj.</l>
  <l n='14'>Sed restu vi
    en tio, kion vi lernis kaj pri kio vi certi&gcirc;is, sciante, de kiu
    vi &gcirc;in lernis,</l>
  <l n='15'>kaj ke jam de frua infaneco vi konas la
    sanktajn skribojn, kiuj povas fari vin sa&gcirc;a por savo per la fido,
    kiu estas en Kristo Jesuo.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;iu skriba&jcirc;o inspirita de Dio estas
    anka&ubreve; utila por instruo, por admono, por korekto, por disciplino
    en justeco;</l>
  <l n='17'>por ke la homo de Dio estu perfekta, plene
    provizita por &ccirc;iu bona laboro.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Mi ordonas al vi anta&ubreve; Dio, kaj anta&ubreve; Kristo Jesuo, kiu ju&gcirc;os
    la vivantojn kaj la mortintojn, kaj pro lia apero kaj lia regno;</l>
  <l n='2'>prediku la vorton; insistu &gcirc;ustatempe, mal&gcirc;ustatempe; konvinku,
    admonu, konsilu, en &ccirc;ia pacienco kaj instruado.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar venos
    tempo, kiam oni ne toleros la sanan instruon; sed havante
    jukantajn orelojn, amasigos al si instruantojn, la&ubreve; siaj deziroj;</l>
  <l n='4'>kaj ili deturnos de la vero sian orelon, kaj turnos sin flanken
    al fabeloj.</l>
  <l n='5'>Sed vi estu sobra en &ccirc;io, elportu suferojn, faru la
    laboron de evangeliisto, plenumu vian servadon.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar mi jam
    estas elver&scirc;ata kvaza&ubreve; ver&scirc;ofero, kaj venis la horo de mia
    foriro.</l>
  <l n='7'>Mi batalis la bonan batalon, mi finis la kuradon, mi
    gardis la fidon;</l>
  <l n='8'>de nun estas konservita por mi la krono de
    justeco, kiun la Sinjoro, la justa ju&gcirc;isto, donos al mi en tiu
    tago; kaj ne nur al mi, sed anka&ubreve; al &ccirc;iuj, kiuj amis lian aperon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Klopodu veni balda&ubreve; al mi;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar Demas min forlasis, amante la
    nunan mondon, kaj iris al Tesaloniko; Kreskens al Galatujo, Tito
    al Dalmatujo.</l>
  <l n='11'>Nur Luko estas kun mi. Prenu Markon kaj
    alkonduku lin kun vi, &ccirc;ar li utilas al mi por la servado.</l>
  <l n='12'>Sed
    Ti&hcirc;ikon mi sendis al Efeso.</l>
  <l n='13'>La mantelon, kiun mi lasis en
    Troas &ccirc;e Karpo, alportu, kiam vi venos, kaj la librojn, precipe
    la pergamenojn.</l>
  <l n='14'>Aleksandro, la kupristo, faris al mi multe da
    malbono; la Sinjoro redonos al li la&ubreve; liaj faroj;</l>
  <l n='15'>kontra&ubreve; li
    vi anka&ubreve; vin gardu, &ccirc;ar li multege kontra&ubreve;staris al niaj vortoj.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;e mia unua pledo, neniu staris kun mi, sed &ccirc;iuj min forlasis;
    tio ne estu kalkulita kontra&ubreve; ili.</l>
  <l n='17'>Sed la Sinjoro staris apud
    mi, kaj min fortigis, por ke per mi la anonco estu plene
    publikigita, kaj ke &ccirc;iuj nacianoj a&ubreve;du; kaj mi forsavi&gcirc;is el la
    bu&scirc;o de la leono.</l>
  <l n='18'>La Sinjoro min savos de &ccirc;iu malbona faro,
    kaj min savkondukos en sian &ccirc;ielan regnon; al li la gloro por
    &ccirc;iam kaj eterne. Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Salutu Priskilan kaj Akvilan kaj la domon de Onesiforo.</l>
  <l n='20'>Erasto restis en Korinto; sed Trofimon mi lasis malsanan en
    Mileto.</l>
  <l n='21'>Klopodu veni anta&ubreve; la vintro. Salutas vin E&ubreve;bulo kaj
    Pudens kaj Lino kaj Kla&ubreve;dia kaj &ccirc;iuj fratoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>La Sinjoro estu kun via spirito. Graco estu kun vi.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: TITO -->

        <div type='book' n='56' id='libro_tit' rend='doc'>

          <index index='content' level1='AL TITO'/>
          <head>LA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL <lb/>TITO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, servisto de Dio kaj apostolo de Jesuo Kristo, la&ubreve; la
    fido de la elektitoj de Dio, kaj la&ubreve; la scio de la vero, kiu
    estas la&ubreve; pieco,</l>
  <l n='2'>kun espero al eterna vivo, kiun la senmensoga
    Dio promesis anta&ubreve; la tempoj eternaj,</l>
  <l n='3'>sed &gcirc;ustatempe Li
    elmontris Sian vorton en la anonco, kiu estas al mi konfidita
    konforme al la ordono de Dio, nia Savanto;</l>
  <l n='4'>al Tito, mia vera
    filo la&ubreve; komuna fido: Graco kaj paco de Dio, la Patro, kaj de
    Kristo Jesuo, nia Savanto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Pro tio mi lasis vin en Kreto, ke vi aran&gcirc;u la aferojn
    mankohavajn kaj starigu presbiterojn en &ccirc;iu urbo, kiel mi ordonis
    al vi;</l>
  <l n='6'>se iu trovi&gcirc;as neripro&ccirc;ebla, edzo de unu edzino, kies
    infanoj estas kredantoj, kaj ne estas akuzitaj pri dibo&ccirc;o, nek
    ribelemaj.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar episkopo devas esti sen ripro&ccirc;o, kiel
    administranto de Dio; ne obstina, ne kolerema, ne drinkema, ne
    malpacema, ne avidanta malhonoran gajnon;</l>
  <l n='8'>sed gastama,
    bonamanta, sobra, justa, sankta, sinreganta,</l>
  <l n='9'>tenanta la fidelan
    vorton, kiu estas la&ubreve; la instruado, por ke li povu admoni pri la
    sana doktrino kaj anka&ubreve; refuti la kontra&ubreve;dirantojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>&Ccirc;ar ekzistas multaj homoj ribelemaj, vantaj parolantoj kaj
    trompistoj, precipe tiuj el la cirkumcido,</l>
  <l n='11'>kies bu&scirc;oj devas
    esti fermitaj; homoj, kiuj renversas tutajn domojn, instruantaj
    nekonvena&jcirc;ojn por malhonora gajno.</l>
  <l n='12'>Unu el ili, profeto
    samnacia, diris: La Kretanoj &ccirc;iam estas mensogantoj, malbonaj
    bestoj, mallaboremaj man&gcirc;eguloj.</l>
  <l n='13'>Tiu atesto estas vera. Tial
    akre ripro&ccirc;u ilin, por ke ili estu sanaj en la fido,</l>
  <l n='14'>ne
    atentante Judajn fabelojn, kaj ordonojn de tiuj homoj, kiuj
    deturnas sin de la vero.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;e la puraj, &ccirc;io estas pura; sed &ccirc;e
    la malpuraj kaj nekredantaj, nenio estas pura; sed ilia menso kaj
    ilia konscienco estas malpurigitaj.</l>
  <l n='16'>Ili pretendas koni Dion;
    sed per siaj agoj ili malkonfesas Lin, estante abomenaj kaj
    malobeemaj kaj por &ccirc;iu bona faro senvaloraj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed parolu vi tion, kio konvenas al la sana doktrino:</l>
  <l n='2'>ke la
    maljunuloj estu sobraj, seriozmienaj, prudentaj, sanaj en la
    fido, en amo en pacienco;</l>
  <l n='3'>ke la maljunulinoj tiel same estu je
    sintenado respektemaj, ne kalumniantoj, nek sklavigitaj de troa
    vino, sed instruantaj la bonon;</l>
  <l n='4'>por ke ili eduku la junulinojn
    ami siajn edzojn, ami siajn infanojn,</l>
  <l n='5'>esti prudentaj, &ccirc;astaj,
    hejme laborantaj, bonfaremaj, submeti&gcirc;emaj al siaj propraj edzoj,
    por ke la vorto de Dio ne estu blasfemita;</l>
  <l n='6'>konsilu tiel same la
    junulojn, ke ili estu prudentaj;</l>
  <l n='7'>pri &ccirc;io montrante vin ekzemplo
    de bonaj faroj, en via instruado montrante sincerecon,
    seriozecon,</l>
  <l n='8'>paroladon sanan, nekondamneblan; por ke la
    kontra&ubreve;ulo hontu, havante nenion malbonan diri kontra&ubreve; ni.</l>
  <l n='9'>Admonu sklavojn, ke ili estu submeti&gcirc;emaj al siaj propraj
    sinjoroj kaj pla&ccirc;antaj al ili en &ccirc;io; ne kontra&ubreve;diremaj,</l>
  <l n='10'>ne
    &scirc;telantaj, sed montrantaj &ccirc;ian bonan fidelecon; por ke ili ornamu
    en &ccirc;io la doktrinon de Dio, nia Savanto.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar jam aperis la
    graco de Dio, portante savon al &ccirc;iuj homoj,</l>
  <l n='12'>instruante nin, ke
    foriginte malpiecon kaj la&ubreve;mondajn dezirojn, ni vivadu sobre,
    juste, kaj pie en la nuna mondo,</l>
  <l n='13'>atendantaj la feli&ccirc;an esperon
    kaj la malka&scirc;on de la gloro de nia granda Dio kaj Savanto, Jesuo
    Kristo,</l>
  <l n='14'>kiu donis sin por ni, por ela&ccirc;eti nin el &ccirc;ia
    maljusteco kaj por purigi al si popolon propran, fervoran pri
    bonaj faroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Tion parolu, kaj konsilu kaj ripro&ccirc;u kun &ccirc;ia a&ubreve;toritato. Neniu
    vin malestimu.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Memorigu ilin, ke ili submeti&gcirc;u al regantoj kaj estroj, ke ili
    estu obeemaj, pretaj por &ccirc;iu bona laboro,</l>
  <l n='2'>ke ili ne parolu
    malbonon pri iu ajn, estu ne malpacemaj, sed dol&ccirc;animaj,
    montrantaj &ccirc;ian mildecon al &ccirc;iuj homoj.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar ni anka&ubreve; estis iam
    malsa&gcirc;aj, malobeemaj, trompitaj, servantaj al diversaj pasioj kaj
    voluptoj, vivantaj en malico kaj envio, malamindaj, kaj
    malamantaj unu la alian.</l>
  <l n='4'>Sed kiam aperis la boneco de Dio, nia
    Savanto, kaj Lia amo al homoj,</l>
  <l n='5'>ne per laboroj faritaj en
    justeco, kiujn ni mem farus, sed la&ubreve; Sia kompato Li savis nin,
    per la lavado de renasko, kaj per la renovigo de la Sankta
    Spirito,</l>
  <l n='6'>kiun Li ri&ccirc;e surver&scirc;is sur nin per Jesuo Kristo, nia
    Savanto;</l>
  <l n='7'>por ke ni, justigite per Lia graco, fari&gcirc;u heredantoj
    la&ubreve; la espero de eterna vivo.</l>
  <l n='8'>Fidinda estas la diro, kaj mi
    volas, ke pri tio vi atestadu kun certeco, por ke tiuj, kiuj
    ekkredis al Dio, zorgu pri bonaj faroj. Tiuj aferoj estas bonaj
    kaj utilaj al la homoj;</l>
  <l n='9'>sed evitu malsa&gcirc;ajn demandojn kaj
    genealogiojn kaj diskutojn kaj prile&gcirc;ajn disputojn, &ccirc;ar ili
    montri&gcirc;as senutilaj kaj vanaj.</l>
  <l n='10'>Se iu estas herezulo ankora&ubreve;
    post unua admono kaj dua, evitu tiun,</l>
  <l n='11'>sciante, ke tia homo
    perversi&gcirc;is kaj pekas, estante memkondamnita.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kiam mi sendos al vi Artemason a&ubreve; Ti&hcirc;ikon, rapidu veni al mi
    al Nikopolis; &ccirc;ar mi decidis travintri tie.</l>
  <l n='13'>Anta&ubreve;en irigu
    Zenason, la le&gcirc;iston, kaj Apoloson sur ilia voja&gcirc;o kiel eble plej
    rapide, por ke nenio manku al ili.</l>
  <l n='14'>Kaj niaj amikoj anka&ubreve; lernu
    da&ubreve;rigi bonajn laborojn, por necesaj bezonoj, por ke ili ne estu
    senfruktaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>&Ccirc;iuj, kiuj estas &ccirc;e mi, vin salutas. Salutu vi tiujn, kiuj
    amas nin en la fido.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='15'>Graco estu kun vi &ccirc;iuj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: FILEMON -->

        <div type='book' n='57' id='libro_flm' rend='doc'>

          <index index='content' level1='AL FILEMON'/>
          <head>LA EPISTOLO DE LA APOSTOLO PA&Ubreve;LO AL <lb/>FILEMON</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pa&ubreve;lo, malliberulo por Kristo Jesuo, kaj Timoteo, la frato, al
    Filemon, nia amato kaj kunlaboranto,</l>
  <l n='2'>kaj al Apfia, la fratino,
    kaj al Ar&hcirc;ipo, nia kunbatalanto, kaj al la eklezio en via domo:</l>
  <l n='3'>Graco al vi kaj paco de Dio, nia Patro, kaj de la Sinjoro Jesuo
    Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Mi &ccirc;iam dankas mian Dion, memorigante pri vi en miaj pre&gcirc;oj,</l>
  <l n='5'>a&ubreve;dinte pri via amo kaj pri la fido, kiun vi havas al la Sinjoro
    Jesuo kaj al &ccirc;iuj sanktuloj;</l>
  <l n='6'>por ke la partoprenado en via fido
    fari&gcirc;u energia per la sciigo de &ccirc;iu bona&jcirc;o, kiu estas en vi, por
    Kristo.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar mi tre &gcirc;ojis kaj havis multon da konsolo pro via
    amo, &ccirc;ar la koroj de la sanktuloj refre&scirc;i&gcirc;is per vi, frato mia.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kvankam do mi havas plenan kura&gcirc;on en Kristo, por ordoni al vi
    tion, kio estas konvena,</l>
  <l n='9'>tamen pro la amo mi preferas petegi
    tia, kia mi estas, Pa&ubreve;lo, maljunulo kaj nun anka&ubreve; malliberulo pro
    Kristo Jesuo;</l>
  <l n='10'>mi petegas vin koncerne mian filon, kiun mi
    naskis en miaj katenoj; tio estis Onesimo,</l>
  <l n='11'>kiu estis iam
    senutila por vi, sed nun estas utila por vi kaj por mi;</l>
  <l n='12'>mi &jcirc;us
    resendis al vi lin mem, alivorte, mian propran koron;</l>
  <l n='13'>lin mi
    volonte ja tenus apud mi, por ke anstata&ubreve; vi li estu al mi
    helpanto en la ligiloj de la evangelio;</l>
  <l n='14'>sed mi nenion volis
    fari sen via konsento; por ke via boneco estu ne kvaza&ubreve; deviga,
    sed la&ubreve;vola.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar eble li pro tio estas apartigita for de vi
    por kelka tempo, por ke vi havu lin por &ccirc;iam;</l>
  <l n='16'>jam ne kiel
    sklavon, sed kiel pli bonan ol sklavo, kiel fraton amatan,
    precipe por mi, sed des pli por vi, kaj en la karno kaj en la
    Sinjoro.</l>
  <l n='17'>Se vi do rigardas min kiel kunulon, akceptu lin tiel
    same, kiel min mem.</l>
  <l n='18'>Se tamen li faris ian malhonesta&jcirc;on, a&ubreve;
    &scirc;uldas ion al vi, tion enkalkulu en mian konton;</l>
  <l n='19'>mi, Pa&ubreve;lo,
    skribas per mia propra mano, mi &gcirc;in repagos; mi tamen ne diras al
    vi, ke vi viaparte &scirc;uldas al mi e&ccirc; vin mem.</l>
  <l n='20'>Jes, frato mia,
    lasu min havi plezuron de vi en la Sinjoro; refre&scirc;igu mian koron
    en Kristo.</l>
  <l n='21'>Fidante pri via obeo, mi skribas al vi, sciante, ke
    vi faros e&ccirc; pli multe, ol kiom mi diras.</l>
  <l n='22'>Sed krom tio pretigu
    por mi gasto&ccirc;ambron; &ccirc;ar mi esperas, ke mi, la&ubreve; viaj pre&gcirc;oj,
    estos donita al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Salutas vin Epafras, mia kunmalliberulo en Kristo Jesuo,</l>
  <l n='24'>Marko, Aristar&hcirc;o, Demas, Luko, miaj kunlaborantoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>La graco de nia Sinjoro Jesuo Kristo estu kun via spirito.
    Amen.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: HEBREOJ -->

        <div type='book' n='58' id='libro_heb' rend='doc'>

          <index index='content' level1='AL LA HEBREOJ'/>
          <head>LA EPISTOLO AL LA <lb/>HEBREOJ</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Dio, kiu multafoje kaj multamaniere parolis en la tempo antikva
    al niaj patroj en la profetoj,</l>
  <l n='2'>en tiuj lastaj tagoj parolis al
    ni en Filo, kiun Li nomis heredanto de &ccirc;io, per kiu anka&ubreve; Li
    faris la monda&gcirc;ojn,</l>
  <l n='3'>kiu, estante la elbrilo de Lia gloro kaj
    plena bildo de Lia substanco, kaj subtenante &ccirc;ion per la vorto de
    sia potenco, kaj farinte la elpurigon de niaj pekoj, sidi&gcirc;is
    dekstre de la Majesto en alta&jcirc;oj;</l>
  <l n='4'>fari&gcirc;inte tiom pli granda ol
    la an&gcirc;eloj, kiom pli bonegan nomon ol ili li heredis.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar al
    kiu el la an&gcirc;eloj Li iam diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>Vi estas Mia Filo,<lb/>
         Hodia&ubreve; Mi vin naskis?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>kaj denove:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>Mi estos al li Patro,<lb/>
         Kaj li estos al Mi Filo?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj ankora&ubreve;, kiam Li enkondukas la unuenaskiton en la mondon,
    Li diras: Kaj klini&gcirc;u anta&ubreve; li &ccirc;iuj an&gcirc;eloj de Dio.</l>
  <l n='7'>Kaj pri la
    an&gcirc;eloj Li diras:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>Kiu faras la ventojn Liaj senditoj,<lb/>
         Flamantan fajron Liaj servantoj;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>sed pri la Filo:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>Via trono estas Dia trono por &ccirc;iam kaj eterne;<lb/>
         La sceptro de via regno estas sceptro de justeco.<lb/></l>
  <l n='9'>Vi amas virton kaj malamas malvirton;<lb/>
         Tial Dio, via Dio, oleis vin per oleo de &gcirc;ojo pli ol viajn<lb/>
              kamaradojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='10'>En antikveco Vi, ho Eternulo, fondis la teron,<lb/>
         Kaj la &ccirc;ielo estas la faro de Viaj manoj.<lb/></l>
  <l n='11'>Ili pereos, sed Vi restos;<lb/>
         Kaj &ccirc;iuj ili eluzi&gcirc;os kiel vesto,<lb/></l>
  <l n='12'>Kiel veston Vi ilin &scirc;an&gcirc;os, kaj ili &scirc;an&gcirc;i&gcirc;os.<lb/>
         Sed Vi restas la sama,<lb/>
         Kaj Viaj jaroj ne fini&gcirc;os.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Sed al kiu el la an&gcirc;eloj Li iam diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='13'>Sidu dekstre de Mi,<lb/>
         &Gcirc;is Mi faros viajn malamikojn benketo por viaj piedoj?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>&Ccirc;u ne estas ili &ccirc;iuj spiritoj servantaj, elsendataj, por servi
    al tiuj, kiuj estas heredontoj de la savo?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Pro tio ni devas pli diligente atenti la a&ubreve;dita&jcirc;ojn, por ke ni
    de ili ne forflosu.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar se la vorto parolata per an&gcirc;eloj
    montri&gcirc;is konstanta, kaj &ccirc;iu deklini&gcirc;o kaj malobeo ricevis justan
    rekompencon,</l>
  <l n='3'>kiamaniere ni forsavi&gcirc;os, mal&scirc;atinte tian gravan
    savon? kiu, unue ekanoncite per la Sinjoro, estas konfirmita al
    ni de la a&ubreve;dintoj;</l>
  <l n='4'>dum Dio anka&ubreve; kunatestis per signoj kaj
    mirinda&jcirc;oj kaj diversaj potenca&jcirc;oj kaj disdonoj de la Sankta
    Spirito, la&ubreve; Sia volo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>&Ccirc;ar ne al an&gcirc;eloj Li submetis la estontan mondon, pri kiu ni
    paroladas.</l>
  <l n='6'>Sed iu atestis ie, dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='6'>Kio estas homo, ke Vi lin memoras?<lb/>
         Kio estas homido, ke Vi pensas pri li?<lb/></l>
  <l n='7'>Vi malaltigis lin malmulte anta&ubreve; la an&gcirc;eloj,<lb/>
         Per honoro kaj beleco Vi lin kronis.<lb/>
         Vi faris lin reganto super la farita&jcirc;oj de Viaj manoj;<lb/></l>
  <l n='8'>&Ccirc;ion Vi metis sub liajn piedojn.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>&Ccirc;ar, metante &ccirc;ion sub lin, Li nenion lasis ne submetita. Sed nun
    ni ankora&ubreve; ne vidas &ccirc;ion submetita sub lin.</l>
  <l n='9'>Sed la malmulte sub
    la an&gcirc;eloj malaltigitan Jesuon ni vidas, pro la sufero de morto,
    kronita per honoro kaj beleco, por ke per la favoro de Dio li
    gustumu morton por &ccirc;iu.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar konvenis al Li, por kiu &ccirc;io estas,
    kaj de kiu &ccirc;io estas, alkondukanta multajn filojn al gloro,
    perfektigi per suferado la estron de ilia savo.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar la
    sanktiganto kaj la sanktigatoj estas &ccirc;iuj el unu; pro tiu ka&ubreve;zo
    li ne hontas nomi ilin fratoj,</l>
  <l n='12'>dirante:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='12'>Mi predikos Vian nomon al miaj fratoj,<lb/>
         En la mezo de popola kunveno mi Vin gloros.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj anka&ubreve;: Mi fidos Lin. Kaj anka&ubreve;: Jen mi kaj la infanoj,
    kiujn Dio donis al mi.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar do la infanoj partoprenas en sango
    kaj karno, li anka&ubreve; mem egale partoprenis en ili, por ke per
    morto li neniigu tiun, kiu havis la potencon de morto, tio estas
    la diablo,</l>
  <l n='15'>kaj liberigu tiujn, kiuj per timo de morto dum la
    tuta vivo estis subigitaj al sklaveco.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar vere li ektenas ne
    an&gcirc;elojn, sed la idaron de Abraham li ektenas.</l>
  <l n='17'>Tial li devis
    en &ccirc;io simili&gcirc;i al siaj fratoj, por ke li fari&gcirc;u kompatema kaj
    fidela &ccirc;efpastro en la aferoj de Dio, por fari repacigon por la
    pekoj de la popolo.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar per tio, ke li mem, tentate, suferis,
    li povas helpi la tentatojn.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tial, fratoj sanktaj, partoprenantaj en &ccirc;iela voko, pripensu la
    Apostolon kaj &Ccirc;efpastron de nia konfeso, Jesuon,</l>
  <l n='2'>kiu estis
    fidela al Tiu, kiu nomis lin kiel anka&ubreve; Moseo en Lia domo.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar
    &ccirc;i tiu estas rigardita kiel inda je tiom pli granda gloro ol
    Moseo, kiom pli grandan honoron, ol la domo, havas &gcirc;ia
    stariginto.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar &ccirc;iu domo estas starigita de iu; sed la
    stariginto de &ccirc;io estas Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj Moseo ja estis fidela en Lia
    tuta domo, kiel servanto, por atesta&jcirc;o pri tio, kio estis
    parolota;</l>
  <l n='6'>sed Kristo, kiel filo super Lia domo; kies domo ni
    estas, se ni tenos nian kura&gcirc;on kaj la &gcirc;ojadon de nia espero
    firmaj &gcirc;is la fino.</l>
  <l n='7'>Tial, kiel diras la Sankta Spirito:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>Hodia&ubreve;, se vi a&ubreve;skultas Lian vo&ccirc;on,<lb/></l>
  <l n='8'>Ne obstinigu vian koron, kiel en la indignigo,<lb/>
         Kiel en la tago de la tento en la dezerto,<lb/></l>
  <l n='9'>Kiam viaj patroj Min incitis,<lb/>
         Esploris kaj vidis Miajn farojn kvardek jarojn.<lb/></l>
  <l n='10'>Pro tio Mi indignis kontra&ubreve; tiu generacio,<lb/>
         Kaj Mi diris: Ili &ccirc;iam estas kun koro mal&gcirc;usta,<lb/>
         Kaj ili ne volas koni Miajn vojojn;<lb/></l>
  <l n='11'>Tial Mi &jcirc;uris en Mia kolero,<lb/>
         Ke ili ne venos en Mian ripozejon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Gardu vin, fratoj, ke ne estu en iu el vi koro malbona de
    nekredemo, en defalo de la vivanta Dio;</l>
  <l n='13'>sed konsilu unu la
    alian &ccirc;iutage, dum estas nomate hodia&ubreve;, por ke neniu el vi estu
    obstinigita per la trompeco de peko;</l>
  <l n='14'>&ccirc;ar ni fari&gcirc;is
    partoprenantoj en Kristo, se la komencon de nia certi&gcirc;o ni tenos
    firma &gcirc;is la fino;</l>
  <l n='15'>dum estas dirite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='15'>Hodia&ubreve;, se vi a&ubreve;skultas Lian vo&ccirc;on,<lb/>
         Ne obstinigu vian koron, kiel en la indignigo.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>&Ccirc;ar kiuj, a&ubreve;skultinte, indignigis? &ccirc;u ne &ccirc;iuj elirintoj el
    Egiptujo per Moseo?</l>
  <l n='17'>Kaj kontra&ubreve; kiuj Li indignis kvardek
    jarojn? &ccirc;u ne kontra&ubreve; la pekintoj, kies korpoj falis en la
    dezerto?</l>
  <l n='18'>Kaj al kiuj Li &jcirc;uris, ke ili ne venos en Lian
    ripozejon, krom al la neobeantoj?</l>
  <l n='19'>Kaj ni vidas, ke ili pro
    nekredemo ne povis enveni.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ni do timu, ke, kiam al ni restas promeso veni en Lian
    ripozejon, iu el vi eble &scirc;ajne malatingos &gcirc;in.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar al ni anka&ubreve;
    estas evangelio anoncita tiel same, kiel al ili; sed al ili la
    a&ubreve;dita parolo ne utilis, ne miksite kun fido &ccirc;e la a&ubreve;dantoj.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar ni ekkredintoj venas en la ripozejon, kiel Li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='3'>Tial Mi &jcirc;uris en Mia kolero,<lb/>
         Ke ili ne venos en Mian ripozejon;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='3'>kvankam la farita&jcirc;oj estis finitaj jam de post la fondo de la
    mondo.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar Li diris ie pri la sepa tago jene: Kaj Dio ripozis
    en la sepa tago de Sia tuta laboro;</l>
  <l n='5'>kaj anka&ubreve; jene:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>Ili ne venos en Mian ripozejon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>&Ccirc;ar restas do por iuj veni en &gcirc;in, kaj tiuj, al kiuj la
    evangelio unue estis predikita, ne envenis pro malobeo,</l>
  <l n='7'>denove
    Li difinis iun tagon, dirante en David: Hodia&ubreve;, post tiom da
    tempo; kiel estas dirite:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>Hodia&ubreve;, se vi a&ubreve;skultas Lian vo&ccirc;on,<lb/>
         Ne obstinigu vian koron.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>&Ccirc;ar se Josuo al ili estus doninta ripozon, Li ne parolus poste
    pri alia tago.</l>
  <l n='9'>Tial restas sabata ripozo por la popolo de Dio.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar tiu, kiu venis en sian ripozejon, anka&ubreve; mem ripozas de
    siaj faroj, kiel Dio de Siaj.</l>
  <l n='11'>Ni klopodu do veni en tiun
    ripozejon, por ke neniu falu la&ubreve; la sama ekzemplo de malobeo.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar la vorto de Dio estas viva kaj energia, kaj pli akra ol &ccirc;ia
    glavo dutran&ccirc;a, kaj penetranta &gcirc;is divido de la animo kaj
    spirito, kaj de artikoj kaj medolo, kaj kritikanta la pensojn kaj
    celojn de la koro.</l>
  <l n='13'>Kaj ne ekzistas kreita&jcirc;o ka&scirc;ita anta&ubreve; Lia
    vidado; sed &ccirc;io estas nuda kaj evidenta al la okuloj de Tiu, al
    kiu nia afero rilatas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Havante do &ccirc;efpastron grandan, trapasintan la &ccirc;ielon, Jesuon,
    la Filon de Dio, ni tenu firme nian konfeson.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar ni havas
    &ccirc;efpastron ne tian, kiu ne povus simpatii kun niaj malforta&jcirc;oj,
    sed tentitan en &ccirc;io tiel same, tamen sen peko.</l>
  <l n='16'>Ni do alvenu
    kun kura&gcirc;o al la trono de graco, por ke ni ricevu kompaton kaj
    trovu gracon por &gcirc;ustatempa helpo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar &ccirc;iu &ccirc;efpastro, prenata el inter homoj, pro homoj estas
    difinita por aferoj rilatantaj al Dio, por ke li oferu kaj
    donacojn kaj oferojn pro pekoj;</l>
  <l n='2'>povante indulgi tiujn, kiuj
    estas malkleraj kaj erarantaj, tial, ke li mem estas &ccirc;irka&ubreve;ata de
    malforteco;</l>
  <l n='3'>kaj pro tio li devas, kiel por la popolo, tiel
    anka&ubreve; por si mem, oferi pro pekoj.</l>
  <l n='4'>Kaj neniu alprenas al si
    tiun honoron krom la vokato de Dio, tiel same, kiel Aaron.</l>
  <l n='5'>Tiel
    anka&ubreve; Kristo sin mem ne honoris, por fari&gcirc;i &ccirc;efpastro, sed lin
    honoris Tiu, kiu diris al li:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>Vi estas Mia Filo,<lb/>
         Hodia&ubreve; Mi vin naskis;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>kiel anka&ubreve; aliloke Li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='6'>Vi estas pastro por &ccirc;iam,<lb/>
         La&ubreve; la maniero de Melkicedek.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>En siaj karnaj tagoj, pre&gcirc;ojn kaj petegojn oferinte, kun forta
    kriado kaj larmoj, al Tiu, kiu povis lin savi el morto, kaj
    a&ubreve;dite pro sia pia timo,</l>
  <l n='8'>tiu, kvankam li estis Filo, tamen
    lernis obeon per tio, kion li suferis;</l>
  <l n='9'>kaj perfektigite, li
    fari&gcirc;is la fonto de eterna savo al &ccirc;iuj al li obeantaj;</l>
  <l n='10'>nomite
    de Dio &ccirc;efpastro la&ubreve; la maniero de Melkicedek.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Pri tiu ni havas dirota&jcirc;ojn multajn, kaj malfacile
    klarigeblajn tial, ke vi surdi&gcirc;is en a&ubreve;dado.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar kvankam vi
    jam devus esti instruistoj, vi ankora&ubreve; bezonas, ke oni instruu al
    vi, kiaj estas la komencaj elementoj de la orakoloj de Dio, kaj
    vi fari&gcirc;is bezonantoj de lakto kaj ne de solida nutra&jcirc;o.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar
    &ccirc;iu, kiu nutri&gcirc;as per lakto, estas nesperta rilate la vorton de
    justeco; &ccirc;ar li estas infaneto.</l>
  <l n='14'>Sed solida nutra&jcirc;o estas por
    la plena&gcirc;uloj, kiuj per uzado havas la sentojn ekzercitaj, por
    distingi inter bono kaj malbono.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tial, &ccirc;esigante la diskutadon pri la elementoj de Kristo, ni
    iru anta&ubreve;en al perfekti&gcirc;o, ne metante denove fundamenton de pento
    el malvivaj faroj kaj de fido al Dio,</l>
  <l n='2'>de la dogmaro pri baptoj,
    surmetado de manoj, de revivigo de mortintoj, de eterna ju&gcirc;o.</l>
  <l n='3'>Kaj tion ni faros, se Dio permesos.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar &ccirc;e tiuj, kiuj unufoje
    estas allumitaj kaj gustumis la &ccirc;ielan donon kaj fari&gcirc;is
    partoprenantoj en la Sankta Spirito,</l>
  <l n='5'>kaj gustumis la bonan
    vorton de Dio kaj la potencojn de la estonta mondo,</l>
  <l n='6'>kaj
    defalis, ne estas eble renovigi ilin ankora&ubreve; al pento, dum ili
    rekrucumas al si la Filon de Dio kaj elmetas lin al publika
    malhonoro.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar la tero, kiu entrinkis la pluvon, sur &gcirc;in ofte
    venantan, kaj produktas kreska&jcirc;ojn, ta&ubreve;gajn por tiuj, pro kiuj &gcirc;i
    anka&ubreve; estas kultivata, ricevas benon de Dio;</l>
  <l n='8'>sed se &gcirc;i donas
    dornojn kaj kardojn, &gcirc;i estas malaprobata kaj proksima al
    malbeno; &gcirc;ia fino estas en brulado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Sed ni certigas al ni aferojn pli bonajn pri vi, amatoj, kaj
    aferojn, kiuj akompanas savon, kvankam ni tiel parolas;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar
    Dio ne estas maljusta, por forgesi vian laboron kaj la amon, kiun
    vi montris al Lia nomo, servinte al la sanktuloj kaj ankora&ubreve;
    servante.</l>
  <l n='11'>Sed ni deziras, ke &ccirc;iu el vi montru tian saman
    diligentecon por la plenumo de la espero &gcirc;is la fino;</l>
  <l n='12'>por ke
    vi fari&gcirc;u ne maldiligentaj, sed imitantoj de tiuj, kiuj per fido
    kaj pacienco heredas la promesojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>&Ccirc;ar kiam Dio promesis al Abraham, Li &jcirc;uris per Si mem (&ccirc;ar Li
    ne povis &jcirc;uri per iu pli granda),</l>
  <l n='14'>dirante: Certe benante Mi
    benos vin, kaj multigante Mi multigos vin.</l>
  <l n='15'>Kaj tiel, atendinte
    kun pacienco, li atingis la promeson.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar homoj &jcirc;uras per la
    pli granda, kaj &ccirc;e ili la &jcirc;uro por certigo estas fino de &ccirc;ia
    disputado.</l>
  <l n='17'>Kaj Dio, volante montri pli abunde al la heredantoj
    de la promeso la ne&scirc;an&gcirc;eblecon de Sia intenco, intermetis &jcirc;uron,</l>
  <l n='18'>por ke per du ne&scirc;an&gcirc;eblaj aferoj, en kiuj ne eble estas por
    Dio mensogi, fortan konsolon havu ni, kiuj rifu&gcirc;is, por akiri la
    esperon anta&ubreve; ni metitan,</l>
  <l n='19'>kiun ni havas kiel ankron de la
    animo, firman kaj konstantan, enirantan internen de la kurteno;</l>
  <l n='20'>kien eniris Jesuo, la anta&ubreve;ulo por ni, fari&gcirc;inte &ccirc;efpastro por
    &ccirc;iam la&ubreve; la maniero de Melkicedek.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar tiu Melkicedek, re&gcirc;o de Salem, pastro de Dio la Plejalta,
    kiu renkontis Abrahamon revenantan de la mortigado de la re&gcirc;oj,
    kaj lin benis,</l>
  <l n='2'>kaj al kiu anka&ubreve; Abraham donis dekonon el &ccirc;io
    (unue la&ubreve; interpreto re&gcirc;o de justeco, kaj poste re&gcirc;o de Salem,
    tio estas re&gcirc;o de paco;</l>
  <l n='3'>senpatra, senpatrina, sengenealogia,
    havanta nek komencon de tagoj, nek finon de vivo, sed similigita
    al la Filo de Dio), restas pastro por &ccirc;iam.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Nun pripensu, kiel granda estis &ccirc;i tiu, al kiu la patriarko
    Abraham donis dekonon el la akira&jcirc;oj.</l>
  <l n='5'>Kaj efektive el la filoj
    de Levi tiuj, kiuj ricevas la pastran oficon, havas ordonon
    imposti la&ubreve;le&gcirc;e podekone la popolon, tio estas, siajn fratojn,
    kvankam elirintajn el la lumboj de Abraham;</l>
  <l n='6'>sed tiu, kies
    genealogio ne estas el ili, ricevis de Abraham dekona&jcirc;on, kaj
    benis tiun, kiu havis la promesojn.</l>
  <l n='7'>Sed ekster &ccirc;ia
    kontra&ubreve;parolo, la malpli granda ricevas benon de la pli granda.</l>
  <l n='8'>Kaj &ccirc;i tie homoj, kiuj mortas, ricevas dekona&jcirc;ojn, sed tie unu,
    pri kiu estas atestate, ke li vivas.</l>
  <l n='9'>Kaj, por tiel diri, per
    Abraham anka&ubreve; Levi, la ricevanto de dekona&jcirc;oj, donis dekona&jcirc;on;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar li estis ankora&ubreve; en la lumboj de la patro, kiam Melkicedek
    lin renkontis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Tial, se ekzistis perfekteco per la Levida pastreco (&ccirc;ar sub
    &gcirc;i la popolo ricevis la le&gcirc;on), kia plua bezono estis, ke levi&gcirc;u
    alia pastro la&ubreve; la maniero de Melkicedek, kaj ne estu nomata la&ubreve;
    la maniero de Aaron?</l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar kiam la pastraro &scirc;an&gcirc;i&gcirc;as, necese
    anka&ubreve; fari&gcirc;as &scirc;an&gcirc;o de le&gcirc;o.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar tiu, pri kiu tio estas
    dirita, estas ano de alia tribo, el kiu neniu servis &ccirc;e la
    altaro.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar evidente estas, ke nia Sinjoro devenis de Jehuda,
    pri kiu tribo Moseo diris nenion rilate pastrecon.</l>
  <l n='15'>Kaj tio e&ccirc;
    pli evidenta estas, se la&ubreve; simileco de Melkicedek levi&gcirc;as pastro
    alia,</l>
  <l n='16'>kiu estas farita ne la&ubreve; la le&gcirc;o de ordono karna, sed la&ubreve;
    la potenco de vivo nedetruebla;</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar li havas la ateston:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='17'>Vi estas pastro por &ccirc;iam<lb/>
         La&ubreve; la maniero de Melkicedek.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>&Ccirc;ar okazas vere nuligado de anta&ubreve;iranta ordono, pro &gcirc;ia
    malforteco kaj senutileco</l>
  <l n='19'>(&ccirc;ar la le&gcirc;o nenion perfektigis);
    kaj okazas la enkonduko de pli bona espero, per kiu ni
    alproksimi&gcirc;as al Dio.</l>
  <l n='20'>Kaj pro tio, ke ne mankas &jcirc;urado</l>
  <l n='21'>(&ccirc;ar
    ili sen &jcirc;urado estas faritaj pastroj, sed &ccirc;i tiu kun &jcirc;uro la&ubreve;
    Tiu, kiu diris pri li:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='21'>La Eternulo &jcirc;uris, kaj ne pentos:<lb/>
         Vi estas pastro por &ccirc;iam);<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Jesuo fari&gcirc;is garantiulo de des pli bona interligo.</l>
  <l n='23'>Kaj ili
    ja fari&gcirc;is pastroj multenombraj, &ccirc;ar pro morto estas malpermesate
    al ili da&ubreve;ri;</l>
  <l n='24'>sed &ccirc;i tiu, pro sia eterna da&ubreve;rado, havas sian
    pastrecon ne&scirc;an&gcirc;ebla.</l>
  <l n='25'>Tial anka&ubreve; li povas savi &gcirc;is la
    ekstrema&jcirc;o tiujn, kiuj alproksimi&gcirc;as per li al Dio, &ccirc;ar li &ccirc;iam
    vivas, por propeti pro ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>&Ccirc;ar por ni konvenis tia &ccirc;efpastro, sankta, senpeka, senmakula,
    apartigita for de pekuloj, kaj farita pli alta ol la &ccirc;ielo;</l>
  <l n='27'>li
    ne havas &ccirc;iutagan necesecon, kiel tiuj &ccirc;efpastroj, oferi oferojn,
    unue pro la propraj pekoj, poste pro la pekoj de la popolo; &ccirc;ar
    tion li faris unufoje por &ccirc;iam, oferante sin mem.</l>
  <l n='28'>&Ccirc;ar la le&gcirc;o
    starigas kiel &ccirc;efpastrojn homojn, kiuj havas malfortecon; sed la
    vorto de la &jcirc;uro, kiu estas post la le&gcirc;o, nomas Filon,
    perfektigitan por &ccirc;iam.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jen do la resumo rilate la dirita&jcirc;ojn: Ni havas tian
    &ccirc;efpastron, kiu sidi&gcirc;is dekstre de la trono de la Majesto en la
    &ccirc;ielo,</l>
  <l n='2'>servanto de la sanktejo, kaj de la vera tabernaklo, kiun
    starigis ne homo, sed la Sinjoro.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar &ccirc;iu &ccirc;efpastro estas
    enoficigita por oferi donacojn kaj oferojn; kaj tial estas
    necese, ke anka&ubreve; &ccirc;i tiu havu ion por oferi.</l>
  <l n='4'>Sed se li estus sur
    la tero, li tute ne estus pastro, tial, ke jam ekzistas oferantoj
    de donacoj la&ubreve; la le&gcirc;o;</l>
  <l n='5'>kiuj servas al la ekzemplo kaj ombro de
    &ccirc;ielaj aferoj, kiel Moseo estis admonita, faronte la tabernaklon;
    &ccirc;ar: Zorgu, Li diris, ke vi faru &ccirc;ion la&ubreve; la modelo, kiu estis
    montrita al vi sur la monto.</l>
  <l n='6'>Sed nun li ricevis servadon des
    pli bonan, ju pli bona estas la interligo, kies interulo li
    fari&gcirc;is kaj kiu sur pli bonaj promesoj estas dekretita.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar se
    tiu unua interligo estus sendifekta, tiam ne estus ser&ccirc;ita loko
    por dua.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar ripro&ccirc;ante ilin, Li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>Jen venos la tempo, diras la Eternulo,<lb/>
         Kiam Mi faros kun la domo de Izrael kaj la domo de Jehuda<lb/>
              interligon novan:<lb/></l>
  <l n='9'>Ne tian, kiel la interligo, kiun Mi faris kun iliaj patroj<lb/>
         En la tago, kiam Mi prenis ilian manon, por elkonduki ilin<lb/>
              el la lando Egipta,<lb/>
         &Ccirc;ar ili ne restis en Mia interligo,<lb/>
         Kaj Mi malatentis ilin, diris la Eternulo.<lb/></l>
  <l n='10'>Sed jen estas la interligo, kiun Mi faros kun la domo de<lb/>
              Izrael<lb/>
         Post tiu tempo, diras la Eternulo:<lb/>
         Mi metos Miajn le&gcirc;ojn en ilian internon,<lb/>
         Kaj sur ilia koro Mi ilin skribos,<lb/>
         Kaj Mi estos ilia Dio,<lb/>
         Kaj ili estos Mia popolo.<lb/></l>
  <l n='11'>Kaj ne plu instruos &ccirc;iu sian proksimulon,<lb/>
         Kaj &ccirc;iu sian fraton, dirante: Ekkonu la Eternulon;<lb/>
         &Ccirc;ar &ccirc;iuj Min konos,<lb/>
         De iliaj malgranduloj &gcirc;is iliaj granduloj;<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar Mi pardonos iliajn kulpojn,<lb/>
         Kaj iliajn pekojn kaj malbona&jcirc;ojn Mi ne plu rememoros.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Dirante: Novan interligon &dash; Li malnovigis la unuan. Kaj tio,
    kio kaduki&gcirc;as kaj malnovi&gcirc;as estas proksima al malapero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed e&ccirc; la unua interligo havis ordonojn pri Diservado, kaj
    sanktejon mondan.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar tabernaklo estis pretigita: la unua, en
    kiu estis la kandelabro kaj la tablo kaj la panoj de propono; &gcirc;i
    estas nomata la Sanktejo;</l>
  <l n='3'>kaj post la dua kurteno, la
    tabernaklo nomata la Plejsanktejo,</l>
  <l n='4'>havanta la oran incensilon,
    kaj la keston de interligo, tegitan entute per oro, en kiu estis
    vazo ora (enhavanta la manaon) kaj la ekflorinta bastono de Aaron
    kaj la tabeloj de la interligo,</l>
  <l n='5'>kaj super tio kerubojn de gloro
    superombrantajn la fermoplaton, pri kiuj ni nun ne povas detale
    paroli.</l>
  <l n='6'>Kiam do &ccirc;i tio estis tiel aran&gcirc;ita, en la unuan
    tabernaklon eniras &ccirc;iam la pastroj, farante la Diservojn;</l>
  <l n='7'>sed
    en la duan, unufoje en la jaro eniras la &ccirc;efpastro sola, ne sen
    sango, kiun li oferas pro si kaj pro la eraroj de la popolo;</l>
  <l n='8'>per tio la Sankta Spirito montras, ke la vojo en la sanktejon
    ankora&ubreve; ne estas elmontrita, dum la unua tabernaklo ankora&ubreve;
    staras;</l>
  <l n='9'>kio estas parabolo por la nuna tempo; la&ubreve; kio estas
    oferataj donacoj kaj oferoj, kiuj ne povas la&ubreve; la konscienco
    perfektigi la adoranton,</l>
  <l n='10'>nur altrudate (kun man&gcirc;a&jcirc;oj kaj
    trinka&jcirc;oj kaj diversaj lavadoj kaj karnaj purigadoj) &gcirc;is tempo de
    reformo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Sed Kristo, aperinte kiel &ccirc;efpastro de la estontaj bonoj, per
    la pli granda kaj pli perfekta tabernaklo, ne manfarita, tio
    estas ne el &ccirc;i tiu kreo,</l>
  <l n='12'>nek per la sango de kaproj kaj
    bovidoj, sed per sia propra sango, eniris unufoje por &ccirc;iam en la
    sanktejon, atinginte eternan ela&ccirc;eton.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar se la sango de
    kaproj kaj bovoj, kaj la cindro de bovidino, &scirc;prucigite sur
    malpurulojn, sanktigas &gcirc;is la purigado de la karno:</l>
  <l n='14'>kiom pli
    la sango de Kristo, kiu per la eterna Spirito sin oferis
    senmakula al Dio, purigos vian konsciencon el malvivaj faroj, por
    servi al la vivanta Dio?</l>
  <l n='15'>Kaj pro tio li estas interulo de nova
    testamento, por ke (post kiam morto okazis por la ela&ccirc;eto de tiuj
    pekoj, kiuj estis sub la unua testamento) la vokitoj ricevu la
    promeson de la eterna hereda&jcirc;o.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar kiam estas testamento,
    nepre devas esti la morto de la testamentinto.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar testamento
    efektivi&gcirc;as rilate mortinton, &ccirc;ar &gcirc;i neniam efikas, dum vivas la
    testamentinto.</l>
  <l n='18'>Tial anka&ubreve; la unua testamento ne sen sango
    dedi&ccirc;i&gcirc;is.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar Moseo, parolinte &ccirc;iun ordonon la&ubreve; la le&gcirc;o al la
    tuta popolo, prenis la sangon de bovidoj kaj kaproj, kun akvo kaj
    lano skarlata kaj hisopo, kaj aspergis la libron mem kaj la tutan
    popolon,</l>
  <l n='20'>dirante: Jen estas la sango de la interligo, kiun Dio
    ordonis al vi.</l>
  <l n='21'>Plue li aspergis per la sango la tabernaklon
    kaj &ccirc;iujn vazojn de la Diservo.</l>
  <l n='22'>Kaj la&ubreve; la le&gcirc;o, preska&ubreve; &ccirc;io
    puri&gcirc;as per sango; kaj sen sangover&scirc;ado ne fari&gcirc;as absolvo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='23'>Necese do estis, ke la ekzemploj de la en&ccirc;ielaj aferoj estu
    purigitaj per &ccirc;i tiuj, sed la en&ccirc;ielaj aferoj mem per pli bonaj
    oferoj, ol &ccirc;i tiuj.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar eniris Kristo ne en sanktejon
    manfaritan, ekzemplon de la vera; sed en la &ccirc;ielon mem, por aperi
    anta&ubreve; la viza&gcirc;o de Dio por ni;</l>
  <l n='25'>nek estas necese, ke li oferu
    sin ofte, kiel la &ccirc;efpastro eniras en la sanktejon jaron post
    jaro, kun sango ne propra;</l>
  <l n='26'>alie li devus ofte suferi de post
    la fondo de la mondo; sed nun unufoje en la fino de la monda&gcirc;oj
    li aperis, por forigi la pekon per la ofero de si mem.</l>
  <l n='27'>Kaj
    kiel estas dekretite por homoj unufoje morti, kaj post tio ju&gcirc;o;</l>
  <l n='28'>tiel anka&ubreve; Kristo, oferite unufoje, por porti la pekojn de
    multaj, aperos duan fojon, aparte de peko, al tiuj, kiuj lin
    atendas, por savo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar la le&gcirc;o, havante ombron de estontaj bona&jcirc;oj, ne la bildon
    mem de la aferoj, neniam povas, per tiuj samaj oferoj, kiujn oni
    oferadas sen&ccirc;ese jaron post jaro, perfektigi la tien venantajn.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar alie &ccirc;u ili ne &ccirc;esus esti oferataj? tial, ke la adorantoj,
    unufoje purigite, jam ne havus konsciencon pri pekoj.</l>
  <l n='3'>Sed en
    tiuj oferoj estas &ccirc;iujara rememorigo pri pekoj.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar ne eble
    estas, ke la sango de bovoj kaj kaproj forprenus pekojn.</l>
  <l n='5'>Tial,
    venante en la mondon, li diris:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>Oferojn kaj donacojn Vi ne deziras,<lb/>
         Sed korpon Vi preparis por mi;<lb/></l>
  <l n='6'>Bruloferojn kaj pekoferojn Vi ne &scirc;atis.<lb/></l>
  <l n='7'>Tiam mi diris: Jen mi venis<lb/>
         (En la rula&jcirc;o de la libro estas skribite pri mi),<lb/>
         Por plenumi Vian volon, ho Dio!<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Anta&ubreve;e dirinte: Oferojn kaj donacojn kaj bruloferojn kaj
    pekoferojn Vi nek deziris nek &scirc;atis (kiuj estas oferataj la&ubreve; la
    le&gcirc;o),</l>
  <l n='9'>tiam li diris: Jen mi venis, por plenumi Vian volon. Li
    forprenas la unuan, por ke li starigu la duan.</l>
  <l n='10'>La&ubreve; tiu volo ni
    estas sanktigitaj per la ofero de la korpo de Jesuo Kristo
    unufoje por &ccirc;iam.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;iu pastro staradas &ccirc;iutage, servante
    kaj oferante ofte la samajn oferojn, kiuj neniam povas forpreni
    pekojn;</l>
  <l n='12'>sed li, oferinte unu oferon por pekoj por &ccirc;iam,
    sidi&gcirc;is dekstre de Dio;</l>
  <l n='13'>de nun atendante, &gcirc;is liaj malamikoj
    fari&gcirc;os benketo por liaj piedoj.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar per unu ofero li
    perfektigis &gcirc;is eterneco la sanktigatojn.</l>
  <l n='15'>Kaj la Sankta
    Spirito anka&ubreve; atestas al ni; &ccirc;ar, dirinte:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='16'>Jen estas la interligo, kiun Mi faros kun ili<lb/>
         Post tiu tempo, diras la Eternulo:<lb/>
         Mi metos Miajn le&gcirc;ojn en ilian internon,<lb/>
         Kaj sur ilia koro Mi ilin skribos;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='16'>li anka&ubreve; diras:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='17'>Kaj iliajn pekojn kaj malbona&jcirc;ojn Mi ne plu rememoros.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Sed kie estas absolvo de &ccirc;i tiuj, ne plu estas oferado pro
    peko.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Havante do, fratoj, kura&gcirc;on eniri en la plejsanktejon per la
    sango de Jesuo,</l>
  <l n='20'>per la vojo nova kaj vivanta, kiun li dedi&ccirc;is
    por ni, tra la kurteno, tio estas, lia karno,</l>
  <l n='21'>kaj havante
    grandan pastron super la domo de Dio,</l>
  <l n='22'>ni alproksimi&gcirc;u kun
    sincera koro, en pleneco de fido, kun niaj koroj aspergitaj for
    de malbona konscienco, kaj kun la korpoj lavitaj per akvo pura;</l>
  <l n='23'>ni tenu firme la konfeson de nia espero sendeklini&gcirc;e; &ccirc;ar la
    promesinto estas fidela;</l>
  <l n='24'>kaj ni pripensu unu la alian, por
    instigi al amo kaj bonaj faroj;</l>
  <l n='25'>ne forlasante nian kunvenadon,
    kiel estas la kutimo de iuj; sed konsilante unu la alian, kaj des
    pli forte, ju pli vi vidas la tagon alproksimi&gcirc;anta.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='26'>&Ccirc;ar se, ricevinte la scion de la vero, ni pekos memvole, jam
    ne restas ofero pro pekoj,</l>
  <l n='27'>sed ia timoplena atendo de ju&gcirc;o,
    kaj de fajra kolero, kiu ekstermos la kontra&ubreve;ulojn.</l>
  <l n='28'>Tiu, kiu
    mal&scirc;atis la le&gcirc;on de Moseo, sen kompato mortas &ccirc;e du a&ubreve; tri
    atestantoj;</l>
  <l n='29'>kiom pli severan punon, vi opinias, ke meritos
    tiu, kiu piedpremis la Filon de Dio kaj rigardas kiel ne sanktan
    la sangon de la interligo, per kiu li estis sanktigita, kaj kiu
    spitis la Spiriton de graco?</l>
  <l n='30'>&Ccirc;ar ni konas Tiun, kiu diris: &Ccirc;e
    Mi estas ven&gcirc;o, Mi repagos. Kaj anka&ubreve;: La Eternulo ju&gcirc;os Sian
    popolon.</l>
  <l n='31'>Terure estas fali en la manojn de la vivanta Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='32'>Sed memoru la anta&ubreve;ajn tagojn, en kiuj vi, jam allumite,
    elportis grandan konflikton de suferoj;</l>
  <l n='33'>unuflanke, kiam vi
    fari&gcirc;is spektaklo per ripro&ccirc;oj kaj doloroj, kaj aliflanke, kiam
    vi partoprenis kun tiuj, kiuj tian sperton havis.</l>
  <l n='34'>&Ccirc;ar vi
    kompatis tiujn, kiuj estis en katenoj, kaj &gcirc;oje akceptis la
    rabadon de via poseda&jcirc;o, sciante, ke vi mem havas pli bonan kaj
    restantan poseda&jcirc;on.</l>
  <l n='35'>Tial ne for&jcirc;etu vian kura&gcirc;on, kiu havas
    rekompencon grandan.</l>
  <l n='36'>&Ccirc;ar vi havas bezonon de pacienco, por ke,
    plenuminte la volon de Dio, vi ricevu la promeson.</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='37'>&Ccirc;ar ankora&ubreve; iomete da tempo,<lb/>
         La venonto venos, kaj ne malfruos.<lb/></l>
  <l n='38'>Sed virtulo vivos per sia fideleco;<lb/>
         Kaj se li sin tiros malanta&ubreve;en, mia spirito ne &gcirc;ojos en li.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='39'>Sed ni ne estas el la malanta&ubreve;en tiri&gcirc;antaj en pereon, sed el
    la kredantaj por la gajnado de la animo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la fido estas realigo de esperata&jcirc;oj, provado de aferoj ne
    vidataj.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar per tio la antikvuloj ricevis bonan ateston.</l>
  <l n='3'>Per
    la fido ni komprenas, ke la monda&gcirc;oj estas kreitaj per vorto de
    Dio, tiel ke tio, kio estas vidata, ne estas farita el
    aperanta&jcirc;oj.</l>
  <l n='4'>Per la fido Habel oferis al Dio pli bonan oferon
    ol Kain, per kio li ricevis ateston, ke li estas justa, &ccirc;ar Dio
    atestis pri liaj donacoj; kaj per &gcirc;i li, mortinte, ankora&ubreve;
    parolas.</l>
  <l n='5'>Per la fido &Hcirc;ano&hcirc; estis transportita, por ne vidi
    morton; kaj li ne estis trovata, &ccirc;ar Dio lin transportis; &ccirc;ar
    anta&ubreve; lia transporto estis atestite pri li, ke li pla&ccirc;is al Dio;</l>
  <l n='6'>kaj sen fido neeble estas pla&ccirc;i al Li; &ccirc;ar necese estas, ke
    tiu, kiu alvenas al Dio, kredu, ke Li ekzistas, kaj ke Li fari&gcirc;as
    rekompencanto al tiuj, kiuj Lin diligente ser&ccirc;as.</l>
  <l n='7'>Per la fido
    Noa, avertite pri la ankora&ubreve; ne viditaj aferoj, kun pia timo
    konstruis arkeon por la savado de sia domo; per kio li kondamnis
    la mondon, kaj fari&gcirc;is heredanto de la justeco la&ubreve; fido.</l>
  <l n='8'>Per la
    fido Abraham, vokite, obeis eliri en lokon, kiun li estis
    ricevonta kiel hereda&jcirc;on; kaj li eliris, ne sciante, kien li
    iras.</l>
  <l n='9'>Per la fido li fari&gcirc;is paslo&gcirc;anto en la lando de la
    promeso, kiel lando fremda, lo&gcirc;ante en tendoj kun Isaak kaj
    Jakob, kunheredantoj de la sama promeso;</l>
  <l n='10'>&ccirc;ar li ser&ccirc;is la
    urbon havantan la fundamentojn, kies ar&hcirc;itekturisto kaj
    konstruanto estas Dio.</l>
  <l n='11'>Per la fido anka&ubreve; Sara mem ricevis
    kapablon gravedi&gcirc;i, e&ccirc; post la ordinara a&gcirc;o, &ccirc;ar &scirc;i kredis la
    Promesinton fidela;</l>
  <l n='12'>sekve anka&ubreve; el unu, kaj tiu kvaza&ubreve;
    malviva, levi&gcirc;is tiel multaj, kiel la steloj de la &ccirc;ielo
    la&ubreve;nombre, kaj kiel la sablo, kiu estas sur la bordo de la maro,
    nekalkulebla.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>&Ccirc;iuj tiuj mortis en fido, ne ricevinte la promesojn, sed
    vidinte kaj salutinte ilin de malproksime, kaj konfesinte, ke ili
    estas fremduloj kaj migrantoj sur la tero.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar tiuj, kiuj
    parolas tiamaniere, konstatas, ke patrolandon ili ser&ccirc;as.</l>
  <l n='15'>Kaj
    se ili tenadus en memoro tiun landon, el kiu ili eliris, ili
    havus ian okazon por reiri.</l>
  <l n='16'>Sed nun pli bonan landon ili
    celas, tio estas, &ccirc;ielan; tial Dio ne hontas pri ili, esti nomata
    ilia Dio; &ccirc;ar Li por ili pretigis urbon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Per la fido Abraham, provate, oferis Isaakon; tiu, kiu
    akceptis la promesojn, ekoferis ja sian solenaskiton;</l>
  <l n='18'>nome
    tiu, al kiu estis dirite: Per Isaak oni nomos vian idaron;</l>
  <l n='19'>pensante, ke Dio povas relevi lin e&ccirc; el la mortintoj; el kie
    anka&ubreve; li en simila&jcirc;o lin retrovis.</l>
  <l n='20'>Per la fido Isaak benis
    Jakobon kaj Esavon pri estontaj aferoj.</l>
  <l n='21'>Per la fido Jakob,
    mortante, benis &ccirc;iun el la filoj de Jozef, kaj adorklini&gcirc;is sur
    la supro de sia bastono.</l>
  <l n='22'>Per la fido Jozef, &ccirc;e la fino de sia
    vivo, aludis la foriron de la Izraelidoj, kaj pri siaj ostoj
    ordonis.</l>
  <l n='23'>Per la fido Moseo, naski&gcirc;inte, estis ka&scirc;ata tri
    monatojn de la gepatroj, &ccirc;ar ili vidis la infaneton belega, kaj
    ne timis la dekreton de la re&gcirc;o.</l>
  <l n='24'>Per la fido Moseo,
    plenkreskinte, rifuzis esti nomata filo de filino de Faraono,</l>
  <l n='25'>plivole elektante kunsuferi kun la popolo de Dio, ol havi la
    kelktempan &gcirc;uadon de peko,</l>
  <l n='26'>taksante la ripro&ccirc;on de Kristo
    pligranda ri&ccirc;eco ol la trezoroj Egiptaj, &ccirc;ar li rigardis al la
    estonta rekompenco.</l>
  <l n='27'>Per la fido li forlasis Egiptujon, ne
    timante la koleregon de la re&gcirc;o; &ccirc;ar li persistis, kiel vidante
    Tiun, kiu ne estas videbla.</l>
  <l n='28'>Per la fido li observis la Paskon
    kaj la sangaspergon, por ke la ekstermanto de la unuenaskitoj ne
    tu&scirc;u ilin.</l>
  <l n='29'>Per la fido li trapasis la Ru&gcirc;an Maron kvaza&ubreve;
    sekteron, kion fari penante, la Egiptoj dronis.</l>
  <l n='30'>Per la fido la
    muroj de Jeri&hcirc;o falis, &ccirc;irka&ubreve;irite sep tagojn.</l>
  <l n='31'>Per la fido la
    mal&ccirc;astistino Ra&hcirc;ab ne pereis kun la nekredantoj, akceptinte la
    spionojn kun paco.</l>
  <l n='32'>Kaj kion mi diru plu? &ccirc;ar mankus al mi
    tempo por rakonti pri Gideon kaj Barak kaj &Scirc;im&scirc;on kaj Jifta&hcirc; kaj
    David kaj Samuel kaj la profetoj;</l>
  <l n='33'>kiuj pere de fido venkis
    regnojn, plenumis justecon, atingis promesojn, fermis la bu&scirc;ojn
    de leonoj,</l>
  <l n='34'>estingis la forton de fajro, forsavi&gcirc;is de la
    tran&ccirc;rando de glavo, el malforteco reforti&gcirc;is, fari&gcirc;is potencaj
    en militado, forkurigis armeojn de fremduloj.</l>
  <l n='35'>Virinoj
    rericevis siajn mortintojn per revivigo; kaj aliaj suferis
    turmentadon, ne akceptante liberigon, por atingi pli bonan
    relevi&gcirc;on;</l>
  <l n='36'>kaj aliaj elprovi&gcirc;is per mokado kaj skur&gcirc;ado kaj
    anka&ubreve; de katenoj kaj malliberi&gcirc;o;</l>
  <l n='37'>ili estis &scirc;tonmortigataj,
    dissegataj, tentataj; per glavo ili estis mortigitaj; ili
    &ccirc;irka&ubreve;vagis en &scirc;afaj kaj kapraj feloj, senigite, subpremate,
    dolorigate</l>
  <l n='38'>(je kiuj la mondo ne estis inda); ili vagadis en
    dezertoj, sur montoj, en kavernoj kaj ka&scirc;ejoj de la tero.</l>
  <l n='39'>Kaj
    &ccirc;iuj tiuj, ricevinte bonan ateston per sia fido, ne ricevis la
    promeson,</l>
  <l n='40'>&ccirc;ar Dio anta&ubreve;vidis por ni ion pli bonan, por ke ili
    sen ni ne estu perfektigataj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tial anka&ubreve; ni, havante &ccirc;irka&ubreve; ni tian nubegon da atestantoj,
    formetu &ccirc;ion pezan kaj la pekon embarasantan, kaj persiste kuru
    la kuradon anta&ubreve; ni metitan,</l>
  <l n='2'>direktante la rigardon al la
    a&ubreve;toro kaj perfektiganto de la fido, Jesuo, kiu, pro la &gcirc;ojo
    anta&ubreve; li metita, suferis la krucon, malestimante honton, kaj
    sidi&gcirc;is dekstre de la trono de Dio.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar pripensu tiun, kiu
    suferis tian kontra&ubreve;diradon de pekuloj kontra&ubreve; li, por ke vi ne
    laci&gcirc;u kaj ne malforti&gcirc;u en viaj spiritoj.</l>
  <l n='4'>Vi ankora&ubreve; ne
    kontra&ubreve;staris &gcirc;is sango, batalante kontra&ubreve; peko;</l>
  <l n='5'>kaj vi
    forgesis la admonon, kiu rezonas kun vi, kiel kun filoj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='5'>Mia filo, ne mal&scirc;atu la punon de la Eternulo,<lb/>
         Nek svenu, ripro&ccirc;ate de Li;<lb/></l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar kiun la Eternulo amas, tiun Li punkorektas,<lb/>
         Kaj Li skur&gcirc;as &ccirc;iun filon, kiun Li akceptas.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Se vi suferas punon, kiel al filoj Dio rilati&gcirc;as al vi; &ccirc;ar kia
    filo estas, kiun la patro ne punas?</l>
  <l n='8'>Sed se vi estas sen puno,
    en kiu &ccirc;iuj fari&gcirc;as partoprenantoj, tiuokaze vi estas bastardoj,
    kaj ne filoj.</l>
  <l n='9'>Cetere ni havis patrojn de nia karno, kiuj nin
    punis, kaj ni respektis ilin; &ccirc;u ni ne multe pli submeti&gcirc;u al la
    Patro de la spiritoj, kaj vivu?</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar ili ja dum kelke da tagoj
    la&ubreve; sia volo punis; sed Li, por utilo, por ke ni partoprenu en
    Lia sankteco.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;iu puno portempe &scirc;ajnas esti ne &gcirc;oja, sed
    mal&gcirc;oja; sed poste &gcirc;i donas la pacplenan frukton de justeco al
    tiuj, kiuj per &gcirc;i estas ekzercitaj.</l>
  <l n='12'>Tial levu la manojn
    pendantajn kaj la senfortajn genuojn;</l>
  <l n='13'>kaj faru rektajn
    vojetojn por viaj piedoj, por ke tio, kio estas lama, ne
    deturni&gcirc;u, sed prefere resani&gcirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Ser&ccirc;u pacon kun &ccirc;iuj, kaj la sanktigon, sen kiu neniu vidos la
    Sinjoron;</l>
  <l n='15'>rigardante zorge, por ke neniu maltrafu la gracon de
    Dio, por ke nenia radiko de maldol&ccirc;eco, altkreskante, vin &gcirc;enu,
    kaj por ke per tio multaj ne malpuri&gcirc;u;</l>
  <l n='16'>por ke ne estu iu
    mal&ccirc;astulo a&ubreve; malpiulo, kiel Esav, kiu por unu man&gcirc;o vendis sian
    unuenaskitecon.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar vi scias, ke e&ccirc; kiam li poste deziris
    heredi la benon, li estis rifuzita; &ccirc;ar por pentado li trovis
    nenian lokon, kvankam kun larmoj li &gcirc;in ser&ccirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>&Ccirc;ar vi ne alvenis al monto tu&scirc;ebla kaj brulanta per fajro, kaj
    al nigreco kaj mallumo kaj ventego,</l>
  <l n='19'>kaj sono de trumpeto kaj
    vo&ccirc;o de paroloj, kies a&ubreve;dantoj petegis, ke plua vorto ne estu
    parolata al ili,</l>
  <l n='20'>&ccirc;ar ili ne povis elporti la ordonon: Se e&ccirc;
    bruto tu&scirc;os la monton, &gcirc;i estu &scirc;tonmortigita;</l>
  <l n='21'>kaj tiel terura
    estis la apera&jcirc;o, ke Moseo diris: Mi timegas kaj tremas;</l>
  <l n='22'>sed
    vi alvenis al la monto Cion kaj al la urbo de vivanta Dio, la
    &ccirc;iela Jerusalem, kaj al miriadoj da an&gcirc;eloj,</l>
  <l n='23'>al la &gcirc;enerala
    kunveno kaj eklezio de la unuenaskitoj, en la &ccirc;ielo enskribitaj,
    kaj al Dio, la Ju&gcirc;isto de &ccirc;iuj, kaj al la spiritoj de justuloj
    perfektigitaj,</l>
  <l n='24'>kaj al Jesuo, la interulo de nova interligo,
    kaj al la sango de aspergo, kiu parolas pli bonajn aferojn ol la
    sango de Habel.</l>
  <l n='25'>Gardu vin, ke vi ne forrifuzu la parolanton.
    &Ccirc;ar se ne forsavi&gcirc;is tiuj, kiuj forrifuzis la admonanton sur la
    tero, des malpli ni, deturnante nin de la parolanto el la &ccirc;ielo,</l>
  <l n='26'>kies vo&ccirc;o tiam skuis la teron; sed nun Li promesis, dirante:
    Ankora&ubreve; unufoje Mi ekmovos ne sole la teron, sed anka&ubreve; la &ccirc;ielon.</l>
  <l n='27'>Kaj tiu diro: Ankora&ubreve; unufoje &dash; montras la translokigon de la
    skuita&jcirc;oj, kiel de farita&jcirc;oj, por ke la neskueblaj restu.</l>
  <l n='28'>Tial, ricevante regnon neskueblan, ni havu dankemecon, per kiu ni
    adoru Dion akcepteble kun respektego kaj pia timo;</l>
  <l n='29'>&ccirc;ar nia Dio
    estas fajro konsumanta.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La fratamo da&ubreve;radu.</l>
  <l n='2'>Ne forgesu gastamon al nekonatoj; &ccirc;ar per
    tio iuj gastigis an&gcirc;elojn, ne sciante.</l>
  <l n='3'>Memoru la katenitojn,
    kvaza&ubreve; vi anka&ubreve; estus katenitaj, kaj la suferantojn, &ccirc;ar vi anka&ubreve;
    estas en la korpo.</l>
  <l n='4'>Estu honorata la edzeco &ccirc;e &ccirc;iuj, kaj la lito
    estu senmakula; &ccirc;ar mal&ccirc;astulojn kaj adultulojn Dio ju&gcirc;os.</l>
  <l n='5'>Estu
    via karaktero sen monamo; estu kontentaj je tio, kion vi havas;
    &ccirc;ar Li mem diris: Mi ne foriros de vi kaj ne forlasos vin.</l>
  <l n='6'>Tial
    ni kura&gcirc;as diri:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='6'>La Eternulo estas mia helpanto, mi ne timos;<lb/>
         Kion faros al mi homo?<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Memoru viajn regintojn, kiuj parolis al vi la vorton de Dio;
    kaj ilian fidon imitu, pripensante la finon de ilia vivmaniero.</l>
  <l n='8'>Jesuo Kristo estas la sama hiera&ubreve;, hodia&ubreve;, kaj &gcirc;is eterneco.</l>
  <l n='9'>Ne
    forporti&gcirc;u per dogmaroj diversaj kaj fremdaj; &ccirc;ar estas bone, ke
    la koro estu plifortigata per graco, ne per man&gcirc;a&jcirc;oj, per kiuj ne
    profitis la okupi&gcirc;antaj pri ili.</l>
  <l n='10'>Ni havas altaron, el kiu la
    servantoj de la tabernaklo havas nenian rajton man&gcirc;i.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar la
    korpoj de tiuj bestoj, kies sango estas en la sanktejon enportata
    de la &ccirc;efpastro pro peko, estas bruligataj ekster la tendaro.</l>
  <l n='12'>Tial Jesuo anka&ubreve;, por ke li sanktigu la popolon per sia propra
    sango, ekster la pordego suferis.</l>
  <l n='13'>Tial ni eliru al li ekster
    la tendaro, portante lian ripro&ccirc;on.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;ar &ccirc;i tie ni ne havas
    restantan urbon, sed estontan ni ser&ccirc;as.</l>
  <l n='15'>Per li do ni oferu al
    Dio &ccirc;iam oferon de la&ubreve;do, tio estas, la frukton de niaj lipoj
    konfesantaj al lia nomo.</l>
  <l n='16'>Sed ne forgesu la bonfaradon kaj
    kunulecon; &ccirc;ar tiaj oferoj pla&ccirc;as al Dio.</l>
  <l n='17'>Obeu al tiuj, kiuj
    vin regas, kaj submeti&gcirc;u; &ccirc;ar ili viglas pro viaj animoj, kvaza&ubreve;
    liveronte raporton; por ke kun &gcirc;ojo ili faru tion, kaj ne
    &gcirc;emante, &ccirc;ar &ccirc;i tio estus senprofita por vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Pre&gcirc;u por ni; &ccirc;ar ni fidas, ke ni havas bonan konsciencon,
    dezirante en &ccirc;io honeste vivi.</l>
  <l n='19'>Sed des pli ur&gcirc;e mi petegas vin
    fari tion, por ke mi tiom pli frue estu redonata al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>Nun la Dio de paco, kiu relevis el la mortintoj la grandan
    pa&scirc;tiston de la &scirc;afoj, nian Sinjoron Jesuo, per la sango de la
    eterna interligo,</l>
  <l n='21'>perfektigu vin en &ccirc;ia bona laboro, por
    plenumi Lian volon, farante en vi tion, kio pla&ccirc;as al Li, per
    Jesuo Kristo, al kiu estu la gloro por &ccirc;iam kaj eterne. Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='22'>Kaj mi petegas vin, fratoj, toleru la vorton de konsilo, &ccirc;ar
    mi skribis al vi per malmulte da vortoj.</l>
  <l n='23'>Sciu, ke estas
    liberigita nia frato Timoteo, kun kiu, se li venos balda&ubreve;, mi vin
    vidos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Salutu &ccirc;iujn, kiuj vin regas, kaj &ccirc;iujn sanktulojn. Tiuj, kiuj
    estas el Italujo, vin salutas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='25'>Graco estu kun vi &ccirc;iuj. Amen.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JAKOBO -->

        <div type='book' n='59' id='libro_jak' rend='doc'>

          <index index='content' level1='DE JAKOBO'/>
          <head>LA EPISTOLO &Gcirc;ENERALA DE <lb/>JAKOBO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jakobo, servisto de Dio kaj de la Sinjoro Jesuo Kristo, al la
    dek du triboj, kiuj estas dispelitaj: Saluton!</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Rigardu &ccirc;ion kiel &gcirc;ojigan, miaj fratoj, kiam vi falas en
    diversajn tentojn,</l>
  <l n='3'>sciante, ke la provado de via fido faras
    paciencon.</l>
  <l n='4'>Kaj la pacienco havu sian perfektan faradon, por ke
    vi estu perfektaj kaj kompletaj, ne havante mankon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Sed se al iu el vi mankas sa&gcirc;eco, li petu Dion, kiu donacas al
    &ccirc;iuj malavare kaj ne ripro&ccirc;as, kaj &gcirc;i estos al li donata.</l>
  <l n='6'>Sed
    li petu en fido, neniel dubante; &ccirc;ar la dubanto similas ondon de
    la maro, ventopelatan kaj skuatan.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar tiu homo ne pensu, ke li
    ricevos ion de la Sinjoro &dash;</l>
  <l n='8'>duoblanima homo, &scirc;anceli&gcirc;a en &ccirc;iuj
    siaj vojoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Sed la malaltranga frato &gcirc;oju pri sia alteco;</l>
  <l n='10'>kaj la ri&ccirc;ulo
    pri sia humili&gcirc;o; &ccirc;ar kiel floro de herbo li forpasos.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar la
    suno levi&gcirc;as kun la brulvento kaj sekigas la herbon, kaj &gcirc;ia
    floro falas, kaj la gracio de &gcirc;ia formo pereas; tiel anka&ubreve; la
    ri&ccirc;ulo velkos en siaj vojoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Feli&ccirc;a estas la homo, kiu elportas tenton; &ccirc;ar kiam li estos
    elprovita, li ricevos la kronon de vivo, kiun la Sinjoro promesis
    al tiuj, kiuj lin amas.</l>
  <l n='13'>Neniu diru, kiam li estas tentata: Mi
    estas tentata de Dio; &ccirc;ar Dio ne estas tentebla de malbono, kaj
    Li mem tentas neniun;</l>
  <l n='14'>sed &ccirc;iu estas tentata, kiam li estas
    fortirata de sia dezirado, kaj delogata.</l>
  <l n='15'>Tiam la dezirado,
    gravedi&gcirc;inte, naskas pekon; kaj la peko, maturi&gcirc;inte, naskas
    morton.</l>
  <l n='16'>Ne trompi&gcirc;u, miaj amataj fratoj.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;iu bona dona&jcirc;o
    kaj &ccirc;iu perfekta donaco estas de supre, malsuprenvenante de la
    Patro de lumoj, &ccirc;e kiu ne povas ekzisti &scirc;an&gcirc;o, nek ombro de
    sinturnado.</l>
  <l n='18'>La&ubreve; Sia propra volo Li naskis nin per la vorto de
    la vero, por ke ni estu kvaza&ubreve; unuaa&jcirc;o de Liaj kreita&jcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Tion vi scias, miaj amataj fratoj. Sed &ccirc;iu rapidu a&ubreve;di,
    malrapidu paroli, malrapidu koleri;</l>
  <l n='20'>&ccirc;ar la kolero de homo ne
    efektivigas la justecon de Dio.</l>
  <l n='21'>Tial, formetinte &ccirc;ian
    malpurecon kaj superfluon de malico, akceptu kun humileco la
    enplantitan vorton, kiu povas savi viajn animojn.</l>
  <l n='22'>Sed estu
    plenumantoj de la vorto, kaj ne nur a&ubreve;skultantoj, trompantaj vin
    mem.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;ar se iu estas a&ubreve;skultanto de la vorto, kaj ne
    plenumanto, li similas iun, kiu rigardas sian naturan viza&gcirc;on en
    spegulo;</l>
  <l n='24'>&ccirc;ar li sin rigardas kaj foriras, kaj tuj forgesas,
    kia li estis.</l>
  <l n='25'>Sed tiu, kiu fikse rigardas en la perfektan
    le&gcirc;on, la le&gcirc;on de libereco, kaj tiel restas, ne estante
    a&ubreve;skultanto, kiu forgesas, sed plenumanto, kiu energias, tiu
    estos benata en sia faro.</l>
  <l n='26'>Se iu &scirc;ajnas al si religia, ne
    bridante sian langon, sed trompante sian koron, ties religio
    estas vanta.</l>
  <l n='27'>Religio pura kaj senmakula anta&ubreve; nia Dio kaj
    Patro estas jena: viziti orfojn kaj vidvinojn en ilia mizero, kaj
    sin gardi sen malpuri&gcirc;o de la mondo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Miaj fratoj, ne kun personfavorado tenu la fidon de nia Sinjoro
    Jesuo Kristo, la glora Sinjoro.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar se en vian sinagogon
    envenas viro kun oraj ringoj, en bela vestaro, kaj envenas anka&ubreve;
    malri&ccirc;ulo en malpura vestaro;</l>
  <l n='3'>kaj vi respektas la bele vestitan
    homon, kaj diras: Sidi&gcirc;u &ccirc;i tie en bona loko; kaj diras al la
    malri&ccirc;ulo: Staru tie, a&ubreve; sidi&gcirc;u sube apud mia piedbenketo;</l>
  <l n='4'>&ccirc;u
    vi ne diferencigas en vi mem, kaj fari&gcirc;as ju&gcirc;istoj malbone
    pensantaj?</l>
  <l n='5'>A&ubreve;skultu, miaj amataj fratoj; &ccirc;u Dio ne elektis la
    malri&ccirc;ulojn la&ubreve; la mondo, por esti ri&ccirc;aj rilate al fido, kaj
    heredantoj de la regno, kiun Li promesis al tiuj, kiuj Lin amas?</l>
  <l n='6'>Sed vi malhonoradis la malri&ccirc;ulon. &Ccirc;u ne subpremas vin la
    ri&ccirc;uloj, kaj mem trenas vin anta&ubreve; la tribunalojn?</l>
  <l n='7'>&Ccirc;u ili ne
    blasfemas la honorindan nomon, sur vin metitan?</l>
  <l n='8'>Tamen, se vi
    plenumas la re&gcirc;an le&gcirc;on la&ubreve; la Skribo: Amu vian proksimulon kiel
    vin mem &dash; vi faras bone;</l>
  <l n='9'>sed se vi favoras personojn, vi faras
    pekon, kulpigitaj de la le&gcirc;o, kiel malobeintoj.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar &ccirc;iu, kiu
    observas la tutan le&gcirc;aron, sed falpu&scirc;i&gcirc;as pri unu punkto, fari&gcirc;is
    kulpa pri &ccirc;io.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar Tiu, kiu diris: Ne adultu &dash; diris anka&ubreve;: Ne
    mortigu. Se do vi ne adultas, sed mortigas, vi fari&gcirc;is malobeinto
    kontra&ubreve; la le&gcirc;o.</l>
  <l n='12'>Tiel parolu, kaj tiel agu, kiel ju&gcirc;otoj la&ubreve;
    le&gcirc;o de libereco.</l>
  <l n='13'>&Ccirc;ar al tiu, kiu ne kompatis, la ju&gcirc;o estos
    senkompata; la kompato sin altigas super la ju&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kia estas la profito, miaj fratoj, se iu diras, ke li havas
    fidon, sed ne havas farojn? &ccirc;u tiu fido povas lin savi?</l>
  <l n='15'>Se
    frato a&ubreve; fratino estas nuda kaj sen &ccirc;iutaga man&gcirc;o,</l>
  <l n='16'>kaj iu el
    vi diras al ili: Iru en paco, estu varmaj kaj sataj; tamen vi ne
    donas al ili tion, kion la korpo bezonas, kia estas la profito?</l>
  <l n='17'>Tiel same fido, ne havante farojn, estas en si mem malviva.</l>
  <l n='18'>Kaj cetere iu diros: Vi havas fidon, kaj mi havas farojn; montru
    al mi vian fidon aparte de faroj, kaj mi per miaj faroj montros
    al vi la fidon.</l>
  <l n='19'>Vi ja kredas, ke Dio estas unu; vi faras bone;
    la demonoj anka&ubreve; kredas kaj tremas.</l>
  <l n='20'>Se &ccirc;u vi volas scii, ho
    vantulo, ke la fido sen faroj estas senfrukta?</l>
  <l n='21'>&Ccirc;u nia patro
    Abraham ne pravi&gcirc;is per faroj, oferinte sian filon Isaak sur la
    altaro?</l>
  <l n='22'>Vi vidas, ke la fido kunagis kun liaj faroj, kaj per
    faroj la fido perfekti&gcirc;is;</l>
  <l n='23'>kaj plenumi&gcirc;is la Skribo, kiu
    diras: Kaj Abraham kredis al Dio, kaj tio estis kalkulita al li
    kiel virto; kaj li estis nomita: amiko de Dio.</l>
  <l n='24'>Vi vidas, ke
    homo pravi&gcirc;as per faroj, kaj ne sole per fido.</l>
  <l n='25'>Tiel same, &ccirc;u
    anka&ubreve; la mal&ccirc;astistino Ra&hcirc;ab ne pravi&gcirc;is per faroj, kiam &scirc;i
    akceptis la senditojn kaj forsendis ilin per alia vojo?</l>
  <l n='26'>&Ccirc;ar
    kiel la korpo aparte de la spirito estas malviva, tiel anka&ubreve; fido
    aparte de faroj estas malviva.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Ne estu multaj instruistoj, miaj fratoj, sciante, ke ni ricevos
    pli severan ju&gcirc;on.</l>
  <l n='2'>&Ccirc;ar multokaze ni &ccirc;iuj falpu&scirc;i&gcirc;as. Se iu ne
    falpu&scirc;i&gcirc;as parole, tiu estas perfekta homo, kapabla bridi anka&ubreve;
    la tutan korpon.</l>
  <l n='3'>Se ni al la &ccirc;evaloj enmetas la bridojn en la
    bu&scirc;ojn, por ke ili obeu al ni, ni anka&ubreve; &ccirc;irka&ubreve;turnas ilian tutan
    korpon.</l>
  <l n='4'>Jen anka&ubreve; la &scirc;ipoj, kiuj, kvankam ili estas tiel
    grandaj kaj estas kurepelataj de fortaj ventoj, tamen per tre
    malgranda direktilo turni&gcirc;adas, kien ajn la volo de la
    direktilisto decidas.</l>
  <l n='5'>Tiel anka&ubreve; la lango estas malgranda
    membro, kaj fanfaronas granda&jcirc;ojn. Jen, kiel grandan arbaron
    ekbruligas fajrero!</l>
  <l n='6'>Kaj la lango estas fajro; mondo da
    maljusteco inter niaj membroj estas la lango, kiu malpurigas la
    tutan korpon kaj ekbruligas la radon de la naturo kaj estas
    ekbruligita de Gehena.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar &ccirc;iun specon de bestoj kaj birdoj, de
    rampa&jcirc;oj kaj enmara&jcirc;oj la homa raso al si subigas kaj subigis;</l>
  <l n='8'>sed la langon neniu povas subigi; &gcirc;i estas malkvieta malbono,
    plena de mortiga veneno.</l>
  <l n='9'>Per &gcirc;i ni benas la Sinjoron kaj
    Patron; kaj per &gcirc;i ni malbenas homojn, faritajn la&ubreve; la bildo de
    Dio;</l>
  <l n='10'>el la sama bu&scirc;o eliras beno kaj malbeno. Miaj fratoj, tio
    devus ne tiel esti.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;u la fonto el&scirc;prucigas el la sama
    aperturo dol&ccirc;an akvon kaj maldol&ccirc;an?</l>
  <l n='12'>&ccirc;u figarbo, miaj fratoj,
    povas doni olivojn, a&ubreve; vinberarbo figojn? kaj sala akvo ne donas
    dol&ccirc;a&jcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kiu inter vi estas sa&gcirc;a kaj prudenta? tiu elmontru per honesta
    vivado siajn farojn en mildeco de sa&gcirc;eco.</l>
  <l n='14'>Sed se vi havas
    akran &jcirc;aluzon kaj malpacon en via koro, ne fieru, kaj ne mensogu
    kontra&ubreve; la vero.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;i tiu sa&gcirc;eco ne devenas de supre, sed estas
    monda, la&ubreve;senta, demona.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar kie estas &jcirc;aluzo kaj malpaco, tie
    estas konfuzo kaj &ccirc;ia malnobla ago.</l>
  <l n='17'>Sed la sa&gcirc;eco, kiu estas
    de supre, estas unue &ccirc;asta, poste pacema, milda, cedema, plena de
    kompatemo kaj bonaj fruktoj, sen partieco, sen hipokriteco.</l>
  <l n='18'>Kaj la frukto de justeco estas semata en paco por tiuj, kiuj
    faras pacon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>De kie militoj kaj de kie bataloj inter vi? &ccirc;u ne de viaj
    voluptoj, militantaj en viaj membroj?</l>
  <l n='2'>Vi deziras, kaj ne havas;
    vi mortigas kaj konkuras, kaj ne povas akiri; vi batalas kaj
    militas; vi ne havas, &ccirc;ar vi ne petas.</l>
  <l n='3'>Vi petas kaj ne ricevas,
    tial, ke vi petas malprave, por ke vi elspezu por viaj voluptoj.</l>
  <l n='4'>Vi adultulinoj, &ccirc;u vi ne scias, ke la amikeco al la mondo estas
    malamikeco al Dio? &Ccirc;iu do, kiu volas esti amiko de la mondo,
    fari&gcirc;as malamiko de Dio.</l>
  <l n='5'>A&ubreve; &ccirc;u vi opinias, ke la Skribo vane
    parolas? &Ccirc;u la spirito, kiun Li lo&gcirc;igis en ni, deziregas envieme?</l>
  <l n='6'>Sed Li donas pli grandan gracon. Tial estas dirite: Dio
    kontra&ubreve;staras al la fieruloj, sed al la humiluloj Li donas
    gracon.</l>
  <l n='7'>Submeti&gcirc;u do al Dio; sed rezistu la diablon, kaj li
    forkuros de vi.</l>
  <l n='8'>Alproksimi&gcirc;u al Dio, kaj Li alproksimi&gcirc;os al
    vi. Purigu la manojn, vi pekuloj, kaj &ccirc;astigu la korojn, vi
    duoblanimuloj.</l>
  <l n='9'>Mizeru kaj mal&gcirc;oju kaj ploru; via ridado turni&gcirc;u
    en ploron, kaj via &gcirc;ojo en mal&gcirc;ojon.</l>
  <l n='10'>Humili&gcirc;u anta&ubreve; la
    Sinjoro, kaj Li vin altigos.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Ne kalumniu unu la alian, fratoj. Kiu kalumnias fraton a&ubreve;
    ju&gcirc;as sian fraton, tiu kalumnias la le&gcirc;on kaj ju&gcirc;as la le&gcirc;on; sed
    se vi ju&gcirc;as la le&gcirc;on, vi jam estas ne plenumanto de la le&gcirc;o, sed
    ju&gcirc;anto.</l>
  <l n='12'>Unu estas la le&gcirc;donisto kaj ju&gcirc;isto, Tiu, kiu povas
    savi a&ubreve; pereigi; kiu vi estas, ju&gcirc;anta vian proksimulon?</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Atentu nun vi, kiuj diras: Hodia&ubreve; a&ubreve; morga&ubreve; ni iros al tiu
    urbo kaj restos tie unu jaron kaj negocados kaj profitos;</l>
  <l n='14'>kvankam vi ne scias, kio morga&ubreve; okazos. Kio estas via vivo? Vi ja
    estas vaporo, kiu mallongan tempon montri&gcirc;as kaj poste malaperas.</l>
  <l n='15'>Anstata&ubreve; diri: Se la Sinjoro volos, ni vivados kaj faros &ccirc;i
    tion a&ubreve; tion.</l>
  <l n='16'>Sed nun vi fieras pri viaj memfida&jcirc;oj; &ccirc;iu tia
    singratulado estas malbona.</l>
  <l n='17'>Kiu do scias bonfari, kaj ne
    bonfaras, &ccirc;e tiu estas peko.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Atentu nun, ri&ccirc;uloj; ploregu kaj kriegu pro la mizeroj sur vin
    alvenontaj.</l>
  <l n='2'>Via ri&ccirc;o putri&gcirc;is, kaj viaj vestoj konsumi&gcirc;as de
    tineoj.</l>
  <l n='3'>Via oro kaj via ar&gcirc;ento rusti&gcirc;is; kaj ilia rusto
    atestos kontra&ubreve; vi, kaj konsumos vian karnon, kiel fajro. En la
    lastaj tagoj vi kolektadis trezoron.</l>
  <l n='4'>Jen krias la de vi trompe
    retenata salajro de la laboristoj, kiuj fal&ccirc;is viajn kampojn; kaj
    la krioj de la rikoltintoj venis en la orelojn de la Eternulo
    Cebaot.</l>
  <l n='5'>Vi luksadis sur la tero, kaj dibo&ccirc;adis; vi nutradis
    viajn korojn en tago de bu&ccirc;ado.</l>
  <l n='6'>Vi kondamnis, vi mortigis la
    justulon; li ne kontra&ubreve;staras al vi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Paciencu do, fratoj, &gcirc;is la alveno de la Sinjoro. Jen la
    terkultivisto atendas la multevaloran frukton de la tero,
    paciencante pri &gcirc;i, &gcirc;is &gcirc;i ricevos la fruan kaj la malfruan
    pluvon.</l>
  <l n='8'>Vi anka&ubreve; paciencu; fortikigu viajn korojn; &ccirc;ar la
    alveno de la Sinjoro alproksimi&gcirc;as.</l>
  <l n='9'>Ne murmuru, fratoj, unu
    kontra&ubreve; la alia, por ke vi ne estu ju&gcirc;ataj; jen la ju&gcirc;isto staras
    anta&ubreve; la pordoj.</l>
  <l n='10'>Prenu, fratoj, kiel ekzemplon de suferado kaj
    pacienco, la profetojn, kiuj parolis en la nomo de la Sinjoro.</l>
  <l n='11'>Jen ni nomas feli&ccirc;aj tiujn, kiuj elportis suferon; vi a&ubreve;dis pri
    la pacienco de Ijob, kaj vidis la finan agadon de la Sinjoro, ke
    la Sinjoro estas kompatema kaj indulgema.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Sed anta&ubreve; &ccirc;io, miaj fratoj, ne &jcirc;uru, nek per la &ccirc;ielo, nek per
    la tero, nek per ia alia &jcirc;uro; sed via jes estu jes, kaj via ne
    estu ne; por ke vi ne falu sub ju&gcirc;on.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>&Ccirc;u iu el vi suferas? li pre&gcirc;u. &Ccirc;u iu estas gaja? li psalme
    kantu.</l>
  <l n='14'>&Ccirc;u iu el vi malsanas? li venigu la presbiterojn de la
    eklezio; kaj ili pre&gcirc;u super li, &scirc;mirinte lin per oleo en la nomo
    de la Sinjoro;</l>
  <l n='15'>kaj la pre&gcirc;o de fido savos la malsanulon, kaj
    la Sinjoro relevos lin; kaj se li faris pekojn, tio estos
    pardonita al li.</l>
  <l n='16'>Konfesu do viajn pekojn unu al la alia, kaj
    pre&gcirc;u unu por la alia, por ke vi resani&gcirc;u. Petego de justulo
    multe efikas per sia energio.</l>
  <l n='17'>Elija estis homo samnatura, kiel
    ni, kaj li pre&gcirc;is fervore, ke ne pluvu; kaj ne pluvis sur la
    teron dum tri jaroj kaj ses monatoj.</l>
  <l n='18'>Kaj denove li pre&gcirc;is; kaj
    la &ccirc;ielo donis pluvon, kaj la tero ekproduktis sian frukton.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Miaj fratoj, se iu el vi forvagos de la vero, kaj iu lin
    returnos,</l>
  <l n='20'>oni sciu, ke tiu, kiu returnas pekulon de la elvoja
    forvago, savos animon el morto kaj kovros amason da pekoj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: I. PETRO -->

        <div type='book' n='60' id='libro_1pe' rend='doc'>

          <index index='content' level1='I. PETRO'/>
          <head>LA UNUA EPISTOLO &Gcirc;ENERALA DE <lb/>PETRO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Petro, apostolo de Jesuo Kristo, al la elektitoj, kiuj estas el
    la dispelitaro, paslo&gcirc;antaj en Ponto, Galatujo, Kapadokio, Azio,
    kaj Bitinio,</l>
  <l n='2'>la&ubreve; la anta&ubreve;scio de Dio, la Patro, en sanktigo de
    la Spirito, por obeo kaj aspergo de la sango de Jesuo Kristo:
    Graco al vi kaj paco pligrandi&gcirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Benata estu la Dio kaj Patro de nia Sinjoro Jesuo Kristo, kiu
    la&ubreve; Sia granda kompato nin renaskis en esperon vivan per la
    relevi&gcirc;o de Jesuo Kristo el la mortintoj,</l>
  <l n='4'>en hereda&jcirc;on ne
    pereontan, ne makulotan, ne velkontan, rezervitan en la &ccirc;ielo por
    vi,</l>
  <l n='5'>kiuj estas gardataj de la potenco de Dio per fido al savo
    preta malka&scirc;i&gcirc;i en la lasta tempo.</l>
  <l n='6'>En tio vi &gcirc;ojegas, kvankam
    por kelka tempo, se estas necese, mal&gcirc;ojigite en diversaj tentoj,</l>
  <l n='7'>por ke la provado de via fido, pli multevalora ol oro, kiu
    pereas, kvankam per fajro provite, trovi&gcirc;u efika por la&ubreve;do kaj
    gloro kaj honoro en la malka&scirc;o de Jesuo Kristo;</l>
  <l n='8'>kiun, ne
    vidinte, vi amas; kiun kvankam nun vi ne vidas, tamen, al li
    kredante, vi &gcirc;ojegas per &gcirc;ojo nedirebla kaj gloroplena;</l>
  <l n='9'>ricevante la celon de via fido, savon de animoj.</l>
  <l n='10'>Koncerne tiun
    savon esploris kaj ser&ccirc;is la profetoj, kiuj profetis pri la graco
    venonta al vi;</l>
  <l n='11'>ser&ccirc;ante, kiun kaj kian tempon montris la
    enestanta en ili Spirito de Kristo, kiu atestis anta&ubreve;e la
    suferojn por Kristo kaj la sekvontajn glorojn.</l>
  <l n='12'>Kaj al ili
    malka&scirc;i&gcirc;is, ke ne al si mem, sed al vi, ili liveris tion, kio nun
    estas proklamita al vi de tiuj, kiuj predikis al vi la evangelion
    per la Spirito Sankta, elsendita el la &ccirc;ielo; en kiujn aferojn
    an&gcirc;eloj deziras enrigardi.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Tial, &ccirc;irka&ubreve;zoninte la lumbojn de via menso, estu sobraj kaj
    esperadu perfekte la gracon alportotan al vi en la malka&scirc;o de
    Jesuo Kristo;</l>
  <l n='14'>kiel infanoj de obeo, ne formi&gcirc;ante la&ubreve; la
    voluptoj, kiujn vi anta&ubreve;e havis en via nescio;</l>
  <l n='15'>sed kiel via
    Vokinto estas sankta, tiel vi anka&ubreve; fari&gcirc;u sanktaj en &ccirc;ia
    konduto;</l>
  <l n='16'>pro tio, ke estas skribite: Vi estu sanktaj, &ccirc;ar Mi
    estas sankta.</l>
  <l n='17'>Kaj se vi vokas la Patron, kiu sen
    personfavorado ju&gcirc;as la&ubreve; la faro de &ccirc;iu, vi pasigu en timo la
    tempon de via &ccirc;i tiea lo&gcirc;ado;</l>
  <l n='18'>sciante, ke ne per pereemaj
    objektoj, oro a&ubreve; ar&gcirc;ento, vi ela&ccirc;eti&gcirc;is el via vanta vivmaniero,
    kiun vi ricevis de viaj patroj;</l>
  <l n='19'>sed per multekosta sango, kiel
    de &scirc;afido senmakula kaj sendifekta, la sango de Kristo;</l>
  <l n='20'>kiu
    estis anta&ubreve;difinita anta&ubreve; la fondo de la mondo, sed elmontrita en
    la fino de la tempoj pro vi,</l>
  <l n='21'>kiuj per li fidas Dion, kiu
    relevis lin el la mortintoj kaj donis al li gloron; por ke via
    fido kaj espero estu al Dio.</l>
  <l n='22'>&Ccirc;astiginte viajn animojn, en la
    obeo al la vero, por sincera amo al la frataro, amu unu la alian
    el la koro fervore;</l>
  <l n='23'>renaskite, ne el pereema semo, sed el
    nepereema, per la vorto de Dio, vivanta kaj restanta.</l>
  <l n='24'>&Ccirc;ar:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='24'>&Ccirc;iu karno estas herbo,<lb/>
         Kaj &ccirc;iu &gcirc;ia &ccirc;armo estas kiel kampa floreto.<lb/>
         Seki&gcirc;as herbo, velkas floreto;<lb/></l>
  <l n='25'>Sed la vorto de la Eternulo restas eterne.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='25'>Kaj &ccirc;i tiu estas la parolo, kiu estas predikita al vi.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Formetinte do &ccirc;ian malbonon kaj &ccirc;ian trompon kaj hipokritecon
    kaj enviojn kaj &ccirc;iajn kalumniojn,</l>
  <l n='2'>kiel &jcirc;usnaskitaj su&ccirc;infanoj,
    sopiru al la spirita lakto pura, por ke vi per tio kresku en
    savon,</l>
  <l n='3'>se vi gustumis, ke la Sinjoro estas bona;</l>
  <l n='4'>al kiu
    alvenante, kvaza&ubreve; al &scirc;tono vivanta, de homoj rifuzita, sed &ccirc;e Dio
    elektita, honorinda,</l>
  <l n='5'>vi anka&ubreve;, kiel &scirc;tonoj vivantaj,
    konstrui&gcirc;as domo spirita, sankta pastraro, por oferi spiritajn
    oferojn, akcepteblajn de Dio per Jesuo Kristo.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar estas
    enhavate en skribo:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='6'>Jen Mi ku&scirc;igas en Cion bazangulan &scirc;tonon, elektitan,<lb/>
              valoregan;<lb/>
         Kaj kiu lin fidas, tiu ne estos hontigita.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Por vi do, la fidantoj, estas la valoregeco; sed por
    nefidantoj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>&Scirc;tono, kiun mal&scirc;atis la konstruantoj,<lb/>
         Fari&gcirc;is &scirc;tono bazangula;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>kaj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>&Scirc;tono de falpu&scirc;i&gcirc;o kaj roko de alfrapi&gcirc;o;<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>ili falpu&scirc;i&gcirc;as pro la vorto, malobeante, por kio anka&ubreve; ili estas
    difinitaj.</l>
  <l n='9'>Sed vi estas raso elektita, pastraro re&gcirc;a, nacio
    sankta, popolo Diposedata, por ke vi proklamu la gloron de Tiu,
    kiu vokis vin el mallumo en Sian lumon mirindan;</l>
  <l n='10'>kiuj iam
    estis ne-popolo, sed nun estas popolo de Dio; anta&ubreve;e
    nekompatitoj, sed nun kompatitoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Amataj, mi petegas vin kiel fremdulojn kaj migrantojn, detenu
    vin de karnaj voluptoj, kiuj militadas kontra&ubreve; la animo;</l>
  <l n='12'>kondutante dece &ccirc;e la nacianoj, por ke, kvankam ili kalumnias vin
    kiel malbonagulojn, tamen, vidante viajn bonfarojn, ili gloru
    Dion en la tago de vizitado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Submetu vin al &ccirc;iu homa institucio pro la Sinjoro; &ccirc;u al la
    re&gcirc;o, la superreganto;</l>
  <l n='14'>&ccirc;u al regantoj, kiel liaj senditoj por
    ven&gcirc;o al malbonaguloj kaj por la&ubreve;do al bonaguloj.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;ar la volo
    de Dio estas, ke bonfarante, vi silentigu la nesciadon de homoj
    malsa&gcirc;aj;</l>
  <l n='16'>kiel liberaj, kaj ne farantaj el via libereco
    kovrilon de malico, sed kiel servistoj de Dio.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;iujn honoru.
    La frataron amu. Dion timu. La re&gcirc;on honoru.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Servantoj, submetu vin al viaj sinjoroj kun &ccirc;ia timo; ne sole
    al la bonaj kaj malseveraj, sed anka&ubreve; al la malbonhumoraj.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar
    tio estas la&ubreve;dinda, se pro konscienco al Dio oni elportas
    mal&gcirc;ojon, suferante maljuste.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar kia honoro estas, se,
    pekante kaj sekve batate, vi tion pacience elportas? sed se,
    bonfarante kaj sekve suferante, vi tion pacience elportas, tio
    estas la&ubreve;dinda anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar al &ccirc;i tio vi estas vokitaj; pro
    tio, ke Kristo anka&ubreve; suferis pro vi, postlasante por vi
    ekzemplon, por ke vi sekvu liajn postesignojn;</l>
  <l n='22'>pekon li ne
    faris, kaj trompo ne trovi&gcirc;is en lia bu&scirc;o;</l>
  <l n='23'>insultate, li ne
    insultis responde; suferante, li ne minacis, sed submetis sin al
    la juste ju&gcirc;anta;</l>
  <l n='24'>li mem portis niajn pekojn en sia korpo sur
    la ligna&jcirc;o, por ke ni, malvivigite koncerne pekojn, vivu por
    justeco; per lia vundo vi resani&gcirc;is.</l>
  <l n='25'>&Ccirc;ar vi estis kiel &scirc;afoj
    erarvagantaj; sed nun vi returne venis al la Pa&scirc;tisto kaj
    Episkopo de viaj animoj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tiel same, edzinoj, submetu vin al viaj propraj edzoj; por ke,
    e&ccirc; se iuj ne obeas al la vorto, ili sen la vorto estu gajnitaj
    per la konduto de siaj edzinoj,</l>
  <l n='2'>rigardante vian konduton kun
    timo &ccirc;astan.</l>
  <l n='3'>Via ornamo estu ne la ekstera ornamo de
    harplektado kaj orportado, a&ubreve; la surmetado de vestoj;</l>
  <l n='4'>sed la
    ka&scirc;ita homo de la koro en la nedifektebla vesto de spirito milda
    kaj trankvila, kiu estas multevalora anta&ubreve; Dio.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar tiel same
    anka&ubreve;, en la tempo antikva, la sanktaj virinoj, kiuj esperis al
    Dio, ornamis sin, submetante sin al siaj propraj edzoj;</l>
  <l n='6'>kiel
    Sara obeis al Abraham, nomante lin sinjoro; kies infanoj vi
    fari&gcirc;is, bonfarante, kaj ne ektimigate per ia teruro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Tiel same, edzoj, kunvivadu kun viaj edzinoj la&ubreve;scie, donante
    honoron al la virino kiel al la plimalforta ilo, kaj estante
    anka&ubreve; kun ili kunheredantoj de la graco de vivo, por ke viaj
    pre&gcirc;oj ne malhelpi&gcirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Fine, estu &ccirc;iuj samideaj, simpatiaj, fratamemaj, kompatemaj,
    humilanimaj;</l>
  <l n='9'>ne repagantaj malbonon kontra&ubreve; malbono, nek
    insulton kontra&ubreve; insulto, sed kontra&ubreve;e benadantaj; &ccirc;ar al tio vi
    estas vokitaj, por ke vi heredu benon.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l rend='cont' n='10'>Kiu volas ami vivon kaj vidi bonajn tagojn,<lb/>
         Tiu gardu sian langon kontra&ubreve; malbono,<lb/>
         Kaj sian bu&scirc;on kontra&ubreve; mensoga parolo;<lb/></l>
  <l n='11'>Li deklini&gcirc;u de malbono kaj faru bonon,<lb/>
         Li ser&ccirc;u pacon, kaj &ccirc;asu &gcirc;in.<lb/></l>
  <l n='12'>&Ccirc;ar la okuloj de la Eternulo estas turnitaj al la piuloj,<lb/>
         Kaj Liaj oreloj al iliaj krioj;<lb/>
         Sed la viza&gcirc;o de la Eternulo estas kontra&ubreve; tiuj, kiuj faras<lb/>
              malbonon.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj kiu faros al vi malbonon, se vi fari&gcirc;os fervoraj en la
    bono?</l>
  <l n='14'>Sed se vi e&ccirc; suferus pro justeco, feli&ccirc;egaj vi estus;
    kaj ilian timon ne timu, nek maltrankvili&gcirc;u;</l>
  <l n='15'>sed la Sinjoron
    Kriston sanktigu en viaj koroj; estu &ccirc;iam pretaj doni defendan
    respondon al &ccirc;iu, kiu vin demandas pri la motivo de la espero en
    vi, sed kun humileco kaj timo;</l>
  <l n='16'>havantaj bonan konsciencon; por
    ke, dum vi estas malestimataj, hontu tiuj, kiuj kalumnias vian
    bonan konduton en Kristo.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar pli bone estus, se tiel volus
    Dio, suferi pro bonfarado, ol pro malbonfarado.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar Kristo
    anka&ubreve; unufoje suferis pro pekoj, justulo pro maljustuloj, por ke
    li nin konduku al Dio; mortigite en la karno, sed vivigite en la
    spirito;</l>
  <l n='19'>en kiu anka&ubreve; li iris kaj predikis al la enkarceraj
    spiritoj,</l>
  <l n='20'>kiuj iam malobeis, kiam la longeda&ubreve;ra pacienco de
    Dio atendis en la tagoj de Noa dum la pretigado de la arkeo, en
    kiu malmultaj, tio estas ok personoj, elsavi&gcirc;is tra akvo;</l>
  <l n='21'>kiu
    anka&ubreve; vin nun savas en antitipo, la bapto, ne la formetado de la
    karna malpura&jcirc;o, sed la demando de bona konscienco al Dio per la
    relevi&gcirc;o de Jesuo Kristo;</l>
  <l n='22'>kiu estas dekstre de Dio, irinte en
    la &ccirc;ielon; al li an&gcirc;eloj kaj a&ubreve;toritatoj kaj potencoj estas
    submetitaj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;ar Kristo do suferis en la karno, vi anka&ubreve; armu vin per la
    sama intenco; &ccirc;ar la suferinto en la karno aparti&gcirc;is de pekoj;</l>
  <l n='2'>por ke vi travivu la reston de la enkarna tempo jam ne la&ubreve; la
    voluptoj de homoj, sed la&ubreve; la volo de Dio.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar la tempo pasinta
    sufi&ccirc;as, por elfari la deziron de la nacianoj kaj iradi en
    dibo&ccirc;oj, voluptoj, vindrinkado, brufestenoj, ebrieco, kaj
    abomenaj idolkultoj;</l>
  <l n='4'>en kio ili miras, ke vi ne kuras kune kun
    ili en la saman superfluon de dibo&ccirc;ado, kaj ili kalumnias vin;</l>
  <l n='5'>ili prirespondos al Tiu, kiu estas preta ju&gcirc;i la vivantojn kaj la
    mortintojn.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;ar por tio anka&ubreve; la evangelio estas anoncita al la
    mortintoj, por ke ili estu korpe ju&gcirc;itaj la&ubreve; homoj, sed spirite
    vivu la&ubreve; Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Sed la fino de &ccirc;io alproksimi&gcirc;as; prudenti&gcirc;u do, kaj sobri&gcirc;u
    por pre&gcirc;oj;</l>
  <l n='8'>anta&ubreve; &ccirc;io havante fervoran amon unu al alia; &ccirc;ar
    amo kovras amason da pekoj;</l>
  <l n='9'>estu gastamaj unu al alia sen
    murmurado;</l>
  <l n='10'>la&ubreve;mezure, kiel &ccirc;iu ricevis donacon, tiel &gcirc;in
    administrante inter vi, kiel bonaj administrantoj de la
    diversaspeca graco de Dio;</l>
  <l n='11'>se iu parolas, li parolu kvaza&ubreve;
    orakolojn de Dio; se iu administras, li administru kvaza&ubreve; el la
    forto, kiun Dio provizas; por ke en &ccirc;io Dio estu glorata per
    Jesuo Kristo, kies estas la gloro kaj la potenco por &ccirc;iam kaj
    eterne. Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Amataj, ne surprizi&gcirc;u pri la fajrego &ccirc;e vi okazanta por provi
    vin, kvaza&ubreve; io stranga okazus &ccirc;e vi;</l>
  <l n='13'>sed la&ubreve; tio, ke vi
    partoprenas en la suferoj de Kristo, &gcirc;oju; por ke anka&ubreve; en la
    elmontro de lia gloro vi &gcirc;oju ravege.</l>
  <l n='14'>Se vi estas ripro&ccirc;ataj
    pro la nomo de Kristo, feli&ccirc;egaj vi estas; &ccirc;ar la Spirito de
    gloro kaj la Spirito de Dio restas sur vi.</l>
  <l n='15'>Nur neniu el vi
    suferu kiel mortiginto, a&ubreve; &scirc;telisto, a&ubreve; malbonfarinto, a&ubreve; kiel
    sintrudanto en malpropraj aferoj;</l>
  <l n='16'>sed se iu suferas kiel
    Kristano, li ne hontu; sed li gloru Dion en tiu nomo.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar jam
    venis la tempo por la komenco de la ju&gcirc;o &ccirc;e la domo de Dio; kaj
    se &gcirc;i komenci&gcirc;as &ccirc;e ni, kia estos la sorto de tiuj, kiuj ne obeas
    al la evangelio de Dio?</l>
  <l n='18'>Kaj se justulo apena&ubreve; savi&gcirc;as, kie
    aperos malpiulo kaj pekulo?</l>
  <l n='19'>Tial anka&ubreve; tiuj, kiuj suferas la&ubreve;
    la volo de Dio, alkonfidu siajn animojn en bonfarado al fidela
    Kreinto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La presbiterojn do inter vi mi admonas, estante kunpresbitero
    kaj atestanto de la suferoj de Kristo kaj partoprenanto en la
    malka&scirc;ota gloro:</l>
  <l n='2'>Pa&scirc;tu la gregon de Dio &ccirc;e vi, direktante &gcirc;in,
    ne devige, sed volonte, la&ubreve; Dio; ne pro avideco, sed bonvole;</l>
  <l n='3'>ne kvaza&ubreve; sinjorante super la heredo, sed fari&gcirc;ante ekzemploj al
    la grego.</l>
  <l n='4'>Kaj kiam elmontri&gcirc;os la &Ccirc;efpa&scirc;tisto, vi ricevos la
    nevelkontan kronon de gloro.</l>
  <l n='5'>Tiel same, vi plijunuloj, submetu
    vin al la plia&gcirc;uloj. Tial anka&ubreve; vi &ccirc;iuj submetu vin unu al la
    alia, kaj zonu vin per humileco; &ccirc;ar Dio kontra&ubreve;staras al la
    fieruloj, sed al la humiluloj donas gracon.</l>
  <l n='6'>Humiligu vin do sub
    la potencan manon de Dio, por ke Li altigu vin &gcirc;ustatempe;</l>
  <l n='7'>sur&jcirc;etante sur Lin &ccirc;ian vian zorgon, &ccirc;ar Li zorgas pri vi.</l>
  <l n='8'>Estu
    sobraj, vigladu; via kontra&ubreve;ulo, la diablo, kiel leono blekeganta
    &ccirc;irka&ubreve;iras, ser&ccirc;ante, kiun li povos forgluti;</l>
  <l n='9'>lin rezistu,
    konstantaj en la fido, sciante, ke la samaj suferoj plenumi&gcirc;as en
    via frataro en la mondo.</l>
  <l n='10'>Kaj la Dio de &ccirc;ia graco, kiu vin
    alvokis al Sia eterna gloro en Kristo, mem perfektigos, firmigos,
    plifortigos vin ne longe suferintajn.</l>
  <l n='11'>Al Li estu la potenco
    por &ccirc;iam kaj eterne. Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Per Silvano, la fidela frato, kiel mi opinias, al vi mi
    skribis mallonge, konsilante kaj atestante, ke &ccirc;i tio estas la
    vera graco de Dio; en &gcirc;i firme staru.</l>
  <l n='13'>Vin salutas la en Babel
    kunelektitino, kaj Marko, mia filo.</l>
  <l n='14'>Salutu unu la alian per
    ama kiso.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='14'>Paco al vi &ccirc;iuj, kiuj estas en Kristo.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: II. PETRO -->

        <div type='book' n='61' id='libro_2pe' rend='doc'>

          <index index='content' level1='II. PETRO'/>
          <head>LA DUA EPISTOLO &Gcirc;ENERALA DE <lb/>PETRO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Simon Petro, servisto kaj apostolo de Jesuo Kristo, al tiuj,
    kiuj ricevis egale altvaloran fidon, kiel ni, en la justeco de
    nia Dio kaj Savanto Jesuo Kristo:</l>
  <l n='2'>Graco al vi kaj paco
    pligrandi&gcirc;u en sciado pri Dio, kaj pri Jesuo, nia Sinjoro;</l>
  <l n='3'>pro
    tio, ke lia Dia povo donacis al ni &ccirc;ion rilatantan al vivo kaj
    pieco, per la scio de tiu, kiu nin vokis per sia propra gloro kaj
    virto;</l>
  <l n='4'>per kiuj li donacis al ni la promesojn karegajn kaj tre
    grandajn; por ke per ili vi fari&gcirc;u partoprenantoj en Dia naturo,
    forsavi&gcirc;inte el la putreco, kiu estas en la mondo per voluptemo.</l>
  <l n='5'>Kaj pro tiu sama ka&ubreve;zo viaflanke aplikante &ccirc;ian diligentecon,
    en via fido aldonu virton; kaj en virto scion;</l>
  <l n='6'>kaj en scio
    sinregadon; kaj en sinregado paciencon; kaj en pacienco piecon;</l>
  <l n='7'>kaj en pieco fratamikecon, kaj en fratamikeco amon.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar tiuj
    ecoj, se &ccirc;e vi ili trovi&gcirc;as kaj abundas, faras vin nek
    mallaboremaj nek senfruktaj en la scio de nia Sinjoro Jesuo
    Kristo.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;ar tiu, al kiu mankas tiuj ecoj, estas blinda, miopa,
    forgesinte la forpurigon el siaj anta&ubreve;aj pekoj.</l>
  <l n='10'>Sekve, fratoj,
    pli diligente klopodu, por certigi vian vokon kaj elekton; &ccirc;ar
    farante tion, vi neniam falpu&scirc;i&gcirc;os;</l>
  <l n='11'>&ccirc;ar tiel al vi estos ri&ccirc;e
    provizita la eniro en la eternan regnon de nia Sinjoro kaj
    Savanto Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Pro tio mi &ccirc;iam estos preta rememorigi vin pri tiuj aferoj,
    kvankam vi ilin scias kaj estas fortigitaj en la &ccirc;eestanta vero.</l>
  <l n='13'>Kaj mi opinias konvena, dum mi estas en &ccirc;i tiu tabernaklo,
    vigligi vin per rememorigo;</l>
  <l n='14'>sciante, ke balda&ubreve; estos la demeto
    de mia tabernaklo, &gcirc;uste kiel nia Sinjoro Jesuo Kristo montris al
    mi.</l>
  <l n='15'>Kaj mi diligente penos, ke post mia foriro vi povu
    konstante rememori tion.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar ne sekvinte fabelojn sofismajn,
    ni konigis al vi la potencon kaj alvenon de nia Sinjoro Jesuo
    Kristo, sed vidinte per propraj okuloj lian majeston.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar li
    ricevis de Dio, la Patro, honoron kaj gloron, kiam al li tia vo&ccirc;o
    estis alportita el la brilega gloro: &Ccirc;i tiu estas Mia Filo, la
    amata, en kiu Mi havas plezuron;</l>
  <l n='18'>kaj tiun vo&ccirc;on, alportitan el
    la &ccirc;ielo, ni mem a&ubreve;dis, kunestante kun li sur la sankta monto.</l>
  <l n='19'>Kaj ni havas la profetan vorton konfirmitan; kiun atentante, vi
    bone faras, kvaza&ubreve; lampon lumantan en malhela loko, &gcirc;is ektagi&gcirc;os
    kaj la matenstelo eklevi&gcirc;os en viaj koroj;</l>
  <l n='20'>anta&ubreve; &ccirc;io sciante,
    ke neniu profeta&jcirc;o de la Skribo enhavas en si sian propran
    klarigon.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar neniam profeta&jcirc;o estas alportita per homa volo;
    sed homoj, movataj de la Sankta Spirito, parolis la&ubreve; Dio.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Sed anka&ubreve; falsaj profetoj trovi&gcirc;is inter la popolo tiel same,
    kiel inter vi estos falsaj instruistoj, kiuj sekrete enkondukos
    herezojn pereigajn, e&ccirc; malkonfesante la Sinjoron, kiu ilin
    ela&ccirc;etis, kaj venigante sur sin rapidan pereon.</l>
  <l n='2'>Kaj ilian
    senbridecon sekvos multaj, per kiuj la vojo de la vero estos
    kalumniata.</l>
  <l n='3'>Kaj en avideco per trompaj paroloj ili vin
    komercos; ilia kondamno nun de post tre longe ne malfruas, kaj
    ilia pereo ne dormas.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar se Dio ne indulgis an&gcirc;elojn
    pekintajn, sed, eninferiginte ilin en kavernojn de mallumo,
    transdonis ilin rezervatajn por la ju&gcirc;o;</l>
  <l n='5'>kaj ne indulgis la
    mondon antikvan, sed gardis Noan kun sep aliaj, predikanton de
    justeco, kiam Li sendis diluvon sur la mondon de malpiuloj;</l>
  <l n='6'>kaj, cindriginte la urbojn Sodom kaj Gomora, kondamnis ilin per
    katastrofo, farinte ilin ekzemplo al estontaj malpiuloj;</l>
  <l n='7'>kaj
    savis justan Loton, &ccirc;agrenegatan de la senbrida konduto de la
    malvirtuloj</l>
  <l n='8'>(&ccirc;ar tiu justulo, lo&gcirc;ante inter ili, en vidado kaj
    a&ubreve;dado, turmentis sian justan animon, tagon post tago, pro iliaj
    malvirtaj faroj):</l>
  <l n='9'>la Sinjoro do scias savi el tento la piulojn,
    kaj teni sub puno la maljustulojn &gcirc;is la tago de ju&gcirc;o;</l>
  <l n='10'>sed
    precipe tiujn, kiuj iras la&ubreve; la karno en volupto de malpura&jcirc;o,
    kaj malestimas regadon. Arogantaj, obstinaj, ili ne timas insulti
    a&ubreve;toritatojn;</l>
  <l n='11'>sed kontra&ubreve;e, an&gcirc;eloj, superante la&ubreve; forto kaj
    potenco, ne faras insultan akuzon kontra&ubreve; ili anta&ubreve; la Sinjoro.</l>
  <l n='12'>Sed tiuj, kiel bestoj senprudentaj, naskitaj la&ubreve; naturo por
    kaptado kaj pereo, blasfemante en aferoj, kiujn ili ne scias, en
    sia putreco pereos,</l>
  <l n='13'>en malbono ricevante pagon por malbono;
    homoj, kiuj opinias entagan dibo&ccirc;on plezuro kaj estas makuloj kaj
    hontinda&jcirc;oj, dibo&ccirc;ante en sia uzado de la agapoj, dum ili
    kunfestenas kun vi;</l>
  <l n='14'>havante okulojn plenajn de adulto kaj ne
    reteneblajn de pekado; forlogante malfirmajn animojn; havante
    koron lertan por avideco; estante filoj de malbeno;</l>
  <l n='15'>forlasinte
    la rektan vojon kaj erarvaginte, sekvinte la vojon de Bileam,
    filo de Beor, kiu amis la rekompencon de malbonfarado;</l>
  <l n='16'>sed li
    estis ripro&ccirc;ita pro sia malobeo; muta azeno, parolante per homa
    vo&ccirc;o, haltigis la frenezecon de la profeto.</l>
  <l n='17'>Ili estas putoj
    senakvaj, kaj nebuletoj pelataj de ventego; por ili la nigreco de
    mallumo estas rezervita.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;ar, elparolante fanfarona&jcirc;ojn de
    vanteco, ili forlogas en la karnovolupton per senbrideco tiujn,
    kiuj &jcirc;us forsavi&gcirc;is de tiuj, kiuj vivadas en eraro;</l>
  <l n='19'>anoncante
    al ili liberecon, ili mem estas sklavoj de putreco; &ccirc;ar al kiu iu
    submeti&gcirc;as, al tiu anka&ubreve; li sklavi&gcirc;as.</l>
  <l n='20'>&Ccirc;ar se, forsavi&gcirc;inte el
    la malpura&jcirc;oj de la mondo per la scio de la Sinjoro kaj Savanto
    Jesuo Kristo, ili estos denove tien implikitaj kaj venkitaj, ilia
    lasta stato fari&gcirc;os pli malbona, ol la unua.</l>
  <l n='21'>&Ccirc;ar estus por ili
    pli bone ne ekkoni la vojon de justeco, ol, ekkoninte &gcirc;in,
    returni sin for de la sankta ordono al ili transdonita.</l>
  <l n='22'>Al ili
    okazis la&ubreve; la vera proverbo: Hundo reveninta al sia vomita&jcirc;o, kaj
    porkino lavita al ruli&gcirc;ado en koto.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Jam &ccirc;i tiun duan epistolon, amataj, mi skribas al vi; en amba&ubreve;
    mi instigas vian sinceran menson per rememorigo;</l>
  <l n='2'>por ke vi
    memoru la anta&ubreve;dirojn de la sanktaj profetoj, kaj la ordonon de
    la Sinjoro kaj Savanto per viaj apostoloj;</l>
  <l n='3'>unue sciante, ke en
    la lastaj tagoj mokemuloj venos kun mokado, irante la&ubreve; siaj
    propraj voluptoj,</l>
  <l n='4'>kaj dirante: Kie estas la anonco de lia
    alveno? &ccirc;ar de kiam la patroj endormi&gcirc;is, &ccirc;io restas kiel de post
    la komenco de la kreo.</l>
  <l n='5'>&Ccirc;ar ili volonte forgesas, ke &ccirc;ielo
    ekzistis de antikve, kaj tero kunmetita el akvo kaj meze de akvo,
    la&ubreve; la vorto de Dio;</l>
  <l n='6'>per kio la tiama mondo, diluvite, pereis;</l>
  <l n='7'>sed la nuna &ccirc;ielo kaj la tero per la sama vorto estas
    destinitaj por fajro, rezervate &gcirc;is la tago de ju&gcirc;o kaj pereo de
    malpiuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Sed ne forgesu &ccirc;i tiun unu aferon, amataj, ke &ccirc;e la Sinjoro unu
    tago estas kiel mil jaroj, kaj mil jaroj kiel unu tago.</l>
  <l n='9'>La
    Sinjoro ne malrapidas pri la promeso, kiel iuj malrapidecon
    kalkulas; sed paciencas al vi, volante, ne ke iuj pereu, sed ke
    &ccirc;iuj venu al pento.</l>
  <l n='10'>Sed la tago de la Sinjoro venos, kvaza&ubreve;
    &scirc;telisto; en tiu tago la &ccirc;ielo forpasos kun mu&gcirc;a bruego, kaj la
    elementoj brulante solvi&gcirc;os, kaj la tero kaj la farita&jcirc;oj en &gcirc;i
    forbrulos.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar tiamaniere &ccirc;io tio solvi&gcirc;os, kiaj homoj vi do
    devus esti en sankta konduto kaj pieco,</l>
  <l n='12'>atendante kaj
    akcelante la alvenon de la tago de Dio, pro kio la &ccirc;ielo flamanta
    solvi&gcirc;os, kaj la elementoj per fajra brulado fluidi&gcirc;os?</l>
  <l n='13'>Sed
    la&ubreve; Lia promeso ni atendas novan &ccirc;ielon kaj novan teron, en kiuj
    lo&gcirc;as justeco.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Tial, amataj, tion atendante, klopodu trovi&gcirc;i en paco,
    senmakulaj kaj neripro&ccirc;indaj anta&ubreve; Li.</l>
  <l n='15'>Kaj rigardu la
    paciencon de nia Sinjoro kiel savon; kiel anka&ubreve; nia amata frato
    Pa&ubreve;lo, la&ubreve; la sa&gcirc;eco donita al li, jam skribis al vi,</l>
  <l n='16'>kiel
    anka&ubreve; en &ccirc;iuj siaj epistoloj, parolante en ili pri &ccirc;i tio; en
    kiuj estas iuj aferoj malfacile kompreneblaj, kiujn la
    malkleruloj kaj malkonstantuloj tordas, kiel anka&ubreve; la ceterajn
    skriba&jcirc;ojn, al sia propra pereo.</l>
  <l n='17'>Vi do, amataj, &ccirc;i tion
    anta&ubreve;sciante, gardu vin, por ke vi ne forlogi&gcirc;u per la eraro de
    la pekuloj, kaj ne defalu de via propra konstanteco.</l>
  <l n='18'>Sed
    kresku en graco kaj scio de nia Sinjoro kaj Savanto Jesuo Kristo.
    Al li estu la gloro nun kaj &gcirc;is la tago de eterneco. Amen.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: I. JOHANO -->

        <div type='book' n='62' id='libro_1jo' rend='doc'>

          <index index='content' level1='I. JOHANO'/>
          <head>LA UNUA EPISTOLO &Gcirc;ENERALA DE <lb/>JOHANO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Tion, kio estis de la komenco, kion ni a&ubreve;dis, kion ni vidis per
    niaj propraj okuloj, kion ni rigardis kaj niaj manoj palpis,
    koncerne la Vorton de vivo</l>
  <l n='2'>(kaj la vivo elmontri&gcirc;is, kaj ni
    vidis kaj atestas kaj anoncas al vi la vivon, la eternan vivon,
    kiu estis &ccirc;e la Patro kaj montri&gcirc;is al ni);</l>
  <l n='3'>kion ni vidis kaj
    a&ubreve;dis, tion ni anoncas al vi, por ke vi anka&ubreve; havu kunulecon kun
    ni; kaj nia kunuleco estas kun la Patro kaj kun Lia Filo Jesuo
    Kristo;</l>
  <l n='4'>kaj &ccirc;i tion ni skribas, por ke nia &gcirc;ojo kompleti&gcirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj jen estas la anonco, kiun ni a&ubreve;dis de Li kaj anoncas al vi,
    ke Dio estas lumo, kaj da mallumo estas en Li neniom.</l>
  <l n='6'>Se ni
    diras, ke ni havas kunulecon kun Li, kaj iradas en la mallumo, ni
    mensogas, kaj ne faras la veron;</l>
  <l n='7'>sed se ni iradas en la lumo,
    kiel Li estas en la lumo, ni havas kunulecon unu kun la alia, kaj
    la sango de Jesuo, Lia Filo, nin purigas de &ccirc;ia peko.</l>
  <l n='8'>Se ni
    diras, ke pekon ni ne havas, ni nin trompas, kaj la vero ne estas
    en ni.</l>
  <l n='9'>Se ni konfesas niajn pekojn, Li estas fidela kaj justa
    por pardoni al ni niajn pekojn kaj nin purigi de &ccirc;ia maljusteco.</l>
  <l n='10'>Se ni diras, ke ni ne pekis, ni faras Lin mensoginto, kaj Lia
    vorto ne estas en ni.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Infanetoj miaj, &ccirc;i tion mi skribas al vi, por ke vi ne peku.
    Kaj se iu pekas, ni havas Advokaton &ccirc;e la Patro, Jesuon Kriston,
    la justan;</l>
  <l n='2'>kaj li estas repacigo pro niaj pekoj, kaj ne sole
    pro niaj, sed anka&ubreve; pro la tuta mondo.</l>
  <l n='3'>Kaj per &ccirc;i tio ni scias,
    ke ni konas lin: se ni observas liajn ordonojn.</l>
  <l n='4'>Kiu diras: Mi
    lin konas, kaj ne observas liajn ordonojn, tiu estas mensoganto,
    kaj la vero ne estas en li;</l>
  <l n='5'>sed en &ccirc;iu ajn, kiu observas lian
    vorton, vere perfekti&gcirc;is la amo al Dio. Per &ccirc;i tio ni scias, ke
    ni estas en li:</l>
  <l n='6'>kiu diras, ke li restas en li, tiu mem devus
    tiel iradi, kiel li iradis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Amataj, al vi mi skribas ne ordonon novan, sed malnovan
    ordonon, kiun vi havis de la komenco; la malnova ordono estas la
    vorto, kiun vi a&ubreve;dis.</l>
  <l n='8'>Anka&ubreve; mi skribas al vi novan ordonon, kiu
    estas vera en li kaj en vi; &ccirc;ar la mallumo forpasas, kaj la vera
    lumo jam brilas.</l>
  <l n='9'>Kiu diras, ke li estas en la lumo, kaj malamas
    sian fraton, tiu estas en la mallumo ankora&ubreve; &gcirc;is nun.</l>
  <l n='10'>Kiu amas
    sian fraton, tiu restas en la lumo, kaj en li ne estas faliga&jcirc;o.</l>
  <l n='11'>Sed kiu malamas sian fraton, tiu estas en la mallumo, kaj iras
    en la mallumo, kaj ne scias, kien li iras, &ccirc;ar la mallumo
    blindigis al li la okulojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Mi skribas al vi, infanetoj, &ccirc;ar la pekoj al vi estas
    pardonitaj pro lia nomo.</l>
  <l n='13'>Mi skribas al vi, patroj, &ccirc;ar vi
    konas tiun, kiu estas de la komenco. Mi skribas al vi, junuloj,
    &ccirc;ar vi venkis la malbonulon. Mi skribis al vi, infanoj, &ccirc;ar vi
    konas la Patron.</l>
  <l n='14'>Mi skribis al vi, patroj, &ccirc;ar vi konas tiun,
    kiu estas de la komenco. Mi skribis al vi, junuloj, &ccirc;ar vi estas
    fortaj, kaj la vorto de Dio restas en vi, kaj vi venkis la
    malbonulon.</l>
  <l n='15'>Ne amu la mondon, nek la monda&jcirc;ojn. Se iu amas la
    mondon, la amo al la Patro ne estas en li.</l>
  <l n='16'>&Ccirc;ar &ccirc;io, kio estas
    en la mondo, la dezirego de la karno kaj la dezirego de la okuloj
    kaj la fiereco de vivo, estas ne de la Patro, sed de la mondo.</l>
  <l n='17'>Kaj forpasas la mondo kaj &gcirc;ia dezirego; sed la plenumanto de la
    volo de Dio restas por eterne.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Infanoj, jam estas la lasta horo; kaj kiel vi a&ubreve;dis, ke
    antikristo venas, jam levi&gcirc;is multe da antikristoj; per tio ni
    scias, ke estas la lasta horo.</l>
  <l n='19'>De ni ili eliris, sed ili ne
    estis el ni; &ccirc;ar se ili el ni estus, ili restus &ccirc;e ni; sed ili
    eliris, por ke ili elmontri&gcirc;u, ke ili &ccirc;iuj ne estas el ni.</l>
  <l n='20'>Kaj
    vi havas sanktoleadon de la Sanktulo, kaj vi scias &ccirc;ion.</l>
  <l n='21'>Mi
    skribis al vi ne pro tio, ke vi ne scias la veron, sed pro tio,
    ke vi &gcirc;in scias, kaj pro tio, ke nenia mensogo estas el la vero.</l>
  <l n='22'>Kiu estas la mensogisto, krom tiu, kiu malkonfesas, ke Jesuo
    estas la Kristo? Tiu estas la antikristo, kiu malkonfesas la
    Patron kaj la Filon.</l>
  <l n='23'>&Ccirc;iu, kiu malkonfesas la Filon, ne havas
    la Patron; tiu, kiu konfesas la Filon, havas anka&ubreve; la Patron.</l>
  <l n='24'>Vi do lasu resti en vi tion, kion vi a&ubreve;dis de la komenco. Se tio,
    kion vi a&ubreve;dis de la komenco, restos en vi, vi anka&ubreve; restos en la
    Filo kaj en la Patro.</l>
  <l n='25'>Kaj jen estas la promeso, kiun li
    promesis al ni: la vivo eterna.</l>
  <l n='26'>&Ccirc;i tion mi skribis al vi pri
    tiuj, kiuj vin forlogas de la vojo.</l>
  <l n='27'>Pri vi, la sanktoleado,
    kiun vi ricevis de li, restas en vi, kaj vi ne havas bezonon, ke
    iu vin instruu; sed kiel lia sanktoleado vin instruas pri &ccirc;io kaj
    estas vera kaj ne estas mensogo, kaj kiel &gcirc;i vin instruis, vi
    restas en li.</l>
  <l n='28'>Kaj nun, infanetoj, restu en li; por ke, se li
    elmontri&gcirc;os, ni havu kura&gcirc;on, kaj ne hontu anta&ubreve; li &ccirc;e lia
    alveno.</l>
  <l n='29'>Se vi scias, ke li estas justa, vi scias, ke anka&ubreve;
    &ccirc;iu, kiu faras justecon, el li naski&gcirc;is.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Rigardu, kian amon la Patro donis al ni, ke ni estas nomataj
    infanoj de Dio; kaj tiaj ni estas. Pro tio la mondo nin ne konas,
    &ccirc;ar &gcirc;i Lin ne konis.</l>
  <l n='2'>Amataj, nun ni estas infanoj de Dio, kaj
    ankora&ubreve; ne elmontri&gcirc;is, kio ni estos. Ni scias, ke se li
    elmontri&gcirc;os, ni estos similaj al li; &ccirc;ar ni vidos lin, kiel li
    estas.</l>
  <l n='3'>Kaj &ccirc;iu, kiu havas &ccirc;i tiun esperon rilate lin, sin
    sanktigas tiel same, kiel li estas sankta.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;iu, kiu faras
    pekon, faras ion kontra&ubreve; la le&gcirc;o; kaj peko estas kontra&ubreve;le&gcirc;eco.</l>
  <l n='5'>Kaj vi scias, ke li elmontri&gcirc;is, por forigi pekojn; kaj peko ne
    estas en li.</l>
  <l n='6'>&Ccirc;iu, kiu restas en li, ne pekas; &ccirc;iu pekanto lin
    ne vidis, nek lin konas.</l>
  <l n='7'>Infanetoj, neniu vin forlogu; kiu
    faras justecon, tiu estas justa tiel same, kiel li estas justa;</l>
  <l n='8'>kiu faras pekon, tiu estas el la diablo; &ccirc;ar la diablo pekas de
    la komenco. Por tio la Filo de Dio elmontri&gcirc;is, por ke li detruu
    la farojn de la diablo.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;iu, kiu naski&gcirc;is de Dio, ne faras
    pekon, &ccirc;ar lia semo restas en li; kaj li ne povas peki, &ccirc;ar li
    naski&gcirc;is de Dio.</l>
  <l n='10'>Jen kiel evidenti&gcirc;as la infanoj de Dio, kaj
    la infanoj de la diablo: &ccirc;iu, kiu ne faras justecon, ne estas de
    Dio, nek tiu, kiu ne amas sian fraton.</l>
  <l n='11'>&Ccirc;ar jen estas la
    anonco, kiun vi a&ubreve;dis de la komenco: ke ni amu unu la alian;</l>
  <l n='12'>ne kiel Kain estis de la malbonulo kaj mortigis sian fraton. Kaj
    pro kio li lin mortigis? &Ccirc;ar liaj faroj estis malbonaj, kaj la
    faroj de lia frato estis justaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Ne miru, fratoj, se la mondo vin malamas.</l>
  <l n='14'>Ni scias, ke ni
    jam pasis el morto en vivon, &ccirc;ar ni amas la fratojn. Kiu ne amas,
    tiu restas en morto.</l>
  <l n='15'>&Ccirc;iu, kiu malamas sian fraton, estas
    hommortiganto; kaj vi scias, ke &ccirc;iu hommortiganto ne havas vivon
    eternan, restantan en li.</l>
  <l n='16'>Per &ccirc;i tio ni konas amon: &ccirc;ar li
    demetis sian vivon pro ni; kaj ni devus demeti nian vivon pro la
    fratoj.</l>
  <l n='17'>Sed se iu havas mondan poseda&jcirc;on kaj vidas sian fraton
    havantan bezonon kaj fermas sian kompaton kontra&ubreve; li, kiel la amo
    de Dio restas en li?</l>
  <l n='18'>Infanetoj, ni amu, ne la&ubreve; vorto nek la&ubreve;
    lango, sed la&ubreve; faro kaj vero.</l>
  <l n='19'>Per tio ni scios, ke ni estas el
    la vero, kaj ni certigos nian koron anta&ubreve; Li</l>
  <l n='20'>en &ccirc;io ajn, pri
    kio nia koro nin kondamnas; &ccirc;ar Dio estas pli granda ol nia koro,
    kaj scias &ccirc;ion.</l>
  <l n='21'>Amataj, se nia koro ne kondamnas nin, ni havas
    kura&gcirc;on anta&ubreve; Dio;</l>
  <l n='22'>kaj &ccirc;ion ajn, kion ni petas, ni ricevas de
    Li, &ccirc;ar ni observas Liajn ordonojn, kaj faras tion, kio pla&ccirc;as
    anta&ubreve; Li.</l>
  <l n='23'>Kaj jen estas Lia ordono, ke ni kredu al la nomo de
    Lia Filo, Jesuo Kristo, kaj amu unu la alian tiel same, kiel Li
    al ni donis ordonon.</l>
  <l n='24'>Kaj kiu observas Liajn ordonojn, tiu en
    Li restas, kaj Li en tiu. Kaj per tio ni scias, ke Li restas en
    ni: per la Spirito, kiun Li donis al ni.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Amataj, kredu ne al &ccirc;iu spirito, sed provu la spiritojn, &ccirc;u ili
    estas el Dio; &ccirc;ar multaj falsaj profetoj eliris en la mondon.</l>
  <l n='2'>Jen kiel vi ekkonas la Spiriton de Dio: &ccirc;iu spirito, kiu
    konfesas, ke Jesuo Kristo venis en la karno, estas el Dio;</l>
  <l n='3'>kaj
    &ccirc;iu spirito, kiu ne konfesas Jesuon, ne estas el Dio; kaj &ccirc;i tiu
    estas la spirito de antikristo, pri kiu vi a&ubreve;dis, ke &gcirc;i venas;
    kaj nun &gcirc;i jam estas en la mondo.</l>
  <l n='4'>Infanetoj, vi estas el Dio,
    kaj ilin venkis; &ccirc;ar pli granda estas Tiu, kiu estas en vi, ol
    tiu, kiu estas en la mondo.</l>
  <l n='5'>Ili estas el la mondo; pro tio ili
    parolas la&ubreve; la mondo, kaj la mondo ilin a&ubreve;skultas.</l>
  <l n='6'>Ni estas el
    Dio; kiu konas Dion, tiu nin a&ubreve;skultas; kiu ne estas el Dio, tiu
    nin ne a&ubreve;skultas. Jen kiel ni ekkonas la spiriton de vero, kaj la
    spiriton de eraro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Amataj, ni amu unu la alian; &ccirc;ar la amo estas el Dio; kaj &ccirc;iu,
    kiu amas, naski&gcirc;as el Dio kaj Dion konas.</l>
  <l n='8'>Kiu ne amas, tiu ne
    konas Dion, &ccirc;ar Dio estas amo.</l>
  <l n='9'>Jen kiel la amo de Dio
    elmontri&gcirc;is en ni: ke Dio sendis en la mondon Sian Filon
    solenaskitan, por ke ni vivu per li.</l>
  <l n='10'>Jen estas la amo, ne ke
    ni amis Dion, sed ke Li amis nin, kaj sendis Sian Filon kiel
    repacigon pro niaj pekoj.</l>
  <l n='11'>Amataj, se Dio tiel amis nin, ni
    anka&ubreve; devus ami unu la alian.</l>
  <l n='12'>Dion neniu iam vidis; se ni
    reciproke nin amas, Dio restas en ni, kaj Lia amo perfekti&gcirc;is en
    ni;</l>
  <l n='13'>jen kiel ni scias, ke ni restas en Li, kaj Li en ni: &ccirc;ar
    el Sia Spirito Li donis al ni.</l>
  <l n='14'>Kaj ni vidis kaj atestas, ke la
    Patro sendis la Filon por esti la Savonto de la mondo.</l>
  <l n='15'>En &ccirc;iu
    ajn, kiu konfesas, ke Jesuo estas la Filo de Dio, Dio restas, kaj
    li en Dio.</l>
  <l n='16'>Kaj ni konas kaj kredis la amon, kiun Dio havas al
    ni. Dio estas amo; kaj kiu restas en amo, tiu restas en Dio, kaj
    Dio restas en li.</l>
  <l n='17'>Jen kiel amo perfekti&gcirc;is &ccirc;e ni: ke ni havu
    kura&gcirc;on en la tago de ju&gcirc;o; &ccirc;ar &gcirc;uste kia li estas, tiaj anka&ubreve; ni
    estas en &ccirc;i tiu mondo.</l>
  <l n='18'>Timo ne ekzistas en amo; sed perfekta
    amo el&jcirc;etas timon, &ccirc;ar timo havas turmentegon; kaj timanto ne
    perfekti&gcirc;as en amo.</l>
  <l n='19'>Ni amas, &ccirc;ar Li unue nin amis.</l>
  <l n='20'>Se iu
    diras: Mi amas Dion, kaj malamas sian fraton &dash; tiu estas
    mensoganto; &ccirc;ar kiu ne amas sian fraton, kiun li vidis, tiu ne
    povas ami Dion, kiun li ne vidis.</l>
  <l n='21'>Kaj la jenan ordonon ni
    havas de Li: ke kiu amas Dion, tiu amu anka&ubreve; sian fraton.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>&Ccirc;iu, kiu kredas, ke Jesuo estas la Kristo, naski&gcirc;is el Dio; kaj
    &ccirc;iu, kiu amas la Naskinton, amas anka&ubreve; la naskiton el Li.</l>
  <l n='2'>Per
    tio ni ekscias, ke ni amas la infanojn de Dio, kiam ni amas Dion
    kaj plenumas Liajn ordonojn.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar jen estas la amo al Dio: ke ni
    observas Liajn ordonojn; kaj Liaj ordonoj ne estas pezaj.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar
    &ccirc;io, kio el Dio naski&gcirc;is, venkas la mondon; kaj jen estas la
    venko venkinta la mondon: nia fido.</l>
  <l n='5'>Kaj kiu estas la venkanto
    de la mondo, krom tiu, kiu kredas, ke Jesuo estas la Filo de Dio?</l>
  <l n='6'>&Ccirc;i tiu estas la veninto per akvo kaj sango, Jesuo Kristo; ne
    sole en la akvo, sed en la akvo kaj en la sango.</l>
  <l n='7'>Kaj la Spirito
    estas la atestanto, &ccirc;ar la Spirito estas la vero.</l>
  <l n='8'>&Ccirc;ar tri estas
    la atestantoj: la Spirito, kaj la akvo, kaj la sango; kaj la tri
    en unu konsentas.</l>
  <l n='9'>Se ni akceptas la ateston de homoj, pli
    granda estas la atesto de Dio; &ccirc;ar jen estas la atesto de Dio: ke
    Li atestis pri Sia Filo.</l>
  <l n='10'>Kiu kredas al la Filo de Dio, tiu
    havas en si la ateston; kiu ne kredas al Dio, tiu faris Lin
    mensoginto, pro tio, ke li ne kredis la ateston, kiun Dio atestis
    pri Sia Filo.</l>
  <l n='11'>Kaj jen estas la atesto: ke Dio donis al ni la
    vivon eternan; kaj tiu vivo estas en Lia Filo.</l>
  <l n='12'>Kiu havas la
    Filon, tiu havas la vivon; kiu ne havas la Filon de Dio, tiu la
    vivon ne havas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>&Ccirc;i tion mi skribis al vi, por ke vi sciu, ke vi havas vivon
    eternan; al vi, kiuj kredas al la nomo de la Filo de Dio.</l>
  <l n='14'>Kaj
    jen estas la kura&gcirc;o, kiun ni havas anta&ubreve; Li: ke se ni ion petas
    la&ubreve; lia volo, Li nin a&ubreve;skultas;</l>
  <l n='15'>kaj se ni scias, ke kion ajn
    ni petas, Li nin a&ubreve;skultas, ni scias, ke ni havas la petojn,
    kiujn ni petis de Li.</l>
  <l n='16'>Se iu vidas sian fraton pekantan pekon
    ne al morto, tiu petos, kaj Li donos al li vivon, por la pekantoj
    ne al morto. Ekzistas peko al morto; ne pri tio mi diras, ke li
    petegu.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ia nejusteco estas peko; kaj ekzistas peko ne al
    morto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Ni scias, ke &ccirc;iu naskito el Dio ne pekas; sed la naskito el
    Dio sin gardas, kaj la malbonulo lin ne tu&scirc;as.</l>
  <l n='19'>Ni scias, ke ni
    el Dio estas, kaj la tuta mondo ku&scirc;as en la malbonulo.</l>
  <l n='20'>Kaj ni
    scias, ke la Filo de Dio venis kaj al ni donis komprenon, por ke
    ni ekkonu la Verulon; kaj ni estas en la Verulo, en Lia Filo,
    Jesuo Kristo. Tiu estas la vera Dio, kaj la vivo eterna.</l>
  <l n='21'>Infanetoj, gardu vin kontra&ubreve; idoloj.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: II. JOHANO -->

        <div type='book' n='63' id='libro_2jo' rend='doc'>

          <index index='content' level1='II. JOHANO'/>
          <head>LA DUA EPISTOLO &Gcirc;ENERALA DE <lb/>JOHANO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La presbitero al la elektita sinjorino kaj &scirc;iaj infanoj, kiujn
    mi amas en la vero; kaj ne mi sola, sed anka&ubreve; &ccirc;iuj, kiuj konas la
    veron;</l>
  <l n='2'>pro la vero restanta en ni, kaj &gcirc;i estos &ccirc;e ni por &ccirc;iam:</l>
  <l n='3'>Graco, kompato, paco, estos &ccirc;e ni, de Dio, la Patro, kaj de
    Jesuo Kristo, la Filo de la Patro, en vero kaj amo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Mi treege &gcirc;ojas, ke mi trovis iujn el viaj infanoj iradantajn
    en la vero tiel same, kiel ni ricevis ordonon de la Patro.</l>
  <l n='5'>Kaj
    nun mi vin petegas, sinjorino, skribante ne kvaza&ubreve; novan ordonon
    al vi, sed tiun, kiun ni havis de la komenco, ke ni amu unu la
    alian.</l>
  <l n='6'>Kaj jen estas la amo: ke ni iradu la&ubreve; Liaj ordonoj. Tio
    estas la ordono, tiu sama, kiun vi a&ubreve;dis de la komenco, ke vi
    iradu en &gcirc;i.</l>
  <l n='7'>&Ccirc;ar multaj delogantoj eliris en la mondon, kiuj ne
    konfesas Jesuon Kriston venantan en karno. Tio estas la deloganto
    kaj la antikristo.</l>
  <l n='8'>Gardu vin, ke vi ne perdu viajn
    elfarita&jcirc;ojn, sed ke vi ricevu plenan rekompencon.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;iu, kiu
    iras anta&ubreve;en kaj ne restas en la instruado de Kristo, ne havas
    Dion; kiu restas en la instruado, tiu havas kaj la Patron kaj la
    Filon.</l>
  <l n='10'>Se iu al vi venas kaj ne kunportas &ccirc;i tiun instruadon,
    ne ricevu lin en la domon, kaj al li ne donu salutan vorton;</l>
  <l n='11'>&ccirc;ar kiu al li salute parolas, tiu partoprenas en liaj
    malbonfaroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Havante multon por skribi al vi, mi ne volis skribi per papero
    kaj inko; sed mi esperas veni al vi kaj paroli viza&gcirc;on kontra&ubreve;
    viza&gcirc;o, por ke via &gcirc;ojo estu plena.</l>
  <l n='13'>Salutas vin la infanoj de
    via fratino, la elektita.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: III. JOHANO -->

        <div type='book' n='64' id='libro_3jo' rend='doc'>

          <index index='content' level1='III. JOHANO'/>
          <head>LA TRIA EPISTOLO &Gcirc;ENERALA DE <lb/>JOHANO</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>La presbitero al Gajo, la amata, kiun mi amas en la vero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Amato, mi pre&gcirc;as, ke al vi prosperu &ccirc;io, kaj vi bonsanu tiel
    same, kiel prosperas al via animo.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar mi treege &gcirc;ojis, kiam
    fratoj venis kaj atestis pri via vereco, kiel vi iradas en la
    vero.</l>
  <l n='4'>Pli grandan &gcirc;ojon mi ne havas, ol a&ubreve;di pri miaj infanoj
    iradantaj en la vero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Amato, vi faras fidele rilate al &ccirc;iuj viaj klopodoj por la
    fratoj kaj tiuj fremduloj,</l>
  <l n='6'>kiuj atestis vian amon anta&ubreve; la
    eklezio; kaj vi faros bone, tiujn anta&ubreve;enigante dece je Dio,</l>
  <l n='7'>&ccirc;ar pro la Nomo ili eliris, akceptante nenion de la nacianoj.</l>
  <l n='8'>Ni devas do akcepti tiajn, por ke ni estu kunlaborantoj kun la
    vero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Mi skribis iom al la eklezio; sed Diotrefes, kiu amas la
    estrecon inter ili, nin ne akceptas.</l>
  <l n='10'>Tial, se mi venos, mi
    rememorigos al li la farojn, kiujn li faras, per malbonaj paroloj
    babilante kontra&ubreve; ni; kaj ne kontenta je tio, li mem ne akceptas
    la fratojn, nek tion permesas al tiuj, kiuj volas, kaj ilin el la
    eklezio elpelas.</l>
  <l n='11'>Amato, imitu ne la malbonon, sed la bonon.
    Bonfaranto estas el Dio; malbonfaranto ne vidis Dion.</l>
  <l n='12'>Pri
    Demetrio estas atestite de &ccirc;iuj, kaj de la vero mem; kaj ni ja
    atestas; kaj vi scias, ke nia atesto estas vera.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Mi havis multon por skribi al vi; sed mi ne volas skribi al vi
    per inko kaj kano;</l>
  <l n='14'>sed mi esperas vidi vin balda&ubreve;, kaj ni
    parolos viza&gcirc;on kontra&ubreve; viza&gcirc;o. Paco al vi. Salutas vin la
    amikoj. Salutu la&ubreve; nomo la amikojn.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: JUDAS -->

        <div type='book' n='65' id='libro_jud' rend='doc'>

          <index index='content' level1='DE JUDAS'/>
          <head>LA EPISTOLO &Gcirc;ENERALA DE <lb/>JUDAS</head>
<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Judas, servisto de Jesuo Kristo kaj frato de Jakobo, al la
    alvokitoj, amataj en Dio, la Patro, kaj konservitaj por Jesuo
    Kristo:</l>
  <l n='2'>Kompato al vi kaj paco kaj amo pligrandi&gcirc;u.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Amataj, kiam mi faris &ccirc;ian diligentecon, por skribi al vi pri
    nia komuna savo, mi devi&gcirc;is skribi al vi, por kura&gcirc;igi vin batali
    por la kredo, jam per unu fojo transdonita al la sanktuloj.</l>
  <l n='4'>&Ccirc;ar
    en&scirc;teli&gcirc;is iuj homoj, jam anta&ubreve; longe destinitaj por &ccirc;i tiu
    kondamno, malpiuloj, &scirc;an&gcirc;ante la gracon de nia Dio en dibo&ccirc;econ,
    kaj malkonfesante la solan Estron kaj nian Sinjoron Jesuo Kristo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Mi do volas rememorigi vin, kvankam vi jam per unu fojo scii&gcirc;is
    pri &ccirc;io, ke la Sinjoro, savinte popolon el la Egipta lando, poste
    pereigis la nekredantojn.</l>
  <l n='6'>Kaj an&gcirc;elojn, kiuj ne konservis sian
    regadon, sed forlasis sian propran lo&gcirc;ejon, Li rezervis sub
    mallumo en katenoj &ccirc;iamaj &gcirc;is la ju&gcirc;o en la granda tago.</l>
  <l n='7'>Kiel
    anka&ubreve; Sodom kaj Gomora kaj la &ccirc;irka&ubreve;aj urboj tiel same, kiel &ccirc;i
    tiuj, mal&ccirc;asti&gcirc;inte kaj foririnte post fremdan karnon, estas
    elmontritaj kiel ekzemplo, suferante la punon de eterna fajro.</l>
  <l n='8'>Tamen tiel same anka&ubreve; &ccirc;i tiuj en siaj son&gcirc;adoj malpurigas la
    karnon, malestimas a&ubreve;toritaton, kaj insultas honorojn.</l>
  <l n='9'>Sed
    Mi&hcirc;ael, la &ccirc;efan&gcirc;elo, kiam en kontra&ubreve;staro al la diablo li
    disputis pri la korpo de Moseo, ne kura&gcirc;is lin akuzi insulte, sed
    diris: La Sinjoro vin ripro&ccirc;u.</l>
  <l n='10'>Sed tiuj insultas ja &ccirc;ion, kion
    ili ne scias; sed kion ili per naturo komprenas, kiel la bestoj
    senprudentaj, en tio ili malvirti&gcirc;as.</l>
  <l n='11'>Ve al ili! &ccirc;ar ili iris
    sur la vojo de Kain, kaj for&jcirc;etis sin en la eraron de Bileam por
    dungopago, kaj pereis en la kontra&ubreve;dirado de Kora&hcirc;.</l>
  <l n='12'>Ili estas
    la subakvaj rokoj en viaj agapoj, kun vi kunfestenante, sentime
    sin pa&scirc;tante; nuboj senakvaj, per vento disportataj; a&ubreve;tunaj
    arboj senfruktaj, dufoje mortintaj, elradikigitaj;</l>
  <l n='13'>sova&gcirc;aj
    marondoj, el&scirc;a&ubreve;mantaj siajn hontinda&jcirc;ojn; steloj vagantaj, por
    kiuj la nigreco de mallumo por eterne estas rezervata.</l>
  <l n='14'>Kaj al
    ili anka&ubreve; &Hcirc;ano&hcirc;, la sepa post Adam, profetis, dirante: Jen la
    Sinjoro venis kun Siaj sanktaj miriadoj,</l>
  <l n='15'>por fari ju&gcirc;on
    kontra&ubreve; &ccirc;iuj, kaj por kondamni &ccirc;iujn malpiulojn pri &ccirc;iuj
    malpia&jcirc;oj, kiujn ili malpie faris, kaj pri &ccirc;iuj obstinaj paroloj,
    kiujn malpiaj pekuloj parolis kontra&ubreve; Li.</l>
  <l n='16'>Ili estas
    murmuremuloj, plendemuloj, irantaj la&ubreve; siaj voluptoj (dum ilia
    bu&scirc;o parolas fanfarona&jcirc;ojn) kaj favorantaj personojn pro profito.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Sed vi, amataj, memoru la dirojn anta&ubreve;e parolitajn de la
    apostoloj de nia Sinjoro Jesuo Kristo;</l>
  <l n='18'>nome, ke ili diris al
    vi: En la lasta tempo estos mokemuloj, irantaj la&ubreve; siaj propraj
    voluptoj malpiaj.</l>
  <l n='19'>Tiuj estas la apartigantoj, la&ubreve;sentaj, ne
    havantaj la Spiriton.</l>
  <l n='20'>Sed vi, amataj, konstruante vin sur via
    plej sankta fido, pre&gcirc;ante en la Sankta Spirito,</l>
  <l n='21'>konservu vin
    en la amo al Dio, atendante la kompaton de nia Sinjoro Jesuo
    Kristo por eterna vivo.</l>
  <l n='22'>Kaj unujn, kiuj &scirc;anceli&gcirc;as, indulgu;</l>
  <l n='23'>kaj unujn savu, eltirante ilin el la fajro; kaj aliajn kompatu
    kun timo; malamante e&ccirc; la veston makulitan de la karno.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='24'>Kaj al Tiu, kiu povas vin gardi senfalaj, kaj starigi vin
    senripro&ccirc;aj anta&ubreve; Sia gloro en granda &gcirc;ojo,</l>
  <l n='25'>al la sola Dio,
    nia Savanto, per Jesuo Kristo, nia Sinjoro, estu gloro, majesto,
    potenco, kaj a&ubreve;toritato, anta&ubreve; &ccirc;iu monda&gcirc;o, kaj nun, kaj &gcirc;is la
    eterneco. Amen.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

<!-- LIBRO: APOKALIPSO -->

        <div type='book' n='66' id='libro_apo' rend='doc'>

          <index index='content' level1='APOKALIPSO'/>
          <head>APOKALIPSO</head>
          <head>DE SANKTA JOHANO</head>

<div type='chapter' n='1'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Apokalipso de Jesuo Kristo, kiun Dio donis al li, por montri al
    siaj servistoj tion, kio devas balda&ubreve; okazi; kaj Li sendis kaj
    montris &gcirc;in per Sia an&gcirc;elo al Sia servisto Johano,</l>
  <l n='2'>kiu atestis
    la vorton de Dio kaj la ateston de Jesuo Kristo, pri &ccirc;io, kion li
    vidis.</l>
  <l n='3'>Feli&ccirc;aj estas la leganto kaj la a&ubreve;skultantoj de la
    vortoj de la profeta&jcirc;o kaj la observantoj de la skribita&jcirc;oj en
    &gcirc;i; &ccirc;ar la tempo estas proksima.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Johano al la sep eklezioj en Azio: Graco al vi kaj paco de Tiu,
    kiu estas kaj estis kaj venos; kaj de la sep spiritoj anta&ubreve; Lia
    trono;</l>
  <l n='5'>kaj de Jesuo Kristo, la fidela atestanto, la unuenaskita
    el la mortintoj, kaj la reganto de la re&gcirc;oj de la tero. Al tiu,
    kiu nin amas, kaj nin malligis de niaj pekoj per sia sango,</l>
  <l n='6'>kaj
    faris nin regno, pastroj al lia Dio kaj Patro; al li la gloro kaj
    la potenco por &ccirc;iam kaj eterne. Amen.</l>
  <l n='7'>Jen li venas kun la
    nuboj; kaj lin vidos &ccirc;iu okulo, kaj tiuj, kiuj lin trapikis; kaj
    &ccirc;iuj gentoj de la tero ploros pro li. Vere, Amen.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Mi estas la Alfa kaj la Omega, diras la Sinjoro, la Dio, kiu
    estas kaj estis kaj venos, la Plejpotenca.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Mi, Johano, via frato kaj partoprenanto kun vi en la aflikto
    kaj regno kaj pacienco de Jesuo, estis sur la insulo nomata
    Patmos pro la vorto de Dio kaj la atesto de Jesuo.</l>
  <l n='10'>Mi min
    trovis en la Spirito en la tago de la Sinjoro, kaj mi a&ubreve;dis
    malanta&ubreve; mi grandan vo&ccirc;on kvaza&ubreve; de trumpeto,</l>
  <l n='11'>dirantan: Kion
    vi vidas, tion skribu en libron kaj sendu al la sep eklezioj: al
    Efeso kaj al Smirna kaj al Pergamo kaj al Tiatira kaj al Sardes
    kaj al Filadelfia kaj al Laodikea.</l>
  <l n='12'>Kaj mi min turnis, por vidi
    la vo&ccirc;on, kiu parolis kun mi. Kaj turni&gcirc;inte, mi vidis sep orajn
    lampingojn;</l>
  <l n='13'>kaj meze de la sep lampingoj iun similan al la
    Filo de homo, vestitan &gcirc;ispiede, kaj zonitan &ccirc;irka&ubreve; la brusto per
    ora zono.</l>
  <l n='14'>Kaj lia kapo kaj liaj haroj estis blankaj kiel
    blanka lano, kiel ne&gcirc;o; kaj liaj okuloj estis kiel fajra flamo;</l>
  <l n='15'>kaj liaj piedoj estis kiel brilanta latuno, kvaza&ubreve; rafinita en
    forno; kaj lia vo&ccirc;o estis kiel vo&ccirc;o de multaj akvoj.</l>
  <l n='16'>Kaj li
    havis en sia dekstra mano sep stelojn; kaj el lia bu&scirc;o eliris
    akra dutran&ccirc;a glavo; kaj lia aspekto estis kiel brilas la suno en
    sia forteco.</l>
  <l n='17'>Kaj kiam mi vidis lin, mi falis &ccirc;e liaj piedoj
    kvaza&ubreve; senviva. Kaj li metis sian dekstran manon sur min,
    dirante: Ne timu; mi estas la unua kaj la lasta,</l>
  <l n='18'>kaj la
    vivanta; kaj mi fari&gcirc;is mortinta, kaj jen, mi estas vivanta por
    &ccirc;iam kaj eterne, kaj mi havas la &scirc;losilojn de la morto kaj de
    Hades.</l>
  <l n='19'>Skribu do tion, kion vi vidis, kaj kio estas, kaj kio
    okazos poste;</l>
  <l n='20'>la misteron de la sep steloj, kiujn vi vidis en
    mia dekstra mano, kaj la sep orajn lampingojn. La sep steloj
    estas la an&gcirc;eloj de la sep eklezioj; kaj la sep lampingoj estas
    la sep eklezioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='2'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Al la an&gcirc;elo de la eklezio en Efeso skribu:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Tiele diras la tenanto de la sep steloj en sia dekstra mano, la
    iranto meze de la sep oraj lampingoj:</l>
  <l n='2'>Mi scias viajn farojn,
    kaj vian laboron kaj vian paciencon, kaj ke vi ne povas toleri la
    malbonulojn, kaj ke vi provis tiujn, kiuj nomas sin apostoloj kaj
    ne estas tiaj, kaj trovis ilin malveraj;</l>
  <l n='3'>kaj vi havas paciencon
    kaj toleris pro mia nomo kaj ne laci&gcirc;is.</l>
  <l n='4'>Sed mi havas kontra&ubreve;
    vi, ke vi forlasis vian unuan amon.</l>
  <l n='5'>Memoru do, de kie vi falis,
    kaj pentu, kaj faru la unuajn farojn; alie mi venos al vi, kaj
    formovos vian lampingon el &gcirc;ia loko, se vi ne pentos.</l>
  <l n='6'>Sed &ccirc;i
    tion vi havas, ke vi malamas la farojn de la Nikolaitoj, kiujn mi
    anka&ubreve; malamas.</l>
  <l n='7'>Kiu havas orelon, tiu a&ubreve;skultu, kion la Spirito
    diras al la eklezioj. Al la venkanto mi donos man&gcirc;i el la arbo de
    vivo, kiu estas en la Paradizo de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj al la an&gcirc;elo de la eklezio en Smirna skribu:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='8'>Tiele diras la unua kaj la lasta, kiu fari&gcirc;is senviva kaj vivis:</l>
  <l n='9'>Mi scias vian aflikton kaj vian malri&ccirc;econ (vi tamen estas
    ri&ccirc;a), kaj la blasfemon de tiuj, kiuj nomas sin Judoj, kaj estas
    ne tiaj, sed sinagogo de Satano.</l>
  <l n='10'>Ne timu tion, kion vi
    suferos; jen la diablo &jcirc;etos iujn el vi en malliberejon, por ke
    vi estu elprovataj; kaj vi havos aflikton dek tagojn. Estu fidela
    &gcirc;is morto, kaj mi donos al vi la kronon de vivo.</l>
  <l n='11'>Kiu havas
    orelon, tiu a&ubreve;skultu, kion la Spirito diras al la eklezioj. La
    venkanto tute ne difekti&gcirc;os de la dua morto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj al la an&gcirc;elo de la eklezio en Pergamo skribu:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='12'>Tiele diras la portanto de la akra dutran&ccirc;a glavo:</l>
  <l n='13'>Mi scias,
    kie vi lo&gcirc;as: tie, kie estas la trono de Satano; kaj vi tenas
    firme mian nomon, kaj ne malkonfesis mian fidon, e&ccirc; en la tagoj
    de Antipas, mia fidela atestinto, kiu estis mortigita inter vi,
    kie lo&gcirc;as Satano.</l>
  <l n='14'>Sed mi havas kelkon kontra&ubreve; vi: ke vi havas
    tie sekvantojn de la instruo de Bileam, kiu instruis al Balak
    &jcirc;eti falilon anta&ubreve; la Izraelidojn, por ke ili man&gcirc;u
    idoloferita&jcirc;ojn kaj mal&ccirc;astu.</l>
  <l n='15'>Kaj vi anka&ubreve; havas sekvantojn de
    la instruo de la Nikolaitoj tiel same.</l>
  <l n='16'>Pentu do; alie mi
    rapide venos al vi, kaj militos kontra&ubreve; ili per la glavo de mia
    bu&scirc;o.</l>
  <l n='17'>Kiu havas orelon, tiu a&ubreve;skultu, kion la Spirito diras al
    la eklezioj. Al la venkanto mi donos el la ka&scirc;ita manao, kaj mi
    donos al li blankan &scirc;toneton, kaj sur la &scirc;toneto novan nomon
    skribitan, kiun konas neniu krom la ricevanto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Kaj al la an&gcirc;elo de la eklezio en Tiatira skribu:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='18'>Tiele diras la Filo de Dio, kiu havas okulojn kiel fajra flamo,
    kaj liaj piedoj estas kiel brilanta latuno:</l>
  <l n='19'>Mi scias viajn
    farojn, kaj viajn amon kaj fidon kaj servadon kaj paciencon, kaj
    pri viaj faroj, ke la lastaj estas pli multaj ol la unuaj.</l>
  <l n='20'>Sed
    mi havas kontra&ubreve; vi, ke vi toleras la virinon Izebel, kiu nomas
    sin profetino; kaj &scirc;i instruas kaj delogas miajn servistojn
    mal&ccirc;asti kaj man&gcirc;i idoloferita&jcirc;ojn.</l>
  <l n='21'>Kaj mi donis al &scirc;i tempon,
    por ke &scirc;i pentu; kaj &scirc;i ne volas penti pri sia mal&ccirc;asteco.</l>
  <l n='22'>Jen
    mi &jcirc;etos &scirc;in en liton, kaj la kun &scirc;i adultantojn en grandan
    aflikton, se ili ne pentos pri &scirc;iaj faroj.</l>
  <l n='23'>Kaj mi pereigos
    &scirc;iajn idojn per morto; kaj &ccirc;iuj eklezioj scios, ke mi estas tiu,
    kiu esploras interna&jcirc;ojn kaj korojn; kaj mi donos al &ccirc;iu el vi
    la&ubreve; viaj faroj.</l>
  <l n='24'>Sed al vi mi diras, al la ceteraj en Tiatira,
    al &ccirc;iuj, kiuj ne havas &ccirc;i tiun instruon, kaj kiuj ne konas la
    profunda&jcirc;ojn de Satano, kiel oni diras: Mi ne &jcirc;etos sur vin alian
    &scirc;ar&gcirc;on.</l>
  <l n='25'>Tamen tion, kion vi havas, tenu, &gcirc;is mi venos.</l>
  <l n='26'>Kaj
    al la venkanto kaj la observanto de miaj faroj &gcirc;is la fino mi
    donos a&ubreve;toritaton super la nacioj;</l>
  <l n='27'>kaj li regos ilin per fera
    sceptro, kiel la potaj vazoj estas dispecigataj; kiel mi anka&ubreve;
    ricevis de mia Patro;</l>
  <l n='28'>kaj mi donos al li la matenan stelon.</l>
  <l n='29'>Kiu havas orelon, tiu a&ubreve;skultu, kion la Spirito diras al la
    eklezioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='3'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj al la an&gcirc;elo de la eklezio en Sardes skribu:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Tiele diras tiu, kiu havas la sep Spiritojn de Dio, kaj la sep
    stelojn: Mi scias viajn farojn, ke vi estas nomata viva, kaj
    estas malviva.</l>
  <l n='2'>Fari&gcirc;u vigla, kaj firmigu la resta&jcirc;ojn, kiuj
    estis preska&ubreve; mortantaj; &ccirc;ar mi ne trovis viajn farojn plenumitaj
    anta&ubreve; mia Dio.</l>
  <l n='3'>Memoru do, kiel vi ricevis kaj a&ubreve;dis; kaj
    observu, kaj pentu. Se do vi ne viglos, mi venos, kvaza&ubreve;
    &scirc;telisto, kaj vi ne scios, je kiu horo mi venos al vi.</l>
  <l n='4'>Sed vi
    havas en Sardes kelkajn nomojn, kiuj ne makulis siajn vestojn;
    kaj ili promenos kun mi en blanka&jcirc;oj; &ccirc;ar ili estas indaj.</l>
  <l n='5'>La
    venkanto estos tiel vestita per blankaj vestoj; kaj mi ja ne
    elstrekos lian nomon el la libro de vivo, kaj mi konfesos lian
    nomon anta&ubreve; mia Patro kaj anta&ubreve; Liaj an&gcirc;eloj.</l>
  <l n='6'>Kiu havas orelon,
    tiu a&ubreve;skultu, kion la Spirito diras al la eklezioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj al la an&gcirc;elo de la eklezio en Filadelfia skribu:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='7'>Tiele diras la sanktulo, la verulo, kiu havas la &scirc;losilon de
    David, tiu, kiu malfermas, kaj neniu fermas; kiu fermas, kaj
    neniu malfermas:</l>
  <l n='8'>Mi scias viajn farojn (jen mi donis anta&ubreve; vi
    pordon malfermitan, kiun neniu povas fermi), ke vi havas kelkan
    potencon, kaj observis mian vorton, kaj ne malkonfesis mian
    nomon.</l>
  <l n='9'>Jen mi donas el la sinagogo de Satano, kiuj sin nomas
    Judoj, kaj estas ne tiaj, sed mensogas; jen mi igos ilin veni kaj
    adorklini&gcirc;i anta&ubreve; viaj piedoj, kaj scii, ke mi vin amis.</l>
  <l n='10'>&Ccirc;ar
    vi observis la vorton de mia pacienco, mi anka&ubreve; vin konservos el
    tiu horo de provo, kiu venos sur la tutan mondon, por provi la
    lo&gcirc;antojn sur la tero.</l>
  <l n='11'>Mi venos rapide; tenadu tion, kion vi
    havas, por ke neniu forprenu vian kronon.</l>
  <l n='12'>La venkanton mi
    faros kolono en la templo de mia Dio, kaj li ne plu eliros el &gcirc;i;
    kaj mi skribos sur li la nomon de mia Dio, kaj la nomon de la
    urbo de mia Dio, la nova Jerusalem, kiu venas malsupren de mia
    Dio el la &ccirc;ielo, kaj mian novan nomon.</l>
  <l n='13'>Kiu havas orelon, tiu
    a&ubreve;skultu, kion la Spirito diras al la eklezioj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj al la an&gcirc;elo de la eklezio en Laodikea skribu:</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='14'>Tiele diras la Amen, la atestanto fidela kaj vera, la komenco de
    la kreo de Dio:</l>
  <l n='15'>Mi scias viajn farojn, ke vi estas nek
    malvarma, nek varmega; mi volus, ke vi estu a&ubreve; malvarma a&ubreve;
    varmega.</l>
  <l n='16'>Tial, &ccirc;ar vi estas varmeta, kaj nek malvarma nek
    varmega, mi elsputos vin el mia bu&scirc;o.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar vi diras: Mi estas
    ri&ccirc;a kaj akiris ri&ccirc;on, kaj nenion mi bezonas; kaj vi ne scias, ke
    vi estas la mizera kaj kompatinda kaj malri&ccirc;a kaj blinda kaj
    nuda;</l>
  <l n='18'>mi konsilas al vi a&ccirc;eti de mi oron rafinitan per fajro,
    por ke vi ri&ccirc;i&gcirc;u; kaj blankajn vestojn, por ke vi vin vestu, kaj
    por ke ne aperu la honto de via nudeco; kaj kolirion, por &scirc;miri
    viajn okulojn, por ke vi vidu.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;iujn, kiujn mi amas, mi
    ripro&ccirc;as kaj punas; estu do fervora, kaj pentu.</l>
  <l n='20'>Jen mi staras
    &ccirc;e la pordo kaj frapas; se iu a&ubreve;das mian vo&ccirc;on kaj malfermas la
    pordon, mi eniros al li kaj man&gcirc;os kun li, kaj li kun mi.</l>
  <l n='21'>Al
    la venkanto mi donos sidi&gcirc;i kun mi sur mia trono, kiel mi anka&ubreve;
    venkis kaj sidi&gcirc;is kun mia Patro sur Lia trono.</l>
  <l n='22'>Kiu havas
    orelon, tiu a&ubreve;skultu, kion la Spirito diras al la eklezioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='4'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio mi rigardis, kaj jen pordo malfermita en la &ccirc;ielo, kaj
    la unua vo&ccirc;o, kiun mi a&ubreve;dis, estis vo&ccirc;o kvaza&ubreve; de trumpeto
    parolanta kun mi, dirante: Suprenvenu &ccirc;i tien, kaj mi montros al
    vi tion, kio devas okazi poste.</l>
  <l n='2'>Tuj mi min trovis en la
    Spirito; kaj jen trono stari&gcirc;is en la &ccirc;ielo, kaj sur la trono unu
    sidanta;</l>
  <l n='3'>kaj la Sidanto estis en aspekto simila al &scirc;tono
    jaspisa kaj sardia; kaj jen &ccirc;ielarko &ccirc;irka&ubreve; la trono, aspekte
    simila al smeraldo.</l>
  <l n='4'>Kaj &ccirc;irka&ubreve; la trono estis dudek kvar
    tronoj; kaj sur la tronoj mi vidis dudek kvar presbiterojn
    sidantajn, vestitajn per blankaj vestoj; kaj sur iliaj kapoj
    orajn kronojn.</l>
  <l n='5'>Kaj el la trono eliris fulmoj kaj vo&ccirc;oj kaj
    tondroj. Kaj anta&ubreve; la trono brulis sep fajraj tor&ccirc;oj, kiuj estas
    la sep Spiritoj de Dio;</l>
  <l n='6'>kaj anta&ubreve; la trono kvaza&ubreve; vitra maro,
    simila al kristalo; kaj meze apud la trono kaj ronde &ccirc;irka&ubreve; la
    trono kvar kreita&jcirc;oj, plenaj de okuloj anta&ubreve;e kaj malanta&ubreve;e.</l>
  <l n='7'>Kaj la unua kreita&jcirc;o similis leonon, kaj la dua kreita&jcirc;o similis
    bovidon, kaj la tria kreita&jcirc;o havis viza&gcirc;on kvaza&ubreve; homan, kaj la
    kvara kreita&jcirc;o similis aglon flugantan.</l>
  <l n='8'>Kaj la kvar kreita&jcirc;oj,
    havantaj po ses flugiloj, estas &ccirc;irka&ubreve;e kaj interne plenaj de
    okuloj; kaj pa&ubreve;zon ili ne havas tage kaj nokte, dirante: Sankta,
    sankta, sankta, estas Dio, la Sinjoro, la Plejpotenca, la estanta
    kaj estinta kaj venonta.</l>
  <l n='9'>Kaj kiam la kreita&jcirc;oj donos gloron kaj
    honoron kaj dankon al la Sidanto sur la trono, al la Vivanto por
    &ccirc;iam kaj eterne,</l>
  <l n='10'>la dudek kvar presbiteroj falos anta&ubreve; la
    Sidanto sur la trono, kaj ili adorklini&gcirc;os al la Vivanto por &ccirc;iam
    kaj eterne, kaj &jcirc;etos siajn kronojn anta&ubreve; la trono, dirante:</l>
  <l n='11'>Inda Vi estas, ho nia Sinjoro kaj nia Dio, ricevi la gloron kaj
    la honoron kaj la potencon; &ccirc;ar Vi kreis &ccirc;ion, kaj pro Via volo
    &ccirc;io ekzistis kaj krei&gcirc;is.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='5'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi vidis en la dekstra mano de la Sidanto sur la trono
    libron, skribitan interne kaj malanta&ubreve;e, sigelitan per sep
    sigeloj.</l>
  <l n='2'>Kaj mi vidis fortan an&gcirc;elon, proklamantan per granda
    vo&ccirc;o: Kiu estas inda malfermi la libron kaj rompi &gcirc;iajn sigelojn?</l>
  <l n='3'>Kaj neniu en la &ccirc;ielo, nek sur la tero, nek sub la tero, povis
    malfermi la libron, a&ubreve; rigardi &gcirc;in.</l>
  <l n='4'>Kaj mi multe ploris, &ccirc;ar
    trovi&gcirc;is neniu inda malfermi la libron, a&ubreve; &gcirc;in rigardi;</l>
  <l n='5'>kaj unu
    el la presbiteroj diris al mi: Ne ploru; jen la leono el la tribo
    de Jehuda, la Markoto de David, venkis, por malfermi la libron
    kaj &gcirc;iajn sep sigelojn.</l>
  <l n='6'>Kaj mi vidis meze inter la trono kaj la
    kvar kreita&jcirc;oj, kaj meze de la presbiteroj, &Scirc;afidon starantan,
    kvaza&ubreve; oferbu&ccirc;itan, havantan sep kornojn kaj sep okulojn, kiuj
    estas la sep Spiritoj de Dio, senditaj sur la tutan teron.</l>
  <l n='7'>Kaj
    li venis, kaj prenis &gcirc;in el la dekstra mano de la Sidanto sur la
    trono.</l>
  <l n='8'>Kaj kiam li prenis la libron, la kvar kreita&jcirc;oj kaj la
    dudek kvar presbiteroj falis anta&ubreve; la &Scirc;afido, havantaj &ccirc;iu
    harpon, kaj orajn pelvojn plenajn de incenso, kiuj estas la
    pre&gcirc;oj de la sanktuloj.</l>
  <l n='9'>Kaj ili kantis novan kanton, dirante:
    Vi estas inda preni la libron kaj malfermi &gcirc;iajn sigelojn; &ccirc;ar vi
    estis mortigita, kaj vi ela&ccirc;etis al Dio per via sango homojn el
    &ccirc;iu tribo kaj lingvo kaj popolo kaj nacio,</l>
  <l n='10'>kaj faris ilin al
    nia Dio regno kaj pastroj; kaj ili re&gcirc;as sur la tero.</l>
  <l n='11'>Kaj mi
    rigardis, kaj mi a&ubreve;dis vo&ccirc;on de multaj an&gcirc;eloj, ronde &ccirc;irka&ubreve; la
    trono kaj la kreita&jcirc;oj kaj la presbiteroj; kaj ilia nombro estis
    miriadoj da miriadoj kaj miloj da miloj;</l>
  <l n='12'>dirantaj per granda
    vo&ccirc;o: Inda estas la &Scirc;afido, la mortigita, ricevi la potencon kaj
    ri&ccirc;on kaj sa&gcirc;econ kaj forton kaj honoron kaj gloron kaj la&ubreve;don.</l>
  <l n='13'>Kaj &ccirc;iun kreita&jcirc;on, kiu estis en la &ccirc;ielo kaj sur la tero kaj
    sub la tero kaj sur la maro, kaj &ccirc;ion en ili, mi a&ubreve;dis dirantajn:
    Al la Sidanto sur la trono, kaj al la &Scirc;afido, estu la la&ubreve;do kaj
    la honoro kaj la gloro kaj la potenco por &ccirc;iam kaj eterne.</l>
  <l n='14'>Kaj
    la kvar kreita&jcirc;oj diris: Amen. Kaj la presbiteroj falis kaj
    adorklini&gcirc;is.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='6'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi rigardis, kiam la &Scirc;afido malfermis unu el la sep
    sigeloj, kaj mi a&ubreve;dis unu el la kvar kreita&jcirc;oj dirantan kvaza&ubreve;
    per vo&ccirc;o de tondro: Venu.</l>
  <l n='2'>Kaj mi rigardis, kaj jen blanka
    &ccirc;evalo, kaj la sidanta sur &gcirc;i havis pafarkon; kaj estis donita al
    li krono; kaj li eliris venkanta, kaj por venki.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj kiam li malfermis la duan sigelon, mi a&ubreve;dis la duan
    kreita&jcirc;on dirantan: Venu.</l>
  <l n='4'>Kaj eliris alia &ccirc;evalo, flamkolora;
    kaj al la sidanta sur &gcirc;i estis donite forpreni pacon de la tero,
    kaj ke oni mortigu unu la alian; kaj al li estis donita granda
    glavo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj kiam li malfermis la trian sigelon, mi a&ubreve;dis la trian
    kreita&jcirc;on dirantan: Venu. Kaj mi rigardis, kaj jen nigra &ccirc;evalo;
    kaj la sidanta sur &gcirc;i havis en la mano pesilon.</l>
  <l n='6'>Kaj mi a&ubreve;dis
    kvaza&ubreve; vo&ccirc;on, meze de la kvar kreita&jcirc;oj, dirantan: Mezuro da
    tritiko por denaro, kaj tri mezuroj da hordeo por denaro; kaj la
    oleon kaj la vinon ne difektu.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj kiam li malfermis la kvaran sigelon, mi a&ubreve;dis la vo&ccirc;on de
    la kvara kreita&jcirc;o dirantan: Venu.</l>
  <l n='8'>Kaj mi rigardis, kaj jen pala
    &ccirc;evalo; kaj la nomo de la sidanta sur &gcirc;i estis Morto; kaj Hades
    sekvis kun li. Kaj estis donita al ili a&ubreve;toritato super kvarono
    de la tero, por mortigi per glavo kaj per malsato kaj per morto
    kaj per la sova&gcirc;aj bestoj de la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj kiam li malfermis la kvinan sigelon, mi vidis sub la altaro
    la animojn de la mortigitaj pro la vorto de Dio kaj pro la
    atesto, kiun ili havadis;</l>
  <l n='10'>kaj ili kriis per granda vo&ccirc;o,
    dirante: &Gcirc;is kiam, ho Estro, la sankta kaj vera, Vi ne ju&gcirc;as kaj
    ne ven&gcirc;as nian sangon al la lo&gcirc;antoj sur la tero?</l>
  <l n='11'>Kaj estis
    donita al &ccirc;iu el ili blanka robo; kaj estis dirite al ili, ke ili
    atendu ankora&ubreve; kelkan tempon, &gcirc;is anka&ubreve; iliaj kunservistoj kaj
    iliaj fratoj, mortigotaj kiel ili mem, plensumi&gcirc;os.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj mi rigardis, kiam li malfermis la sesan sigelon, kaj
    fari&gcirc;is granda tertremo; kaj la suno fari&gcirc;is nigra kiel saka&jcirc;o el
    haroj, kaj la tuta luno fari&gcirc;is kiel sango;</l>
  <l n='13'>kaj la steloj de
    la &ccirc;ielo falis sur la teron, kiel figarbo, skuate de forta vento,
    &jcirc;etas siajn nematurajn figojn.</l>
  <l n='14'>Kaj la &ccirc;ielo formovi&gcirc;is, kvaza&ubreve;
    kunvolvata libro; kaj &ccirc;iu monto kaj &ccirc;iu insulo formovi&gcirc;is de sia
    loko.</l>
  <l n='15'>Kaj la re&gcirc;oj de la tero kaj la granduloj kaj la
    milestroj kaj la ri&ccirc;uloj kaj la fortuloj kaj &ccirc;iu sklavo kaj &ccirc;iu
    liberulo sin ka&scirc;is en la kavernoj kaj inter la rokoj de la
    montoj;</l>
  <l n='16'>kaj ili diris al la montoj kaj al la rokoj: Falu sur
    nin, kaj nin ka&scirc;u for de la viza&gcirc;o de la Sidanto sur la trono,
    kaj for de la kolero de la &Scirc;afido;</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar venis la granda tago de
    ilia kolero; kaj kiu povas stari?</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='7'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio mi vidis kvar an&gcirc;elojn starantajn sur la kvar anguloj
    de la tero, retenantajn la kvar ventojn de la tero, por ke ne
    blovu vento sur la teron, nek sur la maron, nek sur ian arbon.</l>
  <l n='2'>Kaj mi vidis alian an&gcirc;elon suprenirantan de la sunlevi&gcirc;o,
    havantan sigelilon de la vivanta Dio; kaj li ekkriis per granda
    vo&ccirc;o al la kvar an&gcirc;eloj, al kiuj estis donite difekti la teron
    kaj la maron,</l>
  <l n='3'>dirante: Ne difektu la teron, nek la maron, nek
    la arbojn, anta&ubreve; ol ni sigelos sur iliaj fruntoj la servistojn de
    nia Dio.</l>
  <l n='4'>Kaj mi a&ubreve;dis la nombron de la sigelitoj, cent kvardek
    kvar miloj, sigelitaj el &ccirc;iuj triboj de la Izraelidoj:</l>
  </lg>

  <lg rend='indent' type='para'>
  <l n='5'>El la tribo de Jehuda estis sigelitaj dek du miloj;<lb/>
         El la tribo de Ruben, dek du miloj;<lb/>
         El la tribo de Gad, dek du miloj;<lb/></l>
  <l n='6'>El la tribo de A&scirc;er, dek du miloj;<lb/>
         El la tribo de Naftali, dek du miloj;<lb/>
         El la tribo de Manase, dek du miloj;<lb/></l>
  <l n='7'>El la tribo de Simeon, dek du miloj;<lb/>
         El la tribo de Levi, dek du miloj;<lb/>
         El la tribo de Isa&hcirc;ar, dek du miloj;<lb/></l>
  <l n='8'>El la tribo de Zebulun, dek du miloj;<lb/>
         El la tribo de Jozef, dek du miloj;<lb/>
         El la tribo de Benjamen estis sigelitaj dek du miloj.<lb/></l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Post tio mi rigardis, kaj jen granda homamaso, kiun neniu povis
    kalkuli, el &ccirc;iu nacio, kaj el &ccirc;iuj triboj kaj popoloj kaj
    lingvoj, starantaj anta&ubreve; la trono kaj anta&ubreve; la &Scirc;afido, vestitaj
    per blankaj roboj, kaj kun palmoj en iliaj manoj;</l>
  <l n='10'>kaj ili
    kriis per granda vo&ccirc;o, dirante: Savo al nia Dio, la sidanta sur
    la trono, kaj al la &Scirc;afido.</l>
  <l n='11'>Kaj &ccirc;iuj an&gcirc;eloj staris &ccirc;irka&ubreve; la
    trono kaj la presbiteroj kaj la kvar kreita&jcirc;oj; kaj ili falis sur
    sian viza&gcirc;on anta&ubreve; la trono, kaj adorklini&gcirc;is al Dio,</l>
  <l n='12'>dirante:
    Amen; La la&ubreve;do kaj la gloro kaj la sa&gcirc;eco kaj la danko kaj la
    honoro kaj la potenco kaj la forto estu al nia Dio por &ccirc;iam kaj
    eterne. Amen.</l>
  <l n='13'>Kaj respondis unu el la presbiteroj, dirante al
    mi: Kiuj estas &ccirc;i tiuj per blankaj roboj vestitaj, kaj de kie ili
    venis?</l>
  <l n='14'>Kaj mi diris al li: Mia sinjoro, vi scias. Kaj li diris
    al mi: &Ccirc;i tiuj estas la venantoj el la granda afliktado, kaj ili
    lavis siajn robojn, kaj blankigis ilin en la sango de la &Scirc;afido.</l>
  <l n='15'>Tial ili estas anta&ubreve; la trono de Dio; kaj ili servas al Li
    tage kaj nokte en Lia templo; kaj la Sidanto sur la trono etendos
    super ili Sian tabernaklon.</l>
  <l n='16'>Ili ne plu malsatos, nek plu
    soifos; ne frapos ilin la suno nek ia varmego;</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar la &Scirc;afido,
    kiu estas meze de la trono, pa&scirc;tos ilin kaj kondukos ilin al
    akvofontoj de vivo; kaj Dio forvi&scirc;os de iliaj okuloj &ccirc;iun larmon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='8'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj kiam li malfermis la sepan sigelon, fari&gcirc;is silento en la
    &ccirc;ielo por &ccirc;irka&ubreve; duono de horo.</l>
  <l n='2'>Kaj mi vidis la sep an&gcirc;elojn,
    kiuj staras anta&ubreve; Dio; kaj estis donitaj al ili sep trumpetoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj alia an&gcirc;elo venis, kaj staris apud la altaro, havante
    incensilon oran; kaj estis donita al li multe da incenso, por ke
    li aldonu &gcirc;in al la pre&gcirc;oj de &ccirc;iuj sanktuloj sur la altaro ora,
    kiu estis anta&ubreve; la trono.</l>
  <l n='4'>Kaj la fumo de la incenso, kun la
    pre&gcirc;oj de la sanktuloj, levi&gcirc;is anta&ubreve; Dio el la mano de la
    an&gcirc;elo.</l>
  <l n='5'>Kaj la an&gcirc;elo prenis la incensilon, kaj li plenigis &gcirc;in
    per la fajro de la altaro, kaj &jcirc;etis &gcirc;in sur la teron; kaj
    fari&gcirc;is tondroj kaj vo&ccirc;oj kaj fulmoj kaj tertremo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj la sep an&gcirc;eloj, havantaj la sep trumpetojn, sin pretigis,
    por trumpeti.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj la unua trumpetis, kaj fari&gcirc;is hajlo kaj fajro, miksitaj
    kun sango, kaj ili estis &jcirc;etitaj sur la teron; kaj triono de la
    tero forbrulis, kaj triono de la arboj forbrulis, kaj la tuta
    verda herbo forbrulis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj la dua an&gcirc;elo trumpetis, kaj kvaza&ubreve; granda monto, per fajro
    brulanta, estis &jcirc;etita en la maron; kaj triono de la maro fari&gcirc;is
    sango;</l>
  <l n='9'>kaj mortis triono de la kreita&jcirc;oj en la maro, kiuj havis
    vivon; kaj triono de la &scirc;ipoj pereis.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la tria an&gcirc;elo trumpetis, kaj falis el la &ccirc;ielo granda
    stelo, brulanta kiel tor&ccirc;o, kaj &gcirc;i falis sur trionon de la
    riveroj kaj sur la fontojn de la akvoj;</l>
  <l n='11'>kaj la nomo de la
    stelo estas Absinto; kaj triono de la akvoj fari&gcirc;is absinta&jcirc;o;
    kaj multe da homoj mortis de la akvoj, &ccirc;ar ili maldol&ccirc;i&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj la kvara an&gcirc;elo trumpetis, kaj estis frapita triono de la
    suno kaj triono de la luno kaj triono de la steloj, por ke
    mallumi&gcirc;u triono de ili, kaj ke ne lumu dum triono de la tago,
    kaj por la nokto tiel same.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj mi rigardis, kaj mi a&ubreve;dis unu aglon, flugantan en meza
    &ccirc;ielo, dirantan per granda vo&ccirc;o: Ve! ve! ve al la lo&gcirc;antoj sur la
    tero, pro la ceteraj vo&ccirc;oj trumpetaj de la tri an&gcirc;eloj ankora&ubreve;
    trumpetontaj!</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='9'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj la kvina an&gcirc;elo trumpetis, kaj mi vidis stelon el la &ccirc;ielo
    falintan sur la teron; kaj al li estis donita la &scirc;losilo de la
    puto de la abismo.</l>
  <l n='2'>Kaj li malfermis la puton de la abismo; kaj
    el la puto levi&gcirc;adis fumo, kiel fumo el granda forno; kaj
    mallumi&gcirc;is la suno kaj la aero pro la fumo de la puto.</l>
  <l n='3'>Kaj el
    la fumo eliris akridoj sur la teron; kaj al ili estis donita
    povo, kiel havas povon la skorpioj de la tero.</l>
  <l n='4'>Kaj estis
    ordonite al ili, ke ili ne difektu la herbon de la tero, nek ian
    verda&jcirc;on, nek ian arbon, sed nur tiujn homojn, kiuj ne havas sur
    la frunto la sigelon de Dio.</l>
  <l n='5'>Kaj al ili estis komisiite, ke ili
    ne mortigu ilin, sed ke ili estu turmentataj kvin monatojn; kaj
    ilia turmento estis kiel turmento de skorpio, kiam &gcirc;i pikvundas
    homon.</l>
  <l n='6'>Kaj en tiuj tagoj la homoj ser&ccirc;os morton, kaj &gcirc;in tute
    ne trovos; kaj ili deziregos morti, kaj morto forflugos de ili.</l>
  <l n='7'>Kaj la formoj de la akridoj similis &ccirc;evalojn, pretigitajn por
    milito; kaj sur iliaj kapoj estis kvaza&ubreve; kronoj similaj al oro,
    kaj iliaj viza&gcirc;oj estis kiel viza&gcirc;oj de homoj.</l>
  <l n='8'>Kaj ili havis
    harojn kiel haroj de virinoj, kaj iliaj dentoj estis kiel de
    leonoj.</l>
  <l n='9'>Kaj ili havis kirasojn, kiel kirasoj el fero; kaj la
    sono de iliaj flugiloj estis kiel la sono de &ccirc;aroj, de multe da
    &ccirc;evaloj kurantaj en militon.</l>
  <l n='10'>Kaj ili havis vostojn similajn al
    vostoj de skorpioj, kaj pikilojn; kaj en iliaj vostoj estas ilia
    kapablo difekti la homojn kvin monatojn.</l>
  <l n='11'>Ili havis super si
    re&gcirc;on, la an&gcirc;elon de la abismo; lia nomo estas en la Hebrea
    lingvo Abadon, kaj en la Greka lingvo li havas la nomon Apolion.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>La unua Veo jam pasis; jen post tio venas ankora&ubreve; du Veoj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj la sesa an&gcirc;elo trumpetis, kaj mi a&ubreve;dis vo&ccirc;on el la kornoj
    de la ora altaro, kiu staras anta&ubreve; Dio,</l>
  <l n='14'>dirantan al la sesa
    an&gcirc;elo, kiu havis la trumpeton: Malligu la kvar an&gcirc;elojn,
    ligitajn apud la granda rivero E&ubreve;frato.</l>
  <l n='15'>Kaj malligi&gcirc;is la kvar
    an&gcirc;eloj, pretigitaj por la horo kaj tago kaj monato kaj jaro, por
    ke ili mortigu trionon de la homoj.</l>
  <l n='16'>Kaj la nombro de la armeoj
    de la kavalerio estis ducent milionoj; mi a&ubreve;dis ilian nombron.</l>
  <l n='17'>Kaj tiel mi vidis la &ccirc;evalojn en la vizio, kaj la sidantajn sur
    ili, havantajn kirasojn kiel el fajro kaj el jacinto kaj el
    sulfuro; kaj la kapoj de la &ccirc;evaloj estis kiel kapoj de leonoj,
    kaj el iliaj bu&scirc;oj eliris fajro kaj fumo kaj sulfuro.</l>
  <l n='18'>Per tiuj
    tri plagoj triono de la homoj estis mortigita, per la fajro kaj
    la fumo kaj la sulfuro elirantaj el iliaj bu&scirc;oj.</l>
  <l n='19'>&Ccirc;ar la
    kapablo de la &ccirc;evaloj estas en iliaj bu&scirc;oj kaj en iliaj vostoj;
    &ccirc;ar iliaj vostoj similas serpentojn kaj havas kapojn; kaj per &ccirc;i
    tiuj ili vundas.</l>
  <l n='20'>Kaj la ceteraj homoj, kiuj ne estis
    mortigitaj per tiuj plagoj, ne pentis pri la faroj de siaj manoj,
    por ne adorklini&gcirc;i al demonoj, kaj al la idoloj oraj kaj ar&gcirc;entaj
    kaj kupraj kaj &scirc;tonaj kaj lignaj, kiuj povas nek vidi, nek a&ubreve;di,
    nek mar&scirc;i;</l>
  <l n='21'>kaj ili ne pentis pri siaj mortigoj, nek pri siaj
    sor&ccirc;oj, nek pri sia mal&ccirc;astado, nek pri siaj &scirc;teloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='10'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi vidis alian fortan an&gcirc;elon, malsuprenirantan el la
    &ccirc;ielo, vestitan per nubo; kaj la &ccirc;ielarko estis super lia kapo,
    kaj lia viza&gcirc;o estis kiel la suno, kaj liaj piedoj kiel kolonoj
    el fajro;</l>
  <l n='2'>kaj li havis en la mano libreton malfermitan; kaj li
    metis la dekstran piedon sur la maron, kaj la maldekstran sur la
    teron;</l>
  <l n='3'>kaj li ekkriis per granda vo&ccirc;o, kiel leono blekas; kaj
    kiam li kriis, la sep tondroj parolis per siaj vo&ccirc;oj.</l>
  <l n='4'>Kaj kiam
    la sep tondroj parolis, mi volis skribi; kaj mi a&ubreve;dis vo&ccirc;on el la
    &ccirc;ielo, dirantan: Sigelu tion, kion parolis la sep tondroj, kaj
    &gcirc;in ne skribu.</l>
  <l n='5'>Kaj la an&gcirc;elo, kiun mi vidis staranta sur la
    maro kaj sur la tero, levis sian dekstran manon al la &ccirc;ielo,</l>
  <l n='6'>kaj &jcirc;uris per la Vivanto por &ccirc;iam kaj eterne, kiu kreis la &ccirc;ielon
    kaj tion, kio estas en &gcirc;i, kaj la teron kaj tion, kio estas en
    &gcirc;i, kaj la maron kaj tion, kio estas en &gcirc;i, ke tempo ne plu
    ekzistos;</l>
  <l n='7'>sed en la tagoj de la vo&ccirc;o de la sepa an&gcirc;elo, kiam li
    tuj trumpetos, tiam fini&gcirc;os la mistero de Dio, kiel Li evangeliis
    al Siaj servistoj, la profetoj.</l>
  <l n='8'>Kaj la vo&ccirc;o, kiun mi a&ubreve;dis el
    la &ccirc;ielo, parolis al mi denove, dirante: Iru, prenu la libreton
    malfermitan en la mano de la an&gcirc;elo, staranta sur la maro kaj sur
    la tero.</l>
  <l n='9'>Kaj mi iris al la an&gcirc;elo, kaj diris al li: Donu al mi
    la libreton. Kaj li diris al mi: Prenu &gcirc;in, kaj forman&gcirc;u &gcirc;in; kaj
    &gcirc;i maldol&ccirc;igos al vi la ventron, sed en via bu&scirc;o &gcirc;i estos dol&ccirc;a
    kiel mielo.</l>
  <l n='10'>Kaj mi prenis la libreton el la mano de la an&gcirc;elo,
    kaj forman&gcirc;is &gcirc;in; kaj en mia bu&scirc;o &gcirc;i estis dol&ccirc;a kiel mielo, kaj
    kiam mi &gcirc;in man&gcirc;is, mia ventro maldol&ccirc;i&gcirc;is.</l>
  <l n='11'>Kaj ili diris al
    mi: Vi devas denove profeti &ccirc;e multaj popoloj kaj nacioj kaj
    lingvoj kaj re&gcirc;oj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='11'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj estis donita al mi kano, simila al bastono; kaj iu diris:
    Levi&gcirc;u, kaj mezuru la templon de Dio, kaj la altaron, kaj la
    adorantojn en &gcirc;i.</l>
  <l n='2'>Kaj la korton ekster la templo preterlasu,
    kaj ne mezuru &gcirc;in, &ccirc;ar &gcirc;i estas donita al la nacioj; kaj la
    sanktan urbon ili piedpremos kvardek du monatojn.</l>
  <l n='3'>Kaj mi donos
    komision al miaj du atestantoj, kaj ili profetos mil ducent
    sesdek tagojn, vestite per saka&jcirc;o.</l>
  <l n='4'>Ili estas la du olivarboj
    kaj la du lampingoj, starantaj anta&ubreve; la Sinjoro de la tero.</l>
  <l n='5'>Kaj
    se iu volas difekti ilin, fajro elvenas el ilia bu&scirc;o kaj
    forman&gcirc;as iliajn malamikojn; kaj se iu volas difekti ilin,
    tiamaniere li devas esti mortigita.</l>
  <l n='6'>Ili havas la povon fermi la
    &ccirc;ielon, por ke ne pluvu dum la tagoj de ilia profetado; kaj ili
    havas povon super la akvoj, por &scirc;an&gcirc;i ilin en sangon, kaj frapi
    la teron per &ccirc;ia plago &ccirc;iufoje, kiam ili volos.</l>
  <l n='7'>Kaj kiam ili
    finos sian ateston, la besto, kiu suprenvenas el la abismo, faros
    militon kontra&ubreve; ili kaj venkos ilin kaj mortigos ilin.</l>
  <l n='8'>Kaj
    iliaj kadavroj ku&scirc;as sur la strato de la granda urbo, kiu nomi&gcirc;as
    la&ubreve;spirite Sodom kaj Egiptujo, kie anka&ubreve; ilia Sinjoro estis
    krucumita.</l>
  <l n='9'>Kaj el la popoloj kaj triboj kaj lingvoj kaj nacioj
    oni rigardas iliajn kadavrojn dum tri tagoj kaj duono, kaj ne
    lasas meti iliajn kadavrojn en tombon.</l>
  <l n='10'>Kaj la lo&gcirc;antoj sur la
    tero &gcirc;ojas pri ili, kaj gaji&gcirc;as; kaj ili sendos donacojn unu al
    la alia; &ccirc;ar tiuj du profetoj turmentadis la lo&gcirc;antojn sur la
    tero.</l>
  <l n='11'>Kaj post la tri tagoj kaj duono la spirito de vivo el
    Dio eniris en ilin, kaj ili stari&gcirc;is sur siaj piedoj; kaj granda
    timo falis sur tiujn, kiuj ilin rigardis.</l>
  <l n='12'>Kaj ili a&ubreve;dis
    grandan vo&ccirc;on el la &ccirc;ielo, dirantan al ili: Suprenvenu &ccirc;i tien.
    Kaj ili supreniris en la &ccirc;ielon en la nubo; kaj iliaj malamikoj
    rigardis ilin.</l>
  <l n='13'>Kaj en tiu horo fari&gcirc;is granda tertremo, kaj
    dekono de la urbo falis; kaj en la tertremo mortis sep mil homoj;
    kaj la ceteraj pleni&gcirc;is de timo, kaj donis la&ubreve;don al la Dio de la
    &ccirc;ielo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>La dua Veo jam pasis; jen la tria Veo rapide venas.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='15'>Kaj la sepa an&gcirc;elo trumpetis; kaj fari&gcirc;is grandaj vo&ccirc;oj en la
    &ccirc;ielo, dirante: La regno de la mondo fari&gcirc;is regno de nia Sinjoro
    kaj de Lia Kristo; kaj li re&gcirc;os por &ccirc;iam kaj eterne.</l>
  <l n='16'>Kaj la
    dudek kvar presbiteroj, kiuj anta&ubreve; Dio sidas sur siaj tronoj,
    falis sur la viza&gcirc;on kaj adorklini&gcirc;is al Dio,</l>
  <l n='17'>dirante: Ni
    dankas Vin, ho Dio, la Sinjoro, la Plejpotenca, kiu estas kaj
    estis; &ccirc;ar Vi alprenis Vian grandan potencon kaj re&gcirc;is.</l>
  <l n='18'>Kaj la
    nacioj furiozis, kaj venis Via kolero, kaj la tempo de la
    mortintoj, por esti ju&gcirc;ataj, kaj la tempo doni la rekompencon al
    Viaj servistoj, la profetoj, kaj al la sanktuloj, kaj al la
    timantoj de Via nomo, malgrandaj kaj grandaj, kaj pereigi la
    detruantojn de la tero.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj malfermi&gcirc;is la en&ccirc;iela templo de Dio, kaj vidi&gcirc;is en Lia
    templo la kesto de Lia interligo; kaj fari&gcirc;is fulmoj kaj vo&ccirc;oj
    kaj tondroj kaj tertremo kaj granda hajlo.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='12'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj granda signo vidi&gcirc;is en la &ccirc;ielo: virino vestita per la
    suno, kaj la luno sub &scirc;iaj piedoj, kaj sur &scirc;ia kapo krono el dek
    du steloj;</l>
  <l n='2'>kaj estante graveda, &scirc;i ekkriis, naskodolorigate kaj
    suferante por naski.</l>
  <l n='3'>Kaj vidi&gcirc;is alia signo en la &ccirc;ielo; kaj
    jen granda ru&gcirc;a drako, havanta sep kapojn kaj dek kornojn, kaj
    sur siaj kapoj sep diademojn.</l>
  <l n='4'>Kaj &gcirc;ia vosto trenis trionon de
    la steloj de la &ccirc;ielo, kaj &jcirc;etis ilin sur la teron; kaj la drako
    staris anta&ubreve; la virino naskonta, por ke, kiam &scirc;i estos naskinta,
    &gcirc;i forman&gcirc;u &scirc;ian infanon.</l>
  <l n='5'>Kaj &scirc;i naskis filon, viran infanon,
    kiu regos &ccirc;iujn naciojn per fera sceptro; kaj &scirc;ia infano estis
    forkaptita supren al Dio kaj al Lia trono.</l>
  <l n='6'>Kaj la virino
    forkuris en la dezerton, kie &scirc;i havis lokon pretigitan de Dio,
    por ke tie oni nutru &scirc;in mil ducent sesdek tagojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj fari&gcirc;is milito en la &ccirc;ielo: Mi&hcirc;ael kaj liaj an&gcirc;eloj
    ekmilitis kontra&ubreve; la drako; kaj militis la drako kaj &gcirc;iaj
    an&gcirc;eloj;</l>
  <l n='8'>kaj ne prosperis al ili, kaj ne plu trovi&gcirc;is ilia loko
    en la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='9'>Kaj &jcirc;eti&gcirc;is malsupren la granda drako, la antikva
    serpento, nomata Diablo kaj Satano, la trompanto de la tuta
    mondo; &gcirc;i &jcirc;eti&gcirc;is sur la teron, kaj &gcirc;iaj an&gcirc;eloj &jcirc;eti&gcirc;is kun &gcirc;i.</l>
  <l n='10'>Kaj mi a&ubreve;dis grandan vo&ccirc;on en la &ccirc;ielo, dirantan: Nun fari&gcirc;is
    la savo kaj la potenco kaj la re&gcirc;eco de nia Dio, kaj la
    a&ubreve;toritato de Lia Kristo; &ccirc;ar &jcirc;eti&gcirc;is malsupren la akuzanto de
    niaj fratoj, kiu tage kaj nokte akuzas ilin anta&ubreve; nia Dio.</l>
  <l n='11'>Kaj
    ili venkis &gcirc;in pro la sango de la &Scirc;afido, kaj pro la vorto de sia
    atesto; kaj ili ne amis sian vivon &gcirc;is morto mem.</l>
  <l n='12'>Pro tio
    &gcirc;oju, ho &ccirc;ieloj, kaj vi, kiuj en ili lo&gcirc;as. Ve al la tero kaj al
    la maro! &ccirc;ar la diablo malsupreniris en vin, havante grandan
    koleron, sciante, ke li havas nur mallongan tempon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj kiam la drako vidis, ke &gcirc;i estas &jcirc;etita sur la teron, &gcirc;i
    persekutis la virinon, kiu naskis la viran infanon.</l>
  <l n='14'>Kaj al la
    virino estis donitaj la du flugiloj de la granda aglo, por ke &scirc;i
    flugu en la dezerton, sur sian lokon, kie &scirc;i estas nutrata tempon
    kaj tempojn kaj duontempon, for de la viza&gcirc;o de la serpento.</l>
  <l n='15'>Kaj la serpento el&jcirc;etis el sia bu&scirc;o, post la virinon, akvon
    kvaza&ubreve; riveron, por ke &gcirc;i igu &scirc;in forporti&gcirc;i de la fluo.</l>
  <l n='16'>Kaj
    la tero helpis la virinon, kaj la tero malfermis sian bu&scirc;on, kaj
    englutis la riveron, kiun la drako el&jcirc;etis el sia bu&scirc;o.</l>
  <l n='17'>Kaj la
    drako furiozis kontra&ubreve; la virino, kaj foriris, por fari militon
    kontra&ubreve; la restintojn de &scirc;ia idaro, kiuj observas la ordonojn de
    Dio kaj havas la ateston de Jesuo;</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='13'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>kaj &gcirc;i staris sur la sablo de la maro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l rend='cont' n='1'>Kaj mi vidis beston suprenirantan el la maro, havantan dek
    kornojn kaj sep kapojn, kaj sur siaj kornoj dek diademojn, kaj
    sur siaj kapoj nomojn de blasfemo.</l>
  <l n='2'>Kaj la besto, kiun mi vidis,
    estis simila al leopardo, kaj &gcirc;iaj piedoj estis kiel de urso, kaj
    &gcirc;ia bu&scirc;o kiel bu&scirc;o de leono; kaj la drako donis al &gcirc;i sian
    potencon kaj sian tronon kaj grandan a&ubreve;toritaton.</l>
  <l n='3'>Kaj mi vidis
    unu el &gcirc;iaj kapoj kvaza&ubreve; morte vunditan; kaj la morta vundo
    sani&gcirc;is; kaj la tuta tero miris post la besto;</l>
  <l n='4'>kaj ili
    adorklini&gcirc;is al la drako, &ccirc;ar &gcirc;i donis sian a&ubreve;toritaton al la
    besto; kaj ili adorklini&gcirc;is al la besto, dirante: Kiu estas
    simila al la besto? kaj kiu povas militi kontra&ubreve; &gcirc;i?</l>
  <l n='5'>kaj estis
    donita al &gcirc;i bu&scirc;o, parolanta granda&jcirc;ojn kaj blasfema&jcirc;ojn; kaj
    estis donita al &gcirc;i a&ubreve;toritato agadi dum kvardek du monatoj.</l>
  <l n='6'>Kaj
    &gcirc;i malfermis la bu&scirc;on por blasfemoj kontra&ubreve; Dio, por blasfemi
    Lian nomon kaj Lian tabernaklon kaj la lo&gcirc;antojn de la &ccirc;ielo.</l>
  <l n='7'>Kaj estis donite al &gcirc;i fari militon kontra&ubreve; la sanktuloj, kaj
    venki ilin; kaj estis donita al &gcirc;i a&ubreve;toritato sur &ccirc;iu tribo kaj
    popolo kaj lingvo kaj nacio.</l>
  <l n='8'>Kaj adorklini&gcirc;os al &gcirc;i &ccirc;iuj
    lo&gcirc;antoj de la tero, kies nomo ne estas skribita en la libro de
    vivo, libro de la &Scirc;afido oferita jam de la fondo de la mondo.</l>
  <l n='9'>Se iu havas orelon, tiu a&ubreve;skultu.</l>
  <l n='10'>Se iu malliberigas, en
    malliberecon li iras; se iu per la glavo mortigos, li devas per
    la glavo esti mortigita. &Ccirc;i tie estas la pacienco kaj la fido de
    la sanktuloj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj mi vidis alian beston suprenirantan el la tero; kaj &gcirc;i
    havis du kornojn, simile al &scirc;afido, kaj &gcirc;i parolis kiel drako.</l>
  <l n='12'>Kaj &gcirc;i ekzercas la tutan a&ubreve;toritaton de la unua besto anta&ubreve; &gcirc;i.
    Kaj &gcirc;i devigas la teron kaj la lo&gcirc;antojn sur &gcirc;i adorklini&gcirc;i al la
    unua besto, kies morta vundo sani&gcirc;is.</l>
  <l n='13'>Kaj &gcirc;i faras grandajn
    signojn, devigante e&ccirc; fajron malsupreniri el la &ccirc;ielo sur la
    teron anta&ubreve; la homoj.</l>
  <l n='14'>Kaj &gcirc;i trompas la lo&gcirc;antojn de la tero
    per la signoj, kiujn estis donite al &gcirc;i fari anta&ubreve; la besto;
    dirante al la lo&gcirc;antoj sur la tero, ke ili faru bildon al la
    besto, kiu havis la glavovundon kaj vivis.</l>
  <l n='15'>Kaj estis donite,
    ke &gcirc;i donu spiron al la bildo de la besto, por ke e&ccirc; parolu la
    bildo de la besto, kaj faru, ke &ccirc;iuj, kiuj ne volas adorklini&gcirc;i
    al la bildo de la besto, estu mortigitaj.</l>
  <l n='16'>Kaj &gcirc;i devigas
    &ccirc;iujn, la malgrandajn kaj la grandajn, la ri&ccirc;ajn kaj la
    malri&ccirc;ajn, la liberajn kaj la sklavajn, ricevi markon sur la
    dekstra mano a&ubreve; sur la frunto;</l>
  <l n='17'>por ke neniu povu a&ccirc;eti a&ubreve;
    vendi, krom tiuj, kiuj havas la markon, la nomon de la besto, a&ubreve;
    la numeron de &gcirc;ia nomo.</l>
  <l n='18'>&Ccirc;i tie estas sa&gcirc;eco. Kiu havas
    prudenton, tiu kalkulu la numeron de la besto; &ccirc;ar &gcirc;i estas la
    numero de homo; kaj &gcirc;ia numero estas sescent sesdek ses.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='14'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi rigardis, kaj jen la &Scirc;afido staranta sur la monto Cion,
    kaj kun li cent kvardek kvar miloj, havantaj lian nomon, kaj la
    nomon de lia Patro, skribitajn sur ilia frunto.</l>
  <l n='2'>Kaj mi a&ubreve;dis
    vo&ccirc;on el la &ccirc;ielo, kiel vo&ccirc;on de multaj akvoj, kaj kiel vo&ccirc;on de
    granda tondro; kaj la vo&ccirc;o, kiun mi a&ubreve;dis, estis kiel de
    harpistoj, harpantaj per siaj harpoj;</l>
  <l n='3'>kaj ili kantas kvaza&ubreve;
    novan kanton anta&ubreve; la trono kaj anta&ubreve; la kvar kreita&jcirc;oj kaj la
    presbiteroj; kaj neniu povis lerni la kanton krom la cent kvardek
    kvar miloj, la ela&ccirc;etitoj el la tero.</l>
  <l n='4'>Ili estas tiuj, kiuj ne
    malpuri&gcirc;is kun virinoj; &ccirc;ar ili estas virguloj. Ili estas la
    sekvantoj de la &Scirc;afido, kien ajn li iras. Ili estas ela&ccirc;etitaj el
    inter la homoj, la unuaa&jcirc;o al Dio kaj al la &Scirc;afido.</l>
  <l n='5'>Kaj en ilia
    bu&scirc;o ne trovi&gcirc;is mensogo; ili estas senkulpaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj mi vidis alian an&gcirc;elon, flugantan en meza &ccirc;ielo, havantan
    eternan evangelion, por evangelii la lo&gcirc;antojn de la tero kaj
    &ccirc;iun nacion kaj tribon kaj lingvon kaj popolon,</l>
  <l n='7'>kaj dirantan
    per granda vo&ccirc;o: Timu Dion, kaj donu al Li gloron, &ccirc;ar venis la
    horo de Lia ju&gcirc;o; kaj adorklini&gcirc;u al la Kreinto de la &ccirc;ielo kaj
    la tero kaj la maro kaj la fontoj akvaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj alia an&gcirc;elo, dua, sekvis, dirante: Falis, falis Babel la
    granda, kiu trinkigis &ccirc;iujn naciojn el la vino de la kolero de
    &scirc;ia mal&ccirc;asta&jcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj alia an&gcirc;elo, tria, sekvis ilin, dirante per granda vo&ccirc;o: Se
    iu adorklini&gcirc;as al la besto kaj al &gcirc;ia bildo, kaj ricevas markon
    sur sia frunto a&ubreve; sur sia mano,</l>
  <l n='10'>tiu anka&ubreve; trinkos el la vino
    de la kolero de Dio, kiu estas pretigita nemiksite en la pokalo
    de Lia kolero, kaj li turmenti&gcirc;os en fajro kaj sulfuro anta&ubreve; la
    sanktaj an&gcirc;eloj kaj anta&ubreve; la &Scirc;afido;</l>
  <l n='11'>kaj la fumo de ilia
    turmento levi&gcirc;as por &ccirc;iam kaj eterne; kaj ne havas pa&ubreve;zon tage
    kaj nokte tiuj, kiuj adorklini&gcirc;as al la besto kaj al &gcirc;ia bildo,
    kaj &ccirc;iu, kiu ricevas la markon de &gcirc;ia nomo.</l>
  <l n='12'>&Ccirc;i tie estas la
    pacienco de la sanktuloj, kiuj observas la ordonojn de Dio kaj la
    fidon de Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='13'>Kaj mi a&ubreve;dis vo&ccirc;on el la &ccirc;ielo, dirantan: Skribu: Feli&ccirc;aj
    estas la mortintoj, kiuj de nun mortas en la Sinjoro; vere, diras
    la Spirito, por ke ili ripozu de siaj laboroj; &ccirc;ar iliaj faroj
    sekvas kun ili.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='14'>Kaj mi rigardis, kaj jen blanka nubo, kaj sur la nubo sidanto,
    simila al la Filo de homo, havanta sur sia kapo oran kronon, kaj
    en sia mano akran rikoltilon.</l>
  <l n='15'>Kaj alia an&gcirc;elo eliris el la
    templo, kriante per granda vo&ccirc;o al la sidanta sur la nubo: Sendu
    vian rikoltilon, kaj rikoltu; &ccirc;ar venis la horo por rikolti, &ccirc;ar
    la rikolto de la tero tromaturi&gcirc;is.</l>
  <l n='16'>Kaj la sidanta sur la nubo
    &jcirc;etis sian rikoltilon sur la teron; kaj la tero rikolti&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj alia an&gcirc;elo eliris el la en&ccirc;iela templo, anka&ubreve; havante
    akran rikoltilon.</l>
  <l n='18'>Kaj alia an&gcirc;elo eliris el la altaro, havante
    a&ubreve;toritaton super la fajro; kaj li kriis per granda vo&ccirc;o al la
    portanto de la akra rikoltilo, dirante: Sendu vian akran
    rikoltilon, kaj detran&ccirc;u la vinberarojn de la vinberarbo de la
    tero; &ccirc;ar tute maturi&gcirc;is &gcirc;iaj vinberoj.</l>
  <l n='19'>Kaj la an&gcirc;elo &jcirc;etis
    sian rikoltilon en la teron kaj detran&ccirc;is la vinberarbon de la
    tero kaj &jcirc;etis &gcirc;in en la grandan vinpremilon de la kolero de Dio.</l>
  <l n='20'>Kaj la vinpremilo estis tretita ekster la urbo, kaj eliris
    sango el la vinpremilo, &gcirc;is la bridoj de la &ccirc;evaloj, en la spaco
    de mil sescent stadioj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='15'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi vidis alian signon en la &ccirc;ielo, grandan kaj mirindan:
    sep an&gcirc;elojn havantajn sep plagojn, la finajn, &ccirc;ar en ili fini&gcirc;is
    la kolero de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj mi vidis kvaza&ubreve; vitran maron, miksitan kun fajro; kaj
    tiujn, kiuj venkis la beston kaj &gcirc;ian bildon kaj la numeron de
    &gcirc;ia nomo; kaj ili staris sur la vitra maro, havante harpojn de
    Dio.</l>
  <l n='3'>Kaj ili kantis la kanton de Moseo, la servanto de Dio, kaj
    la kanton de la &Scirc;afido, dirante: Grandaj kaj mirindaj estas Viaj
    faroj, ho Dio, la Sinjoro, la Plejpotenca; justaj kaj veraj estas
    Viaj vojoj, ho Re&gcirc;o de la nacioj.</l>
  <l n='4'>Kiu ne timos, ho Sinjoro, kaj
    ne gloros Vian nomon? &ccirc;ar Vi sola estas sankta; &ccirc;ar &ccirc;iuj nacioj
    venos kaj adorklini&gcirc;os al Vi; &ccirc;ar Viaj justa&jcirc;oj elmontri&gcirc;is.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='5'>Kaj post tio mi rigardis, kaj malfermi&gcirc;is la templo de la
    tabernaklo de la atesto en la &ccirc;ielo;</l>
  <l n='6'>kaj elvenis el la templo
    la sep an&gcirc;eloj, havante la sep plagojn, vestite per lina&jcirc;o pura
    kaj luma, kaj zonite &ccirc;irka&ubreve; la brusto per ora zono.</l>
  <l n='7'>Kaj unu el
    la kvar kreita&jcirc;oj donis al la sep an&gcirc;eloj sep orajn pelvojn,
    plenajn de la kolero de Dio, la vivanta por &ccirc;iam kaj eterne.</l>
  <l n='8'>Kaj la templo pleni&gcirc;is de fumo el la gloro de Dio kaj el Lia
    potenco; kaj neniu povis eniri en la templon, &gcirc;is fini&gcirc;os la sep
    plagoj de la sep an&gcirc;eloj.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='16'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi a&ubreve;dis grandan vo&ccirc;on el la templo, dirantan al la sep
    an&gcirc;eloj: Iru, kaj elver&scirc;u sur la teron la sep pelvojn de la
    kolero de Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='2'>Kaj la unua foriris, kaj elver&scirc;is sian pelvon sur la teron; kaj
    fari&gcirc;is malbona kaj dolora ulcero sur la homoj, kiuj havis la
    markon de la besto kaj kiuj adorklini&gcirc;is al &gcirc;ia bildo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='3'>Kaj la dua elver&scirc;is sian pelvon en la maron; kaj fari&gcirc;is sango,
    kiel de mortinto; kaj mortis &ccirc;iu vivanta esta&jcirc;o en la maro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj la tria elver&scirc;is sian pelvon en la riverojn kaj en la
    fontojn de akvoj; kaj fari&gcirc;is sango.</l>
  <l n='5'>Kaj mi a&ubreve;dis la an&gcirc;elon de
    la akvoj dirantan: Justa estas Vi, la estanta kaj estinta, la
    Sanktulo, &ccirc;ar Vi tiele ju&gcirc;is;</l>
  <l n='6'>&ccirc;ar ili elver&scirc;is la sangon de
    sanktuloj kaj profetoj, kaj sangon Vi donis al ili trinki; ili
    tion meritas.</l>
  <l n='7'>Kaj mi a&ubreve;dis la altaron dirantan: Vere, ho Dio,
    la Sinjoro, la Plejpotenca, veraj kaj justaj estas Viaj ju&gcirc;oj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj la kvara elver&scirc;is sian pelvon sur la sunon; kaj estis
    donite al &gcirc;i brulvundi homojn per fajro.</l>
  <l n='9'>Kaj la homoj
    brulvundi&gcirc;is per granda varmego, kaj ili blasfemis la nomon de
    Dio, kiu havas a&ubreve;toritaton sur tiuj plagoj; kaj ili ne pentis,
    por doni al Li gloron.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj la kvina elver&scirc;is sian pelvon sur la tronon de la besto;
    kaj &gcirc;ia regno mallumi&gcirc;is; kaj ili mordis sian langon pro
    dolorego,</l>
  <l n='11'>kaj ili blasfemis la Dion de la &ccirc;ielo pro siaj
    doloroj kaj siaj ulceroj; kaj ili ne pentis pri siaj faroj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='12'>Kaj la sesa elver&scirc;is sian pelvon sur la grandan riveron, la
    riveron E&ubreve;frato; kaj &gcirc;ia akvo forseki&gcirc;is, por ke preti&gcirc;u la vojo
    de la re&gcirc;oj, kiuj venas el la sunlevi&gcirc;ejo.</l>
  <l n='13'>Kaj mi vidis tri
    malpurajn spiritojn, kvaza&ubreve; ranojn, elirantaj el la bu&scirc;o de la
    drako, kaj el la bu&scirc;o de la besto, kaj el la bu&scirc;o de la falsa
    profeto;</l>
  <l n='14'>&ccirc;ar ili estas spiritoj de demonoj, farantaj signojn;
    ili foriras al la re&gcirc;oj de la tuta mondo, por kolekti ilin por la
    milito de la granda tago de Dio, la Plejpotenca.</l>
  <l n='15'>(Jen mi venas
    kvaza&ubreve; &scirc;telisto. Feli&ccirc;a estas tiu, kiu viglas kaj konservas siajn
    vestojn, por ke li ne iru nuda, kaj oni ne vidu lian honton.)</l>
  <l n='16'>Kaj oni kolektis ilin en lokon, nomatan en la Hebrea lingvo 
    Har-Magedon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj la sepa an&gcirc;elo elver&scirc;is sian pelvon sur la aeron; kaj
    eliris granda vo&ccirc;o el la templo, for de la trono, dirante:
    Fari&gcirc;is!</l>
  <l n='18'>kaj okazis fulmoj kaj vo&ccirc;oj kaj tondroj; kaj okazis
    granda tertremo tia, kia ne okazis de kiam homoj esti&gcirc;is sur la
    tero, tiela tertremo, tiel granda.</l>
  <l n='19'>Kaj la granda urbo disi&gcirc;is
    en tri partojn, kaj la urboj de la nacioj falis; kaj Babel la
    granda estis memorata anta&ubreve; Dio, por doni al &gcirc;i la pokalon de la
    vino de la furiozeco de Lia kolero.</l>
  <l n='20'>Kaj &ccirc;iu insulo forflugis,
    kaj la montoj ne trovi&gcirc;is.</l>
  <l n='21'>Kaj granda hajlo, peza kvaza&ubreve; po
    talanto, falis el la &ccirc;ielo sur la homojn; kaj la homoj blasfemis
    Dion pro la plago de la hajlo; &ccirc;ar &gcirc;ia plago estas treege granda.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='17'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj unu el la sep an&gcirc;eloj, havantaj la sep pelvojn, venis kaj
    parolis kun mi, dirante: Venu &ccirc;i tien, mi montros al vi la ju&gcirc;on
    de la granda mal&ccirc;astistino, kiu sidas sur multaj akvoj;</l>
  <l n='2'>kun kiu
    la re&gcirc;oj de la tero mal&ccirc;astis, kaj la lo&gcirc;antoj sur la tero
    ebrii&gcirc;is per la vino de &scirc;ia mal&ccirc;asteco.</l>
  <l n='3'>Kaj li forportis min en
    la Spirito en dezerton; kaj mi vidis virinon, sidantan sur
    skarlata besto, plena de nomoj de blasfemo, havanta sep kapojn
    kaj dek kornojn.</l>
  <l n='4'>Kaj la virino estis vestita per purpuro kaj
    skarlato, kaj ornamita per oro kaj altvaloraj &scirc;tonoj kaj perloj,
    kaj havis en sia mano oran pokalon, plenan de abomeninda&jcirc;oj kaj
    la malpura&jcirc;oj de &scirc;ia mal&ccirc;asteco,</l>
  <l n='5'>kaj sur sia frunto nomon
    skribitan: MISTERO, BABEL LA GRANDA, LA PATRINO DE LA
    MAL&Ccirc;ASTISTINOJ KAJ DE LA ABOMENINDA&Jcirc;OJ DE LA TERO.</l>
  <l n='6'>Kaj mi vidis
    la virinon ebria de la sango de la sanktuloj, kaj de la sango de
    la martiroj de Jesuo. Kaj vidinte &scirc;in, mi miris per granda miro.</l>
  <l n='7'>Kaj la an&gcirc;elo diris al mi: Kial vi miris? mi diros al vi la
    misteron de la virino, kaj de la besto, kiu portas &scirc;in kaj kiu
    havas la sep kapojn kaj la dek kornojn.</l>
  <l n='8'>La besto, kiun vi
    vidis, ekzistis, sed ne ekzistas, kaj venos supren el la abismo
    kaj iros en pereon. Kaj la lo&gcirc;antoj sur la tero, kies nomoj ne
    estas skribitaj en la libro de vivo jam de la fondo de la mondo,
    miros, kiam ili vidos la beston, ke &gcirc;i ekzistis kaj ne ekzistas,
    sed venos.</l>
  <l n='9'>&Ccirc;i tie estas la signifo, kiu havas sa&gcirc;econ: la sep
    kapoj estas sep montoj, sur kiuj sidas la virino;</l>
  <l n='10'>kaj ili
    estas sep re&gcirc;oj; la kvin jam falis, la unu estas, la alia ankora&ubreve;
    ne venis; kaj kiam li venos, li devos resti kelkan tempon.</l>
  <l n='11'>Kaj
    la besto, kiu ekzistis kaj ne ekzistas, estas anka&ubreve; oka, kaj
    estas el la sep; kaj &gcirc;i iras en pereon.</l>
  <l n='12'>Kaj la dek kornoj,
    kiujn vi vidis, estas dek re&gcirc;oj, kiuj ankora&ubreve; ne ricevis regnon;
    sed ili ricevas a&ubreve;toritaton kiel re&gcirc;oj, kun la besto, por unu
    horo.</l>
  <l n='13'>Tiuj havas unu intencon, kaj ili donas sian potencon kaj
    a&ubreve;toritaton al la besto.</l>
  <l n='14'>Tiuj militos kontra&ubreve; la &Scirc;afido, kaj
    la &Scirc;afido venkos ilin, &ccirc;ar li estas Sinjoro de sinjoroj, kaj Re&gcirc;o
    de re&gcirc;oj; kaj venkos tiuj, kiuj estas kun li, vokitaj kaj
    elektitaj kaj fidelaj.</l>
  <l n='15'>Kaj li diris al mi: La akvoj, kiujn vi
    vidis, kie sidas la mal&ccirc;astistino, estas popoloj kaj homamasoj
    kaj nacioj kaj lingvoj.</l>
  <l n='16'>Kaj la dek kornoj, kiujn vi vidis, kaj
    la besto, malamos la mal&ccirc;astistinon, kaj faros &scirc;in izolita kaj
    nuda, kaj man&gcirc;os &scirc;ian karnon, kaj forbruligos &scirc;in per fajro.</l>
  <l n='17'>&Ccirc;ar Dio enmetis en ilian koron efektivigi Lian intencon, kaj
    efektivigi unu intencon, kaj doni sian regnon al la besto, &gcirc;is la
    vortoj de Dio plenumi&gcirc;os.</l>
  <l n='18'>Kaj la virino, kiun vi vidis, estas
    la granda urbo, kiu havas re&gcirc;econ super la re&gcirc;oj de la tero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='18'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio mi vidis alian an&gcirc;elon, malsuprenirantan el la &ccirc;ielo,
    havantan grandan a&ubreve;toritaton; kaj la tero lumi&gcirc;is per lia gloro.</l>
  <l n='2'>Kaj li forte kriis per granda vo&ccirc;o, dirante: Falis, falis Babel
    la granda, kaj fari&gcirc;is lo&gcirc;ejo de demonoj, kaj malliberejo de &ccirc;ia
    malpura spirito, kaj malliberejo de &ccirc;ia malpura kaj malaminda
    birdo.</l>
  <l n='3'>&Ccirc;ar per la vino de la kolero de &scirc;ia mal&ccirc;asteco falis
    &ccirc;iuj nacioj; kaj la re&gcirc;oj de la tero mal&ccirc;astis kun &scirc;i, kaj la
    komercistoj de la tero ri&ccirc;i&gcirc;is per la potenco de &scirc;ia lukso.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj mi a&ubreve;dis alian vo&ccirc;on el la &ccirc;ielo, dirantan: Elvenu el &scirc;i,
    ho Mia popolo, por ke vi ne partoprenu en &scirc;iaj pekoj, kaj por ke
    vi ne ricevu el &scirc;iaj plagoj;</l>
  <l n='5'>&ccirc;ar &scirc;iaj pekoj amasi&gcirc;is &gcirc;is la
    &ccirc;ielo, kaj Dio memoris &scirc;iajn maljusta&jcirc;ojn.</l>
  <l n='6'>Redonu al &scirc;i, &gcirc;uste
    kiel &scirc;i donis, kaj duobligu duoble la&ubreve; &scirc;iaj faroj; en la pokalo,
    kiun &scirc;i miksis, miksu al &scirc;i duoblon.</l>
  <l n='7'>Kiom &scirc;i gloris sin kaj
    voluptis, tiom donu al &scirc;i da turmento kaj funebro; &ccirc;ar &scirc;i diras
    en sia koro: Mi sidas re&gcirc;ino, kaj mi ne estas vidvino, kaj mi
    tute ne vidos funebron.</l>
  <l n='8'>Tial en unu tago venos &scirc;iaj plagoj,
    morto kaj funebro kaj malsatego; kaj &scirc;i forbrulos per fajro; &ccirc;ar
    forta estas Dio, la Sinjoro, kiu &scirc;in ju&gcirc;as.</l>
  <l n='9'>Kaj la re&gcirc;oj de la
    tero, kiuj mal&ccirc;astis kun &scirc;i kaj voluptis, ploros kaj &gcirc;emos pri
    &scirc;i, kiam ili rigardos la fumon de &scirc;ia brulado,</l>
  <l n='10'>starante
    malproksime pro timo de &scirc;ia turmento, dirante: Ve! ve, la granda
    urbo, Babel, la forta urbo! &ccirc;ar en unu horo venis via ju&gcirc;o.</l>
  <l n='11'>Kaj la komercistoj de la tero ploras kaj lamentas pri &scirc;i, &ccirc;ar jam
    neniu a&ccirc;etas ilian komerca&jcirc;on;</l>
  <l n='12'>komerca&jcirc;on el oro kaj ar&gcirc;ento
    kaj altvaloraj &scirc;tonoj kaj perloj kaj bisino kaj purpuro kaj silko
    kaj skarlato, kaj &ccirc;ia parfuma ligno kaj &ccirc;ia vazo ebura kaj &ccirc;ia
    vazo el plej altvalora ligno kaj el kupro kaj fero kaj marmoro,</l>
  <l n='13'>kaj cinamo kaj amomo kaj incenso kaj &scirc;mira&jcirc;o kaj olibano kaj
    vino kaj oleo kaj faruno kaj tritiko kaj brutoj kaj &scirc;afoj, kaj el
    &ccirc;evaloj kaj &ccirc;aroj, kaj korpoj kaj animoj de homoj.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    fruktaro de la deziroj de via animo malaperis for de vi, kaj &ccirc;io
    bongusta kaj brila pereis for de vi, kaj oni ne plu trovos ilin.</l>
  <l n='15'>La negocintoj de tiuj komerca&jcirc;oj, kiuj ri&ccirc;i&gcirc;is per &scirc;i,
    malproksime staros pro la timo de &scirc;ia turmento, plorante kaj
    lamentante,</l>
  <l n='16'>kaj dirante: Ve! ve, la granda urbo, la vestita
    per bisino kaj purpuro kaj skarlato, kaj ornamita per oro kaj
    altvaloraj &scirc;tonoj kaj perloj!</l>
  <l n='17'>&ccirc;ar en unu horo pereis tiom da
    ri&ccirc;eco. Kaj &ccirc;iu &scirc;ipestro, kaj &ccirc;iu ien &scirc;ipe veturanta, kaj
    maristoj, kaj &ccirc;iuj, kiuj sur la maro laboris, staris malproksime,</l>
  <l n='18'>kaj kriis, vidante la fumon de &scirc;ia brulego, dirante: Kio
    similas la grandan urbon?</l>
  <l n='19'>Kaj ili &jcirc;etis polvon sur siajn
    kapojn, kaj kriis, plorante kaj lamentante, kaj dirante: Ve! ve,
    la granda urbo! en kiu ri&ccirc;i&gcirc;is &ccirc;iuj, kiuj havis siajn &scirc;ipojn sur
    la maro per &scirc;ia luksego! &ccirc;ar en unu horo &scirc;i dezerti&gcirc;is.</l>
  <l n='20'>&Gcirc;ojegu
    super &scirc;i, ho &ccirc;ielo, kaj la sanktuloj, kaj la apostoloj, kaj la
    profetoj; &ccirc;ar Dio decidis pri &scirc;i la&ubreve; via ju&gcirc;o.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>Kaj forta an&gcirc;elo prenis &scirc;tonon, kvaza&ubreve; grandan muel&scirc;tonon, kaj
    &jcirc;etis &gcirc;in en la maron, dirante: Tiel per pu&scirc;ego de&jcirc;eti&gcirc;os Babel,
    la granda urbo, kaj jam ne plu trovi&gcirc;os.</l>
  <l n='22'>Kaj vo&ccirc;o de harpistoj
    kaj muzikistoj kaj flutistoj kaj trumpetistoj jam ne plu a&ubreve;di&gcirc;os
    en vi; kaj &ccirc;ia metiisto de &ccirc;ia metio jam ne plu trovi&gcirc;os en vi;
    kaj sono de muel&scirc;tono jam ne plu a&ubreve;di&gcirc;os en vi;</l>
  <l n='23'>kaj lumo de
    lampo jam ne plu brilos en vi; kaj vo&ccirc;o de fian&ccirc;o kaj fian&ccirc;ino
    jam ne plu a&ubreve;di&gcirc;os en vi; &ccirc;ar viaj komercistoj estis la granduloj
    de la tero; &ccirc;ar per via sor&ccirc;ado &ccirc;iuj nacioj trompi&gcirc;is.</l>
  <l n='24'>Kaj en
    &scirc;i trovi&gcirc;is la sango de profetoj kaj sanktuloj, kaj de &ccirc;iuj
    mortigitoj sur la tero.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='19'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Post tio mi a&ubreve;dis kvaza&ubreve; grandan vo&ccirc;on de granda homamaso en la
    &ccirc;ielo, dirantan: Haleluja! La savo kaj la gloro kaj la potenco
    apartenas al nia Dio;</l>
  <l n='2'>&ccirc;ar veraj kaj justaj estas Liaj ju&gcirc;oj;
    &ccirc;ar Li ju&gcirc;is la grandan mal&ccirc;astistinon, kiu infektis la teron per
    sia mal&ccirc;asteco, kaj Li ven&gcirc;is la sangon de Siaj servistoj el &scirc;ia
    mano.</l>
  <l n='3'>Kaj duan fojon ili diris: Haleluja! Kaj &scirc;ia fumo levi&gcirc;as
    por &ccirc;iam kaj eterne.</l>
  <l n='4'>Kaj la dudek kvar presbiteroj kaj la kvar
    kreita&jcirc;oj falis kaj adorklini&gcirc;is al Dio, la sidanta sur la trono,
    dirante: Amen, Haleluja!</l>
  <l n='5'>Kaj el la trono eliris vo&ccirc;o, dirante:
    La&ubreve;du nian Dion, &ccirc;iuj Liaj servistoj, vi, kiuj timas Lin, la
    malgrandaj kaj la grandaj.</l>
  <l n='6'>Kaj mi a&ubreve;dis kvaza&ubreve; vo&ccirc;on de granda
    homamaso kaj kvaza&ubreve; vo&ccirc;on de multaj akvoj kaj kvaza&ubreve; vo&ccirc;on de
    fortaj tondroj, dirantajn: Haleluja! &ccirc;ar la Sinjoro, nia Dio, la
    Plejpotenca, re&gcirc;as.</l>
  <l n='7'>Ni &gcirc;oju kaj triumfu, kaj donu al Li la
    gloron; &ccirc;ar venis la edzi&gcirc;o de la &Scirc;afido, kaj lia edzino sin
    pretigis.</l>
  <l n='8'>Kaj estis donite al &scirc;i, ke &scirc;i sin vestu per bisino
    luma kaj pura; &ccirc;ar la bisino estas la justa&jcirc;oj de la sanktuloj.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris al mi: Skribu: Feli&ccirc;aj estas la invititaj al la
    edzi&gcirc;a festeno de la &Scirc;afido. Kaj li diris al mi: Tio estas la
    veraj vortoj de Dio.</l>
  <l n='10'>Kaj mi falis anta&ubreve; liaj piedoj, por
    adorklini&gcirc;i al li. Kaj li diris al mi: Gardu vin, ke vi tion ne
    faru; mi estas kunservisto kun vi kaj kun viaj fratoj, kiuj
    konservas la ateston de Jesuo; adorklini&gcirc;u al Dio; &ccirc;ar la atesto
    de Jesuo estas la spirito de profetado.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj mi vidis la &ccirc;ielon malfermitan; kaj jen blanka &ccirc;evalo, kaj
    la sidanta sur &gcirc;i, nomata Fidela kaj Vera; en justeco li ju&gcirc;as
    kaj militas.</l>
  <l n='12'>Kaj liaj okuloj estas fajra flamo, kaj sur lia
    kapo estas multaj diademoj; kaj li havas nomon skribitan, kiun
    konas neniu krom li mem.</l>
  <l n='13'>Kaj li estas vestita per vesto,
    trempita en sangon; kaj lia nomo estas: La Vorto de Dio.</l>
  <l n='14'>Kaj
    la armeoj en la &ccirc;ielo sekvis lin sur blankaj &ccirc;evaloj, vestite per
    bisino blanka kaj pura.</l>
  <l n='15'>Kaj el lia bu&scirc;o eliras akra glavo, por
    ke li per &gcirc;i frapu la naciojn; kaj li regos ilin per fera
    sceptro; kaj li tretas la vinpremilon de la furiozeco de la
    kolero de Dio, la Plejpotenca.</l>
  <l n='16'>Kaj li havas sur la vesto kaj
    sur la femuro nomon skribitan: RE&Gcirc;O DE RE&Gcirc;OJ KAJ SINJORO DE
    SINJOROJ.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj mi vidis unu an&gcirc;elon, starantan en la suno; kaj li ekkriis
    per granda vo&ccirc;o, dirante al &ccirc;iuj birdoj, kiuj flugas en meza
    &ccirc;ielo: Venu, kolekti&gcirc;u al la granda festeno de Dio;</l>
  <l n='18'>por ke vi
    man&gcirc;u karnon de re&gcirc;oj kaj karnon de milestroj kaj karnon de
    fortuloj kaj karnon de &ccirc;evaloj kaj de iliaj rajdantoj, kaj karnon
    de &ccirc;iuj homoj, liberaj kaj sklavaj, grandaj kaj malgrandaj.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='19'>Kaj mi vidis la beston, kaj la re&gcirc;ojn de la tero kaj iliajn
    armeojn, kunigitajn, por fari militon kontra&ubreve; la sidanta sur la
    &ccirc;evalo kaj kontra&ubreve; lia armeo.</l>
  <l n='20'>Kaj la besto estis kaptita, kaj
    kun &gcirc;i la falsa profeto, kiu faris anta&ubreve; &gcirc;i la signojn, per kiuj
    li trompis tiujn, kiuj ricevis la markon de la besto kaj
    adorklini&gcirc;is al &gcirc;ia bildo; ili amba&ubreve; estis &jcirc;etitaj vivaj en la
    lagon fajran, brulantan per sulfuro;</l>
  <l n='21'>kaj la ceteraj estis
    mortigitaj per la glavo de la sidanta sur la &ccirc;evalo, la glavo,
    kiu eliris el lia bu&scirc;o; kaj &ccirc;iuj birdoj sati&gcirc;is per ilia karno.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='20'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi vidis an&gcirc;elon malsuprenirantan el la &ccirc;ielo, havantan la
    &scirc;losilon de la abismo kaj grandan katenon en sia mano.</l>
  <l n='2'>Kaj li
    ekkaptis la drakon, la antikvan serpenton, kiu estas la Diablo
    kaj Satano, kaj enkatenis lin por mil jaroj,</l>
  <l n='3'>kaj &jcirc;etis lin en
    la abismon kaj fermis &gcirc;in kaj sigelis &gcirc;in super li, por ke li ne
    plu trompu la naciojn, &gcirc;is fini&gcirc;os la mil jaroj; post tio li
    devos esti malligita por kelka tempo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='4'>Kaj mi vidis tronojn, kaj oni sidis sur ili, kaj ju&gcirc;o estis
    donita al ili; kaj mi vidis la animojn de la senkapigitaj pro la
    atesto de Jesuo kaj pro la vorto de Dio, kaj tiujn, kiuj ne
    adorklini&gcirc;is al la besto, nek al &gcirc;ia bildo, kaj ne ricevis la
    markon sur sia frunto kaj sur sia mano; kaj ili vivis, kaj ili
    re&gcirc;is kun Kristo mil jarojn.</l>
  <l n='5'>La ceteraj mortintoj ne vivis, &gcirc;is
    fini&gcirc;os la mil jaroj. Tio estas la unua relevi&gcirc;o.</l>
  <l n='6'>Feli&ccirc;a kaj
    sankta estas la partoprenanto en la unua relevi&gcirc;o; super tiuj la
    dua morto havas nenian a&ubreve;toritaton; sed ili estos pastroj de Dio
    kaj de Kristo, kaj re&gcirc;os kun li mil jarojn.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='7'>Kaj kiam fini&gcirc;os la mil jaroj, Satano estos ellasita el sia
    malliberejo,</l>
  <l n='8'>kaj eliros, por trompi la naciojn en la kvar
    anguloj de la tero, Gog kaj Magog, por kolekti ilin por la
    milito; ilia nombro estas kiel la sablo de la maro.</l>
  <l n='9'>Kaj ili
    supreniris la&ubreve;lar&gcirc;e de la tero kaj &ccirc;irka&ubreve;is la tendaron de la
    sanktuloj kaj la amatan urbon; kaj fajro malsupreniris el la
    &ccirc;ielo, kaj ekstermis ilin.</l>
  <l n='10'>Kaj la diablo, kiu trompis ilin,
    estis &jcirc;etita en la lagon fajran kaj sulfuran, kie trovi&gcirc;as la
    besto kaj la falsa profeto; kaj ili estos turmentataj tage kaj
    nokte por &ccirc;iam kaj eterne.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='11'>Kaj mi vidis grandan blankan tronon, kaj la Sidanton sur &gcirc;i,
    anta&ubreve; kies viza&gcirc;o forflugis la tero kaj la &ccirc;ielo; kaj ne trovi&gcirc;is
    loko por ili.</l>
  <l n='12'>Kaj mi vidis la mortintojn, grandajn kaj
    malgrandajn, starantajn anta&ubreve; la trono; kaj libroj estis
    malfermitaj; kaj estis malfermita alia libro, kiu estas la libro
    de vivo; kaj la mortintoj estis ju&gcirc;ataj el la skribita&jcirc;oj en la
    libroj, la&ubreve; siaj faroj.</l>
  <l n='13'>Kaj la maro liveris la mortintojn,
    kiuj estis en &gcirc;i; kaj la morto kaj Hades liveris la mortintojn,
    kiuj estis en ili; kaj &ccirc;iu estis ju&gcirc;ata la&ubreve; siaj faroj.</l>
  <l n='14'>Kaj la
    morto kaj Hades estis &jcirc;etitaj en la fajran lagon. Tio estas la
    dua morto &dash; la fajra lago.</l>
  <l n='15'>Kaj se iu ne trovi&gcirc;is skribita en la
    libro de vivo, tiu estis &jcirc;etita en la fajran lagon.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='21'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj mi vidis novan &ccirc;ielon kaj novan teron; &ccirc;ar la unua &ccirc;ielo
    kaj la unua tero forpasis; kaj la maro jam ne ekzistis.</l>
  <l n='2'>Kaj mi
    vidis la sanktan urbon, novan Jerusalemon, malsuprenirantan el la
    &ccirc;ielo for de Dio, pretigitan kiel fian&ccirc;ino, ornamita por sia
    edzo.</l>
  <l n='3'>Kaj mi a&ubreve;dis grandan vo&ccirc;on el la trono, dirantan: Jen la
    tabernaklo de Dio estas kun la homoj, kaj Li lo&gcirc;os kun ili, kaj
    ili estos Liaj popoloj, kaj Dio mem estos kun ili kaj estos ilia
    Dio;</l>
  <l n='4'>kaj Li forvi&scirc;os &ccirc;iun larmon el iliaj okuloj; kaj la morto
    jam ne ekzistos; ne plu ekzistos funebro, nek plorado, nek
    doloro; la unuaj aferoj forpasis.</l>
  <l n='5'>Kaj diris la Sidanto sur la
    trono: Vidu, Mi faras &ccirc;ion nova. Kaj Li diris: Skribu, &ccirc;ar tiuj
    vortoj estas fidelaj kaj veraj.</l>
  <l n='6'>Kaj Li diris al mi: &Ccirc;io
    fari&gcirc;is. Mi estas la Alfa kaj la Omega, la komenco kaj la fino.
    Mi donos donace al la soifanto el la fonto de la akvo de vivo.</l>
  <l n='7'>La venkanto heredos &ccirc;ion; kaj Mi estos por li Dio, kaj li estos
    por Mi filo.</l>
  <l n='8'>Sed por la timemaj kaj nekredemaj kaj abomenindaj
    kaj mortigistoj kaj mal&ccirc;astuloj kaj sor&ccirc;istoj kaj idolanoj kaj
    &ccirc;iuj mensoguloj, ilia lota&jcirc;o estos en la lago, brulanta per fajro
    kaj sulfuro; tio estas la dua morto.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='9'>Kaj venis unu el la sep an&gcirc;eloj, havantaj la sep pelvojn,
    plenajn de la sep finaj plagoj; kaj li parolis kun mi, dirante:
    Venu &ccirc;i tien, mi montros al vi la fian&ccirc;inon, la edzinon de la
    &Scirc;afido.</l>
  <l n='10'>Kaj li forportis min en la Spirito sur monton, grandan
    kaj altan, kaj li montris al mi la sanktan urbon Jerusalem,
    malsuprenirantan el la &ccirc;ielo for de Dio,</l>
  <l n='11'>havantan la gloron de
    Dio; &gcirc;ia lumo estis simila al &scirc;tono plej altvalora, kvaza&ubreve;
    jaspiso kristaleca;</l>
  <l n='12'>kun muro granda kaj alta, kun dek du
    pordegoj, kaj apud la pordegoj dek du an&gcirc;eloj; kaj nomoj
    surskribitaj, kiuj estas la nomoj de la dek du triboj de la
    Izraelidoj;</l>
  <l n='13'>oriente estis tri pordegoj, kaj norde tri
    pordegoj, kaj sude tri pordegoj, kaj okcidente tri pordegoj.</l>
  <l n='14'>Kaj la muro de la urbo havis dek du fundamentojn, kaj sur ili dek
    du nomojn de la dek du apostoloj de la &Scirc;afido.</l>
  <l n='15'>Kaj mia
    kunparolanto havis mezurilon, oran vergon, por mezuri la urbon
    kaj &gcirc;iajn pordegojn kaj &gcirc;ian muron.</l>
  <l n='16'>Kaj la urbo staras
    kvadrate, kaj &gcirc;ia longo estas tiom, kiom la lar&gcirc;o; kaj li mezuris
    la urbon per la vergo, dek du mil stadiojn; &gcirc;ia longo kaj &gcirc;ia
    lar&gcirc;o kaj &gcirc;ia alto estas egalaj.</l>
  <l n='17'>Kaj li mezuris &gcirc;ian muron,
    cent kvardek kvar ulnojn, la&ubreve; mezuro de homo, tio estas, de
    an&gcirc;elo.</l>
  <l n='18'>Kaj la strukturo de &gcirc;ia muro estis jaspiso; kaj la
    urbo estis pura oro, simila al pura vitro.</l>
  <l n='19'>La fundamentoj de
    la muro de la urbo estis ornamitaj per altvaloraj &scirc;tonoj
    &ccirc;iuspecaj. La unua fundamento estis jaspiso; la dua, safiro; la
    tria, kalcedonio; la kvara, smeraldo;</l>
  <l n='20'>la kvina, sardonikso; la
    sesa, sardio; la sepa, krizolito; la oka, berilo; la na&ubreve;a,
    topazo; la deka, krizopraso; la dek-unua, jacinto; la dek-dua,
    ametisto.</l>
  <l n='21'>Kaj la dek du pordegoj estis dek du perloj, &ccirc;iu el
    la pordegoj estis el unu perlo; kaj la strato de la urbo estis
    pura oro, kvaza&ubreve; travidebla vitro.</l>
  <l n='22'>Kaj templon en &gcirc;i mi ne
    vidis; &ccirc;ar Dio, la Sinjoro, la Plejpotenca, kaj la &Scirc;afido estas
    &gcirc;ia templo.</l>
  <l n='23'>Kaj la urbo ne bezonas la sunon, nek la lunon, por
    brili al &gcirc;i; &ccirc;ar la gloro de Dio lumis al &gcirc;i, kaj &gcirc;ia lampo estas
    la &Scirc;afido.</l>
  <l n='24'>Kaj la nacioj promenos per &gcirc;ia lumo; kaj la re&gcirc;oj
    de la tero alportas en &gcirc;in sian gloron.</l>
  <l n='25'>Kaj &gcirc;iaj pordegoj tute
    ne estos fermitaj tage (&ccirc;ar nokto ne ekzistos tie);</l>
  <l n='26'>kaj ili
    alportos en &gcirc;in la gloron kaj la honoron de la nacioj;</l>
  <l n='27'>kaj
    tute ne eniros en &gcirc;in io malpura, nek faranto de abomeninda&jcirc;o kaj
    mensogo; sed nur la skribitaj en la libro de vivo de la &Scirc;afido.</l>
  </lg>

</div>

<div type='chapter' n='22'>

  <lg type='para'>
  <l n='1'>Kaj li montris al mi riveron de akvo de vivo, helan kiel
    kristalo, elirantan el la trono de Dio kaj de la &Scirc;afido,</l>
  <l n='2'>meze
    de &gcirc;ia strato. Kaj &ccirc;e &ccirc;iu flanko de la rivero estis arbo de vivo,
    portanta dek du fruktojn, liveranta sian frukton &ccirc;iumonate; kaj
    la folioj de la arbo estis por la resanigo de la nacioj.</l>
  <l n='3'>Kaj ne
    plu ekzistos malbeno; kaj en &gcirc;i estos la trono de Dio kaj de la
    &Scirc;afido; kaj Liaj servistoj Lin adoros;</l>
  <l n='4'>kaj ili vidos Lian
    viza&gcirc;on; kaj Lia nomo estos sur ilia frunto.</l>
  <l n='5'>Kaj nokto ne plu
    ekzistos; kaj ili ne bezonas lumon de lampo, nek lumon de suno;
    &ccirc;ar Dio, la Sinjoro, lumos al ili; kaj ili re&gcirc;os por &ccirc;iam kaj
    eterne.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='6'>Kaj li diris al mi: Tiuj vortoj estas fidelaj kaj veraj; kaj la
    Sinjoro, la Dio de la spiritoj de la profetoj, sendis Sian
    an&gcirc;elon, por montri al Siaj servistoj tion, kio devas okazi
    balda&ubreve;.</l>
  <l n='7'>Kaj jen mi rapide venos. Feli&ccirc;a estas tiu, kiu observas
    la vortojn de la profeta&jcirc;o de &ccirc;i tiu libro.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='8'>Kaj mi, Johano, estis la a&ubreve;danto kaj la vidanto de &ccirc;i tio. Kaj
    kiam mi a&ubreve;dis kaj vidis, mi falis, por adorklini&gcirc;i anta&ubreve; la
    piedoj de la an&gcirc;elo, kiu montris tion al mi.</l>
  <l n='9'>Kaj li diris al
    mi: Gardu vin, ke vi tion ne faru; mi estas kunservisto kun vi
    kaj kun viaj fratoj, la profetoj, kaj kun la observantoj de la
    vortoj de &ccirc;i tiu libro; adorklini&gcirc;u al Dio.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='10'>Kaj li diris al mi: Ne sigelu la vortojn de la profeta&jcirc;o de &ccirc;i
    tiu libro; &ccirc;ar la tempo estas proksima.</l>
  <l n='11'>La maljustulo ankora&ubreve;
    estu maljusta; kaj la malpurulo ankora&ubreve; estu malpura; kaj la
    justulo ankora&ubreve; faru juston; kaj la sanktulo ankora&ubreve; sankti&gcirc;u.</l>
  <l n='12'>Jen mi rapide venos; kaj mia rekompenco estas kun mi, por repagi
    al &ccirc;iu la&ubreve; lia faro.</l>
  <l n='13'>Mi estas la Alfa kaj la Omega, la unua
    kaj la lasta, la komenco kaj la fino.</l>
  <l n='14'>Feli&ccirc;aj estas tiuj, kiuj
    lavas siajn robojn, por ke ili havu rajton sur la arbo de vivo,
    kaj ke ili eniru tra la pordegoj en la urbon.</l>
  <l n='15'>Ekstere estas la
    hundoj kaj la sor&ccirc;istoj kaj la mal&ccirc;astuloj kaj la mortigistoj kaj
    la idolanoj, kaj &ccirc;iu, kiu amas kaj faras mensogon.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='16'>Mi, Jesuo, sendis mian an&gcirc;elon, por atesti al vi &ccirc;i tion por
    la eklezioj. Mi estas la markoto kaj ido de David, la hela, la
    matena stelo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='17'>Kaj la Spirito kaj la fian&ccirc;ino diras: Venu. Kaj la a&ubreve;danto
    diru: Venu. Kaj la soifanto venu; kiu volas, tiu prenu donace la
    akvon de vivo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='18'>Mi atestas al &ccirc;iu, kiu a&ubreve;das la vortojn de la profeta&jcirc;o de &ccirc;i
    tiu libro: Se iu aldonos al ili, Dio aldonos al li la plagojn,
    skribitajn en &ccirc;i tiu libro;</l>
  <l n='19'>kaj se iu forprenos el la vortoj
    de la libro de &ccirc;i tiu profeta&jcirc;o, skribitaj en &ccirc;i tiu libro, Dio
    forprenos lian lota&jcirc;on el la arbo de vivo kaj el la sankta urbo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='20'>La atestanto de tio diras: Vere, mi rapide venos. Amen; venu,
    Sinjoro Jesuo.</l>
  </lg>

  <lg type='para'>
  <l n='21'>La graco de la Sinjoro Jesuo estu kun &ccirc;iuj sanktuloj. Amen.</l>
  </lg>

</div>

        </div>

      </body>
    </text> 
  </group>
</text>
</TEI.2>
