La Stranga Butiko

La Stranga Butiko Senkapitala Entrepreno

Telegramadreso: Strabu

Parizo, dum Decembro de l' krizjaro 1931.

Cirkulero

Al mia tre ŝatata klientaro!

Mi havas la honoron informi vin, ke ĵus mi malfermis butikon ĉe angulo de la stratoj Optimismo kaj Bonhumoro, kontraŭ la konata statuo de la Granda Krizo.

Tie mi pacience atendas vian viziton.

Tie vi havos la okazon konvinkiĝi pri la alta kvalito de freŝaj varoj kaj pri la modereco de l' prezoj. Tie vi povos admiri la plaĉajn bildojn, desegnitajn speciale por vi sur pakpapero, de mia bona amiko, la jama artisto Raymond Laval.

La firmo liveros rapide ĉiujn deziratajn artiklojn krom sentimentala butero, flatpomado, ricin- aŭ gad-oleo, kies provizo jam antaŭ longe elĉerpiĝis.

Esperante viajn baldaŭajn mendojn, mi restas serveme-verseme Raymond Schwartz, Butikisto.

ONI MALFERMAS LA BUTIKON

Ho sankta Muz', mistermaskita io, Legendfigur' por pia fantazio, Ne kredas mi, ke ie vi ekzistas Ke Muzoj nuntage ne plu ekzistas, plej bone pruvas la fakto, ke oni renkontas la lastajn ekzemplerojn nur en... Muzejoj. , Sed al la tent' mi tamen ne rezistas Alvoki vin laŭ famaj pramodeloj. ‐ Kun aŭreol' de mistifik-mistiko Alflugu do, estrino de l' pedeloj, Por levi nun kurtenon de l' Butiko! Hi hi! Ha ha! ‐ Vi tro facile mokas, Sed vane min oni neniam vokas. Mi venis, jen! ‐ ho ne por vin inspiri, Mallonge nur al vi mi volas diri, Ke via rim-malkara poezio Ne estas art' kreita dum ekstazo, Ĉar via task' konsistis nur el tio: Kolekti la ... sterkpomojn de Pegazo! Kaj ‐ inter ni ‐ ĉu iam simpla floro Aŭ birdokant' vin tuŝis en la koro? La noktospir' sub la ĉielkupolo Ne ĉarmas vin; ‐ vin logas nur petolo, Banala ŝerc' kaj dubesana sprito. Kaj tion ĉi ... indulgas la kritiko! Disiĝu ni kaj restu, laŭ merito, Mi sur Parnas', vi ... en spicistbutiko! Severa Muz', ‐ vi ŝutis malavare Benvortojn sur hometon; kiu ŝpare Misuzis vin ĝis nun sub sia plumo, (Estonte li vin lasos en mallumo.) Sed tamen mi kun tre respektaj sentoj Koncedas, ke ... ekzistas kaŭz' por miri, Kaj por edif' de miaj geklientoj Necesis tion diri.

L' ALMOZULO Ĉiutage kun vespero Venas almozulo, Kaj li staras longajn horojn Ĉe la stratangulo. Viro eble kvindekjara Kun mizera masko, Tial, ke kompaton veki Estas lia tasko. Ftiza tuso temp-al-tempe Skuas lian kapon, ‐ Pli insiste li etendas Grasmakulan ĉapon. Li al bonaj virinetoj Bruan dankon maĉas, ‐ Post avaraj senkoruloj Li indigne kraĉas, Kaj senbrue, malrapide, Kiel li alvenas, Li, parenc' de noktaj ombroj, Lame sin fortrenas ... Ĉiutage dum noktmezo Brute sen kompato Ŝiras min el sana dormo Bruo sur la strato: L' almozulo kun kolegoj Dancas farandolon Kaj ebriaj ili grakas Venĝan karmanjolonKarmanjolo: revolucia kanto.

VILAĜANINO En vilaĝo de montaroj, For de l' bruo de l' kulturo, Vivas ĝis en niaj jaroj Prototip' de pranaturo. Tie mi knabinon konas, ‐ Pura koro, ŝtalmuskoloj, ‐ Kies brusto ne bezonas La sekreton de piloloj! Kiam ŝia buŝ' ‐ por brili ‐ Sorbas majmatenan roson, Estus peke alkonsili, Ke ŝi uzu dentobroson. Ĉar okuloj, vangoj, buŝo Estas fruktoj aŭtentikaj Sen bezono de retuŝo Per artaĵoj kosmetikaj! Ŝi ne dancas, ‐ ŝi ne fumas, (Tio ŝajnas jam legendo!) Kaj nur ete ŝi parfumas Tolĉemizojn per lavendo; Ŝi ne revas pri teatro, Tualeton ŝi ne faras, Kaj ŝi tiel al la patro Ĉiujare sumojn ŝparas. Mi admiras vin, knabino, Kaj glorkante mi proklamas Virton de l' vilaĝanino, Sed ‐ mi urbaninon amas ...

LIBERTEMPO Mara bordo kun hoteloj, Pavilonoj kun terasoj, Kie sur salikfoteloj Lacertumas ĉiuj rasoj ... Ŝajno, ŝajno, pantomimoj, Nek senzorgo, nek ripozo! Amelitaj modviktimoj, Via paco estas ... pozo! Ĉar monduma stulta kodo Ankaŭ tie ĉi rigoras, Kaj la sklavoj de la modo Libertempe nur ... deĵoras Kaj kompatas min, barbaron, Kiu ŝatas nur kamparon Sen deviga kostumŝanĝo Post kaj antaŭ ĉiu manĝo! Ho benata nest' vilaĝa, Nelekata de l' kulturo, Virga ĉarmo, ĝoj' sovaĝa Hejmas meze de l' naturo; Kaj neniu aŭtomato Negre bruas en dancingo, Nek radio-aparato Kurzojn krias de l' sterlingo! Pura estas ĉiu herbo, Sanon portas ĉiu colo, Korpo tie ĉi kaj cerbo Ĝuas pacon de l' izolo ... Mi sopiras nostalgie Al ĉi tiu nesto, kie Kampa vivo kaj ferioj Ne jam estas industrioj!

AL MIZANTROPOJ Kelkaj kun ĥimeroj sidas Hejme apud sia forn' Kaj la mondon ili vidas Nur tra lens' de sia lorn'; Laŭ ilia perspektivo Ĉion kovras ĉasta gaz', Ili neas, ke la vivo Pulsas sub ilia naz'; Ili kun sopir' fabelas Pri modele dolĉa mond' Kaj de l' homoj for sin ŝtelas Kvazaŭ vivi estus hont'! Jes, ni scias, ‐ post prapatro Ankaŭ ni, se tentas log', Ofte vagas trans la kadro De malvasta dekalog', Kaj sen nigraj okulvitroj Ni konstatas, ‐ kial ne? ‐ Ke grandparte la ĉapitroj De l' Homara Epope' Ne tre glore sin prezentas, (Eĉ dum tempoj de l' kultur'), Sed ni des pli bone sentas, Ke ni estas homoj nur ..... Ke el polvo re- en polvon Tiras nin la homnatur', ‐ Kial do ni serĉus solvon De la cirkla kvadratur'? For do la grumblantan maskon, La grimacon de l' cenzur', Kaj plenumu vian taskon: Esti homoj! ‐ Homoj nur!

KONSOLADO Forviŝu viajn larmojn, ‐ jen mia nazotuk', ‐ En tiuj ondoj dronus eĉ virto de eŭnuk'; Mi cedas kavalire, do estu vi anĝelo, Kaj ne plu ni disputu pri stulta bagatelo! Mi amis vin hieraŭ kaj morgaŭ amos vin, Mi kisis vin infano kaj kisos vin avin', Mi ŝatis plenajn formojn de via juna aĝo Kaj vian maljunecon mi portos kun kŭraĝo. Ne estas mia koro frivola papili', Ĉar oni amas firme en mia famili', Kaj jen: praavo mia, la gentopatro Paŭlo, Pro amĉagreno frua eterne restis fraŭlo! Do fidu miajn vortojn, ‐ mi estas inda fil' De gento famiĝinta sen sabro, sen pafil', Kaj en blazono mia ni legas la devizon: Prefere ol vin perdi mi perdus la ĉemizon! Forviŝu do la larmojn, la honton de l' jarcent', Kaj kredu nun sincere je mia nobla sent'; Mi pagis vian robon, mi pagos la mantelon ... Ĉu bone? ‐ Jes, ni ankaŭ aĉetos la ĉapelon!

LA DIVERSAJ AĜOJ DE L' HOMO En supra ĉambro, lulo ... lulo ... Anĝele dormas la etulo: Etaĝo. Sed baldaŭ li el dorm' sin ŝiras Kaj pri la bela mondo miras: Miraĝo. Jam ne plu side li tamburas, Sed tra la dom' esplore kuras: Kuraĝo. Kun vundoj li (kaj sen rubandoj) Revenas el stratbubaj bandoj: Bandaĝo. Kaj baldaŭ sekvas li kun ĝojo Knabinon ĉien sur la vojo: Vojaĝo. Al ŝi li donas sian nomon: Por fondi kune novan domon: Domaĝo. Li tiam estas tre utila Fortika viro, kvankam vila: Vilaĝo. Kaj post rapida tempopaso Postrestas nur senviva maso: Masaĝo. P. S. Ni ne apliku al Virino Ĉi tiun viv- kaj rimo-saĝon, Ĉar de l' komenco ĝis la fino Ŝi ĉiam havas saman aĝon: Avantaĝo:

PRINTEMPAĴOJ Mia kara, knara liro, Ni agordu viajn kordojn Kaj malfermu ĉiujn pordojn, Ke envenu ... la Inspiro! Ĉar por kanto kaj versfaro Estas temo, estas tempo: Laŭ kalkul' de l' kalendaro Ĵus alvenis la printempo. Vigle, vigle! Fine ĉesas Plumba sonĝ' de vintra dormo; Por poeto nun necesas Ion diri en versformo... &TRISTELO; Kio estas kruda lumo De elektraj arkolampoj En komparo kun la suno Super verdiĝantaj kampoj! Lasu do l' asfaltpavimon Kaj forgesu modajn dandojn! Mia kor' ne konas limon, Se mi havas bonajn plandojn. Plej ĝentile min invitis Nudaj nimfoj de l' river' Kaj plezure mi vizitis Ilin dum printempvesper'. Ho miraklo de l' natur'! Ne vidiĝis nimfa kufo Kaj ĉe l' akvo kvakis nur Gardostare blinda bufo ... Sed poeta verv' decidas (Kaj kredeble ne eraras): Se la nimfon ni ne vidas, Ŝin ni des pli bone ... flaras! &TRISTELO; Poezi', ‐ ho Poezio, Vi plenigas niajn korojn, Kaj alsorĉas ravajn horojn La Printempa Iluzio.

PRI SOMERO

Kun la sekvantaj rimoj, hazarde kolektitaj, limak- cel- atak- sitel- ofer- somer- voj- ĝoj- pri la ĝenerala temo Somero ni kantos unue kun komencanto, kiu nepre dediĉas ĉi tiun majstroverkon Al la kara gesamideanaro!

SOMERA VARBOKANTO Kiel ĉevalo, ne kiel limako, Kuru jen tuj al plej sankta la celo! Vin ne timigu la moka atako, Estingu mokfajron per nobla sitelo! Vana ne estos la via ofero! Varbu dum vintro kaj pli dum somero, Kaj la homaro, post longa la vojo, Jen ja vin benos kaj dankos kun ĝojo! Vere kortuŝe, ĉu ne? ‐ Nun kun disĉiplo de l' trubaduroj: SOMERO DE L' AMO Mi estas, kruela, ĉe vi nur limako Rampanta al koro por tuŝi la celon, Sed se mi venkiĝus dum tiu atako, Larmfluo amara plenigus sitelon! Pli ardas la, am' ol altara ofero, Pli ardas la am' ol afrika somero ... Somero de l' amo min premas sur vojo, Sen via ombrumo mi mortus sen ĝojo ... Profunda lirikisto ‐ kial ne Julio Baghy? ‐ potence nin kuntirus al: SOMERA SUFERO Tra mizer' de l' vivomarĉ', limak', Vade vagas vagabond' al cel'; Grince eĥas vipo de l' atak', ‐ Estas Viv' nur Sisifus-sitel'! Ve! post lukto vanas larmofer', Torde mordas, brogas min somer' ... Por viktim', por mi, limak' ĉe l' voj', Suna ardo estas pen', malĝoj'. Jen kian verkis dube-sana spritulo: SOMERA IDILIO Mi envias la limakon, Kiu trotas al... parcel', Kie limakin' atakon Sopiregas sub sitel'! Sub sitelo am-ofero Estas ebla dum somero, Ne tedus min senombra voj', Se sub sitelo logus ĝoj'! Kaj nun, por fini plej dece, ni preĝu kun pia poeto: PREĜO DUM SOMERO Ho Di'! ‐ Mi estas nur limak' Rampanta pene al la celo; Ne venku min inferatak' Sub tenta form' de trinksitelo! Akceptu signon de ofero: La pezan penon dum somero, ‐ Subtenu min sur mia voj' Espero pri eterna ĝoj', Amen!

LA HORO DE L' PROGRESO

Kiel oni povas konstati, la nomoj de multaj horloĝmarkoj estas Esperantaj. Ni citu nur la plej konatajn en Francujo: Movado, Eterna, Cyma, Lip...

Nun silentu, vantaj venkokantoj, Nun parolu faktoj kaj praktiko! Dank' al vi, horloĝofabrikantoj, Plivigliĝas varba ... tiktaktiko. Jam sonadas Esperantaj vortoj Serioze, ne plu kiel ŝerco, Ili havas forton de pasportoj Kaj konkeras mondon de l' komerco. La MOVADO, ‐ marko elokventa ‐ Estas pli ol signo de reklamo, Por horloĝo (ora aŭ arĝenta) Ideala estas ĝi programo. Kaj ETERNA! ‐ Bone, sed pli vere Utopi' de brava optimisto, Ĉar alie, baldaŭ plej mizere Mortus ĉiu horloĝriparisto! Kial CYMA? ‐ Epitet' neklara, Stranga vorto eble sen animo? Vi nomiĝas CYMA, mia kara, Ĉar vi estas plata kiel cimo. Sed nun LIP! ‐ Invento de barbaroj, Tiu vort' konsternas niajn morojn: Dank' al ĝi junuloj sen barbharoj Evidente havos nun ... Liphorojn! &TRISTELO; Horloĝetoj, streĉu la risortojn Por anonci horon de l' progreso, ‐ Se ni same streĉus niajn fortojn, Baldaŭ sonus horo de l' sukceso ...

NE ESTAS DIFERENCO (Nova serio) La servistino metas Pakaĵojn en la reton Dum nobla pra-praavo Ornamas la tapeton. Kaj malgraŭ diverssenco Ne estas diferenco ! (En ambaŭ okazoj estas ... portreto.) Insigne la ĉapelo Surportas bantornamon Dum juna koko pruvas Fervore sian amon. Kaj malgraŭ diverssenco Ne estas diferenco! (En ambaŭ okazoj estas ... kokardo.) Tro laŭte stulta mulo La tutan nokton blekas Dum lerta malbonulo El dormo nin ne vekas. Kaj malgraŭ diverssenco Ne estas diferenco! (En ambaŭ okazoj estas ... krimulo.) La kuracist' detranĉas Kaj kruron kaj genuon Dum ĉe kaŝita puto Ŝi havas rendevuon. Kaj malgraŭ diverssenco Ne estas diferenco! (En ambaŭ okazoj estas ... amputo.) Plezuravida salmo L' edzinon lerte flatas Dum pene sub la tero Ministoj salon gratas. Kaj malgraŭ diverssenco Ne estas diferenco! (En ambaŭ okazoj estas ... salmino.) En multaj kastoj oni Observas etiketon Dum certa vir' soprane (Sed vane) diras peton. Kaj malgraŭ diverssenco Ne estas diferenco! (En ambaŭ okazoj estas ... kastrito.)

BAL... ADO Ho jarcento de l' sensenco, Fina fino de romanco! Ĉirkaŭ ni nur dekadenco Aŭ almenaŭ ... peka danco! Certe ankaŭ praepoke Jen kaj jen okazis baloj, Sed hodiaŭ ĉiuloke Baloj estas ... kanibaloj! Ĉar kapablas nur la negroj Torde ‐ kvazaŭ pro koliko ‐ Moki dum deliraj febroj Leĝojn de la ... balistiko! &TRISTELO; Senkomprene saĝa homo Miras pri la ĉarlestonoj, Kvankam li (aŭ lia domo) Havaŝ multe da bal-konoj! &TRISTELO; Nun laŭ takt' aŭ kontraŭtakto Komenciĝas la fokstroto, Kaj sen takto (pro l' kontakto) Ĝi finiĝas per ... koksfroto! &TRISTELO; Pli ol la fabel-cikado Junulin' laŭ nuna stilo Zorgas pri la mastrumado: Ŝi ja estas ... bala ilo! &TRISTELO; Kaj vi mem, amiko, ĝuis La dancarton de l' progreso, Se vi ankaŭ rendevuis Ĉe ... l' Danc-iga Mondkongreso!

SIBILLA ORAKOLAS (Tiuepoke mi scivolis, kion la jaro 1930 estis alportonta.) Ŝi loĝas en ĉambreto de subtegment-etaĝo, Ŝi estas sorĉistino kaj puto de mondsaĝo; Por ŝi l' Estonta Tempo ne kaŝas plu sekreton Kaj antaŭ ol mi diris, ŝi konis mian peton. Vi volas scii, kion la alvenanta jaro Alportos interesan por l' Esperantistaro? Pri tio tuj mi donos klarigon kaj informon, Sed mi antaŭe falu en plej profundan dormon. Ŝi tiam prenis libron (ĉar libron ŝi posedis), Eklegis dek liniojn kaj lace jam oscedis, Ŝi dormis ... kaj ekdormis eĉ dika araneo Falinta sur la libron: la Idoj de Morfeo ... Orakolo, Karambolo, Hum-kaj-bug' De l' centrifug'! Rajdoside Surakride Super val', river' kaj mont' Nun senbride Akravide Saltu, saltu al Estont'! Mi vidas ... vidas urbon ... Kolonjon ĉe 'rivero Prepari la kongreson kun ĝojo kaj espero, La Rejno ŝaŭme saltas ĝis super sia bordo, Kaj tamen la kongreso ... okazos en Oksfordo! Mi vidas nun tri virojn, ‐ aŭ eble estas kvaro ‐ Jungitajn ‐ (sed sen Teo) ‐ al ĉaro de l' Vortaro; Venkitaj de la SAT'o jen ili tiras, puŝas ... Ho sankta Kabe; helpu ! ‐ Ĉi tiuj kvar akuŝas! Mi vidas nun ezokon kun grasiĝanta koro ... Ĉu tio parabolus pri C.K. kaj pri K.R.? Jes, sane pumpas K.R. kaj pompe sanus C.K., Se ĝin ne juke ĝenus kelkfoje G.N.K.K. Supozeble G. N. K. K. signifas: Gratulaj Notoj de l' Konstanta Kritiko. Mi vidas ... Dek mil homoj samkiel al spektaklo Sin puŝas en lernejon avidaj pri l' miraklo, Entuziasmo kreskas, triumfa ĝojo bruas, Ĉi tie ‐ tute simple ‐ sinjoro Ĉe instruas ... Orakolo, Karambolo, Hum-kaj-bug' De l' centrifug'! Rajdoside Surakride Super val', river' kaj mont' Nun senbride Viv-avide Ni revenu al la Mond'!

TELEGRAMO

La gazeto Heroldo de Esperanto ricevis telegramon: Scherer suprengrimpis Merapi- vulkanon erupci-regiono efikpropagande radioparolis stacio Semarang ‐ Esperantocentro.

Imagu, karaj, kio estus okazinta, se la mondo estus eksciinta tion anstataŭ per telegramo nur per normale afrankita letero! Brrr, ‐ mi preferas ne pensi pri tia katastrofo.

Hej, amiko, ne plu plendu Pri impostoj! ‐ Estu gaja! Ĉiujn vivozorgojn sendu Furze al la Himalaja! Vivu am', reklam', tamtamo, Ĉar alvenis telegramo! Kiun ajn mi nun renkontas, Ĝoje svingas la ĉapelon Kaj ĝistede rerakontas Al mi tiun mirfabelon: Ĉu vi aŭdis? ‐ Kia dramo! Ĵus alvenis telegramo! Ĉiuj, ĉiuj, ‐ jen surstrate, Jen endome ovacias Kaj radioaparate La novaĵon tuj diskrias, Eĉ infan' ĉe l' nutra mamo Miras: Te-te-teledramo?? Nun ni spiras, dank' al Dio! Jam ni preskaŭ ne plu dormis Pro premanta emocio, Sed depeŝo ĵus informis: ‐ (Kaj vi rajtas mire gapi) ‐ Scherer grimpis sur Merapi! Scherer? ... Eble ... Sed Merapi??? Kaj vi povos pro l' demando Vian kapon longe skrapi: Kie aŭ en kiu lando? Nu, sed kial plu nin frapi? Scherer grimpis sur Merapi! Kaj mi vetas, ke koboldo Pri l' enigmo lumon portos Kaj detale la Heroldo Dekkolone priraportos ... Ni ne povos plu eskapi L' erupcion de l' Merapi!

P. P. P. aŭ POR PLENIGI PAĜOJN

(Verkita laŭ metodo, pri kiu mi konfidence atentigas mian amikon Grenkamp) Nia ĉie kaj fame konata Univer... Salo Grenkamp publikigis libron, kiun li verkis mem: 5.000.000 Ĝi estas rimarkinda laŭ pluraj vidpunktoj. Unue, la aŭtoro sukcesis jam en la nuran titolon enŝovi 6 nulojn ! ‐ Due, ĝi estas la sola verko eldonita en Esperanto speciale por miopuloj, t. e. por miopuloj, kiuj ne posedas okulvitrojn. Tial la paĝoj entenas nur malmultajn liniojn, sed, kompense, tiuj malmultaj linioj konsistas el tre grandaj literoj..

Kial mi pene tramigrus Rimoserĉante la kompletan kolekton De l' Esperantaj rimoj, Se Entute mi havas Nenion por diri? Estas pli bone, pli malkare Kaj samtempe tempoŝpare ‐-- (Pardonu ĉi tiun Rimon neintencitan) ‐ Sentencojn eternajn Ligi bukede Per versoj liberaj. La supro de l' Blanka Monto Estas blanka, ĉar Ĝin kovras neĝo ĉiama. Pro tio, cetere, La Monto nomiĝas tre ĝuste La Blanka. (Miaj versoj ankaŭ Nomiĝas blankaj, Sed Pro aliaj kaŭzoj.) De l' monto malsupren, Malsupren al valoj Fluadas sen halt' riveretoj, Ĉar ... flui supren Kontraŭus la leĝojn Fizikajn. Ĉi tie ni haltu, Ĉar pli ol du paĝojn Oferi al tia versarto Signifus de l' kompostisto Misuzi la tempon Kaj de l' afabla leganto Verŝajne Trouzi bonvolon. Krom tio, mi jam Per tiu ruz-uzo Atingis la celon: La finon de l' paĝo. Mi rajtas do Kiel vi Nun ripozi.

Imite rimite laŭ Julio Baghy. LA VIDVOHOMO MEDITAS Multfoje, se la vidvo ardas, En fremda lito li petardas Kaj plantas en dezerto rozon, Forgesas fotografan pozon Kaj kiel dando volas sceni, Ĉevale ami, beste heni, Saturas tiam lin kompren': Naskiĝis li por... am-ge-hen'! Multfoje, se la vidvo dignas, Senmone ĝojon li rezignas, Palpfosas sube, flagas ruĝe, En robon velas sin rifuĝe, Agrafas, ruktas, gratas, krias Kaj kiel luno rotacias, Saturas tiam lin kompren': Li kuŝas febra sur kusen'. Multfoje, se la vidvo larmas, Per sobraj pentoj bilde svarmas, Por taksi teran amabsorbon Rigardas sian nudan korpon Kaj trotas, tremas, tranĉas, trikas Kaj flikŝuiste sin reflikas, Saturas tiam lin kompren': Ĝi estas la ĉiea pen'. Multfoje, se la vidvo bojas, Perfide pri bankroto ĝojas, En grunto kotas, mute stultas, Senĝoje hontas, katapultas, Akcias ĉekojn, reĝojn mordas, Sin banas, trempas, frotas, tordas, Saturas tiam lin kompren': Ne pafas lia karaben'. La vidvo tiam krie krizas, Valorajn bubojn ronde ĉizas, Kaj la dungita prototipo Fariĝas pupo, aŭ nur... pipo! Li tiam volus maŝojn ligi Kaj la poetojn tuj pendigi, Ĉar ili vere mokas lin Kun sia brua rimmaŝin'!

En tiu tempo K. R. C. Sturmer sentis la bezonon intervjui min.

Amike al K. R. C. Sturmer.

POST LA OPERACIO Entute l' intervjuo ne estis tro dolora, Sed pli ol silentado... parolo estis ora! La turmentisto notis kun nobla interes', Ĉu mi responde tusis hazardan ne aŭ jes. Li estis plej ĝentila, ‐ li ne minacis pafi, Mi havis nur impreson, min lasi fotografi, Dum ‐ kiel muŝ' en reto de ruza arane' ‐ Mi sensuspekte zumis hazardan jes aŭ ne. Sed fakto estas fakto, ‐ kaj efektiva stato Atestas pli ol ombro de nepalpebla dato Kaj tio fakto restos dum sekvo de cent jaroj: En mia cigarkesto nun mankas du cigaroj!

En la recenzo pri la verko Rimportretoj de K. Kalocsay, aperinta en Heroldo de Esperanto, la veterana recenzisto M. Butin, L. K., diris pri si mem:

Feliĉe mi ne estas tia "stelo" kaj evitis la kaptan manon de la lumĵetanto.

LA FORGESITA RIMPORTRETO (Iom riproĉe al K. Kolocsay.) ... Kaj Butin, L. K., vi forgesis En via rimportret-arkiv', Ĉu tial, ke la detektiv' Malkovri... stelon ne sukcesis? Aŭ ĉu lin nomi ne permesis Sever-rigora ekskluziv'? ... Kaj Butin, L. K., vi forgesis En via rimportret-arkiv'! Li legis tion, kion presis Esperantistoj dum homviv', Ĉu ‐ krome de l' L. K.-motiv' ‐ Lin tial citi ne necesis? ... Kaj Butin, L. K., vi forgesis...

LA PROPAGANDA TAĈMENTO

Dum tiu ĉi kunveno nia konata propagandisto Delanoue faris tre interesan eksperimenton: Li prezentis samideanojn el diversaj nacioj kaj la publiko tiel povis konstati, ke la elparolado de Esperanto estas ĉe ĉiuj absolute la sama.

(El gazetraportoj.)

Kio blovas kiel vento Tra la stratoj de l' kvartal'? Estas propagandtaĉmento, Kiu kuras al batal'. En bonordo, rapidkrure Sin direktas al Sorbon' Sampson, Major, Niŝimura, Kornfeld, Ajsberg kaj Solson'. Kial tie la publiko Premas sin al rendevu'? Tion faris kun taktiko Generalo Delanu': Kaj kun li, la varbterura, Nun alvenas en Sorbon' Sampfeld, Majson kaj Solsura, Kornberg, Ajsor, Niŝison'. Ĉie, kie homoj sidas . Pace kun scivola sent', Tuj la general' prezidas La paradon de l' taĉment'. Li prezentas la soldatojn; Ĉiu estas fenomen', Kaj li citas naskiĝdatojn Kun detaloj de l' deven': Jen ĉi tiu juna viro Ĵus alvenis el Jugland' Kaj fariĝis jam martiro De l' moderna propagand'. Nun li pruvos tuj perfakte, Ke li, kiel vi kaj mi, Elparolas plej ekzakte... ... Kaj la viro diris i! Kaj ĉi tiu dika tipo Kun kolumo el karton' Estas ido de l' polipo Kaj de ina saksofon'; Li parolas generale Per konvena buŝotru'... ... Kaj la tipo laŭsignale Tute klare diris u! Nun ĉi tiu, kiu tenas Unu fingron en la naz', Estas ‐ kiel vi divenas ‐ Negro de l' plej nigra ras', Li eĉ estas delegito En Afrik' de l' U. E. A... ... Kaj la negro laŭ invito Tre aŭdeble ruktis a! La publik' aplaŭde gestis Kun konvinko, kun kompren', Kaj plej brue manifestis Sian ĝojon pri la scen'; Kaj mi aŭdis eĉ deklari Grizan patron de l' scienc': Kion oni povas fari Per dresad', kun pacienc'!

MORGAŬ MATENE!

(Kanzono)

(Teksto, kiu povas esti preteksto al kakofonia saksofonio.)

Kiam dum vespera hor' Sur kanapo vi digestas, Talpe venas kreditor' Kaj frakase ekprotestas, Ĉar pro spito aŭ malord' Kvitancigi vi forgesas, Tiam vi lin ĝis la pord' Komplimentas kaj promesas: Morgaŭ matene, certe, jes, Estas ĵuro kaj promes', ‐ Morgaŭ matene, sed ne nun, Kiam ĉaste palas lun' Kun radio brila, ‐ Morgaŭ matene, jes, ‐ sed nun Lasu min trankvila! Kaj se via bopatrin' Vin invitas, jam sen ĝeno, Ke vi akompanu ĝin Al balfesto ĝis mateno, Vi, ‐ ĝentila kavalir', ‐ Lace dorme nur oscedas Kaj afekte kun sopir' Ĵuras, kion vi ne kredas: Morgaŭ matene, certe, jes, Estas ĵuro kaj promes', ‐ Morgaŭ matene, sed ne nun, Kiam ĉaste palas lun' Kun radio brila, ‐ Morgaŭ matene, jes, ‐ sed nun Lasu min trankvila! Ĉu ne foje rememor' Jam en vian kapon venis Pri l' edziĝonokta hor', Kiam varme vi ŝin tenis? Kiel viro (ne ... hero'), Vi sincere ŝin karesis, Eble ŝi postulis tro Kaj afable vi promesis: Morgaŭ matene, certe, jes, Estas ĵuro kaj promes', ‐ Morgaŭ matene, sed ne nun, Kiam ĉaste palas lun' Kun radio brila, ‐ Morgaŭ matene, jes, ‐ sed nun Lasu min trankvila! Kaj ni ĉiuj, sen escept', Ĉiam bonon nur intencas, Ni admiras en koncept', Kion ni ne tuj komencas: Ŝpari monon, fumi nur Tre modere, ne plu trinki ... Kaj ni tion ĵuras sur La kontrakto de Helsinki: Morgaŭ matene, certe, jes, Estas ĵuro kaj promes', ‐ Morgaŭ matene, sed ne nun, Kiam ĉaste palas lun' Kun radio brila, ‐ Morgaŭ matene, jes, ‐ sed nun Lasu min tranlcvila!

RADIO, ...ADIAŬ Pli insiste ol gekatoj Dum printempa nokto logas La radioaparatoj De l' najbaroj monologas ..... Certe ankaŭ mi humile Benas bonon de l' progreso, Sed, se nun, laŭtparolile Rendevuis al kongreso Kaj en mia paca domo Ĉiuj ondoj manifestas, Mi, en mia propra nomo, Rajte plendas kaj protestas. Krome, ĉio ‐ ĉu muziko, Konferenco, bankbilanco, Episkopa fastprediko, ‐ Tie ĉi fariĝas ... danco! &TRISTELO; Teretaĝe unu kaptas Ondojn el polusaj limoj Kaj laŭ ili tuj adaptas Blakbotomon de l' Eskimoj. Ĉe l' tajloro same bruas, Ĉar la tuta familio Fokstrotante sin instruas Pri l' Einstein'a Teorio! Super mi studento prenas Jurprelegon el Berlino Kaj ‐ ĉar ĝin li ne komprenas ‐ Li ĝin dancas kun fraŭlino! Sube, flanke, supre, ‐ ĉie Ĉirkaŭ mi radifuneloj Komplotadas grake-krie Kontraŭ paco de l' oreloj ... Helpokrio: (per radio) Ho, mondfora insulano, Diru, skribu tuj al mi, Ĉu luebla nur kabano Estas ie ajn ĉe vi, Kie homo kun aŭdsento, For de l' mod-epidemi', Vivi povus sub tegmento SEN RADIO! Mi kun mi .....

EN KINEMATOGRAFEJO Veturante en vagono Sur kanapo lamrisorta Vi elspezas pli da mono Por vojaĝ' pli malkomforta, Kaj vi ĝuas malpli ĝue La pejzaĝon sub tunel' Ol sidante senenue En la kino sur fotel'! Tie ĉi amuzaj scenoj Vigle pasas sur l' ekran': Baptofest' ĉe indiĝenoj Meze de Baluĉistan' ... Kun pianoakompan' ..... &TRISTELO; Pli ol ĉarmo de l' pejzaĝo Densa nokto de la kino vin invitas al vojaĝo ĉirkaŭ via ... najbarino. Sed jen aktuala sceno Vigle pasas sur l' ekran': La kaptado de baleno En la Norda Ocean'... Kun pianoakompan' ..... &TRISTELO; Kvankam peze vi oscedas Amalvoke tra l' silent', Pruda najbarin' ne cedas Al facila tent'! Nun la lasta aventuro Dum aŭtomobilveturo De la fama komikul' Harry Bull! Li kondukas propramane, Zigzagante kaj senplane Grimpas sur la trotuaron Kaj renversas ŝtupetaron, Kiu falas kun pentristo En butikon de spicisto, Kie tima klientino Svenas sur la margarino Dum alia. ‐ ho hazardo! ‐ Krie dronas en mustardo .....

La spicisto ekkoleras, Tiajn ŝercojn ne toleras, Tuj li kaptas energie La pentriston, kiu ie Kuŝis mute kaj sen movoj En la kesto por la ovoj, Kaj per lerta piedbat' Lin resendas al la strat' ... Intertempe Harry Bull Ĉe proksima stratangul' Evitante lanternfoston Pasas sur vaganta hundo, Kies li detranĉas voston En la daŭro de sekundo!

Sed la hund' ‐ el pura ras', ‐ Opinias ĝin kolbas' Kaj senplue, sen hezit' Manĝas ĝin kun apetit'..... Tiam tremas tra la kino Ventroskua ridgargar', ‐ Sed ... la ĉarma najbarino Havas voĉon de barbar'! Sammomente, ‐ ne sen kaŭzo, ‐ Eklumiĝas; estas paŭzo. Lampoj lumas sunobrile Kaj vi spertas nun facile, Ke anstataŭ najbarino Kun gracio kaj kun ĉarmo Apud vi en tiu kino Sidis nur... ĝendarmo!

ĈASTEMULINO Estu pluv- aŭ sun-vetero, Pro la korpa estetik' Faru kun aŭ sen haltero Iom pli da gimnastik'. Ĉiutage kvaronhoron Vi dediĉu al la san' Ekzercante ĉiun poron, Ĉiun parton de organ'. Kaj por ke bacil' ne ĝermu Pro malsaĝa higien', La fenestrojn vi malfermu Post forigo de l' kurten'. Jako, veŝto, eĉ kalsono Ĝenus viajn movojn, dum ‐ Sendepende de l' sezono ‐ Taŭgas nur l' Adam-kostum'! &TRISTELO; Jen la burĝo Dikapot, Kiu vole kaj konscie Ĉiutage sen trikot' Gimnastikas energie. Unu, du ... la dekstra krur' Levas sin dum la maldekstra Sin apogas kontraŭ mur', Kio estas ĝuo ekstra, Unu, du ... nun trunkoklin' Kun postaĵ-altiĝ' kontrasta, Tiel, ke la rusta spin' Refariĝu jun-elasta. Unu, du ... jen sur la kap' Dikapot sin tenas bone; Unu, du ... ĵus forta frap' Bruis ĉe la pord' ordone! Pliinsistas jam la bru', Kvazaŭ dum koler' arpeĝoj, Kun minaco de detru' En la nomo de la leĝoj. Nun malfermu, civitan', De ekstere sonas peto, La policokapitan' Al vi venas por enketo! Dikapot ĉe l' pordo-ans' Sur sin metas tablotukon, Ĉar en ĉiu cirkonstanc' Oni montru bonedukon. Li malfermas sen protest' ... Jen ĉe l' pordo vir' postenas Dum, pro lia stranga vest', Sinjorino preskaŭ svenas. Tuj la viro diras: Nu, Ŝajnas, ke ni trafis ĝuste: Nuda sube de l' genu' Nuda ankaŭ ĉirkaŭbruste. Danku Dion, sinjorin', Ke ‐ (la mezon inkluzive) ‐ Li almenaŭ parte sin Kovras, kvankam primitive. Tiel statas la afer', ‐ Li al Dikapot pretendas: Kontraŭ via nud-aper' Tiu sinjorino plendas, Ĉar vi trude dum maten' Strange vin metamorfozas; Ĉe l' fenestro, sen kurten' Vi tutnuda vin ekspozas! Jes, sinjoro, tiu scen' ‐ Nun la sinjorin' impone Diras ‐ estas abomen', Kiu ĝenas min persone. Sed permesu, ‐ Dikapot Vigle provas sin defendi, Ja ne temas pri komplot' Por vin iel ajn ofendi, ‐ Nur honeste, kun fervor', Kiel Higien' indikas, Mi dum frumatena hor' Pro la sano gimnastikas. Krome, vi konstatu, ke l' Plej proksima dom-najbaro Loĝas je duona mejl' De ĉi tiu trotuaro! Fakte, ja ne estas ŝanĉ', ‐ Nun la policist' komprenas, Ke je tiu ĉi distanc' La sinjoro iun ĝenas. Tiam la ĉastemulin' Ĵuras pure kaj lojale: Kredu, ke mi vidas lin Per ... binoklo tre detale.

NIGRA TAGO Okazi povas, ke kelkfoje ‐ Kvazaŭ vi portus sarkofagon ‐ Vi rampas tra la viv' senĝoje Kaj fakte havas nigran tagon. &TRISTELO; Ĝi komenciĝis jam matene Kun peĉ-aŭgura malfavor', Ĉar via vekhorloĝ' kretene Ne bruis je la ĝusta hor', Kaj tial sekvis ordinare, Ke dum rapida raz-klopod' Vi vundis vin, ‐ kaj temp-malŝpare Nun lavi devis vin per jod' ... Jen la kolum-buton' obstine Incitis vin pro stulta spit', Ĝis kiam ĝin vi fine ... fine ... Retrovis ie sub la lit'! Vi trinkos iom nun da kafo, Sed ‐ kuirita en infer' ‐ Ĝi estis brula kiel lafo Kaj vi forkuris en koler'; Por trafi tramon ĉe l' stacio Vi havis premon de ciklon', Sed al hundaĉ' ne plaĉis tia, Ĝi kaptis vin je l' pantalon', Kaj ĝiaj dentoj la detruon Pli funde faris ol skalpel': Sur la postaĵo larĝan truon Vi honte maskis per ĉapel'! En l' oficejon tre malfrue Vi venis je la deka hor', Dum la kolegoj pli ol brue Akceptis vin per moka ĥor'; La ĉefo ankaŭ ne gratulis Vin, malgraŭ lerta ŝajn-ekskuz', Kaj grumblopreta vi makulis La kontolibrojn pro konfuz' ... Post taglabor' vi volis spiri En paca hejmo sen ĉagren', Sed vanis tion ĉi esperi, Ĉar vin atendis nova pen': L' edzin' kriaĉis kun la bubo, Kaj bruligita estis riz'! Vi kuris for, ‐ sed en la klubo Kasisto petis pri l' kotiz'! Vi tiam en gazetoj provis La ĝojon trovi de l' vesper', Sed en gazetoj, ve! ... vi trovis Nur artikolojn pri Scherer' ... Vi hejmeniris ‐ (por protesti) ‐ Pli frue do ol laŭ kutim' Kaj vidis tial... sin revesti L' edzin-amikon en intim'! Vi ĝemis nun, ĉar ĉi eksceso Transpasis forton kaj imagon, Kaj nete restis la impreso, Ke vi travivis ... nigran tagon.

LAŬ VIDPUNKTO DE HELIKO Printempo pulsis tra l' ĝarden', Petolo tiklis la naturon; En freŝa roso de l' maten' Heliko flaris aventuron... Precize... ĉarma helikin' Vekiĝis meze de legomo Kaj scivoleme tiris sin Kokete el la konka domo. Ĉu estas io sur la ter' Pli bela, nobla, eleganta Ol tiu helikin-aper'? (Almenaŭ por helik' amanta?) Pli ol poeto la helik' Reteni povas siajn sentojn, Li ne deklame per lirik' Diskrias ilin sur tegmentojn, Sed tamen kreskis pli kaj pli Nun lia kor' kaŭĉuk-elasta Ĝis kiam lia dom' al li Subite ŝajnis tro malvasta. Neeble nun akcepti ŝin Ĉe li kun ama reciproko, Ĉar por helik' kaj helikin' En unu dom' ne estas loko! Kaj vi mensogis, ho poet', Per tiu verso kaj deklaro, Ke... plej malgranda kabanet' Sufiĉas al amanta paro ... Kruela moko de l' destin', Ke malgraŭ propra konkkastelo Heliko nun kaj helikin Sin treni devis al ... hotelo!

AVERTO Vi estas vendistino en urba magazeno Kaj de ŝminkaĵoj pruntas la sanon de l' vizaĝo, Ĉu tial vi forgesis pri hejmo kaj deveno Dum via patro tondas la hundojn de l' vilaĝo? Se foje ‐ tre malofte ‐ parade vi revenas Al hejma kabaneto tagmezon dum dimanĉo, Afekte ĝian lingvon jam ne plu vi komprenas Kaj honte vi ignoras eĉ trajtojn de l' fianĉo. Mi amas vin, Salika, ‐ mi rajtas do riproĉi, Ke vi la nazon portas tro super la nivelo; Ke vi aspektas kvazaŭ vi celus tuj dekroĉi Per aroganta movo la stelojn de l' ĉielo. Fiera vendistino, vin kaptis iluzio Kaj vane vi esperas plenumon de l' miraklo, Ĉar ĉe l' altara pompo de via falsa dio Vi genufleksas antaŭ malplena tabernaklo. Revenu sur la vojon signitan de l' destino, Forgesu kavajn vortojn de danda kavaliro, Ĉar kiam rozoj velkos, ‐ la dornojn, vendistino, La kavaliro lasos al simpla... kala viro.

TRO HOMA SORTO DE IU NEĜHOMO Inter la homoj li estis nur homo Nerimarkita en fluo de l' viv' ... &TRISTELO; Estis modesta nur neĝa atomo Treme sidanta sur montodekliv'; Tiam okazis, ke vento kaprice Blovis sur ĝin kun afabla obstin'; ‐ Tiel la vento kelkfoje ofice Vojon elektas de nia destin'. Nia atomo fariĝis neĝero, Kiun la vento tenadis en rul'; Vigle malsupren! ‐ kaj antaŭ vespero Nia neĝero jam estis neĝbul'. Knaboj ĝin trovis sekvantan matenon Ĉe la piedo de l' monto kaj plu Rule ĝin puŝis sur ludoterenon, Kie daŭriĝis de l' bul' evolu'. Mire la knaboj pri ĝia konturo Ĝojis, ‐ kaj lerte el tiu neĝkvant' Baldaŭ leviĝis en ombro de muro Homomajeste la neĝogigant'. Baskojn de l' frako vivige agitis Vento petola tra vintra pejzaĝ'; Du karbopecoj perfekte imitis Homan rigardon en lia vizaĝ'.

Brave minace, kun pluvoombrelo, Firme li staris sur piedestal'; Jam rekompence pro longa fidelo Sur lia brusto orbrilis medal'... Nun fanfarone li levis la nazon, Nazon imponan en form' de kukurb', Ĉar por fieri li havis okazon: Venis aklami lin tuta la urb'. Ĉiuj admiris la belan statuon, Rime prikantis lin moda poet', Kelkaj eĉ havis kun li intervjuon, Kiun (kun bildoj) publikis gazet'. Tiam li estis la plej populara Homo de l' urbo, ‐ li estis idol', Tiel, ke burĝo eĉ laŭdoavara Diris: Al tiu nur mankas parol'! Iun matenon ‐ (klarigu laŭvole Tian miraklon, ‐ ĝi estas ja fakt') ‐ Nia neĝhomo diskutis parole Kun admirantoj pri nova kontrakt': Ĉar disvastiĝis tra l' mond' mia gloro, Kial modesti en ombro de mur'? Kadro pli brila el suno kaj oro Bone konvenus al mia statur'. Certe, li pravis, ‐ kun mil priatentoj Oni lin ŝovis ĝis suna teras'... &TRISTELO; Kaj post tri tagoj nur kotaj fragmentoj; Restis memore pri pompa neĝmas'.

VAGONRESTORACIO En vagonar' ... Tra l' koridor' La subkelner' rapidas Kaj sonorilon kun fervor' Faklerte li agitas; Per majstra sving': Glingling'... glingling'... Ĝi estas la signalo.

Samkiel tigroj, al regalo La malsatantoj el la kaĝo Sin premas, puŝas, vin kontuzas Kaj iom honte sin ekskuzas: Necesas manĝi dum vojaĝo! Tagmanĝo-hor', ‐ stomako-hor'... La manĝavida procesi' Pilgrimas tra la koridor' Al la vagonrestoraci'. Tangante aŭ Vit-dance, Skuate kaj balance Sed tamen kun obstino Vi trapenetras lerte Ĝis... ĉarma solulino. ‐ ‐ (Ĉe ŝia tablo, certe, En la vagonrestoraci' Naskiĝos am-konversaci'.) ‐ Sed tie en la manĝvagon' La ĉefkelner' ordonas; Arbitre, jes, ‐ ne laŭ bezon', Sidlokojn li disdonas. Li ŝin sidigas sen demand' Ĉe tablo nur duloka Izole apud juna dand' Afekte tro provoka, Dum vin li ŝovas, ve-ho-ve! Kun trio de la Sav-Arme'... Nun komenciĝas la ĵonglad' Per fork', tranĉilo kaj kuler', Kaj nur perfekta akrobat' Sin nutri povas sen sufer', Ĉar pro la sku' de l' vagonar' Moviĝas via manĝilar'. La supteler' kun vermiĉel' Turniĝas kiel karusel', ‐ Se fine vi ĝin paralizas, Jen la botelo mobilizas Kaj via glaso improvizas Vetkuron al najbara glas' Dum la kelnero en ekstaz' Germane diras: Was ist das? Kio estas tio? &TRISTELO; Kaj malfaci1e estas plu Atingi al la buŝotru'. Nu, vere, perkulere Ne ŝajnas tro danĝere, Sed per la fork' kun dentoj pikaj La provoj estas pli komplikaj Kaj celmaltrafe Preterpafe Vi tuŝas meze de la vang', El kiu fluas varma sang' Dum la kelner' kun interes' Hispane krias: !Eso es! Tiel estas! Por trinki sekvas nun ekzerc' Simila al malbona ŝerc', Ĝis fine, je la kvina prov', La glason vi sukcese levas Kaj ĝojas pri la buŝotrov' Kaj jam pri bona trinko revas, Sed ĉar tunelo vin englutas, Vi nun baraktas en mallum' Kaj vian plenan glason ŝutas En apertaĵon de l' kolum' Dum la kelner' ‐ (aŭ kiu ajn) ‐ Demandas angle: Does it rain? Ĉu pluvas?

La glason vi formetas honte Kaj ĵuras, ke de nun, estonte Vi ne plu trinkos sub tunel', Eĉ ne el suĉbotel'... Nu, fine, oni nun eliras El la tunelo kaj ... vi miras, Ĉar dum mallum' vi metis glason En la teleron de najbar' Kaj pardonpete pri l' fuŝfar' Vi nun... renversas lian tason Dum la kelner', post inventar', Konstatas france: Quel bazar! Kia bazaro! La vagonaro malrapidas, Eĉ haltas tempon ĉe staci'; Ĉi tiun tempon vi profitas Por nutri vin sen rotaci'. Entute estas tre agrable Sidadi firme apudtable ... Bruanta skuego! Skuanta bruego! Alarmparol': Ĉu karambol'? Konfuz', Kontuz', ‐ Ĉar sen averto, sen signal', Laŭ manier' de kanibal' Kaj laŭ sistemo de barbar' Kun la dormema vagonar' Kontaktis ĵus lokomotiv'! Sufiĉas tiu ĉi motiv', Por ke nazumo via tuj Fordronu en la kompotuj' ... Silente nun kaj kun metod' Vi fiŝkaptadas en kompot' Por savi ĝin de la pere' Sur fundo kompotuja, Dum tiuj de la Sav-Arme' Hebree kantas: Haleluja!

Refoje jam vi povas miri, Ĉar vi konstatas ĵus, ke vi Forgesis ja malsupreniri Dum lasta halto ĉe l' staci'! Kaj la kelnero provas blagi En Esperanto: Volu pagi! &TRISTELO; Digesta hor', siesta hor', La ŝveloventra procesi' Formigras tra la koridor' El la vagonrestoraci'...

DU ŜARADOJ por komencantoj I. L' unua estas forta lim' De posedaĵ'. ‐ La dua same. L' unuan ofte loĝas cim', La duan ankaŭ ... same. L' unua ofte ĝemas, Se traboj tro ĝin premas. La dua same. La tuto, kvazaŭ voĉ' de l' vent', Avertas nin pri malkontent'. II. L' unua estas forta lim' De posedaĵ'. ‐ La dua same. L' unua ofte el kutim' Naskiĝas. Kaj la dua... same. Vi ĉe l' unua haltas, Se ne, vi supersaltas. Ĉe l' dua same. La tuto tiujn siluetas, Kiuj verslibrojn ne aĉetas. Solvoj de la Ŝaradoj.

Por komencantoj: a) mumuro. b) barbaro.

Por progresintoj: il-um-in'.

ANTAŬSIGNOJ En tiu temp' ni estis bando Ne el paper', ne el kartono, Ne kiel kotiljongirlando, Sed brava band' el fajroŝtono. Hej, kiel ŝprucis la fajreroj, Se kun filistroj ni petolis! Knabinoj virtaj en kameroj Sin riglis dum ni preterbolis. Kokritaj edzoj nin rigardis Okulminace kaj detrue Kaj siajn edzinetojn gardis Pli bone nun, sed tro malfrue! La mastroj de diboĉbutikoj Nin timis kiel nigran peston, Ĉar ni porpage per urtikoj Al ili tiklis la post... keston. La hundoj de l' kvartalo same Evitis niajn noktpatrolojn, Se ne, ĝis la mateno lame Ili posttiris kaserolojn.

Finiĝis fars', ‐ la tempo pasis, Ni burĝe portas nun titolojn, La Viv' de longe jam frakasis Tiamajn revojn kaj idolojn ... &TRISTELO; Antaŭ nelonge ni retrovis Nin ĉiujn ĉe amik' komuna Kaj vane komplimenti provis Reciprokante: Ĉiam juna! Ĉar la tempiojn ‐ sen riparo ‐ Anserpiede stampas faldoj, Kaj la ĉapitro de l' hararo Prezentas sin kun debetsaldoj. Jen kiu per avida ŝmaco Fumadis dum studentaj jaroj La remburherbojn de l' matraco, Nun pompas kun baroncigaroj; Alia, kiu tro aŭdace Konstruis sur epikurismo, Nun marŝas peze, kaj grimace Li plendas jam pri reŭmatismo; La tria, kiu cikoniojn Asistis dum noktvivo peka, Nun pie flustras litaniojn Kaj hejmeniras je la deka;

La kvara vivis per pruntpreno Aŭ dank' al senprovizaj ĉekoj; Nun estas lia entrepreno: Pruntdoni kontraŭ hipotekoj! Ve! kamaradoj, jam aŭtune Pri l' vintro nin avertas signoj; Ni baldaŭ kantos ĉiuj kune La faman kanton de la cignoj. &TRISTELO; Ni maljuniĝis, evidente, Sed pleje maljuniĝis tiu, Kiu admonis nun lamente, Ke ni ne tiel laŭte kriu, Ĉar, diris li al ni konfide, Filino mia min ĉagrenas, Ŝi ... plidikiĝas tro perfide, Kaj tion mi ne plu komprenas...

Ho, kara nia, tuj ni ĥoris, Vi kadukiĝis efektive: Bruligi, kion vi adoris, Signifas morti jam dumvive!

"MONISMO" aŭ meditoj pri senmonaj tempoj Jam delonge ĉiu rozo Velkis for... Estas nun l' apoteozo De funebra flor'. Kiu semis tian semon, Mi ne scias, sed malkaŝe Mi renkontas krizan temon Sur la vojo ĉiupaŝe. &TRISTELO; Belaj estis en Borshaloj Tiuj baloj kurzofortaj; Ili estas nun falbaloj Pro la kurzoj senrisortaj. Eĉ la firma ora Pundo Falis dum freneza danc' Kaj ĝemante pro la vundo Kuŝas nun en ambulanc'. Forte staras nur l' idolo De l' or-bova Di-Dolar' Kaj jam lamas farandolo De l' alia idolar'. Mona ĥino estas mito El pratempo al ni kara; Or-Dinaro ‐ (jes, sen sprito) ‐ Estas nun neordinara! La Peseto ne pezegas Multe dum financturnir', Kaj post falo oni flegas Vundojn de la kava Lir'. Ĉu validas plu simbolo, Se ĝi estas sen valor'? Tial nun ... sen mono polo Frostas en la Koridor'. Kiu havas la or-keston Brue ridas tra l' fenestro, Ĉar koncerton kaj fastfeston Gvidas li, la or-kest-estro. Ĉar li havas or-provizon, Li nun estas bonhumora, Sed li spertos la surprizon: Or-provizo ... proviz-ora! &TRISTELO; Iam konto en la banko Estis certa, fera konto, Sed vidiĝis la dorsflanko: Nun ĝi estas fe-rakonto. Kaj akcioj! ‐ Ili havis Longajn dentojn kaj kun rentoj Manĝis, kion ni ne savis. ... Tiaj estas akci-dentoj! Ĉiuj belaj tempoj pasis, Al ni restas nur paper', En la kasoj sin amasis Lastatempe nur aer'. Per aero, ne per ĉekoj, Nun ni pagas ĉiun tagon; Ne novaĵo! Ĉar la grekoj Konis jam... l' aeropagon! Kun la saĝa Salomono Ti-al ni konkludas nun, Ke neniu zorg' pri mono Estas nova sub la sun'.

LAMENTADO Ho triste povra, dura sort' De la moroz-obskura vort' ! Tenere aŭ lascive Mi strebas volitive Ascendi al sublima sfer', Eskapi el obscena strat', Tra virga spac' de l' stratosfer Fordrivi fluse kun beat'! Aĥ, aĥ ! ‐ Anstataŭ pimpe Alaŭdjubili al la lum' Ja licas nur sengrimpe Langvori en mucida hum'. Perversa fato sur mi pezas: La tradici' min ne aprezas, Agnoskas min nur kun fobio Obtuz-aŭdace la prolet'; Mi vivas nur per stipendio Parcimonia de poet' ..... Prononci min ja ŝajnas tiklo Provoka kontraŭ l' idiom', Mi tial ŝimas en ventriklo De sinekzalta histrion'; Filistroj min en blinda hast' Damnante sakras nur bombast', Mi sekve restas la mizera Enigmo esotera. Kaj se vi darfus, per pafil', Lugubra ido de la Vermo, Vi min ekspedus al ekzil', Aŭ al geheno, al ekstermo, Kaj tamen: Estas mi la Fil' De generanta lumo-pil', ‐ La pil' de l' nova termo! Ho filoj De piloj, Preparu vin al skerm' Pro ĉiu nova term', Ĉar aŭtentikaj filoj De l' Fundament' la vojon baras Kaj ĉe la novaj termo-piloj Nun taciturne gardostaras ..... Ĉu hurli do? ‐ Ne estus fajne! Anstataŭ tio ni sen halt' Preparu nin al ŝtormosalt', Ĉar tre probable plej verŝajne Aperos baldaŭ Efialt'!

JAPANA BALADO Sur ondoj de la Ŝin-ko-pan' Facile glitas la sampan' ... La gejŝoj kantas aŭ babilas En eta dom' el silkpaper'; La ĉerizujoj jam similas Al florpejzaĝ' dum sonĝ-aper'; Pri paco revas, pac' intima, La nobelulo Piroŝima ... Sur ondoj de la Ŝin-ko-pan' Facile glitas la sampan' ... Sed pac' intima ne ekzistas Por hom' signita de la mort', Kaj peze Piroŝima pistas Amarajn pensojn pri la sort': Pro polvo sur reputacio Mortdevon diktas tradicio! Sur ondoj de la Ŝin-ko-pan' Facile glitas la sampan' ... Kaj Piroŝima la fatalon Akcepti volas sen rifuz', Sed li ne ŝatas glavoŝtalon, Almenaŭ ne por propra uz'; Utile ŝajnas do pripensi Kiametode sin atenci. Sur ondoj de la Ŝin-ko-pan' Facile glitas la sampan' ... Ho kiel do forviŝi polvon De la honoro, bona Bonz'? Sed Piroŝima trovis solvon Bonŝance en gazetanonc'; Kaj tuj li sendas sian filon Aĉeti la harkreskigilon. Sur ondoj de la Ŝin-ko-pan' Facile glitas la sampan' ... La filo jam revene trotas Kun la mirakla haro-sap', Kaj Piroŝima tuj ekfrotas La tutan supron de la kap'. ‐ Ĉu nun necesas plue diri, Ke li sukcesis ... har-akiri ? Sur ondoj de la Ŝin-ko-pan' Facile glitas la sampan' ...

HOMOJ ĈE L' MARBORDO Mi vidis ilin ĉe l' marbordo En bankostumo, sen rembur', Reveni al natura ordo, Al pralinioj de l' figur' ; Mi vidis ilin sen glazuro, Sen ŝminkoŝel' de l' civiliz' Kaj kiaj ilin la naturo Prezentis iam: ... sen ĉemiz' ... &TRISTELO; Vestita nur per inkognito La baronin' ne pensas plu Pri teda devo de vizito En la salonoj de l' enu'; Kaj se mi fidas al lorneto, Ŝi liberigis de bandaĝ', De brustoŝnuroj kaj korseto La ĉarmojn de matura aĝ'. Sed tiuj ĉarmoj sen hezito Aplikas sekvon de l' instru' Kaj siavice, por vizito, La mamoj kuras al genu' ... El kio ni konkludas prave Eternan veron de l' maksim' : Se la natur' nin tenas sklave, Pli sklave tenas nin kutim'! &TRISTELO; Ĉe l' mara bordo eĉ ministro Sin kredas en la paradiz', Kaj li dum ripoziga distro Forgesas grincon de la Kriz'; Li ludas nun kun sia filo Kaj donas pruvojn de kapabl' Farante per ludŝovelilo Profundajn truojn en la sabl' ... Ne diru, ke mi moke ŝercas Per senpripensa rimo-ĵet'! Li tre verŝajne sin ekzercas Por ... fari truojn en budĝet'. El kio ni konkludas prave Eternan veron de l' maksim': Se la natur' nin tenas sklave, Pli sklave tenas nin kutim'!

Sinjoro Hak. ‐ Ni lin suspektas Pri novriĉula pozici'. Ĉar sinjorino Hak aspektas Kiel juvelekspozici'; Li tre riĉiĝis, ‐ jes ni scias, Sed kie do? En kiu fak'? Aŭskultu, ‐ nun konversacias Kun la edzin' sinjoro Hak: Se tiuj nudaj hom-amasoj Nun sekvus min kun karn' kaj ost', Cent kilometrojn da kolbasoj Mi farus je malalta kost'! El kio ni konkludas prave Eternan veron de l' maksim': Se la natur' nin tenas sklave, Pli sklave tenas nin kutim'! Kaj bankieron ni invitis: Nin akompanu al la grot', Ĉar vi neniam ĝin vizitis, Alkuru do kun ban-trikot'; Ni tie banos nin libere Sen ia timo de delfen', Ĉar tiu groto taŭgas vere Mirinde kiel ban-basen'! Li tiam preĝis al ĉielo Tremante kvazaŭ pro komplot': Ho bona Di' de Izraelo, Protektu min de la ... bangrot'! El kio ni konkludas prave Eternan veron de l' maksim': Se la natur' nin tenas sklave, Pli sklave tenas nin kutim'!

BRUMM KAJ PIPENBEK I-a Etaĝo DU AMIKOJ

Du amikoj tre intimaj Jam de jaroj pli ol dek ‐ (Kvankam mense ne proksimaj) ‐ Estas Brumm kaj Pipenbek. Brumm severmiene partas La sekecon de skelet' Kaj pofunte li eksportas Piajn pensojn de asket'. Pipenbek dikega estas Pekemulo kun cinik'; Nur barakte li digestas La predikojn de l' amik'. Tial ambaŭ sin renkontas Kiel fajro kaj glaci', Kaj porpruve mi rakontas Pecojn de l' konversaci' ... &TRISTELO; II-a Etaĝo LA MALBONAJ ARGUMENTOJ DE PIPENBEK Iun tagon, senavize Ĉe l' amiko venis Brumm, Kaj li trovis lin surprize Dum senhonta amindum': Tie Pipenbek prezidis Al intima idili', Tie virineto sidis Sur la sofo apud li. Tiam Brumm pri l' katastrofo Blekis per tremanta voĉ': Ve ! ‐ Sur sia propra sofo Li sin donas al diboĉ'! He pardonu , furioze Pipenbek nun grakis pli, Ni ĵus studis serioze Iom da filozofi'. Se vi estus filozofo El la skol' de l' realism', Vi komprenus, ke la sofo Estas bazo de l' ... Sofism'! Brumm ĉikane reparolas: Tio ŝajnas stranga stud', Vi kaj ŝi ekscite bolas Kiel par' dum am-prelud' ... Pipenbek responde bruas, Ke per seka teori' Ni ne tiom nin instruas, Kiom per alegori'. Nun komprenu, apostolo, Ke ni bolis tie ĉi, Nur ĉar ĉiu ... para bolo Estas mem alegori'! &TRISTELO; III-a Etago BRUMM SIAFLANKE PROVAS SPRITI Iun tagon Brumm promenis Tute sola tra l' arbar', Kiam jen renkonte venis Sur la vojo iu par' ... Kaj indigne Brumm rekonis La amikon Pipenbek, Kiu kun virin' friponis Sur la lim' de l' Sesa Pek'. Sed tuj Pipenbek frivola Ŝiris sin el la brakum', Lasis la virinon sola Kaj alkuris nun al Brumm: Ho karega, ĝis ĉi tie Vin kondukis bona vent'! Brumm respondis ironie: Dankon pro la kompliment'. Sed mi vidas ke mi ĝenis Vin dum ĉarma rendevu', Ĉar jam antaŭ ol mi venis, Ŝajnas, ke vi estis du! Tro severe vi mezuras , Pipenbek ekskuzis sin, Mi sincere al vi ĵuras, Ke mi eĉ ne konas ŝin. Estu certa, ke resume Mi ne estas tia brut', Nur ... apenaŭ palpebrume Mi respondis al salut'. Jes, sendube, ‐ palpebrume , Brumm konkludis, ‐ bone, sed ... Palpe multe pli ol... Brumm'e, Tio estas mia kred'! &TRISTELO; IV-a Etaĝo BRUMM KAJ PIPENBEK PAROLAS PRI LA VETERO Iun tagon, frumatene Ambaŭ marŝis tra la land', Kiam sinjorin' senĝene ... Strange sidis ĉe l' vojrand' ... Pipenbek ĉi tiun bildon Tuj absorbis kun avid'; Brumm permane faris ŝildon Por protekti sin de l' vid', Kaj por kapti bonintence La atenton de l' amik' Brumm parolis nun sentence Pri l' vetero kun taktik': Bela tago, mia kara, Vere dolĉa majmaten', Majmateno senkompara Por ekskurso kaj promen' ...

Pipenbek konsentis plene Kaj respondis kun komplez': Jes, hodiaŭ frumatene Estas ... bela postaĵmez'!

Al mia bona amiko, Jan Kostecki. VI RESANIĜIS! Mi ĵus konstatis, kara Jan, Ke reprosperas via san' Samkiel kverko; Sen febro nun kaj sen kolik' Vi floras kiel florbrasik' En grasa sterko! Sed kio resanigis vin? Ĉu talisman', ĉu medicin'? Ĉu pentofaro? Ha, kia ŝerc', ‐ mi scias, ke Eĉ ne sukcesis helpo de ... Veterinaro! Mi longe pensis pri la kaŭz' De via kontraŭvivo-naŭz' Kaj min konvinkis La fakto, ke vi febris nur, Ĉar peke kontraŭ la natur' Vi ... akvon trinkis! Ĉu vi memoras? ‐ Jes, ĉe mi Vi tiel tede petis pri Freŝ-akva guto, Ke mi konsentis pro la pac', Kaj vi ... ĝin trinkis sen grimac' Samkiel bruto! Kunkulpa en la krima far' Mi pente pensis pri ripar' De ĉi blasfemo. Mi lavis ĝin per ruĝa vin', Kaj tio ŝajne savis vin De l' anatemo, Ĉar mi trinkadis, kara Jan, Ĝis tia grad' je via san' Kaj malpereo, Ke sufiĉegus ĝi por re- ...laksigi regimenton de La Sav-Armeo!

KREMKAFUL'! Ekzistas homoj, kiuj povas sidi tutajn horojn en kafejo trinkante nur... kafon. Vivanta vaz' de nostalgi' Kaj sklav' de l' etimologi', Vi en kafejo mendas ... kafon. Vin hezitigas nur dilem': Ĉu kremokaf'? ‐ Ĉu kafokrem'? Prefere mendu vinkarafon, Kremkaful'!

Vi, kremvizaĝ', kafkarakter', Pri ĉio grumblas: Pri l' veter', Pri politik' kaj mia pipo, Vi grumblas eĉ, ĉar hundo ur... ...inetis kontraŭ tablokrur', Aŭ grumblas simple... pro principo! Kremkaful'! Neniam suka farspetol' Nek improviza farandol' En siaj sulkoj vin kuntrenas; Per pruda sed , ‐ per ruza se Vi kaŝas vin de ŝercide', Ĉar tio... dece ne konvenas! Kremkaful'! Vi tiel do en trinkbutik' La rolon ludas kun cinik' De farizeo en la templo, Kaj des pli mi malamas vin, Ke pala abstinad-doktrin' Al mi proponas vin ekzemplo! Kremkaful'! En oficej' aŭ en salon' Vi eble estas ĉefperson' Kaj mi respekte vin salutas, Sed en trinkej', kafarda gast', Vi kreas ĝenon de kontrast' Kaj lastinstance mi atutas: Kremkaful'!

MODERNA ANĜELUSO Meze de l' polvo kaj bruo de l' vivo Haltu medite, pasanto, ĉar ĵus Venis la horo de l' aperitivo ... Aŭdu! Sonoras por vi l' anĝelus' ... Tintas kristale invito de l' glasoj, Loge aromas parfum' de l' aniz'; Vidu, sur ĉiuj trinkejaj terasoj Kuŝas peceto de ter-paradiz'. Frato, sidiĝu kaj mendu serene Noblan trinkaĵon laŭ saĝa prefer', Ĝuu la tagon, ‐ kaj danke-komprene Havu rideton por via kelner'! Ŝvebu tra spacoj al monda ekstremo Sur la velura flugil' de l' forges', ‐ Lasu aliajn ĉe kafo kun kremo Ŝimi en ombro de nigra cipres'. Meze de lumo reala aŭ reva Inter bonhomoj vi estu bonhom' Kaj vi facile pardonos al Eva, Ke ‐ bedaŭrinde ‐ ŝi manĝis de l' pom'. Kion signifos nun burĝaj mizeroj? Kion fakturo de via tajlor'? Velkas la rozoj ... paliĝos ciferoj ... Oron valoras nur ora humor' ! Tiam pli alten komprena kompato Portos la koron ĝis Ĝojo de l' Viv': Pacon sur tero al ĉiu homfrato! ... Venis la horo de l' aperitiv' ...

AL PAUL VERLAINE

(*) Prononcu Verlen'.

Kiam la poeto Paul Verlaine estis senmona kaj tamen soifa, la kelneroj en la latina kvartalo akceptis porpage ĵus verkitan versaĵon, kiun ili facile povis vendi al inteligentaj eldonistoj.

La vivo, ĉi giganta, enigma karusel', Sencelan bardon portis laŭ centrifuga rondo, Sed ĉie, en Parizo, Londono aŭ Brusel' Vi ĉiam vin retrovis mizera vagabondo Kaj tamen simpatia. ‐ Perversa, eĉ vulgara, Aŭ foje tro plorema sub niĉo de madon', Vi restos al mi kara, kaj via verko kara, Des pli, ke ĝi ekzistas ja nur en luks-eldon'. Ĉe bordo de l' Mozelo, en ŝirmo de arbust' El lunpejzaĝo, kian vi sorĉe melodiis, Leviĝas kiel faŭno observe via bust', Kaj tie, samurbano, mi ofte vin enviis... &TRISTELO; Se krom la naskiĝurbo mi ion ajn komune Kun vi posedas, certe, ne estas la talent', Sed laŭ vidpunkto de la ... soifo, eble kune Ni estus bela paro en nia element'!

Kaj tial mi envias vin, ho poet-drinkant', Ĉar dum vivtempo via kelneroj poezion Ankoraŭ alte taksis, kaj kelklinia kant' Sufiĉis por kvitanci plej pezan adicion. Nu, provu do hodiaŭ porpage lasi odon Dirante al kelnero: Sistemo de Verlaine! Rikane li pretendos ne koni la metodon Kaj diros banalaĵon kun rido de balen'...

ANGKOR'AŬ!

La ĉefa vidindaĵo de la Kolonia Ekspozicio en Parizo estis la fama Templo de Angkor, perfekta kopio de l' originalo. Ĝi havis grandiozan sukceson.

Super ĉiuj pajlkabanoj, gipspalacoj, Brilis turoj kun sennombraj bonz-grimacoj De la fama Templo de Angkor'. Ĉefjuvel' de l' Koloni-Ekspozicio, Ĝ'i pro sia mondreputacio Monopolon havis de l' favor'. Sur poŝtkartoj, en gazetoj, sur l' ekrano Tricentfoje ĉiutage la tirano Sin altrudis kvazaŭ sonĝ-obsed', Kaj la homoj snobe pretaj al adoro Himnoblekis nur pri l' Templo de Angkoro Tiom, ke... ne ĉesis plu osced'. Kiam ĝin mi volis vidi proprokule, Ke mi povu kompetente kaj skrupule Juĝi mem pri l' grandioza tem', Per okuloj ĝin mi ne sukcesis trafi: Tie sin tro multaj lasis fotografi ... Kvazaŭ ili estus Scherer mem!