Fundamento de Esperanto

]> Fundamento de Esperanto L. L. Zamenhof enkomputiligita kaj adaptita al TEI de Wolfram DIESTEL $Id: fundamento.xml,v 1.24 2006/08/27 19:41:45 revo Exp $ 132 kB Wolfram DIESTEL Lepsiko 2002

Vidu la redaktan noton.

Tiu teksto estiĝis kadre de projekto celanta disponigi bazajn tekstojn de Esperanto en unueca stilo en Interreto. Inter alie ili uziĝu kiel esplormaterialo por laboro ĉe Reta Vortaro.

La tekstoj de Antaŭparolo kaj Ekzercaro (sen la vortlistoj) jam estis rete publikigitaj kaj uzitaj tie ĉi, la ceteron mi mem enkomputiligis.

Multe helpis ĉe la korektado de eraroj Bertilo Wennergren kaj Dominic Cornice.

La tri partoj aperas kiel propraj <text>-oj, ĉar ili havas ĉiu apartan titolpaĝeton. La ĉapitroj estas apartigitaj per <div type="chapter" id="markilo"> kaj la subĉapitroj <div type="section" id="markilo">.

Kiel emfazaj elementoj estas uzataj diversloke emph, hi kaj mentioned, en la diverslingvaj gramatikoj ili uziĝas nekohere, same kiel en la papera originalo. alternativo estus kohera uzo en la XML-teksto kaj lingvospecifa adapto de la XSL-reguloj.

La diverslingvaj partoj estas ĉiuj markitaj per la atributo "lang" (vd. la ekzemplojn en la gramatikaj partoj).

Esperanto germane angle france latine ruse pole L. L. Zamenhof FUNDAMENTO DE ESPERANTO GRAMATIKO, EKZERCARO, UNIVERSALA VORTARO

Antaŭparolo

Por ke lingvo internacia povu bone kaj regule progresadi kaj por ke ĝi havu plenan certecon, ke ĝi neniam disfalos kaj ia facilanima paŝo de ĝiaj amikoj estontaj ne detruos la laborojn de ĝiaj amikoj estintaj, ‐ estas plej necesa antaŭ ĉio unu kondiĉo: la ekzistado de klare difinita, neniam tuŝebla kaj neniam ŝanĝebla Fundamento de la lingvo. Kiam nia lingvo estos oficiale akceptita de la registaroj de la plej ĉefaj regnoj kaj tiuj ĉi registaroj per speciala leĝo garantios al Esperanto tute certan vivon kaj uzatecon kaj plenan sendanĝerecon kontraŭ ĉiuj personaj kapricoj aŭ disputoj, tiam aŭtoritata komitato, interkonsente elektita de tiuj registaroj, havos la rajton fari en la fundamento de la lingvo unu fojon por ĉiam ĉiujn deziritajn ŝanĝojn, se tiaj ŝanĝoj montriĝos necesaj; sed ĝis tiu tempo la fundamento de Esperanto devas plej severe resti absolute senŝanĝa, ĉar severa netuŝebleco de nia fundamento estas la plej grava kaŭzo de nia ĝisnuna progresado kaj la plej grava kondiĉo por nia regula kaj paca progresado estonta. Neniu persono kaj neniu societo devas havi la rajton arbitre fari en nia Fundamento iun eĉ plej malgrandan ŝanĝon! Tiun ĉi tre gravan principon la esperantistoj volu ĉiam bone memori kaj kontraŭ la ektuŝo de tiu ĉi principo ili volu ĉiam energie batali, ĉar la momento, en kiu ni ektuŝus tiun principon, estus la komenco de nia morto.

Laŭ silenta interkonsento de ĉiuj esperantistoj jam de tre longa tempo la sekvantaj tri verkoj estas rigardataj kiel fundamento de Esperanto: 1.) La 16-regula gramatiko; 2) la Universala Vortaro; 3) la Ekzercaro. Tiujn ĉi tri verkojn la aŭtoro de Esperanto rigardadis ĉiam kiel leĝojn por li, kaj malgraŭ oftaj tentoj kaj delogoj li neniam permesis al si (almenaŭ konscie) eĉ la plej malgrandan pekon kontraŭ tiuj ĉi leĝoj; li esperas, ke pro la bono de nia afero ankaŭ ĉiuj aliaj esperantistoj ĉiam rigardados tiujn ĉi tri verkojn kiel la solan leĝan kaj netuŝeblan fundamenton de Esperanto.

Por ke ia regno estu forta kaj glora kaj povu sane disvolviĝadi, estas necese, ke ĉiu regnano sciu, ke li neniam dependos de la kapricoj de tiu aŭ alia persono, sed devas obei ĉiam nur klarajn, tute difinitajn fundamentajn leĝojn de sia lando, kiuj estas egale devigaj por la regantoj kaj regatoj kaj en kiuj neniu havas la rajton fari arbitre laŭ persona bontrovo ian ŝanĝon aŭ aldonon. Tiel same por ke nia afero bone progresadu, estas necese, ke ĉiu esperantisto havu la plenan certecon, ke leĝodonanto por li ĉiam estos ne ia persono, sed ia klare difinita verko. Tial, por meti finon al ĉiuj malkompreniĝoj kaj disputoj, kaj por ke ĉiu esperantisto sciu tute klare, per kio li devas en ĉio sin gvidi, la aŭtoro de Esperanto decidis nun eldoni en formo de unu libro tiujn tri verkojn, kiuj laŭ silenta interkonsento de ĉiuj esperantistoj jam de longe fariĝis fundamento por Esperanto, kaj li petas, ke la okuloj de ĉiuj esperantistoj estu ĉiam turnataj ne al li, sed al tiu ĉi libro. Ĝis la tempo, kiam ia por ĉiuj aŭtoritata kaj nedisputebla institucio decidos alie, ĉio, kio troviĝas en tiu ĉi libro, devas esti rigardata kiel deviga por ĉiuj; ĉio, kio estas kontraŭ tiu ĉi libro, devas esti rigardata kiel malbona, se ĝi eĉ apartenus al la plumo de la aŭtoro de Esperanto mem. Nur la supre nomitaj tri verkoj publikigitaj en la libro Fundamento de Esperanto, devas esti rigardataj kiel oficialaj; ĉio alia, kion mi verkis aŭ verkos, konsilas, korektas, aprobas k. t. p., estas nur verkoj privataj, kiujn la esperantistoj ‐ se ili trovas tion ĉi utila por la unueco de nia afero ‐ povas rigardadi kiel modela, sed ne kiel deviga.

Havante la karakteron de fundamento, la tri verkoj represitaj en tiu ĉi libro devas antaŭ ĉio esti netuŝeblaj. Tial la legantoj ne miru, ke ili trovos en la nacia traduko de diversaj vortoj en tiu ĉi libro (precipe en la angla parto) tute nekorektite tiujn samajn erarojn, kiuj sin trovis en la unua eldono de la Universala Vortaro. Mi permesis al mi nur korekti la preserarojn; sed se ia vorto estis erare aŭ nelerte tradukita, mi ĝin lasis en tiu ĉi libro tute senŝanĝe; ĉar se mi volus plibonigi, tio ĉi jam estus ŝanĝo, kiu povus kaŭzi disputojn kaj kiu en verko fundamenta ne povas esti tolerata. La fundamento devas resti severe netuŝebla eĉ kune kun siaj eraroj. La erareco en la nacia traduko de tiu aŭ alia vorto ne prezentas grandan malfeliĉon, ĉar, komparante la kuntekstan tradukon en la aliaj lingvoj, oni facile trovos la veran sencon de ĉiu vorto; sed senkompare pli grandan danĝeron prezentus la ŝanĝado de la traduko de ia vorto, ĉar, perdinte la severan netuŝeblecon, la verko perdus sian eksterordinare necesan karakteron de dogma fundamenteco, kaj, trovante en unu eldono alian tradukon ol en alia, la uzanto ne havus la certecon, ke mi morgaŭ ne faros ian alian ŝanĝon, kaj li perdus sian konfidon kaj apogon. Al ĉiu, kiu montros al mi ian nebonan esprimon en la Fundamenta libro, mi respondos trankvile: jes, ĝi estas eraro, sed ĝi devas resti netuŝebla, ĉar ĝi apartenas al la fundamenta dokumento, en kiu neniu havas la rajton fari ian ŝanĝon.

La Fundamento de Esperanto tute ne devas esti rigardata kiel la plej bona lernolibro kaj vortaro de Esperanto. Ho, ne! Kiu volas perfektiĝi en Esperanto, al tiu mi rekomendas la diversajn lernolibrojn kaj vortarojn, multe pli bonajn kaj pli vastajn, kiuj estas eldonitaj de niaj plej kompetentaj amikoj por ĉiu nacio aparte kaj el kiuj la plej gravaj estas eldonitaj tre bone kaj zorgeme, sub mia persona kontrolo kaj kunhelpo. Sed la Fundamento de Esperanto devas troviĝi en la manoj de ĉiu bona esperantisto kiel konstanta gvida dokumento, por ke li bone ellernu kaj per ofta enrigardado konstante memorigadu al si, kio en nia lingvo estas oficiala kaj netuŝebla, por ke li povu ĉiam bone distingi la vortojn kaj regulojn oficialajn, kiuj devas troviĝi en ĉiuj lernoverkoj de Esperanto, de la vortoj kaj reguloj rekomendataj private, kiuj eble ne al ĉiuj esperantistoj estas konataj aŭ eble ne de ĉiuj estas aprobataj. La Fundamento de Esperanto devas troviĝi en la manoj de ĉiu esperantisto kiel konstanta kontrolilo, kiu gardos lin de deflankiĝado de la vojo de unueco.

Mi diris, ke la fundamento de nia lingvo devas esti absolute netuŝebla, se eĉ ŝajnus al ni, ke tiu aŭ alia punkto estas sendube erara. Tio ĉi povus naski la penson, ke nia lingvo restos ĉiam rigida kaj neniam disvolviĝos... Ho, ne! Malgraŭ la severa netuŝebleco de la fundamento, nia lingvo havos la plenan eblon ne sole konstante riĉiĝadi, sed eĉ konstante pliboniĝadi kaj perfektiĝadi; la netuŝebleco de la fundamento nur garantios al ni konstante, ke tiu perfektiĝado fariĝados ne per arbitra, interbatala kaj ruiniga rompado kaj ŝanĝado, ne per nuligado aŭ sentaŭgigado de nia ĝisnuna literaturo, sed per vojo natura, senkonfuza kaj sendanĝera. Pli detale mi parolos pri tio ĉi en la Bulonja kongreso; nun mi diros pri tio ĉi nur kelkajn vortojn, por ke mia opinio ne ŝajnu tro paradoksa:

Riĉigadi la lingvon per novaj vortoj oni povas jam nun, per konsiliĝado kun tiuj personoj, kiuj estas rigardataj kiel la plej aŭtoritataj en nia lingvo, kaj zorgante pri tio, ke ĉiuj uzu tiujn vortojn en la sama formo; sed tiuj ĉi vortoj devas esti nur rekomendataj, ne altrudataj; oni devas ilin uzadi nur en la literaturo; sed en korespondado kun personoj nekonataj estas bone ĉiam peni uzadi nur vortojn el la Fundamento ĉar nur pri tiaj vortoj ni povas esti certaj, ke nia adresato ilin nepre trovos en sia vortaro. Nur iam poste, kiam la plej granda parto de la novaj vortoj estos jam tute matura, ia aŭtoritata institucio enkondukos ilin en la vortaron oficialan, kiel Aldonon al la Fundamento

Se ia aŭtoritata centra institucio trovos, ke tiu aŭ alia vorto aŭ regulo en nia lingvo estas tro neoportuna, ĝi ne devos forigi aŭ ŝanĝi la diritan formon, sed ĝi povos proponi formon novan, kiun ĝi rekomendos uzadi paralele kun la formo malnova. Kun la tempo la formo nova iom post iom elpuŝos la formon malnovan, kiu fariĝos arĥaismo, kiel ni tion ĉi vidas en ĉiu natura lingvo. Sed, prezentante parton de la fundamento, tiuj ĉi arĥaismoj neniam estos elĵetitaj, sed ĉiam estos presataj en ĉiuj lernolibroj kaj vortaroj samtempe kun la formoj novaj, kaj tiamaniere ni havos la certecon, ke eĉ ĉe la plej granda perfektiĝado la unueco de Esperanto neniam estos rompata kaj neniu verko Esperanta eĉ el la plej frua tempo iam perdos sian valoron kaj kompreneblecon por la estontaj generacioj.

Mi montris en principo, kiamaniere la severa netuŝebleco de la Fundamento gardos ĉiam la unuecon de nia lingvo, ne malhelpante tamen al la lingvo ne sole riĉiĝadi, sed eĉ konstante perfektiĝadi. Sed en la praktiko ni (pro kaŭzoj jam multajn fojojn priparolitaj) devas kompreneble esti tre singardaj kun ĉia perfektigado de la lingvo: a) ni devas tion ĉi fari ne facilanime, sed nur en okazoj de efektiva neceseco; b) fari tion ĉi (post matura prijuĝado) povas ne apartaj personoj, sed nur ia centra institucio, kiu havos nedisputeblan aŭtoritatecon por la tuta esperantistaro.

Mi finas do per la jenaj vortoj:

pro la unueco de nia afero ĉiu bona esperantisto devas antaŭ ĉio bone koni la fundamenton de nia lingvo; la fundamento de nia lingvo devas resti por ĉiam netuŝebla; ĝis la tempo kiam aŭtoritata centra institucio decidos pligrandigi (neniam ŝanĝi!) la ĝisnunan fundamenton per oficialigo de novaj vortoj aŭ reguloj, ĉio bona, kio ne troviĝas en la Fundamento de Esperanto, devas esti rigardata ne kiel deviga, sed nur kiel rekomendata.

La ideoj, kiujn mi supre esprimis pri la Fundamento de Esperanto, prezentas dume nur mian privatan opinion. Leĝan sankcion ili ricevos nur en tia okazo, se ili estos akceptitaj de la unua internacia kongreso de esperantistoj, al kiu tiu ĉi verko kune kun sia antaŭparolo estos prezentita.

L. ZAMENHOF. Varsovio, Julio 1905.

I FUNDAMENTA GRAMATIKO DE LA Lingvo internacia Esperanto (en franca, angla, germana, rusa, pola lingvoj) FUNDAMENTA GRAMATIKO DE LA LINGVO ESPERANTO EN KVIN LINGVOJ

GRAMMAIRE

A) ALPHABET

Aa,â Bb,b Cc,ts(tsar) Ĉĉ,tch(tchèque) Dd,d Ee,é Ff,f Gg,gdur (gant) Ĝĝ,dj(adjudant) Hh,h légère-mentaspiré Ĥĥ,h forte-mentaspiré Ii,i Jj,y (yeux) Ĵĵ,j Kk,k Ll,l Mm,m Nn,n Oo,ô Pp,p Rr,r Ss,ss, ç Ŝŝ,ch (chat) Tt,t Uu,ou Ŭŭ,ou bref (dans l&apostrof;alle-mand "laut") Vv,v Zz,z

Remarque. ‐ Les typographies qui n&apostrof;ont pas les caractères ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ, peuvent les remplacer par ch, gh, hh, jh, sh, u.

B) PARTIES DU DISCOURS L&apostrof;Esperanto n&apostrof;a qu&apostrof;un article défini (la), invariable pour tous les genres, nombres et cas. Il n&apostrof;a pas d&apostrof;article indéfini. Remarque. ‐ L&apostrof;emploi de l&apostrof;article est le même qu&apostrof;en français ou en allemand. Mais les personnes auxquelles il présenterait quelque difficulté peuvent fort bien ne pas s&apostrof;en servir. Le substantif finit toujours par o. Pour former le pluriel on ajoute j au singulier. La langue n&apostrof;a que deux cas: le nominatif et l&apostrof;accusatif. Ce dernier se forme du nominatif par l&apostrof;addition d&apostrof;un n. Les autres cas sont marqués par des prépositions: le génitif par de (de), le datif par al (à), l&apostrof;ablatif par per (par, au moyen de) ou par d&apostrof;autres prépositions, selon le sens. Ex.: la patr&strek_fr;o ‐ le père; al la patr&strek_fr;o ‐ au père, de la patr&strek_fr;o ‐ du père, la patr&strek_fr;o&strek_fr;n ‐ le père (à l&apostrof;accusatif, c.-à-d. complément direct), per la patr&strek_fr;o&strek_fr;j ‐ par les pères ou au moyen des pères, la patr&strek_fr;o&strek_fr;j&strek_fr;n ‐ les pères (accus. plur.), por la patr&strek_fr;o ‐ pour le père, kun la patr&strek_fr;o ‐ avec le père, etc. L&apostrof;adjectif finit toujours par a. Ses cas et ses nombres se marquent de la même manière que ceux du substantif. Le comparatif se forme à l&apostrof;aide du mot pli ‐ plus, et le superlatif à l&apostrof;aide du mot plej ‐ le plus. Le que du comparatif se traduit par ol et le de du superlatif par el (d&apostrof;entre). Ex.: pli blank&strek_fr;a ol neĝ&strek_fr;o ‐ plus blanc que neige; mi hav&strek_fr;as la plej bel&strek_fr;a&strek_fr;n patr&strek_fr;in&strek_fr;o&strek_fr;n el ĉiu&strek_fr;j ‐ j&apostrof;ai la plus belle mère de toutes. Les adjectifs numéraux cardinaux sont invariables: unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5), ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). Le dizaines et les centaines se forment par la simple réunion des dix premiers nombres. Aux adjectifs numéraux cardinaux on ajoute: la terminaison (a) de l&apostrof;adjectif, pour les numéraux ordinaux; obl, pour les numéraux multiplicatifs; on, pour les numéraux fractionnaires; op, pour les numéraux collectifs. On met po avant ces nombres pour marquer les numéraux distributifs. Enfin, dans la langue, les adjectifs numéraux peuvent s&apostrof;employer substantivement ou adverbialement. Ex.: Kvin&strek_fr;cent tri&strek_fr;dek tri ‐ 533; kvar&strek_fr;a ‐ 4me; tri&strek_fr;obl&strek_fr;a ‐ triple; kvar&strek_fr;on&strek_fr;o ‐ un quart; du&strek_fr;op&strek_fr;e ‐ à deux; po kvin ‐ au taux de cinq (chacun); unu&strek_fr;o ‐ (l&apostrof;) unité; sep&strek_fr;e ‐ septièmement. Les pronoms personnels sont: mi (je, moi), vi (vous, tu, toi), li (il, lui), ŝi (elle), ĝi (il, elle, pour les animaux ou les choses), si (soi), ni (nous), ili (ils, elles), oni (on). Pour en faire des adjectifs ou des pronoms possessifs, on ajoute la terminaison (a) de l&apostrof;adjectif. Les pronoms se déclinent comme le substantif. Ex.: mi&strek_fr;n ‐ moi, me (accus.), mi&strek_fr;a ‐ mon, la vi&strek_fr;a&strek_fr;j ‐ les vôtres. Le verbe ne change ni pour les personnes, ni pour les nombres. Ex.: mi far&strek_fr;as ‐ je fais, la patr&strek_fr;o far&strek_fr;as ‐ le père fait, ili far&strek_fr;as ‐ ils font. Formes du verbe: Le présent est caractérisé par as; ex.: mi far&strek_fr;as ‐ je fais. Le passé, par is: vi far&strek_fr;is ‐ vous faisiez, vous avez fait. Le futur, par os: ili far&strek_fr;os ‐ ils feront. Le conditionnel, par us: ŝi far&strek_fr;us ‐ elle ferait. L&apostrof;impératif, par u: far&strek_fr;u ‐ fais, faites; ni far&strek_fr;u ‐ faisons. L&apostrof;infinitif, par i: far&strek_fr;i ‐ faire. Le participe présent actif, par ant: far&strek_fr;ant&strek_fr;a ‐ faisant, far&strek_fr;ant&strek_fr;e ‐ en faisant. Le participe passé actif, par int: far&strek_fr;int&strek_fr;a ‐ ayant fait. Le participe futur actif, par ont: far&strek_fr;ont&strek_fr;a ‐ devant faire, qui fera. Le participe présent passif, par at: far&strek_fr;at&strek_fr;a ‐ étant fait, qu&apostrof;on fait. Le participe passé passif, par it: far&strek_fr;it&strek_fr;a - ayant été fait, qu&apostrof;on a fait. Le participe futur passif, par ot: far&strek_fr;ot&strek_fr;a ‐ devant être fait, qu&apostrof;on fera.

La voix passive n&apostrof;est que la combinaison du verbe est (être) et du participe présent ou passé du verbe passif donné. Le de ou le par du complément indirect se rendent par de. Ex.: ŝi est&strek_fr;as am&strek_fr;at&strek_fr;a de ĉiu&strek_fr;j ‐ elle est aimée de tous (part. prés.: la chose se fait). La pord&strek_fr;o est&strek_fr;as ferm&strek_fr;it&strek_fr;a ‐ la porte est fermée (part. pas.: la chose a été faite).

L&apostrof;adverbe est caractérisé par e. Ses degrés de comparaison se marquent de la même manière que ceux de l&apostrof;adjectif. Ex.: mi&strek_fr;a frat&strek_fr;o pli bon&strek_fr;e kant&strek_fr;as ol mi ‐ mon frère chante mieux que moi. Toutes les prépositions veulent, par elles-mêmes, le nominatif.

C) RÈGLES GÉNÉRALES Chaque mot se prononce absolument comme il est écrit. L&apostrof;accent tonique se place toujours sur l&apostrof;avant-dernière syllabe. Les mots composés s&apostrof;obtiennent par la simple réunion des éléments qui les forment, écrits ensemble, mais séparés par de petits traitsDans les lettres ou dans les ouvrages, qui s&apostrof;adressent à des personnes connaissant déjà la langue, on peut omettre ces petits traits. Ils ont pour but de permettre à tous de trouver aisément, dans le dictionnaire, le sens précis de chacun des éléments du mot, et d&apostrof;en obtenir ainsi la signification complète, sans aucune étude préalable de la grammaire. Le mot fondamental doit toujours être à la fin. Les terminaisons grammaticales sont considérées comme des mots. Ex.: vapor&strek_fr;ŝip&strek_fr;o (bateau à vapeur) est formé de: vapor ‐ vapeur, ŝip ‐ bateau, o ‐ terminaison caractéristique du substantif. S&apostrof;il y a dans la phrase un autre mot de sens négatif, l&apostrof;adverbe ne se supprime. Ex.: mi neniam vid&strek_fr;is ‐ je n&apostrof;ai jamais vu. Si le mot marque le lieu où l&apostrof;on va, il prend la terminaison de l&apostrof;accusatif. Ex.: kie vi est&strek_fr;as? ‐ où êtes-vous? kie&strek_fr;n vi ir&strek_fr;as? ‐ où allez-vous? mi ir&strek_fr;as Pariz&strek_fr;o&strek_fr;n ‐ je vais à Paris. Chaque préposition possède, en Esperanto, un sens immuable et bien déterminé, qui en fixe l&apostrof;emploi. Cependant, si le choix de celle-ci plutôt que de celle-là ne s&apostrof;impose pas clairement à l&apostrof;esprit, on fait usage de la préposition je qui n&apostrof;a pas de signification propre. Ex.: ĝoj&strek_fr;i je tio ‐ s&apostrof;en réjouir, rid&strek_fr;i je tio ‐ en rire, enu&strek_fr;o je la patr&strek_fr;uj&strek_fr;o ‐ regret de la patrie. La clarté de la langue n&apostrof;en souffre aucunement, car, dans toutes, on emploie, en pareil cas, une préposition quelconque, pourvu qu&apostrof;elle soit sanctionnée par l&apostrof;usage. L&apostrof;Esperanto adopte pour cet office la seule préposition je. A sa place on peut cependant employer aussi l&apostrof;accusatif sans préposition, quand aucune amphibologie n&apostrof;est à craindre. Les mots "étrangers" c.-à-d. ceux que la plupart des langues ont empruntés à la même source, ne changent pas en Esperanto. Ils prennent seulement l&apostrof;orthographe et les terminaisons grammaticales de la langue. Mais quand, dans une catégorie, plusieurs mots différents dérivent de la même racine, il vaut mieux n&apostrof;employer que le mot fondamental, sans altération, et former les autres d&apostrof;après les règles de la langue internationale. Ex.: tragédie ‐ tragedi&strek_fr;o, tragique ‐ tragedi&strek_fr;a. Les terminaisons des substantifs et de l&apostrof;article peuvent se supprimer et se remplacer par une apostrophe. Ex.: Ŝiller&apostrof; (Schiller) au lieu de Ŝiller&strek_fr;o; de l&apostrof; mond&strek_fr;o au lieu de de la mond&strek_fr;o.

GRAMMAR

A) THE ALPHABET

Aa,a as in"last" Bb,b as in"be" Cc,ts as in"wits" Ĉĉ,ch as in"church" Dd,d as in"do" Ee,a as in"make" Ff,f as in"fly" Gg,g as in"gun" Ĝĝ,j as in"join" Hh,h as in"half" Ĥĥ,stronglyaspiratedh, "ch"in "loch"(scotch) Ii,i as in"marine" Jj,y as in"yoke" Ĵĵ,z as in"azure" Kk,k as in"key" Ll,l as in"line" Mm,m as in"make" Nn,n as in"now" Oo,o as in"not" Pp,p as in"pair" Rr,r as in"rare" Ss,s as in"see" Ŝŝ,sh as in"show" Tt,t as in"tea" Uu,u as in"bull" Ŭŭ,u as in"mount"(used indiphtongs) Vv,v as in"very" Zz,z as in"zeal"

Remark. ‐ If it be found impraticable to print works with the diacritical signs (^,˘), the letter h may be substituted for the sign (^), and the sign (˘), may be altogether omitted.

B) PARTS OF SPEECH There is no indefinite, and only one definite, article, la, for all genders, numbers, and cases. Substantives are formed by adding o to the root. For the plural, the letter j must be added to the singular. There are two cases: the nominative and the objective (accusative). The root with the added o is the nominative, the objective adds an n after the o. Other cases are formed by prepositions; thus, the possessive (genitive) by de, of; the dative by al, to, the instrumental (ablative) by kun, with, or other preposition as the sense demands. E. g. root patr, father; la patr&strek_en;o, the father; la patr&strek_en;o&strek_en;n, the father (objective), de la patr&strek_en;o, of the father; al la patr&strek_en;o, to the father; kun la patr&strek_en;o, with the father; la patr&strek_en;o&strek_en;j, the fathers; la patr&strek_en;o&strek_en;j&strek_en;n, the fathers (obj.), por la patr&strek_en;o&strek_en;j, for the fathers. Adjectives are formed by adding a to the root. The numbers and cases are the same as in substantives. The comparative degree is formed by prefixing pli (more); the superlative by plej (most). The word than is rendered by ol, e. g. pli blanka ol neĝo, whiter than snow. The cardinal numerals do not change their forms for the different cases. They are: unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5), ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). The tens and hundreds are formed by simple junction of the numerals, e. g. 533 = kvin&strek_en;cent tri&strek_en;dek tri. Ordinals are formed by adding the adjectival a to the cardinals, e. g. unu&strek_en;a, first; du&strek_en;a, second, etc. Multiplicatives (as threefold, fourfold, etc.) add obl, e. g. tri&strek_en;obl&strek_en;a, threefold. Fractionals add on, as du&strek_en;on&strek_en;o, a half; kvar&strek_en;on&strek_en;o, a quarter. Collective numerals add op, as kvar&strek_en;op&strek_en;e, four together. Distributive prefix po, e. g., po kvin, five apiece. Adverbials take e, e. g., unu&strek_en;e, firstly, etc. The personal pronouns are: mi, I; vi, thou, you; li, he; ŝi, she; ĝi, it; si, self; ni, we; ili, they; oni, one, people, (French on). Possessive pronouns are formed by suffixing to the required personal, the adjectival termination. The declension of the pronouns is identical with that of substantives. E. g. mi, I; mi&strek_en;n, me (obj.); mi&strek_en;a, my, mine. The verb does not change its form for numbers or persons, e. g. mi far&strek_en;as, I do; la patr&strek_en;o far&strek_en;as, the father does; ili far&strek_en;as, they do. Forms of the Verb: The present tense ends in as, e. g. mi far&strek_en;as, I do. The past tense ends in is, e. g. li far&strek_en;is, he did. The future tense ends in os, e. g. ili far&strek_en;os, they will do. The subjunctive mood ends in us, e. g. ŝi far&strek_en;us, she may do. The imperative mood ends in u, e. g. ni far&strek_en;u, let us do. The infinitive mood ends in i, e. g. fari, to do. There are two forms of the participle in the international language, the changeable or adjectival, and the unchangeable or adverbial. The present participle active ends in ant, e. g. far&strek_en;ant&strek_en;a, he who is doing; far&strek_en;ant&strek_en;e, doing. The past participle active ends in int, e. g. far&strek_en;int&strek_en;a, he who has done; far&strek_en;int&strek_en;e, having done. The future participle active ends in ont, e. g. far&strek_en;ont&strek_en;a, he who will do; far&strek_en;ont&strek_en;e, about to do. The present participle passive ends in at, e. g. far&strek_en;at&strek_en;e, being done. The past participle passive ends in it, e. g. far&strek_en;it&strek_en;a, that which has been done; far&strek_en;it&strek_en;e, having been done. The future participle passive ends in ot, e. g. far&strek_en;ot&strek_en;a, that which will be done; far&strek_en;ot&strek_en;e, about to be done.

All forms of the passive are rendered by the respective forms of the verb est (to be) and the participle passive of the required verb; the preposition used is de, by. E. g. ŝi est&strek_en;as am&strek_en;at&strek_en;a de ĉiu&strek_en;j, she is loved by every one.

Adverbs are formed by adding e to the root. The degrees of comparison are the same as in adjectives, e. g., mi&strek_en;a frat&strek_en;o kant&strek_en;as pli bon&strek_en;e ol mi, my brother sings better than I. All prepositions govern the nominative case.

C) GENERAL RULES Every word is to be read exactly as written, there are no silent letters. The accent falls on the last syllable but one, (penultimate). Compound words are formed by the simple junction of roots, (the principal word standing last), which are written as a single word, but, in elementary works, separated by a small line (&strek_en;). Grammatical terminations are considered as independent words. E. g. vapor&strek_en;ŝip&strek_en;o, steamboat is composed of the roots vapor, steam, and ŝip, a boat, with the substantival termination o. If there be one negative in a clause, a second is not admissible. In phrases answering the question where? (meaning direction), the words take the termination of the objective case; e. g. kie&strek_en;n vi ir&strek_en;as? where are you going?; dom&strek_en;o&strek_en;n, home; London&strek_en;o&strek_en;n, to London, etc. Every preposition in the international language has a definite fixed meaning. If it be necessary to employ some preposition, and it is not quite evident from the sense which it should be, the word je is used, which has no definite meaning; for example, ĝoj&strek_en;i je tio, to rejoice over it; rid&strek_en;i je tio, to laugh at it; enu&strek_en;o je la patr&strek_en;uj&strek_en;o, a longing for one&apostrof;s fatherland. In every language different prepositions, sanctioned by usage, are employed in these dubious cases, in the international language, one word, je, suffices for all. Instead of je, the objective without a preposition may be used, when no confusion is to be feared. The so-called foreign words, i. e. words which the greater number of languages have derived from the same source, undergo no change in the international language, beyond conforming to its system of orthography. ‐ Such is the rule with regard to primary words, derivatives are better formed (from the primary word) according to the rules of the international grammar, e. g. teatr&strek_en;o, theatre, but teatr&strek_en;a, theatrical, (not teatricul&strek_en;a), etc. The a of the article, and final o of substantives, may be sometimes dropped euphoniae gratia, e. g. de l&apostrof; mond&strek_en;o for de la mond&strek_en;o; Ŝiller&apostrof; for Ŝiller&strek_en;o; in such cases an apostrophe should be substituted for the discarded vowel.

GRAMMATIK

A) DAS ALPHABET

Aa,a Bb,b Cc,c, z Ĉĉ,tsch Dd,d Ee,e Ff,f Gg,g Ĝĝ,dsch Hh,h Ĥĥ,ch Ii,i Jj,j Ĵĵ,sh, j Kk,k Ll,l Mm,m Nn,n Oo,o Pp,p Rr,r Ss,ss Ŝŝ,sch Tt,t Uu,u Ŭŭ,kurzes u Vv,w Zz,s(wie in "lesen")

Anmerkung: ĝ lautet wie das englische g in gentleman; ĵ ‐ wie das französische j in journal; ŭ ‐ wie das kurze u in glauben (wird nur nach einem Vokal gebraucht). Bei mangelnden Typen im Druck ersetzt man ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ durch ch, gh, hh, jh, sh, u.

B) Redetheile. Der bestimmte Artikel ist la, für alle Geschlechter und Fälle, für die Einzahl und Mehrzahl. Einen unbestimmten Artikel gibt es nicht. Das Hauptwort bekommt immer die Endung o. Der Plural bekommt die Endung j. Es gibt nur zwei Fälle: Nominativ und Akkusativ; der letztere entsteht aus dem Nominativ, indem die Endung n hinzugefügt wird. Die übrigen Fälle werden vermittelst der Präpositionen ausgedrückt: der Genitiv durch de (von), der Dativ durch al (zu), der Ablativ durch kun (mit), oder andere, dem Sinne entsprechende, Präpositionen. Z.B. la patr&strek_de;o, der Vater; al la patr&strek_de;o, dem Vater; la patr&strek_de;o&strek_de;n, den Vater; la patr&strek_de;o&strek_de;j&strek_de;n, die Väter (Akkusativ). Das Eigenschaftswort endet immer auf a. Deklinationen wie beim Substantiv. Der Komparativ wird mit Hülfe des Wortes pli (mehr), der Superlativ durch plej (am meisten) gebildet. Das Wort "als" heißt ol. Z.B.: pli blank&strek_de;a ol neĝ&strek_de;o, weißer als Schnee. Die Grundzahlwörter (undeklinirbar) sind folgende: unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5), ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). Zehner und Hunderte werden durch einfache Anreihung der Zahlwörter gebildet; z.B.: kvin&strek_de;cent tri&strek_de;dek tri = 533. Ordnungszahlwörter entstehen, indem sie die Endung des Adjektivs annehmen; z.B. kvar&strek_de;a, vierter. Vervielfältigungszahlwörter ‐ durch Einschiebung des Suffixes obl; z.B.: tri&strek_de;obl&strek_de;a, dreifach. Bruchzahlwörter ‐ durch on; z.B. kvar&strek_de;on&strek_de;o, ein Viertel. Sammelzahlwörter ‐ durch op; z.B. du&strek_de;op&strek_de;e, selbander. Distributive Zahlwörter ‐ durch das Wort po; z.B. po kvin, zu fünf. Ausserdem gibt es Substantiv- und Adverbialzahlwörter; z.B. cent&strek_de;o, das Hundert, du&strek_de;e, zweitens. Die persönlichen Fürwörter sind: mi (ich), vi (du, Ihr), li (er), ŝi (sie), ĝi (es; von Thieren oder Sachen), si (sich), ni (wir), ili (sie [Mehrzahl]), oni (man). Possessive Pronomina werden durch die Hinzufügung der Endung des Adjektivs gebildet. Die Pronomina werden gleich den Substantiven deklinirt. Z.B.: mi&strek_de;a, mein, mi&strek_de;n, mich. Das Zeitwort hat weder Personen noch Mehrzahl; z.B. mi far&strek_de;as, ich mache; la patr&strek_de;o far&strek_de;as, der Vater macht; ili far&strek_de;as, sie machen. Formen des Zeitwortes: Das Präsens endet auf as; z.B. mi far&strek_de;as, ich mache. Die vergangene Zeit ‐ auf is; z.B. li far&strek_de;is, er hat gemacht. Das Futurum ‐ auf os; z.B. ili far&strek_de;os, sie werden machen. Der Konditionalis ‐ auf us; z.B. ŝi far&strek_de;us, sie würde machen. Der Imperativ ‐ auf u; z.B. far&strek_de;u, mache, macht; ni far&strek_de;u, lasset uns machen. Der Infinitiv ‐ auf i; z.B. far&strek_de;i, machen. Partizipium präsentis aktivi ‐ auf ant; z.B. far&strek_de;ant&strek_de;a, machender; far&strek_de;ant&strek_de;e, machend. Partizipium perfekti aktivi ‐ int; z.B. far&strek_de;int&strek_de;a, der gemacht hat. Partizipium futuri aktivi ‐ ont; far&strek_de;ont&strek_de;a, der machen wird. Partizipium präsentis passivi ‐ at; z.B. far&strek_de;at&strek_de;a, der gemacht wird. Partizipium perfekti passivi ‐ it; z.B. far&strek_de;it&strek_de;a, gemacht. Partizipium futuri passivi ‐ ot; far&strek_de;ot&strek_de;a, der gemacht werden wird.

Alle Formen des Passivs werden mit Hülfe der entsprechenden Form des Wortes est (sein) und des Partizipium passivi des gegebenen Zeitwortes gebildet, wobei die Präposition de gebraucht wird; z.B. ŝi est&strek_de;as am&strek_de;at&strek_de;a de ĉiu&strek_de;j, sie wird von Allen geliebt.

Das Adverbium endet auf e; Komparation wie beim Adjektiv. Z.B: mi&strek_de;a frat&strek_de;o pli bon&strek_de;e kanta&strek_de;as ol mi = mein Bruder singt besser als ich. Alle Präpositionen regieren de Nominativ.

C) Allgemeine Regeln. Jedes Wort wird gelesen so wie es geschrieben steht. Der Accent fällt immer auf die vorletzte Silbe. Zusammengesetzte Wörter entstehen durch einfache Anreihung der Wörter, indem man sie durch hochstehende Striche trenntIm Briefwechsel mit solchen Personen, die der internationalen Sprache schon mächtig sind, fallen die hochstehenden Striche zwischen den verschiedenen Theilen der Wörter weg.. Das Grundwort kommt zuletzt. Grammatikalische Endungen werden als selbstständige Wörter betrachtet. Z.B. vapor&strek_de;ŝip&strek_de;o (Dampfschiff) besteht aus vapor, Dampf, ŝip, Schiff, und o=Endung des Substantivs. Wenn im Satze ein Wort vorkommt, das von selbst eine verneinende Bedeutung hat, so wird die Negation ne weggelassen; z.B. mi nenio&strek_de;n vid&strek_de;is, ich habe Nichts gesehen. Auf die Frage "wohin" nehmen die Wörter die Endung des Akkusativs an; z.B. tie, da; tie&strek_de;n, dahin; Varsovi&strek_de;o&strek_de;n, nach Warschau. Jede Präposition hat eine bestimmte, feste Bedeutung; ist es aber aus dem Sinne des Satzes nicht ersichtlich, welche Präposition anzuwenden ist, so wird die Präposition je gebraucht, welche keine selbstständige Bedeutung hat; z.B. ĝoj&strek_de;i je tio, sich darüber freuen; rid&strek_de;i je tio, darüber lachen; enu&strek_de;o je la patr&strek_de;uj&strek_de;o, Sehnsucht nach dem Vaterlande, etc. Die Klarheit leidet keineswegs darunter, da doch dasselbe in allen Sprachen geschieht, nämlich, daß man in solchen Fällen eine beliebige Präposition begraucht, wenn sie nur einmal angenommen ist. In der internationalen Sprache wird in solchen Fällen immer nur die eine Präposition je angewendet. Statt der Präposition je kann man auch den Akkusativ ohne Präposition gebrauchen, wo kein Doppelsinn zu befürchten ist. Sogenannte Fremdwörter, d.h. solche Wörter, welche die Mehrheit der Sprachen aus einer und derselben fremden Quelle entlehnt hat, werden in der internationalen Sprache unverändert gebraucht, indem sie nur die internationale Orthographie annehmen; aber bei verschiedenen Wörtern, die eine gemeinsame Wurzel haben, ist es besser, nur das Grundwort unverändert zu gebrauchen, die abgeleiteten Wörter aber ‐ nach den Regeln der internationalen Sprache zu bilden; z.B. Theater, teatr&strek_de;o; theatralisch, teatr&strek_de;a. Die Endung des Substantivs und des Artikels kann ausgelassen werden, indem man dieselbe durch einen Apostroph ersetzt; z.B. Ŝiller&apostrof;, statt Ŝiller&strek_de;o; de l&apostrof; mond&strek_de;o, statt de la mond&strek_de;o.

ГРАММАТИКА

A) АЗБУКА

Aa,а Bb,б Cc,ц Ĉĉ,ч Dd,д Ee,э Ff,ф Gg,г Ĝĝ,дж Hh,(г, х) Ĥĥ,х Ii,и Jj,й Ĵĵ,ж Kk,к Ll,л Mm,м Nn,н Oo,о Pp,п Rr,р Ss,с Ŝŝ,ш Tt,т Uu,у Ŭŭ,у (краткое) Vv,в Zz,з

Прим&yat;чаніе I. Буква h произносится какъ h въ языкахъ н&yat;мецкомъ, латинскомъ и другихъ; буква ŭ (которая употребляется только посл&yat; гласной), произносится какъ корокое u въ н&yat;мецкомъ слов&yat; kaufen или въ латинскомъ laudo. Лица, не знающія никакой другой азбуки кром&yat; русской, могутъ на первыхъ порахъ произносить h какъ русское х, а ŭ какъ русское у. Прим&yat;чаніе II. Типографіи, не им&yat;ющія буквъ ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ, могутъ на первыхъ порахъ употреблять ch, gh, hh, jh, sh, u.

B) ЧАСТИ Р&Yat;ЧИ Члена неопред&yat;леннаго н&yat;тъ; есть только опред&yat;ленный (la), одинаковый для вс&yat;хъ родовъ, падежей и чиселъ. Прим&yat;чаніе. Употребленіе члена такое же, какъ въ языкахъ н&yat;мецкомъ, французскомъ и другихъ. Лица, для которыхъ употребленіе члена представляетъ трудности, могутъ совершенно его не употреблять. Существительное всегда оканчивается на o. Для образованія множественнаго числа прибавляется окончаніе j. Падежей есть только два: именительный и винительный; посл&yat;дний получается изъ именительнаго прибавленіемъ окончанія n. Остальные падежи выражаются помощью предлоговъ: для родительнаго ‐ de (отъ), для дательнаго ‐ al (къ), для творительнаго ‐ per (посредствомъ) или другіе предлоги соотв&yat;тственно смыслу. (Прим&yat;ры: patr&strek_ru;o отецъ, al patr&strek_ru;o отцу, patr&strek_ru;o&strek_ru;n отца (винит. пад.), por patr&strek_ru;o&strek_ru;j для отцовъ, patr&strek_ru;o&strek_ru;j&strek_ru;n отцовъ, (винит. пад.). Прилагательное всегда оканчивается на a. Падежи и числа какъ у существительнаго. Сравнительная степень образуется помощью слова pli (бол&yat;е), а превосходная ‐ plej (наибол&yat;е); слово ч&yat;мъ переводится ol. (Прим.: pli blank&strek_ru;a ol neĝ&strek_ru;o б&yat;л&yat;е сн&yat;га; mi hav&strek_ru;as la plej bon&strek_ru;a&strek_ru;n patr&strek_ru;in&strek_ru;o&strek_ru;n я им&yat;ю самую лучшую мать). Числительныя количественныя (не склоняются): unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5) ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). Десятки и сотни образуются простымъ сліяніемъ числительныхъ. Для образованія порядковыхъ прибавляется окончаніе прилагательнаго; для множительныхъ ‐ вставка obl, для дробныхъ ‐ on, для собирательныхъ ‐ op, для разд&yat;лительныхъ ‐ слово po. Кром&yat; того могутъ быть числительныя существительныя и нар&yat;чныя. (Прим&yat;ры: Kvin&strek_ru;cent tri&strek_ru;dek tri = 533; kvar&strek_ru;a четвертый; unu&strek_ru;o единица; du&strek_ru;e во вторыхъ; tri&strek_ru;obl&strek_ru;a тройной, kvar&strek_ru;on&strek_ru;o четверть; du&strek_ru;op&strek_ru;e вдвоемъ; po kvin по пяти). М&yat;стоименія личныя: mi (я), vi (вы, ты), li (онъ), ŝi (она), ĝi (оно; о вещи или о животномъ), si (себя), ni (мы), ili (они, он&yat;), oni (безличное множественнаго числа); притяжательныя образуются прибавленіемъ окончанія прилагательнаго. Склоненіе какъ у существительныхъ (Прим&yat;ры: mi&strek_ru;n меня (винит.); mi&strek_ru;a мой). Глаголъ по лицамъ и числамъ не изм&yat;няется (наприм.: mi far&strek_ru;as я д&yat;лаю, la patr&strek_ru;o far&strek_ru;as отецъ д&yat;лаетъ, ili far&strek_ru;as они д&yat;лаютъ). Формы глагола: Настоящее время принимаетъ окончаніе as (наприм&yat;ръ: mi far&strek_ru;as я д&yat;лаю). Прошедшее ‐ is (li far&strek_ru;is онъ д&yat;латъ). Будущее ‐ os (ili far&strek_ru;os они будутъ д&yat;лать). Условное наклоненіе ‐ us (ŝi far&strek_ru;us она бы д&yat;лала). Повелительное наклоненіе ‐ u (far&strek_ru;u д&yat;лайте). Неопред&yat;ленное наклоненіе ‐ i (far&strek_ru;i д&yat;лать). Причастія (и д&yat;епричастія) Д&yat;йствит. залога настоящаго времени ‐ ant (far&strek_ru;ant&strek_ru;a д&yat;лающій, far&strek_ru;ant&strek_ru;e д&yat;лая). Д&yat;йствит. залога прошедш. времени ‐ int (far&strek_ru;int&strek_ru;a сд&yat;лавшій). Д&yat;йствит. залога будущ. времени ‐ ont (far&strek_ru;ont&strek_ru;a который сд&yat;лаетъ). Страдат. залога настоящ. времени ‐ at (far&strek_ru;at&strek_ru;a д&yat;лаемый). Страдат. залога прошедш. времени ‐ it (far&strek_ru;it&strek_ru;a сд&yat;ланный). Страдат. залога будущ. времени ‐ ot (far&strek_ru;ot&strek_ru;a им&yat;ющій быть сд&yat;ланнымъ).

Вс&yat; формы страдательнаго залога образуются помощью соотв&yat;тственной формы глагола est (быть) и причастія страдательнаго залога даннаго глагола; предлогъ при этомъ употребляется de (Прим&yat;ръ: ŝi est&strek_ru;as am&strek_ru;at&strek_ru;a de ĉiu&strek_ru;j она любима вс&yat;ми).

Нар&yat;чія оканчиваются на e. Степени сравненія какъ у прилагательныхъ (Прим&yat;ръ: mi&strek_ru;a frat&strek_ru;o pli bon&strek_ru;e kant&strek_ru;as ol mi мой братъ лучше меня поетъ). Предлоги вс&yat; требуютъ именительнаго падежа.

C) ОБЩІЯ ПРАВИЛА. Каждое слово читается такъ, какъ оно написано. Удареніе всегда находится на предпосл&yat;днемъ слог&yat;. Сложныя слова образуются простымъ сліяниемъ словъ (главное на конц&yat;), которыя пишутся вм&yat;ст&yat;, но отд&yat;ляются другъ отъ друга черточкойВъ письмахъ и сочиненіяхъ, назначенныхъ для лицъ, влад&yat;ющихъ уже международнымъ языкомъ, черточки между частями словъ не употребляются.. Грамматическія окончанія разсматриваются также какъ самостоятельныя слова (Прим&yat;ръ: vapor&strek_ru;ŝip&strek_ru;o, пароходъ ‐ изъ vapor паръ, ŝip корабль, o окончаніе существительныхъ). При другомъ отрицательномъ слов&yat; отрицаніе ne опускается (Прим&yat;ръ: mi neniam vid&strek_ru;is я никогда не видалъ). На вопросъ куда слова принимаютъ окончаніе винительнаго падежа (Прим&yat;ры: tie тамъ ‐ tie&strek_ru;n туда; Varsovi&strek_ru;o&strek_ru;n въ Варшаву). Каждый предлогъ им&yat;тъ опред&yat;ленное постоянное значеніе; если же нужно употребить предлогъ, а прямой смыслъ не указываетъ, какой именно, то употребляется предлогъ je, который самостоятельнаго значенія не им&yat;етъ (Прим&yat;ры: ĝoj&strek_ru;i je tio радоваться этому; rid&strek_ru;i je tio см&yat;яться надъ этимъ; enu&strek_ru;o je la patr&strek_ru;uj&strek_ru;o тоска по родин&yat; и т. д.). Ясность отъ этого не страдаетъ, потому что во вс&yat;хъ языкахъ въ этихъ случаяхъ употребляется какой угодно предлогъ, лишь бы обычай далъ ему санкцію; въ междунатодномъ же язык&yat; санкція на вс&yat; подобные случаи дана одному предлогу je. Вм&yat;сто предлога je можно также употребить винительный падежъ. Такъ называемыя иностранныя слова, т.е. такія, которыя большинствомъ языковъ взяты изъ одного чужого источника, употребляются въ международномъ язык&yat; безъ изм&yat;ненія, принимая только орѳографію этого языка; но при различныхъ словахъ одного корня лучше употреблять безъ изм&yat;ненія только основное слово, а другія образовать по правиламъ международнаго языка (Прим&yat;ръ: театръ ‐ teatr&strek_ru;o, но театральный ‐ teatr&strek_ru;a). Окончанія существительнаго и члена могутъ быть опущены и зам&yat;нены апострофомъ (Прим&yat;ры: dom&apostrof; вм. dom&strek_ru;o; de l&apostrof;mond&strek_ru;o вм. de la mond&strek_ru;o.

GRAMATYKA

A) ABECADŁO

Aa,a Bb,b Cc,c Ĉĉ,cz Dd,d Ee,e Ff,f Gg,g Ĝĝ,dż Hh,h Ĥĥ,ch Ii,i Jj,j Ĵĵ,ż Kk,k Ll,l Mm,m Nn,n Oo,o Pp,p Rr,r Ss,s Ŝŝ,sz Tt,t Uu,u Ŭŭ,u (krótkie) Vv,w Zz,z

UWAGA. ‐ Drukarnia, nie posiadająca czcionek ze znaczkami, może zamiast ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ, drukować ch, gh, hh, jh, sh, u.

B) CZĘSCI MOWY Przedimka nieokreślnego niema; jest tylko określny la, wspólny dla wszystkich rodzajów, przypadków i liczb. Rzeczownik kończy się zawsze na o. Dla utworzenia liczby mnogiéj dodaje się końcówka j. Przypadków jest dwa: mianownik (nominativus) i biernik (accusativus); ten ostatni powstaje z mianownika przez dodanie zakończenia n. Resztę przypadków oddaje się za pomocą przyimków: dla dopełniacza (genitivus) ‐ de (od), dla celownika (dativus) ‐ al (do), dla narzędnika (instrumentalis) ‐ per (przez), lub inne przyimki odpowiednio do znaczenia. Przykłady: patr&strek_pl;o ojciec, al patr&strek_pl;o ojcu, patr&strek_pl;o&strek_pl;n ojca (przypadek czwarty), por patr&strek_pl;o&strek_pl;j dla ojców, patro&strek_pl;j&strek_pl;n ojców (przyp. czwarty). Przymiotnik zawsze kończy się na a. Przypadki i liczby też same co dla rzeczownika. Stopień wyższy tworzy się przez dodanie wyrazu pli (więcéj), a najwyższy przez dodanie plej (najwięcéj); wyraz niż tłomaczy się przez ol. Przykład: Pli blank&strek_pl;a ol neĝ&strek_pl;o bielszy od śniegu. Liczebniki główne nie odmieniają się: unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5), ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). Dziesiątki i setki tworzą się przez proste połączenie liczebników. Dla utworzenia liczebników porządkowych dodaje się końcówka przymiotnika, dla wielorakich ‐ przyrostek obl, dla ułamkowych ‐ on, dla zbiorowych ‐ op, dla podziałowych ‐ wyraz po. Prócz tego mogą być liczebniki rzeczowne i przysłówkowe. Przykłady: kvin&strek_pl;cent tri&strek_pl;dek tri = 533; kvar&strek_pl;a czwarty; unu&strek_pl;o jednostka; du&strek_pl;e powtóre; tri&strek_pl;obl&strek_pl;a potrójny, trojaki; kvar&strek_pl;on&strek_pl;o czwarta część; du&strek_pl;op&strek_pl;e we dwoje; po kvin po pięć. Zaimki osobiste: mi (ja), vi (wy, ty) li (on), ŝi (ona), ĝi (ono; o rzeczy lub zwierzęciu), si (siebie) ni (my), ili (oni, one), oni (zaimek nieosobisty liczby mnogiéj); dzierżawcze tworzą się przez dodanie końcówki przymiotnika. Zaimki odmieniają się jak rzeczowniki. Przykłady: mi&strek_pl;n mnie (przyp. czwarty); mi&strek_pl;a mój. Słowo nie odmienia się przez osoby i liczby. Np. mi far&strek_pl;as ja czynię, la patr&strek_pl;o far&strek_pl;as ojciec czyni, ili far&strek_pl;as oni czynią. Formy słowa: Czas teraźniejszy ma zakończenie as. (Przykład: mi far&strek_pl;as ja czynię). Czas przeszły ‐ is (li far&strek_pl;is on czynił). Czas przyszły ‐ os (ili far&strek_pl;os oni będą czynili). Tryb warunkowy ‐ us (ŝi far&strek_pl;us ona by czynila). Tryb rozliazujący ‐ u (far&strek_pl;u czyń, czyńcie). Tryb bezokoliczny ‐ i (far&strek_pl;i czynić). Imiesłowy (odmienne i nieodmienne): Imiesłów czynny czasu teraźniejszego ‐ ant (far&strek_pl;ant&strek_pl;a czyniący, far&strek_pl;ant&strek_pl;e czyniąc). Imiesłów czynny czasu przeszłego ‐ int (far&strek_pl;int&strek_pl;a który uczynił). Imiesłów czynny czasu przyszłego ‐ ont (far&strek_pl;ont&strek_pl;a który uczyni). Imiesłów bierny czasu teraźn. ‐ at (far&strek_pl;at&strek_pl;a czyniony). Imiesłów bierny czasu przeszłego ‐ it (far&strek_pl;it&strek_pl;a uczyniony). Imiesłów bierny czasu przyszłego ‐ ot (far&strek_pl;ot&strek_pl;a mający być uczynionym).

Wszystkie formy strony biernéj tworzą się zapomocą odpowiedniéj formy słowa est być i imiesłow biernego danego słowa; używa się przytem przyimka de (np. ŝi est&strek_pl;as am&strek_pl;at&strek_pl;a de ĉiu&strek_pl;j ‐ ona kochana jest przez wszystkich).

Przysłówki mają zakończenie e. Stopniowanie podobnem jest do stopniowania przymiotników (np. mi&strek_pl;a frat&strek_pl;o pli bon&strek_pl;e kant&strek_pl;as ol mi ‐ brat mój lepiej śpiewa odemnie). Przyimki rządzą wszystkie przypadkiem pierwszym

C) PRAWIDŁA OGOLNE Każdy wyraz tak się czyta, jak się pisze. Akcent pada zawsze na przedostatnią zgłoskę. Wyrazy złożone tworzą się przez proste połączenie wyrazów (główny na końcu). Przykład: vapor&strek_pl;ŝip&strek_pl;o, parostatek ‐ z vapor para, ŝip okręt, o ‐ końcówka rzeczownika. Przy innym przeczącym wyrazie opuszcza się przysłówek przeczący ne (np. mi neniam vid&strek_pl;is nigdy nie widziałem). Na pytanie dokąd wyrazy przybierają końcówkę przypadku czwartego (np. tie tam (w tamtem miejscu) ‐ tie&strek_pl;n tam (do tamtego miejsca); Varsovi&strek_pl;o&strek_pl;n (do Warszawy). Każdy przyimek ma określone, stałe znaczenie; jeżeli należy użyć przyimka w wypadkach, gdzie wybór jego nie wypływa z natury rzeczy, używany bywa przyimek je, który nie ma samoistnego znaczenia (np. ĝoj&strek_pl;i je tio cieszyć się z tego; mal&strek_pl;san&strek_pl;a je la okul&strek_pl;o&strek_pl;j chory na oczy; enu&strek_pl;o je la patr&strek_pl;uj&strek_pl;o tęsknota za ojczyzną i t. p. Jasność języka wcale wskutek tego nie szwankuje, albowiem w tym razie wszystkie języki używaja jakiegokolwiek przyimka, byle go tylko zwyczaj uświęcił; w języku zaś międzynarodowym sankcja we wszystkich podobnych wypadkach nadaną została jednemu tylko przyimkowi je). Zamiast przmyika je używać też można, przypadku czwartego bez przyimka tam, gdzie nie zachodzi obawa dwuznaczności. Tak zwane wyrazy cudzoziemskie t. j. takie, które większość języków przyjęła z jednego obcego źródła, nie ulegają w języku międzynarodowym żadnéj zmianie, lecz otrzymują tylko pisownię międzynarodową; przy rozmaitych wszakże wyrazach jednego źródłosłowu, lepiéj używać bez zmiany tylko wyrazu pierwotnego, a inne tworzyć według prawideł języka międzynarodowego (np. teatr&strek_pl;o ‐ teatr, lecz teatralny ‐ teatr&strek_pl;a). Końcówkę rzeczownika i przedimka można opuścić i zastąpić apostrofem (np. Ŝiller&apostrof; zam. Ŝiller&strek_pl;o; de l&apostrof; mond&strek_pl;o zamiast de la mond&strek_pl;o).

II EKZERCARO DE LA Lingvo internacia Esperanto KUN TRADUKOJ en franca, angla, germana, rusa, pola lingvoj EKZERCARO de la lingvo internacia Esperanto

ALFABETO

Aa, Bb, Cc, Ĉĉ, Dd, Ee, Ff, Gg, Ĝĝ, Hh, Ĥĥ, Ii, Jj, Ĵĵ, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Rr, Ss, Ŝŝ, Tt, Uu, Ŭŭ, VV, Zz.

Nomoj de la literoj: a, bo, co, ĉo, do, e, fo, go, ĝo, ho, ĥo, i, jo, ĵo, ko, lo, mo, no, o, po, ro, so, ŝo, to, u, ŭo, vo, zo.

Ekzerco de legado.

Al. Bá-lo. Pá-tro. Nú-bo. Cé-lo. Ci-tró-no. Cén-to. Sén-to. Scé-no. Scí-o. Có-lo. Kó-lo. O-fi-cí-ro. Fa-cí-la. Lá-ca. Pa-cú-lo. Ĉar. Ĉe-mí-zo. Ĉi-ká-no. Ĉi-é-lo. Ĉu. Fe-lí-ĉa. Cí-a. Ĉí-a. Pro-cé-so. Sen-ĉé-sa Ec. Eĉ. Ek. Da. Lú-do. Dén-to. Plén-di. El. En. De. Té-ni. Sen. Vé-ro. Fá-li. Fi-dé-la. Trá-fi. Gá-lo. Grán-da. Gén-to. Gíp-so. Gús-to. Lé-gi. Pá-go. Pá-ĝo. Ĝis. Ĝús-ta. Ré-ĝi. Ĝar-dé-no. Lón-ga. Rég-no. Síg-ni. Gvar-dí-o. Lín-gvo. Ĝu-á-do. Há-ro. Hi-rún-do. Há-ki. Ne-hé-la. Pac-hó-ro. Ses-hó-ra Bat-hú-fo. Hó-ro. Ĥó-ro. Kó-ro. Ĥo-lé-ro. Ĥe-mí-o. I-mí-ti. Fí-lo. Bír-do. Tró-vi. Prin-tém-po. Min. Fo-í-ro. Fe-í-no. I-el. I-am. In. Jam. Ju. Jes. Ju-ris-to. Kra-jó-no. Ma-jés-ta. Tuj. Dó-moj. Ru-í-no. Prúj-no. Ba-lá-i. Pá-laj. De-í-no. Véj-no. Pe-ré-i. Mál-plej. Jús-ta. Ĵus. Ĵé-ti. Ĵa-lú-za. Ĵur-nálo. Má-jo. Bo-ná-ĵo. Ká-po. Ma-kú-lo. Kés-to. Su-ké-ro. Ak-vo. Ko-ké-to. Li-kvó-ro. Pac-ká-po.

Ekzerco de legado.

Lá-vi. Le-ví-lo. Pa-ró-li. Mem. Im-plí-ki. Em-ba-rá-so. Nó-mo. In-di-fe-rén-ta. In-ter-na-cí-a. Ol. He-ró-i. He-ro-í-no. Fój-no. Pí-a. Pál-pi. Ri-pé-ti. Ar-bá-ro. Sá-ma. Stá-ri. Si-gé-lo. Sis-té-mo. Pe-sí-lo. Pe-zí-lo. Sén-ti. So-fís-mo. Ci-pré-so. Ŝi. Pá-ŝo. Stá-lo. Ŝtá-lo. Vés-to. Véŝ-to. Dis-ŝí-ri. Ŝan-cé-li. Ta-pí-ŝo Te-o-rí-o. Pa-tén-to. U-tí-la. Un-go. Plú-mo. Tu-múl-to. Plu. Lú-i. Kí-u. Ba-lá-u. Tra-ú-lo. Pe-ré-u. Ne-ú-lo. Fráŭ-lo. Paŭ-lí-no. Láŭ-di. Eŭ-ró-po. Tro-ú-zi. Ho-dí-aŭ. Vá-na. Vér-so. Sól-vi. Zór-gi. Ze-ní-to. Zo-o-lo-gí-o. A-zé-no. Me-zú-ro. Ná-zo. Tre-zó-ro. Mez-nók-to. Zú-mo. Sú-mo. Zó-no. Só-no. Pé-zo. Pé-co. Pé-so. Ne-ní-o. A-dí-aŭ. Fi-zí-ko. Ge-o-gra-fí-o. Spi-rí-to. Lip-há-ro. In-díg-ni. Ne-ní-el. Spe-gú-lo. Ŝpí-no. Né-i. Ré-e. He-ró-o. Kon-scí-i. Tra-e-té-ra. He-ro-é-to. Lú-e. Mó-le. Pá-le. Tra-í-re. Pa-sí-e. Me-tí-o. In-ĝe-ni-é-ro. In-sék-to. Re-sér-vi. Re-zér-vi.

Ekzerco de legado.

Citrono. Cento. Sceno. Scio. Balau. Ŝanceli. Neniel. Embaraso. Zoologio. Reservi. Traire. Hodiaŭ. Disŝiri. Neulo. Majesta. Packapo. Heroino. Pezo. Internacia. Seshora. Cipreso. Stalo. Feino. Plu. Sukero. Gento. Indigni. Sigelo. Krajono. Ruino. Pesilo. Lipharo. Metio. Ĝardeno. Sono. Laŭdi. Pale. Facila. Insekto. Kiu. Zorgi. Cikano. Traetera. Sofismo. Domoj. Spino. Majo. Signi. Ec. Bonaĵo. Legi. Iel. Juristo. Ĉielo. Ĥemio.

Patro kaj frato. ‐ Leono estas besto. ‐ Rozo estas floro kaj kolombo estas birdo. ‐ La rozo apartenas al Teodoro. ‐ La suno brilas. ‐ La patro estas sana. ‐ La patro estas tajloro.

patro père father Vater отецъ ojciec o marque le substantif ending of nouns (substantive) bezeichnet das Substantiv означаетъ существительное oznacza rzeczownik kaj et and und и i frato frère brother Bruder братъ brat leono lion lion Löwe левъ lew esti être be sein быть być as marque le présent d&apostrof;un verbe ending of the present tense in verbs bezeichnet das Präsens означаетъ настоящее время глагола oznacza czas teraźniejszy besto animal beast Thier животное zwierzę rozo rose rose Rose роза róża floro fleur flouwer Blume цв&yat;тъ, цв&yat;токъ kwiat kolombo pigeon dove Taube голубь gołąb&apostrof; birdo oiseau bird Vogel птица ptak la article défini (le, la, les) the bestimmter Artikel (der, die, das) членъ опред&yat;ленный (по русски не переводится) przedimek określny (nie tłómaczy się) aparteni appartenir belong gehören принадлежать należeć al à to zu (ersetzt zugleich den Dativ) къ (зам&yat;няетъ также дательный падежъ) do (zastępuje też przypadek trzeci) suno soleil sun Sonne солнце słońce brili briller shine glänzen блистать błyszczeć sana sain, en santé well, healthy gesund здоровый zdrowy a marque l&apostrof;adjectif termination of adjectives bezeichnet das Adjektiv означаетъ прилагательное oznacza przymiotnik tajloro tailleur tailor Schneider портной krawiec

Infano ne estas matura homo. ‐ La infano jam ne ploras. ‐ La ĉielo estas blua. ‐ Kie estas la libro kaj la krajono? ‐ La libro estas sur la tablo, kaj la krajono kuŝas sur la fenestro. ‐ Sur la fenestro kuŝas krajono kaj plumo. ‐ Jen estas pomo. ‐ Jen estas la pomo, kiun mi trovis. ‐ Sur la tero kuŝas ŝtono.

infano enfant child Kind дитя dziecię ne non, ne, ne... pas no, not nicht, nein не, н&yat;тъ nie matura mûr mature, ripe reif зр&yat;лый dojrzały homo homme man Mensch челов&yat;къ człowiek jam déjà already schon уже juź plori pleurer mourn, weep weinen плакать płakać ĉielo ciel heaven Himmel небо niebo blua bleu blue blau синій niebieski kie où where wo гд&yat; gdzie libro livre book Buch книга księga, książka krajono crayon pencil Bleistift карандашъ ołówek sur sur upon, on auf на na tablo table table Tisch столъ stół kuŝi être couché lie (down) liegen лежать leżeć fenestro fenêtre window Fenster окно okno plumo plume pen Feder перо pióro jen voici, voilà behold, lo da, siehe вотъ otóż pomo pomme apple Apfel яблоко jabłko kiu qui lequel, laquelle who, which wer, welcher кто, который kto, który n marque l&apostrof;accusatif ou complement direct ending of the objective bezeichnet den Accusativ означаетъ винительный падежъ oznacza przypadek czwarty mi je, moi I ich я ja trovi trouver find finden находить znajdować is marque le passé ending of past tense in verbs bezeichnet die vergangene Zeit означаетъ прошедшее время oznaczca czas przeszły tero terre earth Erde земля ziemia ŝtono pierre stone Stein камень kamień

Leono estas forta. ‐ La dentoj de leono estas akraj. ‐ Al leono ne donu la manon. ‐ Mi vidas leonon. ‐ Resti kun leono estas danĝere. ‐ Kiu kuraĝas rajdi sur leono? ‐ Mi parolas pri leono.

forta fort strong stark, kräftig сильный silny, mocny dento dent tooth Zahn зубъ ząb j marque le pluriel sign of the plural bezeichnet die Mehrzahl означаетъ множественное число oznacza liczbę mnogą de de of, from von; ersetzt auch den Genitiv отъ; зам&yat;няетъ также родительный падежъ od; zastępuje też przypadek drugi akra aigu sharp scharf острый ostry doni donner give geben давать dawać u marque l&apostrof;impératif ending of the imperative in verbs bezeichnet den Imperativ означаетъ повелительное наклоненіе oznacza tryb rozkazujący mano main hand Hand рука ręka vidi voir see sehen вид&yat;ть widzieć resti rester remain bleiben оставаться pozostawać kun avec with mit съ z danĝero danger danger Gefahr опасность niebezpieczeństwo e marque l&apostrof;adverbe ending of adverbs Endung des Adverbs окончаніе нар&yat;чія zakończenie przysłówka kuraĝa courageux courageous, daring kühn, dreist см&yat;лый śmiały rajdi aller à cheval ride reiten &yat;здить верхомъ jeździć konno i marque l&apostrof;infinitif termination of the intinitive in verbs bezeichnet den Intinitiv означаетъ неопред&yat;ленное наклоненіе oznacza tryb bezokoliczny słowa paroli parler speak sprechen говорить mówić pri sur, touchant, de concerning, about von, über о, объ o

La patro estas bona. ‐ Jen kuŝas la ĉapelo de la patro. ‐ Diru al la patro, ke mi estas diligenta. ‐ Mi amas la patron. ‐ Venu kune kun la patro. ‐ La filo staras apud la patro. ‐ La mano de Johano estas pura. ‐ Mi konas Johanon. ‐ Ludoviko, donu al mi panon. ‐ Mi manĝas per la buŝo kaj flaras per la nazo. ‐ Antaŭ la domo staras arbo. ‐ La patro estas en la ĉambro.

bona bon good gut добрый dobry ĉapelo chapeau hat Hut шляпа kapelusz diri dire say sagen сказать powiadać ke que that (conj.) dass что że diligenta diligent, assidu diligent fleissig прилежный pilny ami aimer love lieben любить lubić, kochać veni venir come kommen приходить przychodzić kune ensemble together zusammen вм&yat;ст&yat; razem, wraz filo fils son Sohn сынъ syn stari être debout stand stehen стоять stać apud auprès de near by neben, an при, возл&yat; przy, obok pura pur, propre clean, pure rein чистый czysty koni connaître know, recognise kennen знать (быть знакомымъ) znać pano pain bread Brot хл&yat;бъ chleb manĝi manger eat essen &yat;сть jeść per par, au moyen de through, by means of mittelst, vermittelst, durch посредствомъ przez, za pomocą buŝo bouche mouth Mund ротъ usta flari flairer, sentir smell riechen, schnupfen нюхать, обонять wąchać nazo nez nose Nase носъ nos antaŭ devant before vor предъ przed domo maison house Haus домъ dom arbo arbre tree Baum дерево drzewo ĉambro chambre room Zimmer комната pokój

La birdoj flugas. ‐ La kanto de la birdoj estas agrabla. ‐ Donu al la birdoj akvon, ĉar ili volas trinki. ‐ La knabo forpelis la birdojn. ‐ Ni vidas per la okuloj kaj aŭdas per la oreloj. ‐ Bonaj infanoj lernas diligente. ‐ Aleksandro ne volas lerni, kaj tial mi batas Aleksandron. ‐ De la patro mi ricevis libron, kaj de la frato mi ricevis plumon. ‐ Mi venas de la avo, kaj mi iras nun al la onklo. ‐ Mi legas libron. ‐ La patro ne legas libron, sed li skribas leteron.

flugi voler (avec des ailes) fly (vb.) fliegen летать latać kanti chanter sing singen п&yat;ть śpiewać agrabla agréable agreeable angenehm пріятный przyjemny akvo eau water Wasser вода woda ĉar car, parce que for weil, da, denn ибо, такъ какъ albowiem, ponieważ ili ils, elles they sie (Mehrzahl) они, он&yat; oni, one voli vouloir wish, will wollen хот&yat;ть chcieć trinki boire drink trinken пить pić knabo garçon boy Knabe мальчикъ chłopiec for loin, hors forth, out fort прочь precz peli chasser, renvoyer pursue, chase out jagen, treiben гнать gonić ni nous we wir мы my okulo œil eye Auge глазъ oko aŭdi entendre hear hören слышать słyszeć orelo oreille ear Ohr ухо ucho lerni apprendre learn lernen учиться uczyć się tial c&apostrof;est pourquoi therefore darum, deshalb потому dla tego bati battre beat schlagen бить bić ricevi recevoir, obtenir obtain, get, receive bekommen, erhalten получать otrzymywać avo grand-père grandfather Grossvater д&yat;дъ, д&yat;душка dziad, dziadek iri aller go gehen идти iść nun maintenant now jetzt теперь teraz onklo oncle uncle Onkel дядя wuj, stryj legi lire read lesen читать czytać sed mais but aber, sondern но, а lecz li il, lui he er онъ on skribi écrire write schreiben писать pisać letero lettre, épître letter Brief письмо list

Papero estas blanka. ‐ Blanka papero kuŝas sur la tablo. ‐ La blanka papero jam ne kuŝas sur la tablo. ‐ Jen estas la kajero de la juna fraŭlino. ‐ La patro donis al mi dolĉan pomon. ‐ Rakontu al mia juna amiko belan historion. ‐ Mi ne amas obstinajn homojn. ‐ Mi deziras al vi bonan tagon, sinjoro! ‐ Bonan matenon! ‐ Ĝojan feston! (mi deziras al vi). ‐ Kia ĝoja festo! (estas hodiaŭ). ‐ Sur la ĉielo staras la bela suno. ‐ En la tago ni vidas la helan sunon, kaj en la nokto ni vidas la palan lunon kaj la belajn stelojn. ‐ La papero estas tre blanka, sed la neĝo estas pli blanka. ‐ Lakto estas pli nutra, ol vino. ‐ Mi havas pli freŝan panon, ol vi. ‐ Ne, vi eraras, sinjoro: via pano estas malpli freŝa, ol mia. ‐ El ĉiuj miaj infanoj Ernesto estas la plej juna. ‐ Mi estas tiel forta, kiel vi. ‐ El ĉiuj siaj fratoj Antono estas la malplej saĝa.

papero papier paper Papier бумага papier blanka blanc white weiss б&yat;лый biały kajero cahier copy book Heft тетрадь kajet juna jeune young jung молодой młody fraŭlo homme non marié bachelor unverheiratheter Herr холостой господинъ kawaler in marque le féminin; ex.: patro père ‐ patrino mère ending of feminine words; e.g. patro father ‐ patrino mother bezeichnet das weibliche Geschlecht; z.B. paro Vater ‐ patrino Mutter; fianĉo Bräutigam ‐ fianĉino Braut означаетъ женскій полъ; напр. patro отецъ ‐ patrino мать; fianĉo женихъ ‐ fianĉino нев&yat;ста oznacza płeć żeńską; np. patro ojciec ‐ patrino matka; koko kogut ‐ kokino kura fraŭlino demoiselle, mademoiselle miss Fräulein барышня panna dolĉa doux sweet süss сладкій słodki rakonti raconter tell, relate erzählen разсказывать opowiadać mia mon my mein мой mój amiko ami friend Freund другъ przyjaciel bela beau beautiful schön, hübsch красивый, прекрасный piękny, ładny historio histoire history, story Geschichte исторія historja obstina entêté, obstiné obstinate eigensinnig упрямый uparty deziri désirer desire wünschen желать życzyć vi vous, toi, tu you Ihr, du, Sie вы, ты wy, ty tago jour day Tag день dzień sinjoro monsieur Sir, Mr Herr господинъ pan mateno matin morning Morgen утро poranek ĝoji se réjouir rejoice sich freuen радоваться cieszyć się festi fêter feast feiern праздновать świętować kia quel of what kind, what a was für ein, welcher какой jaki hodiaŭ aujourd&apostrof;hui to-day heute сегодня dziś en en, dans in in, ein- въ w hela clair (qui n&apostrof;est pas obscur) clear, glaring hell, grell яркій jasny, jaskrawy nokto nuit night Nacht ночь noc pala pâle pale bleich, blass бл&yat;дный blady luno lune moon Mond луна księźyć stelo étoile star Stern зв&yat;зда gwiazda neĝo neige snow Schnee сн&yat;гъ śnieg pli plus more mehr бол&yat;е, больше więcej lakto lait milk Milch молоко mleko nutri nourrir nourish nähren питать karmić, pożywiać ol que (dans une comparaison) than als ч&yat;мъ niź vino vin vine Wein вино wino havi avoir have haben им&yat;ть mieć freŝa frais, récent fresh frisch св&yat;жій świeźy erari errer err, mistake irren ошибаться, блуждать błądzić, mylić się mal marque les contraires; ex. bona bon ‐ malbona mauvais; estimi estimer ‐ malestimi mépriser denotes opposites; e.g. bona good ‐ malbona evil; estimi esteem ‐ malestimi despise bezeichnet einen geraden Gegensatz; z.B. bona gut ‐ malbona schlecht; estimi schätzen ‐ malestimi verachten прямо противоположно; напр. bona хорошій ‐ malbona дурной; estimi уважать ‐ malestimi презирать oznacza preciwieństwo; np. bona dobry ‐ malbona zły; estimi poważać ‐ malestimi gardzić el de, d&apostrof;entre, é-, ex- from, out from aus изъ z ĉiu chacun each, every one jedermann всякій, каждый wszystek, każdy ĉiuj tous all alle вс&yat; wszyscy plej le plus most am meisten наибол&yat;е najwięcej tiel ainsi, de cette manière thus, so so такъ tak kiel comment how, as wie какъ jak si soi, se one&apostrof;s self sich себя siebie sia son, sa one&apostrof;s sein свой swój saĝa sage, sensé wise klug, vernünftig умный mądry

La feino.

Unu vidvino havis du filinojn. La pli maljuna estis tiel simila al la patrino per sia karaktero kaj vizaĝo, ke ĉiu, kiu ŝin vidis, povis pensi, ke li vidas la patrinon; ili ambaŭ estis tiel malagrablaj kaj tiel fieraj, ke oni ne povis vivi kun ili. La pli juna filino, kiu estis la plena portreto de sia patro laŭ sia boneco kaj honesteco, estis krom tio unu el la plej belaj knabinoj, kiujn oni povis trovi.

feino fée fairy Fee фея wieszczka unu un one ein, eins одинъ jeden vidvo veuf widower Wittwer вдовецъ wdowiec du deux two zwei два dwa simila semblable like, similar ähnlich похожій podobny karaktero caractère character Charakter характеръ charakter vizaĝo visage face Gesicht лицо twarz povi pouvoir be able, can können мочь módz pensi penser think denken думать myśleć ambaŭ l&apostrof;un et l&apostrof;autre both beide оба obaj fiera fier, orgueilleux proud stolz гордый dumny oni on one, people, they man безличное м&yat;стоименіе множественнаго числа zaimek nieosobisty liczby mnogiej vivi vivre live leben жить żyć plena plein full, complete voll полный pełny portreto portrait portrait Portrait портретъ portret laŭ selon, d&apostrof;après according to nach, gemäss по, согласно według ec marque la qualité (abstraitement); ex. bona bon ‐ boneco bonté; viro homme ‐ vireco virilité denotes qualities; e.g. bona good ‐ boneco goodness; viro man ‐ vireco manliness; virino woman ‐ virineco womanliness Eigenschaft; z.B. bona gut ‐ boneco Güte; virino Weib ‐ virineco Weiblichkeit качество или состояніе; напр. bona добрый ‐ boneco доброта; virino женщина ‐ virineco женственность przymiot; np. bona dobry ‐ boneco dobroć; infano dziecię ‐ infaneco dziecinśtwo honesta honnête honest ehrlich честный uczciwy krom hors, hormis, excepté besides, without, except ausser кром&yat; oprócz tio cela that, that one jenes, das то, это to, tamto

Du homoj povas pli multe fari ol unu. ‐ Mi havas nur unu buŝon, sed mi havas du orelojn. ‐ Li promenas kun tri hundoj. ‐ Li faris ĉion per la dek fingroj de siaj manoj. ‐ El ŝiaj multaj infanoj unuj estas bonaj kaj aliaj estas malbonaj. ‐ Kvin kaj sep faras dek du. ‐ Dek kaj dek faras dudek. ‐ Kvar kaj dek ok faras dudek du. ‐ Tridek kaj kvardek kvin faras sepdek kvin. ‐ Mil okcent naŭdek tri. ‐ Li havas dek unu infanojn. ‐ Sesdek minutoj faras unu horon, kaj unu minuto konsistas el sesdek sekundoj. ‐ Januaro estas la unua monato de la jaro, Aprilo estas la kvara, Novembro estas la dek-unua, Decembro estas la dek-dua. ‐ La dudeka (tago) de Februaro estas la kvindek-unua tago de la jaro. ‐ La sepan tagon de la semajno Dio elektis, ke ĝi estu pli sankta, ol la ses unuaj tagoj. ‐ Kion Dio kreis en la sesa tago? ‐ Kiun daton ni havas hodiaŭ? ‐ Hodiaŭ estas la dudek sepa (tago) de Marto. ‐ Georgo Vaŝington estis naskita la dudek duan de Februaro de la jaro mil sepcent tridek dua.

multe beaucoup, nombreux much, many viel много wiele fari faire do thun, machen д&yat;лать robić nur seulement, ne... que only (adv.) nur только tylko promeni se promener walk, promenade spazieren прогуливаться spacerować tri trois three drei три trzy hundo chien dog Hund песъ, собака pies ĉio tout evervthing alles все wszystko dek dix ten zehn десять dziesięć fingro doigt finger Finger палецъ palec alia autre other ander иной inny kvin cinq five fünf пять pięć sep sept seven sieben семь siedm kvar quatre four vier четыре cztery ok huit eight acht восемь ośm mil mille (nombre) thousand tausend тысяча tysiąc cent cent hundred hundert сто sto naŭ neuf (9) nine neun девять dziewięć ses six six sechs шесть sześć minuto minute minute Minute минута minuta horo heure hour Stunde часъ godzina konsisti consister consist bestehen состоять składać się sekundo seconde second Sekunde секунда sekunda Januaro Janvier January Januar Январь Styczeń monato mois month Monat м&yat;сяцъ miesiąc jaro année year Jahr годъ rok Aprilo Avril April April Апр&yat;ль Kwiecień Novembro Novembre November November Ноябрь Listopad Decembro Décembre December December Декабрь Grudzień Februaro Février February Februar Февраль Luty semajno semaine week Woche нед&yat;ля tydzień Dio Dieu God Gott Богъ Bóg elekti choisir choose wählen выбирать wybierać ĝi cela, il, elle it es, dieses оно, это ono, to sankta saint holy heilig святой, священный święty krei créer create schaffen, erschaffen создавать stwarzać dato date date Datum число (м&yat;сяца) data Marto Mars March März Мартъ Marzec naski enfanter, faire naître bear, produce gebären рождать rodzić it marque le participe passé passif ending of past part. pass. in verbs bezeichnet das Participium perfecti passivi означаетъ причастіе прошедшаго времени страдат. залога oznacza imiesłów bierny czasu przeszłego

La feino (Daŭrigo).

Ĉar ĉiu amas ordinare personon, kiu estas simila al li, tial tiu ĉi patrino varmege amis sian pli maljunan filinon, kaj en tiu sama tempo ŝi havis teruran malamon kontraŭ la pli juna. Ŝi devigis ŝin manĝi en la kuirejo kaj laboradi senĉese. Inter aliaj aferoj tiu ĉi malfeliĉa infano devis du fojojn en ĉiu tago iri ĉerpi akvon en tre malproksima loko kaj alporti domen plenan grandan kruĉon.

daŭri durer endure, last dauern продолжаться trwać ig faire...; ex. pura pur, propre ‐ purigi nettoyer; morti mourir ‐ mortigi tuer (faire mourir) cause to be; e.g. pura pure ‐ purigi purify; sidi sit ‐ sidigi seat zu etwas machen, lassen; z.B. pura rein ‐ purigi reinigen; bruli brennen (selbst) ‐ bruligi brennen (etwas) д&yat;лать ч&yat;мъ нибудь, заставить д&yat;лать; напр. pura чистый ‐ purigi чистить; bruli гор&yat;ть ‐ bruligi жечь robić czemś; np. pura czysty ‐ purigi czyścić; bruli palić się ‐ bruligi palić ordinara ordinaire ordinary gewöhnlich обыкновенный zwyczajny persono personne person Person особа, лицо osoba tiu celui-là that jener тотъ tamten ĉi ce qui est le plus près; ex. tiu celui-là ‐ tiu ĉi celui-ci denotes proximity; e. g. tiu that ‐ tiu ĉi this; tie there ‐ tie ĉi here die nächste Hinweisung; z. B. tiu jener ‐ tiu ĉi dieser; tie dort ‐ tie ĉi hier ближайшее указаніе; напр. tiu тотъ ‐ tiu ĉi этотъ; tie тамъ ‐ tie ĉi зд&yat;сь wskazanie najbliższe; np. tiu tamten ‐ tiu ĉi ten; tie tam ‐ tie ĉi tu varma chaud warm warm теплый ciepły eg marque augmentation, plus haut degré; ex. pordo porte ‐ pordego grande porte; peti prier ‐ petegi supplier denotes increase of degree; e.g. varma warm ‐ varmega hot bezeichnet eine Vergösserung oder Steigerung; z.B. pordo Thür ‐ pordego Thor; varma warm ‐ varmega heiss означаетъ увеличеніе или усиленіе степени; напр. mano рука ‐ manego ручище; varma теплый ‐ varmega горячій oznacza zwiększenie lub wzmocnienie stopnia; np. mano ręka ‐ manego łapa; varma ciepły ‐ varmega gorący sama même (qui n&apostrof;est pas autre) same selb, selbst (z. B. derselbe, daselbst) же, самый (напр. тамъ же, тотъ самый) źe, sam (np. tam że, ten sam) tempo temps (durée) time Zeit время czas teruro terreur, effroi terror Schrecken ужасъ przerażenie kontraŭ contre against gegen противъ przeciw devi devoir ought, must müssen долженствовать musieć kuiri faire cuire cook kochen варить gotować ej marque le lieu spécialement affecté à... ex. preĝi prier ‐ preĝejo église; kuiri faire cuire ‐ kuirejo cuisine place of an action; e.g. kuiri cook ‐ kuirejo kitchen Ort für...; z.B. kuiri kochen ‐ kuirejo Küche; preĝi beten ‐ preĝejo Kirche м&yat;сто для...; напр. kuiri варить ‐ kuirejo кухня; preĝi молиться ‐ preĝejo церковь miejsce dla...; np. kuiri gotować ‐ kuirejo kuchnia; preĝi modlić się ‐ preĝejo kościół labori travailler labor, work arbeiten работать pracować ad marque durée dans l&apostrof;action; ex. pafo coup de fusil ‐ pafado fusillade denotes duration of action; e.g. danco dance ‐ dancado dancing bezeichnet die Dauer der Thätigkeit; z.B. danco der Tanz ‐ dancado das Tanzen означаетъ продолжительность д&yat;йствія: напр. iri идти ‐ iradi ходить, хаживать oznacza trwanie czynności; np. iri iść -- iradi chodzić sen sans without ohne безъ bez ĉesi cesser cease, desist aufhören переставать przestawać inter entre, parmi between, among zwischen между między afero affaire affair Sache, Angelegenheit д&yat;ло sprawa feliĉa heureux happy glücklich счастливый szczęśliwy fojo fois time (e. g. three times etc.) Mal разъ raz ĉerpi puiser draw schöpfen (z. B. Wasser) черпать czerpać tre très very sehr очень bardzo proksima proche, près de near nahe близкій blizki loko place, lieu place Ort м&yat;сто miejsce porti porter pack, carry tragen носить nosić n marque l&apostrof;accusatif et le lieu ou où l&apostrof;on va ending of the objective, also marks direction towards bezeichnet den Accusativ, auch die Richtung означаетъ винит. падежъ, а также направленіе oznacza przypadek czwarty, również kierunek kruĉo cruche pitcher Krug кувшинъ dzban

Mi havas cent pomojn. ‐ Mi havas centon da pomoj. ‐ Tiu ĉi urbo havas milionon da loĝantoj. ‐ Mi aĉetis dekduon (aŭ dek-duon) da kuleroj kaj du dekduojn da forkoj. ‐ Mil jaroj (aŭ milo da jaroj) faras miljaron. ‐ Unue mi redonas al vi la monon, kiun vi pruntis al mi; due mi dankas vin por la prunto; trie mi petas vin ankaŭ poste prunti al mi, kiam mi bezonos monon. ‐ Por ĉiu tago mi ricevas kvin frankojn, sed por la hodiaŭa tago mi ricevis duoblan pagon, t. e. (= tio estas) dek frankojn. ‐ Kvinoble sep estas tridek kvin. ‐ Tri estas duono de ses. ‐ Ok estas kvar kvinonoj de dek. ‐ Kvar metroj da tiu ĉi ŝtofo kostas naŭ frankojn; tial du metroj kostas kvar kaj duonon frankojn (aŭ da frankoj). ‐ Unu tago estas tricent-sesdek-kvinono aŭ tricent-sesdek-sesono de jaro. ‐ Tiuj ĉi du amikoj promenas ĉiam duope. ‐ Kvinope ili sin ĵetis sur min, sed mi venkis ĉiujn kvin atakantojn. ‐ Por miaj kvar infanoj mi aĉetis dek du pomojn, kaj al ĉiu el la infanoj mi donis po tri pomoj. ‐ Tiu ĉi libro havas sesdek paĝojn; tial, se mi legos en ĉiu tago po dek kvin paĝoj, mi finos la tutan libron en kvar tagoj.

on marque les nombres fractionnaires; ex. kvar quatre ‐ kvarono le quart marks fractions; e.g. kvar four ‐ kvarono a fourth, quarter Bruchzahlwort; z.B. kvar vier ‐ kvarono Viertel означаетъ числительное дробное; напр. kvar четыре ‐ kvarono четверть liczebnik ułamkowy; np. kvar cztery ‐ kvarono ćwierć da de (après les mots marquant mesure, poids, nombre) is used instead of de after words expressing weight or measure ersetzt den Genitiv nach Mass, Gewicht u. drgl bezeichnenden Wörtern зам&yat;няетъ родительный падежъ посл&yat; словъ, означающихъ м&yat;ру, в&yat;съ и т. д zastępuje przypadek drugi po słowach oznaczających miarę, wagę i. t. p urbo ville town Stadt городъ miasto loĝi habiter, loger lodge wohnen жить, квартировать mieszkać ant marque le participe actif ending of pres. part. act. in verbs bezeichnet das Participium praes. act. означаетъ причасіе настоящаго времени д&yat;йств. залога oznacza imieslów czynny czasu teraźniejsz aĉeti acheter buy kaufen покупать kupować aŭ ou or oder или albo, lub kulero cuillère spoon Löffel ложка łyżka forko fourchette fork Gabel вилы, вилка widły, widelec re de nouveau, de retour again, back wieder, zurück снова, назадъ znowu, napowrót mono argent (monnaie) money Geld деньги pieniądze prunti prêter lend, borrow leihen, borgen взаймы давать или брать pożyczać danki remercier thank danken благодарить dziękować por pour for für для, за dla, za peti prier request, beg bitten просить prosić ankaŭ aussi also auch также także post après after, behind nach, hinter посл&yat;, за po, za, potem kiam quand, lorsque when wann когда kiedy bezoni avoir besoin de need, want brauchen нуждаться potrzebować obl marque l&apostrof;adjectif numéral multiplicatif; ex. du deux ‐ duobla double ...fold; e.g. du two ‐ duobla twofold, duplex bezeichnet das Vervielfachungszahlwort; z.B. du zwei ‐ duobla zweifach означаетъ числительное множительное; напр. du два ‐ duobla двойной oznacza liczebnik wieloraki; np. du dwa ‐ duobla podwójny pagi payer pay zahlen платить płacić ŝtofo étoffe stuff, matter, goods Stoff вещество, матерія materja, materjał kosti coûter cost kosten стоить kosztować ĉiam toujours always immer всегда zawsze op marque ládjectif numéral collectif; ex. du deux ‐ duope à deux marks collective numerals; e.g. tri three ‐ triope three together Sammelzahlwort; z.B. du zwei ‐ duope selbander, zwei zusammen означаетъ числительное собирательное; напр. du два ‐ duope вдвоемъ oznacza liczebnik zbiorowy; np. du dwa ‐ duope we dwoje ĵeti jeter throw werfen бросать rzucać venki vaincre conquer siegen поб&yat;ждать zwyciężać ataki attaquer attack angreifen нападать atakować paĝo page (d&apostrof;un livre) page Seite (Buch-) страница stronica se si if wenn если jeżeli fini finir end, finish enden, beendigen кончать kończyć tuta entier, total whole ganz ц&yat;лый, весь cały

La feino (Daŭrigo).

En unu tago, kiam ŝi estis apud tiu fonto, venis al ŝi malriĉa virino, kiu petis ŝin, ke ŝi donu al ŝi trinki. Tre volonte, mia bona,; diris la bela knabino. Kaj ŝi tuj lavis sian kruĉon kaj ĉerpis akvon en la plej pura loko de la fonto kaj alportis al la virino, ĉiam subtenante la kruĉon, por ke la virino povu trinki pli oportune. Kiam la bona virino trankviligis sian soifon, ŝi diris al la knabino: Vi estas tiel bela, tiel bona kaj tiel honesta, ke mi devas fari al vi donacon (ĉar tio ĉi estis feino, kiu prenis sur sin la formon de malriĉa vilaĝa virino, por vidi, kiel granda estos la ĝentileco de tiu ĉi juna knabino). Mi faras al vi donacon, daŭrigis la feino, ke ĉe ĉiu vorto, kiun vi diros, el via buŝo eliros aŭ floro aŭ multekosta ŝtono.

fonto source fountain Quelle источникъ żródło riĉa riche rich reich богатый bogaty viro homme (sexe) man Mann мужчина, мужъ mężczyzna, mąż volonte volontiers willingly gern охотно chętnie tuj tout de suite, aussitôt immediate bald, sogleich сейчасъ natychmiast lavi laver wash waschen мыть myć sub sous under, beneath, below unter подъ pod teni tenir hold, grasp halten держать trzymać oportuna commode, qui est à propos opportune, suitable bequem удобный wygodny trankvila tranquille quiet ruhig спокойный spokojny soifi avoir soif thirst dursten жаждать pragnąć donaci faire cadeau make a present schenken дарить darować preni prendre take nehmen брать brać formo forme form Form форма forma, kształt vilaĝo village village Dorf деревня wieś ĝentila gentil, poli polite, gentle höflich в&yat;жливый grzeczny ĉe chez at bei у, при u, przy

Mi legas. ‐ Ci skribas (anstataŭ ci oni uzas ordinare vi). ‐ Li estas knabo, kaj ŝi estas knabino. ‐ La tranĉilo tranĉas bone, ĉar ĝi estas akra. ‐ Ni estas homoj. ‐ Vi estas infanoj. ‐ Ili estas rusoj. ‐ Kie estas la knaboj? ‐ Ili estas en la ĝardeno. ‐ Kie estas la knabinoj? ‐ Ili ankaŭ estas en la ĝardeno. ‐ Kie estas la tranĉiloj? ‐ Ili kuŝas sur la tablo. ‐ Mi vokas la knabon, kaj li venas. ‐ Mi vokas la knabinon, kaj ŝi venas. ‐ La infano ploras, ĉar ĝi volas manĝi. ‐ La infanoj ploras, ĉar ili volas manĝi. ‐ Knabo, vi estas neĝentila. ‐ Sinjoro, vi estas neĝentila. ‐ Sinjoroj, vi estas neĝentilaj. ‐ Mia hundo, vi estas tre fidela. ‐ Oni diras, ke la vero ĉiam venkas. ‐ En la vintro oni hejtas la fornojn. ‐ Kiam oni estas riĉa (aŭ riĉaj), oni havas multajn amikojn.

ci tu, toi, thou du ты ty anstataŭ au lieu de instead anstatt, statt вм&yat;сто zamiast uzi employer use gebrauchen употреблять używać tranĉi trancher, couper cut schneiden р&yat;зать rżnąć il instrument; ex. tondi tondre ‐ tondilo ciseaux; pafi tirer (coup de feu) ‐ pafilo fusil instrument; e.g. tondi shear ‐ tondilo scissors Werkzeug; z.B. tondi scheeren ‐ tondilo Scheere; pafi schieesen ‐ pafilo Flinte орудіе; напр. tondi стричь ‐ tondilo ножницы; pafi стр&yat;лять ‐ pafilo ружье narzędzie; np. tondi strzydz ‐ tondilo nożyce; pafi strzelać ‐ pafilo fuzya ruso russe Russian Russe русскій rossjanin ĝardeno jardin garden Garten садъ ogród voki appeler call rufen звать wołać voli vouloir wish, will wollen хот&yat;ть chcieć fidela fidèle faithful treu в&yat;рный wierny vero vérité true Wahrheit истина prawda vintro hiver winter Winter зима zima hejti chauffer, faire du feu heat (vb.) heizen топить (печку) palić (w piecu) forno fourneau, poële, four stove Ofen печь, печка piec

La feino (Daŭrigo).

Kiam tiu ĉi bela knabino venis domen, ŝia patrino insultis ŝin, kial ŝi revenis tiel malfrue de la fonto. Pardonu al mi, patrino, diris la malfeliĉa knabino, ke mi restis tiel longe. Kaj kiam ŝi parolis tiujn ĉi vortojn, elsaltis el ŝia buŝo tri rozoj, tri perloj kaj tri grandaj diamantoj. Kion mi vidas! diris ŝia patrino kun grandega miro. Ŝajnas al mi, ke el ŝia buŝo elsaltas perloj kaj diamantoj! De kio tio ĉi venas, mia filino? (Tio ĉi estis la unua fojo, ke ŝi nomis ŝin sia filino). La malfeliĉa infano rakontis al ŝi naive ĉion, kio okazis al ŝi, kaj, dum ŝi parolis, elfalis el ŝia buŝo multego da diamantoj. Se estas tiel, diris la patrino, mi devas tien sendi mian filinon. Marinjo, rigardu, kio eliras el la buŝo de via fratino, kiam ŝi parolas; ĉu ne estus al vi agrable havi tian saman kapablon? Vi devas nur iri al la fonto ĉerpi akvon; kaj kiam malriĉa virino petos de vi trinki, vi donos ĝin al ŝi ĝentile.

insulti injurier insult schelten, schimpfen ругать besztać, łajać kial pourquoi because, wherefore warum почему dlaczego frue de bonne heure early früh рано rano, wcześnie pardoni pardonner forgive verzeihen прощать przebaczać longa long long lang долгій, длинный długi salti sauter, bondir leap, jump springen прыгать skakać perlo perle pearl Perle жемчугъ perła granda grand great, tall gross большой, великій wielki, duźy diamanto diamant diamond Diamant алмазъ djament miri s&apostrof;étonner, admirer wonder sich wundern удивляться dziwić się ŝajni sembler seem scheinen казаться wydawać się nomi nommer, appeler name, nominate nennen называть naźywać naiva naïf naïve naiv наивный naiwny okazi avoir lieu, arriver happen vorfallen случаться zdarzać się dum pendant, tandis que while während пока, между т&yat;мъ какъ póki sendi envoyer send senden, schicken посылать posyłać kapabla capable, apte capable fähig способный zdolny

Li amas min, sed mi lin ne amas. ‐ Mi volis lin bati, sed li forkuris de mi. ‐ Diru al mi vian nomon. ‐ Ne skribu al mi tiajn longajn leterojn. ‐ Venu al mi hodiaŭ vespere. ‐ Mi rakontos al vi historion. ‐ Ĉu vi diros al mi la veron? ‐ La domo apartenas al li. ‐ Li estas mia onklo, ĉar mia patro estas lia frato. ‐ Sinjoro Petro kaj lia edzino tre amas miajn infanojn; mi ankaŭ tre amas iliajn (infanojn). ‐ Montru al ili vian novan veston. ‐ Mi amas min mem, vi amas vin mem, li amas sin mem, kaj ĉiu homo amas sin mem. ‐ Mia frato diris al Stefano, ke li amas lin pli, ol sin mem. ‐ Mi zorgas pri ŝi tiel, kiel mi zorgas pri mi mem; sed ŝi mem tute ne zorgas pri si kaj tute sin ne gardas. ‐ Miaj fratoj havis hodiaŭ gastojn; post la vespermanĝo niaj fratoj eliris kun la gastoj el sia domo kaj akompanis ilin ĝis ilia domo. ‐ Mi jam havas mian ĉapelon; nun serĉu vi vian. ‐ Mi lavis min en mia ĉambro, kaj ŝi lavis sin en sia ĉambro. ‐ La infano serĉis sian pupon; mi montris al la infano, kie kuŝas ĝia pupo. ‐ Oni ne forgesas facile sian unuan amon.

kuri courir run laufen б&yat;гать biegać, lecieć vespero soir evening Abend вечеръ wieczór ĉu est-ce que whether ob ли, разв&yat; czy edzo mari, époux married person, husband Gemahl супругъ małżonek montri montrer show zeigen показывать pokazywać nova nouveau new neu новый nowy vesti vêtir, habiller clothe ankleiden од&yat;вать odziewać, ubierać mem même (moi-, toi-, etc.) self selbst самъ sam zorgi avoir soin care, be anxious sorgen заботиться troszczyć się gardi garder guard hüten стеречь, беречь strzedz gasto hôte guest Gast гость gość akompani accompagner accompany begleiten сопровождать towarzyszyć ĝis jusqu&apostrof;à up to, until bis до do, aż serĉi chercher search suchen искать szukać pupo poupée doll Puppe кукла lalka forgesi oublier forget vergessen забывать zapominać facila facile easy leicht легкій łatwy, lekki

La feino (Daŭrigo).

Estus tre bele, respondis la filino malĝentile, ke mi iru al la fonto! ‐ Mi volas ke vi tien iru, diris la patrino, kaj iru tuj! La filino iris, sed ĉiam murmurante. Ŝi prenis la plej belan arĝentan vazon, kiu estis en la loĝejo. Apenaŭ ŝi venis al la fonto, ŝi vidis unu sinjorinon, tre riĉe vestitan, kiu eliris el la arbaro kaj petis de ŝi trinki (tio ĉi estis tiu sama feino, kiu prenis sur sin la formon kaj la vestojn de princino, por vidi, kiel granda estos la malboneco de tiu ĉi knabino). Ĉu mi venis tien ĉi, diris al ŝi la malĝentila kaj fiera knabino, por doni al vi trinki? Certe, mi alportis arĝentan vazon speciale por tio, por doni trinki al tiu ĉi sinjorino! Mia opinio estas: prenu mem akvon, se vi volas trinki. ‐ Vi tute ne estas ĝentila, diris la feino sen kolero. Bone, ĉar vi estas tiel servema, mi faras al vi donacon, ke ĉe ĉiu vorto, kiun vi parolos, eliros el via buŝo aŭ serpento aŭ rano.

us marque le conditionnel (ou le subjonctif) ending of conditional in verbs bezeichnet den Konditionalis (oder Konjunktiv) означаетъ условное наклоненіе (или сослагательное) oznacza tryb warunkowy murmuri murmurer, grommeler murmur murren, brummen ворчать mruczеć vazo vase vase Gefäss сосудъ naczynie arĝento argent (métal) silver Silber серебро srebro apenaŭ à peine scarcely kaum едва ledwie ar une réunion de certains objets; ex. arbo arbre ‐ arbaro forêt a collection of objects; e.g. arbo tree ‐ arbaro forest; ŝtupo step ‐ ŝtuparo stairs Sammlung gewisser Gegenstände; z.B. arbo Baum ‐ arbaro Wald; ŝtupo Stufe ‐ ŝtuparo Treppe, Leiter собраніе данныхъ предметовъ; напр. arbo дерево ‐ arbaro л&yat;съ; ŝtupo ступень ‐ ŝtuparo л&yat;стница zbiór danych przedmiotów; np. arbo drzewo ‐ arbaro las; ŝtupo szczebel ‐ ŝtuparo drabina princo prince prince Fürst, Prinz принцъ, князь książe certa certain certain, sure sicher, gewiss в&yat;рный, изв&yat;стный pewny speciala spécial special speciell спеціальный specjalny opinio opinion opinion Meinung мн&yat;ніе opinja koleri se fâcher be angry zürnen сердиться gniewać się servi servir serve dienen служить słuźyć em qui a le penchant, l&apostrof;habitude; ex. babili babiller ‐ babilema babillard inclined to; e.g. babili chatter ‐ babilema talkative geneigt, gewohnt; z.B. babili plaudern ‐ babilema geschwätzig склонный, им&yat;ющій привычку; напр. babili болтать ‐ babilema болтливый skłonny, przyzwyczajony; np. babili paplać ‐ babilema gadula serpento serpent serpent Schlange зм&yat;я wąź rano grenouille frog Frosch лягушка żaba

Nun mi legas, vi legas kaj li legas; ni ĉiuj legas. ‐ Vi skribas, kaj la infanoj skribas; ili ĉiuj sidas silente kaj skribas. ‐ Hieraŭ mi renkontis vian filon, kaj li ĝentile salutis min. ‐ Hodiaŭ estas sabato, kaj morgaŭ estos dimanĉo. ‐ Hieraŭ estis vendredo, kaj postmorgaŭ estos lundo. ‐ Antaŭ tri tagoj mi vizitis vian kuzon kaj mia vizito faris al li plezuron. ‐ Ĉu vi jam trovis vian horloĝon? ‐ Mi ĝin ankoraŭ ne serĉis; kiam mi finos mian laboron, mi serĉos mian horloĝon, sed mi timas, ke mi ĝin jam ne trovos. ‐ Kiam mi venis al li, li dormis; sed mi lin vekis. ‐ Se mi estus sana, mi estus feliĉa. ‐ Se li scius, ke mi estas tie ĉi, li tuj venus al mi. ‐ Se la lernanto scius bone sian lecionon, la instruanto lin ne punus. ‐ Kial vi ne respondas al mi? ‐ Ĉu vi estas surda aŭ muta? ‐ Iru for! ‐ Infano, ne tuŝu la spegulon! ‐ Karaj infanoj, estu ĉiam honestaj! ‐ Li venu, kaj mi pardonos al li. Ordonu al li, ke li ne babilu. ‐ Petu ŝin, ke ŝi sendu al mi kandelon. ‐ Ni estu gajaj, ni uzu bone la vivon, ĉar la vivo ne estas longa. ‐ Ŝi volas danci. ‐ Morti pro la patrujo estas agrable. ‐ La infano ne ĉesas petoli.

sidi être assis sit sitzen сид&yat;ть siedzieć silenti se taire be silent schweigen молчать milczeć hieraŭ hier yesterday gestern вчера wczoraj renkonti rencontrer meet begegnen встр&yat;чать spotykać saluti saluer salute, greet grüssen кланяться kłaniać się sabato samedi Saturday Sonnabend суббота sobota morgaŭ demain to-morrow morgen завтра jutro dimanĉo dimanche Sunday Sonntag воскресенье niedziela vendredo vendredi Friday Freitag пятница piątek lundo lundi Monday Montag понед&yat;льникъ poniedziałek viziti visiter visit besuchen пос&yat;щать odwiedzać kuzo cousin cousin Vetter, Cousin двоюродный братъ kuzyn plezuro plaisir pleasure Vergnügen удовольствіе przyjemność horloĝo horloge, montre clock Uhr часы zegar timi craindre fear fürchten бояться obawiać się dormi dormir sleep schlafen спать spać veki réveiller, éveiller wake, arouse wecken будить budzić scii savoir know wissen знать wiedzieć leciono leçon lesson Lektion урокъ lekcya instrui instruire, enseigner instruct, teach lehren учить uczyć puni punir punish strafen наказывать karać surda sourd deaf taub глухой głuchy muta muet dumb stumm н&yat;мой niemy tuŝi toucher touch rühren трогать ruszać, dotykać spegulo miroir looking-glass Spiegel зеркало zwierciadło kara cher dear theuer дорогой drogi ordoni ordonner order, command befehlen приказывать rozkazywać babili babiller chatter schwatzen, plaudern болтать paplać kandelo chandelle candle Licht, Kerze св&yat;ча świeca gaja gai gay, glad lustig веселый wesoły danci danser dance tanzen танцовать tańczyć morti mourir die sterben умирать umierać petoli faire le polisson, faire des bêtises be mischievous mutthwillig sein шалить swawolić uj qui porte, qui contient, qui est peuplé de; ex. pomo pomme ‐ pomujo pommier; cigaro cigare ‐ cigarujo porte-cigares; Turko Turc ‐ Turkujo Turquie containing, filled with; e. g. cigaro cigar ‐ cigarujo cigar-case; pomo apple ‐ pomujo apple-tree; Turko Turk ‐ Turkujo Turkey Behälter, Träger (d. h. Gegenstand worin... aufbewahrt wird,... Früchte tragende Pflanze, von... bevölkertes Land); z. B. cigaro Cigarre ‐ cigarujo Cigarrenbüchse; pomo Apfel ‐ pomujo Apfelbaum; Turko Türke ‐ Turkujo Türkei вм&yat;ститель, носитель (т. е. вещь, въ которой храниться...; растеніе несущее... или страна, заселенная...); напр. cigaro сигара ‐ cigarujo портъ-сигаръ; pomo яблоко ‐ pomujo яблоня; Turko Турокъ ‐ Turkujo Турція zawierający, noszący (t. j. przedmiot, w którym się coś przechowuje, roślina, która wydaje owoc, lub kraj, względem zaludniających go mieszkańców; np. cigaro cygaro ‐ cigarujo cygarnica; pomo jabłko ‐ pomujo jabłoń; Turko turek ‐ Turkujo Turcya

La feino (Daŭrigo).

Apenaŭ ŝia patrino ŝin rimarkis, ŝi kriis al ŝi: Nu, mia filino? ‐ Jes, patrino, respondis al ŝi la malĝentilulino, elĵetante unu serpenton kaj unu ranon. ‐ Ho, ĉielo! ekkriis la patrino, kion mi vidas? Ŝia fratino en ĉio estas kulpa; mi pagos al ŝi por tio ĉi! Kaj ŝi tuj kuris bati ŝin. La malfeliĉa infano forkuris kaj kaŝis sin en la plej proksima arbaro. La filo de la reĝo, kiu revenis de ĉaso, ŝin renkontis; kaj, vidante, ke ŝi estas tiel bela, li demandis ŝin, kion ŝi faras tie ĉi tute sola kaj pro kio ŝi ploras. ‐ Ho ve, sinjoro, mia patrino forpelis min el la domo.

rimarki remarquer remark merken, bemerken зам&yat;чать postrzegać, zauwaźać krii crier cry schreien кричать krzyczeć nu eh bien! well! nu!, nun ну! no! jes oui yes ja да tak ek indique une action qui commence ou qui est momentanée; ex. kanti chanter ‐ ekkanti commencer à chanter; krii crier ‐ ekkrii s&apostrof;écrier denotes sudden or momentary action; e. g. krii cry ‐ ekkrii cry out bezeichnet eine anfangende oder momentane Handlung; z. B. kanti singen ‐ ekkanti einen Gesang anstimmen; krii schreien ‐ ekkrii aufschreien начало или мгновенность; напр. kanti п&yat;ть ‐ ekkanti зап&yat;ть; krii кричать ‐ ekkrii вскрикнуть oznacza początek lub chwilowość; np. kanti śpiewać ‐ ekkanti zaśpiewać; krii krzyczeć ‐ ekkrii krzyknąć kulpa coupable blameable schuldig виноватый winny kaŝi cacher hide (vb.) verbergen прятать chować reĝo roi king König король, царь król ĉasi chasser (vénerie) hunt jagen, Jagd machen охотиться polować demandi demander, questionner demand, ask fragen спрашивать pytać sola seul only, alone einzig, allein единственный jedyny pro à cause de, pour for the sake of wegen ради dla ho oh! oh! o! och! о! охъ! o! och! ve malheur! woe! wehe! увы! biada! nestety!

Fluanta akvo estas pli pura, ol akvo staranta senmove. ‐ Promenante sur la strato, mi falis. ‐ Kiam Nikodemo batas Jozefon, tiam Nikodemo estas la batanto kaj Jozefo estas la batato. ‐ Al homo, pekinta senintence, Dio facile pardonas. ‐ Trovinte pomon, mi ĝin manĝis. ‐ La falinta homo ne povis sin levi. Ne riproĉu vian amikon, ĉar vi mem plimulte meritas riproĉon; li estas nur unufoja mensoginto dum vi estas ankoraŭ nun ĉiam mensoganto. ‐ La tempo pasinta jam neniam revenos; la tempon venontan neniu ankoraŭ konas. ‐ Venu, ni atendas vin, Savonto de la mondo. ‐ En la lingvo "Esperanto" ni vidas la estontan lingvon de la tuta mondo. ‐ Aŭgusto estas mia plej amata filo. ‐ Mono havata estas pli grava ol havita. ‐ Pasero kaptita estas pli bona, ol aglo kaptota. ‐ La soldatoj kondukis la arestitojn tra la stratoj. ‐ Li venis al mi tute ne atendite. ‐ Homo, kiun oni devas juĝi, estas juĝoto.

flui couler flow fliessen течь płynąć, cieknąć movi mouvoir move bewegen двигать ruszać strato rue street Strasse улица ulica fali tomber fall fallen падать padać at marque le participe présent passif ending of pres. part. pass. in verbs bezeichnet das Participium praes. passivi означаеть причастіе настоящаго времени страд. залога oznacza imiesłów bierny czasu teraźniejszego peki pécher sin sündigen гр&yat;шить grzeszyć int marque le participe passé du verbe actif ending of past part. act. in verbs bezeichnet das Participium perfecti activi означаетъ причастіе прошедшаго времени д&yat;йствит. залога oznacza imiesłów czynny czasu przeszłego intenci se proposer de intend beabsichtigen нам&yat;реваться zamierzać levi lever lift, raise aufheben поднимать podnosić riproĉi reprocher reproach vorwerfen упрекать zarzucać meriti mériter merit verdienen заслуживать zasługiwać mensogi mentir tell a lie lügen лгать kłamać pasi passer pass vergehen проходить przechodzić neniam ne... jamais never niemals никогда nigdy ont marque le participe futur d&apostrof;un verbe actif ending of fut. part. act. in verbs bezeichnet das Participium fut. act. означаетъ причастіе будущаго времени д&yat;йствит. залога oznacza imiesłów czynny czasu przyszłego neniu personne nobody Niemand никто nikt atendi attendre wait, expect warten, erwarten ждать, ожидать czekać savi sauver save retten спасать ratować mondo monde world Welt міръ świat lingvo langue, langage language Sprache языкъ, р&yat;чь język, mowa grava grave, important important wichtig важный ważny pasero passereau sparrow Sperling воробей wróbel kapti attraper catch fangen ловить chwytać aglo aigle eagle Adler орелъ orzeł ot marque le participe futur d&apostrof;un verbe passif ending of fut. part. pass. in verbs bezeichnet das Participium fut. pass. означаетъ причастіе будущ. времени страд. залога oznacza imiesłów bierny czasu przyszłego soldato soldat soldier Soldat солдатъ żolnierz konduki conduire conduct führen вести prowadzić aresti arrêter arrest verhaften арестовать aresztować tra à travers through durch черезъ, сквозь przez (wskroś) juĝi juger judge richten, urtheilen судить sądzić

La feino (Fino)

La reĝido, kiu vidis, ke el ŝia buŝo eliris kelke da perloj kaj kelke da diamantoj, petis ŝin, ke ŝi diru al li, de kie tio ĉi venas. Ŝi rakontis al li sian tutan aventuron. La reĝido konsideris, ke tia kapablo havas pli grandan indon, ol ĉio, kion oni povus doni dote al alia fraŭlino, forkondukis ŝin al la palaco de sia patro, la reĝo, kie li edziĝis je ŝi. Sed pri ŝia fratino ni povas diri, ke ŝi fariĝis tiel malaminda, ke ŝia propra patrino ŝin forpelis de si; kaj la malfeliĉa knabino, multe kurinte kaj trovinte neniun, kiu volus ŝin akcepti, baldaŭ mortis en angulo de arbaro.

kelke quelque some mancher, einige н&yat;который, н&yat;сколько niektóry, kilka aventuro aventure adventure Abenteuer приключеніе przygoda konsideri considérer consider betrachten, erwägen соображать zastanawiać się inda mérite, qui mérite, est digne worthy, valuable würdig, werth достойный godny, wart doto dot dowry Mitgift приданое posag palaco palais palace Schloss (Gebäude) дворецъ pałac iĝ se faire, devenir...; ex. pala pâle ‐ paliĝi pâlir; sidi être assis ‐ sidiĝi s&apostrof;asseoir to become; e. g. pala pale ‐ paliĝi turn pale; sidi sit ‐ sidiĝi become seated zu etwas werden, sich zu etwas veranlassen; z. B. pala blass ‐ paliĝi erblassen; sidi sitzen ‐ sidiĝi sich setzen д&yat;латься ч&yat;мъ нибудь, заставить себя; напр. pala бл&yat;дный ‐ paliĝi бл&yat;дн&yat;ть; sidi сид&yat;ть ‐ sidiĝi с&yat;сть stawać się czemś; np. pala blady ‐ paliĝi blednąć; sidi siedzieć ‐ sidiĝi usiąść je se traduit par différentes prépositions can be rendered by various prepositions kann durch verschiedene Präpositionen übersetzt werden можетъ быть переведено различным предлогами może być przetłomaczone za pomocą różnych przyimków propra propre (à soi) own (one&apostrof;s own) eigen собственный własny akcepti accepter accept annehmen принимать przyjmować baldaŭ bientôt soon bald сейчасъ, скоро zaraz angulo coin, angle corner, angle Winkel уголъ kąt

Nun li diras al mi la veron. ‐ Hieraŭ li diris al mi la veron. ‐ Li ĉiam diradis al mi la veron. ‐ Kiam vi vidis nin en la salono, li jam antaŭe diris al mi la veron (aŭ li estis dirinta al mi la veron). ‐ Li diros al mi la veron. ‐ Kiam vi venos al mi, li jam antaŭe diros al mi la veron (aŭ li estos dirinta al mi la veron; aŭ antaŭ ol vi venos al mi, li diros al mi la veron). ‐ Se mi petus lin, li dirus al mi la veron. ‐ Mi ne farus la eraron, se li antaŭe dirus al mi la veron (aŭ se li estus dirinta al mi la veron). ‐ Kiam mi venos, diru al mi la veron. ‐ Kiam mia patro venos, diru al mi antaŭe la veron (aŭ estu dirinta al mi la veron). ‐ Mi volas diri al vi la veron. ‐ Mi volas, ke tio, kion mi diris, estu vera (aŭ mi volas esti dirinta la veron).

salono salоn saloon Salon залъ salon os marque le futur ending of future tense in verbs bezeichnet das Futur означаетъ будущее время oznacza czas przyszły

Mi estas amata. Mi estis amata. Mi estos amata. Mi estus amata. Estu amata. Esti amata. ‐ Vi estas lavita. Vi estis lavita. Vi estos lavita. Vi estus lavita. Estu lavita. Esti lavita. ‐ Li estas invitota. Li estis invitota. Li estos invitota. Li estus invitota. Estu invitota. Esti invitota. ‐ Tiu ĉi komercaĵo estas ĉiam volonte aĉetata de mi. ‐ La surtuto estas aĉetita de mi, sekve ĝi apartenas al mi. ‐ Kiam via domo estis konstruata, mia domo estis jam longe konstruita. ‐ Mi sciigas, ke de nun la ŝuldoj de mia filo ne estos pagataj de mi. ‐ Estu trankvila, mia tuta ŝuldo estos pagita al vi baldaŭ. ‐ Mia ora ringo ne estus nun tiel longe serĉata, se ĝi ne estus tiel lerte kaŝita de vi. ‐ Laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj; sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojn. ‐ Honesta homo agas honeste. ‐ La pastro, kiu mortis antaŭ nelonge (aŭ antaŭ nelonga tempo), loĝis longe en nia urbo. ‐ Ĉu hodiaŭ estas varme aŭ malvarme? ‐ Sur la kameno inter du potoj staras fera kaldrono; el la kaldrono, en kiu sin trovas bolanta akvo, eliras vaporo; tra la fenestro, kiu sin trovas apud la pordo, la vaporo iras sur la korton.

inviti inviter invite einladen приглашать zapraszać komerci commercer trade handeln, Handel treiben торговать handlować aĵ quelque chose possédant une certaine qualité ou fait d&apostrof;une certaine matière: ex. molа mou ‐ molaĵo partie molle d&apostrof;une chose made from or possessing the quality of; e. g. malnova old ‐ malnovaĵo old things frukto fruit ‐ fruktaĵo something made from fruit etwas von einer gewissen Eigenschaft, oder aus einem gewissen Stoffe; z. B. malnova alt ‐ malnovaĵo altes Zeug; frukto Frucht ‐ fruktaĵo etwas aus Früchten bereitetes н&yat;что съ даннымъ качествомъ или изъ даннаго матеріала; напр. molа мягкій ‐ molaĵо мякишъ; fruktо плодъ ‐ fruktaĵо н&yat;что приготовленное изъ плодовъ oznacza przedmiot posiadający pewną własność albo zrobiony z pewnego materjału; np. malnova stary ‐ malnovaĵo starzyzna; frukto owoc ‐ fruktaĵo coś zrobineego z owoców sekvi suivre follow folgen сл&yat;довать nastąpić konstrui construire construct, build bauen строить budować ŝuldi devoir (dette) owe schulden быть должнымъ być dłużnym oro or (métal) gold Gold золото złoto ringo anneau ring (subst.) Ring кольцо pierścień lerta adroit, habile skilful geschickt, gewandt ловкій zręczny projekto projet project Entwurf проектъ projekt inĝeniero ingénieur engineer Ingenieur инженеръ inżynier fero fer iron Eisen жел&yat;зо żelazo vojo route, voie way, road Weg дорога droga agi agir act handeln, verfahren поступать postępować pastro prêtre, pasteur priest, pastor Priester жрецъ, священникъ kapłan kameno cheminée fire-place Kamin каминъ kominek poto pot pot Topf горшокъ garnek kaldrono chaudron kettle Kessel котелъ kocioł boli bouillir boil sieden кип&yat;ть kipieć, wrzeć vaporo vapeur steam Dampf паръ para pordo porte door Thür дверь drzwi korto cour yard, court Hof дворъ podwórze

Kie vi estas? ‐ Mi estas en la ĝardeno. ‐ Kien vi iras? ‐ Mi iras en la ĝardenon. ‐ La birdo flugas en la ĉambro (= ĝi estas en la ĉambro kaj flugas en ĝi). ‐ La birdo flugas en la ĉambron (= ĝi estas ekster la ĉambro kaj flugas nun en ĝin). ‐ Mi vojaĝas en Hispanujo. ‐ Mi vojaĝas en Hispanujon. ‐ Mi sidas sur seĝo kaj tenas la piedojn sur benketo. ‐ Mi metis la manon sur la tablon. ‐ El sub la kanapo la muso kuris sub la liton, kaj nun ĝi kuras sub la lito. ‐ Super la tero sin trovas aero. ‐ Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo. ‐ Mi staras ekster la domo, kaj li estas interne. ‐ En la salono estis neniu krom li kaj lia fianĉino. ‐ La hirundo flugis trans la riveron, ĉar trans la rivero sin trovis aliaj hirundoj. ‐ Mi restas tie ĉi laŭ la ordono de mia estro. ‐ Kiam li estis ĉe mi, li staris tutan horon apud la fenestro. ‐ Li diras, ke mi estas atenta. ‐ Li petas, ke mi estu atenta. ‐ Kvankam vi estas riĉa, mi dubas, ĉu vi estas feliĉa. ‐ Se vi scius, kiu li estas, vi lin pli estimus. ‐ Se li jam venis, petu lin al mi. ‐ Ho, Dio! kion vi faras! ‐ Ha, kiel bele! ‐ For de tie ĉi! ‐ Fi, kiel abomene! ‐ Nu, iru pli rapide!

ekster hors, en dehors de outside, besides ausser, ausserhalb вн&yat; zewnątrz vojaĝi voyager voyage reisen путешествовать podróżować piedo pied foot Fuss, Bein нога noga benko banc bench Bank скамья ławka et marque diminution, décroissance; ex. muro mur ‐ mureto petit mur; ridi rire ‐ rideti sourire denotes diminution of degree; e. g. ridi laugh ‐ rideti smile bezeichnet eine Verkleinerung oder Schwächung; z. B. muro Wand ‐ mureto Wändchen; ridi lachen ‐ rideti lächeln означаетъ уменьшеніе или ослабленіе степени; напр. muro ст&yat;на ‐ mureto ст&yat;нка; ridi см&yat;яться ‐ rideti улыбаться oznacza zmniejszenie lub osłabienie stopnia; np. muro ściana ‐ mureto ścianka; ridi śmiać się ‐ rideti uśmiechać się meti mettre put, place hinthun д&yat;ть; класть podziać kanapo canapé sofa, lounge Kanapee диванъ kanapa muso souris mouse Maus мышь mysź lito lit bed Bett кровать łóżko super au dessus de over, above über, oberhalb надъ nad aero air air Luft воздухъ powietrze kafo café coffee Kaffee кофе kawa teo thé tea Thee чай herbata sukero sucre sugar Zucker сахаръ cukier kremo crème cream Schmant, Sahne сливки śmietana interne à l&apostrof;intérieur, dedans within innerhalb внутри wewnątrz fianĉo fiancé betrothed person Bräutigam женихъ narzeczony hirundo hirondelle swallow Schwalbe ласточка jaskółka trans au delà across jenseit черезъ, надъ przez rivero rivière, fleuve river Fluss р&yat;ка rzeka estro chef chief Vorsteher начальникъ zwierzchnik atenta attentif attentive aufmerksam внимательный uważny kvankam quoique although obgleich хотя chociaź dubi douter doubt zweifeln сомн&yat;ваться wątpić estimi estimer esteem schätzen, achten уважать szanować fi fi donc! fie! pfui! фи, тьфу fe! abomeno abomination abomination Abscheu отвращеніе odraza rapida rapide, vite quick, rapid schnell быстрый prędki

La artikolo la estas uzata tiam, kiam ni parolas pri personoj aŭ objektoj konataj. Ĝia uzado estas tia sama kiel en la aliaj lingvoj. La personoj, kiuj ne komprenas la uzadon de la artikolo (ekzemple rusoj aŭ poloj, kiuj ne scias alian lingvon krom sia propra), povas en la unua tempo tute ne uzi la artikolon, ĉar ĝi estas oportuna sed ne necesa. Anstataŭ la oni povas ankaŭ diri l&apostrof; (sed nur post prepozicio, kiu finiĝas per vokalo). ‐ Vortoj kunmetitaj estas kreataj per simpla kunligado de vortoj; oni prenas ordinare la purajn radikojn, sed, se la bonsoneco aŭ la klareco postulas, oni povas ankaŭ preni la tutan vorton, t. e. la radikon kune kun ĝia gramatika finiĝo. Ekzemploj: skribtablo aŭ skribotablo (= tablo, sur kiu oni skribas); internacia (= kiu estas inter diversaj nacioj); tutmonda (= de la tuta mondo); unutaga (= kiu daŭras unu tagon); unuataga (= kiu estas en la unua tago); vaporŝipo (= ŝipo, kiu sin movas per vaporo); matenmanĝi, tagmanĝi, vespermanĝi; abonpago (= pago por la abono).

artikolo article article Artikel членъ, статья artykuł, przedimek tiam alors then dann тогда wtedy objekto objet object Gegenstand предметъ przedmiot tia tel such solcher такой taki kompreni comprendre understand verstehen понимать rozumieć ekzemplo exemple example Beispiel прим&yat;ръ przykład polo Polonais Pole Pole Полякъ Polak necesa nécessaire necessary nothwendig необходимый niezbędny prepozicio préposition preposition Vorwort предлогъ przyimek vokalo voyelle vowel Vokal гласная samogłoska kunmeti composer compound zusammensetzen слагать składać simpla simple simple einfach простой prosty, zwyczajny ligi lier bind, tie binden связывать wiązać radiko racine root Wurzel корень korzeń soni sonner, rendre des sons sound tönen, lauten звучать brzmieć klara clair clear klar ясный jasny postuli exiger, requérir require, claim fordern требовать żądać gramatiko grammaire grammar Grammatik грамматика gramatyka nacio nation nation Nation нація, народъ naród, nacja diversa divers various, diverse verschieden различный różny ŝipo navire ship Schiff корабль okręt matenmanĝi déjeuner breakfast frühstücken завтракать śniadać aboni abonner subscribe abonniren подписываться prenumerować

Ĉiuj prepozicioj per si mem postulas ĉiam nur la nominativon. Se ni iam post prepozicio uzas la akuzativon, la akuzativo tie dependas ne de la prepozicio, sed de aliaj kaŭzoj. Ekzemple: por esprimi direkton, ni aldonas al la vorto la finon n; sekve: tie (= en tiu loko), tien (= al tiu loko); tiel same ni ankaŭ diras: la birdo flugis en la ĝardenon, sur la tablon, kaj la vortoj ĝardenon, tablon staras tie ĉi en akuzativo ne ĉar la prepozicioj en kaj sur tion ĉi postulas, sed nur ĉar ni volis esprimi direkton, t. e. montri, ke la birdo sin ne trovis antaŭe en la ĝardeno aŭ sur la tablo kaj tie flugis, sed ke ĝi de alia loko flugis al la ĝardeno, al la tablo (ni volas montri, ke la ĝardeno kaj tablo ne estis la loko de la flugado, sed nur la celo de la flugado); en tiaj okazoj ni uzus la finiĝon n tute egale ĉu ia prepozicio starus aŭ ne. ‐ Morgaŭ mi veturos Parizon (aŭ en Parizon). ‐ Mi restos hodiaŭ dome. ‐ Jam estas tempo iri domen. ‐ Ni disiĝis kaj iris en diversajn flankojn: mi iris dekstren, kaj li iris maldekstren. ‐ Flanken, sinjoro! ‐ Mi konas neniun en tiu ĉi urbo. ‐ Mi neniel povas kompreni, kion vi parolas. ‐ Mi renkontis nek lin, nek lian fraton (aŭ mi ne renkontis lin, nek lian fraton).

nominativo nominatif nominative Nominativ именительный падежъ pierwszy przypadek iam jamais, un jour at any time, ever irgend wann когда-нибудь kiedyś akuzativo accusatif accusative Accusativ винительный падежъ czwarty przypadek tie là-bas, là, y there dort тамъ tam dependi dépendre depend abhängen завис&yat;ть zależeć kaŭzo cause cause Ursache причина przyczyna esprimi exprimer express ausdrücken выражать wyrażać direkti diriger direct richten направлять kierować celi viser aim zielen ц&yat;литься celować egala égal equal gleich одинаковый jednakowy ia quelconque of any kind irgend welcher какой-нибудь jakiś veturi aller, partir journey, travel fahren &yat;хать jechać dis marque division, dissémination; ex. iri aller ‐ disiri se séparer, aller chacun de son côté has the same force as the English prefix dis; e. g. semi sow ‐ dissemi disseminate; ŝiri tear ‐ disŝiri tear to pieces zer-; z. B. ŝiri reissen ‐ disŝiri zerreissen раз-; напр. ŝiri рвать ‐ disŝiri разрывать roz-; np. ŝiri rwać ‐ disŝiri rozrywać flanko côté side Seite сторона strona dekstra droit, droite right-hand recht правый prawy neniel nullement, en aucune façon nohow keineswegs, auf keine Weise никакъ w żaden sposób nek --- nek ni ‐ ni neither ‐ nor weder ‐ noch ни ‐ ни ani ‐ ani

Se ni bezonas uzi prepozicion kaj la senco ne montras al ni, kian prepozicion uzi, tiam ni povas uzi la komunan prepozicion je. Sed estas bone uzadi la vorton je kiel eble pli malofte. Anstataŭ la vorto je ni povas ankaŭ uzi akuzativon sen prepozicio. ‐ Mi ridas je lia naiveco (aŭ mi ridas pro lia naiveco, aŭ: mi ridas lian naivecon). ‐ Je la lasta fojo mi vidas lin ĉe vi (aŭ: la lastan fojon). ‐ Mi veturis du tagojn kaj unu nokton. ‐ Mi sopiras je mia perdita feliĉo (aŭ: mian perditan feliĉon). ‐ El la dirita regulo sekvas, ke se ni pri ia verbo ne scias, ĉu ĝi postulas post si la akuzativon (t. e. ĉu ĝi estas aktiva) aŭ ne, ni povas ĉiam uzi la akuzativon. Ekzemple, ni povas diri obei al la patro kaj obei la patron (anstataŭ obei je la patro). Sed ni ne uzas la akuzativon tiam, kiam la klareco de la senco tion ĉi malpermesas; ekzemple: ni povas diri pardoni al la malamiko kaj pardoni la malamikon, sed ni devas diri ĉiam pardoni al la malamiko lian kulpon.

senco sens, acception sense Sinn смыслъ sens, znaczenie komuna commun common gemeinsam общій ogólny, wspólny ebla possible able, possible möglich возможный możliwy ofte souvent often oft часто często ridi rire laugh lachen см&yat;яться śmiać się lasta dernier last, latest letzt посл&yat;дній ostatni sopiri soupirer sigh, long for sich sehnen тосковать tęsknić regulo règle rule Regel правило prawidło verbo verbe verb Zeitwort глаголъ czasownik obei obéir obey gehorchen повиноваться być posłusznym permesi permettre permit, allow erlauben позволять pozwalać

Ia, ial, iam, ie, iel, ies, io, iom, iu. ‐ La montritajn naŭ vortojn ni konsilas bone ellerni, ĉar el ili ĉiu povas jam fari al si grandan serion da aliaj pronomoj kaj adverboj. Se ni aldonas al ili la literon k, ni ricevas vortojn demandajn aŭ rilatajn: kia, kial, kiam, kie, kiel, kies, kio, kiom, kiu. Se ni aldonas la literon t, ni ricevas vortojn montrajn: tia, tial, tiam, tie, tiel, ties, tio, tiom, tiu. Aldonante la literon ĉ, ni ricevas vortojn komunajn: ĉia, ĉial, ĉiam, ĉie, ĉiel, ĉies, ĉio, ĉiom, ĉiu. Aldonante la prefikson nen, ni ricevas vortojn neajn: nenia, nenial, neniam, nenie, neniel, nenies, nenio, neniom, neniu. Aldonante al la vortoj montraj la vorton ĉi, ni ricevas montron pli proksiman; ekzemple: tiu (pli malproksima), tiu ĉi (aŭ ĉi tiu) (pli proksima); tie (malproksime), tie ĉi aŭ ĉi tie (proksime). Aldonante al la vortoj demandaj la vorton ajn, ni ricevas vortojn sendiferencajn: kia ajn, kial ajn, kiam ajn, kie ajn, kiel ajn, kies ajn, kio ajn, kiom ajn, kiu ajn. Ekster tio el la diritaj vortoj ni povas ankoraŭ fari aliajn vortojn, per helpo de gramatikaj finiĝoj kaj aliaj vortoj (sufiksoj); ekzemple: tiama, ĉiama, kioma, tiea, ĉi-tiea, tieulo, tiamulo k. t. p. (= kaj tiel plu).

ia quelconque, quelque of any kind irgend welcher какой-нибудь jakiś ial pour une raison quelconque for any cause irgend warum почему-нибудь dla jakiejś przyczyny iam jamais, un jour at any time, ever irgend wann, einst когда-нибудь kiedyś ie quelque part any where irgend wo гд&yat;-нибудь gdzieś iel d&apostrof;une manière quelconque anyhow irgend wie какъ-нибудь jakoś ies de quelqu&apostrof;un anyone&apostrof;s irgend jemandes чей-нибудь czyjś io quelque chose anything etwas что-нибудъ coś iom quelque peu any quantity ein wenig, irgend wie viel сколько-нибудь ilekolwiek iu quelqu&apostrof;un any one jemand кто-нибудь ktoś konsili conseiller advise, counsel rathen сов&yat;товать radzić serio série series Reihe рядъ, серія serya pronomo pronom pronoun Fürwort м&yat;стоименіе zaimek adverbo adverbe adverb Nebenwort нар&yat;чіе przysłówek litero lettre (de l&apostrof;alphabet) letter (of the alphabet) Buchstabe буква litera rilati concerner; avoir rapport à be related to sich beziehen относиться odnosić się prefikso préfixe prefix Präfix приставка przybranka ajn que ce soit ever auch nur бы-ни kolwiek, bądź diferenci différer (v. n.) differ sich unterscheiden различаться różnic się helpi aider help helfen помогать pomagać sufikso suffixe suffix Suffix суффиксъ przyrostek

Lia kolero longe daŭris. ‐ Li estas hodiaŭ en kolera humoro. ‐ Li koleras kaj insultas. ‐ Li fermis kolere la pordon. ‐ Lia filo mortis kaj estas nun malviva. ‐ La korpo estas morta, la animo estas senmorta. ‐ Li estas morte malsana, li ne vivos pli, ol unu tagon. ‐ Li parolas, kaj lia parolo fluas dolĉe kaj agrable. ‐ Ni faris la kontrakton ne skribe, sed parole. ‐ Li estas bona parolanto. ‐ Starante ekstere, li povis vidi nur la eksteran flankon de nia domo. ‐ Li loĝas ekster la urbo. ‐ La ekstero de tiu ĉi homo estas pli bona, ol lia interno. ‐ Li tuj faris, kion mi volis, kaj mi dankis lin por la tuja plenumo de mia deziro. ‐ Kia granda brulo! kio brulas? ‐ Ligno estas bona brula materialo. ‐ La fera bastono, kiu kuŝis en la forno, estas nun brule varmega. ‐ Ĉu li donis al vi jesan respondon aŭ nean? Li eliris el la dormoĉambro kaj eniris en la manĝoĉambron. ‐ La birdo ne forflugis: ĝi nur deflugis de la arbo, alflugis al la domo kaj surflugis sur la tegmenton. ‐ Por ĉiu aĉetita funto da teo tiu ĉi komercisto aldonas senpage funton da sukero. ‐ Lernolibron oni devas ne tralegi, sed tralerni. ‐ Li portas rozokoloran superveston kaj teleroforman ĉapelon. ‐ En mia skribotablo sin trovas kvar tirkestoj. ‐ Liaj lipharoj estas pli grizaj, ol liaj vangharoj.

humoro humeur humor Laune расположеніе духа humor fermi fermer shut schliessen, zumachen запирать zamykać korpo corps body Körper т&yat;ло ciało animo âme soul Seele душа dusza kontrakti contracter contract einen Vertrag abschliessen заключать договоръ zawierać umowę um suffixe peu employé, et qui reçoit différents sens aisément suggérés par le contexte et la signification de la racine à laquelle il est joint this syllable has no fixed meaning Suffix von verschiedener Bedeutung суффиксъ безъ постояннаго значенія przyrostek nie mający stlałego znaczenia plenumi accomplir fulfil, accomplish erfüllen исполнять spełniać bruli brûler (être en feu) burn (v. n.) brennen (v. n.) гор&yat;ть palić się ligno bois wood (the substance) Holz дерево, дрова drzewo, drwa materialo matière material Stoff матеріялъ materjał bastono bâton stick Stock палка kij, laska tegmento toit roof Dach крыша dach funto livre pound Pfund фунтъ funt ist marque la profession; ex. boto botte ‐ botisto bottier; maro mer ‐ maristo marin person occupied with; e. g. boto boot ‐ botisto boot-maker; maro sea ‐ maristo sailor sich mit etwas beschäftigend; z. B. boto Stiefel ‐ botisto Schuster; maro Meer ‐ maristo Seeman занимающійся; напр. boto сапогъ ‐ botisto сапожникъ; maro море ‐ maristo морякъ zajmujący się; np. boto but ‐ botisto szewc; maro morze ‐ maristo marynarz koloro couleur color Farbe краска, цв&yat;тъ kolor supre en haut above, upper oben вверху na górze telero assiette plate Teller тарелка talerz tero terre earth Erde земля ziemia kesto caisse, coffre chest, box Kiste, Kasten, Lade ящикъ skrzynia lipo lèvre lip Lippe губа warga haro cheveu hair Haar волосъ włos griza gris grey grau с&yat;рый, с&yat;дой szary, siwy vango joue check Wange щека policzek

Teatramanto ofte vizitas la teatron kaj ricevas baldaŭ teatrajn manierojn. ‐ Kiu okupas sin je meĥaniko, estas meĥanikisto, kaj kiu okupas sin je ĥemio, estas ĥemiisto. ‐ Diplomatiiston oni povas ankaŭ nomi diplomato, sed fizikiston oni ne povas nomi fiziko, ĉar fiziko estas la nomo de la scienco mem. ‐ La fotografisto fotografis min, kaj mi sendis mian fotografaĵon al mia patro. ‐ Glaso de vino estas glaso, en kiu antaŭe sin trovis vino, aŭ kiun oni uzas por vino; glaso da vino estas glaso plena je vino. ‐ Alportu al mi metron da nigra drapo (Metro de drapo signifus metron, kiu kuŝis sur drapo, aŭ kiu estas uzata por drapo). ‐ Mi aĉetis dekon da ovoj. ‐ Tiu ĉi rivero havas ducent kilometrojn da longo. ‐ Sur la bordo de la maro staris amaso da homoj. ‐ Multaj birdoj flugas en la aŭtuno en pli varmajn landojn. ‐ Sur la arbo sin trovis multe (aŭ multo) da birdoj. ‐ Kelkaj homoj sentas sin la plej feliĉaj, kiam ili vidas la suferojn de siaj najbaroj. ‐ En la ĉambro sidis nur kelke da homoj. ‐ Da post ia vorto montras, ke tiu ĉi vorto havas signifon de mezuro.

teatro theâtre theatre Theater театръ teatr maniero manière, façon manner Manier, Weise, Art способъ, манера sposób, manjera okupi occuper occupy einnehmen, beschäftigen занимать zajmować meĥaniko mécanique mechanics Mechanik механика mechanika ĥemio chimie chemistry Chemie химія chemia diplomatio diplomatie diplomacy Diplomatie дипломатія dyplomacja fiziko phyique phyics Phyik физика fizyka scienco science science Wissenschaft наука nauka glaso verre (à boire) glass Glas (Gefäss) стаканъ szklanka nigra noir black schwarz черный czarny drapo drap woollen goods Tuch (wollenes Gewebe) сукно sukno signifi signifier signify, mean bezeichnen, bedeuten означать oznaczać ovo œuf egg Ei яйцо jajko bordo bord, rivage shore Ufer берегъ brzeg maro mer sea Meer море morze amaso amas, foule crowd, mass Haufen, Menge куча, толпа kupa, tłum aŭtuno automne autumn Haufen, Menge осень jesień lando pays land, country Land страна kraj suferi souffrir, endurer suffer leiden страдать cierpieć najbaro voisin neighbour Nachbar сос&yat;дъ sąsiad mezuri mesurer measure messen м&yat;рить mierzyć

Mia frato ne estas granda, sed li ne estas ankaŭ malgranda: li estas de meza kresko. ‐ Li estas tiel dika, ke li ne povas trairi tra nia mallarĝa pordo. ‐ Haro estas tre maldika. ‐ La nokto estis tiel malluma, ke ni nenion povis vidi eĉ antaŭ nia nazo. ‐ Tiu ĉi malfreŝa pano estas malmola, kiel ŝtono. ‐ Malbonaj infanoj amas turmenti bestojn. ‐ Li sentis sin tiel malfeliĉa, ke li malbenis la tagon, en kiu li estis naskita. ‐ Ni forte malestimas tiun ĉi malnoblan homon. ‐ La fenestro longe estis nefermita; mi ĝin fermis, sed mia frato tuj ĝin denove malfermis. ‐ Rekta vojo estas pli mallonga, ol kurba. ‐ La tablo staras malrekte kaj kredeble baldaŭ renversiĝos. ‐ Li staras supre sur la monto kaj rigardas malsupren sur la kampon. ‐ Malamiko venis en nian landon. ‐ Oni tiel malhelpis al mi, ke mi malbonigis mian tutan laboron. ‐ La edzino de mia patro estas mia patrino kaj la avino de miaj infanoj. ‐ Sur la korto staras koko kun tri kokinoj. ‐ Mia fratino estas tre bela knabino. ‐ Mia onklino estas bona virino. ‐ Mi vidis vian avinon kun ŝiaj kvar nepinoj kaj kun mia nevino. ‐ Lia duonpatrino estas mia bofratino. ‐ Mi havas bovon kaj bovinon. ‐ La juna vidvino fariĝis denove fianĉino.

mezo milieu middle Mitte средина środek kreski croître grow, increase wachsen рости rosnąć dika gros thick, fat dick толстый gruby larĝa large broad breit широкій szeroki lumi luire light leuchten св&yat;тить świecić mola mou soft weich мягкій miękki turmenti tourmenter torment quälen, martern мучить męczyć senti ressentir, éprouver feel, perceive fühlen чувствовать czuć beni bénir bless segnen благословлять błogosławić nobla noble noble edel благородный szlachetny rekta droit, direct straight gerade прямой prosty kurba courbe, tortueux curved krumm кривой krzywy kredi croire believe glauben в&yat;рить wierzyć renversi renverser upset umwerfen, umstürzen опрокидывать przewracać monto montagne mountain Berg гора góra kampo champ, campagne field Feld поле pole koko coq cock Hahn п&yat;тухъ kogut nepo petit-fils grandson Enkel внукъ wnuk nevo neveu nephew Neffe племянникъ siostrzeniec, bratanek bo marque la parenté résultant du mariage; ex. patro père ‐ bopatro beau-père relation by marriage; e. g. patrino mother ‐ bopatrino mother-in-law durch Heirath erworben; z. B. patro Vater ‐ bopatro Schwiegervater; frato Bruder ‐ bofrato Schwager пріобр&yat;тенный бракомъ; напр. patro отецъ ‐ bopatro тесть, свекоръ; frato братъ ‐ bofrato шуринъ, зять, деверь, nabyty przez małżeństwo; np. patro ojciec ‐ bopatro teść; frato brat ‐ bofrato szwagier duonpatro beau-père step-father Stiefvater отчимъ ojczym bovo bœuf ox Ochs быкъ byk

La tranĉilo estis tiel malakra, ke mi ne povis tranĉi per ĝi la viandon kaj mi devis uzi mian poŝan tranĉilon. ‐ Ĉu vi havas korktirilon, por malŝtopi la botelon? ‐ Mi volis ŝlosi la pordon, sed mi perdis la ŝlosilon. ‐ Ŝi kombas al si la harojn per arĝenta kombilo. ‐ En somero ni veturas per diversaj veturiloj, kaj en vintro ni veturas per glitveturilo. ‐ Hodiaŭ estas bela frosta vetero, tial mi prenos miajn glitilojn kaj iros gliti. ‐ Per hakilo ni hakas, per segilo ni segas, per fosilo ni fosas, per kudrilo ni kudras, per tondilo ni tondas, per sonorilo ni sonoras, per fajfilo ni fajfas. ‐ Mia skribilaro konsistas el inkujo, sablujo, kelke da plumoj, krajono kaj inksorbilo. ‐ Oni metis antaŭ mi manĝilaron, kiu konsistis el telero, kulero, tranĉilo, forko, glaseto por brando, glaso por vino kaj telertuketo. ‐ En varmega tago mi amas promeni en arbaro. ‐ Nia lando venkos, ĉar nia militistaro estas granda kaj brava. ‐ Sur kruta ŝtuparo li levis sin al la tegmento de la domo. ‐ Mi ne scias la lingvon hispanan, sed per helpo de vortaro hispana-germana mi tamen komprenis iom vian leteron. ‐ Sur tiuj ĉi vastaj kaj herboriĉaj kampoj paŝtas sin grandaj brutaroj, precipe aroj da bellanaj ŝafoj.

viando viande meat, flesh Fleisch мясо mięso poŝo poche pocket Tasche карманъ kieszeń korko bouchon cork Kork пробка korek tiri tirer draw, pull, drag ziehen тянуть ciągnąć ŝtopi boucher stop, fasten down stopfen затыкать zatykać botelo bouteille bottle Flasche бутылка butelka ŝlosi fermer à clef lock, fasten schliessen запирать на ключъ zamykać na klucz kombi peigner comb kämmen чесать czesać somero été summer Sommer л&yat;то lato gliti glisser sakte gleiten, glitschen скользить, кататься ślizgać się frosto gelée frost Frost морозъ mróz vetero temps (température) weather Wetter погода pogoda haki hacher, abattre hew, chop hauen, hacken рубить rąbać segi scier saw sägen пилить piłować fosi creuser dig graben копать kopać kudri coudre sew nähen шить szyć tondi tondre clip, shear scheeren стричь strzydz sonori tinter give out a sound (as a bell) klingen звен&yat;ть brzęczeć, dzwonić fajfi siffler whistle pfeifen свистать świstać inko encre ink Tinte чернила atrament sablo sable sand Sand песокъ piasek sorbi humer sip schlürfen хлебать chlipać brando eau-de-vie brandy Branntwein водка wódka tuko mouchoir cloth Tuch (Hals-, Schnupf- etc.) платокъ chustka militi guerroyer fight Krieg führen воевать wojować brava brave, solide valliant, brave tüchtig д&yat;льный, удалый dzielny, chwacki kruta roide, escarpé steep steil крутой stromy ŝtupo marche, échelon step Stufe ступень stopień Hispano Espagnol Spaniard Spanier Испанецъ Hiszpan Germano Allemand German Deutscher Н&yat;мецъ Niemiec tamen pourtant, néanmoins however, nevertheless doch, jedoch однако jednak vasta vaste, étendu wide, vast weit, geräumig обширный, просторный obszerny herbo herbe grass Gras трава trawa paŝti paître pasture, feed animals weiden lassen пасти paść bruto brute, bétail brute Vieh скотъ bydło precipe principalement, surtout particularly besonders, vorzüglich преимущественно szczególnie lano laine wool Wolle шерсть wełna ŝafo mouton sheep Schaf овца owca

Vi parolas sensencaĵon, mia amiko. ‐ Mi trinkis teon kun kuko kaj konfitaĵo. ‐ Akvo estas fluidaĵo. ‐ Mi ne volis trinki la vinon, ĉar ĝi enhavis en si ian suspektan malklaraĵon. ‐ Sur la tablo staris diversaj sukeraĵoj. ‐ En tiuj ĉi boteletoj sin trovas diversaj acidoj: vinagro, sulfuracido, azotacido kaj aliaj. ‐ Via vino estas nur ia abomena acidaĵo. ‐ La acideco de tiu ĉi vinagro estas tre malforta. ‐ Mi manĝis bongustan ovaĵon. ‐ Tiu ĉi granda altaĵo ne estas natura monto. ‐ La alteco de tiu monto ne estas tre granda. ‐ Kiam mi ien veturas, mi neniam prenas kun mi multon da pakaĵo. ‐ Ĉemizojn, kolumojn, manumojn kaj ceterajn similajn objektojn ni nomas tolaĵo, kvankam ili ne ĉiam estas faritaj el tolo. ‐ Glaciaĵo estas dolĉa glaciigita frandaĵo. ‐ La riĉeco de tiu ĉi homo estas granda, sed lia malsaĝeco estas ankoraŭ pli granda. ‐ Li amas tiun ĉi knabinon pro ŝia beleco kaj boneco. ‐ Lia heroeco tre plaĉis al mi. ‐ La tuta supraĵo de la lago estis kovrita per naĝantaj folioj kaj diversaj aliaj kreskaĵoj. ‐ Mi vivas kun li en granda amikeco.

kuko gâteau cаке Kuchen пирогъ pieroźek konfiti confire preserve with sugar einmachen (mit Zucker) варить въ сахар&yat; smażyć w cukrze fluida liquide fluid flüssig жидкій płynny suspekti suspecter, soupçonner suspect verdächtigen подозр&yat;вать podejrzewać acida aigre sour sauer кислый kwaśny vinagro vinaigre vinegar Essig уксусъ ocet sulfuro soufre sulphur Schwefel с&yat;ра siara azoto azote azotе Stickstoff азоть azot gusto goût taste Geschmack вкусъ smak, gust alta haut high hoch высокій wysoki naturo nature nature Natur природа przyroda paki empaqueter, emballer pack, put ut packen, einpacken укладывать, упаковывать pakować ĉemizo chemise shirt Hemd сорочка koszula kolo cou neck Hals шея szyja cetera autre (le reste) rest, remainder übrig прочій pozostały tolo toile linen Leinwand полотно płótno glacio glace ice Eis ледъ lód frandi goûter par friandise dainty naschen лакомиться złakomić się heroo héros hero, champion Held герой bohater plaĉi plaire please gefallen нравиться podobać się lago lac lake See (der) озеро jezioro kovri couvrir cover verdecken, verhüllen закрывать zakrywać naĝi nager swim schwimmen плавать pływać folio feuille leaf Blatt, Bogen листъ liść, arkusz

Patro kaj patrino kune estas nomataj gepatroj. ‐ Petro, Anno kaj Elizabeto estas miaj gefratoj. ‐ Gesinjoroj N. hodiaŭ vespere venos al ni. ‐ Mi gratulis telegrafe la junajn geedzojn. ‐ La gefianĉoj staris apud la altaro. ‐ La patro de mia edzino estas mia bopatro, mi estas lia bofilo, kaj mia patro estas la bopatro de mia edzino. ‐ Ĉiuj parencoj de mia edzino estas miaj boparencoj, sekve ŝia frato estas mia bofrato, ŝia fratino estas mia bofratino; mia frato kaj fratino (gefratoj) estas la bogefratoj de mia edzino. ‐ La edzino de mia nevo kaj la nevino de mia edzino estas miaj bonevinoj. ‐ Virino, kiu kuracas, estas kuracistino; edzino de kuracisto estas kuracistedzino. ‐ La doktoredzino A. vizitis hodiaŭ la gedoktorojn P. ‐ Li ne estas lavisto, li estas lavistinedzo. ‐ La filoj, nepoj kaj pranepoj de reĝo estas reĝidoj. ‐ La hebreoj estas Izraelidoj, ĉar ili devenas de Izraelo. ‐ Ĉevalido estas nematura ĉevalo, kokido ‐ nematura koko, bovido ‐ nematura bovo, birdido ‐ nematura birdo.

ge les deux sexes réunis; ex. patro père ‐ gepatroj les parents (père et mère) of both sexes; e. g. patro father ‐ gepatroj parents beiderlei Geschlechtes; z. B. patro Vater ‐ gepatroj Eltern; mastro Wirth ‐ gemastroj Wirth und Wirthin обоего пола, напр. patro отецъ ‐ gepatroj родители; mastro хозяинъ ‐ gemastroj хозяинъ съ хозяйкой obojej płci, np. patro ojciec ‐ gepatroj rodzice; mastro gospodarz ‐ gemastroj gospodarstwo (gospodarz i gospodyni) gratuli féliciter congratulate gratuliren поздравлять winszować altaro autel altar Altar алтарь ołtarz kuraci traiter (une maladie) cure, heal kuriren, heilen л&yat;чить leczyć doktoro docteur doctor Doctor докторъ doktór pra bis-, arrière- great-, primordial ur- пра- pra- id enfant, descendant; ex. bovo bœuf ‐ bovido veau; Izraelo Israël ‐ Izraelido Israëlite descendant, young one; e. g. bovo ox ‐ bovido calf Kind, Nachkomme; z. B. bovo Ochs ‐ bovido Kalb; Izraelo Israel ‐ Izraelido Israelit дитя, потомокъ; напр. bovo быкъ ‐ bovido теленокъ; Izraelo Израиль ‐ Izraelido Израильтянинъ dziecię, potomek; np. bovo byk ‐ bovido cielę; Izraelo Izrael ‐ Izraelido Izraelita hebreo juif Jew Jude еврей żyd ĉevalo cheval horse Pferd конь koń

La ŝipanoj devas obei la ŝipestron. ‐ Ĉiuj loĝantoj de regno estas regnanoj. ‐ Urbanoj estas ordinare pli ruzaj, ol vilaĝanoj. ‐ La regnestro de nia lando estas bona kaj saĝa reĝo. ‐ La Parizanoj estas gajaj homoj. ‐ Nia provincestro estas severa, sed justa. ‐ Nia urbo havas bonajn policanojn, sed ne sufiĉe energian policestron. ‐ Luteranoj kaj Kalvinanoj estas kristanoj. ‐ Germanoj kaj francoj, kiuj loĝas en Rusujo, estas Rusujanoj, kvankam ili ne estas rusoj. ‐ Li estas nelerta kaj naiva provincano. ‐ La loĝantoj de unu regno estas samregnanoj, la loĝantoj de unu urbo estas samurbanoj, la konfesantoj de unu religio estas samreligianoj. ‐ Nia regimentestro estas por siaj soldatoj kiel bona patro. ‐ La botisto faras botojn kaj ŝuojn. ‐ La lignisto vendas lignon, kaj la lignaĵisto faras tablojn, seĝojn kaj aliajn lignajn objektojn. - Ŝteliston neniu lasas en sian domon. ‐ La kuraĝa maristo dronis en la maro. ‐ Verkisto verkas librojn, kaj skribisto simple transskribas paperojn. ‐ Ni havas diversajn servantojn: kuiriston, ĉambristinon, infanistinon kaj veturigiston. ‐ La riĉulo havas multe da mono. ‐ Malsaĝulon ĉiu batas. ‐ Timulo timas eĉ sian propran ombron. ‐ Li estas mensogisto kaj malnoblulo. ‐ Preĝu al la Sankta Virgulino.

an membre, habitant, partisan; ex. regno l&apostrof;état ‐ regnano citoyen inhabitant, member; e. g. Nov-Jorko New York ‐ Nov-Jorkano New Yorker Mitglied, Einwohner, Anhänger; z. B. regno Staat ‐ regnano Bürger; Varsoviano Warschauer членъ, житель, приверженец; напр. regno государство ‐ regnano гражданинъ; Varsoviano Варшавянинъ członek, mieszkaniec, zwolennik; np. regno państwo ‐ regnano obywatel; Varsoviano Warszawianin regno l&apostrof;Etat kingdom Staat государство państwo vilaĝano paysan caountryman Bauer крестьянинъ wieśniak provinco province province Provinz область, провинція prowincya severa sévère severe streng строгій surowy, srogi, ostry justo juste just, righteous gerecht справедливый sprawiedliwy polico police police Polizei полиція policya sufiĉe suffisant enough genug довольно, достаточно dosyć, dostatecznie Kristo Christ Christ Christus Христосъ Chrystus Franco Français Frenchman Franzose Французъ Francuz konfesi avouer confess bekennen, gestehen признавать, испов&yat;дывать przyznawać religio religion religion Religion в&yat;ра, религія religia regimento regiment regiment Regiment полкъ półk boto botte boot Stiefel сапогъ but ŝuo soulier shoe Schuh башмакъ trzewik lasi laisser, abandonner leave, let alone lassen пускать, оставлять puszczać, zostawiać droni se noyer drown ertrinken тонуть tonąć verki composer, faire des ouvrages (littér.) work (literary) verfassen сочинять tworzyć, pisać ul qui est caractérisé par telle ou telle qualité; ex. bela beau ‐ belulo bel homme person noted for...; e. g. avara covetous ‐ avarulo miser, covetous person Person, die sich durch... unterscheidet; z. B. juna jung ‐ junulo Jüngling особа, отличающаяся даннымъ качествомъ; напр. bela красивый ‐ belulo красавецъ człowiek, posiadający dany przymiot; np. riĉa bogaty ‐ riĉulo bogacz eĉ même, jusqu&apostrof;à even sogar даже nawet ombro ombre shadow Schatten т&yat;нь cień preĝi prier (Dieu) pray beten молиться modlić się virga virginal virginal jungfräulich д&yat;вственный dziewiczy

Mi aĉetis por la infanoj tableton kaj kelke da seĝetoj. ‐ En nia lando sin ne trovas montoj, sed nur montetoj. ‐ Tuj post la hejto la forno estis varmega, post unu horo ĝi estis jam nur varma, post du horoj ĝi estis nur iom varmeta, kaj post tri horoj ĝi estis jam tute malvarma. ‐ En somero ni trovas malvarmeton en densaj arbaroj. ‐ Li sidas apud la tablo kaj dormetas. ‐ Mallarĝa vojeto kondukas tra tiu ĉi kampo al nia domo. ‐ Sur lia vizaĝo mi vidis ĝojan rideton. ‐ Kun bruo oni malfermis la pordegon, kaj la kaleŝo enveturis en la korton. Tio ĉi estis jam ne simpla pluvo, sed pluvego. ‐ Grandega hundo metis sur min sian antaŭan piedegon, kaj mi de teruro ne sciis, kion fari, ‐ Antaŭ nia militistaro staris granda serio da pafilegoj. ‐ Johanon, Nikolaon, Erneston, Vilhelmon, Marion, Klaron kaj Sofion iliaj gepatroj nomas Johanĉjo (aŭ Joĉjo), Nikolĉjo (aŭ Nikoĉjo aŭ Nikĉjo aŭ Niĉjo), Erneĉjo (aŭ Erĉjo), Vilhelĉjo (aŭ Vilheĉjo aŭ Vilĉjo aŭ Viĉjo), Manjo (aŭ Marinjo), Klanjo kaj Sonjo (aŭ Sofinjo).

densa épais, dense dense dicht густой gęsty brui faire du bruit make a noise lärmen, brausen шум&yat;ть szumieć, hałasować kaleŝo carosse, calèche carriage Wagen коляска powóz pluvo pluie rain Regen дождь deszcz pafi tirer, faire feu shoot schiessen стр&yat;лять strzelać ĉj, nj après les 1-6 premières lettres d&apostrof;un prénom masculin (nj ‐ féminin) lui donne un caractère diminutif et caressant affectionate diminutive of masculine (nj ‐ feminine) names den ersten 1-6 Buchstaben eines männlichen (nj ‐ weiblichen) Eigennamens beigefügt, verwandelt diesen in ein Kosewort приставленное къ первымъ 1-6 буквамъ имени собственнаго мужескаго (nj ‐ женскаго) пола, превращаетъ его въ ласкательное dodane do pierwszych 1-6 liter imienia własnego męskiego (nj ‐ żenńskiego) rodzaju zmienia je w pieszczotliwe

En la kota vetero mia vesto forte malpuriĝis; tial mi prenis broson kaj purigis la veston. ‐ Li paliĝis de timo kaj poste li ruĝiĝis de honto. ‐ Li fianĉiĝis kun fraŭlino Berto; post tri monatoj estos la edziĝo; la edziĝa soleno estos en la nova preĝejo, kaj la edziĝa festo estos en la domo de liaj estontaj bogepatroj. ‐ Tiu ĉi maljunulo tute malsaĝiĝis kaj infaniĝis. ‐ Post infekta malsano oni ofte bruligas la vestojn de la malsanulo. ‐ Forigu vian fraton, ĉar li malhelpas al ni. ‐ Ŝi edziniĝis kun sia kuzo, kvankam ŝiaj gepatroj volis ŝin edzinigi kun alia persono. ‐ En la printempo la glacio kaj la neĝo fluidiĝas. ‐ Venigu la kuraciston, ĉar mi estas malsana. ‐ Li venigis al si el Berlino multajn librojn. ‐ Mia onklo ne mortis per natura morto, sed li tamen ne mortigis sin mem kaj ankaŭ estis mortigita de neniu; unu tagon, promenante apud la reloj de fervojo, li falis sub la radojn de veturanta vagonaro kaj mortiĝis. ‐ Mi ne pendigis mian ĉapon sur tiu ĉi arbeto; sed la vento forblovis de mia kapo la ĉapon, kaj ĝi, flugante, pendiĝis sur la branĉoj de la arbeto. ‐ Sidigu vin (aŭ sidiĝu), sinjoro! ‐ La junulo aliĝis al nia militistaro kaj kuraĝe batalis kune kun ni kontraŭ niaj malamikoj.

koto boue dirt Koth, Schmutz грязь błoto broso brosse brush Bürste щетка szczotka ruĝa rouge red roth красный czerwony honti avoir honte be ashamed sich schämen стыдиться wstydzić się solena solennel solemn feierlich торжественный uroczysty infekti infecter infect anstecken заражать zarażać printempo printemps spring time Frühling весна wiosna relo rail rail Schiene рельса szyna rado roue wheel Rad колесо koło (od woza i t. p.) pendi pendre, être suspendu hang hängen (v. n.) вис&yat;ть wisieć ĉapo bonnet bonnet Mütze шапка czapka vento vent wind Wind в&yat;теръ wiatr blovi souffler blow blasen, wehen дуть dąć, dmuchać kapo tête head Kopf голова głowa branĉo branche branch Zweig в&yat;твь gałaź

En la daŭro de kelke da minutoj mi aŭdis du pafojn. ‐ La pafado daŭris tre longe. ‐ Mi eksaltis de surprizo. ‐ Mi saltas tre lerte. ‐ Mi saltadis la tutan tagon de loko al loko. ‐ Lia hieraŭa parolo estis tre bela, sed la tro multa parolado lacigas lin. ‐ Kiam vi ekparolis, ni atendis aŭdi ion novan, sed baldaŭ ni vidis, ke ni trompiĝis, ‐ Li kantas tre belan kanton. ‐ La kantado estas agrabla okupo. ‐ La diamanto havas belan brilon. ‐ Du ekbriloj de fulmo trakuris tra la malluma ĉielo. ‐ La domo, en kiu oni lernas, estas lernejo, kaj la domo, en kiu oni preĝas, estas preĝejo. ‐ La kuiristo sidas en la kuirejo. ‐ La kuracisto konsilis al mi iri en ŝvitbanejon. ‐ Magazeno, en kiu oni vendas cigarojn, aŭ ĉambro, en kiu oni tenas cigarojn, estas cigarejo; skatoleto aŭ alia objekto, en kiu oni tenas cigarojn, estas cigarujo; tubeto, en kiun oni metas cigaron, kiam oni ĝin fumas, estas cigaringo. ‐ Skatolo, en kiu oni tenas plumojn, estas plumujo, kaj bastoneto, sur kiu oni tenas plumon por skribado, estas plumingo. ‐ En la kandelingo sidis brulanta kandelo. ‐ En la poŝo de mia pantalono mi portas monujon, kaj en la poŝo de mia surtuto mi portas paperujon; pli grandan paperujon mi portas sub la brako. ‐ La rusoj loĝas en Rusujo kaj la germanoj en Germanujo.

surprizi surprendre surprise überraschen д&yat;лать сюрпризъ robić niespodzianki laca las, fatigué weary müde усталый zmęczony trompi tromper, duper deceive, cheat betrügen обманывать oszukiwać fulmo éclair lightning Blitz молнія błyskawica ŝviti suer perspire schwitzen пот&yat;ть pocić się bani baigner bath baden купать kąpać magazeno magazin store Kaufladen лавка, магазинъ sklep, magazyn vendi vendre sell verkaufen продавать sprzedawać cigaro cigare cigar Cigarre сигара cygaro tubo tuyau tube Röhre труба rura fumo fumée smoke Rauch дымъ dym ing marque l&apostrof;objet dans lequel se met, ou mieux s&apostrof;introduit...; ex. kandelo chandelle ‐ kandelingo chandelier holder for; e. g. kandelo candle ‐ kandelingo candle-stick Gegenstand, in den etwas eingestellt, eingesetzt wird; z. B. kandelo Kerze ‐ kandelingo Leuchter вещь, въ которую вставляется, всаживается; напр. kandelo св&yat;ча ‐ kandelingo подсв&yat;чникъ przedmiot, w który się coś wsadza, wstawia; np. kandelo świeca ‐ kandelingo lichtarz skatolo boîte small box, case Büchse, Schachtel коробка pudełko pantalono pantalon pantaloons, trowsers Hosen брюки spodnie surtuto redingote over-coat Rock сюртукъ surdut brako bras arm Arm рука, объятія ramię

Ŝtalo estas fleksebla, sed fero ne estas fleksebla. ‐ Vitro estas rompebla kaj travidebla. ‐ Ne ĉiu kreskaĵo estas manĝebla. ‐ Via parolo estas tute nekomprenebla kaj viaj leteroj estas ĉiam skribitaj tute nelegeble. ‐ Rakontu al mi vian malfeliĉon, ĉar eble mi povos helpi al vi. ‐ Li rakontis al mi historion tute nekredeblan. ‐ Ĉu vi amas vian patron? Kia demando! kompreneble, ke mi lin amas. ‐ Mi kredeble ne povos veni al vi hodiaŭ, ĉar mi pensas, ke mi mem havos hodiaŭ gastojn. ‐ Li estas homo ne kredinda. ‐ Via ago estas tre laŭdinda. ‐ Tiu ĉi grava tago restos por mi ĉiam memorinda. ‐ Lia edzino estas tre laborema kaj ŝparema, sed ŝi estas ankaŭ tre babilema kaj kriema. Li estas tre ekkolerema kaj ekscitiĝas ofte ĉe la plej malgranda bagatelo; tamen li estas tre pardonema, li ne portas longe la koleron kaj li tute ne estas venĝema. ‐ Li estas tre kredema: eĉ la plej nekredeblajn aferojn, kiujn rakontas al li la plej nekredindaj homoj, li tuj kredas. ‐ Centimo, pfenigo kaj kopeko estas moneroj. ‐ Sablero enfalis en mian okulon. ‐ Li estas tre purema, kaj eĉ unu polveron vi ne trovos sur lia vesto. ‐ Unu fajrero estas sufiĉa, por eksplodigi pulvon.

ŝtalo acier steet Stahl сталь stal fleksi fléchir, ployer bend biegen гнуть giąć vitro verre (matière) glass (substance) Glas стекло szkło rompi rompre, casser break brechen ломать łamać laŭdi louer, vanter praise loben хвалить chwalić memori se souvenir, se rappeler remember im Gedächtniss behalten, sich erinnern помнить pamiętać ŝpari ménager, épargner be sparing sparen сберегать oszczędzać bagatelo bagatelle trifle, toy Kleinigkeit мелочь, безд&yat;лица drobnostka venĝi se venger revenge rächen мстить mścić się eksciti exciter, émouvoir excite erregen возбуждать wzbudzać er marque l&apostrof;unité; ex. sablo sable ‐ sablero un grain de sable one of many objects of the same kind; e. g. sablo sand ‐ sablero grain of sand ein einziges; z. B. sablo Sand ‐ sablero Sandkörnchen отд&yat;льная единица; напр. sablo песокъ ‐ sablero песчинка oddzielna jednostka; np. sablo piasek ‐ sablero ziarnko piasku polvo poussière dust Staub пыль kurz fajro feu fire Feuer огонь ogień eksplodi faire explosion explode explodiren взрывать wybuchać pulvo poudre à tirer gunpowder Pulver (Schiess-) порохъ proch

Ni ĉiuj kunvenis, por priparoli tre gravan aferon; sed ni ne povis atingi ian rezultaton, kaj ni disiris. ‐ Malfeliĉo ofte kunigas la homojn, kaj feliĉo ofte disigas ilin. ‐ Mi disŝiris la leteron kaj disĵetis ĝiajn pecetojn en ĉiujn angulojn de la ĉambro. ‐ Li donis al mi monon, sed mi ĝin tuj redonis al li. ‐ Mi foriras, sed atendu min, ĉar mi baldaŭ revenos. ‐ La suno rebrilas en la klara akvo de la rivero. ‐ Mi diris al la reĝo: via reĝa moŝto, pardonu min! ‐ El la tri leteroj unu estis adresita: al Lia Episkopa Moŝto, Sinjoro N.; la dua: al Lia Grafa Moŝto, Sinjoro P.; la tria: al Lia Moŝto, Sinjoro D. ‐ La sufikso "um" ne havas difinitan signifon, kaj tial la (tre malmultajn) vortojn kun "um" oni devas lerni, kiel simplajn vortojn. Ekzemple: plenumi, kolumo, manumo. ‐ Mi volonte plenumis lian deziron. ‐ En malbona vetero oni povas facile malvarmumi. ‐ Sano, sana, sane, sani, sanu, saniga, saneco, sanilo, sanigi, saniĝi, sanejo, sanisto, sanulo, malsano, malsana, malsane, malsani, malsanulo, malsaniga, malsaniĝi, malsaneta, malsanema, malsanulejo, malsanulisto, malsanero, malsaneraro, sanigebla, sanigisto, sanigilo, resanigi, resaniĝanto, sanigilejo, sanigejo, malsanemulo, sanilaro, malsanaro, malsanulido, nesana, malsanado, sanulaĵo, malsaneco, malsanemeco, saniginda, sanilujo, sanigilujo, remalsano, remalsaniĝo, malsanulino, sanigista, sanigilista, sanilista, malsanulista k. t. p.

atingi atteindre attain, reach erlangen, erreichen достигать dosięgać rezultato résultat result Ergebniss результатъ rezultat ŝiri déchirer tear, rend reissen рвать rwać peco morceau piece Stück кусокъ kawał moŝto titre commun universal title allgemeiner Titel общій титулъ Mość episkopo évêque bishop Bischof епископъ biskup grafo comte earl, count Graf графъ hrabia difini définir, déterminer define bestimmen опред&yat;лять wyznaczać, określać

III UNIVERSALA VORTARO DE LA Lingvo internacia Esperanto KUN TRADUKOJ en franca, angla, germana, rusa, pola lingvoj

Ĉion, kio estas skribita en la lingvo internacia Esperanto, oni povas kompreni kun helpo de tiu ĉi vortaro. Vortoj, kiuj formas kune unu ideon, estas skribataj kune, sed dividataj unu de la alia per streketo, tiel ekzemple la vorto frat&strek;in&strek;o, prezentante unu ideon, estas kunmetita el tri vortoj, el kiuj ĉiun oni devas serĉi aparte.

Tout ce qui est écrit en langue internationale Esperanto peut se comprendre à l&apostrof;aide de ce dictionnaire. Les mots qui forment ensemble une seule idée s&apostrof;écrivent ensemble mais se séparent les uns des autres par de petits traits. Ainsi, par exemple, le mot frat&strek;in&strek;o, qui n&apostrof;exprime qu&apostrof;une idée est formé de trois mots, et chacun d&apostrof;eux se cherche à part.

Everything written in the international language Esperanto can be translated by means of this vocabulary. If several words are required to express one idea, they must be written in one but, separated by commas; e. g. frat&strek;in&strek;o though one idea, is yet composed of three words, which must be looked for separately in the vocabulary.

Alles, was in der internationalen Sprache Esperanto geschrieben ist, kann man mit Hülfe dieses Wörterbuches verstehen. Wörter, welche zusammen einen Begriff bilden, werden zusammen geschrieben, aber von einander, durch einen senkrechten Strich getrennt; so ist z. B. das Wort frat&strek;in&strek;o, welches einen Begriff bildet, aus drei Wörtern zusammengesetzt, deren jedes besonders zu suchen ist.

Все, что написано на международномъ язык&yat; Эсперанто, можно понимать съ помощью этого словаря. Слова составляющія вм&yat;ст&yat; одно понятіе, пишутся вм&yat;ст&yat;, но отд&yat;ляются другъ отъ друга черточкой; такъ наприм&yat;ръ слово frat&strek;in&strek;o, составляя одно понятіе, сложено изъ трехъ словъ, изъ которыхъ каждое надо искать отд&yat;льно.

Wszystko co napisano w języku międzynarodowyn Esperanto, można zrozumieć przy pomocy tego słownika. Wyrazy, stanowiące razem jedno pojęcie, pisze się razem, lecz oddziela się kréską pionową; tak naprzykład wyraz frat&strek;in&strek;o stanowiący jedno pojęcie, złożony jest z trzech wyrazów, z których każdego należy szukać oddzielnie.

A a marque l&apostrof;adjectif; ex. hom&strek; homme ‐ hom&strek;a humain termination of adjectives; e. g. hom&strek; man ‐ hom&strek;a human bezeichnet das Adjektiv; z. B. hom&strek; Mensch ‐ hom&strek;a menschlich означаетъ прилагательное; напр. hom&strek; челов&yat;къ ‐ hom&strek;a челов&yat;ческій oznacza przymiotnik; np. hom&strek; człowiek ‐ hom&strek;a ludzki abat&strek; abbé abbot Abt аббатъ opat abel&strek; abeille bee Biene пчела pszczoła abi&strek; sapin fir Tanne ель jodła abomen&strek; abomination abomination Abscheu отвращеніе odraza abon&strek; abonner subscribe abonniren подписываться prenumerować ablativ&strek; ablatif ablative Ablativ творительный падежъ narzędnik abrikot&strek; abricot apricot Aprikose абрикосъ morela absces&strek; abcès abscess Geschwür, Eiterbeule нарывъ wrzód absint&strek; absinthe absinthium Wermuth полынь piołunkówka acer&strek; érable maple Ahorn кленъ klon aĉet&strek; acheter buy kaufen покупать kupować sub&strek;aĉet&strek; corrompre corrupt bestechen подкупать przekupyvać acid&strek; aigre sour sauer кислый kwaśny ad&strek; marque durée dans l&apostrof;action; ex. paf&strek; coup de fusil ‐ pafad&strek; fusillade denotes duration of action; e. g. danc&strek; dance ‐ danc&strek;ad&strek; dancing bezeichnet die Dauer der Thätigkeit; z. B. danc&strek; der Tanz ‐ danc&strek;ad&strek; das Tanzen означаетъ продолжительность д&yat;йствія; напр. ir&strek; идти ‐ ir&strek;ad&strek; ходить, хаживать oznacza trwanie czynności; np. ir&strek; iść ‐ ir&strek;ad&strek; chodzić adiaŭ adieu good-by lebe wohl прощай bądź zdrów adjektiv&strek; adjectif adjective Eigenschaftswort имя прилагательное przymiotnik administr&strek; admininistrer administer verwalten управлять zarządzać admir&strek; admirer admire bewundern дивиться podziwiać admon&strek; exhorter exhort ermahnen ув&yat;щевать upominać ador&strek; adorer adore anbeten обожать uwielbiać adult&strek; adultérer adulterate ehebrechen прелюбод&yat;йствовать cudzołożyć adverb&strek; adverbe adverb Nebenwort нар&yat;чіе przysłówek aer&strek; air air Luft воздухъ powietrze aer&strek;um&strek; aérer expose to the air lüften пров&yat;тривать przewietrzać afabl&strek; affable affable freundlich ласковый uprzejmy mal&strek;afabl&strek; grogneur surly mürrisch угрюмый mrukliwy afekt&strek; affectionner affect affectiren жеманиться afektować afer&strek; affaire affair Sache, Angelegenheit д&yat;ло sprawa ag&strek; agir act handeln, verfahren поступать postępować aĝ&strek; âge age Alter в&yat;къ, возрастъ wiek agac&strek; agacement setting on edge Stumpfwerden der Zähne оскомина drętwość agl&strek; aigle eagle Adler орелъ orzeł agord&strek; accorder tune stimmen настраивать nastrajać agrabl&strek; agreable agreeable angenehm пріятный przyjemny aĵ&strek; quelque chose possédant une certaine qualité ou fait d&apostrof;une certaine matière: ex. mol&strek; mou ‐ mol&strek;aĵ&strek; partie molle d&apostrof;une chose made from or possessing the quality of; e. g. sek&strek; dry ‐ sek&strek;aĵ&strek; dry goods etwas von einer gewissen Eigenschaft, oder aus einem gewissen Stoffe; z. B. mal&strek;nov&strek; alt ‐ mal&strek;nov&strek;aĵ&strek; altes Zeug, frukt&strek; Frucht ‐ frukt&strek;aĵ&strek; etwas aus Früchten bereitetes н&yat;что съ данымъ качествомъ или изъ даннаго матеріала; нпр. mol&strek; мягкій ‐ mol&strek;aĵ&strek; мякишъ; frukt&strek; плодъ ‐ frukt&strek;aĵ&strek; н&yat;что приготовленное изъ плодовъ oznacza przedmiot posiadajacy pewną własność albo zrobiony z pewnego materjału; np. mal&strek;nov&strek; stary ‐ mal&strek;nov&strek;aĵ&strek; starzyzna; frukt&strek; owoc ‐ frukt&strek;aĵ&strek; coś zrobionego z owoców ajl&strek; ail onion, garlic Knoblauch чеснокъ czosnek ajn que ce soit; ex. kiu qui ‐ kiu ajn qui que ce soit ever; e.g. kiu who ‐ kiu ajn whoever auch nur; z. B. kiu wer ‐ kiu ajn wer auch nur бы ни; напр. kiu кто ‐ kiu ajn кто бы ни kolwiek, bądź; np. kiu kto ‐ kiu ajn ktokolwiek, ktobądź akar&strek; mite mite Milbe клещъ, червь kleszcz, ślepak akcel&strek; dépêcher accelerate fördern спосп&yat;шествовать popierać, przyspieszać akcent&strek; accent accent Accent удареніе akcent akcept&strek; accepter accept annehmen принимать przyjmować akcipitr&strek; autour hawk Habicht ястребъ jastrząb akir&strek; acquérir acquire erwerben пріобр&yat;тать uzyskać akn&strek; bouton, grains de ladrerie pimple Finne угорь (сыпь) węgry, krosty akompan&strek; accompagner accompany begleiten сопровождать towarzyszyć akr&strek; aigu sharp scharf острый ostry akrid&strek; sauterelle grass-hopper Heuschrecke саранча szarańcza aks&strek; axe axle Achse ось oś akuŝ&strek; accoucher lie in niederkommen, entbunden werden разр&yat;шится отъ бремени powić akuŝ&strek;ist&strek;in&strek; sage-femme midwife Hebamme акушерка akuszerka akuzativ&strek; accusatif accusative Accusativ винительный падежъ biernik akv&strek; eau water Wasser вода woda al à to zu (ersetzt zugleich den Dativ) къ (зам&yat;няетъ также дательный падежъ) do (zastępuje też celownik) alaŭd&strek; alouette lark Lerche жаворонокъ skowronek alcion&strek; alcyon halcyon Eisvogel зимородокъ zimorodek ali&strek; autre other ander иной inny alk&strek; élan elk Elennthier лось łoś almenaŭ au moins at least wenigstens по крайней м&yat;р&yat; przynajmniej almoz&strek; aumône alms Almosen милостыня jałmużna aln&strek; aune alder Erle ольха olsza alt&strek; haut high hoch высокій wysoki altar&strek; autel altar Altar алтарь ołtarz alte&strek; althée althee Eibisch проскурнякъ ślaz altern&strek; alterner alternate untereinander abwechseln чередоваться zmianiać się kolejno alud&strek; faire allusion allude anspielen намекать dawać przytyk alumet&strek; allumette match Zündhölzchen спичка zapałka alun&strek; alun alum Alaun квасцы ałun am&strek; aimer love lieben любить kochać, lubić amas&strek; amas, foule crowd, mass Haufen, Menge куча, толпа kupa, tłum ambaŭ l&apostrof;un et l&apostrof;autre both beide оба obaj ambos&strek; enclume anvil Amboss наковальня kowadło amel&strek; amidon starch Stärkemehl крахмалъ krochmal amfibi&strek; amphibie amphibium Amphibie земноводное животное płaz amik&strek; ami friend Freund друг przyjaciel am&strek;ind&strek;um&strek; courtiser court, make love den Hof machen любезничать umizgać się amoniak&strek; ammoniac ammoniac Ammoniak, Salmiak нашатырный спиртъ amoniak ampleks&strek; extension extension Umfang объемъ objętość amuz&strek; amuser amuse belustigen забавлять bawić an&strek; membre, habitant, partisan; ex. regn&strek; l&apostrof;état ‐ regn&strek;an&strek; citoyen inhabitant, member; e. g. Nov-Jork New York ‐ Nov-Jork&strek;an&strek; New Yorker Mitglied, Einwohner, Anhänger; z. B. regn&strek; Staat ‐ regn&strek;an&strek; Bürger; Varsovi&strek;an&strek; Warschauer членъ, житель, приверженец; напр. regn&strek; государство ‐ regn&strek;an&strek; гражданинъ; Varsovi&strek;an&strek; Варшавянинъ członek, mieszkaniec, zwolennik; np. regn&strek; państwo ‐ regn&strek;an&strek; obywatel; Varsovi&strek;an&strek; Warszawianin an&strek;ar&strek; troupe troop Trupp, Truppe труппа gromada, trupa ananas&strek; ananas ananas Ananas ананасъ ananas anas&strek; canard duck Ente утка kaczka mol&strek;anas&strek; canard à duvet eider-duck Eider-ente гага miękopiór anĝel&strek; ange angel Engel ангелъ anioł angil&strek; anguille eel Aal угорь (животное) węgorz angul&strek; angle corner, angle Winkel душа kąt anim&strek; âme soul Seele душа dusza aniz&strek; anis anise Anis анисъ anyż ankaŭ aussi also auch также także ankoraŭ encore yet, still noch еще jeszcze ankr&strek; ancre anchor Anker якорь kotwica anonc&strek; annoncer annonce, advert annonciren объявлять ogłaszać anser&strek; oie goose Gans гусь gęś anstataŭ au lieu de instead anstatt, statt вм&yat;сто zamiast anstataŭi remplacer replace ersetzen зам&yat;нять zastępować ant&strek; marque le participe présent actif ending of pres. part. act. in verbs bezeichnet das Participium pres. act. означаетъ причастіе настоящаго времени д&yat;йст. залога oznacza imiesłów czynny czasu teraźniejszego antaŭ devant before vor предъ przed antaŭ&strek;tuk&strek; tablier, devantier apron Schürze передникъ fartuch antikv&strek; antique antique alt, altethümlich древній starożytny antimon&strek; antimoine antimony Antimon сурьма antymon Anunciaci&strek; Annonciation de la Vierge Annunciation Verkündigung Mariä Благов&yat;щеніе Zwiastowanie apart&strek; qui est à part, separé separate besonder, abgesondert особый osobny aparten&strek; appartenir belong gehören принадлежать należeć apenaŭ à peine scarcely kaum едва ledwie aper&strek; paraître, apparaître appear erscheinen являться zjawiać się mal&strek;aper&strek; disparaître dissappear verschwinden исчезать znikać aplaŭd&strek; applaudir applaud applaudiren аплодировать oklaskiwać apog&strek; appuyer lean anlehnen опирать opierać apr&strek; sanglier wild boar Eber боровъ, вепрь, кабанъ wieprz April&strek; Avril April April Апр&yat;ль Kwiecień aprob&strek; approuver approve billigen, gut heissen одобрять aprobować apud auprès de near by neben, an возл&yat;, при przy, obok ar&strek; une réunion de certains objets; ex. arb&strek; arbre ‐ arb&strek;ar&strek; forêt a collection of objects; e. g. vort&strek; word ‐ vort&strek;ar&strek; dictionary Sammlung gewisser Gegenstände; z. B. arb&strek; Baum ‐ arb&strek;ar&strek; Wald; ŝtup&strek; Stufe ‐ ŝtup&strek;ar&strek; Treppe, Leiter собраніе данныхь предметовъ; напр. arb&strek; дерево ‐ arb&strek;ar&strek; л&yat;съ, ŝtup&strek; ступень ‐ ŝtup&strek;ar&strek; л&yat;стница oznacza zbiór danych przedmiotów; np. arb&strek; drzewo ‐ arb&strek;ar&strek; las; ŝtup&strek; szczebel, stopień ‐ ŝtup&strek;ar&strek; drabina, schody arane&strek; araignée spider Spinne паукъ pająk aranĝ&strek; arranger arrange einrichten устроивать urządzać arb&strek; arbre tree Baum дерево drzewo arb&strek;et&strek;aĵ&strek; arbrisseau, buisson shrub, bush Strauch кустъ krzak arbitr&strek; arbitraire arbitrary willkürlich произвольный samowolny arĉ&strek; archet bow (fiddle) Violinbogen смычекъ smyczek arde&strek; héron heron Reiher цапля czapla ardez&strek; ardoise slate Schiefer аспидъ (минералъ) łupek aren&strek; arène wrestling-place Arena, Rennbahn арена, ристалище arena arest&strek; arrêter arrest verhaften арестовать aresztować arĝent&strek; argent (métal) silver Silber серебро srebro argil&strek; argile clay Thon глина glina argument&strek; argumenter argue beweisen доказывать dowodzić arĥitektur&strek; architecture architecture Architectur архитектура architektura ark&strek; arc arch, bow Bogen дуга łuk ark&strek;aĵ&strek; voûte vault Gewölbe сводъ sklepiente arleken&strek; arlequin harlequin Hanswurst арлекинъ, шутъ błazen, arlekin arm&strek; armer arm rüsten снаряжать, вооружать uzbrajać arogant&strek; arrogant arrogant anmassend, hochmüthig наглый, высоком&yat;рный zarozumiały arsenik&strek; arsenic arsenic Arsenik мышьякъL arszenik art&strek; art art Kunst искусство sztuka, kunszt artifik&strek; artifice artifice Kniff уловка fortel artik&strek; articulation joint Gelenk суставъ staw artikol&strek; article article Artikel статья, членъ artykuł artiŝok&strek; artichaut artichoke Artischoke артишокъ karczoch artrit&strek; goutte gout Gicht ломота въ суставахъ artretyzm as marque le présent d&apostrof;un verbe ending of the present tense in verbs bezeichnet das Präsens означаетъ настоящее время глагола oznacza czas teraźniejszy as&strek; as ace Ass (Kartsp.) тузъ as asekur&strek; assurer insure assecuriren страховать asekurować asign&strek; assigner assign anweissen ассигновать asygnować, przekazać asparag&strek; asperge asparagus Spargel спаржа szparag aspid&strek; aspic asp, adder Natter аспидъ (зм&yat;й) żmija at&strek; marque le participe présent passif ending of pres. part. pass. in verbs bezeichnet das Participium praes. passivi означаеть причастіе настоящаго времени страдат. залога oznacza imiesłów bierny czasu teraźniejszego atak&strek; attaquer attack angreifen нападать napadać, atakować atenc&strek; attenter attempt einen Anschlag (Attentat) machen покушаться robić zamach atend&strek; attendre wait, expect warten, erwarten ждать, ожидать czekać atent&strek; attentif attentive aufmerksam внимательный uważny atest&strek; témoigner attest, affirm zeugen, bezeugen, bescheinigen свид&yat;тельствовать świadczyć ating&strek; atteindre attain, reach erlangen, erreichen достигать dosięgać atripl&strek; patte d&apostrof;oie chenopodium Melde лебеда łoboda atut&strek; atout trump Trumpf козырь kozera aŭ ou or oder или albo, lub aŭd&strek; entendre hear hören слышать słyszeć Aŭgust&strek; Août August August Августъ Sierpień aŭskult&strek; écouter listen anhören, horchen слушать słuchać aŭtun&strek; automne fall (of the year) Herbst осень jesień av&strek; grand-père grandfather Grossvater д&yat;дъ, д&yat;душка dziad avar&strek; avare covetous geizig скупой skąpy avel&strek; noisette, aveline hazel-nut Haselnuss обыкновенный ор&yat;хъ orzech laskowy aven&strek; avoine oats Hafer овесъ owies aventur&strek; aventure adventure Abenteuer приключеніе przygoda avert&strek; avertir, prévenir warn warnen предостерегать przestrzegać avid&strek; avide, convoiteux eager, covetous gierig жадный chciwy aviz&strek; avis advice Avis ув&yat;домленіе awizacya azen&strek; âne ass Esel оселъ osioł azot&strek; azote azot Stickstoff азоть azot

B babil&strek; babiller chatter schwatzen, plaudern болтать paplać bagatel&strek; bagatelle trifle, toy Kleinigkeit мелочь, безд&yat;лица drobnostka bajonet&strek; baïonnette bayonet Bajonett штыкъ bagnet bak&strek; cuire bake backen печь, испекать piec, wypiekać bala&strek; balayer sweep fegen мести, заметать zamiatać balanc&strek; balancer balance, swing schaukeln качать huśtać, kołysać balbut&strek; bégayer, balbutier stammer stottern, stammeln заикаться jąkać się baldaken&strek; baldaquin canopy Baldachin балдахинъ baldachin baldaŭ bientôt soon bald сейчасъ, скоро zaraz balen&strek; baleine whale Wallfisch китъ wieloryb balen&strek;ost&strek; baleine whale-bone Fischbein китовый усъ fiszbin balustrad&strek; garde-fou, balustrade balustrade Geländar перила poręcz bambu&strek; bambou bamboo Bambus бамбукъ bambus ban&strek; baigner bath baden купать kąpać band&strek; bande, troupe band Bande, Rotte банда, шайка banda, zgraja bant&strek; nœud loop Schleife бантъ pętlica bapt&strek; baptiser baptise taufen крестить chrzcić bapt&strek;an&strek; compère god-father Gevatter кумъ kum bapt&strek;o&strek;fil&strek; filleul god-son Taufsohn крестный сынъ, крестникъ chrześniak bapt&strek;o&strek;patr&strek; parrain god-father Pathe, Taufvater крестный отецъ chrestny ojciec bar&strek; barrer bar, obstruct versperren заграждать zagradzać bar&strek;il&strek; haie hedge Zaun заборъ parkan barakt&strek; gigotler; piétiner sprawl, trip zappeln барахтаться trzepotać barb&strek; barbe beard Bart борода broda barbir&strek; barbier barber Barbier цырульникъ, фельдшеръ felczer barĉ&strek; soupe de betteraves red-beet-soup Beetensuppe борщъ barszcz barel&strek; tonneau keg, barrel Fass, Tonne бочка beczka bark&strek; barque bark Barke барка barka bask&strek; basque lappet Schoss, Rockschoss пола poła bast&strek; écorce d&apostrof;arbre bark (of a tree) Bast лубъ, лубокъ łyko bastion&strek; bastion bulwark Bollwerk бастіонъ baszta, warownia baston&strek; bâton stick Stock палка kij, laska bat&strek; battre beat schlagen бить bić batal&strek; combattre fight kämpfen бороться walczyć batal&strek;il&strek; arme weapon Gewehr оружіе broń bazar&strek; marché foire market fair Markt базаръ targ, rynek bed&strek; couche bed (garden) Beet гряда grzęda, zagon bedaŭr&strek; regretter pity, regret bedauern жал&yat;ть żałować bek&strek; bec beak Schnabel клювъ dziób bel&strek; beau beautiful schön, hübsch красивый piękny beladon&strek; belladonne belladonna Tollkirsche сонная одурь pokrzyk, wilcza jagoda ben&strek; bénir bless segnen благословлять błogosławić benk&strek; banc bench Bank (zum Sitzen) скамья ławka ber&strek; baie berry Beere ягода jagoda best&strek; animal beast Thier животное zwierzę bet&strek; betterave red beet Runkelrübe свекловица ćwikła, burak betul&strek; bouleau birch (tree) Birke береза brzoza bezon&strek; avoir besoin de need, want brauchen нуждаться potrzebować bien&strek; bien goods, estate Gut, Landgut им&yat;ніе posiadłość ziemska, majątek bier&strek; bière beer Bier пиво piwo bind&strek; relier bind (books) binden (Bücher) переплетать oprawiać bird&strek; oiseau bird Vogel птица ptak biskvit&strek; biscuit biscuit Zwieback бисквитъ sucharek bismut&strek; bismuth bismuth Bismuth висмутъ bismut blank&strek; blanc white weiss б&yat;лый biały blat&strek; blatte (ins) scab Schabe тараканъ karaczan blek&strek; beugler, hennir etc. cry (of beasts) blöken, wiehern etc. мычать, блеять, ржать и т. п beczeć, rżeć blind&strek; aveugle blind blind сл&yat;пой ślepy blond&strek; blond fair blond русый, б&yat;локурый blondyn, płowy blov&strek; souffler blow blasen, wehen дуть dąć, dmuchać blu&strek; bleu blue blau синій niebieski bo&strek; marque la parenté resultant du mariage; ex. patr&strek; père ‐ bo&strek;patr&strek; beau-père relation by marriage; e. g. patr&strek;in&strek; mother ‐ bo&strek;patr&strek;in&strek; mother-in-law durch Heirath (eigene oder fremde) erworben; z. B. patr&strek; Vater ‐ bo&strek;patr&strek; Schwiegervater; frat&strek; Bruder ‐ bo&strek;frat&strek; Schwager пріобр&yat;тенный бракомъ (своимъ или чужимъ); напр. patr&strek; отецъ ‐ bo&strek;patr&strek; тесть, свекоръ; frat&strek; братъ ‐ bo&strek;frat&strek; шуринъ, зять, деверь, nabyty przez małżeństwo (własne lub obce); np. patr&strek; ojciec ‐ bo&strek;patr&strek; teść; frat&strek; brat ‐ bo&strek;frat&strek; szwagier boa&strek; boa boa Riesenschlange боа, удавъ boa boat&strek; bateau, canot boat, bark Boot ботъ bat, łódź boben&strek; bobine spool, bobin Spule катушка cewka, szpulka boj&strek; aboyer bark (dog&apostrof;s) bellen лаять szczekać bol&strek; bouillir boil (vb.) sieden кип&yat;ть kipić, wrzeć bombon&strek; bonbon dainties Bonbon конфектъ cukierek bon&strek; bon good gut хорошій, добрый dobry bor&strek; percer bore (vb.) bohren буравить wiercić, świdrować boraks&strek; borax borax Borax бура boraks bord&strek; bord, rivage shore Ufer берегъ brzeg border&strek; border border säumen, besäumen обрубать (кайма) obrębiać, bramować bors&strek; bourse bourse, exchange Börse (der Kaufleute) биржа giełda bot&strek; botte boot Stiefel сапогъ but botel&strek; bouteille bottle Flasche бутылка butelka bov&strek; boeuf ox Ochs, Stier быкъ byk brak&strek; bras arm Arm рука, объятія ramię bram&strek; brême bream Brassen лещъ leszcz bran&strek; son bran Kleie отруби otręby branĉ&strek; branche branch Zweig в&yat;твь gałaź brand&strek; eau-de-vie brandy Branntwein водка wódka brank&strek; branchies, ouïes gill, fish-ear Kieme жабра dychawka brasik&strek; chou cabbage Kohl капуста kapusta brav&strek; brave, solide valiant, brave tüchtig д&yat;льный, удалый dzielny, chwacki bret&strek; tablette tablet, shelf Wandbrett, Regal полка półka brid&strek; bride bridle Zaum узда uzda brik&strek; brique brick Ziegel кирпичъ cegła bril&strek; briller shine glänzen блистать błyszczeć briliant&strek; brillant brilliant Brillantstein бриліантъ brylant brod&strek; broder stitch, embroider sticken вышивать haftować brog&strek; échauder scald brühen обваривать кипяткомъ parzyć bronz&strek; bronze bronze Bronze бронза bronz bros&strek; brosse brush Bürste щетка szczotka brov&strek; sourcil eye-brow Augenbraue бровь brew bru&strek; faire du bruit noise lärmen, brausen шум&yat;ть szumieć, hałasować brul&strek; brûler (être en feu) burn (v. n.) brennen (v. n.) гор&yat;ть palić się brul&strek;um&strek; inflammation inflammation Entzündung воспаленіе zapalenie brun&strek; brun brown braun бурый brunatny brust&strek; poitrine breast Brust грудь pierś brut&strek; brute, bétail brute Vieh скотъ bydło bub&strek; polisson wicked boy Bube мальчишка ulicznik bubal&strek; buffle buff, buffle Büffel буйволъ bawół buĉ&strek; tuer, assommer slaughter, butcher schlachten заклать zabijać, rzezać bud&strek; boutique booth, shop Bude балаганъ buda buf&strek; crapaud toad Kröte жаба ropucha bufed&strek; buffet buffet Buffet буфетъ bufet, kredens buk&strek; boucle latch, buckle Schnalle пряжка sprzączka buked&strek; bouquet nosegay Strauss (Blumen) букетъ bukiet bukl&strek; boucle buckle, lock Locke локонъ lok, pukiel bul&strek; boule, motte clod Kloss комъ, клецка bryla, kluska bulb&strek; oignon bulb Zwiebel луковица cebula buljon&strek; bouillon broth Bouillon бульонъ buljon bulk&strek; pain blanc manchet loaf Semmel булка bułka burd&strek; bourdon humblebee Hummel шмель trzmiel burĝ&strek; bourgeois burgher Bürger (nicht adeliger) м&yat;щанинъ mieszczanin burĝon&strek; bourgeon bud Knospe почка (растеній) pączek buŝ&strek; bouche mouth Mund ротъ usta buŝ&strek;um&strek; muselière mouth-basket Maulkorb намордникъ kaganiec buŝel&strek; boisseau bushel Scheffel четверикъ korzec buter&strek; beurre butter Butter масло (коровье) masło butik&strek; boutique shop, hall Laden, Krambude лавка (торговая) sklep buton&strek; bouton button Knopf пуговица guzik buton&strek;um&strek; boutonner button zuknöpfen застегивать zapinać

C, Ĉ ĉagren&strek; chagriner disappoint verdriessen причинять досаду martwić ĉam&strek; chamois wild goat Gemse серна dzika koza, giemza ĉambelan&strek; chambellan chamberlain Kammerherr камергеръ szambelan ĉambr&strek; chambre chamber Zimmer комната pokój ĉampan&strek; champagne (vin de) champagne Champagner шампанское szampan ĉan&strek; chien de fusil cock Hahn (am Schiessgewehre) курокъ kurek ĉap&strek; bonnet bonnet Mütze шапка czapka ĉapel&strek; chapeau hat Hut шляпа kapelusz ĉapitr&strek; chapitre chapter Kapitel глава (книги) rozdział ĉar car, parce que for weil, denn, da ибо, такъ какъ albowiem, ponieważ ĉarlatan&strek; charlatan charlatan Charlatan шарлатанъ szalbierz ĉarm&strek; charmant charm anmuthig милый nadobny ĉarnir&strek; charnier hing Charnier шарниръ nit, wycięcie ĉarpent&strek; charpenter do carpenter&apostrof;s work zimmern плотничать ciosać ĉarpent&strek;ist&strek; charpentier carpenter Zimmermann плотникъ cieśla ĉarpi&strek; charpie lint for a wound Charpie корпія skubanka ĉas&strek; chasser (vénerie) hunt jagen, Jagd machen охотиться polować ĉas&strek;aĵ&strek; gibier game, venison Wild дичь zwierzyna ĉast&strek; chaste chaste züchtig, keusch ц&yat;ломудренный niepokalany, czysty ĉe chez at bei у, при u, przy ced&strek; céder yield, give up abtreten, weichen уступать ustępować cedr&strek; cèdre cedar Ceder кедръ cedr ĉef&strek; principal chief Haupt, Chef глава, главный szef, główny cejan&strek; aubifoin, bluet corn-flower Kornblume василекъ bławatek cel&strek; viser aim zielen ц&yat;литься celować ĉel&strek; ceilule cell Zelle ячея, ячейка, келья cela, komórka cement&strek; ciment, lut cement, lute Cement, Kitt цементъ cement, kit ĉemiz&strek; chemise shirt Hemd сорочка koszula ĉen&strek; chaine chain Kette ц&yat;пь łańcuch cent cent hundred hundert сто sto cerb&strek; cerveau brain Gehirn мозгъ mózg ĉeriz&strek; cerise cherry Kirsche вишня wiśnia ĉerk&strek; cercueil coffin Sarg гробъ trumna ĉerp&strek; puiser draw schöpfen (z. B. Wasser) черпать czerpać cert&strek; certain certain, sure sicher, bekannt, gewiss в&yat;рный, изв&yat;стный pewny, znany cert&strek;ig&strek; assurer assure versichern ув&yat;рять zapewniać cerv&strek; cerf deer Hirsch олень jeleń nord&strek;a cerv&strek; renne reindeer Rennthier с&yat;верный олень renifer, ren ĉes&strek; cesser cease, desist aufhören переставать przestawać ceter&strek; autre (le reste) rest, remainder übrig прочій pozostały ĉeval&strek; cheval horse Pferd конь koń ci tu, toi, thou du ты ty ci&strek;a ton, ta thy, thine dein твой twój ĉi ce qui est le plus près; ex. tiu celui-là ‐ tiu ĉi celui-ci denotes proximity; e. g. tiu that ‐ tiu ĉi this; tie there ‐ tie ĉi here die nächste Hinweisung; z. B. tiu jener ‐ tiu ĉi dieser; tie dort ‐ tie ĉi hier ближайшее указаніе; напр. tiu тотъ‐ tiu ĉi этотъ; tie тамъ ‐ tie ĉi зд&yat;сь określenie najbliższe; np. tiu tamten ‐ tiu ĉi ten; tie tam ‐ tie ĉi tu ĉia chaque every jedweder, jeglicher всякій, всяческій wszelaki ĉiam toujours always immer всегда zawsze ĉie partout everywhere überall повсюду wszędzie ĉiel de chaque (toute) manière in every manner auf jede Weise всячески wszelkim sposobem ĉiel&strek; ciel heaven Himmel небо niebo ĉiel&strek;ark&strek; arc-en-ciel rain-bow Regenbogen радуга tęcza ĉiel&strek;ir&strek; Ascension Ascension Himmelfahrt Christi Вознесеніе Господне Wniebowstąpienie ĉif&strek; froisser, chiffonner crumple, muss zerknittern, zerknüllen мять miętosić cifer&strek; chiffre cipher Ziffer цифра cyfra cifer&strek;plat&strek; cadran dial Zifferblatt циферблатъ tarcza zegarowa ĉifon&strek; chiffon rag Lappen, Lumpen лоскутъ szmata cigar&strek; cigare cigar Cigarre сигара cygaro cigared&strek; cigarette cigarette Cigarette папироса papieros cign&strek; cygne swan Schwan лебедь łabędź ĉikan&strek; cancaner chicane Klatschereien machen сплетничать rozsiewac plotki cikatr&strek; couture, cicatrice scar, cicatrice Narbe рубецъ blizna cikoni&strek; cigogne stork Storch аистъ bocian cikori&strek; chicorée chicory Cichorie цикорія cykorya cim&strek; punaise bug Wanze клопъ pluskwa cimbal&strek; cymbale cymbal Cymbel кимвалы cymbały cinabr&strek; cinabre cinnabar Zinnober киноварь cynober cinam&strek; cannelle cinnamon Zimmt корица cynamon cindr&strek; cendre ash, cinder Asche пепелъ popiół ĉio tout evervthing alles все wszystko cipres&strek; cyprès cypress Cypresse кипарисъ cyprys cir&strek; cirage shoe-polish Wichse вакса szuwaks ĉirkaŭ autour de, environ about, around um, herum, gegen около, кругомъ około, dokoła ĉirkaŭ&strek;aĵ&strek; alentours environs Umgegend окрестность okolica ĉirkaŭ&strek;i entourer encircle, environ umgeben окружать otaczać ĉirkaŭ&strek;o circuit, enceinte circumference Umfang, Umkreis окружность obwód ĉirkaŭ&strek;man&strek; bracelet bracelet Armband браслетъ bransoletka ĉirkaŭ&strek;pren&strek; embrasser embrace umarmen обнимать obejmować, ściskać ĉirkaŭ&strek;skrib&strek; circonscrire circumscribe umschreibcn описывать opisywać cirkel&strek; cercle, compas circle, compass Zirkel (Instrument) циркуль cyrkiel cirkonstanc&strek; cirkonstance circumstance Umstand обстоятельство okoliczność cirkuler&strek; circulaire circular Cirkular циркуляръ okólnik cit&strek; citer cite citiren цитировать przytaczać, cytować citr&strek; cithare guitar Zither цитра cytra citron&strek; citron lemon Citrone лимонъ cytryna ĉiu chacun each, every one jedermann всякій, каждый wszystek, każdy ĉiu&strek;j tous all alle вс&yat; wszyscy civiliz&strek; civiliser, éclaircir civilize, clear up aufklären просв&yat;щать oświecać ĉiz&strek; creuser avec le ciseau chisel meisseln долбить dłutować ĉj&strek; après les 1-5 premières lettres d&apostrof;un prénom masculin lui donne un caractère diminutif et caressant; ex. Miĥael&strek; ‐ Mi&strek;ĉj&strek; affectionate diminutive of masculine names; e.g. Johan&strek; John ‐ Jo&strek;ĉj&strek; Johnnie den 1-5 Buchstaben eines männlichen Eigennamens beigefügt verwandelt diesen in ein Kosewort; z. B. Miĥael&strek; ‐ Mi&strek;ĉj&strek;; Aleksandr&strek; ‐ Ale&strek;ĉj&strek; приставленное къ первымъ 1-5 буквамъ имени собственнаго мужскаго пола, превращаетъ его въ ласкательное; напр. Miĥael&strek; ‐ Mi&strek;ĉj&strek;; Aleksandr&strek; ‐ Ale&strek;ĉj&strek; dodane do pierwszych 1-5 liter imenia własnego męzkiego rodzaju zmienia je w pieszczotliwe; np. Miĥael&strek; ‐ Mi&strek;ĉj&strek;; Aleksandr&strek; ‐ Ale&strek;ĉj&strek; ĉokolad&strek; chocolat chocolate Chocolade шоколадъ czekolada col&strek; pouce inch Zoll (Mass) люймъ cal ĉu est-ce que whether ob ли, разв&yat; czy

D da de (après les mots marquant mesure, poids, nombre) is used instead of de after words expressing weight or measure; e. g. funt&strek;o da viand&strek;o a pound of meat, glas&strek;o da te&strek;o a cup of tea ersetzt den Genitiv (nach Mass, Gewicht u. drgl. bezeichnenden Wörtern); z. B. kilogram&strek;o da viand&strek;o ein Kilogramm Fleisch; glas&strek;o da te&strek;o ein Glass Thee (посл&yat; словъ, означающихъ м&yat;ру, в&yat;съ и т. д.) зам&yat;няетъ родительный падежъ; напр. kilogram&strek;o da viand&strek;o килограмъ мяса; glas&strek;o da te&strek;o стаканъ чаю zastępuje przypadek drugi (po słowach oznaczających miarę, wagę i. t. p.); np. kilogram&strek;o da viand&strek;o kilogram mięsa; glas&strek;o da te&strek;o szklanka herbaty daktil&strek; datte date (fruit) Dattel финикъ daktyl dam&strek;o&strek;j jeu de dames draughts Damenspiel шашки (игра) warcaby damask&strek; damas damask Damast камча adamaszek danc&strek; danser dance tanzen танцовать tańczyć dand&strek; petit-maître dandy Stutzer франтъ fircyk, elegant danĝer&strek; danger danger Gefahr опасность niebezpieczeństwo dank&strek; remercier thank danken благодарить dziękować dat&strek; date date Datum число (м&yat;сяца) data dativ&strek; datif dative Dativ дательный падежъ celownik datur&strek; datura datura Stechapfel дурманъ bieluń, dziędzierzava daŭr&strek; durer endure, last dauern продолжаться trwać daŭr&strek;ig&strek; continuer continue fortsetzen продолжать dalej ciągnąć de de of, from von; ersetzt auch den Genitiv отъ; зам&yat;няетъ также родительный падежъ od; zastępuje też dopełniacz dec&strek; être dû, être convenable be due, become gebühren надлежать należeć się decid&strek; décider decide entscheiden, beschliessen р&yat;шать rozstrzygać Decembr&strek; Décembre December December Декабрь Grudzień deĉifr&strek; déchiffrer decipher entziffern дешифрировать wyczytać, rozwiązać dediĉ&strek; vouer, dédier dedicate widmen посвящать poświęcać, dedykować defend&strek; défendre defend vertheidigen защищать bronić degel&strek; dégeler (se) thaw aufthauen таять odwilgnąć degener&strek; dégénérer degenerate ausarten вырождаться wyradzać się degrad&strek; dégrader degrade degradiren разжаловать degradowac deĵor&strek; être de service be waiter den Dienst haben дежурить deżurować dek dix ten zehn десять dziesięć deklinaci&strek; décliner decline decliniren склонять (граммат.) przypadkować dekliv&strek; déclivité declivity Abhang покатость pochyłość dekstr&strek; droit, droite right-hand recht правый prawy maldekstr&strek; gauche left link л&yat;вый lewy delfen&strek; dauphin dolphin Delphin дельфинъ delfin delikat&strek; délicat delicate, fine fein, zart н&yat;жный delikatny delir&strek; être en délire, rêver be light-headed, rave irre reden бредить majaczyć demand&strek; demander, questionner demand, ask fragen спрашивать pytać demon&strek; démon demon Dämon демонъ demon denar&strek; denier denier, penny Denar динарій denar dens&strek; épais, dense dense dicht густой gęsty dent&strek; dent tooth Zahn зубъ ząb denunc&strek; denoncer denounce denunciren доносить denuncyować des d&apostrof;autant plus the (the... the ‐ ju... des) desto, um so т&yat;мъ tem deput&strek; députer depute abordnen отряжать, отправлять wyprawiać desegn&strek; dessiner design, purpose zeichnen чертить kreślić, rysować detal&strek; détaillé detail ausführlich подробный szczegółowy detru&strek; détruire destroy zerstören разрушать burzyd, niszczyć dev&strek; devoir ought, must sollen долженствовать musieć dev&strek;ig&strek; nécessiter necessitate, compel nöthigen, zwingen принуждать pzymuszać deviz&strek; devise device Devise девизъ dewiza dezert&strek; désert desert Wüste пустыня pustynia dezir&strek; désirer desire wünschen желать życzyć Di&strek; Dieu God Gott Богъ Bóg diabl&strek; diable devil Teufel дьяволъ, чертъ djabeł diamant&strek; diamant diamond Diamant алмазъ dyament diboĉ&strek; débaucher, crapuler debauch, revel, riot schwelgen кутить hulać didelf&strek; didelphe, philandre opossum Beutelthier двуутробка dydelf, torebnik difekt&strek; endommager, détériorer damage, injure beschädigen, verletzen повреждать uszkadzać diferenc&strek; différer (v. n.) differ sich unterscheiden различаться różnic się difin&strek; définir, déterminer define bestimmen опред&yat;лять wyznaczać, określać dig&strek; digue embank Damm плотина tama digest&strek; digérer digest verdauen переваривать (о желудк&yat;) trawić dik&strek; gros thick dick толстый gruby dikt&strek; dicter dictate dictiren диктовать dyktować diligent&strek; diligent, assidu diligent fleissig прилежный pilny dimanĉ&strek; dimanche Sunday Sonntag воскресенье niedziela dir&strek; dire say sagen сказать powiadać direkt&strek; diriger direct richten направлять kierować direkt&strek;o direction direction Richtung направленіе kierunek direkt&strek;il&strek;o (de ŝip&strek;o) gouvernail helm Steuerruder руль ster dis&strek; marque division, dissémination; ex. ir&strek; aller ‐ dis&strek;ir&strek; se séparer, aller chacun de son côté has the same force as the English prefix dis; e. g. sem&strek; sow ‐ dis&strek;sem&strek; disseminate; ŝir&strek; tear ‐ dis&strek;ŝir&strek; tear to pieces zer; z. B. ŝir&strek; reissen ‐ dis&strek;ŝir&strek; zerreissen раз-; напр. ŝir&strek; рвать ‐ dis&strek;ŝir&strek; разрывать roz-; np. ŝir&strek; rwać ‐ dis&strek;ŝir&strek; rozrywać; kur&strek; biegać ‐ dis&strek;kur&strek; rozbiegać się dis&strek;ig&strek; séparer, désunir separate, disunite trennen разобщать rozłączać diskont&strek; escompter discount discontiren дисконтировать, учитывать dyskontować dispon&strek; disposer dispose verfügen, disponiren располагать rozporządzać disput&strek; disputer dispute streiten, disputiren спорить sprzeczać się distil&strek; distiller distill destilliren дистиллировать destylować disting&strek; distinguer distinguish auszeichnen отличать odznaczać distr&strek; distraire distract zerstreuen разс&yat;ивать rozpraszać, roztargać distrikt&strek; district district Bezirk округь okrąg diven&strek; deviner divine, guess errathen угадывать odgadywać divers&strek; divers various, diverse verschieden различный różny divid&strek; diviser, partager divide theilen д&yat;лить dzielić do donc then, indeed, however doch, also же więc dolĉ&strek; doux sweet süss сладкій słodki dolor&strek; faire mal, causer de la douleur sorrow schmerzen бол&yat;ть (причинять боль) boleć, dolegać dom&strek; maison house Haus домъ dom domaĝ&strek; dommage pity (it is a pity) Schade (es ist) жаль szkoda domen&strek; domino domino Domino домино domino don&strek; donner give geben давать dawać al&strek;don&strek; ajouter add to zugeben, beilegen прибавлять dodawać donac&strek; faire cadeau, donner en présent make a present schenken дарить darować dorlot&strek; gâter, dorloter spoil hätscheln баловать pieścić dorm&strek; dormir sleep schlafen спать spać dorn&strek; épine thorn Dorn шипъ cierń dors&strek; dos back Rücken спина grzbiet dot&strek; doter endow ausstatten над&yat;лять (приданымъ) wyposażyć dot&strek;o dot dowry Mitgift приданое posag drak&strek; dragon dragon, drake Drache драконъ smok drap&strek; drap woollen goods Tuch (wollenes Gewebe) сукно sukno drapir&strek; draper cover with cloth drapiren драпировать drapować draŝ&strek; battre (le blé) thrash dreschen молотить młócić dres&strek; dresser dress, make straight dressiren, abrichten дрессировать tresować drink&strek; boire, ivrogner drink, tipple saufen, zechen пить (спиртные напитки) pić (wódkę i t. p.) drink&strek;ej&strek; cabaret, taverne inn, tavern Schenke шинокъ szynkownia drog&strek; drogue drug Drogue москатильный товаръ towary aptekarskie dron&strek; se noyer drown ertrinken утопать tonąć du deux two zwei два dwa dub&strek; douter doubt zweifeln сомн&yat;ваться wątpić duk&strek; duc duke Herzog герцогъ książe dum pendant, tandis que while während пока, между т&yat;мъ какъ póki, podczas gdy dum&strek;e cependant meanwhile, during unterdessen между т&yat;мъ tymczasem dung&strek; louer, embaucher hire dingen нанимать najmować du&strek;on&strek;patr&strek; beau-père step-father Stiefvater отчимъ ojczym

E e marque l&apostrof;adverbe; ex. bon&strek;e bien ending of adverbs; e. g. bon&strek; good ‐ bon&strek;e well Endung des Adverbs; z. B. bon&strek;e gut окончаніе нар&yat;чія; напр. bon&strek;e хорошо zakończenie przysłówka; np. bon&strek;e dobrze eben&strek; égal (de même plan) even, smooth eben, glatt ровный równy ebl&strek; possible; ex. kompren&strek; comprendre ‐ kompren&strek;ebl&strek; compréhensible able, possible möglich возможный możliwy ebl&strek;e peut-être perhaps, may-be vielleicht можетъ быть może ebon&strek; ébène ebony Ebenholz черное дерево heban ec&strek; marque la qualité (abstraitement); ex. bon&strek; bon ‐ bon&strek;ec&strek; bonté; vir&strek; homme ‐ vir&strek;ec&strek; virilité denotes qualites; e. g. bon&strek; good ‐ bon&strek;ec&strek; goodness Eigenschaft; z. B. bon&strek; gut ‐ bon&strek;ec&strek; Güte; vir&strek;in&strek; Weib ‐ vir&strek;in&strek;ec&strek; Weiblichkeit качество или состояніе; напр. bon&strek; добрый ‐ bon&strek;ec&strek; доброта; vir&strek;in&strek; женщина ‐ vir&strek;in&strek;ec&strek; женственность przymiot jako oddzielne pojęcie; np. bon&strek; dobry ‐ bon&strek;ec&strek; dobroć; infan&strek; dziecię ‐ infan&strek;ec&strek; dzieciństwo ec&strek;a qualitatif qualitative qualitativ качественный jakościowy eĉ même (adv.) jusqu&apostrof;à even (adv.) sogar даже nawet edif&strek; édifier edify erbauen (z. B. durch eine Predigt) назидать budować eduk&strek; élever (éducation) educate erziehen воспитывать wychowywać edz&strek; mari, époux married person, husband Gemahl супругъ małżonek edz&strek;iĝ&strek; se marier marry heirathen жениться żenić się edz&strek;ec&strek; mariage marriage, matrimony Ehe бракъ małżeństwo efektiv&strek; effectif, réel real, actual wirklich д&yat;йствительный rzeczywisty efik&strek; opérer, agir effect wirken д&yat;йствовать działać, skutkonwać eg&strek; marque augmentation, plus haut degré; ex. pord&strek; porte ‐ pord&strek;eg&strek; grande porte; pet&strek; prier ‐ pet&strek;eg&strek; supplier denotes increase of degree; e. g, varm&strek; warm ‐ varm&strek;eg&strek;</